IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Davis M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum 24 ta' Ġunju 2021 Appell numru 17/2021

Il-Pulizija vs. Ali Mohammed Ali ‘TABONE PUMPACH Il-Qorti rat is-segwenti :

A. L-IMPUTAZZJONIJIET

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar il-11 ta' Jannar 2021 fil-konfront ta' Ali Mohammed Ali

‘TABONE PUMPACH (detentur tal-karta tar-residenza bin-numru 048041A)

li ġie mixli talli fit-13 ta' Awissu 2020 u jew fil-jiem, ġimgħat jew xhur

qabel din id-data ġewwa il-Gżejjer:

i. Meta kellu fil-pussess tiegħu dokument maħruġ mill-awtorita' kompetenti, li hu dokument tal-ivvjaġġjar u permess tar-residenza Maltija, maħruġa fuq Asraa Salim Aemmaar Cutajar Sarachinova, trasferixxa d-dokumenti lil persuna oħra ai termini tal-Artikolu 3 tal-Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta;

Paġna 1 minn 34

U aktar talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, seraq dokumenti personali li huma Passaport u Permess tar-Residenza, it-tnejn maħruġa fuq isem Asraa Salim Aemmaar Briffa Wilson liema serq hu aggravat bil-lok peress li sar minn dar ta' abitazzjoni jew f'parti li tagħmel magħha u dan għamlu ai termini tal-Artikolu 269 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, ma sabitx lill-imputat

appellant ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u lliberatu

minn kull imputazzjoni u ħtija.

C. L-APPELL INTERPOST

Illi l-Avukat Ġenerali appella minn din is-sentenza fejn talab lill-Qorti

sabiex tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermaha f'dik il-parti

fejn ma sabitx lill-appellant ħati tal-ewwel imputazzjoni u lliberatu

minnha u tħassarha f'dik il-parti fejn ma sabitx lill-istess ħati tat-tieni

imputazzjoni u minflok issibu ħati tagħha u tinfliġġi l-piena ekwa u

ġusta skont il-Liġi u dan wara li stqarr is-segwenti (in suċċint): -

i. In linea preliminari, dan l-appell jirrigwarda l-liberatorja tal-appellat mit-tieni imputazzjoni biss li tirrigwarda s-serq.

L-appell tal-Avukat Ġenerali huwa bbażat fuq l-apprezzament ta' provi żbaljat li għamlet il-Qorti tal-Maġistrati (Malta).

Il-parte leża ma ġietx prodotta mhux għax kif qalet il-Qorti tilfet kull interess li tagħmel dan iżda għax kienet imwerwra minn l-appellat peress li kixfitu mal-Pulizija.

Mill-istqarrija tal-appellat huwa evidenti li Nezha kienet mifthiemha mal-appellat sabiex tgħid li kienet hi dik li serqet il-passaport mill-vettura tal-appellat.

Kemm -il darba l-Qorti tal- Maġistrati ma emintx li l-appellat kien l-awtur tas-serqa in kwistjoni iżda kienet konvinta li huwa għin lil Nezha biex titlaq minn Malta bil-passaport ta' terza persuna allura xorta waħda kellha ssib lill- appellat ħati ta' kompliċita' tas-serq tal-passaport mertu ta' dawn il-proċeduri.

Paġna 2 minn 34

Il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) kienet żbaljata wkoll meta qieset li Doghmi Nezha kienet qiegħda tiskonta sentenza separata ta' priġunerija wara li ġiet misjuba ħatja li serqet u għamlet użu mid- dokument ta' identita' in kwistjoni.

Għalkemm huwa minnu li hija ġiet issentenzjata mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) f'każ separat nhar il-25 ta' Settembru 2020, hija ma kinitx mixlija b'serq ta' passaport f'dawn il-proċeduri.

Għaldaqstant mhux minnu li hija ammettiet is-serq ta' dan il-passaport b'mod tali allura li neħħiet il- ħtija minn fuq l-appellat.

Fl-umli opinjoni tal-Avukat Ġenerali xorta waħda jeżistu provi indizzjarji li jixħtu ħtija fuq l-appellat dwar is- serqa ta' dan il-passaport.

Mill-provi jirriżulta li l-appellat seraq il-passaport tal-parte leża mir- residenza tagħhom u mhux li dan il-passaport insteraq minn ġewwa l-vettura tiegħu.

Mix-xhieda ta' Doghmi Nezha huwa evidenti li l-appellat kien jaf li kienu sejrin isiefru flimkien.

Kien jaf ukoll li Nezha kienet hawn Malta mingħajr passaport u li kemm -il darba kellhom isiefru flimkien allura hija kellha bżonn passaport. iv.

Minn tali xhieda inkonsistenti u rapport li daħal l-Għassa tal- Ħamrun huwa ċar li l-appellat kien dak li seraq il-passaport ta' martu minn ġewwa r-residenza tagħha biex tagħmel użu minnu l- ħabiba tiegħu Nezha b'dan illi l-Qorti tal-Maġistrati (Malta) kellha fiċ-ċirkostanzi ssibu ħati taħt it-tieni imputazzjoni ta' serq tad- dokumenti ta' Asraa Salim Aemmaar Cutajar Sarachinova.

D. IL-PARTI ĠENERALI

Illi din il-Qorti ta' reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati u ma

tbiddilx l-apprezzament tal-provi magħmul mill-Qorti tal-Maġistrati

meta dik il-Qorti tkun legalment u raġonevolment korretta fl-

apprezzament li hija kienet għamlet.

Fis-sentenza Ir-Repubblika ta'

Malta vs Emanuel SNOUSSI deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali

(Sede Superjuri)1 intqal:-

Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Georgakopoulos, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Vella Jones u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Dalli Bellia 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Cacciatore sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Cann; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Farrugia Cross, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Inskip, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Saliba Gazzano, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Asciak, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Grech Pisani, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Micallef Zarafa, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Farrugia Cremona, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Milian et, 21 ta' Ottubru 1996; Il- Pulizija vs Raymond Grima Bugeja et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Simiana, 15 ta' Lulju 1996; Il-

Paġna 3 minn 34

kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill-ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

Fi kliem iehor, din il-Qorti ma tirrimpjazzax id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti izda taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall- konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

Anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet quddiem il-

Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta' reviżjoni tad-

deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-kors ordinarju tal-

funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, u ma terġax tisma' l-

każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid.

Id-deċiżjoni jekk l-imputat ikunx ħati

jew le teħodha l-Qorti tal-Maġistrati, li għandha d-dover li tanalizza l-

provi u l-argumenti legali kollha u tasal għall-konklużjonijiet tagħha.2

Pulizija vs Carmel sive Chalmer Tedesco Vella, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Freeman, 31 ta' Mejju 1991.

Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Georgakopoulos ġie mistqarr li :

Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih.

Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom.

Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir- Repubblika ta' Malta v. Godfrey Vella Jones u r-Repubblika ta' Malta v. Manning sive Lino Dalli Bellia decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Cacciatore sive Axiak deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Cann deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Farrugia Cross deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Inskip deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994).

2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża.

Paġna 4 minn 34

Din il-Qorti, b'hekk tirrevedi s-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi

tara jekk u safejn, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill-

partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiem il-Qorti tal-Maġistrati,

setgħetx dik il-Qorti legalment u raġonevolment tasal għall-

konklużjoni milħuqa minnha fis-sentenza tagħha.

Biex tagħmel dan

ix-xogħol ta' reviżjoni din il-Qorti, tkun trid tifli l-provi u l-argumenti

miġjuba quddiem il-Qorti tal-Maġistrati u tara jekk, u safejn, b'dawk

il-provi li kellha quddiemha, il-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal

għall-konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u

skont il-Liġi.

Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-

konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali li

kellha quddiemha, anke jekk dik ma kienetx l-unika konklużjoni li dik

il-Qorti setgħet tasal għaliha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-

konklużjonijiet milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dan peress li jekk il-

Qorti tal-Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma

tistax taqbad u tibdlilha s-sentenza tagħha, jekk mhux għax ikun

hemm raġuni valida.

Il-fatt biss li l-appellant ma jkunx jaqbel mal-

konklużjonijiet tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati mhux biżżejjed

biex din il-Qorti tibdel is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati.

Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew mill-

argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati tkun

żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal-argumenti

legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti tqis ma jkunx

sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il-konklużjonijiet, allura din il-

Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d-dmir li tibdel dik is-sentenza

Paġna 5 minn 34

mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew dawk il-partijiet minnha li

jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma jirriflettux il-Liġi.3

Dawn il-provi pero jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli tal-

evidenza fi proċedimenti penali, ċjoe l-Law of Evidence.

L-artikolu 637 tal-Kodiċi Kriminali jgħid li għal dak li jirrigwarda

xhieda ta' eta' minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta' persuni

li huma klassifikati taħt l-artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali, fosthom

persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun meħtieġa x-

xhieda tagħhom, jew fir-riżultat tal-kawża : -

id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ.

Imbagħad l-artikolu 638 tal-Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li

huwa fid-dover tal-Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova

possibbli sabiex

il-grad

tal-prova

tal-Prosekuzzjoni

jintlaħaq

b'suċċess.

Jekk dawk il-provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fil-

verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sal-grad

3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Rida Salem Vella Ebejer Pecharova’, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs Paul Veneziani, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta vs Etienne Bourke, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Georgakopoulos, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Vella Jones u Ir-Repubblika ta' Malta vs Manning sive Lino Dalli Bellia, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Cacciatore sive Fauzza, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Cann, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Farrugia Cross, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Inskip, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Saliba Gazzano, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Asciak, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Grech Pisani, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Micallef Zarafa, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Farrugia Cremona, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Milian et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Grima Bugeja et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Simiana, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Tedesco Vella, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Freeman, 31 ta' Mejju 1991.

Paġna 6 minn 34

ta' prova rikjest fi proċedimenti kriminali, jekk dak ix-xhud ikun ġie

emnut; u dan peress li f'din l-eventwalita, din ix-xiehda ssir biżżejjed

biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku

l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar.

Fil-fatt l-artikolu

638(2) tal-Kodiċi Kriminali jgħid li xhud wieħed waħdu, jekk emnut,

huwa suffiċjenti sabiex fuq ix-xiehda tiegħu il-Qorti tkun tista' ssib

ħtija.

Dan il-prinċipju ġie kkonfermat f'diversi każijiet li dawn il-Qrati

kellhom quddiemhom fil-passat.4 Jiġifieri huwa legalment korrett u

permissibbli Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tasal li ssib ħtija f'persuna

akkużata fuq ix-xiehda ta' xhud wieħed biss.

In oltre kif gie ritenut mil-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza

fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Falzon Zammit Munro:5

fil-provi ghandu awtomatikament

iwassal ghall- mhux kull konflitt liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux'.

F'dan il-kuntest, allura, l-akbar sfida li jkollhom il-Qrati fil-

każijiet li jisimgħu hija li jiskopru l-verita storika; u dan peress li l-

evidenza li tinġieb quddiemhom - kemm dik diretta, kif ukoll dik

indiretta - mhux dejjem neċessarjament twassal għall-dik il-verita'.

Xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid, kif ukoll fil-

gideb li jista' jkun qiegħed jgħid.

U huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-

4 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Russo ppreseduta mill-imħallef Joseph Bartolo Gata Doherty u datata s-6 ta' Novembru 2002; Il-Pulizija vs Antoine Farrugia Cremona ippreseduta mill-Imħallef Patrick Teeling u deċiża fis-16 ta' Marzu 2001; Il-Pulizija vs Carmel Mamo Sciberras ippreseduta mill-Imħallef David Nolan u deċiża fid-9 ta' Novembru 2011; Ara wkoll Ir-Repubblika ta' Malta vs Martin Darmanin deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Gorrieri, David Nolan u Joseph R. Ellard u datata 24 ta' Settembru 2004.

5 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joseph Bartolo Gata Doherty.

Paġna 7 minn 34

reat ta' sperġur.

Il-Qrati ma għandhomx is-setgħa li jaqraw l-imħuħ

Il-Qrati jippruvaw jifhmu xi jkollhom f'moħħhom, f'qalbhom

u fil-kuxjenza tagħhom in-nies li jidhru quddiemhom biss mill-kliem li

jgħidu u mill-egħmil tagħhom.

Il-Qrati jridu jistrieħu biss fuq il-provi

li jkunu nġiebu quddiemhom – ċjoe l-evidenza diretta jew l-evidenza

L-evidenza indiretta hi dik li prinċipalment tistrieħ fuq iċ-

ċirkostanzi partikolari tal-każ.

Għalkemm iċ-ċirkostanzi ma jitkelmux

bħax-xhieda, u b'hekk ma jistgħux jigdbu, mill-banda l-oħra jistgħu

jkunu qarrieqa.

Dawn il-Qrati dejjem straħu fuq il-prinċipju li biex l-

evidenza ċirkostanzjali tkun is-sies ta' sejbien ta' ħtija, din trid tkun

univoka, jiġifieri li tipponta biss u esklussivament lejn direzzjoni u

konklużjoni waħda u xejn ħliefha.

Altrimenti, jekk iċ-ċirkostanzi

jagħtu lok għal aktar minn konklużjoni waħda, il-Qorti ma tkunx tista'

tistrieħ fuqhom biss biex tkun tista' ssib ħtija.

Jekk ikun hemm dubju

dettat mir-raġuni, il-Qorti ma tkunx tista' ssib ħtija fl-imputat jew

akkużat.

Mill-banda l-oħra biex persuna tiġi misjuba ħatja, il-Liġi

kriminali ma teħtieġx li din tkun stabbilita b'ċertezza assoluta.

Il-Liġi

tal-proċedura Maltija hija imnisla mis-sistema Ingliż fejn huwa

meħtieġ li biex Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun tista' ssib ħtija

f'akkużat, il-Prosekuzzjoni tkun trid irnexxielha tipprova l-każ tagħha

lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni in bażi għall-provi imresqa

Jekk

id-Difiża

l-punt

tagħha

fuq bażi

ta'

probabbilita, jew tislet argument, inkluż mill-provi tal-Prosekuzzjoni

stess, u jirnexxielha ddaħħal dubju dettat mir-raġuni, allura l-Qorti

ma tkunx tista' ssib ħtija fl-akkużat.

Paġna 8 minn 34

Il-Qorti tkun tista' tasal għal din il-konklużjoni biss wara li tkun

għarblet il-provi ammissibbli kollha li jkunu tressqu quddiemha,

jiġifieri kemm l-evidenza ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik

diretta u kif ukoll dik indiretta.

Fl-aħħar mill-aħħar dik il-Qorti trid tkun

żgura moralment, sure fis-sistema Legali Ingliż,6 li l-każ seħħ skont

kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni lil hinn minn kull dubju dettat

mir-raġuni.

Dan huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ biex

tinstab ħtija; livell li huwa anqas miċ-ċertezza assoluta, iżda li huwa

ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet.

Fil-każ Ingliż Majid,7 Lord Moses stqarr hekk :

Adrian Fyfe u Paul Lee jgħidu s-segwenti : -

Meta jiġi biex ifisser dan il-grad ta' prova fi proċedimenti

kriminali, Ir-Rabat (Għawdex) William Sultana kien xi drabi jirreferi għal dal-

kunċett bħala l-prinċipju tas-sikurezza.

Hekk per eżempju fl-appell

kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Attard Montalto deċiża mill-Qorti

Paġna 9 minn 34

Kriminali nhar il-25 t'April 1957 dik il-Qorti kienet qalet li f'dak il-każ,

in bażi għall-provi miġjuba quddiemha hija setgħet tasal b'sikurezza

għall-konklużjoni fir-rigward tal-istat tal-imputat, liema stat fattwali

kellu jiġi pruvat in bażi għal suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raġuni.

B'hekk dik il-Qorti ġja fl-1957 kienet

irrikonoxxiet l-ekwivalenza bejn l-istat mentali ta' sikurezza mas-

suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, kif

ukoll illum rifless fil-ġurisprudenza l-aktar reċenti fl-Ingilterra u

U huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-

raġuni, fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, ċjoe d-dubju li

jibqa' jippersisti wara li jsir stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni,

b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l-argumenti kollha li

jkunu ġew imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li mbagħad,

jekk jibqa' jippersisti dan id-dubju, jkun jista' jingħad li dak il-livell ta'

sikurezza, ossija suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat

mir-raġuni ma jkunx intlaħaq; u li allura bħala konsegwenza, il-Qorti

ma tkunx tista' tiddikkjara lill-ħati tal-akkużi miġjuba kontrih.

Meta l-partijiet fi proċeduri penali, jagħżlu li jresqu prova, huma

jridu jissodisfaw il-best evidence rule, ċjoe jridu jresqu l-aħjar prova

li tkun tista' tiġi preżentata fil-każ konkret.

Fis-sentenza fl-ismijiet Ir-

Repubblika ta' Malta vs George Mamo Sciberras deċiża mill-Qorti tal-Appell

Kriminali, ġie ritenut is-segwenti:

Huwa principju fondamentali fil-process kriminali li l-ligi tesigi li kull min jrid jipprova xi haga, ghandu jressaq l-ahjar prova, u dan jista' biss jaqa' fuq prova sekondarja kemm il-darba din l-ewwel jew l-ahjar prova mhiex disponibbli.

Hu veru wkoll, izda, li min ghandu jiggudika jista', skond il-ligi, u minkejja dan il-principju fondamentali appena msemmi, joqghod fuq ix-

Paġna 10 minn 34

xhieda anke ta' persuna wahda jekk b'dak li tghid din il-persuna, jikkonvinci lill-gudikant sal-grad tal-konvinciment morali mill-htija tal-persuna akkuzata.

L-prova indizzjarja trid tkun wahda assolutament univoka, li tipponta biss minghajr dubju dettat mir-raguni lejn fatt jew konkluzzjoni wahda.

Ovvjament jekk fatt jew cirkostanzi jistghu ragjonevolment jinghataw aktar minn tifsira jew interpretazzjoni wahda, tkun li tkun, allura dik ma tkunx prova ndizzjarja tajba, skond il-ligi, sabiex in bazi taghha tista' tinstab htija.

Kif tghid u titlob il-ligi, biex prova ndizzjarja tigi ammessa bhala prova valida fis-sens li wiehed jista' ragjonevolment jasal ghall-konkluzzjoni tieghu ta' htija in bazi taghha bla ebda dubju dettat mir-raguni, irid ikun moralment konvint minn dan ir-rekwizit ta' l-univocita' taghha, cioe' li dik il-prova tfisser biss u xejn aktar li l- akkuzat huwa hati ta' dak addebitat lilu w, allura, kull dubju ragjonevoli fir-rigward ghandu jmur favur l-akkuzat skond il-ligi.9 Wiehed ghandu jkun ferm attent fl-apprezzament u nterpretazzjoni tal- prova ndizzjarja ghaliex ghalkemm din hi prova ferm importanti, u kultant anke aktar mill-prova diretta, pero', din hi prova li facilment tista' tqarraq lil dak li jkun qed jghamel l-interpretazzjoni w apprezzament taghha.10

Illi f'dan il-każ, huwa importanti wkoll li din il-Qorti tirreferi għar-

regola tal-hearsay u kif din tiġi applikata fil-kamp penali Malti.

L-

artikoli 598 u 599 tal-Kodiċi ta' Organizazzjoni u Proċedura Ċivili

(Kap 12) li jirregolaw il-hearsay evidence, u reżi applikabbli fi

proċedimenti quddiem Qrati ta' Ġustizzja Kriminali bis-saħħa tal-

artikoli 520(1)(d) u 645 tal-Kodiċi Kriminali jgħidu kif ġej:

(1) Bħala regola, il-qorti ma tiħux qies ta' xiehda dwar fatti li x-xhud igħid li ġie jafhom mingħand ħaddieħor jew li qalhom ħaddieħor li jista' jinġieb biex jagħti xiehda fuq dawk ilfatti.

(2) Il-qorti tista', ex officio, jew fuq oppożizzjoni tal-parti, ma tħallix jew tiċhad li jsiru mistoqsijiet bi skop li jittieħdu xiehda bhal dawk.

(3) Iżda l-qorti tista' ġġiegħel lix-xhud li jsemmi l-persuna li mingħandha jkun sar jaf il-fatti li għalihom jirriferixxu dawk ilmistoqsijiet.

9 Emfasi ta' din il-Qorti.

10 Deċiża nhar il-5 ta' Lulju 2002 mill-Imħallfin Noel Pendry, Joseph A. Gorrieri u Patrick Teeling.

Paġna 11 minn 34

sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort'oħra, l-aktar f'każijiet ta' twelid, ta' żwieġ, ta' mewt, ta' assenza, ta' servitù, ta' rjieħ ta'immobbli, ta' pussess, ta' drawwiet, ta' ġrajjiet storiċi pubbliċi, ta'reputazzjoni jew ta' fama, ta' kliem jew fatti ta' nies li mietu jew li jkunu assenti u li ma kellhom ebda interess li jgħidu jew jiktbu l-falz, u ta' fatti oħra ta' interess ġenerali jew pubbliku jew li jkunu magħrufa minn kulħadd.

Fil-kawża deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-

ismijiet Il-Pulizija vs Janis Rummolino tal-14 ta' Mejju 2012 mill-

Imħallef Lawrence Klein il-kwistjoni tal-hearsay evidence kienet

ġiet indirizzata b'dan il-mod : -

Bir-rispett kollu, il-hearsay rule tagħna (fl-artikolu 599) mhix daqshekk riġida daqs kemm wieħed jaħseb.

Fil-fatt l-ewwel parti ta' dan l-artikolu jgħid hekk: '599.

Il-qorti tista', skont iċ-ċirkostanzi, tippermetti xiehda fuq kliem ħaddieħor u tieħu qies tagħha, meta dan l-istess kliem ħaddieħor ikollu, fih innifsu, importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort'oħra,' 22.

Fil-fatt fil-kawża 'Joseph Mary Teeling et versus il-Kummissarju tal- Pulizija' il-Qorti Kostituzzjonali nhar it-13 ta' Jannar 1988 qalet hekk: 'Issa, fil-każ preżenti, si tratta ta' depożizzjoni ta' xhud dwar x'qallu ħaddieħor li ma jistax jiġi prodott minħabba li x-xhud ġie marbut bis-sigriet professjonali fuq l-identita' ta'dan il-ħaddieħor.

Ċertament il-klem ta' dan il- ħaddieħor jistgħu, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, ikollhom importanza sostanzjali fuq il-mertu tal-kawża.

Għalhekk il-Qorti ma tara l-ebda raġuni l-għala għandha tiddipartixxi millkonlużjoni tal-ewwel qorti ( li tħalli lil dan ix-xhud jiddeponi).' 23.Ukoll fl-Ingilterra u f'Wales ir-regola tal-hearsay m'għadhiex stretta daqsa qabel.

Fil-każ ta' Al-Khawaja, ST kienet għamlet rapport lill-Pulizija numru ta' xhur sewwa wara li kienet allegatament assaltata minn tabib.

ST għamlet

Paġna 12 minn 34

suwiċidju qabel il-ġuri.

L-Imħallef li ppresieda ħalla li jinqara r-rapport waqt il-ġuri u ta direzzjonijiet appożiti.

(Ara paragrafi 9 -19 tal-istess sentenza).

Il-Grand Chamber ma sabitx vjolazzjoni talartikolu 6 (ara par.158 tas- sentenza).

Issa, jekk wieħed janalizza s-sitwazzjoni fil-każ li jinsab fil-preżent quddiem il-Qorti, ir-rapport bl-ebda mod ma jgħid li min għamel ir-rapport dwar is-serqa indika lill-appellant.

Kieku kien hekk ir-rapport kien ikun prova li sar it-tali kliem iżda mhux prova li l-appellant wettaq is-serqa għalkemm l- istess rapport kien ikun jista' jintuża biex jikkorobora provi oħra.

(Ara: Subramianiam v Public Prosecutor (1956) 1.W.L.R.956 at 969, PC).2 Fir- rapport odjern m'hemmx xi allegazzjoni bħalma ma għamlet ST fil-każ 'Al- khawaja vs UK' jew xi sitwazzjoni simili għal dak li aċċettat il-Qorti Kostituzzjonali.

Hawn għandna biss rapport li saret is-serqa, ta' xhiex, fejn u meta.

Min għamel ir-rapport mhux Malti, ma semma lil ebda persuna bħala suspettat, u ma jistax joqgħod jinġieb Malta biex jikkonferma li saret serqa ta' laptop.

Terġa' min għamel irrapport ma joqgħodx f'xi pajjiż fil-viċin.

Għalhekk il-Qorti, wara li rat iċ-ċirkostanzi tal-każ, u wara li rat l-artikolu 599 tal-Kap 12 res applikabbli għall-Kap 9, qed tiddeċiedi li fil-proċess teżisti prova li hija ammissibbli.

Ir-rapport huwa prova li saret is-serqa u ta' xejn aktar.

Oltre minn hekk fis-sentenza tal-Qorti Kriminali deċiża nhar l-

24 t'Ottubru 2011 fil-kawża fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs

Mario Saliba Gazzano ġie deċiż is-segwenti : -

Li l-artikoli relevanti dwar il-Hearsay Rule huma l-artikoli 598 u 599 tal-Kap 12 reżi applikabbli għall-Kap 9 bl-artikolu 645 tal-Kap 9.

Jekk wieħed jimxi mal-prinċipji ta' dan il-każ allura ċerti persuni li magħhom ikun tkellem l-allegat vittma jistgħu jkunu prodotti (per eżempju, psikologu, għalliem jew social worker, il-ġenituri jew qraba fil-qrib tal-allegat vittma).

Paġna 13 minn 34

Dawn jistgħu jixhdu li l-allegat vittma tassew qal hekk.

Tali xhieda hija biss prova li l-allegat vittma tassew qal hekk, iżda mhux li dak li qed jgħid l- allegat vittma huwa tassew minnu.

Jekk wieħed jeżamina l-ewwel sentenza tal-artikolu 599 tal-Kap 12, wieħed jista' jikkonkludi li l-hearsay rule fil-Liġi tagħna mhix daqshekk assoluta.

U filfatt hekk qalet il-Qorti Kostituzzjonali hija u tiddeċiedi il- każ 'Joseph Mary Teeling et versus Il-Kummissarju tal- Pulizija' (13 ta' Jannar 1988) fejn il-Qorti kkonfermat digriet tal-Prim'Awla biex jitħalla jixhed Prokuratur Legali li kien marbut bis-sigriet professjonali.

Dan tħalla jixhed mingħajr ma kellu jikxef isem it-terza persuna li kienet qaltlu biex il-fatti li fuqhom kellhom jixhed il-Prokuratur Legali.

Peress li d- depożizzjoni, li tista' tkun hearsay, tista' tkun prova diretta li ntqal xi ħaġa, ma tistax tiġi esklusa flistadju tal-eċċezzjonijiet preliminari.

F'dak li huma deċiżjonijiet kriminali, il-Qrati tagħna issa ilhom sew isegwu il-prattika dwar il-hearsay rule.

(Ara dwar dan il-punt: Ir-Repubblika versus Meinrad Camilleri Goodson).

Reċentement il-Qorti tal-Appell Kriminali diversament preseduta qalet hekk:' Fil-limit tal-użu li għamlet l-ewwel Qorti tal-okkorenza msemmija, ma hemm xejn irregolari.

Hu ben stabbilit li waqt li prova hearsay ma hix prova tal-kontenut ta' dak li jiġi rapportat li ntqal, hi prova li dak rapportat li ntqal fil-fatt intqal fiċ-ċirkostanzi, data, post u ħin li ntqal u in kwantu tali hi ċirkostanza li meħuda ma' provi u ċirkostanza oħra tista' wkoll tikkontribwixxi għall-apprezzament li tagħmel il-Qorti.' (1 t'April 2011 'Il-Pulizija versus Fabio Savasta' preseduta mill-S.T.O. il-Prim Imħallef Dr Silvio Attard Baldacchino).

fis-sentenza mogħtija mill-Qorti

Kriminali fil-kawża fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs Angelus

Teeling, deċiża nhar it-30 ta' Lulju 2015, ir-regola dwar il-hearsay

evidence ġiet spjegata b'dan il-mod kwantu sempliċi daqskemm

ċar-

Ilu ben stabbilit minn din il-Qorti, kif anki rilevat mill-ewwel Qorti fis-sentenza tagħha, li mhux kull relazzjoni ta' x'qal ħaddieħor tikkostitwixxi hearsay evidence iżda jekk dak rapportat hux hearsay evidence jew le jiddependi mill-użu li wieħed jippretendi li jsir minn dak rakkontat.

Jekk dak rakkontat jiġi preżentat bħala prova tal-kontenut tiegħu allura dak ikun hearsay evidence u bħala tali inammissibbli iżda jekk dak rakkontat jiġi preżentat mhux bħala prova tal-kontenut tiegħu iżda bħala prova li dak li ntqal verament intqal fiċ-ċirkostanzi ta' data, post u ħin li fihom intqal allura dan ma jkunx hearsay evidence u huwa ammissibbli għal ċerti għanijiet legali legittimi bħal sabiex tiġi kontrollata x-xiehda diretta tax-xhud li l-kliem tiegħu ikun qiegħed jiġi rapportat jew, fiċ-ċirkostanzi idoneji, anki sabiex tiġi korroborata xiehda diretta oħra.

Paġna 14 minn 34

Illi l-Liġi tafda l-eżerċizzju tal-analiżi tal-provi primarjament

f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati.

Dan peress li l-Qorti tal-Maġistrati tkun

fl-aħjar qagħda tqis il-provi kollha għax, normalment, tkun għexet

personalment il-proċess quddiemha.

Hija tkun setgħet tara u tisma'

lix-xiehda jixhdu quddiemha - ħaġa li din il-Qorti ma kellhiex l-

opportunita li tagħmel.

U għalhekk huwa għaqli li l-Liġi tħalli

prinċipalment dan l-eżerċizzju ta' analiżi u apprezzament tax-xiehda

tax-xhieda f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati; liema eżerċizzju huwa

importanzi ħafna u li din il-Qorti ttih il-piż li jixraqlu, in kwantu ma

jistax jiġi disturbat kif ġieb u laħaq.

Anke fejn il-Qorti tal-Maġistrati, għal xi raġuni jew oħra, ma

tkunx semgħet ix-xhieda kollha hi stess, xorta waħda l-Liġi tafda l-

eżerċizzju tal-analiżi u deċiżjoni dwar il-fatti f'idejn il-Qorti tal-

Maġistrati.

Il-Qorti tal-appell xorta tibqa' Qorti tat-tieni grad, biex, fil-

każijiet appellati tara jekk u safejn il-Qorti tal-Maġistrati setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjonijiet milħuqa

minnha in bażi għall-dawk il-provi u l-argumenti legali miġjuba

Biss, kif intqal, din il-Qorti ma taqbadx u tibdel id-

deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati kif ġieb u laħaq, u dan għar-raġuni

miġjuba fil-kawża Il-Pulizija vs Lorenzo Farrugia Cross deċiża mill-

Qorti Kriminali bħala Qorti tal-Appell deċiża nhar it-30 ta' Marzu 1963

mill-Imħallef William Sultana fejn intqal is-segwenti : -

Paġna 15 minn 34

In definittiva, kif intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta

fis-sentenza Il-Pulizija vs. Vincent Camilleri Goodson deċiża nhar is-7 ta'

Marzu 2002 din il-Qorti, bħala Qorti ta' reviżjoni tas-sentenza tal-

Qorti tal-Maġistrati ma terġax tagħmel ġudizzju ġdid fuq il-każ f'dak

li għandu x'jaqsam mal-valutazzjoni u evalwazzjoni tal-fatti tal-każ,

iżda tillimita biss ruħha biex tara jekk id-deċiżjoni tal-Qorti tal-

Maġistrati kienetx "unsafe and unsatisfactory" fuq il-bażi tar-

riżultanzi li jkollha quddiemha dik il-Qorti.

B'hekk din il-Qorti ma

tistax tissostitwixxi d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati sakemm id-

deċiżjoni ta' dik il-Qorti ma tkunx "unsafe and unsatisfactory".

Jiġifieri

jekk din

il-Qorti

tal-Maġistrati setgħet

legittimament u raġonevolment tasal għall-konklużjonijiet li waslet

għalihom fuq il-bażi tal-provi u tal-argumenti legali li kellha

quddiemha, allura din il-Qorti ma tistax taqbad u tibdel il-

konklużjonijiet ta' dik il-Qorti – anke jekk il-Qorti tal-Appell Kriminali

setgħet kienet tasal għal konklużjoni differenti minn dik milħuqa mill-

Qorti tal-Maġistrati.

E. IL-KONSIDERAZZJONIJIET TA' DIN IL-QORTI

Ikkunsidrat

Illi mill-NPS Report eżebit a fol 5 jirriżulta li nhar it-13 ta' Awissu

2020 għall-ħabta tal-14:25, Asraa Salim Aemmaar Cutajar Sarachinova

irraportat ġewwa l-Għassa tal-Ħamrun li ftit tal-ħin qabel hija kellha

argument ta' żewġha Ali Mohammed Ali Benedetti ġewwa r-residenza

li hi kienet tirrisjedi fiha flimkien miegħu fl-indirizz Rooibos, Flat 4 Triq

Paġna 16 minn 34

Hija qalet li dak il-ħin ALTUROUQ ħa d-dokumenti

tagħha nkluż il-passaport tagħha minn ġewwa r-residenza tagħhom

sabiex jagħmel użu minnhom għal persuna oħra.

hu kien ħa miegħu wkoll lil bintu u qallha li kien sejjer joħodha l-bandli

ftit wara hija ġiet

li kien ġewwa

l-Ajruport

Internazzjonali ta' Malta flimkien ma' bintu sabiex isiefer 'il barra

Jirriżulta li l-appellat kien irnexxilu jsiefer 'il barra minn

Malta lejn il-Belġu flimkien mal-ħabiba tiegħu Nezha u bintu u kien

ġie interċettat f'lukanda Antwer, fil-Belġju.

ALTUROUQ ġie kkuntatjat mill-Pulizija fejn hu ġie mitlub

jirraporta l-Għassa tal-Ħamrun fejn hu stqarr li kien jinsab ġewwa

Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta) u li kien ġej l-Għassa.

Asraa infurmat lill-Pulizija li hija

kienet għadha flimkien ma' żewġha u li għalhekk ma kien hemm

ebda arranġamenti ta' kura u kustodja tal-minuri u li tali kura u

kustodja kienet vestita fit-tnejn li huma.

Asraa ppruvat tiġi kkuntatjata mill-Pulizija tal-Għassa tal-

Ajruport iżda hija qatgħet il-linja u ma rieditx titkellem magħhom.

Nhar it-8 ta' Settembru 2020 Ali Mohammed Ali ALTUROUQ, wara

li kien miġjub Malta permezz ta' Mandat ta' Arrest Ewropew, ġie

interrogat mill-Pulizija b'rabta ma' dan l-inċident fejn huwa għażel li

jikkonsulta ma' avukat tal-fiduċja tiegħu qabel ma jirrilaxxa l-

istqarrija.

Huwa rrilaxxja stqarrija għal ħabta tal-11.30 u tressaq il-

Qorti b'arrest nhar id-9 ta' Settembru fi proċeduri li ġew istitwiti kontra

tiegħu b'rabta ma' dan l-inċident.

Paġna 17 minn 34

Ikkunsidrat

Analiżi tal-provi miġjuba quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u li fuqhom dik il-Qorti sabet lill-appellat ħati tat-tieni imputazzjoni mertu tal-aggravju l- apprezzament żbaljat ta' provi mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta).

tal-Avukat Ġenerali

L-Avukat Ġenerali

jilmenta mid-deċiżjoni

Maġistrati (Malta) li tillibera lill-imputat appellat mit-tieni imputazzjoni

u ċjoe' tas-serq tal-passport tal-mara tiegħu Asraa Salim Aemmarr

Cutajar Sarachinova u dan għaliex skont hu mill-provi kien jirriżulta lil hinn minn

kull dubju dettat mir-raġuni li l-appellat ALTUROUQ kien l-awtur tas-

serqa in kwistjoni jew li tal-inqas kien miftiehem ma' Doghmi Micallef Lowell

sabiex jinsteraq dan il-passaport u jsiefru minn Malta b'mod tali

allura li rrenda ruħħu b'kompliċi tagħha.

B'differenza ta' każijiet oħra fejn id-derubat jitla' jixhed u

għalhekk jagħti dawk id-dettalji li jkollhom x'jaqsmu mas-serq tal-

oġġett in kwistjoni, f'dan il-każ, id-derubata ma xehditx f'dawn il-

proċeduri.

Hija rrilaxxjat biss dikjarazzjoni mal-Pulizija li tinsab a

foljo 33 tal-atti proċesswali, liema dikjarazzjoni l-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) korrettament għażlet illi tiskarta u dan in linea mad-dettami

tal-Artikolu 646(1) tal-Kodiċi Kriminali, Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Prosekuzzjoni fl-ebda ħin ma jidher li tat xi spjegazzjoni lil Qorti tal-

Maġistrati (Malta) dwar kif xhud ewlieni għall-każ tagħha ma kienetx

sejra tixhed f'dawn il-proċeduri.

Imbagħad meta fis-seduta tal-1 t'

Ottubru 2020 id-Difiża tal-appellat oġġezzjonat għad-dikjarazzjoni

preżentata mill-Prosekuzzjoni, din tal-aħħar minflok għamlet is-

sottomissjonijiet tagħha f'dan ir-rigward, irrimettiet ruħha.

B'hekk din

il-Qorti lanqas ma tista' tirrileva jekk kienetx tissussisti xi waħda minn

Paġna 18 minn 34

dawk is-sitwazzjonijiet li jikkontempla l-proviso tal-Artikolu 646(2) tal-

Kodiċi Kriminali, Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta b'mod tali allura li tkun

tista' tippermetti l-qari ta' dik id-dikjarazzjoni fl-assenza tax-xhud.

F'dan l-isfond probatorju, il-Qorti trid bilfors tiżhen jekk jeżistux

provi indizzjarji univoċi li lkoll jippuntaw għal dik l-unika ipoteżi

ipprospettata mill-Avukat Ġenerali u ċjoe' li kien l-appellat stess li

seraq dan il-passaport jew li tal-inqas aġixxa b'kompliċita' mas-

sieħba tiegħu Agius Bondin Attard Grech fl-organizzazzjoni ta' dak il-pjan li

beda mis-serq tal-passaport ta' Asraa Salim Aemmaar Cutajar Sarachinova u

wassal għat-tluq tagħhom minn Malta bl-użu tiegħu.

Iżda, kif diġa

ssoffermat iktar 'il fuq din il-Qorti, mhux kull prova indizzjarja hija tali

li twassal għall-kolpevolezza ta' dak li jkun.

waħda sikura b'mod li teskludi xenarji oħra bħal per eżempju li l-

passaport in kwistjoni kien tassew misruq minn Agius Bondin Micallef Lowell mill-

vettura tal-appellat mingħajr huwa ma kien hekk induna b'li kienet

għamlet.

In oltre, prova ċirkostanzjali ma tistax tiġi meqjusa

singolarment iżda trid tittieħed fl-assjem taċ-ċirkostanzi kollha li

jippreżenta l-każ in kwistjoni.

U dan il-punt kien ampjament ribadit

mill-Qorti

fil-kawża

Engerer deċiż nhar it-8 ta' Mejju 2014 fejn intqal is-segwenti : -

Biex wieħed jistabilixxi jekk l-provi ċirkostanzjali huma univoċi wieħed irid jara l-assjem ta' dawn iċ-ċirkostanzi miġjuba bħala prova11 u li dan il-konvinciment morali huwa wiehed ibbazat sal-grad rikjest tal- prosekuzzjoni tac-certezza morali (u mhux dik assoluta) jew il-prova lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni.

In oltre il-konkluzjoni biex tkun univoka mhux necessarjament trid tkun l-uniku xenarju li jista jintlahaq izda trid tkun l-unika wahda li tista twassal ghal htija b'mod ragonevoli kontra dak li jkun.

Fi kliem iehor jekk jinholoq dubbju dwar l-univocita tal-provi cirkostanzjali liema xenarju alternattiv ma jkunx wiehed ragonevoli, dan ma jistax iwassal sabiex il-Qorti tillibera a bazi tan-nuqqas ta' univocita.

11 Enfasi ta' din il-Qorti.

Paġna 19 minn 34

Ikkunsidrat

Il-Kodiċi Kriminali Malti ma jagħtix definizzjoni tar-reat ta' serq.

Il-ġurisprudenza prevalenti dejjem straħet fuq id-definizzjoni ta'

serq elaborata mill-ġurista Francesco Yalcin li tgħid li s-serq

huwa t-teħid doluż ta' oġġett li jappartjeni lil ħaddieħor akkwistat

b'mod malizzjuż bil-għan li jsir il-qliegħ.

Din id-definizzjoni tiġbor

fiha ħames elementi li neċessarjament iridu jiġu ppruvati sabiex

jiġi meqjuż integrat ir-reat tas-serq.

Dawn huma : -

Hekk ġie ritenut fost oħrajn, fis-sentenza Il-Pulizija vs.

Godwin Freeman deċiża mill-Qorti

tal-Appell nhar l-20 ta'

Kif inhu risaput, fil-ġurisprudenza tagħna, dejjem ġie ritenut li s-serq jikkonsisti fil-kontrattazzjoni doluża tal-ħaġa ta' ħaddieħor, magħmula invito domino bi skop ta' lukru.

Ikun inutli li wieħed jiċċita mil-liġi Ingliża viġenti dwar is-serq peress li n- nozzjoni tagħna tas-serq hi kompletament differenti minn dik Ingliża.

Hekk ingħad ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-appell Il-

Pulizija vs. John Bartolo Gata u Paul Bartolo Gata deċiża nhar it-30 ta' Jannar

Ghalhekk jirrikorru ndubbjament l-erba elementi l-ohra tar-reat ta' serq u cioe' dawk tal- "Contrectatio dolosa della cosa altrui , fatta invito domino" li jifformaw parti mid-definizzjoni klassika tal-CARRARA [Programma , Parte

Paġna 20 minn 34

IV, para.2017] u li giet addottata kostantement mill-Qrati taghna [ara 'Caruana Fino vs. Mario Spiteri Sacco et.'

Li qed jigi ikkontestat mill- appellanti hu proprju il-hames element u cioe' dak li l-Carrara jidentifika bhala "l'animo di farne lucro" , jew l-"animus furandi"

L-appellat ma xehedx f'dawn il-proċeduri iżda rrilaxxja stqarrija

mal-Pulizija nhar it-8 ta Settembru 2020 wara li kkonsulta mal-

avukat tal-fiduċja tiegħu.

L-appellat qatt ma jidher li kkontesta l-

valur probatorju ta' din l-istqarrija li rrilaxxja mal-Pulizija u

għaldaqstant din il-Qorti tqisha valida skont il-Liġi.

Dwar dan il-punt,

il-Qorti Kriminali

fid-deċiżjoni preliminari

Repubblika ta' Malta vs. Ismael Mifsud Parascandalo u Faical Shamala

deċiża nhar il-15 ta' Diċembru 2020, wara li għamlet analiżi

approfondita ta' diversi każijiet li jitrattaw xi punti legali marbutin mat-

teħid tal-istqarrija u d-dritt tal-assistenza legali, qalet ukoll hekk :-

58.Meta ġie biex jiġi mitkellem mill-Pulizija huwa mhux biss ġie mogħti l- jedd li jikkomunika mal-avukat tal-fiduċja tiegħu qabel jiġi mitkellem – skont il-Liġi viġenti dak iż-żmien – iżda wkoll ġie mwissi bid-dritt tiegħu li jibqa' sieket iżda li dak li jgħid jitniżżel bil-miktub u li jinġieb bi prova.

59.Ma jirriżultax li f'dan il-każ l-Pulizija akkwistaw evidenza kontra l-Liġi u t- teħid ta' dawn l-istqarrijiet sar regolarment skont il-Liġi viġenti f'dak iż- żmien.

Di piu' ma jirriżultax li l-appellant qajjem, in limine litis, xi lment dwar il-mod ta' kif tali stqarrijiet ġew meħuda mill-Pulizija jew xi irregolaritajiet jew abbużi minnhom matul itteħid tal-istess.

L-appellat jgħid li l-intenzjoni tiegħu kienet li jsiefer lejn il-Belġju

mat-tifla tiegħu u li l-biljetti għalih u għal bintu kienet qatatgħomlu

Nezha mill-Ajruport ta' Malta fuq struzzjonijiet tiegħu wara li hu kien

taha l-visa tiegħu għal dan il-għan.

Għad-domanda tal-Pulizija jekk

dakinhar tat-13 t'Awissu 2020 Nezha kienetx ġiet l-ajurport (allura)

sabiex tagħtieh dawn il-biljetti li kienet qatgħetlu u d-dokumenti,

huwa jwieġeb 'Ija'.

Huwa jgħid li kien dakinhar li kien se jsiefer mat-

Paġna 21 minn 34

tifla u preċiżament fil-mument li kien l-ajruport, li Nezha qatlu li kienet

sejra magħhom u hu kien ħaseb li kienet marret l-ajruport sabiex

''tgħidli bye u ġiet bil-bagalja tas-safar tagħha.

Jien għedtilha

'fejn int sejra bil-bagalja?'

Qaltli jien ġejja magħkhom u sifirna

Għaldaqstant, fi kliem l-appellat, huwa kien

sorpriż bil-fatt li ra' lil Nezha ġejja bil-bagalja u ma kienx qiegħed

jistenna li din issiefer magħhom.

Pero' fl-istess nifs din il-Qorti tirrileva li huwa jgħid kif il-

prenotazzjoni tal-lukanda li kien sejjer joqgħod fiha l-Belġju, għall-

ewwel lejl biss, saret minn Malta u li qatagħhom hu minn fuq 'google'

għal tlieta min-nies : -

M: Fejn kont ħa toqgħod ġewwa l-Belgium?

U min qata' it-tickets tal- Lukanda?

T: L-ewwel lejl kont ha noqgħod Brussels.

Il-booking tal-ewwel lejl kien sar minn Malta imbagħad naqta' t-tickets minn hemm.

M: Dakinhar stess li qtajt it-tickets tal-ajru, qtajt it-tickets tal-lukanda?

T: Minix ċert imma naħseb wara.

M: X'website użajt biex taqta' t-tickets tal-Hotel?

T: Ma nafx eżatt.

Naf li dħalt google.

M:X'jisimha l-hotel li qtajt?

T: Għandi miktub fuq il-mobile imma ma niftakarx bl-eżatt.

M: Il-booking tal-lukanda tal-ewwel lejl sar għalihom it-tlieta?

T: Iva għalina t-tlieta sar.12

Huwa minnu li ma jirriżultax meta saret din il-prenotazzjoni tal-

lukanda u ċjoe jekk saritx dakinhar li sar jaf li kienet sejra Nezha

magħhom jew xi żmien qabel iżda meta mistoqsi mill-Pulizija f'dan

is-sens huwa ma jsemmix li l-prenotazzjoni saret dakinhar tat-13 ta'

Awissu 2020 imma jgħid li saret wara li kienu nqatgħu l-biljetti tal-

Issa minn din ir-risposta tal-appellat din il-Qorti tislet is-

segwenti kunsiderazzjonijiet :

12 Enfasi ta' din il-Qorti.

Paġna 22 minn 34

tinnota s-sekwenza tal-fatti kif irrakkontati mill-appellat u ċjoe'

li l-ewwel inqatgħu l-biljetti tal-ajru u li wara saret il-

prenotazzjoni tal-ewwel lejl f'lukanda fi Ħal Farrug, Ħal Luqa; u

il-prenotazzjoni tal-lukanda saret għal tlieta min-nies.

Li kieku l-provi tal-partijiet kienu jwaslu biss sa dan il-punt, din

il-Qorti tqis li l-Qorti tal-Maġistrati (Malta) setgħet kienet ġustifikata li

tqis li l-Prosekuzzjoni ma resqitx provi diretti u/jew indiretti li jwasluha

tikkonkludi li hemm dubju dettat mir-raġuni dwar it-teżi tal-

Prosekuzzjoni.

Iżda minbarra l-istqarrija tal-appellat dik il-Qorti

kellha wkoll ix-xiehda ta' Nezha Agius Bondin.

Grazzi għax-xiehda ta'

Nezha Agius Bondin fuq naħa u l-istqarrija tal-appellat fuq in-naħa l-oħra,

moqrija fid-dawl ta' dak li ġie kwerelat lil Pulizija (bid-dovut rigward

għar-regola tal-hearsay evidence) din il-Qorti jidhrilha li meta tqis il-

provi kollha – jirriżulta li l-Avukat Ġenerali għandha raġun fit-teżi

Prosekutorja tagħha.

Din il-Qorti tagħmel riferenza għall-kawża

kriminali Ir-Reġina vs. George Rucka tas-6 t'Awissu 1956 fejn

Terreni kien ġie misjub ħati tal-qtil ta' Toninu Mcshannon in bażi, tista'

tgħid biss, għal evidenza ċirkostanzjali.

Hekk ukoll f'dan il-każ.

Dan peress li hemm sett ta' fatti li meta jittieħdu flimkien u jiġu

mgħarbla mir-regoli proċedurali u dawk tal-buon sens, ma jistax

ikun, anke fuq il-bażi tal-probabbli li l-affarijiet ġraw eżattament kif

prospettat mid-Difiża f'dan il-każ.

Uħud mill-fatti riżultanti huma s-

segwenti : l-appellat u Attard Grech Agius Bondin kellhom relazzjoni adultera

Agius Bondin ma kellhiex passport jew

dokument tal-ivjaġġjar tagħha.

L-appellat kien jaf li martu kellha

Agius Bondin siefret mal-appellat, u għamlet użu mill-

passaport ta' mart l-appellat!

Waslu l-Belġju flimkien ma bint l-

Paġna 23 minn 34

L-appellat ġie arrestat.

bejniethom qabel ma l-appellat kien ġie miġjub f'Malta fuq mandat

t'arrest Ewropew.

L-appellat jgħid li Nezha serqet il-passaport ta'

martu mill-karozza tiegħu.

Nezha Agius Bondin tgħid li hi serqet il-

passaport tal-mara tal-appellat mill-karozza tal-appellat.

Biss il-fatt

li jgħidu li Nezha serqet dawn il-passaporti mill-vettura tal-appellat

ma jfissirx li realment seħħ hekk.

Anzi din il-Qorti tqis din it-teżi mhux

probabbli għal diversi raġunijiet.

Imbagħad meta

il-kumplament

tal-provi

ċirkostanzjali tasal għal konklużjoni li ladarba l-appellat kellu aċċess

għall-passaporti tiegħu, ta' martu u ta' bintu; dawn kienu dokumenti

importanti ħafna li ma huwa impensabbli li jiġu verament miżmuma;

l-appellat kien jaf li Nezha ma kellhiex dokumenti biex tkun tista'

ssiefer bihom; u effettivament il-passaport tal-mara tal-appellat

spiċċa f'idejn Nezha tant li din siefret b'dak id-dokument li kien

maħruġ f'isem u jġib ir-ritratt ta' mart l-appellat, it-teżi tal-

Prosekuzzjoni mhux biss hija aktar verosimili, iżda hija l-unika

waħda raġonevolment aċċettabbli bil-buon sens, lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raġuni.

In segwitu ta' dawn l-osservazzjonijiet din il-Qorti tistaqsi

kemm hi verosimili allura l-verżjoni tal-appellat li Nezha - mibgħuta

minnu - qatgħet żewġ biljetti tal-arju biss u ċjoe' għalih u għal bintu

iżda mbagħad wara saret prenotazzjoni ġewwa lukanda għal tlieta

Anki jekk għall-grazzja tal-argument din il-Qorti kellha

tqis l-ipoteżi li l-prenotazzjoni tal-lukanda għal tlieta min-nies kienet

saret dakinhar tat-13 t'Awissu 2020 malli Nezha kienet uriet ix-

xewqa tagħha li ssiefer mal-appellat u ma' bintu, il-bwon sens

Paġna 24 minn 34

jiddetta li t-teżi li l-prenotazzjoni għal tlieta minn nies saret waqt li

qegħdin jistennew fl-ajruport – f'kuntest fejn skont l-istqarrija tal-

appellant stess huwa kien sejjer isiefer ma bintu biss u mhux ma

Aktar minn hekk l-appellat fl-ebda ħin ma jgħid li saru żewġ

prenotazzjonijiet separati tal-lukanda fis-sens illi l-ewwel kellu

prenotazzjoni għalih u għal bintu (peress li skont hu l-intenzjoni

kienet dik li jsiefer ma' bintu biss) u li mbagħad żied prenotazzjoni

oħra malli sar jaf li Nezha kienet sejra tissieħeb magħhom f'din il-

fl-istqarrija

tiegħu huwa dejjem sostna

prenotazzjoni għall-ewwel lejl saret għal tlieta min-nies.

Fid-dawl ta'

dawn il-kunsiderazzjonijiet, din il-Qorti tqis li diffiċli li l-appellat

jitwemmen meta jgħid li ma kienx jaf li Nezha kienet sejra ssiefer

magħhom.

Il-kwistjoni kollha tibqa' jekk kienx huwa li seraq il-passaport

tal-mara tiegħu sabiex jippermetti lil Nezha ssiefer bih jew jekk

għandhiex mis-sewwa l-verżjoni tal-appellat (u ta' Nezha Doghmi) li

dan il-passaport kien insteraq mill-vettura tiegħu minn Nezha

L-appellat jiċħad li qatt kien hemm xi forma ta' ftehim

bejnu u bejn Nehza li din tal-aħħar tinqeda bil-passaport tal-mara

tiegħu sabiex isiefru flimkien.

Anzi, fuq domanda tal-Ispettur f'paġna

11 tal-istqarrija tiegħu, l-appellat iżid jgħid hekk : -

M: Nezha ġieli kienet qaltlek li tixtieq issiefer miegħek?

F'dan ir-rigward, din il-Qorti tagħmel referenza għal żewġ

estratti mill-istqarrija tal-appellat: F'paġna 10 tal-istqarrija tiegħu

jgħid hekk :-

Paġna 25 minn 34

M: Ma indunajtx li l-passaport li kellha Nezha kien tal-mara tiegħek, jekk il- passaport tal-mara tiegħek dejjem kien fil-pussess tiegħek?

T: Le, u Nezha hekk ħa tgħid hekk il-Qorti.13

F'paġna 12 tal-istqarrija tiegħu mbagħad jerġa' jgħid hekk :-

M: Trid iżżid xi ħaġa ma' li għidna?

T: Nezha ħa tiġi Malta u fil-Qorti ħa tgħid li l-passaport ħaditu hi mill- karozza14 tiegħi.

Jien naf li ħa tgħid hekk għax kemm domt il-Belgium u kont għamilt kuntatt ma' Nezha...

L-appellat ripetutament jisħaq fuq il-fatt li Nezha kienet sejra

tgħid li l-passaport ħaditu hi minn ġewwa l-vettura tiegħu u dan qalu

fi stadju qabel mal-proċeduri bdew fil-Qorti u effettivament

sema' x'kellha xi tgħid Nezha fuq il-mertu tal-każ.

Dan il-kliem

lil din il-Qorti jinkwetaha mhux ftit għaliex juri li kien hemm xi forma

ta' ftehim bejn l-appellat u Nezha fuq x'verżjoni ta' fatti għandha

tingħata lill-awtoritajiet Maltin bħalma ma jiġri meta żewġ persuni

jkunu jridu jassikuraw ruħhom minn qabel li jaqblu fil-verżjoni ta' fatti

li jkunu sejrin jagħtu separatament, bħalma jiġri f'sitwazzjoni fejn

il-persuni nvoluti ma jkunux qiegħdin jgħidu l-verita'.

Din il-Qorti jidhrilha li meta persuna tkun sejra tixhed il-verita u

l-verita kollha, ma jkollhiex għalfejn tiftiehem minn qabel dwar

x'verżjoni ta' fatti sejra tingħata - kemm jekk din il-verżjoni tingħata

lill-Pulizija kif ukoll jekk din tkun sejra tingħata b'ġurament quddiem

il-Qorti ta' Ġustizzja Kriminali.

L-appellat jgħid li l-passaporti tiegħu, tat-tifla u tal-mara dejjem

kien iżommhom ġewwa l-vettura tiegħu u li Nezha serqithom minn

L-ewwel jgħid 'serqithomli', imbagħad jgħid li hija serqet biss

13 Enfasi ta' din il-Qorti .

14 Enfasi ta' din il-Qorti.

Paġna 26 minn 34

dak tal-mara.

Issa skont ma jirriżulta mill-NPS Report esebit a foljo

7 tal-atti proċesswali dawn il-passaporti mhux minnu li kienu

jinżammu ġewwa l-vettura tal-appellat għaliex Asraa tgħid li ttieħdu

minn ġewwa r-residenza tagħhom.

Biss, hekk kif intqal fis-sentenza

tal-Qorti tal-Appell Kriminali Il-Pulizija vs. Andrew Tedesco Vella wallhead

nhar l-4 ta' Diċembru 2014, ir-rapport huwa biss prova ta' dak li kiteb

is-surġent u mhux tal-kontenut tiegħu.

Dan ma jfissirx pero' li l-Qorti

ma tistax tevalwa dak li ntqal fil-NPS report u tikkunsidrah fil-kuntest

aktar wiesgħa tal-provi l-oħra li jkunu tressqu quddiemha.

L-appellat jgħid li kien diffiċli li huwa jinduna li kellu l-passaport

tal-mara tiegħu nieqes għaliex dawn kienu jinżammu f'basket li kellu

ħafna karti fih taħt is-seat tal-karozza tiegħu.

Biss din il-verżjoni tal-

appellat qajla tista' titwemmen.

Din il-Qorti ssibha bi tqila temmen li

l-appellat, minn tant postijiet sikuri li setgħa kellu, kien jagħżel li jerfa'

l-passaporti tiegħu, ta' martu u ta' bintu fil-karozza meta dawn id-

dokumenti kienu wħud mill-aktar dokumenti importanti li setgħa kellu

l-appellat li kien f'pajjiż barrani għalih u li kien tah l-istatus ta' refuġjat.

Kemm jista' jitwemmen meta jgħid li dokumenti tant importanti kien

iżommhom f'post daqstant insikur bħal ma kienet karozza – post

suġġett għall-elementi u faċilment jista' jinsteraq?

Apparti minn hekk l-appellat jgħid li dawn il-passaporti kienu

jinżammu minnu taħt is-seat tal-karozza tiegħu.

Iżda ma jispjegax

kif Nezha saret taf li huwa kien iżomm dawn il-passaporti taħt is-seat

tal-karozza tiegħu.

U jekk verament kien iżommhom hemm, kif jista'

jkun li Nezha sabithom taħt is-seat tal-karozza tiegħu u jirnexxielha

tqallab fil-basket kollu karti u tieħu l-passaport ta' martu mingħajr ma

L-appellat qatt ma jsemmi li Nezha kienet f'xi

Paġna 27 minn 34

mument waħidha fil-vettura tiegħu.

Għalhekk din il-Qorti terġa

tistaqsi jekk għall-grazzja tal-argument, dawn il-passaporti kienu

verament qegħdin fil-karozza tal-appellat f'basket li kellu ħafna karti

fih kemm kemm kienet plawsibbli l-verżjoni li Nezha serqet dawn il-

passaporti minn taħt għajnejn l-appellat meta hu kien ġewwa l-

vettura tiegħu?

F'paġna 12 tal-istqarrija jgħid li dawk id-dokumenti

kienu nsterqu minnha meta din 'rikbet miegħi fil-karozza'.

Din il-Qorti tqis li hija iktar verosimili li dokumenti ta' din il-

portata u importanza jkunu miżmuma f'post sikur ġewwa r-residenza

ta' dak li jkun.

L-istorja li dawn ittieħdu mill-vettura tal-appellat minn

Fil-fatt l-anqas il-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Din il-Qorti tqisha li din kienet biss fabrikazzjoni sabiex

tiġi kontraddetta t-teżi tal-Prosekuzzjoni li dawn ittieħdu mill-appellat

mir-residenza li hu kien joqgħod fiha mal-mara tiegħu.

għalhekk li hu u Nezha kienu ftehmu fuq il-verżjoni li Nezha kellha

tgħid quddiem il-Qorti meta din tiġi msejħa sabiex tagħti x-xhieda

tagħha.

Il-fatt li Nezha kienet sejra tgħid li hija kienet serqithom mill-

karozza ma jfissirx li verament Nezha serqithom mill-karozza.

Iżda aktar minn hekk, huwa veru wkoll li l-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) kellha quddiemha sitwazzjoni fejn fl-aħħar mill-aħħar Nezha

kienet ser tieħu l-pedana tax-xiehda u li kienet ser tixhed quddiem il-

Biss anke hawn, li kieku x-xiehda ta' Nezha Doghmi kienet

kredibbli u verosimili allura setgħa kien il-każ li l-Qorti kienet

temminha l-verżjoni tagħha.

Iżda dan bl-aktar mod ċar ma kienx il-

każ.

La l-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u l-anqas din il-Qorti ma

temmen dak li qalet Nezha Doghmi li serqet il-passaport ta' mart l-

appellat mill-karozza tiegħu – u dan anke minħabba l-fatt li x-xiehda

Paġna 28 minn 34

ta' Nezha u l-istqarrija tal-appellat fuq l-affarijiet l-oħra ma jaqblux

fuq diversi punti importanti dwar kif żvolġew il-fatti ta dan il-każ.

Meta Nehza Doghmi telgħet tixhed, mingħajr ma kienet

għadha ġiet mistoqsija, meta ħadd ma kien għadu qallha fuq xiex

kienet mitluba twieġeb, hija mill-ewwel ippreċipitat ruħha għal dak li

jidher li kienet programmata minn qabel li tgħid quddiem il-Qorti :-

Traduttur: Hi ħa tixhed jiġifieri fuq id-dokumenti li ħadithom hi u ma ħadhomx is-Sinjur.

Ħa nibdew biċċa biċċa.

Din l-imġieba tax-xhud fuq il-pedana li bħal donnha riedet mal-

ħaġra t-tajn mill-ewwel tmur fuq l-offensiva u tiskopla lill-appellat

anke meta kienet għadha l-anqas biss ġiet imqegħda l-mistoqsija

lilha tkompli ssaħħaħ il-fehma ta' din il-Qorti li kif intqal iktar 'il fuq, l-

appellat u Nezha kienu miftehmin minn qabel x'verżjoni Nezha

kellha tgħid jekk tkun mistoqsija fil-Qorti fuq dak li kellu x'jaqsam

mal-passaport il-misruq.

Hija kompliet b'ċertu insistenza tgħid hekk

f'paġna 40 tax-xhieda tagħha :-

Avv. Mario Argoub: Ħa nibdew biċċa biċċa.

Id-dokumenti li qed issemmi inti dawk min ħadħom mill-karozza?

Traduttur: Jien ħadthom.

Avv. Mario Argoub: U l-idea li teħodhom mill-karozza min tahilek?

Traduttur: Minn moħħi jiġifieri waħdi ma qalli ħadd.

Issa, din il-Qorti għarblet sew ix-xhieda ta' Nezha Doghmi u

kkonfrontatha wkoll ma' dak li qal l-appellat fl-istqarrija li huwa

rrilaxxja mal-Pulizija b'dana illi tirrileva kif huma notevoli l-

kontradizzjonijiet li hemm bejn iż-żewġ verżjonijiet.

din il-Qorti tqis li l-appellat u Nezha qablu biss fuq dak li ftehmu minn

qabel illi kellhom jgħidu fir-rigward tal-passaport il-misruq u ċjoe' fir-

Paġna 29 minn 34

rigward ta' kif passaport ta' ħaddieħor sab ruħu f'idejhom.

Din il-

Qorti tirrileva s-segwenti : -

F'paġna 41 tax-xhieda tagħha Nezha tgħid ''kellna intenzjoni''

b'referenza għad-domanda magħmula mill-Avukat Difensur ta'

jekk kellhomx intenzjoni li jiġu lura Malta.

Hija tgħid ukoll ''Fil-

fatt kellna anke r-return ticket biex niġu lura''.

Din il-Qorti

tistaqsi jekk l-appellat jgħid li l-biljetti tal-ajru nqatgħu għalih u

għal bintu biss u mhux ukoll għal Nezha kif hawnhekk Nezha

xehdet li anke r-return ticket kellhom – it-tlieta li huma?

hawnhekk Nezha qiegħda tinkludi lilha nnifisha fid-deċiżjoni li

l-appellat u bintu jiġu lura lejn Malta wara li jsiefru?

Il-mod kif

xehdet ix-xhud hija prova li mhux minnu li hija marret għall-

għarrieda biex ittih surprise, iżda li din kienet parti mill-pjan li

kellhom li jsiefru flimkien.

U għalhekk il-fatt li kienet saret

prenotazzjoni waħda f'lukanda fi Ħal Farrug, Ħal Luqa għal tlieta min-nies u

mhux għal tnejn sa mill-bidu nett kienet aktar verosimili.

minnu għalhekk li l-appellat ma kienx jaf li Nezha kienet se

ssiefer magħhom u li kienet sorpriża għalih u lanqas ma hu

jgħid il-verita' meta jgħid li Nezha qatgħet il-biljetti għalih u għal

Tgħid li ħadet il-credit card tal-appellat bil-moħbi biex taqta' l-

biljetti tal-ajru filwaqt li l-appellat jgħid li huwa stess tahielha

biex taqtalu l-biljetti għalih u għal bintu biss.

Hawnhekk il-Qorti

tistaqsi jekk kienu miftehmin minn qabel li jaqtgħu anki r-return

tickets kif tgħid li qatgħet il-biljetti tal-ajru bil-moħbi?

Jekk kienu

miftehmin allura fuq data ta' ritorn u hija stess fi-tieni linja tal-

folja 41 tax-xhieda tagħha li tgħid ċar u tond li dik tad-dati tas-

safar kienet deċiżjoni li ttieħdet flimkien.

Paġna 30 minn 34

L-appellat jgħid li Nezha ħaditlu biss il-passaport tal-mara u

mhux ukoll tiegħu u tat-tifla iżda Nezha tixhed f'paġna 42 tax-

xhieda tagħha li ħadithom it-tlieta li huma.

Hawnhekk anki jekk

għal grazzja tal-argument din il-Qorti kellha temmen li Nezha

kienet dik li serqet il-passaporti kif qiegħda tgħid hi u ċjoe mill-

vettura tal-appellat, tistaqsi jekk riedet issiefer hija x'kellha

x'bżonn tieħu wkoll dak tal-appellat u ta' bintu?

Ta' martu kien

biżżejjed sabiex twettaq il-pjan tagħha.

iv) Nezha tgħid li qaltlu bis-sorpriża li kellhom isiefru t-tlieta li

huma dakinhar li mar għandha filgħodu u allura mhux l-

ajruport.

L-appellat jgħid li sar jaf li Nezha kienet se ssiefer

magħhom meta raha l-ajruport fejn huwa ħaseb li kienet marret

sabiex iselmilhom qabel isiefru hu u t-tifla.

jgħid li kien ippjanat li jsiefer mat-tifla u ma jsemmix li dan il-

vjaġġ kienet sorpriża ppjanta minn Nezha.

kienet sorpriża kien se jatieha l-visa sabiex taqtalu l-biljetti tal-

Li kieku l-vjaġġ kien sorpriża kif qiegħda tgħid Nezha,

ibbukja lukanda għal tlett min-nies hu stess minn fuq 'google'?

Li kieku kienet sorpriża kif Nezha tgħid li kellhom l-intenzjoni

li jirritornaw lura Malta?

Anki għal dak li għandu x'jaqsam mal-prenotazzjoni tal-

lukanda ma qablux fil-verżjonijiet li taw.

L-appellat jgħid li kien

hu li għamel il-prenotazzjoni minn fuq il-'google' iżda Nezha

tgħid li kienet hi li għamlitha għaliex l-appellat ma jifhimx bl-

Ingliż.

Dawn il-kontradizzjonijiet bejn il-verżjoni tal-wieħed u tal-oħra

huma evidenza ċara ta' tnejn min-nies li mhux qiegħdin jgħidu l-

verita għaliex il-verita' hija waħda li ddaħħalhom fl-inwkiet.

Dan l-

Paġna 31 minn 34

inkwiet jikkonsisti fil-fatt li jirriżulta ċar li l-passaport ta' mart l-appellat

ġie meħud mill-appellat li kellu aċċess għal fejn dan id-dokument

kien verosimilment ikun miżmum - minn ġewwa r-residenza tiegħu u

ta' martu.

L-iskop li jkollu dak il-passaport f'idejh kien ċar ukoll minn

kliem Nezha stess li tammetti li hi ma kellhiex dokumenti biex tkun

tista' ssiefer.

Għalkemm huwa minnu li f'dan il-każ l-evidenza diretta

ta' mart l-appellat kienet nieqsa, xorta jibqa' l-fatt li l-evidenza

ċirkostanzjali li ġiet prodotta – grazzi wkoll għall-verżjonijiet mogħtija

mill-appellat fl-istqarrija tiegħu magħquda max-xiehda ta' Nezha

Agius Bondin u b'mod partikolari grazzi għall-kontradizzjonijiet li hemm fiż-

żewġ verżjonijiet li jaqblu biss (u anke mhux fuq kollox) fuq il-punt li

Nezha Agius Bondin suppost serqet dan il-passaport (tal-mara tal-appellat

biss jew tat-tlieta li huma?) mill-vettura tal-appellat, tikkonvinċi lil din

il-Qorti li l-verita f'dan il-każ kienet waħda u waħda biss u li kienet dik

murija mill-evidenza ċirkostanzjali preżentata u mhux minn

konġetturi jew supposizzjonijiet.

Dan huwa wkoll każ fejn din il-Qorti

setgħet ukoll, fid-dawl ta' din l-evidenza ċirkostanzjali imsemmija

tapplika wkoll l-artikolu 599 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta

applikabbli għall-kamp penali grazzi għall-artikolu 520(1)(d) tal-

Kodiċi Kriminali fis-sens li l-Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tista', skont

iċ-ċirkostanzi, tippermetti xiehda fuq kliem ħaddieħor u tieħu qies

tagħha, meta dan l-istess kliem ħaddieħor ikollu, fih innifsu,

importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti

mill-meritu; inkella meta dan ħaddieħor ma jkunx jista' jinġieb biex

jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa

xort'oħra.

Fil-fatt dak rapurtat fl-NPS a fol 7 f'dan il-każ jakkwista

Paġna 32 minn 34

Ġenerali.

ċerta importanza meta jitqies fl-assjem tal-provi kollha mresqa f'dan

Għal dak li jirrigwarda l-kwalifika tal-lok, id-dispożizzjoni tal-Liġi

applikabbli hija dik preskritta fl-Artikolu 269(g) tal-Kodiċi Kriminali li

tikkwalifika s-serq bil-lok meta dan iseħħ f'dar ta' abitazzjoni jew

f'parti li tagħmel magħha.

F'dan ir-rigward, il-Qorti tqis li s-serq ta'

passaport raġonevolment seħħ mid-dar t'abitazzjoni tal-vitma tas-

serq ukoll.

Il-Qorti temmen li hemmhekk kien ikun miżmum il-

passport u mhux fil-vettura tal-appellat.

Għaldaqstant, din il-Qorti tqis li f'dan l-isfond probatorju li l-

Avukat Ġenerali għandha raġun fl-ilment imressaq minnha fl-appell

Il-Qorti qiegħda għalhekk tilqa' l-aggravju tal-Avukat

Deċide

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda tilqa' l-appell tal-Avukat

Ġenerali u tirriforma s-sentenza appellata billi tħassarha biss f'dik il-

parti fejn illiberat lill-appellat mit-tieni imputazzjoni ta' serq aggravat bil-

lok u minflok issib lill-appellat ħati tat-tieni imputazzjoni tas-serq

15 Fattur li jinkwieta din il-Qorti bil-kbir huwa l-fatt li indipendentement mill-azzjoni tal-appellat u ta' Nezha Doghmi, jirriżulta ampjament pruvat li Nezha siefret bil-passaport ta' mart l-appellat.

Sakemm ma hemmx somiljanza kbira bejn dawn iż-żewġ nisa din il-Qorti tiskanta kif Nezha irnexxielha teludi l- kontrolli tal-Awtoritajiet preposti mill-ivverifikar tal-identita tal-persuni li jivjaġġjaw lil hinn u lejn dan il- pajjiż.

F'dan il-każ Nezha siefret bil-passaport ta' mart l-appellant għal dak li dehret li kienet avventura adultera mal-appellat.

F'każijiet oħra persuna bħal Nezha setgħet taqbad ajruplan għal għanijiet ferm aktar gravi u qerrieda minn hekk.

Il-Qorti tissolleċita lill-Awtoritajiet tal-Immigrazzjoni sabiex ikunu viġilanti għal nies li jsirfru b'dokumenti ta' ħaddieħor u li jistgħu jkunu ferm aktar malintenzjonati.

Għal dan il-għan il-Qorti tordna komunika ta' din is-sentenza lill-Kummissarju tal-Pulizija u lill-Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni.

Paġna 33 minn 34

kwalifikat bil-lok u tikkundannah għal piena fil-minimu jiġifieri ta' seba'

xhur priġunerija.

Altrimenti, safejn mhux mibdul b'din is-sentenza,

Aaron M. Davis Imħallef

Paġna 34 minn 34


Illum il-Hamis, 24 ta' Gunju 2021

Amand Paul Mc Cormick vs L-Avukat tal-Istat u b'digriet tal-25 ta' Frar 2020 gie kjamat fil-kawza l-Kummissarju tat-Taxxi

Rat ir-rikors tar-rikorrenti tat-18 ta' Ottubru 2019 li jghid hekk:

Illi permezz ta' ittra datata 23 ta' Mejju 2018 ir-rikorrenti gie ordnat ihallas l-ammont ta' sitta u tletin elf tmien mija u hmistax-il ewro u hmistax il-centezmu (€36,815.15) u dan ai termini tal-Artikolu 59 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi dan l-ammont mhux dovut stante li l-esponenti dejjem hallas dawk it-taxxi minnhu dovuti.

Illi l-esponenti qatt ma ircieva xi stima u/jew inghata xi opportunita sabiex jirribatti dak indikat fl-Ordni ta' Hlas sureferita.

Illi l-esponenti hassu aggravat mid-decizjoni tal-istess Kummissarju u ai termini tal- Kap. 406 tal-Ligijiet ta' Malta intavola umili appell quddiem it-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva fl-ismijiet Amand Paul Mc Cormick vs Kummissarju tat-Taxxi ref:

5/2018/1 fejn hemmhekk wara li ippremetta illi l-Kummissarju tat-Taxxi kiser principji ta' gustizzja naturali u d-drittijiet fundamentali tal-esponenti billi naqas milli jaghti smigh xieraq meta ma osservax il-principji ta' gustizzja naturali, senjatament il- principju tal-audi alterem partem u dak tan-nemo iudex in causa propia u illi wasal ghal stima manifestament hazin talab lit-Tribunal sabiex: 1.

Jiddikjara l-agir tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni fuq imsemmi bhala wiehed ultra vires u kontra d-dettami tal-principji ta' mgiba amministrattiva tajba u tal-principji ta' gustizzja naturali u tad-drittijiet fondamentali tal-esponenti; 2.

Jiddikjara li l-Ordni tal-Hlas hekk kif ikkomunikata lill-esponenti mil-Kummissarju tat-Taxxi appellat permezz tal-ittra datata 23 ta' Mejju 2018 bhala nulla u minghajr effett legali; u 3.

Konsegwentament ihassar u jirrevoka l-istess decizjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi sureferita.

Illi fil-mori tal-appell, mix-xhieda prodotti irrizulta illi l-Kummissarju tat-Taxxi kien qieghed japplika l-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta minghajr ma avza lill- esponenti bil-konsegwenza illi l-pagamenti li kien qed jivversa l-esponenti kontra d- denunzji tat-taxxa kienu qeghdin jigu applikati kontra l-imghaxijiet u l-penali li kull ma jmur kienu qed jizdiedu minflokk kontra l-pagament tal-kapital.

B'dan il-mod il-kont tat-Taxxa kontra l-esponenti minflokk ma gie ridott kif kien jigri li kieku l-pagamenti gew hekk applikati kontra l-kapital baqa' jizdied b'mod esponenzjali.

Illi l-Artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta jmur kontra l-principju tal-equality of arms kif ukoll johloq piz sproporzjonat fuq l-esponenti.

Illi tal-ligi u konsegwentament anke l-istess ligi jilledi d-dritt fundamentali tal-esponenti kif sancit mill-Artikoli 6 kif ukoll mill-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali.

Ghaldaqstant u in vista tas-suespost l-esponenti umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha:

Tiddikjara illi l-agir tal-Kummissarju tat-Taxxi in kwantu attribwixxa l-pagamenti

rateali tat-taxxa dovuta ghall-hlas tal-imghaxijiet u penali li minn zmien ghal zmien

kienu qed jakkumulaw fuq l-arretrati jammontaw ghall-ksur tad-drittijiet fundamentali

tal-esponenti kif sancit mill-Artikoli 6 kif ukoll mill-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni

Ewropea dwar id-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali.

tal-Kummissarju anke

jekk

Rat ir-risposta tal-Avukat Generali illum Avukat tal-Istat li tghid hekk:

Illi qabel xejn it-talbiet finali tar-rikorrent, kif migjuba fir-rikors konvenzjonali tieghu, ma jistghux jigu indirizzati kontra l-Avukat Generali minhabba li l-imsemmi Avukat Generali ma jwegibx ghall-ghemil tal-Kummissarju tat-Taxxi.

Fis-sewwa, jekk ir- rikorrent ried jattakka l-agir tal-Kummissarju tat-Taxxi allura huwa messu ressaq l- ilment kontra l-imsemmi Kummissarju u mhux kontra l-Avukat Generali li ma ha l- ebda decizjoni;

jinghad

il-mertu,

f'materja

jissokta billi

lil hemm minn dan, dwar

li hemm ghaddej quddiem

ta' 2. obbligazzjonijiet fiskali ma jghoddux id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u ghalhekk l-esponent ma jistax iqanqal dan l-artikolu biex jattakka d- dispost tal-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta; 3.

Illi bla hsara ghall-premess, sa fejn ir-rikorrent qieghed jghid fir-rikors tieghu li l- artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta jmur kontra l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea ghaliex jikser il-principju tal-ugwaljanza tal-armi, l-esponent sincerament jghid li dan l-ilment ma jinftehimx.

Tassew l-esponent mhuwiex jifhem kif ir-regola tal- ligi, li trid li hlas ta' parti mid-dejn tat-taxxa ghandu l-ewwel jaqta' l-imghax u mbaghad wara jaqta' l-kapital, qieghda b'xi mod ittellef jew tizvantaggja lir-rikorrent ta' Revizjoni fil-process gudizzjarju Amministrattiva; 4.

Illi minn kif jahsibha l-esponent, ir-regola fuq l-imputazzjoni tal-hlas bl-ebda mod mhi qieghda tippregudika jew iddghajjef it-talbiet tar-rikorrent kif imressqa quddiem it- Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva fil-proceduri 5/2018.

Lil hemm minn kif il- Kummissarju tat-Taxxi ghazel li jalloka l-hlas, ir-rikorrent xorta ghad ghandu l-jedd li jikkontesta s-siwi tal-ordni tal-hlas mibghut mill-Kummissarju tat-Taxxi fit-23 ta' Mejju 2018, b'dana li jekk eventwalment jirrizulta li l-Kummissarju tat-Taxxi alloka l-hlas li rcieva biex jaqta' d-dejn hazin, allura r-rikorrent ikollu l-jedd li jitlob li l-hlas jigi imputat kontra d-dejn it-tajjeb; 5.

Illi ta' min izid hawnhekk, li l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea jipprovdi dwar il- garanziji procedurali li jridu jigu mharsa fi progessi gudizzjarji biex ikun jista' jinghad li smigh ikun tmexxa b'mod xieraq u gust.

Fil-kaz taghna, l-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal- Ligijiet ta' Malta ma ghandu x'jaqsam xejn mal-mod ta' kif ghandu jinzamm process gudizzjarju.

Fuq kollox, lanqas ma jidher li dan l-artikolu qieghed b'xi mod ixekkel milli jinzamm smigh xieraq.

Jigi b'hekk, li l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea huma inapplikabbli fil-konfront tal-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta; 6.

Illi sa fejn l-ilment tar-rikorrent jolqot l-ewwel artikolu tal-ewwel protokoll tal- Konvenzjoni Ewropea, tajjeb li jinghad li kif insibu msemmi fil-proviso tieghu, dan l- artikolu ma ghandu b'ebda mod inaqqas d-dritt tal-istat li jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jizgura l-hlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni.

Sewwasew f'dan il-kaz mhemmx dubbju li l-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta johrog mil-ligi u li dan jigi impost fl-interess generali;

Illi minbarra dan, bhala regola generali ma hemm xejn hazin jew sproporzjonat li

f'kaz li dejn fiskali ikun maghmul minn taxxa pura, imghax u multi amministrattivi, kull

hlas li jsir akkont ta' dak id-dejn ghandu l-ewwel imur biex joqtol l-imghax u l-multi

amministrattivi li jkunu ngemghu fuq it-taxxa pura u mbaghad jekk jifdal aktar flejjes,

dawn ghandhom imorru biex jestingwu t-taxxa pura.

Wara kollox din mhijiex xi regola

li tinsab biss fil-ligi fiskali, imma hija regola generali li tinsab ukoll fl-artikolu 1169 tal-

Illi naturalment jekk wara li jinqatghu l-proceduri 5/2018 li hemm pendenti quddiem

it-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva jirrizulta li r-rikorrent ma ghandux dak id-dejn

kollu li l-Kummissarju tat-Taxxi qed jippretendi illi ghandu u allura jirrizulta li l-

imputazzjoni tal-hlas maghmul mill-Kummissarju tat-Taxxi sar b'mod hazin, ir-

rikorrent bir-ragun ikollu kull jedd li jitlob li l-hlas maghmul minnu jigi allokat kontra d- dejn korrett jew jekk ma kienx hemm dejn, li kull hlas maghmul minnu jigi mrodd lura lilu skont l-artikolu 1147 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Mill-banda 'l ohra pero, jekk ir-rikorrent jitlef ilkawža fil-pročeduri 5/201 8 u allura jirrižulta li 1-hlas kollu mitlub mill-Kummissarju tat-Taxxi kien misthoqq, ir-rikorrent ma jkollux ghalfejn jilmenta mill-mod ta' kif saret l-imputazzjoni ghaliex dak id-dejn kien dovut.

Frankament, lanqas ma jkun jista' jitkellem dwar possediment ghaliex il-kwestjoni ma tkunx dwar flusu imma dwar flus li huma dovuti lill-Kummissarju tat-Taxxi; 9.

Illi thares minn fejn thares ghalhekk I-ilment tar-rikorrent, kif imsejjes fuq l-ewwel artikolu tal-ewwel protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, mhuwiex tajjeb u ghalhekk ghandu jigi michud; 10.

Illi dan ifisser Ii la ma hemmx ksur taz-zewg artikoli konvenzjonali msemmija mir- rikorrent, it-tieni talba tar-rikorrent ghandha taqa' wkoll; Ghaldaqstant din I-Onorabbli Qorti hija umilment mitluba tichad it-talbiet kollha tar- rikorrent u tiddikjara li huwa ma bata I-ebda ksur tal-jeddijiet konvenzjonali tieghu, bl- ispejjez jithallsu mill-istess rikorrenti.

Rat ir-risposta tal-kjamat Kummissarju tat-Taxxi li tghid hekk:

Illi qabel xejn il-Kummissarju jghid illi jaqbel perfettament ma' dak li qal l-Avukat Generali fit-Twegiba tieghu ghar-rikors konvenzjonali tar-rikorrenti Amand Paul Mc Cormick ghal dak illi jirrigwarda l-pozizzjoni legali kif esposta mill-Avukat Generali u kemm hu possibbli mhux ser jirrepeti dak li nghad mill-konvenut Avukat Generali u l-espozizzjonijiet tal-Avukat Generali jaghmilhom tieghu.

Ser jaghmel accenn aktar fuq il-fatti u d-dettalji tal-kaz milli l-aspett legali gia espost; 2.

Illi l-esponenti Kummissarju ma jistax jifhem kif ir-rikorrenti zeffen fin-nofs id- dispozizzjonijiet tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea fil-kwistjoni in dizamina stante illi f'materja bhal din in ezami indubbjament mhumiex applikabbli; 3.

Illi jibda biex jinghad illi r-rikorrenti Amand Paul Mc Cormick jiggesttixxi attivita ekonomika bin-numru tar-registrazzjoni MT 1266-8123.

Hu kien ircieva dikjarazzjoni minghand l-esponenti sabiex ihallas is-somma kumplessiva ta sitta u tletin elf, tmien mija u hmistax-il ewro u hmistax-il centezmu (€36,815.15).

Dan l-ammont ikopri 17-il perjodu ta' taxxa tar-rikorrenti bejn l-1 ta' Gunju 2010 u l-1 ta' Gunju 2016; 4.

Illi inoltre din is-somma tikkonsisti f'taxxa ddikajarata mill-istess Amand Paul lill-konvenut Mc Cormick, Kummissarju.

Illi din it-taxxa ddikjarata mir-rikorrenti, sal-gurnata ta' Ilum ghadha ma thallsitx.

Dan minkejja li r-rikorrenti kien qieghed jigbor l-imsemmija taxxa minghand il-klijenti tieghu.

Zgur huwa illi t-taxxa migbura ma nghaddietx lill-Kummissarju esponenti.

Dan juri b'mod car illi r-rikorrenti ma ottemporax ruhu mad-dettami tal- Artikolu 27(1) u (4).

Illi s-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu jobbliga lil kull persuna registrata taht l-artikolu 10 taghmel denunzja lill-Kumissarju ghal kull zmien ta' taxxa mhux aktar tard mill-hmistax-il jum tat-tieni xahar li jigi wara x-xahar li matulu jintemm iz-zmien ta' taxxa relattiv.

Illi s-subparagrafu (4) ta' dan l-artikolu testwalment jghid:

tieghu, sottomessi minnu

fid-denunzji

Ma titqiesx li tkun saret denunzja kemm-il darba din ma tkunx shiha u dettaljata f'kull aspett materjali taghha u jekk u sakemm it-taxxa li tirrizulta li ghandha tithallas skont id-dikjarazzjonijiet fiha maghmula tkun thallset lill-Kummissarju: izda meta jsir hlas lill-Kummissarju f'cirkostanzi li juri li dik il-persuna kellha l-hsieb li dak il-hlas jirrelata ghal dak iz-zmien ta' taxxa, dak il-hlas ghandu jitqies li jirrelata ghal dak iz-zmien ta' taxxa ghall-ghanijiet ta' dan is-subartikolu bla hsara ghas-setgha tal-Kummissarju skont kull dispozizzjoni ohra ta' dan l-Att li jqassam dak il-hlas b'xi mod iehor.

Ghaldaqstant, fil-kaz in dizamina skattaw il-penali amministrattivi u l-interessi ope legis; 5.

Illi jinghad ab inizio, illi l-Kummissarju tat-Taxxi biss ghandu l-awtorita u hu vestit bil-ligi sabiex jamministra d-disposizzjonijiet tat-Taxxa fuq il-Valur Mizjud skont il- Kap. 406 tal-Ligijiet ta' Malta u ghalhekk huwa ghandu l-obbligu li jigbor it-Taxxa dovuta lill-erarju pubbliku (kif ukoll interessi u penali amministrattiva talli dina t-Taxxa ma tkunx thallset).

Il-fatt illi l-esponenti jezercita tali fakulta vestita fih mill- u fil- parametri tal-ligi, certament b'daqshekk ma jkunx qieghed jikser l-ebda drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Jinghad bir-rispett illi tali e2erCizzju minnu tal-poteri vestiti fih ex lege ma jipprekludi lil hadd milli jfittex rimedji legali sanciti mill-istess Kap. 406 tal-Ligijiet ta' Malta; 6.

Illi l-Kummissarju tat-Taxxi umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex joghgobha tichad l-aggravji in toto u dana peress li huma infondati fil-fatt u fid-dritt; 7.

Illi l-Kummissarju tat-Taxxi fil-kaz in dizamina ma kiser l-ebda dritt jew xi jedd tar- rikorrenti kif dan qieghed jallega.

Dan peress illi l-Kummissarju dak li ghamel kien biss illi ried jigbor taxxa li hija dovuta skont id-denunzji tat-taxxa ddikkjarati mir- rikorrenti Amand Paul Mc Cormick u mibghuta minnu fid-denunzji rispettivi; 8.

Illi l-ewwel aggravju tal-appellant huwa bbazat fuq l-allegazzojni li l-Kummissarju tat-Taxxi hareg talba ghall-hlas minghajr ma informa lill-appellant bi stima.

U illi b'hekk allegatamnt gie ta' gustizzja naturali u d-drittijiet il-principji fundamentali tar-rikorrenti billi naqas milli jaghtih smigh xieraq sinjatament id-dritt tal-

Ir-rikorrenti allega illi ma nghatax ic-cans li jressaq il-provi tieghu.

Dan l-aggravju

huwa infondat fil-fatt u fid-dritt peress illi fil-kaz de quo ma saret l-ebda stima li

nharget fil-konfront tar-rikorrenti.

Illi kieku saret stima, kif allega r-rikorrenti, il-process

kien ikun ferm differenti minn kif attwalment sehh.

Fil-kaz ta' stima, l-ewwel kienet

issir talba biex jigu pprezentati d-dokumenti u wara issir investigazzjoni fuq dawk id-

Jekk jirrizulta li kien hemm xi nuqqas ta' dikjarazzjoni jew dikjarazzjoni

zejda tat-taxxa, kienet tinhareg stima provizorja segwita bi stima u bid-drittijiet kollha

tar-rikorrenti salwagwardati mill-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi jigi ribadit illi f'dan il-

kaz ma sehh xejn minn dan.

Il-Kummissarju tat-Taxxi qieghed biss jigbor flus illi gew

iddikjarati mill-appellant bhala dovuti fid-denunzji rispettivi tieghu.

Dawn il-flus

Illi fl-aggravju tieghu r-rikorrenti ilmenta li l-Kummissarju tat-Taxxi allegatament

kiser fil-konfront tieghu l-principju ta' nemo iudex in causa propria.

Illi dan l-allegat

ksur sehh ghaliex skont hu, il-Kummissarju allegatament iddecida l-ammont tat-taxxa

Dan l-aggravju jigi ripetut illi huwa infondat kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u dana peress illi l-Kummissarju kif gia nghad fil-kaz de quo ma hareg l-ebda stima imma mexa biss fuq dak iddikkjarat mill-istess rikorrenti.

L-esponenti Kummissarju jemmen illi r-rikorrenti jottempora ruhu u jhallas dak minnu dovut; 11.

Illi anke li kieku il-Kummissarju hareg stima, tali principju ta' smigh xieraq ma giex mittiefes u dana peress illi huwa ghandu s-setgha mil-ligi illi jaghmel hekk ghaliex dmir fundamentali tieghu hu li jhares l-erarju pubbliku.

L-operat tal-Kummissarju kien tali kif santit mill-istess ligi u ghalhekk huwa mexa u hares id-detami tal-Kap.

Tali agir ma ghandux jigi interpretatat kif qieghed jipprova jallega l-appellant li l- Kummissarju kiser il-principju legali nemo iudex in causa propria.

Illi fir-rikors konvenzjonali tieghu ir-rikorrenti allega illi 1-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta jilledilu l-principju tal-equality of arms kif ukoll johloq piz sproporzjonali fuqu.

Illi jinghad bir-rispett dovut illi l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea li jipprovdi dwar it-tharis ta' garanziji procedurali fi processi gudizzjarji dwar is-smigh tar-rikorrenti illi jkun tmexxa b'mod gust ma ghandu x'jaqsam xejn mal-kaz in dizamina.

Isegwi illi kemm dan l-artikolu kif ukoll l-ewwel protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea ma japplikawx ghall-kaz in dizamina; 13.

Illi dan l-artikolu ma jnaqqas xejn mid-dritt tal-lstat illi jaghmel dawk il-ligijiet li jemmen li huma mehtiega biex jizgura l-hlas tat-taxxi, etc. jew pieni li effettivament jithallsu.

Illi l-artikolu 67 tal-Kap.

406 tal-Ligijiet ta' Malta jigi impost fl-interess generali.

Illi dan l-artikolu testwalment jghid: 67.(1) Meta jkun dovut xi imghax minn persuna fuq xi taxxa, hlief taxxa li tista' tinzamm rizervata skont id-dispozizzjonijiet tad-Disa' Skeda li tinsab ma' dan l-Att, kull hlas li dik il-persuna taghmel lill-Kummissarju ghandu jitqassam, minkejja kull dikjarazzjoni ta' dik il-persuna, fuq dak l-imghax qabel ma jitqassam fuq xi taxxa.

(2) Bla hsara ghad-dispozizzjonijiet tas-subartikolu (1) meta tkun dovuta xi penali amministrattiva minn persuna, hlief ghall-penali li tista' tinzamm rizervata skont id- dispozizzjonijiet tad-Disa' Skeda li tinsab ma' dan l-Att, kull hlas li jsir minn dik il- persuna lill-Kummissarju ghandu jitqassam, minkejja kull dikjarazzjoni ta' dik il- persuna ghall-kuntrarju, fuq dik il-penali amministrattiva qabel ma jitqassam fuq xi taxxa ohra.

(3) Bla hsara ghad-dispozizzjonijiet l-ohra ta' dan l-artikolu, hlief taxxa li tista'

tinzamm rizervata skont id-dispozizzjonijiet tad-Disa' Skeda li tinsab ma' dan l-Att,

tkun dovuta ghal iktar minn darba kull hlas li jsir minn dik il-persuna lill-Kummissarju

ghandu jitqassam, minkejja kull dikjarazzjoni ta' dik il-persuna ghall-kuntrarju, fuq dik

it-taxxa li tkun dovuta l-ewwel qabel ma jitqassam fuq it-taxxa li tkun saret dovuta

Illi l-esponenti ma jistax jifhem kif bl-applikazjoni ta' dan l-artikolu jista' b'xi mod

Illi billi

l-ligi tesigi li hlas ta' parti mid-dejn ta' taxxa dovuta l-ewwel jaqta' l-imghax u

mbaghad wara taqta' l-kapital dan jista' b'xi mod jizvantaggja lir-rikrrenti fil-process

gudizzjarju pendenti quddiem it-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva;

possedimenti peress illi in verita l-crux tal-kwistjoni tat-tqassim tat-taxxa ope legis ma

ir-rikorrenti qieghed

jistax

jittrattax dwar flus tar-rikorrenti izda dwar flus li in realta huma dovuti lill-erarju pubbliku! 16.

Illi in ultima analisi jigi ribadit illi l-aggravju tar-rikorrenti kif imsejjes fuq l-ewwel artikolu tal-ewwel protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea huwa bla bazi legali u ghandu jigi michud; 17.

Illi logikament u legalment isegwi mis-suespost illi t-tieni talba tar-rikorrenti ghandha ukoll tigi michuda; Ghaldaqstant din l-Onorabbli Qorti hija umilment mitluba tichad in toto it-talbiet kollha tar-rikorrenti u joghgobha tiddikjara li huwa ma bata minn ebda ksur tal-jeddijiet konvenzjonali tieghu.

BI-ispejjez jithallsu mill-istess rikorrenti.

Rat l-atti u n-noti ta' sottomissjonijiet prezentati;

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

Ikkunsidrat

Din hija sentenza wara ilment intavolat mill-attur illi l-applikazzjoni tal-artikolu 67 tal-

Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta hija leziva tad-drittijiet fondamentali tieghu sanciti

permezz tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni

Ewropea.

L-attur kien gie ordnat ihallas l-ammont ta' €36,815.15 permezz ta' ittra

datata 23 ta' Mejju 2018 mibghuta ai termini tal-artikolu 59 tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet

ta' Malta.

Huwa kien ikkontesta din id-decizjoni permezz ta' kawza quddiem it-

ta' Revizjoni Amministrattiva,

L-attur

jippremetti illi fil-mori ta' dan l-appell il-Kummissarju konvenut beda japplika l-artikolu

67 tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta u jattribwixxi pagamenti maghmula minnu

kontra l-imghaxijiet u penali minflok kontra l-kapital, u dan minghajr ma huwa gie

Skont l-attur l-imsemmi l-agir imur kontra l-principju tal-ugwaljanza tal-armi u

wkoll johloq piz sproporzjonat fuqu.

Is-sub-artikoli specifici li dwarhom jilmenta l-attur jidhru li huma s-sub-artikolu (3) u

(4), li jipprovdu kif gej:

"(3) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikoli (1) u (2),meta jkun dovut xi mgħax minn persuna fuq xi taxxa, ħlief taxxa li tista' tinżamm riżervata skont id-dispożizzjonijiet tad-Disa' Skedali tinsab ma' dan l-Att, kull ħlas li dik

tagħmel

lill-Kummissarju għandu

jitqassam, minkejja kull il-persuna dikjarazzjoni ta' dik il-persuna għall-kuntrarju, fuq dak l-imgħax qabel ma jitqassam fuq xi taxxa.

(4) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikoli (1), (2) u (3), meta tkun dovuta xi penali amministrattiva minn persuna, ħlief għall-penali li tista' tinżamm riżervata skont id-dispożizzjonijiet tad-Disa' Skeda li tinsab ma' dan l-Att, kull ħlas li jsir minn dik il-persuna lill-Kummissarju għandu jitqassam, minkejja kull dikjarazzjoni ta' dik il-persuna għall-kuntrarju, fuq dik il-penali amministrattiva qabel ma jitqassam fuq xi taxxa oħra.

Il-legittimu kontradittur f'din l-azzjoni

L-Avukat tal-Istat ecepixxa illi t-talbiet tal-attur ma jistghux jigu indirizzati kontra

tieghu ghaliex huwa ma jwegibx ghall-eghmil tal-Kummissarju tat-Taxxa.

Il-Qorti tqis illi din l-eccezzjoni ghandha mis-sewwa.

L-attur ilmenta fil-premessi

tieghu illi l-artikolu 67 tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta huwa leziv tad-drittijiet

fondamentali tieghu.

L-entita statali li tirrispondi ghal dan l-ilment huwa l-Avukat tal-

Istat, stante illi huwa l-Avukat tal-Istat illi jirrispondi ghall-ilmenti dwar il-validita

kostituzzjonali u/jew konvenzjonali tal-ligijiet ta' Malta.

Pero, l-attur ma ressaq l-ebda

talba ibbazata fuq din il-premessa.

It-talbiet tal-attur huma indirizzati b'mod specifiku

lejn l-eghmil tal-Kummissarju tat-Taxxi u mhux lejn il-validita tal-artikolu tal-ligi li

dwaru ilmenta fil-premessi tieghu.

Filfatt, it-talba tal-attur taqra hekk:

"Tiddikjara illi l-agir tal-Kummissarju tat-Taxxi in kwantu attribwixxa l- pagamenti rateali tat-taxxa dovuta ghall-hlas tal-imghaxijiet u penali li minn zmien ghal zmien kienu qed jakkumulaw fuq l-arretrati jammontaw ghall-ksur tad-drittijiet fundamentali tal-esponenti kif sancit mil-Artikolu 6 kif ukoll mil- Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali."

Ikkonsidrat illi din it-talba hija mmirata espressament u b'mod specifiku lejn l-agir tal-

Kummissarju tat-Taxxa, huwa car illi l-Avukat tal-Istat ma jistax iwiegeb ghaliha.

Qorti tosserva illi minkejja illi l-eccezzjoni tal-Avukat tal-Istat inghatat sa mill-bidu nett

tal-proceduri, l-attur qatt ma talab li jigi awtorizzat izid mat-talbiet tieghu talba illi

torbot mal-premessa tieghu dwar il-validita konvenzjonali tal-artikolu 67 tal-Kapitolu

406 tal-Ligijiet ta' Malta u ghalhekk ma hemm l-ebda domanda attrici li ghaliha

legalment iwiegeb l-Avukat tal-Istat.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni qed tigi milqugha u l-Avukat tal-Istat qieghed jigi liberat

mill-osservanza tal-gudizzju.

L-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea

L-attur jilmenta illi l-Kummissarju konvenut kasbar id-dritt fondamentali tieghu kif

sancit mill-artikolu 6, u senjatament

l-ugwaljanza

pagamenti maghmula minnu kontra l-imghax u l-penali minflok kontra l-kapital

Dan l-ilment huwa ictu oculi infondat.

L-ewwel nett, l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni

Ewropea m'huwiex applikabbli fir-rigward ta' proceduri civili li jitrattaw materja ta'

taxxa, u dan ghaliex kwistjonijiet dwar taxxa ma jitqisux bhala "drittijiet jew obbligi

civili" ai termini tal-istess Konvenzjoni.

Kif gie spjegat fis-sentenza fl-ismijiet

Ghalkemm hemm eccezzjonijiet ghal din ir-regola generali,1 dan il-kaz ma jaqax

entro l-ebda wahda minn dawn l-eccezzjonijiet.

Ghalhekk l-artikolu 6 m'huwiex

applikabbli ghal kaz in kwistjoni.

Inoltre, l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni japplika biss fil-kuntest ta' proceduri ta' natura

gudizzjarja quddiem

interpretazzjoni awtonoma, u ghandu jigi interpretat fil-dawl tal-Konvenzjoni, izda l-

Kummissarju konvenut zgur li ma jikkwalifikax bhala "tribunal" fir-rigward tal-ilment

imressaq mill-attur.

Skont il-gurisprudenza tal-Qorti Ewropea, "a court or tribunal is

F'dan il-kaz ma jirrizultax illi l-Kummissarju konvenut jissodisfa dawn il-kriterji.

jirrizultax illi kien hemm "dispute" li dwaru il-Kummissarju ha decizjoni wara li segwa

procedura stabbilita mill-ligi.

Fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz, il-Kummissarju konvenut

sempliciment applika regola dwar l-imputazzjoni ta' hlasijiet maghmula mid-debitur li

tinsab stabbilita fil-ligi.

Din ir-regola ma tipprovdi ghall-ebda eccezzjoni jew possibilita

ohra dwar kif ghandha ssir l-imputazzjoni ta' hlasijiet maghmula, u ghalhekk la seta'

jkun hemm "dispute" fuq l-applikabilita taghha ai termini tal-Konvenzjoni Ewropea, u

lanqas jista' jinghad illi l-Kummissarju ha decizjoni ai termini tal-istess Konvenzjoni.

Ghalhekk, galadarba l-Kummissarju konvenut ma jistax jigi meqjus bhala tribunal fic-

cirkostanzi ta' dan il-kaz, l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea citat mill-attur

m'huwiex applikabbli.

infondat u qed jigi michud.

Ghaldaqstant l-ilment tal-attur ai termini tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea huwa

L-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea

Ghalkemm l-attur ma specifikax fuq liema mill-artikoli tal-Ewwel Protokoll tal-

Konvenzjoni Ewropea qieghed jibbaza l-ilment tieghu, il-Qorti tipprezumi illi l-ilment

tieghu huwa ibbazat fuq l-artikolu 1, ikkonsidrat illi l-ebda wiehed mill-bqija tal-artikoli

ta' dan il-protokoll ma huwa relevanti ghall-fattispeci tal-kaz in kwistjoni.

Jidher illi l-

attur m'huwiex qieghed jikkontesta il-legalita jew l-ghan legittimu tal-mizura in

kwistjoni, izda qieghed jilmenta biss illi ma nzammx il-bilanc xieraq rikjest skont l-

artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni.

Skont il-gurisprudenza tal-Qorti Ewropea, l-Istat ghandu margini ta' diskrezzjoni ferm

wiesgha fejn si tratta ta' ligijiet ta' taxxa procedurali, ossia ligijiet li jirrregolaw il-

formalitajiet tat-taxxa, inkluz l-enforzar taghhom ghall-pagament tat-taxxi.

(QEDB, 23/02/1995) gie spjegat f'dan ir-rigward illi:

Fil-fehma ta' din il-Qorti, l-applikazzjoni tal-artikolu 67 mill-Kummissarju konvenut ma

tatx lok ghall-holqien ta' piz sproporzjonat kif allegat mill-attur.

Fl-assenza tal-artikolu

67 tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta kienu japplikaw ir-regoli generali dwar hlasijiet

Bl-applikazzjoni tal-artikolu 1169 tal-Kodici Civili il-posizzjoni

tal-attur kienet tibqa' l-istess.

Dan ghaliex, skont dan l-artikolu hlasijiet maghmula fir-

rigward ta' sommon li fuqhom ikun qed jiddekorri l-imghax jigu attribwiti ghall-hlas tal-

imghax, sakemm ma jkunx hemm il-kunsens tal-kreditur sabiex l-ewwel jithallas il-

Ghalhekk, anke li kieku l-Kummissarju konvenut

ma applikax l-artikolu 67 tal-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta, l-attur kien xorta wahda

jsib ruhu fl-istess posizzjoni, bl-applikazzjoni tal-artikolu 1169 tal-Kodici Civili.

ifisser ukoll illi s-sub-artikolu (3) u (4) tal-artikolu 67 imsemmi jaghtu lill-Kummissarju

tat-Taxxi l-istess drittijiet u protezzjonijiet li jinghataw li kull kreditur, inkluz cittadin

privat, li jkun dovut minghand debitur somma li fuqha jiddekorri l-imghax.

L-attur jilmenta wkoll li huwa ma kienx jaf u ma kienx gie notifikat dwar il-fatt illi l-

ammonti li kien qieghed ihallas kienu qed jigu attribwiti ghal djun anterjuri u ghal

imghaxijiet u penali.

Il-Qorti pero tirrileva illi din l-imputazzjoni tal-pagamenti kienet

wahda facilment prevedibbli, anke jekk forsi bl-ghajnuna ta' professjonisti fil-kamp

l-imputazzjoni ta' pagamenti maghmula hija kwistjoni

Ghalhekk l-agir tal-Kummissarju

tat-Taxxa kien wiehed prevedibbli u ma kienx hemm htiega li l-attur jigi nnotifikat

dwar il-mod kif kienu qed jigu attribwiti l-pagamenti tieghu, galadarba dan kien

Ghaldaqstant il-Qorti tqis illi ma jirrizultax illi l-mizura impunjata kienet wahda

irragonevoli ai termini tal-gurisprudenza tal-Qorti Ewropea.

Minn dan isegwi illi l-

ilment tal-attur huwa infondat.

Ghal dawn il-motivi il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tilqa' l-ewwel eccezzjoni

tal-Avukat tal-Istat u tilliberah mill-osservanza tal-gudizzju, tichad it-talbiet kollha tal-

L-ispejjez kollha ta' dawn il-proceduri jithallsu mill-attur.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments