QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 24 ta' Novembru 2017

Numru 17 Appell Ċivili Numru 471/2012/1 JZM

Dan huwa appell tal-attur minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-

Qorti Ċivili fit-8 ta' Jannar 2013 li ċaħdet it-talbiet tiegħu għax sabet li

waqgħu bi preskrizzjoni taħt l-art.

1407(1) tal-Kodiċi Ċivili.

Il-fatti relevanti huma dawn:

F'Diċembru tas-sena 2008 l-attur kien xtara dinghy u makna min-

għand is-soċjetà konvenuta bi tpartit ma' dinghy u makna oħra li kellu

l-attur b'żjieda ta' tlitt elef lira ta' Malta (Lm3,000) – daqs sitt elef, disa'

mija u tmienja u tmenin euro u tnax-il ċenteżmu (€6,988.12) – fi flus

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

biex il-prezz b'kollox kien ta' sebat elef, seba' mija u ħamsa u tletin

euro u għoxrin ċenteżmu (€7,735.20).

L-attur ħa l-konsenja fi Il-Qrendi

L-attur igħid illi xahrejn wara li hu vara d-dinghy l-ġdida tiegħu, il-

makna ma baqgħetx taħdem sew.

Għalkemm ilmenta kemm-il darba

mas-soċjetà konvenuta dwar dan, u l-konvenuta fittxet li ssewwi l-

makna, din xorta waħda baqgħet ma taħdimx kif suppost.

Is-soċjetà konvenuta, min-naħa tagħha, tgħid illi ma kien hemm l-ebda

difett fil-makna.

L-attur għalhekk fetaħ il-kawża tallum u talab illi l-qorti:

»1) tiddikjara li l-makna tat-tip ETEC 90HP mixtrija mill-attur min- għand is-soċjetà konvenuta ma taħdimx kif suppost, ma hijiex tal- kwalità pattwita bejn il-partijiet u separatament għal dan ma hijiex assolutament tajba għall-użu intiż għaliha u li għaliħ inxtrat;

»2) tiddikjara u tiddeċiedi li s-soċjetà konvenuta għandha l-obbligi illi tapplika fl-intier tagħha l-garanzija applikabbli għal bejgħ de quo u li fil-każ odjern ma rrispettatx l-obbligi tagħha skond il-garanzija fuq il-makna;

»3) tikkundanna s-soċjetà konvenuta tirrifondi lill-attur l-ammont ta' €7,735.20, rappreżentanti l-prezz imħallas, u/jew alternattivament tiġi rimpjazzata l-makna a spejjeż tas-soċjeta konvenuta;

»4) tiddikjara lis-soċjeta konvenuta responsabbli għad-danni kollha

»5) tillikwida d-danni kollha sofferti mill-attur, occorrendo bl-opra ta'

»6) tikkundanna lis-soċjeta konvenuta tħallas lill-attur id-danni hekk

sofferti mill-attur;

Talab ukoll l-imgħax u l-ispejjeż ġudizzjarji.

Il-konvenuta ressqet eċċezzjoni, fost oħrajn, illi:

»… … … sta għall-attur jidentifika l-azzjoni minnu promossa, u jekk si tratta ta' actio redhibitoria, actio æstimatoria, azzjoni ta' danni, jew waħda bażata fuq ksur ta' obbligi kuntrattwali.«

Wara li, fis-seduta tal-21 ta' Ġunju 2012 quddiem l-ewwel qorti, l-attur

iddikjara "għal fini ta' aktar kjarezza … illi l-kawża saret fuq pretensjoni

ta' bejgħ mhux skond il-kwalità pattwita u mhux fuq bejgħ affett minn

difetti moħbija" il-konvenuta kompliet ressqet eċċezzjoni ta' preskrizz-

joni taħt l-art.

1407(1) tal-Kodiċi Ċivili.

L-ewwel qorti iddeċidiet hekk:

»… … … tilqa' l-eċċezzjoni ulterjuri tal-kumpannija konvenuta u qiegħda tiddikjara illi l-attur iddekada mid-dritt ta' azzjoni kontra l-kum- pannija konvenuta a tenur tal-art.

1407(1) tal-Kap.

Konseg- wentement qiegħda tiċħad it-talbiet kollha tal-attur, bl-ispejjeż kontra l- attur.«

Il-qorti fissret hekk ir-raġunijiet li wassluha għal din il-konklużjoni:

»Dik attriċi hija azzjoni fejn l-attur bħala xerrej qiegħed jilmenta li l- oġġett konsenjat mertu ta' bejgħ ma kienx tal-kwalità pattwita.

»L-azzjoni hija msejsa fuq l-art.

1390 tal-Kap.

16 li jaqra hekk –

»"Jekk il-ħaġa li l-bejjiegħ iġib biex jikkunsinna ma tkunx tal- kwalità mwiegħda, jew ma tkunx bħall-kampjun li fuqu l-bejgħ ikun sar, ix-xerrej jista' jagħżel jew li jirrifjuta l-ħaġa u jitlob id-danni, jew li jirċievi l-ħaġa bi prezz anqas fuq stima ta' periti."

»Meqjusa n-natura tat-talbiet attriċi, huwa evidenti illi l-attur għażel l- ewwel alternattiva u cioè "li jirrifjuta l-ħaġa u jitlob id-danni".

»Apparti eċċezzjonijiet fil-mertu, il-kumpannija konvenuta qiegħda twieġeb għall-azzjoni attriċi b'eċċezzjoni ulterjuri ta' preskrizzjoni skond l-art.

1407(1) tal-Kap.

16 li taqra hekk –

»"L-azzjoni li tmiss lill-bejjigħ għaż-żjieda tal-prezz, u dik li tmiss lix-xerrej għat-tnaqqis tal-prezz jew biex jerġa' lura mill-kuntratt, tintilef għeluq sentejn minn dak in-nhar tal-kuntratt.

»L-attur mhuwiex qiegħed igħid illi l-preskrizzjoni skond l-art.

1407(1) tal-Kap.

16 ma kellhiex tkun eċċepita fil-każ ta' azzjoni tat-tip tentata minnu.

Fil-fatt l-attur qiegħed jikkontesta l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni fuq il-mertu tagħha.

»Fl-isfond ta' dawn il-konsiderazzjonijiet ta' dritt, din il-qorti tgħid illi fil- każ tal-lum il-provi akkwiżiti dwar l-eċċezzjoni ulterjuri tal-kumpannija konvenuta sejrin jitqiesu fuq il-premessa illi –

»Fl-ewwel lok, il-perijodu ta' sentejn kontemplat mill-art.

1407(1) huwa perijodu ta' dekadenza mhux ta' preskrizzjoni.

»Fit-tieni lok, is-sentejn jiddekorru mid-data illi fiha kien konkluż għall- finijiet u effetti kollha tal-liġi l-kuntratt bejn il-partijiet.

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

»Min-naħa tal-attur, saret ħafna enfasi fuq il-fatt [sc. li] l-kumpannija konvenuta rrilaxxjat garanzija favur l-attur dwar il-makna in kwistjoni.

Il-kumpannija konvenuta taċċetta li kien hemm garanzija.

U hemm qbil ukoll bejn il-partijiet li l-garanzija kienet tagħlaq fil-11 ta' Mejju 2012, li nzertat id-data tal-preżentata tar-rikors ġuramentat.

»Mill-provi tal-attur ma rriżultawx it-termini preċiżi tal-garanzija.

Għal- kemm man-nota tiegħu a fol.

51, l-attur jesebixxi bħala dok.

A dak li huwa sejjaħ "kopja tal-garanzija, b'riferenza speċjali għall-ewwel klawsola", wara li din il-qorti rat id-dokument u l-klawsola partikolari li rrefera għaliha l-attur issib li dak id-dokument ma huwa garanzija xejn iżda jixbah, għaliex huwa estratt minn xi ħaġa oħra, kondizzjonijiet ta' kuntratt.

»L-uniku dokument in atti li jagħmel riferenza għal product warranty information huwa dak esebit mill-kumpannija konvenuta (dok.

DG1 – ara l-paġni 67 sa 78).

»Din il-qorti ħadet konjizzjoni tal-product warranty information però tgħid illi m'għandux rilevanza għall-fini tal-kawża kif impostaha l-attur u għad-difiża li ressqet il-kumpannija konvenuta.

»Fil-kawża tal-lum, l-attur mhuwiex qiegħed jallega illi l-kumpannija konvenuta kienet inadempjenti fl-osservanza tat-termini tal-garanzija jew warranty u allura għamel kawża biex jassikura l-osservanza tal- kumpannija konvenuta mal-kondizzjonijiet tal-bejgħ.

Proprju xejn minn dan.

Minflok l-attur għażel li warrab fil-ġenb il-warranty, u mar għal azzjoni speċifika biex jerġa' lura mill-kuntratt tal-bejgħ, jirrifjuta l-makna u jitlob id-danni għax, skond l-attur, l-oġġett mibjugħ ma kienx tal- kwalità pattwita.

F'azzjoni speċifika ta' dik ix-xorta, ma tistax tidħol il- garanzija.

Għaliex il-garanzija bit-termini kollha tagħha titlaq mill- presuppost illi l-bejgħ mhux qiegħed jiġi ripudjat.

»Din il-qorti trid toqgħod fuq il-kawżali u t-talbiet li indirizza l-attur stess fir-rikors ġuramentat.

L-għażla ta' kif jimposta l-kawża kienet tal-attur.

Għalhekk mhuwiex leċitu għal din il-qorti li tistħarreġ 'l hinn mill- kawżali li għażel l-attur.

»Aċċertata t-tip ta' azzjoni li ħa l-attur fil-kawża tal-lum, u stabbilit illi s- sentejn indikati fl-art.

1407(1) tal-Kap.

16 huma perijodu ta' dekadenza mhux ta' preskrizzjoni, issir rrilevanti, għall-fini tal-provvediment tal- lum, kull prova li tressqet dwar kif l-attur ilmenta mal-kumpannija konvenuta dwar il-funzjonament tal-makna u x'sar mill-kumpannija konvenuta min-naħa tagħha.

»Il-punt kruċjali jibqa' jekk l-attur ipproċediex bl-azzjoni tiegħu tal-lum skond l-art.

1390 tal-Kap.

16 fi żmien sentejn mid-data tal-kuntratt skond l-art.

1407(1) tal-Kap.

»Il-provi akkwiżiti juru li l-attur iddekada mid-dritt tal-azzjoni.

Infatti rriżulta li l-bejgħ ma kienx tal-makna biss iżda kien ta' dinghy u makna bi tpartit ma' dinghy u makna oħra li kellu l-attur bl-aġġunta ta' Lm3,000.

Dan il-bejgħ kien konkluż f'Diċembru 2008.

Irriżulta li l-attur ħa d-dinghy l-ġdid bil-makna de quo fi Frar 2009 u allura qabel ħarġet l-invoice.

L-opra tal-baħar kienet varata fit-13 ta' Marzu 2009.

Il- garanzija bdiet tgħodd fil-11 ta' Mejju 2009.

U l-invoice ħarġet fis-27 ta' Novembru 2009.

»Din il-qorti tgħid illi d-data tal-kuntratt għall-fini tal-art.

1407(1) tal- Kap. 16 kienet Diċembru 2008 anke għaliex skond l-art.

1347 tal-Kap.

16, "il-bejgħ hu perfett bejn il-partijiet, u, kwantu għall-bejjigħ, il- proprjetà tal-ħaġa tgħaddi għand ix-xerrej malli jsir il-ftehim fuq il-ħaġa u fuq il-prezz, għalkemm il-ħaġa tkun għad ma ġietx ikkunsinnata u lanqas ma jkun għad tħallas il-prezz; u minn dak il-ħin il-ħaġa nfisha tibqa' għar-riskju u għall-użu tax-xerrej".

Għalhekk fil-11 ta' Mejju 2012, data tal-presentata tar-rikors ġuramentat, id-dritt tal-azzjoni tal- attur kien diġà ntilef billi kienu għaddew sentejn "minn dak in-nhar tal- kuntratt" skond l-art.

1407(1) tal-Kap.

L-attur appella minn din is-sentenza b'rikors tat-28 ta' Jannar 2013 li

għalih wieġbet is-soċjetà konvenuta fit-2 t'April 2013.

L-aggravju tal-attur huwa illi, kontra dak li tgħid is-sentenza appellata,

l-azzjoni tiegħu hija msejsa fuq l-obbligazzjoni kuntrattwali tal-garan-

zija u mhux fuq l-art.

1390 tal-Kodiċi Ċivili.

tiegħu hekk:

»L-esponenti jissottometti bl-ikbar rispett illi għandu jirriżulta ċar li l- ewwel onorabbli qorti apprezzat ħażin il-kawża proposta quddiemha.

Huwa ċar mill-konsiderazzjonijiet tagħha illi l-ewwel onorabbli qorti ttrattat din il-kawża bħala talba għar-repudju tal-bejgħ tal-makna de quo abbażi tal-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta, u kien fuq din il-kunsiderazzjoni ewlenija li bbażat l-istħarriġ tagħha u waslet għall-konklużjoni tal-preskrizzjoni kellha tintlaqa'.

l-eċċezzjoni ulterjuri

»Dan l-ekwivoku jidher li nbena minn meta, waqt l-udjenza tal-21 ta' Ġunju 2012, l-ewwel onorabbli qorti talbet kjarifika b'referenza għall- ewwel talba attriċi biex jiġi stabbilit jekk il-pretensjoni kenitx waħda ibbażata fuq difett moħbi, jew kinetx waħda bażata fuq li l-oġġett tal- bejgħ ma kienx tal-kwalità pattwita.

Id-difensur tal-attur kien spjega f'dik l-udjenza li l-pretensjoni tal-attur ma kenitx ibbażata fuq difetti moħbija, iżda l-pretensjoni tal-attur tirriżulta mill-fatt illi l-oġġett tal- bejgħ ma kienx tal-kwalità pattwita, u kien għalhekk fuq din il-kunsider- azzjoni li saru t-talbiet fuq il-garanzija.

Kien proprju f'dan il-kuntest, u minħabba din l-ispjegazzjoni, li s-soċjetà konvenuta rrinunzjat għall- ewwel tliet eċċezzjonijiet, iżda żammet ferm il-kumplament.

Ġiet sodisfatta li, għall-fini tat-tielet talba, l-azzjoni kienet "waħda bbażata fuq ksur ta' obbligi kuntrattwali".

»Hu sinifikanti l-fatt illi wara tali kjarifika s-soċjetà konvenuta, fil- kumment ta' reviżjoni tal-eċċezzjonijiet tagħha li wasslet għar-rinunzja ta' tliet eċċezzjonijiet, baqgħet iżżomm ferma s-sitt eċċezzjoni tagħha, li testwalment taqra:

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

»"Illi l-attur ma jistax jitlob illi jiġu applikati kundizzjonijiet ta' garanzija illi ormai, kif iddikjara l-attur stess, skadiet fil-11 ta' Mejju 2012".

»Huwa paċifiku li wieħed jikkonkludi illi kieku d-difensur tal-attur kien iwieġeb merament li kienet kwistjoni ta' ripudju ta' bejgħ, kif event- walment jidher li assumiet l-ewwel onorabbli qorti fil-kunsiderazzjonijiet tagħha, allura ċertament is-soċjetà konvenuta appellata ma kenitx iżżomm ferm is-sitt eċċezzjoni, iżda kienet tirrinunzja għaliha wkoll.

Dan jingħad bħala sottomissjoni sussidjarja, però li sservi biex tikkonferma aktar is-sens tal-aggravju de quo.

»L-esponenti jissottometti bir-rispett illi tali kunsiderazzjoni legali errata toħroġ bl-aktar b'mod ċar mir-ratio decidendi fundamentali u kjarament identifikabbli li fuqu straħet l-ewwel onorabbli qorti biex waslet għad- decide tagħha.

Jirriżulta illi f'paġna 13 tas-sentenza, … l-ewwel onorabbli qorti rriteniet illi:

tal-kumpanija konvenuta mal-kondizzjonijiet

»"Fil-kawża tal-lum, l-attur mhuwiex qiegħed jallega illi l-kumpanija konvenuta kienet inadempjenti fl-osservanza tat-termini tal-garan- zija jew warranty u allura għamel kawża biex jassikura l-osserv- anza tal-bejgħ.

Proprju xejn minn dan.

Minflok l-attur għażel li warrab fil-ġenb il- warranty, u mar għal azzjoni speċifika biex jerġa lura mill-kuntratt tal-bejgħ, jirrifjuta l-makna u jitlob id-danni, għax skond l-attur, l- oġġett mibjugħ ma kienx tal-kwalita' pattwita.

F'azzjoni speċifika ta' din ix-xorta, ma tistax tidħol il-garanzija.

Għaliex il-garanzija hi bit-termini kollha tagħha titlaq mill-presuppost illi l-bejgħ mhux qiegħed jiġi ripudjat." (enfasi ta' l-esponenti)

»Dan ir-ratio hekk espress bl-akbar rispett, jixhed kif l-ewwel onorabbli qorti donnha illimitat l-attenzjoni tagħha kollha kemm hi fuq l-ewwel talba attriċi meħudha għaliha u mhux fil-kuntest tal-korp tal-kawża kollu kemm hu, u ma tat ebda konsiderazzjoni la għall-premessi tal- kawża kif mibnija (li minnhom jitwieldu t-talbiet), u l-anqas kumplament tat-talbiet attriċi, minn liema, dejjem bid-dovut rispett, jirriżulta l- kuntrarju eżatt ta' dak espost mill-ewwel onorabbli qorti fil-bran hawn fuq ripropost.

L-esponenti sejjer issa jissustanzja din is-sottomissjoni, kif ġej:-

»1) Wara li fl-ewwel erba premessi, l-esponenti jispjega kif xtara makna li ma ħadmitx sew, u għalhekk ma kenitx tajba għall-użu mitlub minnha, bl-użu anke tal-kliem "ma hijiex tal-kwalità pattwita", fil-ħames premessa, jintroduċi l-pern tal-kawża, ossia, li l-makna kienet koperta b'garanzija li s-soċjetà konvenuta kienet obbligata li tonora;

»2) Fis-sitt premessa, l-esponenti spjega kif ipprova jasserixxi d- drittijiet tiegħu proprju skond il-garanzija, u li ma ngħata ebda rimedju b'allegazzjoni [sic] li s-soċjetà konvenuta kienet fi ksur tal-obbligi kuntrattwali tagħha;

»3) Fis-seba' premessa, l-esponenti jgħid b'mod ċar illi filwaqt li l-każ jista' jieħu rotot oħra għall-fini ta' kunsiderazzjoni ta' dritt (fosthom anke dik kontemplata mill-ewwel onorabbli qorti), l-aġir imputat lis- soċjetà konvenuta jikkostitwixxi wkoll ksur kuntrattwali bbażat fuq il- garanzija;

»4) Illi għandu jidher ċar u fil-fatt jirrientra għal kollox fil-loġika ta' talba, cioè stesura dikjarazzjoni li l-makna "ma taħdimx kif suppost, ma hijiex tal-kwalità

loġiku,

ta'

pattwita'', kienet neċessarja sabiex tiġġustifika l-invokazzjoni tal- garanzija in primo luogo u għalhekk imbagħad t-talbiet sussegwenti, bbażati propju fuq il-ksur tal-garanzija – l-esponenti jissottometti bir- rispett li sabiex tiġi ġustifikata li s-soċjetà konvenuta naqset milli tonora l-garanzija, kellu l-ewwel jiġi stabilit li l-makna de quo kienet tabilħaqq ma taħdimx kif suppost u għalhekk kien hemm stat ta' fatt tali li jiġġustifika l-attwazzjoni tal-obbligi tal-venditur taħt l-istess garan- zija;

»5) It-tieni talba hija fil-fatt talba espressa u inekwivoka għal dikjar- azzjoni li s-soċjetà konvenuta kienet marbuta bil-garanzija u naqset milli tirrispettaha;

»6) It-tielet talba tikkontempla r-rimedji li jistgħu jingħataw proprju taħt il-garanzija u cioè jew ir-rifużjoni tal-flus jew inkella li l-makna tiġi rimpjazzata, talba li f'ebda iter legali oħra ma tkun tista tintalab.

Huwa għalhekk diffiċli li wieħed isegwi l-konklużjoni tal-ewwel onorabbli qorti meta qalet illi "… Minflok l-attur għażel li warrab fil-ġenb il-warranty, u mar għal azzjoni speċifika biex jerġa' lura mill-kuntratt tal-bejgħ, jirrifjuta l-makna u jitlob id-danni ..."

»7) Ir-raba', ħames u sitt talbiet jittrattaw talba għal danni – danni, li kieku l-mertu għaddha biex effettivament jiġi trattat f'din il-kawża, kienu jinvolvu spejjeż li kellu jidħol għalihom l-esponenti sabiex jik- konvinċi s-soċjetà konvenuta tonora l-garanzija, bħal, per eżempju, ħlas ta' rapport ta' espert ex parte;

»8) Fis-sitt eċċezzjoni tagħha, is-soċjetà konvenuta eċċepiet li l- esponenti ma setax jibbaża kawża fuq il-garanzija, stante li din kienet skadiet;

»Illi għalhekk, l-attur appellanti jissottometti bir-rispett illi għandu jir- riżulta ċar … li l-ewwel onorabbli qorti żbaljat meta ttrattat il-kawża odjerna bħala waħda msejsa taħt l-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-fatt li intużaw il-kliem "kwalità pattwita" ma jfissirx li l-kawża awtomatikament hija bażata fuq l-artikolu 1390 meta huwa ċar sia mill- premessi u sia mit-talbiet illi l-azzjoni ma hijiex assolutament bażata fuq dan l-artikolu.

Fil-fatt, f'ebda mument, kuntrarjament għall-argu- mentazzjoni tal-ewwel onorabbli qorti, ma ġie mitlub ir-repudju tal- kuntratt ta' bejgħ, jew id-diminuzzjoni tal-prezz.

»Jingħad ukoll illi l-bejgħ bħala tali kien wieħed tad-dinghy u l-makna f'daqqa.

L-esponenti ma kellu ebda lanjanza fuq id-dinghy u għalhekk qatt ma ried f'kull każ li jirripudja l-bejgħ innifsu.

Huwa ried biss illi s- soċjetà appellata tonora l-obbligi tagħha skond il-garanzija għal dak li kellu x'jaqsam mal-makna – ħaġa li s-soċjetà appellata naqset li tagħmel.

»Illi, jerġa' jiġi ribadit, għall-fini ta' kjarezza, li l-mistoqsija magħmula mill-ewwel onorabbli qorti fl-udjenza tal-21 ta' Ġunju 2012, kienet biex tiġi ċċarata l-bażi tal-pretenzjoni tal-esponenti – i.e. jekk kienx qiegħed jgħid li kien hemm difett moħbi, jew jekk kienx qiegħed jgħid li l-oġġett ma kienx tal-kwalità miftehma.

Din il-mistoqsija saret in vista tal-ewwel tliet eċċezzjonijiet tas-soċjetà konvenuta, u din fil-fażi preliminari tal- kawża, cioè fl-ewwel smigħ.

Ġie ċarat li si trattava ta' pretensjoni bażata fuq [li] il-makna ma kenitx taħdem kif suppost u għalhekk ma kenitx tal-kwalità pattwita, ergo t-talbiet saru kif indikat fir-rikors ġuramentat, cioè ibbażati fuq il-ksur kuntrattwali tal-garanzija.

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

paċifiku illi biex tiġi invokata l-garanzija jinħtieġ li jkun hemm stat ta' fatt li jiġġustifika tali invokazzjoni.

Dan l-istat ta' fatt kien proprju naxxenti mill-fatt illi l-makna supplita mis-soċjetà appellata ma kinetx tal-kwalità pattwita.

»Stabbilit dan kollu, ikun jeħtieġ għalhekk li wieħed jara jekk l-artikolu 1407 ċitat għall-fini tal-eċċezzjoni ulterjuri ikunx applikabbli għall-każ de quo.

»Illi l-artikolu 1407(1) tal-Kap.

16 jaqra hekk:

»"L-azzjoni li tmiss lill-bejjigħ għaż-żjieda tal-prezz, u dik li tmiss lix-xerrej għat-tnaqqis tal-prezz jew biex jerġa' lura mill-kuntratt, tintilef għeluq sentejn minn dakinhar tal-kuntratt."

»Għandu jirriżulta ċar li dan l-artikolu tal-liġi japplika għal każijiet fejn il- bejgħ qiegħed jiġi ripudjat, abbażi jew tal-artikolu 1403, jew permezz ta' azzjoni taħt l-artikolu 1390 fejn jew jintalab ir-ripudju tal-bejgħ, jew l-aċċettazzjoni tal-oġġett mibjugħ b'riduzzjoni fil-prezz.

»L-azzjoni proposta ma tinkwadrax taħt l-artikolu 1390, kif diġà ngħad.

L-esponenti ma talabx ir-ripudju tal-bejgħ, jew ir-rifjut tal-oġġett bid- danni, jew li jirċievi l-ħaġa bi prezz inqas.

Dak li talab l-esponenti kien, prevja id-dikjarazzjoni mitluba fl-ewwel talba li l-makna ma taħdimx kif suppost u ma hiex tal-kwalità pattwita, dikjarazzjoni li s-soċjetà konvenuta appellata ma rrispettatx l-obbligi tagħha fuq il-garanzija, u kundanna jew ta' rifużjoni tal-flus jew alternattivament li tiġi rim- pjazzata l-makna.

It-talba għad-danni fir-raba' talba hija konseg- wenzjali għall-ksur kuntrattwali.

»Ġaladarba l-azzjoni, kif diġà ribadit, hija msejsa fuq il-ksur kuntratt- wali tal-garanzija, u ma tittrattax ir-ripudju tal-bejgħ jew tnaqqis fil- prezz kif kontemplat fl-artikolu 1390, allura t-terminu ta' dekadenza kontemplat fl-artikolu 1407(1) ma hux applikabbli, u se mai, f'każ ta' diskussjoni dwar it-terminu tal-azzjoni, għandu jiġi applikat it-terminu tal-garanzija.

»Kif ikkonfermat mis-soċjetà konvenuta appellata fis-6 eċċezzjoni tagħha, u mix-xiehda ta' Darius Rota, il-garanzija skadiet fil-11 ta' Mejju 2012.

Il-kawża ġiet intavolata fil-11 ta' Mejju 2012, proprju l- aħħar ġurnata tat-terminu effettiv tal-garanzija.

Dal-fatt ukoll, apparti kull kunsiderazzjoni ulterjuri, huwa xiehda is-soċjetà appellata damet tieħu lill-esponenti mingħand Kajfa għal għand Pilatu bl-isperanza qatt milħuqa li l-makna tiġi taħdem kif oriġinarjament pattwit fil-mument tal-bejgħ.

ta' kemm

»In konklużjoni, l-attur appellanti jissottometti bir-rispett illi l-ewwel onorabbli qorti apprezzat u fehmet ħażin dak mitlub minnha fir-rikors ġuramentat u naqset, bir-rispett, illi tieħu konjizzjoni tal-premessi u t- talbiet u għalhekk spiċċat biex qieset din il-kawża bħala waħda ta' ripudju ta' bejgħ, illi kif jirriżulta minn qari tal-premessi u t-talbiet żgur li ma hijiex.

Kuntrarjament għal dak li joħroġ mill-imsemmija premessi u talbiet tal-azzjoni attriċi, l-ewwel onorabbli qorti ikkonkludiet erronja- ment u b'applikazzjoni żbaljata ta' kunsiderazzjonijiet legali u fattwali illi l-esponenti skarta l-kwistjoni tal-garanzija meta l-każ kien proprju l- kuntrarju.

»Stabbilit li din il-kawża ma hijiex waħda taħt l-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta, allura għandu jsegwi li l-artikolu 1407(1) ma

huwiex applikabbli, u għaldaqstant l-eċċezzjoni ulterjuri tas-soċjetà konvenuta appellata għandha tiġi respinta, bl-ispejjeż kontra tagħha.«

Il-konvenuta wieġbet hekk:

»Illi għandu jingħad a priori illi jekk l-appellant qed jikkontesta I- korrettezza tal-apprezzament tal-liġi, u kwindi, d-deċiżjoni tal-ewwel qorti, qieghed jiċħad huwa stess I-argumentazzjoni illi fuqha qed jippernja I-azzjoni tiegħu.

»Illi dan qiegħed jingħad espressament minħabba l-fatt iili fir-rikors ta' appell, konvenjentement qiegħed jigi injorat il-fatt illi fis-seduta tat-28 ta' Ġunju 2012 sar verbal fejn ġie miftiehem bl-aktar mod ċar u inekwivoku li

»"Il-partijiet qablu illi għandha tigi deċiża l-ewwel eċċezzjoni ulter- juri tal-preskrizzjoni skond l-art.

1407(1) tal Kap. 16".

»Illi din id-dikjarazzjoni saret unikament wara li ġie stabbilit illi l-azzjoni attriċi hija waħda msejsa fuq I-art.

1390 tal-Kap.

16, u kien proprju għalhekk illi sussegwentent tali eċċezzjoni ulterjuri ta' preskrizzjoni ġiet ippreżentata.

»llli għaldaqstant kwalsiasi argumentazzjoni jew sottomissjoni magħmula da parti tal-appellant għandha tingħata konsiderazzjoni biss entro dawn il-parametri illi, minkejja huwa għażel ma jiċċitax fir- rikors ta' appell, stabilixxa huwa stess, proprju minħabba li I-azzjoni tiegħu hija ppernjata fuq talba sabiex jerġa' lura mill-kuntratt ta' bejgħ, tant li rrifiuta l-makna u talab id-danni stante li l-magna de quo ma kenitx tal-kwalità pattwita.

»llli għalhekk huwa tal-iskantament kif l-appellant jallega li "Dan ir-ratio hekk espress, bl-akbar rispett, jixhed kif l-ewwel onorabbli qorti donnha illimitat l-attenzioni tagħha kollha kemm hi fuq l-ewwel talba attriċi meħuda għaliha u mhux fil-kuntest tal-korp tal-kawża kollu kemrn hu … … ..." meta kien l-appellant stess illi qabel fuq liema artikolu tal-liġi għandu jiġi applikat, trattat u deċiż.

»Illi l-appellant jagħmel tentattiv ieħor fjakk, u jikkontradixxi t-teżi tiegħu meta, minkejja l-verbal tat-28 ta' Ġunju 2012 magħmul minnu stess, jissottometti,

»"illi għalhekk l-attur appellanti jissottometti bir-rispett illi għandu jirriżulta ċar [...] li l-ewwel onorabbli qorti zbaliat meta ttrattat il- kawża odierna bħala waħda msejsa taħt l-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta."

»Illi, kif irriteniet I-ewwel Qorti, "Din il-qorti trid toqgħod fuq il-kawżali u t-tatbiet li indirizza I-attur stess fir-rikors ġuramentat.

L-għażla ta' kif jimposta l-kawża kienet tal-attur.

Għalhekk mhuwiex leċitu għal din il- qorti li tistħarreġ 'l hinn mill-kawżali li għażel l-attur".

»Dan l-apprezzament ingħata aktar saħħa mill-appellant stess meta fis-seduta tat-28 ta' Ġunju kompla jillimita d-direzzjoni illi ried jagħti lill- kawża tiegħu stess meta ddikjara illi kellha tiġi trattata u deċiża I- ewwel eċċezzjoni tal-preskrizzjoni ai termini tal-artikolu 1407(1) illi preċiżament tindirizza azzjoni ppernjata fuq l-artikolu 1390 tal Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta, u li m'għandha x'taqsam assolutament xejn ma' azzjoni bbażata fuq ksur ta' obbligi kuntrattwali, f'dan il-kaz, garanzija.

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

»Illi huwa inkonċepibbli kif l-appellant jargumenta illi l-kawża ġiet deċiża a bażi ta' applikazzjoni ħażina tal-liġi meta kien l-istess appell- ant illi indika lill-ewwel onorabbli qorti kif xtaq, u taħt liema artikolu tal- liġi l-kawża kellha tiġi mismugħa, trattata u deċiża, u cioè, l-artikolu 1407(1) tal-Kap.

16 illi tittratta azzjonijiet li jaqghu taħt l-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta.«

L-eċċezzjoni taħt l-art.

1407(1) tal-Kodiċi Ċivili tressqet wara li l-attur,

fis-seduta tal-21 ta' Ġunju 2012 quddiem l-ewwel qorti, iddikjara "ghal

fini ta' aktar kjarezza … illi l-kawża saret fuq pretensjoni ta' bejgh

mhux skond il-kwalità pattwita u mhux fuq bejgh affett minn difetti

moħbija".

hekk:

Il-konvenuta fehmet – u l-ewwel qorti qablet magħha – illi b'din l-

istqarrija l-attur kien qiegħed igħid illi l-azzjoni hija waħda taħt l-art.

13901 tal-Kodiċi Ċivili u għalhekk ressqet l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni

taħt l-art.

Fil-fatt it-talba biex titressaq l-eċċezzjoni tgħid

»Illi in linea mal-verbal tal-istess seduta fejn l-attur iddikjara illi l-azzjoni tiegħu hija ppernjata fuq l-artikolu 1390 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta, is-soċjetà konvenuta tixtieq illi tippreżenta eċċezzjoni ulterjuri fis-sens illi l-azzjoni kif bażata fuq l-artikolu ċitat huwa preskritt ai termini tal- artikolu 1407(1) tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta.«

Fil-fatt, iżda, ma huwiex minnu illi "l-attur iddikjara illi l-azzjoni tiegħu

hija ppernjata fuq l-artikolu 1390"; il-kliem "kwalità pattwita" li nsibu fl-

istqarrija tal-attur ma huwiex xi kliem sagramentali li minnufih jitfa' l-

azzjoni taħt l-art.

L-obbligazzjoni ta' bejjigħ li jikkonsenja l-ħaġa

bil-kwalitajiet kollha miftiehma bejnu u x-xerrej ma toħroġx biss ex

Jekk il-ħaġa li l-bejjiegħ iġib biex jikkunsinna ma tkunx tal-kwalità mwiegħda, jew ma tkunx bħall-kampjun li fuqu l-bejgħ ikun sar, ix-xerrej jista' jagħżel jew li jirrifjuta l-ħaġa u jitlob id-danni, jew li jircievi l-ħaġa bi prezz anqas fuq stima ta' periti.

(1) L-azzjoni li tmiss lill-bejjigħ għaż-żjieda tal-prezz, u dik li tmiss lix-xerrej għat-tnaqqis tal-prezz jew biex jerġa' lura mill-kuntratt, tintilef għeluq sentejn minn dak in-nhar tal-kuntratt.

lege iżda tista' toħroġ ukoll minn ftehim, u għalhekk in-nuqqas ta'

kwalità miftiehma jagħti azzjoni kemm taħt l-art.

1390 u kemm taħt il-

garanzija kuntrattwali.

Il-fatt illi l-attur qabel li l-kawża tibqa' għas-

sentenza dwar il-preskrizzjoni taħt l-art.

1407(1) ma jfissirx li qabel

ukoll illi dik il-preskrizzjoni tgħodd għall-każ.

Tassew illi r-rikors maħluf seta' sar aħjar biex juri illi l-azzjoni kienet

qiegħda ssir, jew kienet qiegħda ssir ukoll, taħt il-garanzija kuntratt-

Madankollu, fir-rikors maħluf jingħad ċar kemm fil-premessi – "illi

l-makna de quo hija koperta taħt garanzija li tiskadi fil-11 ta' Mejju

2012"; illi l-attur "jasserixxi d-drittijiet tiegħu taħt il-garanzija"; u "s-

soċjetà konvenuta … ma onoratx il-garanzija mogħtija fuq il-makna" –

kif ukoll fit-talbiet – "tiddikjara … li s-soċjetà konvenuta għandha l-

obbligi illi tapplika fl-intier tagħha l-garanzija applikabbli għall-bejgħ de

quo" – illi l-azzjoni saret taħt il-garanzija, u għalhekk qalet ħażin l-

ewwel qorti illi l-attur "għażel li jwarrab fil-ġenb il-warranty".

Isegwi għalhekk illi l-konklużjoni tal-ewwel qorti, imsejsa fuq il-pre-

messa żbaljata illi l-azzjoni hija dik taħt l-art.

1390, hija wkoll ħażina.

Biex ma jinħoloq ebda ekwivoku, il-qorti tgħid illi kull ma qiegħed jiġi

deċiż b'din is-sentenza hu illi s-sentenza appellata hija ħażina għax

tgħid illi l-azzjoni saret biss taħt l-art.

1390 u għalhekk tintlaqat bil-pre-

skrizzjoni taħt l-art.

1407(1); il-kwistjoni jekk il-garanzija kuntrattwali

hijiex applikabbli għall-każ u għat-talbiet tal-attur, u jekk l-azzjoni taħt

il-garanzija wkoll waqgħetx bil-preskrizzjoni tibqa' bla preġudizzju billi

s-sentenza appellata ma kinitx dwar hekk.

Appell Ċivili Numru 471/2012/1

Il-qorti għalhekk tipprovdi dwar l-appell billi tirriforma s-sentenza

appellata: tikkonfermaha fejn qalet li l-azzjoni sa fejn magħmula taħt l-

Artikolu 1390 tal-Kodiċi Ċivili waqgħet bil-preskrizzjoni taħt l-Artikolu

1407(1) u tħassarha fejn ċahdet it-talbiet tal-attur fuq il-premessa

żbaljata li l-azzjoni kienet biss taħt l-Artikolu 1390.

L-ispejjeż fl-ewwel grad ta' dan l-episodju jinqasmu bin-nofs bejn il-

partijiet u dawk tal-appell tħallashom il-konvenuta.

Giannino Yalcin Brincat Mummery De Marco

Noel Chomarat De Marco

Silvio Riyahi President Deputat Reġistratur ld


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

Seduta ta' nhar il-Gimgha 24 ta' Novembru 2017

fit-3 ta' Jannar, 2008, li permezz tieghu nghad:

Andreana Gambin, Giorgia Brightwell u Antonio Gambin, illum ukoll kollha mejtin.

Illi missier ir-rikorrent Alfred Gambin, u cioe Carmelo Gambin, flimkien mal-ulied l-ohra ta' Carmelo u cioe hut ir-rikorrent, fosthom l- intimat Joseph Gambin u Ignatius Grech (Jnr) jipposjedu indivisament bejniethom l-assi tal-mejtin Ignatius Gambin (Snr), li miet fl-14 ta' Settembru 1934 u martu Theodora li mietet fl-14 ta' Frar 1928, l-awturi tal-kontendenti u ohrajn.

Illi omm ir-rikorrent Alfred Gambin, u cioe Theresa Gambin nee Vella Ebejer li mietet fis-27 ta' Ottubru 1953, flimkien mal-ulied l-ohra ta' Theresa u cioe hut ir-rikorrent, fosthom l-intimati Joseph Gambin u Ignatius Gambin (Jnr) jipposjedu indivisament bejniethom l-assi tal- mejjet Dun Hollington Palmier Delre li miet fl-1951.

Illi z-zija tar-rikorrenti Alfred Gambin, u cioe Carmena Vella Ebejer li mietet fl-10 ta' Dicembru 1989, flimkien man-neputijiet l-ohra ta' Carmena u cioe hut ir-rikorrent, fosthom l-intimati Joseph Gambin u Ignatius Gambin (Jnr) jipposjedu indivisament bejniethom l-assi tal- mejta Carmena Vella Ebejer.

Illi l-proprieta kollha li intirtet mir-rikorrenti, minn hutu u minn "5. ohrajn, li huma jippossjedu mhux necessarjament fi kwoti indaqs bejniethom, giet dejjem amministrata mill-intimati, jew min minnhom.

"6. "a) qatt ma taw lir-rikorrenti ebda rendikont tal-amministrazzjoni taghhom tal-assi mizmuma in komuni bejniethom; "b) ghamlu kuntratti u ftehim ma' terzi minghajr ma ikkonsultaw lir- rikorrenti u fl-istess hin eskludewh minn dawk il-kuntratti u ftehim; "c) qatt ma iddistribwew u ghalhekk qatt ma taw dik il-parti mill-

introjtu lilu spettanti skond il-ligi.

Illi meta l-intimati gew mitluba sabiex jaghtu dan ir-rendikont lir-

rikorrenti huma accettaw izda ghamlu hafna kondizzjonijiet, l imhux

accettabbli lir-rikorrenti, stante li ma ghandhomx x'jaqsmu xejn mal-

ghoti tar-rendikont skond il-ligi.

amministrazzjoni taghhom dwar il-beni li jipposjedu in komuni u x'gara

minn depoziti bankarji lokali u esteri li ilhom jigu tramandati s-snin

minghajr ebda gharfien ta' xejn lir-rikorrenti.

rendikont tal-istess amministrazzjoni tal-beni mizmuma in komuni.

Illi ghalhekk ir-rikorrent ghandu dritt li jkun jaf u jinghata

l-intimati huma

Illi l-intimati:

il-Qorti

Jghidu ghalhekk l-intimati, jew min minnhom, ghaliex din il-Qorti ma ghandhiex [1] tordna lill-intimati jew min minnhom sabiex fi zmien qasir u perentorju tal- amministrazzjoni taghhom ghall-perijodu kollu li ilhom jamministraw l- imsemmija proprjeta` u beni finanzjarji f'deposit bankarji [2] tordna lill- intimati jew minnhom sabiex ihallsu lir-rikorrenti dak li jirrizulta li jispetta lilhom mill-istess amministrazzjoni tal-beni komuni, kif ukoll is- sehem tar-rikorrenti mill-qbiela u kirjiet li jigu mhallsa lir-rikorrenti mill- kerrejja – kollox kif intqal fuq u ghar-ragunijiet fuq premessi.

Bl-ispejjes, inkluzi dawk ta' erba' ittri legali lilhom mibghuta, kontra l-intimati li minn issaj ibqghu ingunti ghas-subizzjoni taghhom".

Rat ir-risposta guramentata ta' Joseph u Ignatius ahwa Gambin, tas-7

ta' Frar, 2008, li permezz taghha gie eccepit illi:

Dwar il-fatti in succint ghandu jinghad is-segwenti: "1.1 Il-fatti dedotti fl-ewwel erba' paragrafi tar-rikorrenti ma humiex kontestati salv li jigi spjegat li l-kontendenti ghandhom zewg ahwa ohra u cioe Mose Gambin u Theodora Muscat Doublesin li wkoll huma komproprjetarji mal-kontendenti.

"1.2 Illi dwar il-hames paragrafu jigi spjegat li l-assi komuni huma indivizi bejn diversi familji.

Fir-rigward tal-familja tal-kontendenti l- familja Gambin tamministra s-sehem taghha u dan billi l-ahwa kollha hlief Alfred (li jirrifjuta jattendi) jintlaqghu kull gimgha, nhar ta' tlieta fil- ghaxija, u jaghtu rendikont lil xulxin ta' x'gara u ma garax, u xi whud mill-familja Gatt kienu jattendu wkoll.

Biss, ir-rikorrenti Alfred minn dejjem irrifjuta li jattendi ghal dawn is-seduti, ghalkemm mitlub jaghmel dan diversi drabi.

Iktar min hekk wara li l-intimati u l-ahwa l- ohra baghtulu ittri biex jinfurmawh x'qed jigri, Alfred insista l ima ghandhom jintbghatulu l-ebda korrispondenza ohra.

"1.3 Ghalkemm kien hemm diversi tentattivi biex jiltaqghu flimkien, inkluz darba fejn Ignazio Gambin gie mhedded mit-tfal ta'Alfred, dawn sfaw fix-xejn minhabba l-intransigenza ta' Alfred.

Izda l-esponenti u huthom ghadhom sallum jaccettaw li Alfred ghandu "an open invitation" biex jattendi basta li jkun wahdu (jew ma avukat), u cioe ma jkunx hemm it-tfal ta' hadd mill-ahwa li jattendi.

"1.4 Illi dwar is-sitt paragrafu ghandu jigi dpjegat li l-kontendenti ghandhom il-proprjeta indikati fid-dokument hawn anness bhala dokument "A" mizmuma komuni minn liema proprjeta: (a) hafna minn dawn huma proprjeta indiviza ma familji ohra; (b) maghluqin, wahda minnhom hija addiritura msakkra mir-rikorrenti Alfred Gambin ukoll; (c) jew vojta jew mqabbla lin-nies li minn dejjem kienu jahdmu l-istess r-

jista'

il-proprjeta komuni,

raba' u ma liema l-uniku sforz ta' l-intimati kien li jirredigu tali qbiela f'kuntratti.

"1.5 Mill-bqija, il-kontendenti jafu li missieru kellu diversi kontijiet g'isem id-ditti "Ignazio Gambin & Sons" jew "A.C.A Gambin", izda m'ghandhomx dettalji dwarhom; jafu pero li Alfred ghandu c-cavetta jkollha d-dettalji kollha mehtiega biex ta' Kassaforte l-istess rikorrenti qieghed jirrintraccaw icahhad l-esponenti minn access ghaliah u li l-kontenut jigi diviz.

"1.6 Mill-bqija ta' l-amministrazzjoni ghandu jigi rilevat (a) li Joseph Gambin kien ta' rendikont lil kulhadd dwar l-eredita ta' Carmena Vella Ebejer, u Alfred Gambin kien accetta u ha s-sehem tieghu minn din l- eredita; u (b) dwar il-kirjiet migbura dawn huma dawk dikjarati fid- dokument hawn anness bhala dokument "A".

"1.7 Illi dwar is-seba' paragrafu kif jidher mill-korrispondenza esebiti mir-rikorrenti stess l-uniku kundizzjoni li gew imposti mill-familja Gambin (u mhux mill-intimati biss) fuq ir-rikorrenti kienu s-segwenti: (a) li jigi accettat li ji l-intimati ghandhom dritt ghal kumpens ta' l- ispejjez necessarji inkorsi fl-amministrazzjoni tal-beni komuni; (b) li jinfetah il-kaxxaforte.

Minkejja dan huma xorta, kienu ddikjaraw ruhhom lesti jiltaqghu sabiex isibu soluzzjoni mod iehor jekk ikun il- kaz, basta li jkunu biss il-hames ahwa u l-avukati rispettivi taghhom li jiltaqghu.

Din il-kondizzjoni kienet wahda legittima, raggjonata, u ta' natura prattika.

"1.8 Illi fir-rigward tat-tmien paragrafu, l-esponenti qed jannettu ma din ir-risposta prospett tal-proprjeta li ghandhom in komuni, u dwar liema jafu xi haga, kif ukoll lista ta' xi spejjez kienu inkorsi minnhom.

"1.9 Illi fir-rigward tal-kont bankarju kopja ta' liema tinsab esibita mir- rikorrenti.

Is-sehem ta' Alfred huwa ta' 1/10 wara li jitnaqsu minnu l- ispejjez ta' amministrazzjoni.

Ghalkemm Alfred Gambin kien imsejjah biex jattendi ghal seduta sabiex jinghalaq dan il-kont (kif jidher minn

korrispondenza tar-Rev.

Carmel Brightwell, esibita minnu stess) huwa

naqas li jattendi ghal dina s-seduta u issa qed jilmenta ma l-esponenti

ghal fatt kkagunata min-nuqqas tieghu stess.

"1.10 Illi fil kwasiasi kaz, l-esponenti ghalkemm qasmu il-kont mal-

familja Gatt huma ghadhom ma qasmux ma Alfred.

jaqsmu xejn ma Alfred jekk mhux fl-istess hin jew wara li jigi miftuh u

maqsum il-kontenut tal-kaxxaforte.

U dana peress li anke l-familja

Gatt taqbel li din il-kaxxaforte trid tinfetah.

"Illi ghalhekk l-esponenti jecepixxu bir-rispett:

In via preliminari l-kompetenza tal-Qorti tal-Magistrati in kwantu

jidher li t-talba hija tal-hlas spettanti lir-rikorrenti ta' sehemhom mill-

Illi preliminarjament ukoll ir-rikorrenti jrid jindika l-iskop tal-prova

entrojtu minn fuq il-proprjeta stante li dan is-sehem assolutament ma tezorbitax il-hames telef lira Maltija.

Illi bla pregudizzju ghal premess, jekk it-tieni talba tar-rikorrenti hija diretta lejn bidla fis-sistema ta' amminsitrazzjoni biex ir-rikorrenti jibdew jithalsu s-sehem taghhom direttament mill-inkwilini din hija improponibbli jekk l-komproprjeta kollu ma jigix diviz, u s-sistema ta' amministrazzjoni ghandha tkun wahda dwar liema hemm il-qbil tal- maggjoranza tal-komproprjetari, basta li tkun gusta u ekwa ghal kulhadd kif filfatt hi.

"4. ta' kull xhud minnu dikjarat u jsemmi lil kull xhud b'ismu; Illi filfatt l-intimati qatt ma ghamlu xi att ta' amministrazzjoni "5. minghajr ma kellhom l-approvazzjoni u l-kunsens espressa tal- maggjornza ta' huthom (u cioe ta' Theodora u Moses, li kienu komproprjetarji wkoll).

Illi fir-rigward ta' l-ewwel talba, jidher li r-rikorrenti gja jafu kollox li hemm x'taf fuq l-amministrazzjoni tal-komproprjeta, u kwalsiasi nuqqas ta' informazzjoni ma hix responsabbilta ta' l-intimati li ghamlu minn kollox biex izommu lil rikorrenti aggornati.

Illi l-esponenti minn dejjem kienu lesti li jhalsu s-sehem ta' l- entrojtu tar-rikorrenti, Alfred Gambin, wara li jitnaqsu l-ispejjez necessarji nkorsi fl-amministrazzjoni u b'hekk billi qatt ma setghu jiltaqghu biex jiftehmu dwar dawn l-ispejjez qatt ma setghet issir tali likwidazzjoni.

Huma ghalhekk disposti li jhalsu l-ammont li talvolta tigi likwidata minn dina l-Onorabbli Qorti.

Illi filfatt jirrizulta li r-rikorrenti Alfrd Gambin stess ghandu flus kontanti appartenenti lill-komproprjeta li jridu jitqiesu meta r-rikorrenti

biex jillikwida sehmu tal-entrojtu tal-komproprjeta;

Ghalhekk l-esponenti jopponu ghal ispejjez involuti f'din il-

procedura u l-ispejjez kollha kagunati minhabba l-instransigenza ta' l-

istess rikorrent ghandhom jigu mhalsa mill-istess rikorrent.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri skond il-ligi".

Rat is-sentenza preliminari tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tal-11 ta'

Ottubru, 2011, li permezz taghha u ghar-ragunijiet hemm imsemmija,

cahdet l-eccezzjoni ta' nuqqas ta' kompetenza, laqghet l-ewwel talba

tal-atturi u kkundannat lill-konvenuti sabiex fi zmien tliet xhur mid-data

tas-sentenza jaghtu kont tal-amministrazzjoni taghhom tal-beni tal-wirt

Hollington Grech u ta' (iv) Carmena Vella Ebejer.

B'dan illi l-kont isir kif jghidu u

jridu l-Artikoli 389 u 390 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili,

kif ukoll li l-atturi kellhom zmien ta' xahar mid-differiment sussegwenti

sabiex jghidu jaqblux jew le mal-kont u, jekk ma jaqblux, jindikaw il-

partiti li jopponu u jfissru sew ir-raguni ghall-oppozizzjoni.

konvenuti jonqsu li jaghtu dan il-kont fiz-zmien moghti lilhom, l-atturi

nghataw is-setgha fi zmien xahar mis-seduta sussegwenti li b'nota

mahlufa jispecifikaw is-somma li ghandha tinghatalhom.

Bl-ispejjez

mhollija ghas-sentenza finali.

konsiderazzjonijiet:

Dik il-Qorti waslet ghal dik il-konkluzjoni wara li ghamlet is-segwenti

Billi l-ewwel eċċezzjoni tolqot il-kompetenza ta' din il-qorti, hija qabel xejn meħtieġa deċiżjoni dwarha.

Il-konvenuti jgħidu illi l-kawża hija ta' kompetenza tal-Qorti tal- Maġistrati għax il-valur ta' sehem l-atturi ma jaqbiżx il-kompetenza ta' dik il-qorti.

L-art.

758 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, dwar kompetenza f'kawżi dwar għoti ta' kontijiet, jgħid hekk:

(1) Fil-kawżi dwar għoti ta' kontijiet ta' amministrazzjoni ta' somom ta' flus, il-valur tal-oġġett fil-kawża jiġi determinat mill-ammont ta' dawk is-somom.

"(2) Jekk l-amministrazzjoni tkun ta' beni immobbli, il-valur ta' l-oġġett fil-kawża jiġi determinat mir-renta ta' sena, mingħajr tnaqqis ta' xejn, multiplikata għas-snin kollha miġjubin fit-talba tal-attur.

Kontra dak li jgħidu l-konvenuti, il-valur jitqies mhux fuq is-sehem tal-attur iżda fuq il-ħwejjeġ kollha fl-amministrazzjoni.

Barra minn hekk, ladarba fl-amministrazzjoni hemm ukoll beni immobbli, għandu

id-dħul

ta' snin

tal- ta' sena mutiplikat bin-numru jitqies amministrazzjoni.

Billi l-amministrazzjonijiet imorru lura għal bosta snin, l-asserzjoni tal-konvenuti illi l-valur ma jaqbiżx il-kompetenza tal- Qorti tal-Maġistrati xejn ma tidher plawsibbli.

Għandu jinħad ukoll illi, f'dan l-istadju, ladarba għadhom ma ngħatawx kontijiet magħmulin sew, il-valur għadu ma jistax jiġi determinat, u għalhekk igħodd għall-każ l-art.

747(1) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li jgħid illi "l-valur inċert jew indeterminat ta' ġurisdizzjoni limitata".

L-eċċezzjoni ta' inkompetenza hija għalhekk miċħuda.

Ma huwiex kontestat illi l-konvenuti għandhom f'idejhom l- amministrazzjoni tal-wirt tal-persuni msemmija fir-rikors maħluf, u ma huwiex kontestat ukoll illi l-atturi għandhom sehem f'kull wirt u għalhekk interess fil-beni amministrati.

Dan joħloq fuq il-konvenuti l- obbligazzjoni li jagħtu kont tal-amministrazzjoni tagħhom u jagħti lill- atturi l-jedd li jingħataw dan il-kont.

L-ewwel talba tal-atturi għandha għalhekk tintlaqa'.

Provvediment fuq it-tieni talba jkun jista' jingħata biss wara li jkun ingħata il-kont".

il-kompetenza

jaqbeż

Rat is-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tad-29 ta' Lulju, 2013, li

permezz taghha, u ghar-ragunijiet hemm esposti, qatghet u ddecidiet it-

tieni talba attrici billi kkundannat lill-konvenuti jhallsu lill-atturi s-somma

ta' €4,810.99, bl-imghax mid-data tan-notifika tar-rikors guramentat.

B'dan illi ma jfissirx li gie approvat ir-rendikont moghti mill-konvenuti fir-

tal-Kap.

12); baqa' mpregudikat id-dritt tar-rikorrenti li jimpunjaw ir-

rendikont moghti mill-konvenuti permezz ta' rikors guramentat kif

kontemplat fl-Artikolu 392 tal-Kodici ta' Organizazzjoni u Procedura

Civili u jekk ikun il-kaz ghall-pagament ulterjuri minghand il-konvenuti.

Bl-ispejjez kollha a karigu tal-konvenuti inkwantu ritenut li dawn il-

problemi nqalghu minhabba l-mod kif amministraw il-konvenuti.

konsiderazzjonijiet:

Din is-sentenza nghatat wara li l-ewwel Qorti ghamlet is-segwenti

"L-Artikoli 389 u 390 tal-Kap.

12 jipprovdu:-

"389 (1) kull min hu obbligat li jaghti kont, ghandu jipprezentah bid- dokumenti kollha li jiggustifikawh.

(2) Jekk xi wiehed mid-dokumenti jkun att pubbliku, tkun bizzejjed li ssir riferenza ghalih.

390 (1) Il-kont ghandu jkun fih: (a) tifsira cara tal-hwejjeg li taghhom ghandu jinghata kont; (b) il-partiti tad-dhul; (c) il-partiti tan-nefqa; (d) il-bilanc li ghad irid jidhol u l-hwejjeg li ghandhom jittiehdu lura; (2) Il-kont ghandu jaghlaq b'rijassunt.".

"Fil-15 ta' Novembru 2011 il-konvenuti pprezentaw dokument intestat 'Rendikonta' (fol.

284) fejn iddikjaraw li:- "i. it-taghrif li kienu qeghdin jaghtu kien jibda mill-1987, "Dana jinghad peress li l-esponenti bdew jamministraw il-proprjeta' komuni taghhom biss wara li gie nieqes missierhom (Carmelo Gambin) u l-esponenti kollha, inkluz Alfred Gambin, kienu jamministraw il-beni flimkien u kienu jattendu laqghat regolarment.

Minkejja 'l fuq premess l- esponenti kellhom sabiex ifissru sewwa x'gara mis-sena 1987 'l hawn jipprovdi dettalji (sa fejn jafu huma) ta' x'sar u/jew x'setgha sar qabel dak in-nhar" (fol.

Mill-introjtu li kien hemm sal-2008, huhom Alfred Gambin kien jispettah is-somma ta' Ewro 4,733.17 sal-2008 u Ewro 4,810.99 sal- 2011.

Jirrizulta li b'cedola ta' depozitu numru 883/2010 is-somma ta' Ewro 4,734.52 giet depozitata favur l-atturi.

"B'att gudizzjarju prezentat waqt is-seduta tat-18 ta' Novembru 2011 l- atturi ddikjaraw l-oggezzjonijiet taghhom ghar-rendikont li pprezentaw il-konvenuti.

Hi fuq din il-bazi li l-qorti trid tiddeciedi:- (a) Theodora Muscat Doublesin u Moses Gambin.

"Ir-rendikont gie pprezentat mill-konvenuti, pero hu wkoll iffirmat minn zewg ahwa li m'humiex parti ghall-proceduri.

Pero' dan ma jbiddel xejn ghaliex hu rendikont li taw il-konvenuti. "(b) Oggezzjoni li r-rendikont beda mis-sena 1987.

"Rendikont kellu jigi pprezentat mill-konvenuti u mhux ukoll minn

"Is-sentenza preliminari ma tghidx minn liema sena l-konvenuti ghandhom jaghtu rendikont.

L-atturi jsostnu li r-rendikont kellu jinghata mid-data tal-mewt ta' Carmelo Gambin, cjoe' 17 ta' Jannar 1975 inkwantu jippretendu li dak kien iz-zmien li kienu hadu taht idejhom l-amministrazzjoni tal-wirt ta' Ignazio u Theodora konjugi Gambin.

"Mill-atti hu evidenti li kien hemm affarijiet li kienu qeghdin jaghmlu l- konvenuti.

Hekk per ezempju:- "i. Kien hemm kont bankarju ma' BOV f'isem Ignatius Gambin u Fr Gatt; "ii.

Fis-23 ta' Frar 1980 ghamel ftehim ma' certu Akakios (fol.

59) dwar garaxx numru 15, Triq Argotti, Il-Mosta. "iii.

Joseph Gambin kien jigbor qbiela dwar l-art ta' Ismail (ara ktieb ta' ricevuti fol.

80) imqabbla lil Filippo Cutajar Sarachinova.

L-ewwel ricevuta ggib id- data tal-14 ta' Settembru 1980.

"Pero jirrizulta li kien hemm affarijiet li fihom kien involut Alfred Gambin.

Hekk per ezempju:- "i. kien il-hlas ta' taxxa ta' successjoni ta' Carmel Gambin.

Mir-ricevuti prezentati jirrizulta li kien hemm hlasijiet li saru minn Alfred Gambin fl- 24 ta' Jannar 1979 (fol.

167) u 14 ta' Gunju 1979 (fol.

Kien hallas lill-ohtu Theodora Muscat Doublesin sehemha u sehem hutu l- ohra, tal-kera dwar garaxx fil-Floriana ghas-sena 1998.

"Pero' jidher li l-konvenuti nsew x'iddikjaraw fit-twegiba guramentata:-

"1.2 Illi dwar il-hames paragrafu jigi spjegat li l-assi komuni huma indivizi bejn diversi familji.

Fir-rigward tal-familja tal-kontendenti l- familja Gambin tamministra s-sehem taghha u dan billi l-ahwa kollha hlief Alfred (li jirrifjuta jattendi) jiltaqghu kull gimgha, nhar ta' tlieta filghaxija, u jaghtu rendikont lil xulxin ta' x'gara u ma garax, u xi whud mill-familja Gatt kienu jattendu wkoll.

Biss ir-rikorrrenti Alfred minn dejjem irrifjuta li jattendi ghal dawn is-seduti, ghalkemm mitlub jaghmel dan diversi drabi.

Iktar minn hekk wara li l-intimati u l-ahwa l-ohra bghatulu li ma ghandhomx jintbaghatulu l-ebda korrispondenza ohra." (enfazi tal- qorti, fol.

jinfurmawh x'qed

ittri biex

"Mela f'dan il-paragrafu qeghdin jikkonfermaw li Alfred Gambin ma kienx jamministra l-gid.

"Jigi rilevat ukoll li fis-sitt paragrafu tar-rikors promotur l-atturi ppremettew li l-konvenuti: "a) qatt ma taw rendikont tal-amministrazzjoni; "b) ghamlu kuntratti u ftehim ma' terzi minghajr ma kkonsultaw mal- atturi; "c) qatt ma ddistribwew dik il-parti mill-introjtu li kienu intitolati ghaliha;

l-amministrazzjoni, ma

"Il-konvenuti wiegbu li: "a) ghandhom il-proprjeta indikata fid-dokument A annessa mat- twegiba (1.4); "b) jafu li missierhom kellu diversi kontijiet f'isem id-ditta Ignazio Gambin & Sons jew A.C.A. Gambin, pero m'ghandhom dettalji dwarhom (1.5); "Imbaghad fit-twegiba guramentata filwaqt li huma jikkonfermaw li kellhom llimitawx dan ghal xi perjodu partikolari.

Ir-rendikont irid ikun shih, cjoe' meta miet il-missier Carmelo Gambin (17 ta' Jannar 1975). "(c) Wirt ta' Ignazio u Theodora konjugi Gambin.

Minn din id-ditta Carmelo Gambin, bhala wiehed mill-werrieta ta' missieru Ignazio Gambin, kellu kwart indiviz (1/4)1.

Il-konsistenza tal- gid li kellha din id-ditta, kemm bhala mobbli u immobbli, kien konsiderevoli.

M'huwiex car jekk dan il-gid kienx diga' jezisti fid-data tal-mewt ta' Ignazio Gambin jew sarx wara u kif tqassam.

"Fir-rendikont li taw il-konvenuti:- "i. ma jinghadx fhix kien jikkonsisti l-wirt ta' Ignazio u Theodora konjugi Gambin. "ii. ma jissemmewx il-hlasijiet li nghataw l-ahwa u li deheru bhala self. "iii. ma jinghadx x'sar mill-flus tad-ditta A.C. & A. Gambin.

Minn dak li qeghda tifhem il-qorti jidher li dawn kienu nqasmu mal-werrieta ta' Giorgia Brightwell, wahda mill-werrieta ta' Ignazio u Theodora konjugi Gambin (ara dokumenti a fol.

"Dwar l-ilmenti tar-rikorrenti li:-

"i. Ma nghatax rendikont tal-flus f'kontijiet bankarji dikjarati fid-

denunzja causa mortis ta' Carmelo Gambin, missier il-partijiet.

"Il-kawza ma titrattax dwar l-amministrazzjoni tal-wirt ta' Carmelo

Ashatani Chircop fil-fehma tal-qorti din l-oggezzjoni hi barra minn

lokha ghal dak li jikkoncerna l-patrimonju ta' Carmel Gambin.

fehemet li din kienet twaqqfet minn Ignazio Gambin u li wara l-mewt

tieghu din id-ditta baqghet topera.

Il-qorti waslet ghal din il-konkluzjoni

meta pparagunat il-kontenut tad-denunzja ta' Maria Theresa Gambin

(li jidher li mietet lejn nofs is-snin hamsin2) ma' dik ta' zewgha Carmelo Gambin li miet fis-17 ta' Jannar 1975.

Fid-denunzja ta' Carmelo Gambin jissemma hafna iktar investiment. "ii.

Esproprijazzjoni ta' mhazen 22/23, Triq Cejlu, Burmarrad, San Pawl il-Baħar.

"L-atturi jaqblu li dwar dan il-mahzen kullhadd kien thallas sehemu.

F'dan ix-xenarju 'l fatt li l-atturi jilmentaw li dan ma giex rifless fil-partiti tad-dhul fir-rendikont li taw il-konvenuti, mhu tal-ebda pregudizzju.

Jekk xi hadd mill-konvenuti rcieva mahzen f'Porte de Bombes bhala parti mill-kumpens ghal tali esproprijazzjoni, din hi materja li taqa' 'l barra mill-oggett tat-talba.

Kwalsiasi pretensjoni tal-atturi ghal xi rizarciment3 ma tistax tigi trattata f'proceduri li jitrattaw l-ghoti ta' rendikont minn min ikun qieghed jamministra gid. "i. Fl-iskrittura tad-9 ta' Frar 2006 jissemmew flus fis-Sudan u Tunes u l-konvenuti ma tawx rendikont taghhom.

"Din l-iskrittura saret bejn Fr Carmelo Brightwell u l-konvenut Ignatius Gambin u permezz taghha ftehemu li jinqasmu l-flus depozitati f'kont tal-BOV numru 13201353019 li kienu bejn il-familja Brightwell u Gambin (fol.

"Il-flus li hemm is-Sudan, Tunes u fil-kontijiet tal-Bank of Valletta, Bridge Wharf, Burmarrad, San Pawl il-Baħar jibqghu ugwalment tal-familji Brightwell u Gambin, u hemm ukoll il-kaxxaforte f'numru 296 Main Street, Ħal Tarxien.".

jindika

il-flus.

"Minkejja tali dikjarazzjoni l-qorti m'hijiex sodisfatta li l-konvenuti kienu qeghdin jamministraw xi kontijiet bankarji gewwa s-Sudan u Tunes.

Il- qorti ma taqbilx mal-atturi li l-onus probandi kien fuq l-atturi li qeghdin jamministraw dawn l- investiment li seta' kien hemm kienu komuni bejn il-familja Brightwell u Gambin.

Kieku riedu l-konvenuti kellhom kull opportunita' li meta xehed Fr Gatt quddiem l-Assistant Gudizzjarju (ara verbal fol.

100), talbu taghrif dwar flus fis-Sudan u Tunes.

Il-konvenut Joseph Gambin xehed: "Qatt ma kelli u ma ghandix dokumentazzjoni relatati mal- kontijiet li kien hemm f'Tunez u Sudan." (fol.

Verzjoni li qatt ma giet kontradetta.

"Rilevanti li fid-denuzja li ghamel Alfred Gambin bhala wiehed mill- hames werrieta ta' missieru Carmel Gambin ma jissemmew l-ebda flus f'Tunez jew Sudan.

2 L-ewwel faccata tad-denunzja hi illegibbli ghalkemm jidher li giet prezentata fl-1954.

3 L-atturi ddikjaraw: "Ghaldaqstant l-atturi qeghdin jitolbu r-rizarciment min-naha tal-konvenuti ta' ammont fil-porzjon li jispetta lilhom li bih ikun jista' jinkera mahzen tal-istess daqs u ghall- istess ammont ta' zmien (madwar 15 il-sena)." (fol.

4 Mill-atti jirrizulta li fid-9 ta' Marzu 2006 saret skrittura ohra (fol.

105) li biha l-istess firmatarji emendaw il-likwidazzjoni fis-sens li Ignatius Gambin rcieva s-somma ta' Lm10,288.10 f'isem il-familja Gambin.

"(c) Wirt ta' Carmela Vella Ebejer.

"Carmela Vella Ebejer mietet fl-10 ta' Dicembru 19895.

Ma jirrizultax li qabel dakinhar l-konvenuti kellhom l-amministrazzjoni tal-patrimonju taghha.

Id-denunzja taghha jidher li saret mill-konvenut Joseph Gambin, u bhala gid jissemmew biss immobbli.

Skond testament maghmul fid-19 ta' Marzu 1983 hi nnominat lill-konvenut Joseph Gambin bhala ezekutur testamentarju.

Fl-atti m'hemmx provi dwar jekk l-ezekutur ghamilx il-procedura kontemplata mil-ligi sabiex jigi kkonfermat fl- inkarigu mill-qorti volontarja.

"L-atturi jilmentaw li:- "1.

Paragrafu 26 m'huwiex komplet.

Fil-fatt b'nota prezentata fis-27 ta' Dicembru 2011 (ara fol.

336) il-konvenuti ddikjaraw li Paragrafu 26 ghandu jaqra: "Il-flus proprjeta' ta' dan il-wirt u l-introjtu ta' l-istess sas- sena 1992 gie kollu diviz bejn l-ahwa Gambin.".

Pero' dan hu rifless f'paragrafu 28 u spjegat ukoll f'paragrafu 25(b).

Ghalhekk l- ilment m'huwiex gustifikat.

Ma gie pprezentat ebda rendikont biex juru x'tip ta' kont bankarju kellha.

Fid-denunzja ma jissemmewx kontijiet bankarji.

Pero hu minnu li fis-seduta tal-5 ta' Lulju 2010 quddiem l-Assistant Gudizzjarju, Joseph Gambin kien xehed: "Id-denunzja ta' Carmela Vella Ebejer ghamiltha jien.

Naf li l-flus li kien hemm depozitati f'kont bankarju f'isem Carmela Vella Ebejer gew maqsuma bejn il-werrieta kollha u ghandi l-firma ta' l-attur.

Nipprometti li nesebixxi kopja tar-ricevuta tal-werrieta kollha tal-qsim tal-flus tal-kont ta' Carmela Vella Ebejer..." (fol.

Fl-atti hemm ricevuta datata 14 ta' Lulju 1991 (fol.

20) fejn jinghad hekk:-

"Ahna Goggi Alfred u Moses ahwa Gambin ircevejna kull wiehed is- somma ta' Lm516 li jirrigwardw il-flus li kelli jien (Joe) f'idi taz-zija il- mejta Carmela Vella Ebejer.

Ahna kuntent bihom u maghna l-ebda pretenzjonijiet fuq dawn is-suggett.

Hawn taht iffirmati l-erba ahwa.".

"Wahda mill-firem hi ta' Alfred Gambin.

Fic-cirkostanzi l-qorti temmen il-verzjoni li nghatat minn Joseph Gambin ghalkemm ma pprezentax kopja ta' rendikont bankarju. (d) Proprjeta' komuni akkwistata mill-partijiet.

292) il-konvenuti ghamlu riferenza ghal dhul minn ghalqa Ta' Scamardi, Haz Zebbug li l-familja Gatt u Gambin akkwistaw b'cens perpetwu b'kuntratt tat-3 ta' Dicembru 1981 pubblikat min-nutar Dr Philip Schembri Sultana.

M'ghandha x'taqsam xejn mal-

5 Ara denunzja prezentata fis-6 ta' April 1990.

amministrazzjoni tal-wirt tal-persuni li jissemmew fir-rikors promotur.

Ghalhekk l-atturi ghandhom ragun fl-oggezzjoni li rregistraw. "(e) Ammont imhallas lil Alfred Gambin.

"L-atturi jilmentaw li s-somma ta' Ewro 4,734.52 kienet giet sbankata mill-kont tal-BOV 13201353019 fi Frar 2006.

Kien biss b'ittra legali fl- 14 ta' Jannar 2010 li ntbaghat cekk lil Alfred Gambin ghal din is- somma u mieghu kien hemm ittra legali "… F'dan l-istadju ma hemm xejn iktar dovut mill-klijenti tieghi lil Alfred".

Fil-fehma tal-qorti l-atturi ghandhom ragun jilmentaw meta tqies li:-  tal-familja tieghu mill-flus depozitati f'dan il-kont;  ghas-saldu.

"Fl-att prezentat fit-18 ta' Novembru 2011 l-atturi talbu li "[...] l- konvenuti jzidu l-ispejjez inkorsi ghall-izbank ta' din is-somma flimkien mal-interessi ghall-perjodu kollu li l-konvenuti zammew illicitament l- imsemmija somma.".

"B'riferenza ghall-wirt ta' Dun Guzepp Grech, din hi trattata f'paragrafi 16-21 tar-rendikont.

Fih jinghad li:

'Id-dikjarazzjoni fl-ittra legali tatik x'tifhem li huwa pagament

"L-uniku proprjeta' iehor derivanti minn dan il-wirt huwa dak li jissemma fid-divizjoni bhala Dar numru 2, Sqaq nru 1, Notabile Road, H'Attard.

Din il-proprjeta qatt ma kienet fil-pussess ta' l-esponenti u ma jafux x'sar minnha." (fol.

"F'dan ir-rigward fl-att li pprezentaw fit-18 ta' Novembru 2011, l-atturi m'ghamlu l-ebda kummenti.

"Il-konkluzjoni tal-qorti hi s-segwenti:- "i. Ir-rendikont moghti fir-rigward tal-amministrazzjoni tal-gid ta' Ignatio u Theodora konjugi Gambin m'huwiex sodisfacenti.

Madankollu a bazi tal-oggezzjonijiet li ressqu l-atturi:- "Jekk wiehed kellu jibbaza l-kalkoli ghal dak li jikkoncerna flus fuq dak li jinghad fid-denunzja ta' Carmel Gambin, jirrizulta li s-sehem li kellhom il-familja Gambin mill-investiment hu Lm107,023 mill- investimenti (ara sezzjoni B)6.

Ifisser Lm21,404 (Ewro 49,859) ghal kull werriet ta' Carmelo Gambin.

Mill-atti jirrizulta li matul is-snin kull wiehed mill-hamest ahwa ircieva s-somma ta' Lm9,481 (Ewro 22,084)

6 Qieghed jinghad hekk ghaliex il-werrieta ta' Andreana u Antonio ahwa Gambin jidher li huma n-neputijiet, cjoe' ulied Carmelo Gambin u Giorgia Brightwell.

Inoltre, il-qsim parzjali li sar matul is- snin dejjem sar bejn dawn iz-zewg familji, Gambin u Gatt.

b'kollox Lm47,405 (Ewro 110,423), f'dak li gie deskritt bhala self (fol.

"Imbaghad hemm hlasijiet li saru lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni fir- rigward tas-successjoni ta' missierhom, Carmelo Gambin.

"Il-qorti qeghda tifhem li l-hlasijiet saru kollha mill-investiment li kien hemm ghaliex m'hemmx prova li xi hadd mill-partijiet hareg xi flus minn butu.

"Il-bilanc li jibqa' hu ta' Lm30,187 (€70,316).

Wiehed irid jikkunsidra wkoll li nqasmu flus li kienu depozitati fil-Bank of Valletta u Ignatius Gambin rcieva s-somma ta' Lm10,228 (€23,824) li minnhom l-atturi ghandhom dritt ghal Lm2,045.6 (€4,765).

Ghalhekk bejn wiehed u iehor tibqa' unaccounted for ic-cifra ta' Lm4,000 (€9,317.49) ghal kull wiehed mill-ahwa Gambin.

"Ovvjament dawn l-osservazzjonijiet m'ghandhomx jiftiehmu li b'xi mod qeghdin jippregudikaw dak li ser jinghad fil-parti dispozittiva tas- sentenza, izda huma osservazzjonijiet li l-qorti thoss li ghandha taghmel gialadarba studjat l-atti voluminuzi. "ii.

Ir-rendikont li nghata fir-rigward ta' Carmela Vella Ebejer jidher li m'hemmx bazi ghall-oggezzjoni l-atturi li pprezentaw fit-18 ta' Novembru 2011. "iii.

M'hemmx x'jinghad dwar l-amministrazzjoni tal-wirt ta' Dun Guzepp Grech mehud ukoll l-atturi ma kkummentax.

"Permezz tan-nota prezentata fit-8 ta' Frar 2012 l-atturi ssottomettew: "[...] l-kont ta' amministrazzjoni huwa insodisfacenti wara erbgha snin li dam dan ir-rikors.

Ghaldaqstant l-atturi qeghdin jitolbu lil din l- Onorabbli Qorti sabiex ittihom is-setgha li fi zmien xahar mis-seduta li

din il-Qorti joghgobha tiffissa b'nota mahlufa jispecifikaw

is-somma li ghandha tinghatalhom".

Fis-sottomissjonijiet li saru waqt

is-seduta tas-26 ta' April 2012 l-atturi semmew ic-cifra ta' €339,497.24

(ara wkoll rikors tat-8/3/2013) bhala s-somma flus li jippretendu.

dan minghajr ma taw ragunijiet kif waslu ghal din is-somma.

m'huwiex possibbli li dan isir ghaliex l-Artikolu 394 tal-Kap.

12 japplika

Il-konvenuti taw rendikont fit-terminu

stabbilit fis-sentenza parzjali, ghalkemm l-atturi m'humiex jaqblu ma'

dak li ddikjaraw l-konvenuti.

Ovvjament ghandhom kull dritt li

jikkontestaw ir-rendikont, pero' dan irid isir bil-mod li tikkontempla l-

in konsiderazzjoni

jissemmew

kawtelat skont il-ligi.

Rat ir-rikors tal-appell ipprezentat mill-atturi, li permezz ta' sentenza ta'

din il-Qorti tat-28 ta' April, 2017, gie dikjarat dezert, stante li ma giex

Rat ir-rikors tal-appell tal-konvenuti Joseph Gambin u Ignatius Gambin,

li permezz tieghu tressaq appell miz-zewg sentenzi fil-kawza fl-ismijiet

premessi, jigifieri kemm dik preliminari tal-11 ta' Ottubru 2011, kif ukoll

dik finali tad-29 ta' Lulju, 2013.

Permezz tal-appell taghhom il-konvenuti

appellanti qeghdin jitolbu li din il-Qorti thassar u tirrevoka z-zewg

sentenzi moghtija u dana kemm billi huma personalment ma kellhomx

jaghtu rendikont, kif ukoll li l-konvenuti appellanti, flimkien ma' huthom l-

ohra fil-fatt ga taw rendikont ta' dak kollu li setghu ghamlu ad eskluzjoni

u/jew ad insaputa ta' Alfred Gambin u ddepositaw l-ammont lilu dovut

taht l-awtorit tal-Qorti, b'hekk gie ezawrit kull pretensjoni li l-atturi

appellati setghu kellhom.

Kwindi talbu li din il-Qorti tilqa' l-eccezzjonijiet

taghhom u tichad it-talbiet attrici, bl-ispejjez kontra taghhom.

Rat ir-risposta tal-atturi appellati li permezz taghha talbu li din il-Qorti

tiddikjara l-appell imressaq mill-konvenuti, bhala irritu u null stante li fil-

fehma taghhom gie pprezentat tardivament u dan a tenur tal-Artikolu

226 tal-Kodici ta'Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet

ta' Malta).

Rat il-verbal tas-seduta tal-10 ta' Ottubru, 2017, fejn wara li d-difensuri

tal-partijiet itrattaw l-appell tal-konvenuti, dan baqa' differit ghas-

Rat l-atti kollha tal-kawza, inkluz id-dokumenti voluminuzi hemm

Ikkonsidrat:

Illi jkun utli li l-ewwel tigi ezaminata l-kwistjoni tan-nullit tal-appell tal-

L-Artikolu

226 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet

ta' Malta) jiddisponi li l-appell ghandu jsir fi zmien ghoxrin gurnata mid-

data tas-sentenza.

Issa l-ahhar sentenza nghatat fid-29 ta' Lulju, 2013,

filwaqt li l-appell gie ntavolat fid-19 ta' Awwissu, 2013.

daqqa ta' ghajn wiehed jista' jahseb li l-appell sar tardivament, peress li

sar fil-wiehed u ghoxrin jum wara s-sentenza, madankollu meta wiehed

jivverifika mal-kalendarju tas-sena 2013, dlonk jintebah li t-terminu

perentorju ta' ghoxrin jum kien jaghlaq fit-18 ta' Awwissu, 2013, li kien

jahbat il-Hadd.

Regolament 9 tal-Legislazzjoni Sussisdjarja 12.21 li

tipprovdi ghar-Regolamenti dwar il-Procedura Civili jghid li s-Sibtijiet u

btajjel pubblici, fost granet ohra jkunu maghluqa ghall-prezentata ta' atti

gudizzjarji.

Issa l-Artikolu 108 tal-Kap.

12 jipprovdi li meta l-ahhar

gurnata ta' terminu legali tinzerta li mhix gurnata ta' xoghol, jigifieri

tahbat is-Sibt jew Hadd jew btajjel pubblici, allura dak it-terminu jaghlaq

fl-ewwel gurnata ta' xoghol li jkun imiss u fil-hin li jaghlaq ir-Registru (ara

f'dan is-sens sentenza ta' din il-Qorti, diversament preseduta tal-14 ta'

Mejju, 1993, fil-kawza fl-ismijiet AIC Joseph Grech Mifsud nomine v.

Inkwantu l-atturi appellati kkonstestaw ukoll, fuq l-istess binarji, l-appell

mis-sentenza tal-ewwel Qorti tal-11 ta' Ottubru, 2011, tajjeb li jigi

mfakkar li l-Artikolu 231 tal-Kap.

12 jipprovdi hekk:

""(1) Jekk diversi kwistjonijiet f'kawza jinqatghu b'sentenzi separati, jista' jsir appell minn kull wahda minn dawk is-sentenzi wara s- sentenza finali u fiz-zmien li jmiss li jibda jghodd mill-jum meta tinghata l-ahhar sentenza; u f'dak l-appell ghandhom jissemmew espressament is-sentenza jew sentenzi li minnhom isir appell: "Izda appell minn dawk is-sentenzi separati jista' jsir qabel l-ahhar sentenza biss bil-permess tal-qorti moghti fil-qorti bil-miftuh; u din it- talba ghal permess biex isir appell ghandha ssir jew verbalment meta tinghata s-sentenza jew b'rikors fi zmien sitt ijiem minn dik is-sentenza u meta jinghata dak il-permess biex isir appell minn dawk s-sentenzi separati, iz-zmien biex jigi prezentat l-appell relattiv ghandu jibda ghaddej mill-jum minn meta jinghata dak il-permess fil-qorti bil-miftuh".

Ghalkemm waqt l-istess seduta li fiha nghatat l-ewwel sentenza, id-

difensur tal-konvenuti appellanti ddikjara li ser jitlob permezz ta' rikors l-

awtorizzazzjoni biex jappella mis-sentenza in parte moghtija dakinnhar,

sussegwentement, meta fil-15 ta' Novembru, 2011, permezz ta' Nota

esebixxa r-rendikont, huwa espressament ddikjara li dan kien qieghed

isir minghajr pregudizzju ghas-sottomissjonijiet u l-pozizzjoni taghhom

kif imfissra fl-atti tal-kawza, kif ukoll irriserva d-dritt ta' appell mis-

Ghalhekk, dan ifisser li l-appell

mis-sentenza preliminari sar ukoll fi zmien utli, inkwantu sar flimkien

mal-appell mis-sentenza finali, li kif inghad qabel ma sarx tardivament,

izda fiz-zmien hekk kif kontemplat fil-ligi.

Dan il-punt huwa rilevanti wkoll inkwantu waqt it-trattazzjoni l-atturi

appellati qajmu wkoll l-eccezzjoni procedurali li l-konvenuti appellanti

ma setghux iressqu l-appell odjern inkwantu huma accettaw is-sentenza

appellata meta pprezentaw ir-rendikont ordnat mill-Qorti, u ghalhekk

irrununzjaw ghall-appell, peress li qaghdu ghal dak li ddecidiet l-ewwel

Hawnhekk l-atturi qeghdin jirreferu ghal dak li jipprovdi l-Artikolu

228(1) tal-Kap.

Madankollu lanqas minn din il-perspettiva l-atturi

appellati ma jistghu jinghataw ragun, mhux biss peress li n-nota tal-

konvenuti tal-15 ta' Novembru, 2011, meta rriservaw id-dritt ta' appell

taghhom, espressament ixxejjen din l-allegazzjoni tal-atturi appellati, kif

inghad qabel, izda talli jekk wiehed jara sew l-atti, punt ta' kontroversja

bejn il-partijiet jiccentra proprju fuq il-mertu tal-ewwel sentenza.

jinghad peress li filwaqt li l-konvenuti appellanti pprezentaw l-istess

rendikont mis-sena 1987, l-atturi appellati jikkontendu li dan kellu jsir sa

mis-17 ta' Jannar, 1975, data meta miet Carmelo Gambin, missier il-

kontendenti fil-kawza.

Hekk ukoll punt iehor ta' kontestazzjoni bejn il-

partijiet, huwa dak dwar l-imghax li ser jigi trattat aktar 'il quddiem.

B'hekk, fil-fehma ta' din il-Qorti, zgur li ma jistax jinghad li l-konvenuti

appellanti rrinunzjaw ghad-dritt ta' appell billi qaghdu ghal dak li nghad

mill-ewwel-Qorti fis-sentenzi taghha appellati.

Isegwi li kemm l-eccezzjoni ta' nullit kontenuta fir-risposta ghall-appell

tal-atturi appellati, kif ukoll dik imqajjma verbalment waqt it-trattazzjoni

tal-appell quddiem din il-Qorti, ma jisthoqqilhomx li jigu milqugha.

Imiss li jigi trattat l-appell tal-konvenuti appellanti, senjatament dak l-

aggravju fejn jilmentaw li ghalkemm l-ewwel sentenza kkundannathom

"jaghtu kont tal-amministrazzjoni taghhom tal-beni tal-wirt..." dan sar

minghajr ma gie ndikat il-perjodu ghal liema kellhom jaghtu dan ir-

rendikont – li rrizultat bhala l-kontestazzjoni ewlenija bejn il-kontendenti

fil-kawza.

Ghalhekk filwaqt li l-konvenuti appellanti jikkontendu li

minghajr pregudizzju ghad-dritt taghhom ghall-appell, u f'tentattiv li

jirrisolvu l-kwistjoni, ghamlu rendikont tal-beni komuni bejn l-1987 u l-

ahhar tas-sena 2011 (data meta sar il-kont), l-atturi appellati kienu

qeghdin jippretendu li dan il-kont kellu jinghata mid-data meta miet

Fl-isfond ta' dan l-aggravju l-konvenuti appellanti jitrattaw diversi

punti li ser jigu trattati serjatim.

Il-konvenuti appellanti fir-rikors tal-appell taghhom jishqu li huma ma

kienu qatt agixxew b'mod unilaterali jew li kienu amministraturi.

Jaghmlu referenza ghall-Artikolu 491 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligijiet

ta' Malta), li jipprovdi li persuna tista' tuza unilateralment proprjeta

komuni, sakemm dak l-uzu ma jkunx kontra l-interessi tal-komunit .

Filwaqt li l-Artikolu 494 jipprovdi li fejn il-partijiet ma jaqblux fuq il-mod kif

proprjet komuni qeghda tigi amministrata jistghu jitolbu lill-Qorti sabiex

jinhatar amministratur, haga li ma saritx minn ebda wiehed mill-

kontendenti fil-kawza, huma jispjegaw li agixxew flimkien maz-zewgt

ahwa l-ohra Moses u Theodora u li kull decizjoni ittiehdet bil-kunsens

tal-ahwa kollha, salv tal-attur Alfred Gambin li f'certu zmien irrifjuta li

jibqa' jattendi laqghat li kien ikollhom fuq bazi regolari.

Ghalhekk jghidu

li l-ligi tiddistingwi bejn persuna li tamministra oggett ghal haddiehor, li

jkun obbligat

ta' komproprjetarji

Kwindi jistaqsu jekk effettivament huma kienux

amministraturi ta' beni komuni u jekk iva ta' liema beni partikolari.

Jispjegaw li ghal finijiet ta' qasma finali, wiehed jista' jitlob li jsiru l-

konteggi, izda dan irid isir minn kollha u mhux jigi impost fuq wiehed

biss mill-komproprjetarji.

F'dan is-sens qeghdin jappellaw mill-ewwel

jekk huma responsabbli ghal xi

amministrazzjoni, kellu jigi indikat lilhom liema oggetti dawn kienu.

Ghandu jinghad mal-ewwel li l-Qrati huma dejjem marbuta li jiddeciedu

l-kawza fil-parametri tat-talbiet attrici u l-eccezzjonijiet imressqa mill-

konvenuti ghall-istess talbiet.

Mit-talbiet attrici huwa car li dak li ntalab

minghand konvenuti hu li jaghtu rendikont tal-amministrazzjoni taghhom

u li tinghata ordni sabiex jithallas dak li jirrizulta li jispetta lill-atturi.

hija l-azzjoni attrici u ma jiswa xejn li l-konvenuti appellanti jipproponu li

messhom saru azzjonijiet alternattivi.

rilevat mill-ewwel Qorti, minn ezami tal-eccezzjonijiet tal-konvenuti mhux

kontestat minnhom li ghandhom l-amministrazzjoni tal-wirt tal-persuni

msemmija fir-rikors promotur.

Huwa minnu li, sa mill-bidu, il-konvenuti

appellanti kienu esponew li l-amministrazzjoni kienet qeghda ssir bil-

partecipazzjoni u kunsens taz-zewgt ahwa l-ohra (Moses u Theodora).

Madankollu, il-konvenuti appellanti qatt ma talbu li ssir il-kjamata in

Is-Swatar, L-Imsida ma jiswa li l-konvenuti appellanti

donnhom jistiednu li din il-Qorti tezamina linja difensjonali gdida li ma

tirrizultax li saret fl-eccezzjonijiet originali taghhom meta f'dan l-istadju

inoltrat tal-kawza ma jistghux isiru konsiderazzjonijiet fuq eccezzjonijiet

godda li ma jirrizultawx mill-atti.

Konsegwentement, l-ewwel Qorti

ghamlet sew li ddecidiet fuq il-bazi tat-talbiet attrici u l-eccezzjonijiet li

Din il-Qorti ma ssib xejn x'ticcensura f'dan ir-rigward

u certament ma tqisx opportun li tillibera lill-konvenuti appellanti minn

kull responsabbilit , kif donnhom jippretendu.

(ii) Data u l-oggetti ghal liema kellu jinghata rendikont.

dan sakemm gie nieqes fis-17 ta' Jannar, 1975.

L-atturi appellati

jippretendu li jinghatalhom rendikont mill-konvenuti appellanti minn din

L-ewwel Qorti, permezz tas-sentenza taghha tad-29 ta' Lulju,

2013, irriteniet li r-rendikont kellu jinghata minn din id-data (1975)

peress li l-konvenuti appellanti fir-risposta guramentata qalu li r-rikorrent

Alfred minn dejjem irrifjuta li jattendi ghal-laqghat ta' bejniethom u meta

kkonfermaw li kellhom l-amministrazzjoni ma llimitawx dan ghal xi

perjodu partikolari.

Izda huwa ritenut minn din il-Qorti li s-sentenza

taghha ghandha tkun ibbazata mhux biss fuq dak li jinghad minn parti

jew ohra fl-atti gudizzjarji pprezentati minnha, izda fuq gudizzju shih li

jinkludi dak li jirrizulta mill-atti.

Ghalkemm il-konvenuti appellanti jelenkaw sensiela ta' kwistjonijiet li

jinsabu kontestati bejn il-kontendenti fil-kawza, huwa ghal kwantu car

ghal din il-Qorti, li kif gustament rilevat mill-ewwel Qorti, l-atturi appellati

permezz tar-rikors promotur taghhom, talbu rendikont tas-segwenti beni

Wara l-ewwel sentenza preliminari, il-konvenuti appellanti ppreparaw

rendikont f'kull kaz u dan mis-sena 1987, meta fil-fehma taghhom bdiet

l-amministrazzjoni da parti taghhom tal-assi fil-pussess taghhom, fl-

assenza ta' huhom Alfred.

Din il-Qorti ma ssib xejn x'izzid ma' dak li

nghad mill-ewwel Qorti fir-rigward tar-rendikont li nghata da parti tal-

konvenuti appellanti ta' Dun Hollington Palmier Delre u ta' Carmena Vella Ebejer.

mhux l-istess jista' jinghad fil-kaz tal-konkluzjoni tal-ewwel Qorti dwar ir-

rendikont tal-amministrazzjoni tal-gid ta' Ignatio u Theodora konjugi

Gambin, kif ser jinghad aktar 'il quddiem.

Meta din il-Qorti ezaminat l-atti hija tal-fehma li huwa minnu li l-attur

Alfred Gambin jidher li kien qieghed jippartecipa b'mod attiv fl-

amministrazzjoni tal-beni flimkien ma hutu ghal certu zmien.

jinghad mhux biss peress li jirrizulta mid-denunzji li saru ta' missieru

Carmelo Gambin fit-2 ta' Awwissu, 1977, u fl-14 ta' Mejju, 1979 li dawn

saru proprju mill-attur Alfred Gambin, fejn jelenka l-assi kollha tal-

missier, izda jirrizulta wkoll mill-hlasijiet ta' taxxa li saru mill-istess Alfred

ic ukoll mill-atti jirrizulta li l-hamest

ahwa Gambin sal-10 ta' April, 1984, ilkoll kienu hadu b'"self" is-sehem

ugwali mill-flus ta' Lm9481 kull wiehed, u dan kif jirrizulta mill-kopji tal-

ledger bil-firem tal-hamest ahwa, inkluz dik tal-attur Alfred Gambin.

Fil-

fehma ta' din il-Qorti, dan ifisser li sa din id-data tal-inqas, l-ahwa

Gambin kienu qeghdin jamministraw l-assi bi ftehim bejniethom kollha

Sussegwentement jidher li Alfred Gambin, ghal xi raguni jew

ohra, nqata' u bdew jiehdu sehem aktar attiva 'l bqija tal-ahwa Gambin

fl-amministrazzjoni tal-beni, ghalkemm fejn kien hemm xi kuntratt ta'

qsim ta' proprjet jew bejgh ta' proprjet , Alfred Gambin baqa'

jippartecipa fis-shih meta deher fuq il-kuntratti relattivi.

Kwindi din il-

Qorti hi tal-fehma li r-rendikont ghalhekk ghandu jinghata mill-11 ta'

April, 1984, data meta nqasmu l-flus likwidi bejn l-ahwa Gambin, u

ghalhekk l-ewwel sentenza ghandha tigi varjata f'dan is-sens.

(iii) Dikjarazzjonijiet ohra maghmula mill-ewwel Qorti li mhumiex fid-

dispozittiv tas-sentenza (accenn li jista' jkun hemm xi ammonti li ma

Asare jinghad li fil-fehma tal-Qorti ma hemm xejn li jwaqqaf lill-

konvenuti appellanti li jitolbu assistenza ta' espert fil-preparazzjoni tar-

rendikont tal-amministrazzjoni taghhom a spejjez taghhom (sa mill-11

ta' April, 1984), jew sahansitra li l-partijiet fil-kawza jaqblu li jinhatar

espert li jezamina l-kotba kollha tal-familja Gambin, inkluz attività

mwettqa minn Alfred Gambin, (inkluz hlas ta' taxxa li setghet saret

jaqa' fil-parametri tal-azzjoni in ezami.

perizja quddiem l-ewwel Qorti, ghall-fini tal-azzjoni in ezami s-soluzzjoni

proposta mill-konvenuti appellanti fl-istadju ta' appell hija ritenuta barra

Inkwantu l-konvenuti appellanti jikkontendu li d-denunzja ta' missier il-

partijiet u li saret minn Alfred Gambin tidher difettuza, tajjeb li jinghad illi

kontrarjament ghal dak li nghad minnhom, fid-denunzja effettivament

sar accenn ghall-passiv, tant li taht il-kolonna liabilities jissemmew

Huwa veru li dan il-passiv ma

kienx kwantifikat f'dak l-istadju, izda meta l-konvenuti appellanti hejjew

ir-rendikont gustament ghamlu provvediment ghalih.

Din il-Qorti bhal ta'

qabilha tifhem li l-hlasijiet ta' taxxa saru mill-assi jew ahjar mill-

investimenti li kien hemm, inkwantu hadd mill-partijiet ma vvanta xi

pretensjoni li l-flus ghall-hlas ta' taxxa inhargu mill-flus personali

Il-Kalkara, din il-Qorti tassew irriskontrat zball fil-kalkoli tal-ewwel

Qorti, inkwantu kif rilevat mill-konvenuti appellanti, it-total tat-taxxa li

thallset lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni fuq is-successjoni ta' Carmelo

Gambin kien ta' Lm45,432 (Dok.ID8) u dan kif korroborat mit-tnax-il

ricevuta mahruga mill-istess Dipartiment tat-Taxxi Interni (u mhux

tnaqqis ta' Lm29,431 kif kalkolat mill-ewwel Qorti).

Dan ifisser li d-

differenza li ma nghatax kont taghha hija ta' Lm791.6 (€1843.93) ghal

kull wiehed mill-ahwa Gambin.

Din id-differenza hija ferm inqas minn

dak riskontrat mill-ewwel Qorti.

Ghalhekk ghalkemm il-konvenuti

appellanti ressqu lment ritenut gust, tibqa' tghodd il-konsiderazzjoni tal-

ewwel Qorti li din l-osservazzjoni qeghda ssir minghajr pregudizzju

ghad-dritt tal-atturi appellati li jikkontestaw ir-rendikont, bil-mod kif

kontemplat bil-ligi.

(Artikolu 392 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta).

jinghad peress li l-mertu ta' dawn il-proceduri huwa strettament marbut

mat-talba li jinghata rendikont u li jigi ordnat il-hlas tal-bilanc li jista'

jirrizulta bhala dovut, peress li l-proceduri odjerni mhumiex intizi li ssir

revizjoni ta' dak ir-rendikont.

(Ara f'dan is-sens is-sentenza ta' din il-

Qorti tas-27 ta' Mejju, 2005, fil-kawza fl-ismijiet Nicholas Unus et v.

ta' dokumenti godda

ta'

korrispondenza bejn il-Kummissarju tat-Taxxi Interni bejn l-1978 u l-

1980, li proprju jitratta taxxa dovuta lid-Dipartiment mill-eredi ta'

Carmelo Gambin, fejn mill-korrispondenza jidher li kien attivament

Izda dawn mhumiex ritenuti rilevanti ghall-fini tal-

azzjoni in ezami peress li, kif inghad qabel, huwa ritenut minn din il-Qorti

li r-rendikont li ghandu jinghata mill-konvenuti appellanti ghandu jibda

jiddekorri mill-11 ta' April, 1984, proprju peress li tinsab konvinta li Alfred

involut mal-bqija

amministrazzjoni tal-beni sa dik id-data.

(iv) Kundanna ta' hlas ta' €4,810.99 bl-imghax.

Sa fejn l-appell tal-konvenuti appellanti jiccentra ruhu fuq l-ammont

dovut lill-atturi appellati, din il-Qorti bhal ta' qabilha hi tal-fehma li

ghandu jitqies l-ammont shih ghall-fini ta' din il-kawza, cio sal-2011.

Dan jinghad peress li t-talba attrici kienet fis-sens li tkopri l-perjodu kollu

li fih il-konvenuti appellanti ilhom jamministraw il-proprjet .

Issa din il-

Qorti tinsab konvinta li l-konvenuti appellanti baqghu responsabbli mill-

amministrazzjoni inkwantu ma jinsabx kontestat minnhom li baqghu

jircievu l-kirjiet relativi ghad-diversi proprjetajiet appartenenti lill-familja

Ghalhekk din il-Qorti tikkonferma li l-ammont dovut lill-atturi

appellati skont l-istess rendikont tal-appellanti huwa dak ta' €4,810.99

bejn is-sena 1987 u s-sena 2011.

Madankollu jirrizulta minnu li fis-sentenza taghha l-ewwel Qorti donnha

ma tatx kont tac-cedola ta' depozitu li saret mill-konvenuti appellanti

flimkien ma' zewg huthom ohra li saret fil-25 ta' Gunju, 2010, fl-ammont

ta' €4734.52.

Dan l-ammont jista' jigi liberalment zbankat mill-atturi

Izda fil-fehma ta' din il-Qorti ghandhom ragun il-konvenuti

appellanti li l-imghax fuq is-somma appena msemmija ghandu jiddekorri

minn bejn id-data tan-notifika tar-rikors promotur lill-istess konvenuti

appellanti u d-data li saret l-imsemmija cedola ta' depozitu.

L-imghax

ma baqax

jiddekorri hekk kif saret

ta'depozitu.

Ovvjament il-bilanc li huwa dovut lill-atturi appellati ai termini tas-

sentenza li ma kienx inkluz fic-cedola ta' depozitu ghandu jibqa'

jiddekorri l-imghax fuqu, kif deciz mill-ewwel Qorti.

Ghaldaqstant ghal dawn ir-ragunijiet kollha, din il-Qorti tiddeciedi illi

tiddisponi mill-appell interpost mill-konvenuti appellanti, billi tilqa' l-istess

limitatatment fis-sens illi, filwaqt li tikkonferma s-sentenza tal-Prim'Awla

tal-Qorti Civili tal-11 ta' Ottubru, 2011, inkwantu rriteniet lill-konvenuti

appellanti responsabbli li jaghtu rendikont tal-amministrazzjoni taghhom,

b'dan illi dan ir-rendikont ghandu jsir mill-11 ta' April, 1984; tordna lill-

konvenuti appellanti sabiex fi zmien tliet xhur mid-data ta' din is-

sentenza jaggornaw ir-rendikont minnhom moghti sabiex ikopri l-perjodu

ta' bejn il-11 ta' April, 1984 sal-bidu tas-sena 1987; tikkonferma wkoll is-

sentenza tal-ewwel Qorti tad-29 ta' Lulju, 2013, fl-ismijiet premessi

b'dan illi tvarjaha limitatament sa fejn jitratta l-imghax fuq l-ammont ta'

€4734.52, li ghandu jiddekorri biss sal-25 ta' Gunju, 2010, data tac-

cedola ta' depozitu; is-sentenza hija konfermata ghall-bqija.

Bl-ispejjez kollha tal-kawza, salv dawk relatati mal-appell tal-atturi li gie

dikjarat dezert li ghandhom jithallsu mill-istess atturi in solidum, jithallsu

bin-nofs bejn l-atturi in solidum u l-konvenuti in solidum.

Deputat Registratur mb

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments