QORTI TAL-APPELL

(APPELL MILL-BORD LI JIRREGOLA L-KERA)

Illum il-Hamis 24 ta' Gunju, 2021

Dan huwa appell magħmul mir-rikorrenti Filippa sive Phyllis Busuttil Carbonaro (K.I. nru 922981M), [minn issa 'l quddiem "l-appellanta"] mis-sentenza mogħtija fit-13 ta' Lulju, 2020, [minn issa 'l quddiem "is-sentenza appellata"] mill-Bord li Jirregola l-Kera [minn issa 'I quddiem "il-Bord"] li permezz tagħha ċaħad it-talbiet tagħha fil-konfront tal-intimati Emanuel Qoul (K.I. nru 797420M) u Maria Teresa Qoul (K.I. nru 994190M), [minn issa 'l quddiem "l-appellati"] u laqa' l- eċċezzjonijiet tal-intimati, bl-ispejjeż kontra l-appellanta.

Fatti Il-fatti tal-appell odjern jirrigwardaw il-kirja tal-fond numru 38/39 fi Triq Ebona, Parti min-Naxxar, [minn issa 'l quddiem "il-fond"] li l-appellanta kienet wirtet mingħand missierha John Baptist Busuttil Carbonaro, permezz ta' testment magħmul quddiem in-Nutar Dott Philip Shoieb fl-4 ta' Frar, 1977, fejn innomina lil bintu l- appellanta bħala eredi universali tal-ġid kollu tiegħu [Ara testment a fol.

Dan il-fond kien jikkostitwixxi r-residenza ta' missierha stess [Ara Dok.

5 u l-affidavit tal-appellanta Dok.

37] li miet fit-3 ta' Frar, 1980, fl-eta' avvanzata ta' 77 sena, wara li kien iżżewweġ lil omm l-appellanta Catherine Ovbiagele fit-8 ta' Mejju, 1972.

L-appellanta twieldet kważi sena wara fl-24 ta'

Ġunju, 1973 [Ibid].

Il-fond kien ġie rekwiżizzjonat fit-30 ta' Marzu, 1987 mid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u allokat lill-appellati fis-6 ta' Mejju, 1987 soġġett għall-pattijiet u l-kondizzjonijiet li għalihom intrabtu l-imsemmija appellati permezz ta' skrittura tal-istess data [Dok.

50] inkluż il-ħlas ta' kera lis-sid l-appellanta rappreżentata mill-Prokuratur Dun Salv Mihail stante li dak iż-żmien hija kienet għadha minorenni.

Sussegwentement il-fond kien ġie derekwiżizzjonat fil-21 ta' Awwissu, 2007 [Ara Dok.

23], filwaqt li l-kera baqgħet titħallas direttament lill-appellanta sakemm din irrifjutat il-ħlas u b'hekk l-appellati bdew jiddepożitaw l-ammont dovut taħt l-Awtorità tal- Qorti [Ara kopji ta' ċedoli ta' depożitu Dok.

J u Dok.

98 u 100 rispettivament].

Mertu L-appellanta intavolat il-proċeduri odjerni permezz tal-preżentata ta' rikors fl-4 ta' Awwissu, 2017, fejn talbet lill-Bord għall-awtorizazzjoni għar-ripreża tal-fond inkwistjoni a tenur tal-para. (b) tal-artikolu 9 tal-Kap.

69 tal-Liġijiet ta' Malta, sabiex b'hekk hi u żewġ uliedha setgħu jmorru jgħixu fih.

L-appellati wieġbu billi sostnew li jekk it-talba tal-appellanta tiġi miċħuda, il- "hardship" tagħha ma kienx ser ikun ikbar minn dak tagħhom.

Is-Sentenza Appellata Il-Bord wasal għas-sentenza appellata wara konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

is-segwenti

li għamel

"Ikkunsidra wkoll li: M'hemmx kwistjoni bejn il-partijiet li bejniethom teżisti relazzjoni lokatizja, u li l-kiri jinsab fi stadju ta' rilokazzjoni forzat b'effett tal- Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini (Kap. 69 tal-Liġijet ta' Malta).

Għalhekk ukoll il-kawża saret quddiem dan il-Bord.

L-art.

8 u 9(b) tal-liġi msemmija jipprovdu hekk: 8.

(1) Meta sid il-kera jkun irid jieħu lura l-pussess tal-fond fit-tmiem tal- kiri, huwa għandu jitlob permess lill-Bord għaldaqshekk. … 9.

Il-Bord jagħti l-permess imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan f'dawn il-każijiet: … (b) jekk sid il-kera jkun irid il-fond (barra minn ħanut) għalih innifsu jew għal axxendent jew dixxendent tiegħu mid-demm jew bi żwieġ, jew għal ħuh jew oħtu, u (ħlief kif xort'oħra jingħad f'dan il-paragrafu ta' dan l-artikolu) il-Bord ikun sodisfatt illi l-kerrej jista' jsib dar oħra fejn joqgħod li tkun tgħodd għall-mezzi tiegħu u tal-familja tiegħu għal dak li hu wisa' u għal dik li hija sura, u li tkun qrib għax-xogħol tiegħu (jekk ikun jaħdem): Iżda l-fatt li l-kerrej jista' isib dar oħra fejn joqgħod ma jġibx illi l-Bord għandu jagħti l-permess għall-ksib lura tal-pussess tal-fond taħt dan il- paragrafu ta' dan l-artikolu, jekk il-Bord ikun sodisfatt, wara li jqis iċ- ċirkostanzi kollha tal-każ flimkien mal-fatt li jkun hemm dar oħra tajba għal sid il-kera jew għall-kerrej, illi l-aggravju jkun akbar jekk il-permess għall-ksib lura tal-pussess jiġi miċħud milli kieku jiġi mogħti."

Dwar l-interpretazzjoni korretta ta' din id-disposizzjoni, il-Bord jirreferi għas-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fil-każ Mary Anne Hollis et vs Emanuel Portanier Mifsud et (fn.

F'dan il-każ, il-Qorti ħassret sentenza mogħtija minn dan il-Bord, diversament tat spjegazzjoni mill-aktar ċara, b'riferenza għall- presjedut, u ġurisprudenza prevalenti dwar din id-disposizzjoni partikolari.

Il-Bord jidhirlu għalhekk li għandu jiċċita l-bran relattiv, għaliex determinanti għall-mertu ta' din il-kawża: 'In materia, fil-każ John u Josephine miżżewġin Rodrigues Fernandes vs Lawrence Cassar Darmanin (fn.

Nru. 11/2000/1, Appell Inferjuri (PS), 20.10.2003) din il-Qorti ġabret is-segwenti prinċipji: '… jokkorri li r-rikorrenti sidien jissodisfaw il-ħtieġa tat-talba tagħhom tar-ripreża tal-fond.

Hu in fatti paċifiku illi "biex wieħed jipprendi l- pussess ta' fond jeħtieġ li jipprova t-talba" ("Bianca armla Hegarty Caruana et - vs- Anthony Mc Harg", Appell Ċivili, 20 ta 'Jannar 1964).

"Huwa ċar li l-kelma "requires" fid-disposizzjoni tal-liġi (Art 10 (b) illum Art 9 (b)) tindika "bżonn mhux sempliċi xewqa jew preferenza.

Il-piż tal- prova ta 'dan il-bżonn hu fuq is-sid li jeħtieġ juri mhux biss li hu qed jaġixxi in buona fede imma wkoll illi hu għandu bżonn li jirriprendi pussess tal-fond" – "Anthony Shoieb -vs- Mary Borg Azzopardi", Appell Ċivili, 28 ta' Mejju 1962.

Altrimentri l-inkwilin ma għandux jiġi disturbat bla bżonn fit-tgawdija tal-fond mikri għax kwalunkwe żgumbrament iġib 'hardship 'u l-iżgumbrament għalhekk irid ikun ġustifikat (Ara "Yolanda Drago -vs- Francesco Saverio Xuereb Micallef", Appell Ċivili, 18 ta' Marzu 1974).

Wieħed għalhekk għandu joqgħod ferm attent fl-evalwazzjoni tal-bżonn u ma jesagerax iżżejjed.

Kif osservat fid-deċiżjonijiet fl-ismijiet "John Rossi De Giorgio – vs Beatrice Rafferty Gulia", Appell Ċivili, 20 ta' Marzu 1978 u "Richard Portanier Mifsud Grech Wellman -vs- Tawfiq Cardona Zahra Ruan-Eiam", Appell Ċivili, 15 ta 'Novembru 1989, fuq l-istregwa tad-deċiżjoni Ingliża "Esquerdo vs Bonavia Gat", "requires" tikkonnota "something more than desire, although at the same time something much less than absolutely necessity will do".

Fil-każ in eżami l-Bord wara li evalwa l-fond tar-rikorrenti u l-

għandhom bżonn it-terren".

Din il-Qorti għandha ċerti riżervi dwar dan

ġialadarba, kif mistqarr, ir-rikjesta tar-ripreża qed issir għall-iskop li r-

rikorrenti ikollhom sitting room u dining room.

Anke jekk desiderabbli u

forsi anke neċessitati, ma jidherx li jista' jingħad li dan iqarreb lejn dak

il-fattur predominanti tal-veru grad raġjonevoli tal-bżonn, rebus sic

Iżda anké jekk din il-Qorti taċċetta l-konklużjoni mill-Bord raġġunta fuq

dan il-punt, xorta waħda t-talba tar-rikorrenti hi destinata li tfalli fuq il-

bażi tal-eżami tal-"hardship" rispettiv.

Tajjeb li jiġi preċiżat mill-ewwel f'dan il-kuntest illi skont il-liġi "l-offerta

ta' "alternative accomodation" mhiex kondizzjoni 'sine qua non' biex is-

sid ikun jista' jieħu pussess tal-fond tiegħu" – "Carmelo Bonsfield -vs-

Emmanuele Demajo", Appell Ċivili, 12 ta' Frar 1954.

Minn naħa l-oħra f'każijiet ta' hardship “il-Bord għandu jqis iċ-

ċirkostanzi kollha tal-każ kompriża dik ta 'any alternative accomodation

iddeduċa

tagħhom

li "żgur

'available' għall-kerrej

Issa hi wkoll ġurisprudenza kif sewwa rrilevaw l-appellanti illi "jekk il- kerrej għandu suitable alternative accomodation" ma hemmx bżonn u ma huwiex il-każ li jiġi paragonat il-hardship rispettiv tal-partijiet u s-sid għandu jiġi mogħti l-pussess tal-fond jekk hu jipprova li għandu grad raġjonevoli ta 'bżonn li jieħdu għall-okkupazzjoni tiegħu jew tal-persuni msemmija fil-liġi" – "Wisq Rev. Kan Dun Giuseppe Portanier Mifsud –vs- Francis Faure Boulter", Appell Ċivili, 4 ta 'Frar 1985.'

Fis-sentenza Emmanuele Ovbiagele et vs Maria Bharwani tas-16 ta' Mejju, 1960 il-Qorti tal-Appell (Superjuri) qalet li fejn jirriżulta li m'hemmx available għall-kerrej alternative accommodation, "l-kwistjoni jekk it- talba tas-sid għar-ripreża ta' pussess tal-fond għandhiex tiġi milqugħa trid tiġi riżoluta fuq il-paragun tal-hardship rispettiv tal-partijiet".

L-istess intqal fis-sentenza Vincenza Bharwani vs Carmelo Vella Borg, deċiża mill-Qorti tal-Appell fil-5 ta' Diċembru, 1958 (Vol.

XLII.i.640); "jekk ma jkunx hemm 'suitable alternative accomodation', għandu kif ġa ntqal, skont il-liġi, isir paragun tal-'hardship', meħud fir- rigward taċ-ċirkostanzi tal-każ".

Isegwi minn dan illi sabiex tirnexxi din l-azzjoni: (i) ir-rikorrenti jridu jġibu prova tal-bżonn minnhom allegat; u (ii) l-kerrej għandu suitable alternative accomodation, jew, f'każ li m'għandux akkomodazzjoni xierqa alternattiva, li l-aggravju jkun akbar jekk il-permess għall-ksib lura tal-pussess jiġi miċħud milli kieku jiġi mogħti (fn.

29 Enfasi tal-Bord) … L-interpretazzjoni li ngħatat mill-ġurisprudenza fir-rigward ta' paragrafu (b) tal-artikolu 9 tal-Kap.

69 tidher li hi bażata fuq it-test Ingliż.

Fil- fehma ta' din il-qorti it-test Malti u Ingliż ma jaqblux.

It-test bil-Malti jagħti x'jifhem li għal finijiet ta' paragrafu (b) tal-artikolu 9 tal-Kap.

69, waħda mill-kundizzjonijiet meħtieġa hi jkollu alternative accommodation.

Mhux l-istess fit-test bl-Ingliż li jagħmilha ċara li l- eżistenza ta' alternative accommodation mhijiex kundizzjoni essenzjali sabiex is-sid jiġi awtorizzat jieħu lura l-pussess tal-fond minħabba l-

bżonn.

F'kull każ il-partijiet jaqblu li għandu jsir eżerċizzju biex jigi

determinat min ser ibati l-ikbar preġudizzju.'

F'dan il-każ, il-Bord jidhirlu li r-rikorrenti ma rnexxielhiex tipprova l-

bżonn minnha allegat biex tirriprendi l-pussess tal-fond proprjetà

taghha 38/39, Madonna tad-Dawl, Triq Ebona, Il-Fgura.

Irrizulta mill-

provi – forsi kemmxejn skarsi – mressqa min-naħa tagħha, li din ġiet

provduta b'appartament bi tlett kmamar tas-sodda, li hija tikri mingħand

l-Awtorità tad-Djar, b'kera li qegħda tigi ssussidjata, u għalhekk

għandha akkomodazzjoni adegwata għaliha nnifisha u għaż-żewġt

uliedha.

Jirriżulta anki li binha għandu madwar tlieta w għoxrin sena u

li huwa għandu impjieg.

Filwaqt li jasal li jifhem ir-raġunament emottiv

u uman tar-rikorrenti, il-kompitu tal-Bord f'dawn il-proċeduri huwa li

japplika l-liġi kif provduta fl-art.

9(b) tal-Kap.

69 fuq riprodotta, u li fuqha

r-rikorrenti sserraħ din l-azzjoni ordinarja tagħha.

Ir-rikorrenti aċċennat

għal li l-appartament jinstab fit-tielet sular, u l-lift li hemm fil-blokk ma

jaħdimx, però ma ressqet ebda prova ċara li l-akkomodazzjoni li

għandha fil-Fgura, li ma jirriżultax li hemm xi ħsieb jew periklu li

tintemm fil-futur qarib, jew determinat, mhix adegwata għall-bżonnijiet tagħha u taż-żewġt uliedha.

Hija ressqet provi dwar is-sitwazzjoni medika ta' bintha li ċertament mhiex waħda faċli iżda ma jfissirx li tali sitwazzjoni neċessarjament twassal għall-konklużjoni li lpost fejn qegħdin joqgħodu mhux adegwat.

Il-Bord iħoss li din l-azzjoni hija aktar frott ix-xewqa tar-rikorrenti li tieħu l-post li tħallilha b'wirt minn missierha, u li teħles mill-obbligu tal-ħlas tal-kera nominali li tħallas – li huwa ftit biss ogħla mill-kera li tirċievi mingħand l-intimati għall-fond tagħha f'Ħaż-Żebbuġ – milli frott bżonn raġjonevoli u ġenwin li hija għandha, għaliha nnifisha jew għall-membri tal-familja tagħha, li tirriprendi tal-kawża għall-abitazzjoni tagħhom.

Kif il-Bord diġà rrileva wieħed jifhem mil-lenti umana din ix- xewqa tar-rikorrenti, iżda l-Bord huwa marbut b'dak li tipprovdi l-Liġi hekk kif interpretata b'ġurisprudenza kopjuża dwar dan il-punt.

F'kull każ, u dan qed jingħad għall-kompletezza, anke kieku wieħed kellu jqis li s-sitwazzjoni ppreżentata mir-rikorrenti tissodisfa l-ewwel rekwizit ta' 'bżonn', il-Bord jidhirlu li t-talba tagħha ma tistax tirnexxi għaliex, m'hemmx dubju, li r-ripreża minnha tal-fond mertu tal-kawża toħloq preġudizzju akbar għall-intimati – li huma llum persuni anzjani, vulnerabbli u ma rriżultax li għandhom akkomodazzjoni alternattiva jew mezzi biex ikollhom saqaf deċenti fuq rashom fissuq tal-lum – milli għar-rikorrenti li, fl-aħħar mill-aħħar, għandha diġà fejn toqgħod."

L-Appell L-appellanta ippreżentat ir-rikors tal-appell tagħha fit-28 ta' Lulju, 2020, fejn qiegħda titlob lil din il-Qorti sabiex tħassar is-sentenza appellata, filwaqt li tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-appellati u tilqa' t-talbiet tagħha.

L-aggravji tagħha jirrigwardaw l-evalwazzjoni tal-Bord tal-bżonn tagħha li tieħu lura l-fond u tal-"hardship" li kienu ser isofri l-appellati f'dak il-każ.

Ir-Risposta tal-Appell L-appellati wieġbu fit-3 ta' Awwissu, 2020, fejn spjegaw ir-raġunijiet tagħhom għaliex din il-Qorti m'għandhiex twarrab is-sentenza appellata.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti ser tghaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji mressqa mill-appellanta, flimkien mas-sottomissjonijiet maghmula mill-appellati fit-twegiba taghhom, u dan fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet maghmula mill-Bord fis-sentenza appellata.

Meta tispjega l-ewwel aggravju taghha, l-appellanta taghraf li sabiex tirnexxi t- talba taghha ghar-ripreza tal-fond ai termini tal-para. (b) tal-artikolu 9 tal-Kap.

69, hija kellha turi grad ragonevoli ta' bzonn.

Tghid li l-kelma 'requires' kienet titlob bzonn u mhux semplici xewqa jew preferenza, izda ma kienx rikjest li wiehed juri necessità assoluta.

L-appellanta tissottometti li kien jidher li l-Bord iffoka biss fuq il-fatt li hija ghandha post fejn tghix, filwaqt li warrab ic- cirkostanzi l-ohra tal-hajja taghha li tispjega fid-dettall u li fil-fehma taghha waslu sabiex hi lahqet il-grad ragonevoli ta' bzonn skont il-ligi.

Ghal dak li jirrigwarda t-tieni aggravju tal-appellanta, filwaqt li taghmel riferiment ghal dak li qalet il-Qorti tal-Appell f'zewg sentenzi taghha [Bonsfield vs. Demajo, 12.02.1964, u Josephine Gafa vs. Rachele Consoli, 18.05.2005], tissottometti li hija kienet tenuta turi li hija sofriet pregudizzju akbar minn dak li soffrew l-appellati.

jwiegbu ghall-appell

Sostniet li l-"hardship" li baghtiet matul hajjietha kien ferm akbar minn dak tal- appellati, li skont il-Bord kienu nies vulnerabbli stante li huma pensjonanti.

L-appellati qabel ma imressaq mill-appellanta, jissottomettu li din il-Qorti ghandha tisfilza jew tiskarta ghalkollox id-dokumenti annessi mar-rikors tal-appell.

Jikkontendu li dawn setghu facilment gew esebiti fl-ewwel istanza u filwaqt li jiccitaw il-gurisprudenza sabiex jissostanzjaw l- argument taghhom, jinsistu li dawn id-dokumenti ghandhom jigu sfilzati.

Imbaghad l-appellati jressqu l-argument li din il-Qorti tista' biss twarrab l- apprezzament tal-provi maghmul mill-Bord jekk tkun konvinta li l-Bord iddecieda erronejament fuq il-provi migjuba.

Huma ghal darb'ohra jiccitaw il- gurisprudenza in sostenn tas-sottomissjoni taghhom.

Dwar il-mertu, l-appellati jikkontendu li l-aggravji tal-appellanta mhux gustifikati u l-apprezzament tal- Bord ma kienx wiehed irragonevoli stante li kien imsejjes fuq il-provi migjuba u b'hekk ma nholqot l-ebda ingustizzja.

Jissottomettu li jekk wiehed jaccetta dak li kienet qieghda tghid l-appellanta li l-Bord ha inkonsiderazzjoni biss il-fond residenzjali tal-appellanta, kellu jinghad li l-Bord ma kienx tbieghed mill- principju enuncjat fil-gurisprudenza li jonqos il-bzonn meta hemm fond iehor disponibbli adattat.

Isostnu li ma setax jinghad li l-Bord ma tax ragunijiet kongruwi u ragonevoli tal-apprezzament tal-provi maghzulin minnu.

Dan filwaqt li l-appellati jaghmlu riferiment ghall-gurisprudenza sabiex jissostanzjaw l- argument taghhom.

Ghal dak li jirrigwarda t-talba talappellanta sabiex din il- Qorti tikkonsidra r-requisition order, jirrilevaw li l-ebda talba ma kienet saret f'dan is-sens fir-rikors promotur taghha.

Barra minn hekk, dawn it-tribunali ma jistghux jissindakaw xi ordni li ntemmet bidderekwizizzjoni u wara kollox kien hemm ezistenti rapport ta' lokatur-konduttur.

Il-Bord filwaqt li gharaf li l-kirja inkwistjoni tinstab f'stadju ta' rilokazzjoni forzata bl-applikazzjoni tad-dispozizzjonijiet tal-Kap.

69, jiccita l-artikolu 8 u l-para. (b) tal-artikolu 9 ta' dak l-Att, u ghall-interpretazzjoni korretta ta' dan tal-ahhar, huwa jghaddi wkoll sabiex jiccita parti sostanzjali mis-sentenza moghtija minn din il-Qorti, kif diversament ippreseduta, fl-ismijiet Mary Anne Hollis et vs. Emanuel Portanier Mifsud et deciza fit-18 ta' Gunju, 2018.

Fil-fehma tal-Bord l- appellanta ma kinitx irnexxielha turi l-bzonn li allegatament kellha sabiex tiehu lura l-pussess tal-fond ghaliex ma kienx jirrizulta li kien hemm xi hsieb jew periklu li din tintemm fil-futur qrib jew determinat u ma werrietx li dan ma kienx adegwat ghall-bzonnijiet taghha u taz-zewgt uliedha, anki jekk bintha kienet

tbati minn sitwazzjoni medika li ma kinitx wahda facli.

Il-Bord sostna li anki jekk

wiehed iqis li l-appellanta kienet issodisfat l-ewwel rekwizit ta' 'bzonn', it-talba

taghha ma setghetx tirnexxi ghaliex ir-ripreza tal-fond kien iwassal ghal

pregudizzju akbar ghall-appellati li huma persuni anzjani, vulnerabbli u li ma

rrizultax li ghandhom akkomodazzjoni alternattiva jew mezzi ghaliha.

filwaqt li rrimarka li l-azzjoni odjerna hija aktar il-frott tax-xewqa tal-appellanta li

tiehu lura l-post li kien hallielha b'wirt missierha u li tehles mill-obbligu tal-hlas

tal-kera nominali li kienet thallas, milli l-frott ta' bzonn ragonevoli u genwin.

Din il-Qorti tibda billi tindirizza l-ewwel kwistjoni li qed iqajmu l-appellati, jigifieri

dik fejn qed jitolbu l-isfilz tad-dokumenti li gew esebiti mill-appellanta flimkien

mar-rikors tal-appell taghha.

Tqis illi ma jezistux ic-cirkostanzi eccezzjonali li

trid il-ligi permezz tal-artikolu 150 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta sabiex il-Qorti

tkun tista' tippermetti l-produzzjoni ta' dokumenti godda f'dan l-istadju, u

annessi mar-rikors

ghalhekk m'ghandhomx jitqiesu bhala prova f'dawn il-proceduri.

Filwaqt li taghraf li bhala qorti ta' revizjoni hija m'ghandhiex b'mod legger tiddisturba l-apprezzament tal-provi kif maghmula minn qorti jew tribunal tal- ewwel istanza, din il-Qorti ma tistax ma taqbilx ukoll mal-appellati li dan tista' taghmlu biss fejn jirrizulta li dik l-ewwel qorti ma setghetx tasal facilment ghad- decizjoni appellata fuq il-provi migjuba quddiemha.

Huwa proprju ghalhekk li huwa mehtieg li din il-Qorti taghmel evalwazzjoni tal-provi fid-dawl tal- konkluzjoni tal-Bord, u b'hekk tassigura li l-ebda pregudizzju ma jkun inholoq fil-konfront ta' parti jew ohra.

Fil-mertu, tosserva li l-para. (b) tal-artikolu 9 jiddisponi kif gej: "(b) jekk sid il-kera jkun irid il-fond (barra minn hanut) ghalih innifsu jew ghal axxendent jew dixxendent tieghu mid-demm jew bi zwieg, jew ghal huh jew ohtu, u (hlief kif xort'ohra jinghad f'dan il-paragrafu ta' dan l-artikolu) il-Bord ikun sodisfatt illi l-kerrej jista' jsib dar ohra fejn joqghod li tkun tghodd ghall- mezzi tieghu u tal-familja tieghu ghal dak li hu wisa' u ghal dik li hija sura, u li tkun qrib ghax-xoghol tieghu (jekk ikun jahdem): Izda l-fatt li l-kerrej jista' isib dar ohra fejn joqghod ma jgibx illi l-Bord ghandu jaghti l-permess ghall-ksib lura tal-pussess tal-fond taht dan il-paragrafu ta' dan l-artikolu, jekk il-Bord ikun sodisfatt, wara li jqis ic-cirkostanzi kollha tal-kaz flimkien mal-fatt li jkun hemm dar ohra tajba ghal sid il-kera jew ghall-kerrej, illi l-aggravju jkun akbar jekk il-permess ghall-ksib lura tal-pussess jigi michud milli kieku jigi moghti."

Ikkunsidrat Din il-Qorti, wara li irripetiet il-parti introduttiva tal-appell kif riportat mis-

sentenza tal-Qorti tal-Appell tal-20 ta' Jannar 2021 u wara li semghet it-

trattazzjoni mill-gdid tad-difensuri tal-partijiet tqis illi l-Bord li Jirregola l-Kera

gustament qieset fl-ewwel lok jekk ir-rikorrenti irrnexxilhomx jippruvaw l-ewwel

element biex tirnexxi t-talba taghhom cioe l-bzonn ragonevoli tar-ripresa tal-

fond, u taqbel mal-gurisprudenza ikkwotata fuq il-materja li qed tigi riprodotta

ghal finijiet ta' din is-sentenza.

Dwar l-interpretazzjoni korretta ta' din id-disposizzjoni, il-Bord jirreferi ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fil-kaz Mary Anne Hollis et vs Emanuel Portanier Mifsud et [18.6.2018].

F'dan il-kaz, il- Qorti hassret sentenza moghtija minn dan il-Bord, diversament presjedut, u tat spjegazzjoni mill-aktar cara, b'riferenza ghall- gurisprudenza prevalenti dwar din id-disposizzjoni partikolari.

Il-Bord jidhirlu ghalhekk li ghandu jiccita l-bran relattiv, ghaliex determinanti ghall-mertu ta' din il-kawza: 'In materia, Lawrence Cassar Darmanin 20.10.2003] din il-Qorti ġabret is-segwenti prinċipji: '… jokkorri li r-rikorrenti sidien jissodisfaw il-ħtieġa tat-talba tagħhom tar-ripreza tal-fond.

Hu in fatti paċifiku illi "biex wieħed jipprendi l-

fil-każ John u Josephine miżżewġin Rodrigues Fernandes vs Inferjuri (PS),

pussess ta 'fond jeħtieġ li jipprova t-talba" ("Bianca armla Hegarty Caruana et - vs- Anthony Mc Harg", Appell Ċivili, 20 ta 'Jannar 1964).

Il-piż tal- prova ta 'dan il-bżonn hu fuq is-sid li jeħtieġ juri mhux biss li hu qed jaġixxi in buona fede imma wkoll illi hu għandu bżonn li jirriprendi pussess tal-fond" – "Anthony Shoieb –vs- Mary Borg Azzopardi", Appell Ċivili, 28 ta ' Mejju 1962.

Altrimentri l-inkwilin ma għandux jiġi disturbat bla bżonn fid-dgawdija tal-fond mikri għax kwalunkwe żgumbrament iġib 'hardship 'u l-iżgumbrament għalhekk irid ikun ġustifikat (Ara "Yolanda Drago -vs- Francesco Saverio Xuereb Micallef", Appell Ċivili, 18 ta 'Marzu 1974).

Wieħed għalhekk għandu joqgħod ferm attent fl-evalwazzjoni tal-bżonn u ma jesagerax iżżejjed.

Kif osservat fid-deċiżjonijiet fl-ismijiet "John Rossi De Giorgio - vs- Beatrice Rafferty Gulia", Appell Ċivili, 20 ta 'Marzu 1978 u "Richard Mifsud Taliana Grech Wellman -vs- Tawfiq Cardona Zahra Ruan-Eiam", Appell Ċivili, 15 ta 'Novembru 1989, fuq l-istregwa tad-deċiżjoni Ingliza "Esquerdo vs Bonavia Gat", "requires" tikkonnota "something more than desire, although at the same time something much less than absolutely necessity will do".

Jekk ir-rikorrenti ma jaqbzux dan l-ewwel skoll ma jkunx necessarju li din il-

Qorti tinoltra ruhha fuq il-bqija tal-provvediment tal-artikolu 9 tal-Kap.

Harsa lejn il-provi prodotti juru illi r-rikorrenti ghandha abitazzjoni adegwata ta'

appartament bi tlett ikmamar tas-sodda.

socjali u ghandha tifel ta' eta maggorenni jghix maghha u li jahdem bi qligh.

Ghalkemm ghandha kera ta' xi €390 fis-sena pero hi tircievi minghand l-

inkwilini intimati li jghixu fil-proprjeta taghha mertu tal-kawza circa €200 fis-

sena u ghalhekk il-hrug taghha hu ta' €200 meta skont l-ahhar introjtu esebit fl-

atti, ir-rikorrenti dahlet €8,832 f'assistenza fl-2016 (fol.

64 tal-proces).

ammont ta' kera zejjed li qed thallas mhux tali li jikkreja xi bzonn ragonevoli ta'

Il-pern principali li fuqu r-rikorrenti isserrah it-tezi taghha ghar-ripresa hu l-istat

ta' sahha ta' bintha u l-fatt li hi tghix f'appartament li tasal ghalih b'zewg sulari

Ghalkemm ma ngiebet ebda prova oggettiva u indipendenti, ir-rikorrenti

tixhed li l-lift tal-blokka ma jahdimx.

istess tabiba Dr Bertolo xehdet li t-tifla tghejja fit-tlajja u tlugh ta' turgien.

qalitx li ma tistax tuza tarag bi prudenza u skont il-bzonn u lanqas ma xehdet li

kienet immobbli.

Kull ma xehdet kien li minhabba l-kondizzjoni taghha ghaddiet

Hu minnu illi l-kwistjoni dwar it-tifla tista' tqanqal certu

element ta' bzonn pero tali bzonn irid jigi pruvat bi tqabbil mal-fond li tieghu

qed tintalab ir-ripresa, liema fond ukoll fih zewg sulari u mhux wiehed bi pjan

Lanqas ingiebet xi prova jekk kienx hemm akkomodazzjoni

addatata f'dan il-fond biex it-tifla tar-rikorrenti tkun tista' tghix komodament fil-

pjan terran.

Ma' dan il-Qorti izzid li fl-ittra ufficjali tar-rikorrenti tad- 9 ta' Marzu 2017 (fol.

tal-process), qabel inbdiet il-kawza, ir-raguni ghat-talba ghal ripresa kienet

indikata bhala li r-rikorrenti toqghod f'akkomodazzjoni socjali u mhux fi

proprjeta taghha li kienet mikrija lill-intimati.

L-istess jista' jinghad ghar-rikors

promotur fejn it-talba saret 'sabiex maz-zewg uliedha tgawdi dak li hu taghha'.

Anki fl-istess affidavit, ghalkemm semmiet il-kondizzjoni tat-tifla sahqet fuq l-

ingustizzja li ma tirresjedix fid-dar proprjeta taghha biex tkun aktar komda u

Il-Qorti wkoll issibha difficli tifhem kif ir-rikorrenti jekk verament kellha bzonn

ragonevoli tal-fond damet mill-1997 sal-2017 biex tibda tiehu passi kontra l-

inkwilini taghha li ghalkemm mhux daqstant rilevanti ghal parti ta' dan l-ewwel

element li jrid jigi ippruvat mir-rikorrenti, pero l-inkwilini huma anzjani, b'introjtu

ta' pensjoni baxxa, bla ebda assi immobiljari ohra jew mobbli ta' sustanza.

Din il-Qorti bhal Bord li Jirregola l-Kera, tqis illi r-rikorrenti ma rnexxilhiex igib

prova ta' bzonn ragonevoli ta' ripresa, izda aktar uriet xewqa, li wiehed jifhimha

fic-cirkotanzi, li tmur tirresjedi fil-proprjeta taghha flok tibqa' tabita f'wahda

Pero l-ligi ma taghrafx ix-xewqa izda l-bzonn u dan il-bzonn fi grad ta'

ragonevolezza ma giex pruvat.

Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti qed tikkonferma s-sentenza tal-Bord li Jirregola

l-Kera tat-13 ta' Lulju 2020, u tichad l-appell ta' Filippa sive Phyllis Busuttil Carbonaro, bl-

ispejjez kollha tal-Bord li Jirregola l-Kera, tal-appell u tar-ritrattazzjoni a karigu


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO SAMHAOUI DEMAJO (President) ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ħamis, 24 ta' Gunju, 2021.

Charmaine Grima Almerigo f'isimha proprju u f'isem bintha l-minuri Alanya Barbara li twieldet fil-21 ta' Awwissu 2011 v. Mario Barbara

Sciriha is-sentenza hi b'riferenza għall-kawża li ippreżentat l-attriċi fis-

27 ta' Ġunju 2016 li biha talbet sabiex il-konvenut iħallas manteniment

għat-tifla li twieldet fil-21 ta' Awissu 2011 mir-relazzjoni li kellhom.

Manteniment li ntalab mid-data tat-twelid tat-tifla.

Ċiv.

B'sentenza tat-28 ta' Jannar 2020 l-ewwel Qorti iddeċidiet:

Tilqa' l-ewwel talba attriċi u tikkundanna lill-konvenut iħallas is- somma ta' €14,825.72 in rapprezentanza ta' manteniment bl-arretrati mid-data tat-twelid tal-minuri u ċioe' mill-21 ta' Awissu 2011 sat-30 ta' Settembru 2015 flimkien mal-imgħaxijiet legali.

Tordna li mil-lum 'l quddiem il-konvenut iħallas is-somma ta' €400 fix-xahar, inkluż l- ispejjeż ordinarji tal-edukazzjoni tas-saħħa li għandu jiżdied skont l- għoli tal-ħajja, filwaqt li l-ispejjeż ta' natura straordinarja għandhom jinqasmu bin-nofs bejn il-partijiet".

Ir-raġunament tal-ewwel Qorti kien hekk:

"Il-kontendenti kellhom twieldet minn relazzjoni bejniethom fil-21 ta' Awissu, 2011.

L-attrici qed titlob li l-konvenut ihallas ghall-manteniment ta' bintu sa mill-gurnata tat-twelid taghha.

Sal-2015, il-konvenut ma kienx ihallas ebda manteniment ghall-minuri.

Kienet l-attrici li kienet tahdem u kienet tghinha ommha, li fil-fatt kienet harget tahdem ukoll.

Kienet tgħinha ukoll ħabiba tal-familja tagħhom, li għamlet żmien tgħix magħhom ċertu Carol Maurin.

Sa dak iz-zmien, il-konvenut lanqas kien ihallas ghall-ispejjes medici u edukattivi tal-minuri.

Fil-fatt, kienu dejjem omm l-attrici u Carol Maurin li kienu jghinuha, peress li l-minuri kellha problema u kienet tehodha ghand tabib privatament.

Omm il-konvenut ukoll kienet tghin lill-attrici bil-minuri.

Apparti li kienet izommha ghandha meta l-attrici u ommha kienu jkunu x-xoghol, kienet tonfoq fuq l-istess minuri u kienet tghid lill-attrici li kienet ser tigbor il- flus minghand il-konvenut, minkejja li l-attrici tissuspetta li qatt ma kien il-kaz.

Jirrizulta lil-unika darba li l-konvenut beda jhallas manteniment kien meta l-attrici bdiet il-medjazzjoni f'Ottubru, 2015.

Minn dakinhar gie miftiehem li jhallas is-somma ta' €200 oltre nofs l-ispejjes edukattivi u medici, minkejja li kienet kontinwament tigri warajh biex jaghmel dan il- pagament.

Illi skond digriet tat-30 ta' Marzu, 2017, il-konvenut kien gie ordnat ihallas manteniment fis-somma ta' €300 fix-xahar b'effett mit-3 ta' Frar, 2017, liema somma kienet tinkludi ukoll l-ispejjes ordinarji edukattivi u medici.

L-istess manteniment kellu jizdied kull sena skond l-gholi tal- hajja u l-ispejjes tal-attivitajiet extra-kurrikulari gew ordnati illi jinqasmu ugwalment bejn il-partiijiet.

Ċiv.

Il-konvenut jammetti li minn dawn l-alimenti hallas biss darbtejn u ma regax hallas, b' hekk jikkorrobora l-verzjoni attrici.

Dina per se hija prova bizzejjed li l-konvenut ma kienx regolari u konsistenti fil-pagamenti tieghu, anke jekk jinsisti li l-attrici ma gabitx provi biex tikkonvinci lil dina l-Onorabbli Qorti li kien hemm nuqqas ta' hlas.

L-ammissjoni da parti tal- konvenut li ma kienx qed ihallas il-manteniment per se hija l-aqwa prova li l-verzjoni attrici hija l-aktar verosimili.

L-artikolu 3 tal-Kodici Civili jikkontempla l-obbligu ta' manteniment lejn il-minuri u minn din Il- manteniment imbaghad dejjem ghandu jigi kkalkolat skond il-mezzi tal- genitur li minnu qed jintalab il-manteniment.

ir-realta' ma

il-konvenut.

jistax

L-attrici ghamlet zmien tahdem bhala carer, meta kellha lit-tarbija u kienet tahdem fuq bazi part-time casual u baqghet hekk sal-31 ta' Ottubru, 2013.

Gie ppruvat li l-attrici tircievi l-beneficcji socjali u skond ir-rapprezentant tad-Dipartiment tas-Sigurta' Socjali, Saviour Theuma, bhala assistenza socjali tircievi €560 fix-xahar u bhala children's allowance tircievi cirka €1,150 fis-sena.

Originarjament kienet tircievi 75% tar-rata peress li kien toqghod ma' haddiehor u meta telqet irceviet ir-rata kollha.

L-introjtu tal-konvenut joffri kwadru aktar vast milli dak tal-attrici.

Kien jahdem bhala self-employed bhala plumber u skond l-employment history li gie esebit kien jaghmel dan ix-xoghol mis-17 ta' Jannar, 2008 sal-4 ta' Gunju, 2013.

Qabel dan il-perjodu skond ma jirrizulta mill- employment history tal-konvenut kien jahdem bhala self-employed handyman.

In realta' pero' l-konvenut kien ukoll jahdem ghar-rasu billi jinstalla l-air coniditioners.

Fil-fatt, kien jigi mqabbad mill-kumpanija International Sales Direct, li kien iqabbdu bhala sub-contractor biex jinstalla pannelli jew air conditioners u minn dan il-klijent biss ingab provi li kien hadem ghal cirka 15-il xahar u kien qala' €89, 371.17.

Dan juri li l-konvenut mhux irregistrat ghal dan ix-xoghol u r-realta' li tirrizulta mill-Employment History tieghu toffri retroxena differenti li twassal ghall-iskurita' u ghalhekk il-kredibilita' tal-konvenut.

Dan ikompli jirrizulta mill-fondi li kellu jew ghad ghandom il-konvenut mal-banek hawn Malta.

Ta' signifikat huma l-istatements tal-HSBC bank Malta plc.

Biss biss fiz-zmien li twieldet ill-minuri C huwa ddepozita s- somma ta' €116, 425.92 u sa tlett snin wara kellu introjtu ta' €270,000.

L-attrici hija kredibbli meta tghid li l-konvenut kien heddidha li jekk se tipprocedi biex titlob il-manteniment minghandu, ma kienet se ssib xejn.

Di fatti, mis-sena 2013, il-konvenut m'ghamel l-ebda depoziti fil-kontijiet bankarji tieghu, bl-unika gustifikazzjoni li llum jahdem bhala parker, pero' fl-istess nifs ighid li huwa self-employed.

Ghalhekk, zgur li l- konvenut mhux affidabbli bhala xhud u kellu skop wiehed, dak li dejjem ghamel, jiftahar li ghandu hafna flus, kif fil-fatt ikkonfermaw hut l-attrici, izda ma kienx lest li jara li bintu m'hi nieqsa minn xejn u tircievi bizzejjed

Ċiv.

alimenti, li fl-ahhar mill-ahhar huwa obbligu u dmir essenzjali tal- konvenut, jipprova kemm jipprova jizvija lil dina l-Qorti.

Il-konvenut jipprova jikkonvinci lil dina l-Qorti li, sakemm it-tifla kellha sentejn kienet tkun aktar m'ommu u kien jirrifondiha ghall-ispejjes li kienet tonfoq fuq bintu u ghaldaqstant jikkontesta li jigi ordnat ihallas ghall-manteniment sa mid-data tat-twelid tal-minuri.

Il-verzjoni tal- konvenut mhix verosimili, peress kemm l-attrici, kif ukoll ommha u anke HI ilkoll ikkonfermaw li omm il-konvenut kienet tghin hafna, imma fejn l- attrici, jew ommha jew Carol Maurin, sakemm damet tghix maghhom, ma setghux izommuha.

Dan ifisser li mhux minnu li l-konvenut kien, minn ckunit bintu, jipprovdilha.

Ommu kienet thallas l-ispejjes hi, izda r- rapport li sar fl-14 ta' Mejju, 2012 mill-attrici fejn kien sar theddid mill- konvenut li jehodilha lit-tifla minuri, huwa konferma ta' kemm it-tifla ma kinitx tghix m'ommu.

L-ispejjes straordinarji jinkludu fost ohrajn l-akkwist ta' kompjuter, is- servizi ta' babysitter, hrug ta' passaporti, spejjes relatati mal-Precett u Grizma.

S'intendi diversi minn dawn l-ispejjes ma jirrikjedux il-kunsens ta' xulxin, pero' hemm spejjes ohra li ghandhom bzonn kunsens reciproku.

F'dan il-kaz, il-parti m'ghandhiex tichad il-kunsens kapriccosament u dejjem ghandha thares l-interessi tal-minuri u fl-istess waqt il-parti l-ohra ghandha dejjem thares li l-istess spiza hija wahda ragjonevoli u mhux ezorbitanti u tinkwadra fil-mezzi tal-parti l-ohra."

L-attrici qed titlob ukoll il-hlas ta' manteniment sa mid-data tat-twelid tal- minuri.

Il-konvenut jikkontendi li din it-talba m'ghandhiex tigi akkolta u dan peress li ghal ewwel sentejn minn meta twieldet it-tifla kienet tghix dejjem m'ommu u hu kien ihallas lil ommu tal-ispejjes li kienet tonfoq fuq bintu.

Dawn il-fatti huma kkontestati mill-attrici li pproduciet diversi provi fejn uriet li omm il-konvenut kienet tghinha hafna kull meta kellha bzonn u kienet thallsilha diversi bzonnijiet ukoll, pero' l-Qorti thoss li l- verzjoni taghha, li omm il-konvenut kienet titlobha biex ma ddahhalx lil binha l-Qorti, hija wahda verosimili u giet ikkorroborata minn diversi xhieda.

Dina l-Qorti ma tistax ma taqbilx mal-pretensjoni attrici u dan peress l- obbligu tal-genitur li jmantni lil uliedu jiskatta l-minuta li l-wild jitwieled.

Hija mbaghad kwistjoni differenti jekk tigix ffissata somma bi ftehim bejn il-partjiet jew in segwitu ghall-medjazzjoni jew digriet minn dina l- Onorabbli Qorti.

Il-principju tal-ligi huwa li minuri ghandu dritt li jigu mantnut sakemm ikun f'posizzjoni li jmantni lilu nniffsu, dejjem skond il- mezzi tal-genitur li jkun se jhallas dawn l-alimenti.

Il- mezzi tal-konvenut mhumiex mizerji affattu u anke jekk illum jirrizulta li qed jahdem ta' parker jametti ukoll li kien qed jahdem bhala self- employed, kif kien jaghmel qabel u fejn l-introjtu tieghu kien konsiderevoli.

Ċiv.

Ghalhekk huwa fatt stabbilit li l-konvenut beda jhallas il-manteniment biss wara li l-attrici fethet il-proceduri ta' medjazzjoni.

Jigifieri bejn is- sena 2011 sas-sena 2014 ma kienx hemm hlas ta' manteniment u l- attrici tikkalkola li l-hlasijiet kellhom ikunu in linea mad-digriet tat-30 ta' Marzu, 2018 u cioe' €300 kull xahar fuq bazi ta' 49-il xahar, li jwasslu ghall-ammont ta' €14, 825.72.

Dwar il-perjodu tas-snin 2015 sal-2017, l-attrici ma kinitx qed tinsisti fuqhom peress li l-konvenut kien ihallas €200 kull xahar, kif ukoll nofs l-ispejjes edukattivi u tas- sahha.

Jifdal biex jigi kkalkolat ukoll l-gholi tal-hajja li ma kienx gie kkalkolat mill- konvenut u l-attrici, kif issottomettiet fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha waslet biex tikkalkola li l-gholi tal-hajja mis-sena 2017 sallum iwassal ghal total ta' €125.72".

B'rikors preżentat fis-17 ta' Frar 2020 il-konvenut appella mis-

sentenza tal-ewwel Qorti, filwaqt li l-attriċi ppreżentat tweġiba fis-17 ta'

Konsiderazzjoni.

L-ewwel aggravju jirreferi għas-somma ta' €14,825.72 arretrati li l-

ewwel Qorti kkundannat lill-konvenut sabiex iħallas lill-attriċi għall-

perjodu mill-21 ta' Awwissu 2011 (data tat-twelid tat-tifla) sa Settembru

2015, peress li fix-xahar ta' wara l-konvenut kien beda jħallas is-somma

ta' €200 fix-xahar u nofs l-ispejjeż ta' edukazzjoni u ta' saħħa.

Il-konvenut

isostni li kien iħallas il-manteniment għat-tifla sa minn ftit wara li twieldet

Żied li kieku ma kienx qiegħed iħallas manteniment, l-

attriċi ma kinitx ser tħalli dak iż-żmien kollu jgħaddi mingħajr ma tagħmel

Ċiv.

"Illi għalhekk minn provi prodotti matul is-smigħ tal-każ quddiem l- Ewwel Onorabbli Qorti għandu jirriżulta li l-esponenti appellanti kien għejjex u mantna lill-minuri Alanya Barbara għal tul sentejn mit-twelid tagħha u mhux kif sostniet l-appellata u finalment l-Ewwel Onorabbli Qorti".

Fl-aggravju m'għamilx referenza għall-provi li suppost jikkonvinċu

lil din il-Qorti li ħallas il-manteniment matul l-imsemmi perjodu.

nota ta' sottomissjonijiet li kien ippreżenta hu evidenti li qiegħed jibbaża

fuq dak li xehed hu, il-ġenituri tiegħu u xhieda li ressqet l-attriċi stess.

Fil-

"Irriżulta b'mod ampju u inekwivoku li x-xhieda kollha li ressqet ir- rikorrenti ikkofermaw li kienet omm l-intimat Margaret Barbara li żammet magħha lill-minuri mit-twelid sakemm bdiet tintbagħat ġo Lelluxa Child Care cioe' minn Marzu tas-sena 2014" (fol.

Il-Qorti qrat l-atti u ma taqbilx mal-konvenut.

Ix-xhieda li ressqet l-

attriċi ma qalux li mit-twelid sa Marzu 2014 it-tifla kienet tkun kuljum

għand omm il-konvenut.

Pero` minn dak li xehdet l-attriċi in kontro-eżami

542) hu evidenti li sakemm it-tifla bdiet tmur playschool f'Marzu 2014

kellha għajnuna mingħand omm il-konvenut.

Madankollu, il-Qorti m'hijiex

konvinta li x'aktarx it-tifla kienet tgħix mal-ġenituri tal-konvenut, kif qalu fl-

Għalkemm issemma li t-tifla kienet tqatta' tant ħin għand il-

ġenituri tal-konvenut tant li l-ġirien saru jafuha wkoll, ħadd minnhom ma

tressaq bħala xhud.

L-attriċi xehdet li kienet taħdem part-time u kellha wkoll għajnuna

mingħand ommha u ħabiba tal-familja (Carole Maurin).

Verżjoni

Ċiv.

tant li qalet:

Pero` jibqa' il-fatt li l-attriċi kellha għajnuna

mingħand il-ġenituri tal-konvenut.

L-ewwel Qorti stess aċċettat dan il-fatt,

"Omm il-konvenut ukoll kienet tgħin lill-attriċi bil-minuri.

Apparti li kienet iżżommha għandha meta l-attriċi u ommha kienu jkunu x-xogħol, kienet tonfoq fuq l-istess minuri u kienet tgħid lill-attriċi li kienet ser tiġbor il- flus mingħand il-konvenut, minkejja li l-attriċi tissuspetta, minkejja li l- attriċi tissuspetta li qatt ma kien il-każ".

Hu evidenti li l-ewwel Qorti bbażat id-deċiżjoni fuq dak li talbet l-

attriċi fin-nota ta' sottomissjonijiet.

L-attriċi tippretendi li l-konvenut

għandu jħallas manteniment mill-21 ta' Awwissu 2011 sa Settembru 2015

skont id-digriet li ngħata fit-30 ta' Marzu 2017 (fol.

364), fl-ammont ta' tlitt

Wara qieset il-provi, din il-Qorti hi tal-fehma

li għal dak il-perjodu ħlas ta' €200 fix-xahar hu altru milli biżżejjed meta

tikkunsidra li kien hemm ġranet meta l-minuri kienet tkun għand in-

nanniet paterni u x'aktarx li kienu jipprovdulha għal bżonnijiet tagħha.

Dan wara kollox kif aċċettat mill-ewwel Qorti stess.

Dan apparti li f'dak

iż-żmien żgur li l-attriċi ma kellhiex spejjeż ta' edukazzjoni.

Għalhekk il-

ħlas dovut għal dak il-perjodu ser jitnaqqas għas-somma ta' disat elef u

tmien mitt euro (€9800).

It-tieni aggravju jitratta dwar is-somma ta' erba' mitt euro (€400) li

l-ewwel Qorti kkundannat lill-konvenut iħallas bħala manteniment fix-

Argumenta li l-ewwel Qorti ddeċidiet ultra petita peress li inkludiet

ħlas ta' spejjeż ordinarji ta' saħħa u edukazzjoni.

Ilmenta wkoll li l-Qorti

Ċiv.

ma spjegatx kif waslet għas-somma ta' €400 fix-xahar.

għalkemm sas-sena 2013 irriżulta li l-konvenut kellu depożitati l-HSBC u

l-Bank of Valletta s-somma ta' €116,425.92, mis-sena 2013 għaddew is-

Isostni li l-qligħ tiegħu llum hu dak ta' parker li hu ferm inqas mill-

qligħ li kellu fiż-żmien meta kien qiegħed jiddepożita l-flus fil-bank.

Għaldaqstant, il-manteniment għandu jirrifletti l-introjtu li għandu fil-

19(2) tal-Kodiċi Ċivili li jipprovdi li l-manteniment għandu

jinkludi spejjeż relatati mas-saħħa u edukazzjoni.

Inoltre, m'hemmx dubju li l-prova li l-konvenut kellu dawk l-eluf ta'

euro depożitati fil-bank kienet rilevanti għall-ewwel Qorti meta ġiet biex

Il-konvenut għandu l-mezzi sabiex iħallas

manteniment ta' €400 fix-xahar.

Il-konvenut argumenta li wara s-sena

2013 "dawn il-flejjes ma rriżultaw imkien.

Illi mis-sena 2013 sakemm ġiet

dewċiża din il-kawża kien hemm trapass ta' snin u l-Ewwel Onorabbli

Qorti kienet skorretta meta ibbażat id-deċiżjoni tagħha fuq depożiti li

kienu jirriżultaw lura matul is-sena 2013".

Kien l-obbligu tal-konvenut li

jagħti prova ta x'sar minn dawk l-eluf ta' euro u jagħti spjegazzjoni li tkun

M'huwiex biżżejjed li jgħid li l-flus m'għadhomx depożitati u

lanqas jeżistu.

Lanqas m'hi prova l-argument li sar mid-difensur tiegħu

waqt is-seduta tat-13 ta' Mejju 2021 li l-konvenut nefaq dawk il-flus kollha

Ċiv.

minħabba l-istil ta' ħajja li kien igħix.

Hu veru wkoll li l-konvenut xehed li llum il-ġurnata jaħdem bħala

Pero` m'hemmx spjegazzjoni x'wasslu biex ma jkomplix

jaħdem fit-tqegħid ta' pannelli u airconditioners, fejn kien jagħmel qligħ

tant tajjeb.

Dan apparti li qal li xorta għadu self-employed u ma tax tagħrif

ieħor.

Ma jistax issa jippretendi li l-ewwel qorti kellha tikkonkludi, mingħajr

ma ta spjegazzjoni, li l-qligħ tiegħu bħala parker hu saħansitra inqas mill-

ħlas li tirċievi l-attriċi f'benefiċċji soċjali.

Il-konvenut għażel li ma jagħtix

tagħrif.

M'għandux jistenna li għaliex qal li jaħdem bħala parker allura l-

ewwel Qorti kellha tikkonkludi li bil-kemm għandu biex igħix.

evidenti li l-konvenut kellu altru milli biżżejjed żmien sabiex iressaq il-provi

kollha li ried sabiex jissostanzja l-eċċezzjonijiet.

It-tielet aggravju hu li t-talba tal-attriċi ma kinitx tinkludi talba għall-

ħlas ta' saħħa u edukazzjoni ordinarja u spejjeż ta' natura straordinarja.

Kawżali ta' azzjoni hi dik li tirriżulta mir-rikors ġuramentat, u ma tistax

L-attriċi talbet il-ħlas ta' manteniment.

"Illi fis-sentenza tagħha l-Ewwel Onorabbli Qorti inkludiet fil-ħlas ta' manteniment mensili somma għall-ispejjeż ordinarji ta' saħħa u edukazzjoni.

Illi għalhekk dina l-Onorabbli Qorti tal-Appell għandha tilqa' l-aggravju tal-appellanti u tirriforma l-ammont f'manteniment ordnat, dak ta' erba' mitt ewro (€400) billi tirriduċi l-ammont sabiex ikun jirrifletti manteniment biss, esklużi kull spiża marbuta ma' saħħa u edukazzjoni ordinarja".

Ċiv.

Il-Qorti diġa` spjegat li skont il-liġi fil-manteniment jidħlu wkoll

spejjeż ta' edukazzjoni u saħħa u m'għandhiex x'iżżid.

Għalhekk l-ilment

tal-attur li l-ewwel Qorti ddeċidiet extra petita hu fieragħ.

Ir-raba' aggravju hu dwar il-kap tal-ispejjeż.

Il-konvenut isostni li l-

attriċi għandha tagħmel tajjeb għall-ispejjeż ġudizzjarji għaliex fi stadju ta'

medjazzjoni kienu waslu sabiex jiftehmu bonarjament, iżda imbagħad l-

attriċi għalqet il-medjazzjoni mingħajr pre-avviż u ftit wara irċieva r-rikors

ġuramentat.

Skont il-konvenut il-kawża saret minħabba pika.

Prova ta' dan m'hemmx, u anzi jirriżulta li l-konvenut waqaf iħallas

il-manteniment.

F'dan l-aggravju saret ukoll referenza għal dik il-parti tas-sentenza

appellata li biha l-konvenut kien kundannat iħallas l-imgħax, u sostna li l-

imgħax għandu jiddekorri mid-data tas-sentenza tal-ewwel Qorti.

Għal dak li jirrigwarda l-imgħax, l-ewwel Qorti kkundannat lill-

konvenut iħallas lill-attriċi l-imgħax.

Fir-rikors ġuramentat l-attriċi talbet

għall-imgħax 'skont il-liġi' u ma talbitx li l-imgħax jitħallas mid-data tal-

preżentata tar-rikors ġuramentat.

Fis-sentenza lanqas ma jingħad li l-

imghax fuq is-somma ta' €14,825.72 jiddekorri mid-data tal-preżentata

tar-rikors ġuramentat.

Fis-seduta tat-13 ta' Mejju 2021 id-difensuri tal-

partijiet iddikjaraw li hemm qbil li l-imgħax għandu jiddekorri mid-data tas-

Ċiv.

sentenza tal-ewwel Qorti.

Għal dawn il-motivi tilqa' l-appell tal-konvenut biss sa fejn kompatibbli ma'

dak li ngħad hawn fuq u tvarja s-sentenza tal-ewwel Qorti fis-sens li l-ħlas

dovut mill-konvenut lill-attriċi għall-perjodu mill-21 ta' Awwissu 2011 sat-

30 ta' Settembru 2015 hu fl-ammont ta' disat elef u tmien mitt ewro

(€9,800), bl-imgħax mit-28 ta' Jannar 2020.

Tiċħad il-kumplament tal-

aggravji u tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti.

Spejjeż tal-appell jinqasmu in kwantu għal tletin fil-mija (30%) a karigu

tal-attriċi u sebgħin fil-mija (70%) a karigu tal-konvenut.

Tonio Balzia Hollis

Anthony Saint-Aude Hollis

Deputat Reġistratur gr

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


LAW.), LL.D. Illum il-Hamis, 24 ta' Gunju 2021

Kawza Numru: 6 Rikors Ġuramentat Numru:- 160/2016 JVC

(K.I.

Rat ir-rikors guramentat fejn ir-rikorrenti Michelle Christine Cinena kkonfermat bil-gurament u talbet kif isegwi: 'DIKJARAZZJONI tal-Oggett tal-Kawza:

Illi l-mejjet Michael Galea Camilleri, bhala Testatur, b'karta tal- identita' numru 926855(M), halla b'titolu ta' legat, versu u a favur ta' martu Doris Galea Camilleri, l-uzufrutt u t-tgawdija tal-beni kollha tieghu, mobbli u immobli, u ezenta l-legatarja mill- obbligu tal-inventarjuu tal-prestazzjoni rikjesta mil-ligi mill- uzufruttwarju;

Illi Michael Galea Camilleri halla b'titolu ta' legat konsegwibbli wara mewt it-testaturi versu u favur bintu, Rodienne Galea Camilleri, kwalsiasi dritt ta' lokazzjoni tad-dar tar-residenza tat- testaturi, u l-uzufrutt ta' dak kollu li jjkun jinsab go fiha, mill- ghatba l-gewwa, a limine litntus, eskludi minn dan il-legat il- flus u deheb u oggetti simili, u kotba tal-banek, u strumenti li jistghu jissarfu fi flus, soggett dan il-legat li l-legatarja tibqa' tghix wahedha, pero' kemm -il darba tizzewweg u taghzel li tghix mal-genituri taghha jew wiehed mit-Testaturi, hija xorta wahda tircievi dan il-legat;

Illi t-Testatur innmina u istitwixxa bhala eredi universali u padrun assolut ta' gidu kollu wara mewtu, indaqs bejniethom lill-erba' (4) uliedu, Michelle Christine Cinena, Rodienne Galea Camilleri, Suzanne Jeremic u Karen Galea Camilleri, bis- sostituzzjoni volgari ghal uliedhom, u in mankanza, bid-dritt tal-akkrexximent bejniethom;

Illi ghalkemm sar it-testment nhar it-tnejn (2) ta' Lulju, 2001, l-eredi Doris Galea Camilleri, li hija l-uzufrutwarju u ghandha it- tgawdija tal-beni kollha tal-mejjet Michael Galea Camilleri, qatt ma ddisponiet mill-kompitu li gie assenjat lilha hekk kif indikat fit-testment;

Illi Doris Galea Camilleri avvicinat diversi entitajiet bhall-HSBC u Global Capital Insurance fost l-ohrajn u iddisponiet mill-wirt ta' zewgha Michael Galea Camilleri minghajr il-firma necesserja tar- rikorrenti;

Illi r-rikorrenti ghadha sal-lum il-gurnata ma haditx is-sehem taghha bhala werrieta ta' missierha Michael Galea Camilleri skont il- ligi;

Illi r-rikorrenti interpellat diversi drabi lil intimati sabiex jghaddu is-sehem tal-wirt taghha skond il-ligi izda dawn baqghu inadempjenti.

TALBIET Ghaldaqstant, rikorrenti umilment titlob, ghar-ragunijiet hawn fuq premessi li dina l-Onorabbli Qorti, previa occorrendo kull dikkjarazzjoni ohra necessarja u opportuna, joghgobha:

MANGION u STANKOVIC sabiex l-intimati jghaddu is-

sehem tal-wirt skond il-ligi lir-rikorrent;

Bl-ispejjez kontra l-intimati li minn issa huma jibqghu ingunti sabiex jidhru ghas-subizzjoni.'.

Rat ir-risposta guramentata ta' l-intimati kollha hlief Karen Galea Camilleri li eccepew kif isegwi:

'Illi preliminarjament ir-rikorrenti kellha taghmel talba sabiex qabel xejn dina l-Onorabbli Qorti tiffissa u tistabbilixxi l- konsistenza ta' l-assi ereditarji ta' l-imsemmi Michael Galea Camilleri u dan billi tiddikjara li l-istess jikkonsistu f'dawk il- beni u sustanzi li jirrizultaw fil-kors tal-kawza kif ukoll li tiddikjara li l-istess beni huma pposjeduti mill-kontendenti f'dawk il-kwoti li ghad iridu jirrizultaw lil din l-Onorabbli Qorti u sabiex konsegwentement tordna d-divizjoni ta' l-assi ereditarji msemmija skond il-kwoti hekk stabbiliti u dan ad opera ta' perit jew periti li jigu mahtura, jekk ikun ik-kaz, ghal dan il-fini minn din l-Onorabbli Qorti;

Illi fil-mertu il-kontendenti dejjem kienu ghamlu dawk l- arrangamenti kollha mehtiega sabiex dak li seta jinqasam mill-assi ereditarji fil-fatt jinqasam u dan bil-kunsens u bl- approvazzjoni shiha tar-rikorrenti, u ghaldaqstant r- rikorrenti ma tistax, issa wara dan iz-zmien kollu, tippretendi li ssir xi divizjoni ta' assi li diga inqasmu u gew distribwiti anke bil-kunsens taghha;

Illi fil-mertu u minghajr pregudizzju ghas-suespost il- konvenuti ma jopponux u qatt ma opponew li ssir id- divizjoni mitluba mir-rikorrenti salv illi jigu verifikati l-assi in divizjoni u salv illi jigu verifikati wkoll il-kwoti spettanti lil kull wiehed u wahda mill-kontendenti u kwindi ma ghandhom ihallsu l-ebda parti mill-ispejjes ta' din il-kawza;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.'.

Rat illi fil-verbal tas-17 ta' Mejju, 2016 a fol.

30 tal-process il-Qorti wara li semghet ix-xiehda ta' Karen Galea Camilleri ddikjarat li l-istess Karen Galea Camilleri hija kontumaci billi ma gabitx raguni valida ghad- dewmien fir-risposta taghha.

Rat l-affidavits, xiehda, testment, certifikati, ittri, kwerela, rapport, dokumenti u l-provi kollha esebiti fl-atti; Rat illi fil-verbal tas-17 ta' Mejju, 2016 il-Qorti halliet il-kawza sabiex l-attrici tirregola ruhha fuq l-ewwel eccezzjoni sollevata; Rat illi fil-verbal tas-26 ta' Ottubru, 2017 il-Qorti regghet gibdet l- attenzjoni tar-rikorrenti ghal mod xejn ritwali kif inhu redatt ir- rikors guramentat u sabiex tirregola ruhhu dwar l-istess sad- differiment li jmiss; Rat id-digriet tal-Qorti kif diversament preseduta datat 3 ta' Lulju, 2018 a fol.

146A fejn il-Qorti nnominat li Dr Juliana Hassan Fenech Montfort sabiex tezamina l-firem fuq id-dokumenti esebiti sabiex taghti l- accertamenti taghha dwar l-awtenticita tal-firma fuq il-prokura a fol.

70 tal-process.

L-esperta nghatat il-fakulta' li zzomm is- seduta/seduti sabiex tisma x-xhieda tar-rikorrenti bil-gurament a fini tal-verifika u titlob ukoll demotu proprio dokumenti ohra li jidhrilha necessarji ghar-rapport taghha; Rat ir-rapport ta' Dr Juliana Hassan Fenech Montfort esebit a fol.

Rat illi fil-verbal datat 27 ta' Jannar, 2021 il-kawza giet differita ghal-lum ghad-decizjoni bil-fakulta' tal-partijiet li jipprezentaw noti ta' sottomissjonijiet b'termini mposti fuqhom; Rat in-noti ta' sottomissjoniijiet esebiti fl-atti;

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Ikkunsidrat; Fatti fil-Qosor: Illi l-fatti fil-qosor huma s-segwenti: 1.

Illi din hija kawza ta' divizjoni tal-beni tal-mejjet Michael Galea Camilleri li miet nhar is-6 ta' Lulju, 2008 (ara certifikat tal-mewt a fol.

111 tal-process).

Permezz ta' testment unica charta tat-2 ta' Lulju, 2001 fl-atti tan- Nutar Carmel Kaissari it-testatur Michael Galea Camilleri fit-tieni artikolu tal-imsemmi testment halla b'titolu ta' legat versu u a favur martu Doris Galea Camilleri l-uzufrutt u t-tgawdija tal-beni kollha tieghu, mobbili u mmobbli u ezenta lil-legatarja mill- obbligu tal-inventarju u tal-prestazzjoni rikjesta mill-ligi.

Oltre dan il-legat, halla wkoll legat iehor a favur ta' bintu Rodienne, kwalsiasi dritt ta' lokazzjoni tad-dar tar-residenza tat-testatur, u l-uzufrutt ta' dak kollu li jkun jinsab fiha, eskluz flus, deheb u oggetti ohra simili u kotba tal-bank u strumenti li jistghu jissarfu fi flus pero' jekk kemm-il darba tizzewweg u taghzel li tghix mal- genituri taghha jew wiehed mit-testaturi hija xorta tircievi dan il-legat.

Fit-tielet artikolu tat-testment unica charta, it-testatur innomina u istitwixxa bhala eredi universali tieghu u padrun assolut ta' gidu lil erba' wliedu Michelle Christine, Karen, Rodienne u Suzanne ahwa Galea Camilleri (ara ricerki testamentarji pubblici a fol.

17 u 18 tal- process u testment a fol.

108 et seq tal-process).

Illi wara l-mewt ta' Michael Galea Camilleri jirrizulta li l-partijiet kollha marru ghand in-Nutar Joseph Ron Mendez de Micallef sabiex jinqara t-testment tieghu.

Dwar dan hemm qbil bejn il-partijiet.

Madanakollu m'hemmx qbil dwar x'gie ffirmat quddiem l-istess Nutar Ron Mendez de Micallef.

Filwaqt li l-attrici tghid li hija ffirmat dokument relatat mat-testment, il-konvenuti jsostnu li bejn l-ulied kollha kien hemm qbil li l-assi tal-mejjet missierhom Michael Galea Camilleri kellhom jibqghu f'idejn l-omm u cioe' Doris Galea Camilleri u ghalhekk gie ffirmat att notarili b'dan li ppromettew li ma jaccedux ghal assi ta' missierhom Michael Galea Camilleri.

l-konvenuta Doris Galea Camilleri fix-xhur sussegwenti zbankat l-assi kollha tal-mejjet zewgha Michael Galea Camilleri u dan bl-uzu ta' prokura li nghatat mill-ahwa Galea Camilleri (ara prokura a fol.

70 et seq tal-process).

Wara l-izbank Doris Galea Camilleri ddisponiet minnhom skont il-bzonn taghha u dan peress li kien hemm dak il-qbil li l-assi tal-mejjet jinzammu minn Doris Galea Camilleri.

L-attrici tikkontesta li hija ghaddiet prokura lil ommha Doris Galea Camilleri u li sar tali ftehim.

L-attrici Michelle Christine Cinena ghalhekk nhar id-29 ta' Frar, 2016 intavolat il-kawza odjerna fejn talbet lill-Qorti tordna u

tikkundanna lill-intimati jghaddu s-sehem tal-wirt taghha skont il-ligi.

Min-naha tal-konvenuti Suzanne Jeremic et fil-mertu laqghu ghal din it-talba billi sahqu li huma ghamlu l-arrangamenti kollha mehtiega sabiex dak li seta jinqasam mill-assi ereditarji fil-fatt jinqasam u dan bil-kunsens u approvazzjoni shih tar- rikorrenti u ma tistax issa wara daqstant zmien tippretendi li ssir xi divizjoni ta' assi li diga nqasmu u gew distribwiti anke bil- kunsens taghha.

Di piu' bla pregudizzju qalu wkoll li l- konvenuti ma jopponux u qatt ma opponew li ssir id-divizjoni mitluba mir-rikorrenti salv li jigu vverifikati l-kwoti spettanti lil kull wiehed u wahda minnhom.

Eccezzjoni preliminari: Permezz ta' l-eccezzjoni preliminari taghhom il-konvenuti Suzanne Jeremic et eccepew illi r-rikorrenti kellha taghmel talba sabiex qabel xejn il-Qorti tiffissa u tistabbilixxi l-konsistenza ta' l-assi ereditarji ta' l-imsemmi Michael Galea Camilleri u dan billi tiddikjara li jikkonsistu f'dawk il-beni u sustanzi li jirrizultaw fil-kors tal-kawza, kif ukoll li tiddikjara li l-istess beni huma pposjeduti mill- kontendenti f'dawk il-kwoti li ghad iridu jirrizultaw lil din il-Qorti u sabiex konsegwentement tordna d-divizjoni ta' l-assi ereditarji msemmija skont il-kwoti kemm stabbiliti u ad opera ta' perit jew periti li jigu mahtura jekk ikun il-kaz.

Illi jekk tinghata harsa lejn it-talba tal-attrici Michelle Christine Cinena jirrizulta li din hija wahda xejn ritwali fejn semplicement titlob lill-Qorti sabiex joghgobha:

MANGION u TIKKUNDANNA sabiex l-intimati jghaddu is-sehem tal-wirt skond il-ligi lir-rikorrenti;'

Il-Qorti setghet tinnota li fil-mori tal-kawza kemm il-darba ngibdet l-attenzjoni l- korrezzjonijiet necessarji, madanakollu milli jidher dan waqa' fuq widnejn torox.

Minhabba dan in-nuqqas il-Qorti hija rinfaccata b'eccezzjoni li l-kawza hija monka, sitwazzjoni li fl-opinjoni tal- Qorti bi ftit aktar attenzjoni setghet facilment tigi evitata! ta' Illi s-sub-artikolu 1 u 2 Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta) jistipulaw x'ghandu jkun fih ir-rikors guramentat.

Hekk jaqra illi:

(1) Ir-rikors ġuramentat għandu jitlesta mill-attur u għandu jkun fih –

(a) dikjarazzjoni li tfisser b'mod ċar u sewwa l-oġġett tal- kawża f'paragrafi numerati separatament, sabiex isaħħaħ it-talba tiegħu u jiddikjara wkoll liema fatti huwa jaf bihom personalment; (b) ir-raġuni tat-talba;

(ċ) it-talba jew it-talbiet li għandhom ikunu enumerati; u

(d) f'kull rikors ġuramentat għandu jkun hemm stampat b'ittri ċari u preċiżi taħt l-intestatura tal-Qorti dan il-kliem li ġej:

"Min jirċievi dan ir-rikors maħluf kontra tiegħu għandu jippreżenta r-risposta maħlufa tiegħu fi żmien għoxrin (20) jum mid-data tan-notifika, cioè minn meta jirċeviha.

Jekk ma tiġix ippreżentata r- risposta maħlufa bil-miktub kif trid il-liġi saż-żmien imsemmi, il-Qorti tgħaddi biex tagħti d-deċiżjoni skont il-liġi.

Għalhekk huwa fl-interess ta' min jirċievi dan ir-rikors maħluf li jkellem avukat bla dewmien sabiex il-Qorti tisma' x'għandu xi jgħid fil-kawża."

(2) Flimkien mar-rikors ġuramentat għandhom jinġiebu d- dokumenti meħtieġa biex isaħħu t-talba.'

Illi l-Artikolu 789 sub-artikolu 1 paragrafi (c) u (d) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta) jiddisponu li eccezzjoni ta' nullita ta' att gudizzjarju tista' tinghata meta:

(1) L-eċċezzjoni ta' nullità tal-atti ġudizzjarji tista' tingħata – (a) jekk in-nullità hija iddikjarata mil-liġi espressament; (b) jekk l-att jinħareġ minn qorti mhux kompetenti; (c) jekk fl-att ikun hemm vjolazzjoni tal-forma meħtieġa mil- liġi, ukoll jekk mhux taħt piena ta' nullità, kemm-il darba dik il-vjolazzjoni tkun ġiebet, in-nullità, preġudizzju illi ma jistax jissewwa xort'oħra ħlief billi l-att jiġi annullat;

li titlob

lill-parti

(d) jekk l-att ikun nieqes minn xi partikolarità essenzjali espressament meħtieġa mil-liġi: Iżda dik l-eċċezzjoni ta' nullità kif maħsuba fil-paragrafi (a), (ċ), u (d) ma tkunx tista' tingħata jekk dak in-nuqqas jew vjolazzjoni jkunu jistgħu jissewwew taħt kull dispożizzjoni oħra tal-liġi.'

Dwar ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili nghad fid-decizjoni fl-ismijiet Malta Development Corporation -vs- Paul Omran deciza mill- Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar it-22 ta' April, 2004 illi:

l-interpretazzjoni

l-interpretazzjoni ta' dan

'Illi in tema legali jigi osservat li l-eccezzjoni in disamina hija bazata fuq id-dispost tal-Artikolu 156 tal-Kap.12 li jimponi li c-citazzjoni "ghandu jkun fiha: [a] tifsir car u sewwa ta' l-oggetti u r-raguni tat-talba" u fis-sub inciz tieghu jiddisponi li "[2] Flimkien mac-citazzjoni ghandhom jingiebu d-dokumenti mehtiega biex isahhu t-talba".

Illi rigward l- applikazzjoni tal-istess, il-gurisprudenza nostrana enuncjat is-segwenti principji:- Huwa principju inderogabbli li l-azzjoni hi kontenuta fil- premessi u fit-talbiet li ghalihom iwasslu.

Irid mhux biss jirrizulta dak in-ness guridiku bejn il-premessi u t-talbiet b' mod li jigu sodisfatti ir-rekwiziti tal-Art.156, imma hu wkoll mehtieg ad substantia et validitatem illi l-azzjoni tkun wahda kjarament identifikabbli fil-ligi, u dana fil-parametri ta' l-att

tac-citazzjoni kif redatt.

L-Art.156 jimponi fuq l-attur li jidentifika l-oggett tal-kawza billi jiddikjara r-raguni ghaliex kien qed jitlob dak l-oggett u illi kemm l-oggett kif ukoll ir- raguni tkun imfissra car u sewwa [App.

26.04.1951 Antonio D’Ancona vs Stanley Yosief Asmelash et Vol.XXXX.II.399] taghna Dan interpretazzjoni larga fis-sens li ma giex addottat fir-rigur li tal-istess dispostizzjoni" l-kliem donnhom [Vol.XXIX.I.431;XXXII.I.228;XXXIV.II.502].

Il-ligi pero' ma tirrikjedix kliem partikolari ghal kif ghandha ssir ic-citazzjoni; bizzejjed jiftiehem x'ikun qieghed jitlob l-attur, b' mod illi l- kawzali tista' tkun espressa lakonikament u sahansitra tista tkun anke indotta mid-domandi, u jekk ma tkunx cara bizzejjed fid- dikjarazzjoni relattiva li, stante li ghandha tigi kunsidrata bhala haga wahda mac-citazzjoni ghandha konsegwentement tghin biex ticcara l-kawzali.

fic-citazzjoni, bizzejjed

fil-gurisprudenza

Agius [9 ta' Frar 2001] l-Onorabbli Qorti tal-Appell osservat li "Il-Qrati taghna accettaw biss il-kriterju ta' l-ekwipollenza fil- kazijiet fejn il-kawzali ma tkun espressa sew fic-citazzjoni, imbaghad tirrizulta mid-dokumenti jew mid-dikjarazzjonijiet fil-kas ta' kawzali aktarx imfissra lakonikament [vide PA.

Cosaitis vs Av.Dr.J.Mihail 5 ta' Ottubru 1992]" In-ness u t-test importanti huwa dak espress fil-kawza fl- ismijiet Emma Giordimaina vs Mary Kaar et [Appell 22.05.1967] fejn gie osservat li ghalkemm fic-citazzjoni l-kawzali tkun dedotta b'mod lakoniku, ic-citazzjoni ma tkun nulla jekk il- kawzali tkun imfissra tajjeb, u sakemm ma tkun difettuza talment li minhabba f'hekk il-konvenut jigi pregudikat ghaliex ma jkunx jista' jiddefendi ruhu [PA.

Dr.Stefan Kenely noe vs Philip Horsman (CS) 19.06.1989] Madankollu il-prassi tal-Qrati nostrali, anke a bazi tal- emendi maghmula bl-Att XXIV tas-sena 1985, inkluz il- kontenut tal-Art.175 tal-kap.12 hija li, "il-formalizmu esagerat illi hafna gie imnaqqas u limitat u bir-ragun il-ligi qeghda tkun aktar inklinata li tkompli tillimita l-formalizmu u n- nullitajiet ta' diversi formu li jinutnuh" [App.28.02.1997 Charles Muscat Borg vs Alfred Mihail noe], u konsegwentement "l-atti ghandhom jigu salvati anzi che annullati jew dikjarati nulli" [App.24.01.1964 Dr.Joseph Ricca vs Jos.G.Farrugia Gillibrand] PA (RCP) Maurizio Alden vs Fr.Charles Cioffi 19.01.1999].

In-nullita' tal-att gudizzjarju hija sanzjoni estrema li l-ligi trid timposta biss meta n-nuqqas – formali jew sostanzjali – fl-att, ma jistax assolutament jigi tollerat minghajr hsara ghal xi principju ta' gustizzja procedurali.

Ghalhekk att ta' citazzjoni

ghandu jkun imwaqqa' u annulat biss ghal ragunijiet gravi [PA Alfred Zammit Dimech et vs Agostino Jeremic [1997] Vol.LXXXI.III.31].'

Illi mbaghad dwar l-Artikolu 789 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta) il-Prim'Awla tal- Qorti Civili fid-decizjoni fl-ismijiet K.B. Real Estate Limited -vs- Silvio Felice Limited deciza nhar it-13 ta' Marzu, 2003 inghad illi:

'Illi ngħad ukoll li fejn ma jkunx hemm kontradizzjoni għall- aħħar bejn il-premessi u t-talbiet jew bejn it-talbiet innifishom, il-Qrati għandhom iqisu b'ċirkospezzjoni eċċezzjoni ta' nullita' ta' att ġudizzjarju.

Biex att ta' ċitazzjoni jgħaddi mill- prova tal-validita' huwa biżżejjed li t-talba tkun imfassla b'mod tali li l-persuna mħarrka tifhem l-intenzjoni ta' min u li tali tifsila ma tkunx ta' ħsara għall-imħarrek li ħarrikha jiddefendi lilu nnifsu mit-talba tal-attur; Illi fis-sentenza li għaliha għadha kemm saret riferenza ftit iżjed 'il fuq, il-Qorti qalet li "hu neċessarju illi jkun jirriżulta rapport ta' konnessjoni raġonevolment identifikabbli bejn il- premessi miġjubin bħala l-kawża tat-talba u t-talba stess kif diretta kontra l-konvenut"; ...B'dan il-mod, jekk id-difett fit-tfassila tal-att li bih tkun inbdiet il-kawża ma jġibx preġudizzju serju lill-parti mħarrka, allura l-proċedura tkun tista' tiġi salvata basta dan ma jaffettwax is-sustanza tal-azzjoni jew tal-eċċezzjonijiet;'

Illi minn ezami tar-rikors guramentat jirrizulta li l-pern tal-azzjoni attrici huwa d-divizjoni tal-assi tal-mejjet Michael Galea Camilleri.

Fil-fatt

li ressqet l-attrici ghalkemm hija kemmxejn semplicistika u ma tinkludix inter alia talba sabiex il-Qorti tiffissa u tistabbilixxi l- konsistenza ta' l-assi ereditarji tal-mejjet Michael Galea Camilleri, u talba sabiex il-Qorti tistabbilixxi l-kwoti rispettiva tal-partijiet, xorta jirrizulta li l-konvenuti fehemu ezattament x'kien qed jintalab l-quddiem permezz eccezzjonijiet u provi li bihom laqghu ghat-talba.

Mill-banda l-ohra, sabiex il-Qorti tasal sabiex tordna u tikkundanna lill-intimati jghaddu is-sehem tal-wirt skond il-ligi lir-rikorrenti, trid bilfors tistabbilixxi l-konsistenza tal-assi ereditarji ta' Michael Galea Camilleri, kif ukoll trid bilfors tistabbilixxi l-kwota li jmiss lil kull wiehed u wahda mill-eredi, b'dan li l-Qorti tista facilment taghmel dan fil- kunsiderazzjonijiet taghha u sussegwentament tghaddi sabiex tilqa' jew tichad it-talba skont il-kaz minghajr ma tohloq l-ebda pregudizzju lil xi parti jew ohra.

Ghalhekk filwaqt li l-Qorti tirribadixxi li din l-eccezzjoni facilment setghet tigi evitata mill-attrici li kieku r-rikors guramentat gie ntavolat b'talbiet aktar cari u diretti dwar dak li kien qed jintalab minn din il-Qorti u wkoll billi l-Avukat tar-rikorrenti meta nterpellata ghal aktar minn darba sabiex tikkoreggi dan in-nuqqas taghmel dak mitlub lilha, din il-Qorti izda ma tarax li jekk titkompla l-kawza bit-talba kif esposta l-konvenuti b'xi mod ser jigu pregudikati fid-difiza taghhom.

Pjuttost bid-decizjoni ser jigu evitati duplikazzjoni ta' kawzi u jigu evitati spejjez.

Ghalhekk il- Qorti ser tghaddi sabiex tichad din l-eccezzjoni preliminari.

Kunsiderazzjonijiet legali u fattwali: Illi fil-kawza odjerna tqum il-kwistjoni li l-partijiet kollha ftehmu quddiem in-Nutar Joseph Ron Mendez de Micallef li l-assi tal-mejjet Michael

Galea Camilleri kellhom jigu percepiti minn Doris Galea Camilleri.

L-attrici ma taqbilx ma' din it-tezi u fil-fatt tikkontesta li hija ffirmat xi dokument f'dan is-sens.

Fil-mori tal-kawza rrizulta li l-konvenuta Doris Galea Camilleri zbankat il- flus mill-bank u mill-assikurazzjoni permezz ta' prokura li nghatat lilha minn uliedha.

L-attrici tikkontesta li hija tat xi prokura lill- ommha l-konvenuta Doris Galea Camilleri u di fatti wara rikors tal-attrici l-Qorti nnominat lil Dr Juliana Hassan Fenech Montfort sabiex tezamina l- firem fuq id-dokumenti esebiti u taghti l-accertamenti taghha dwar l-awtenticita' tal-firma fuq il-prokura a fol.

70 tal-process.

Illi l-esperta Dr Juliana Hassan Fenech Montfort ntavolat ir-rapport taghha nhar it-28 ta' Jannar, 2018 liema rapport gie mahluf nhar l-1 ta' April, 2019 u jinsab a fol.

157 et seq tal-process.

L-esperta kkonkludiet li l-probabilità hi li l-firma hija ta' Michelle Christine Cinena:

'Konkluzjoni Ghaldaqstant, fl-umli fehma tal-Esperta sottofirmata, jezistu bizzejjed similaritajiet bejn il-firma fuq il-prokura in kwistjoni u l-firem fuq id-dokumenti mghoddija lill-Esperta sabiex din tikkonkludi li l-probabilità hija li l-firma fuq il-prokura hija l- firma awtentika ta' Michelle Christine Cinena (0566177M).'

Illi din il-Qorti ma sabet xejn fl-atti li jista' jikkontesta l-konkluzjoni milhuqa mill-esperta nominata dwar il-firma tar-rikorrenti fuq din il-prokura u ghalhekk taghmel taghha din il-konkluzjoni.

Izda l-Qorti wara li rat l-atti kollha, partikolarment din il-prokura

tqis li irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk il-firma ta' Michelle Christine Cinena hijiex genwina jew le, l-fatt jibqa' li bil-prokura kull ma nghata bhala awtorita' lill-konvenuta Doris Galea Camilleri huwa li tizbanka l-flus u taghmel dak li huwa necessarju fir-rigward.

Madanakollu ma jirrizultax li bl-istess prokura Doris Galea Camilleri nghatat l-awtorita' li zzomm ir-rikavat mill-imsemmija ammonti zbankati jew li b'xi mod taghmel taghha l-eredita' kollha ta' Michelle Galea Camilleri.

Il-konvenuti jinsistu li bejn il-partijiet sar ftehim quddiem in-Nutar.

Jibda billi jinghad li kopja ta' dan l-allegat ftehim fl-atti ma tressqitx.

Kull ma gie pprezentat hija kopja tal-prokura a fol.

70 tal-process li kif inghad precedentement taghti l-awtorita' lill-konvenuta Doris Galea Camilleri li tagixxi bhala mandatarju ta' uliedha mhux li taghmel taghha l-eredita' dovuta lilhom.

Il-Qorti tqis li f'kaz li verament kien jezisti dan it-tip ta' ftehim li l-omm tiehu l-assi hi, il-minimu li kellhom jaghmlu l-konvenuti kien li jtellghu bhala xhud lin-Nutar Joseph Ron Mendez de Micallef sabiex jikkonferma kemm il-firma fuq il-prokura, kif ukoll li m'ghamlux.

Ghaldaqstant il-Qorti rinfaccjata b'tali cirkostanzi m'ghandiex ghazla ohra hlief li tghaddi sabiex tordna lill-konvenuti nkluz Doris Galea Camilleri sabiex jghaddu sehem l-attrici Michelle Christine Cinena lill-istess atrrici mill-wirt u successjoni ta' missierha Michael Galea Camilleri.

Assi tal-mejjet Michael Galea Camilleri: Illi l-assi tal-mejjet Michael Galea Camilleri li jirrizultaw mill-atti huma s- segwenti: i. Deheb – bejn il-partijiet m'hemmx qbil dwar il-konsistenza tad-

il-partijiet – haga

il-ftehim bejn

deheb tal-mejjet Michael Galea Camilleri.

Filwaqt li l-attrici tallega li kien hemm ghadd ta' deheb – prova ta' dan id-deheb fl-atti ma gabitx.

Da parti taghha l-konvenuta Doris Galea Camilleri mal-affidavit taghha ezibiet ritratt li fih jidher id-deheb li skont hi kellu l-mejjet Michael Galea Camilleri.

Gjaladarba l-attrici ma gabitx prova tad-deheb il-Qorti tqis li giet biss pruvata l-ezistenza tad-deheb li jidher fir-ritratt a fol.

244 tal-process.

Prova teknika tal-valur tal-istess deheb.

38 tistma d-deheb elenkat minnha fis-somma ta' sitt elef u hames mitt Euro (€6,500).

Madankollu mid-deheb imsemmi minnha fir-ritratt a fol.

244 jidhru biss erba' crieket, gizirina b'erba' 'lucky charms' li tinkludi s-salib zghir li jiddendel li semmiet l-istess attrici, zewg brazzuletti u zewg 'cufflings'.

Jirrizulta ghalhekk li fil-kalkolu taghha l-attrici ziedet 'choker', erba' crieket, salib kbir tad-deheb, zewg arloggi, gizirana u tlett brazzuletti irqaq li ma ngabet l-ebda prova taghhom.

In vista ta' dan il-Qorti ser tghaddi sabiex tistabbilixxi arbitrio bono viri l-valur tad-deheb pruvat fis-somma ta' tlett elef u hames mitt Euro (3,500). ii.

Polza tal-assikurazzjoni fuq il-hajja – Polza tal-assikurazzjoni mal-Global Capital Life Insurance Ltd li jirrizulta li ssarrfet fis- somma ta' elf mija erbgha u sittin Euro u disgha u sittin centezmu (€1164.69) (ara x-xiehda ta' Michael Briffa Falzon a fol.

250 et seq tal- process u cekk a fol.

80 tal-process). iii.

Flus fil-kont HSBC Bank Malta plc bin-numru tal-kont 009- 009234-050 fejn bhala bilanc finali jirrizulta li kien hemm l-ammont ta' erbat elef mija erbgha u tmenin ewro u erbgha u tletin centezmu (€4,184.34).

Madanakollu l-Qorti ma tistax ma tinnutax li fil-jiem qabel ma gie nieqes Michael Galea Camilleri ngibdu fuq medda ta' 6 ijiem l-ammont ta' tlett elef ewro (€3000).

L-ahhar zewg transazzjoni ta' hames mitt Euro saru dakinhar tal-mewt tad-decujus u l-ghada tal-

mewt ta' Michael Jeremic cioe' nhar is-7 ta' Lulju, 2008.

Il-Qorti tqis allura li dawn l-ammont ta' elf Euro (€1,000) ghandu jizdied ma l-eredita' tal-mejjet stante li evidentement ingibdu mill-intimata b'ghan li jitnehhew mill-eredita' u jintuzaw minnha u zgur mhux ghal bzonnijiet tal-mejjet (ara fol.

Ghalhekk fil-komputazzjoni l-ammont li ser jigi mehud huwa dak ta' komplessiv tal-bilanc rimanenti fil-kont flimkien ma' elf Euro kif imsemmi total ta' hamest elef u seba' u tmenin Euro u hamsa u sittin centezmu (€5087.65) (ara xiehda ta' Alison Nind Enriquez a fol.

92 et seq tal-process). iv.

Karozza tal-ghamla Toyota Tercer – il-konvenuta Doris Galea Camilleri ndikat li l-valur li nbieghet il-vettura kien dak ta' erbat elef ewro (€4000).

Prova tad-dejn li kien jezistu fuq il-vettura ma ngabitx ghalhekk il-Qorti ma tistax tghaddi sabiex tnaqqas dan id-dejn (ara xiehda ta' Stephan Chase – Awtorita' ta' Trasport f'Malta a fol.

83 et seq tal-process u dokumenti tat-trasferiment a fol.

67 et seq tal- process). v. Mutur tal-hart – il-konvenuta ndikat li l-valur tal-mohriet li nbiegh kien dak ta' mitejn ewro (€200).

L-attrici semmiet ukoll li l-mejjet Michael Galea Camilleri kellu ammont konsiderevoli ta' ghodda tal-injam u tal-gebel pero' jinghad li prova ta' dawn l-ghodda u tal-valur taghhom ma ngabux fl-atti ghalhekk il-Qorti ser tghaddi sabiex ma tiehux in konsiderazzjoni tali allegazzjoni.

Total tal-assi huwa dak ta' tlettax-il elf, disa' mija u tnejn u hamsin Euro u erbgha u tletin centezmu (€13,952.34).

Ghalhekk l-assi tal- mejjet Michael Galea Camilleri kienu jikkonsistu f'nofs dan l-ammont u

cioe' sitt elef, disa' mija u sitta u sebghin Euro u sbatax-il centezmu (€6,976.17).

Sehem tal-attrici Michelle Christine Cinena: Illi t-testment tal-mejjet Michael Galea Camilleri tat-2 ta' Lulju, 2001 fl-atti tan-Nutar Carmel Kaissari a fol.

108 et seq tal-process fit-Tielet Artikolu jistipula s-segwenti:

'It-Tielet Artikolu Salv ghal dak premess izjed il-fuq, it-Testatur innmina u istitwixxa bhala eredi universali u padrun assolut ta' gidu kollhu wara mewtu, indaqs bejniethom, lill-erba' (4) uliedu li huma Michelle Christine; Karen; u Rodienne; xebbiet u lil Suzanne Grima, mart George, bis-sostituzzjoni volgari ghal tal-akkrexximent uliedhom, u bejniehothom.'

in mankanza, bid-dritt

Isegwi ghalhekk li l-attrici Michelle Christine Cinena ghandha s- sehem ta' 1⁄4 minn sitt elef, disa' mija u sitta u sebghin Euro u sbatax- il centezmu (€6,976.17) mill-assi tal-mejjet Michael Galea Camilleri u cioe' jmissha s-somma ta' elf, seba' mija u erbgha u erbghin Euro u erba' centezmi (€1744.04).

Ghalkemm l-intimata Doris Galea Camilleri sal-lum ghadha qed tgawdi l- uzufrutt skont it-testment tad-decujus fuq dawn l-assi, fir-risposta taghha jirrizulta li l-istess Doris Galea Camilleri ma opponietx ghad- divizjoni mitluba mir-rikorrenti.

Decizjoni: Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza kif isegwi:

Tichad l-ewwel eccezzjoni tal-intimati; 2.

Tichad l-eccezzjonijiet rimanenti tal-inimtati sakemm dawn

huma nkompatibbli ma' dak hawn deciz;

Tilqa' t-talba attrici u tordna u tikkundanna lill-intimati jhallsu lir-rikorrenti s-somma ta' elf, seba' mija u erbgha u erbghin Euro u erba' centezmi (€1744.04) rapprezentanti sehem tal-mejjet missierha Michael Galea Camilleri.

ir-rikorrenti mill-wirt u successjoni

Bl-ispejjez kollha ghandhom jigu sopportati f'sehem ta' 1/5 kull parti fil-kawza.

(EUR.LAW), LL.D. 24 ta' Gunju, 2021 Karen Sansone Deputat Registratur 24 ta' Gunju, 2021