PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 25 ta' Ottubru, 2017

Gamal Cossai Valentino Linwood u fil-verbal tas-seduta tat-12 ta' Jannar 2017, il-Qorti ordnat li l-atti tal-kawza jghaddu f'isem Antonia Cossai Valentino Linwood vs C. R. Limited u fil-verbal tas-seduta tas-17 ta' Novembru 2015, il-Qorti laqghet it-talba u awtorizzat lil Dr. Peter Le Moal biex jassumi l-atti fil-kapacità tieghu ta' stralcjarju ta' C. R. Limited

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: Fl-1994, waqt li r-rikorrent kien impjegat ma' C.R. Limited huwa kien wegga' daharu fuq il-post tax-xoghol, gie ccertifikat li mhux kapaci jerfa' pizijiet, u gie moghti parir mediku biex jaghmel xogholijiet hfief, izda minkejja dan C.R. Limited ma agevolatx lir-rikorrent fid-doveri tieghu.

fuq

il-post

Ir-rikorrent kien ghadu mpjegat ma' C.R. Limited, ta' Ingiered Road, Ħal Tarxien, ta' liema kumpannija Charles Montfort huwa direttur, meta fil-11 ta' Novembru 2005, impjegat iehor li kien qieghed isuq 'lifter' bi brejkijiet difettuzi, saq ghal fuq ir-rikorrent u darbu f'riglu.

Minhabba f'hekk ir-rikorrent sofra dizabilità permanenti u gie ccertifikat bhala mhux kapaci ghal kwalunkwe tip ta' xoghol (Dok.

L-incident tas-socjetà konvenuta, li b'hekk hija responsabbli minhabba negligenza, u nuqqas ta' min jimpjega li jassigura li l-ghodda uztata tkun ta' kwalità tajba, fi stat tajjeb ta' manutenzjoni, u mhux perikoluza.

Is-socjetà konvenuta, ghalkemm giet imsejha b'ittra legali tat- 2 ta' Jannar 2007, naqset li tersaq ghall-likwidazzjoni u hlas tad-danni.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tiddikjara u tiddeciedi li s-socjetà konvenuta kienet responsabbli tal-incident fuq il-post tax-xoghol.

Tillikwida d-danni sofferti mill-attur.

Tikkundanna lis-socjetà konvenuta sabiex thallas lill-attur dik is-somma li tigi hekk likwidata bhala danni, bl-ispejjez u bl-imghax legali.

tas-socjetà konvenuta ghas-

Bl-ispejjez u bl-ingunzjoni subizzjoni.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat ir-risposta ġuramentata tas-soċjetà konvenuta maħlufa minn Charles Montfort li permezz tagħha eċċepiet illi: L-ewwel talba tal-attur kif dedotta kontra s-socjetà intimata ghandha tkun michuda stante li l-allegat incident de quo ma

incident u mhux konsegwenza

garaxx tort tal-istess socjetà intimata li minn naha taghha ottemperat ruhha mal-obbligu taghha li fit-termini stabbiliti mill-ligi thares is-sahha u s-sigurtà tal-impjegati taghha fosthom l-attur.

Isegwi ghalhekk li t-tieni talba tal-attur kif dedotta kontra s- socjetà intimata ghandha tkun respinta wkoll billi ma hemmx danni x'jigu likwidati favur l-attur.

Fi kwalunkwe kaz, u bla pregudizzju ghall-premess, jispetta lill-attur li jaghmel il-prova tad-danni inkluz il-prova li l-kondizzjoni medika prezenti u attwali tieghu hija kollha kemm hi rizultat tal-allegat korriment ta' xi tieghu kondizzjoni medika jew ta' sahha antecedenti l-incident.

Anke t-tielet talba ghandha tigi rigettata stante li s-socjetà intimata m'ghandhex tkun kundannata thallas danni lill-attur.

Salvi eccezzjonijiet ohra permessi mill-ligi.

Rat illi fl-udjenza tal-20 ta' Ġunju 2011 din il-Qorti diversament presjeduta nnominat lil Mr. Massimo Grumley bħala espert mediku.

Rat ir-relazzjoni tal-espert mediku.

Rat illi permezz ta' digriet datat 13 ta' Jannar 2012 din il-Qorti diversament presjeduta nnominat lil Mr. Charles Hibbs, Mr. Ray Taliana u Mr. Jason Attard Kingswell bħala esperti mediċi addizzjonali.

Rat ir-relazzjoni tal-esperti mediċi addizzjonali.

Rat ġudizzjarju.

Rat li l-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta biex tkompli tinstema u tinqata'.

Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

tas-seduti miżmuma quddiem

Konsegwentement, teċċepixxi

Ikkunsidrat illi permezz ta' din l-azzjoni, l-attur qiegħed jitlob lill-Qorti ssib lis-soċjetà konvenuta responsabbli għall-inċident fuq il-post tax-xogħol li seħħ fil-11 ta' Novembru 2005 fejn l- attur, li kien impjegat tas-soċjetà konvenuta, sofra ġrieħi fl- irkoppa tax-xellug meta waqa' wara li ġie milqut minn forkifter misjuq minn Reuben Potter, impjegat ieħor tal-konvenuta.

Il- Qorti qiegħda tiġi mitluba għalhekk tikkundanna lis-soċjetà konvenuta tikkumpensa lill-attur għad-danni li jgħid illi sofra konsegwenza ta' dan l-inċident.

Is-soċjetà konvenuta teċċepixxi li t-talbiet attriċi għandhom jiġu miċħuda stante li hija bl-ebda mod ma taħti għall-inċident de quo. li t-talba għal- likwidazzjoni u ħlas ta' danni wkoll għandha tiġi miċħuda.

Mill-provi prodotti jirriżulta li l-attur kien impjegat mas-soċjetà konvenuta bħala welder.

Dakinhar tal-inċident huwa kien għaddej fuq xogħlu jaqta' biċċa ħadid meta ntlaqat minn forklifter misjuq minn Reuben Potter li mar sabiex jgħinu fuq il- biċċa xogħol li kien qed jagħmel.

Reuben Potter jiddeskrivi xogħlu bħala multipurpose worker.

Huwa jelabora billi jgħid li kien jagħmel kwalunkwe xogħol manwali li kien jitqabbad jagħmel.

Bid-daqqa, l-attur waqa' u weġġa l-irkoppa tax-xellug.

Dak il- ħin huwa ngħata l-għajnuna minn Reuben Potter kif ukoll Charles Montfort, managing director tas-soċjetà konvenuta.

Filwaqt illi Charles Montfort jinsisti li dak il-ħin stess lill-attur wasslu d-dar, jirriżulta li f'xi ħin dakinhar fil-għodu l-attur mar il-polyclinic fejn ġie nvistat minn tabib.

Mill-provi prodotti ma jirriżultax illi huwa kellu bżonn jidħol l-isptar u lanqas illi kellhom isirulu xi interventi mediċi konsegwenza diretta ta' dan l-inċident.

Dan qiegħed jingħad għaliex minkejja li jiriżulta li konsegwenza tal- inċident l-attur baqa' jsofri minn problemi fl-irkoppa tax-xellug, mill-provi prodotti huwa ċar li l-attur kien diġà jbati bil-

l-inċident kif ukoll minn

kundizzjonijiet mediċi oħra li fil-fehma tal-Qorti ma għandhom

L-inċident ma rah ħadd ħlief dawk involuti fih.

L-attur

jikkontendi li l-inċident seħħ għaliex il-forklifter li kien qiegħed

ta'

ta' konversazzjoni

jopera Reuben Potter kellu brakes difettużi.

Madankollu, ma tressqet l-ebda prova f'dan is-sens.

Minkejja li l-attur ippreżenta casette li recording allegatament seħħet bejnu u bejn Reuben Potter, kif ukoll traskrizzjoni ta' din il-konversazzjoni, Reuben Potter xehed quddiem l-Assistent Ġudizzjarju fejn ċaħad illi l-inċident seħħ minħabba li l-brakes tal-forklifter ma ħadmux jew li lill-attur qatt kien qallu hekk.

Il-Qorti tinnota li fil-proċeduri kriminali li ttieħdu fil-konfront tiegħu, Reuben Potter biddel il-verżjoni tiegħu kemm il-darba u sa anke ċaħad illi l-attur intlaqat mill-forklifter.

Il-Qorti ssib illi fiċ-ċirkostanzi tal-każ l-aktar verżjoni verosimili dwar id- dinamika tal-inċident hija dik tal-attur u cioè li huwa ntlaqat mill-frieket tal-lifter misjuq minn Potter.

Wara l-inċident l-attur għamel xahar ma jidħolx għax-xogħol.

Jirriżulta li fl-aħħar tas-sena 2006 huwa temm l-impjieg tiegħu mas-soċjetà konvenuta għaliex ħareġ bil-pensjoni tal-invalidità wara li ġie misjub li ma kienx għadu tajjeb għax-xogħol.

L- attur ġie nieqes fil-mori tal-kawża.

Responsabbiltà Fir-rigward tar-responsabbiltà tas-soċjetà konvenuta għall- akkadut, kif ingħad fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Natalina Tabone Forte vs Fondazzjoni għal Servizzi ta' Ħarsien Soċjali tas-27 ta' Frar 2014:

"Ghalkemm il-principji tal-htija kif imsawra fil-kuntest tal- Art 1031 u 1032(1) tal-Kap 16, jistghu jigu applikati in linea generali ghall-kaz tal-lum, l-azzjoni attrici tibqa' wahda partikolari msejsa fuq ir-relazzjoni ex contractu veljanti bejn impjegat u principal fejn jidhol il-harsien tas- sahha u tas-sigurtà tal-impjegat."

L-artikolu 6(3) tal-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol (Kapitolu 424 tal-Liġijiet ta' Malta) jiddisponi hekk:

"Mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità tas-subartikolu (2), min iħaddem għandu jipprovdi dik l-informazzjoni, dak it- tagħlim, dak it-taħriġ u dik is-superviżjoni li huma meħtieġa biex żgurata s-saħħa u s-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol."

Permezz tal-Avviż Legali 36 tal-2003, daħal fis-seħħ korp ta' regolamenti imsejjaħ Regolamenti dwar Disposizzjonjiet Ġenerali dwar is-Saħħa u Sigurta fuq il-Post tax-Xogħol.

Regolament numru 4 jelenka d-dmirijiet ġenerali ta' min iħaddem:

"(1) Għandu jkun id-dmir ta' min iħaddem li jiżgura s- saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema f'kull żmien u f 'kull aspett li għandu x'jaqsam max-xogħol.

(2) Min iħaddem għandu jagħmel dawk l-arranġamenti xierqa għall-ippjanar effettiv, organizzazzjoni, kontroll, monitoraġġ u reviżjoni tal-miżuri preventivi u protettivi, waqt li jikkunsidra n-natura ta' l-attivitajiet u d-daqs ta' l- impriża.

(3) Min iħaddem għandu jieħu l-miżuri neċessarji għas- salvagwardja tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, u għal dan il-għan għandu jippreveni riskji fuq il-post tax- xogħol u jipprovdi informazzjoni u tagħrif kif meħtieġ: Iżda għal dawn l-għanijiet, min iħaddem għandu jipprovdi l-organizazzjoni u l-mezzi neċessarji li bihom jiżgura l-grad ta' standards ta' saħħa u sigurtà meħtieġa fuq il-post tax- xogħol: Iżda wkoll, bl-għan li jitjiebu s-sitwazzjonijiet eżistenti, min iħaddem għandu jkun attent għall-bżonn ta` aġġustament jew emenda ta' dawk il-miżuri meħuda biex jipproteġu s- saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema waqt li jikkunsidra ċ- ċirkostanzi li jinbidlu."

Ir-regolament numru 5 jelenka dmirijiet ulterjuri ta' min iħaddem u ċioè li:

jistgħux

"(a) jidentifika l-perikli fuq il-post tax-xogħol u għandu jevita riskji għas-saħħa u s-sigurtà; (b) jevalwa dawk ir-riskji għas-saħħa u s-sigurtà tal- ħaddiema jiġu evitati u għandu jikkontrollahom mill-bidu; (c) jadatta x-xogħol għall-individwu, speċjalment fejn jidħol id-disinn tal-postijiet tax-xogħol, l-għażla tat-tagħmir tax- xogħol u l-għażla tal-metodi tax-xogħol u tal-produzzjoni, bil-ħsieb partikolarment li jitnaqqas ix-xogħol monotonu u xogħol b'rata determinata minn qabel u li jitnaqqas l-effett tagħhom fuq is-saħħa."

Regolament numru 15 imbagħad speċifikament jelenka l-obbligi tal-ħaddiem.

Dan jaqra hekk:

"(1) Għandu jkun id-dmir ta' kull ħaddiem li jieħu ħsieb kemm jista' jkun is-saħħa u s-sigurtà tiegħu stess kif ukoll dawk ta' persuni oħrajn li jistgħu jkunu affettwati bl-atti jew nuqqasijiet tiegħu skond it-taħriġ u l-istruzzjonijiet mogħtija minn min iħaddem.

(2) Mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta' dan kollu, għandu jkun id-dmir tal-ħaddiem li: (a) jagħmel użu korrett tal-makkinarju, apparat, għodda, sustanzi perikolużi, tagħmir tat-trasport u mezzi oħrajn ta' produzzjoni; (b) jagħmel użu korrett tat-tagħmir protettiv personali mogħti lilu u, wara l-użu, jirritornah f'postu; (c) ma jiskonnettjax, jibdel jew ineħħi b'mod arbitrarju l- mezzi ta' sigurtà użati, ma' makkinarju, apparat, għodda, impjanti u bini, u li juża dawn il-mezzi ta' sigurtà b'mod korrett; (d) jinforma immedjatament lil min iħaddem u, jew lill- ħaddiema bir-responsabbilità speċifika għas-saħħa u s- sigurta` tal-ħaddiema b'xi sitwazzjoni tax-xogħol li jkollu

jikkunsidra

tippreżenta periklu serju u raġunijiet imminenti għas-saħħa u s-sigurtà u b'xi nuqqasijiet fl- arranġamenti ta' protezzjoni; (e) jikkopera ma' min iħaddem u ma' ħaddiema bir- responsabbilità speċifika għas-saħħa u s-sigurtà tal- ħaddiema, għat-tul ta` żmien neċessarju sabiex jitlesta x- xogħol jew ħtiġijiet imposti mill-Awtorità sabiex jiġu protetti s-saħħa u s-sigurta` tal-ħaddiema fuq ix-xogħol; (f) jikkopera ma' min iħaddem u, jew ma' ħaddiema bir- responsabbilità speċifika għas-saħħa u s-sigurtà tal- ħaddiema, għat-tul ta` żmien neċessarju sabiex min iħaddem jiżgura li l-ambjent tax-xogħol u l-kondizzjonijiet tax-xogħol ikunu mingħajr periklu u li ma jpoġġu l-ebda riskju għas-saħħa u s-sigurtà fil-qasam ta' l-attività tagħhom."

Ir-regolament 22 tar-Regolamenti dwar Postijiet tax-Xogħol (Saħħa, Skansar u Ħsieb Ġenerali) jiddisponi li kull inċident li jiġri kawża tax-xogħol jew in konnessjoni miegħu li jagħti lok għal mewt jew ferriment gravi, jew fil-każ ta' impjegat fuq ix-xogħol, f'li dak l-impjegat ikun inkapaċitat milli jaħdem għal iktar minn tliet ijiem wara xulxin, għandu jkun inċident li għandu jingħata tagħrif dwaru u għandu għalhekk jiġi rappurtat lid-Direttur tax-Xogħlijiet.

Il-Qorti tirreferi għas-sentenza tagħha diversament presjeduta fl-ismijiet Raymond Shepherd vs Pisciculture Marine de Malte Limited tad-29 ta' Settembru 2011 fejn saret ġabra tad-diversi prinċipji segwiti mill-Qrati tagħna fid-deċiżjonijiet tagħhom dwar is-suġġett li titratta s-sentenza tal-lum.

F'din id-deċiżjoni l-Qorti qalet hekk:

"Illi bħala punt tat-tluq dottrinali, huwa magħruf li fil- qasam ta' responsabbilta' dwar korriment li jseħħ fuq il- post tax-xogħol waqt il-qadi ta' dmirijiet tal-persuna li tkun, jgħoddu regoli speċjali dwar dak li jiġri meta ħaddiem jew terza persuna ġġarrab inċident bħal dak.

Bit-tħaddim tar-regoli ġenerali tal-liġi dwar ir-responsabbilta' għal dak li wieħed irid iwieġeb għalih minħabba xi għamil jew nuqqas

tiegħu, is-sejbien ta' ħtija għal inċident bħal dak jgħabbi lil min ikun qabbad lill-ħaddiem jew lit-terz li jkun, sakemm ma jintweriex li dak il-ħaddiem naqas li joqgħod għall- l-imgħallem jew għall-prekawzjonijiet istruzzjonijiet tiegħu jkun widdbu bihom jew ipprovdielu, jew sakemm ma jintweriex li l-ħaddiem, bi traskuraġni jew b'rieda, ikun hu nnifsu ġab l-effetti tal-inċident b'idejh.

Illi b'żieda ma' dan, hija regola oħra ewlenija f'dan il- qasam, li l-imgħallem irid jiżgura li jipprovdi lill-ħaddiema tiegħu b'sistema xieraq ta' ħarsien minn kull periklu (dak li bosta jsejħulu "a safe system of work") fejn ikun sejjer isir ix-xogħol minnu mitlub.

Fid-dritt, dan id-dmir iġorr miegħu grad għoli ta' responsabbilta' fuq l-imgħallem, u jaqa' fuqu l-piż li jipprova li inċident ikun seħħ minkejja li jkun ħares dak kollu li l-liġi tistenna minnu f'dan ir-rigward.

Huwa wkoll dmir li jitfa' fuq min iħaddem il-piż li jieħu miżuri preskritti xierqa u jġib miegħu wkoll id-dmir tal-għoti ta' tagħrif meħtieġ, l-għoti ta' tagħlim u taħriġ u kif ukoll superviżjoni biex titħares is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem.

Huwa stabilit li dan id-dmir ta' min iħaddem jitlob ukoll li s- sistema tax-xogħol li jkun irid iħares lill-ħaddiema wkoll fil- każ li r-rutina tal-istess xogħol tnissel sens ta' aljenazzjoni jew traskuraġni.

Daqstant ieħor ifisser li jekk sistema jkun ilu jitħaddem għal tul ta' żmien bla ma qatt ikun inqala' xi inċident, dan ma jfissirx li dak is-sistema huwa wieħed sikur jew li jeħles lill-imgħallem mir-rabtiet imposti fuqu mil-liġi. ta' Illi responsabbilta' fuq min iħaddem ma jeħlisx lil min jaħdem mill-obbligu li jħares is-saħħa u s-sigurta' tiegħu nnifsu u ta' dawk kollha li jistgħu jintlaqtu mix-xogħol li jkun qiegħed iwettaq, u b'mod partikolari, għandu jimxi id f'id ma' min ikun qiegħed iħaddmu safejn jidħlu l-obbligi li l-liġi l-awtoritajiet

tqiegħed

kompetenti u għandu jżomm lura milli jqiegħed lilu nnifsu

f'sitwazzjoni li tesponih għar-riskju bla bżonn u li joqgħod

f'kull ħin attent għal dak li jkun qiegħed jagħmel.

partikolari, ħaddiem għandu jkun konxju tal-perikli fuq il-

lant tax-xogħol tiegħu u ma għandu qatt jagħmel manuvri

l-imsemmi grad għoli

l-imgħallem u

jingħad ukoll

fuq

tissejjaħ

ażżardati li jgħollu r-riskju tal-ħsara jew tal-korriment lilu nnifsu u 'l dawk ta' madwaru.

Illi dan kollu juri li r-responsabbilta' tal-imgħallem m'hijiex waħda li tabilfors tintrabat miegħu awtomatikament għal kull inċident li jġarrab xi impjegat tiegħu waqt ħin ix-xogħol liability").

Għalkemm hija (dik responsabbilta' li titlob prudenza, għaqal u l-ħsieb ta' missier tajjeb tal-familja, ma titlobx grad ogħla ta' responsabbilta', u tista' saħansitra tixxejjen jekk kemm-il darba l-impjegat innifsu jkun traskurat jew saħansitra jmur kontra dak li jkun intalab li jagħmel jew li m'għandux jagħmel.

Illi biex isir stħarriġ xieraq tad-dinamika dwar kif ikun seħħ inċident, jeħtieġ li l-Qorti tqis l-"ambjent kollu tal-post tax- xogħol" jiġifieri mhux biss tal-makkinarju jew l-impjant li fuqu jew bih ikun qiegħed jitwettaq ix-xogħol magħżul, imma saħansitra l-mod kif ikun qed jitwettaq ix-xogħol u l- ambjent li fih il-ħaddiem involut ikun tqiegħed jaħdem mill- imgħallem tiegħu.

Illi, kif ingħad aktar qabel, il-prinċipju tal-liġi jrid li kulħadd iwieġeb għall-ħsara li tiġri bi ħtija tiegħu.

Iżda huwa wkoll miżmum u aċċettat li jrid jintwera li, minbarra s-sejbien tal-ħtija, jeħtieġ li jkun stabilit ukoll li kienet dik il-ħtija li ikkaġunat id-dannu attwalment imġarrab.

Fuq kollox, il-liġi trid ukoll li fejn il-parti li tkun ġarrbet il-ħsara tkun hija stess li ikkontribwiet għad-danni b'nuqqas ta' prudenza, ta' diliġenza jew ta' ħsieb tkun tat sehem jew okkażjoni għal dik il-ħsara, il-Qorti hija mogħtija d-diskrezzjoni li tqis f'liema grad tkun hekk ikkontribwiet jew tkun tat okkażjoni għall-ħsara li batiet.

Dan iġib miegħu wkoll tnaqqis proporzjonali fil-kumpens li jkun mod ieħor dovut lill- persuna li tkun tat hija nnifisha r-raġuni għal dak li ġralha.

Mill-mod kif inhi l-liġi llum fis-seħħ f'dan ir-rigward, m'hemm l-ebda regola fissa jew determinanti li tgħid kemm

għandu jkun dak il-proporzjon jew frazzjoni oħra, u dan

il-Qorti

għaliex

għandha tinbena fuq iċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ u l-

provi riżultanti.

Jista' għalhekk ikun li l-kontributorjeta'

li hija mħollija

id-diskrezzjoni

għall-ħsara tkun tali li tkun għal kollox determinanti bħala kawża u effett u b'hekk tneħħi kull rabta ta' ħtija minn fuq il-persuna li setgħet ikkawżat dik il-ħsara.

Dan kollu ma jneħħi xejn mis-siwi tal-prinċipju tad-dritt proċedurali li onus incumbit ei qui dixit, u għalhekk l-allegazzjoni tal- kontributorjeta' tal-persuna mġarrba trid tkun ippruvata kif imiss mill-persuna li tallegaha.

Illi minħabba li kull inċident għandu l-karatteristiċi u ċ- ċirkostanzi partikolari tiegħu, wieħed ma jistax jgħid minn qabel fiex tkun tikkonsisti l-kontributorjeta' min-naħa tal- persuna mġarrba.

Madankollu, b'linja ta' prinċipji ġenerali, wieħed jista' jqis li jkun hemm kontributorjeta' fejn l- impjegat jonqos li joqgħod għal struzzjonijiet speċifiċi li jingħata mis-superjuri tiegħu, l-aktar fejn jidħol l-aspett ta' periklu, jew meta l-impjegat jagħmel jew jonqos li jagħmel xi ħaġa li l-ħila tiegħu u s-sengħa fix-xogħol li jkun tqabbad jagħmel imisshom inebbħuh biex jevita, jew meta l-istess impjegat jonqos li jinqeda b'sens komun u jqiegħed lilu nnifsu fil-għajn tal-periklu jew ħsara għalih innifsu jew għal saħħtu.

Bosta drabi, din l-imġiba trid tkun saret bir-rieda tal-persuna mġarrba u timxi id f'id mal-massima li volenti non fit iniuria."

Din il-Qorti diversament presjeduta fil-każ fl-ismijiet Grezzju Magri Sobh vs C. Cini and Sons Ltd tas-27 ta' Ġunju 2006 iċċitat lill-awtur Whincup fil-ktieb Modern Employment Law li jelenka erba' principji bażiċi f'każi simili u ċioè li:

Il-Qorti tal-Appell fil-każ fl-ismijiet Anna Megally pro et noe vs Allchem Limited et tat-18 ta' Settembru 2009 għamlet riferenza għall-ktieb Health and Safety Law: A Modern Guide ta' Jeffrey Teffahi (Edizzjoni tal-2002) fejn f'paġna 3 intqal hekk:

Applikati dawn il-prinċipji għall-kawża tal-lum, il-Qorti ssib illi l- inċident de quo seħħ tort tas-soċjetà konvenuta li naqset milli tipprovdi a safe system of work għall-ħaddiem tagħha.

Mill-ftit provi prodotti dwar id-dinamika tal-inċident u ċ-ċirkostanzi li fihom kienu jaħdmu l-ħaddiema, huwa ċar f'għajnejn din il- Qorti li s-soċjetà konvenuta ma ħaditx ħsieb biżżejjed sabiex tassigura kontra l-periklu li kienu esposti għalih il-ħaddiema tagħha.

Minkejja li l-attur ma ressaqx prova li kienet mehtiega xi liċenzja partikolari sabiex jinstaq il-forklifter, ma jirriżultax illi Reuben Potter qatt ingħata xi taħriġ dwar kif għandu jsuq u juża forklifter mingħajr ma jkun ta' periklu għal ħaddieħor.

Min iħaddem irid iżomm quddiem għajnejh illi ġieli l-ħaddiem jittraskura xi ftit dwar il-perikli li jistgħu jinħolqu u għalhekk għandu jkun hemm sistema sabiex dawn l-iżbalji ma jsirux.

Il- Qorti hija sodisfatta mill-provi li l-inċident seħħ meta Potter laqat lill-attur bil-frieket tal-forklifter għaliex waqaf wisq viċin tiegħu, riżultat ta' żball sempliċi fil-kalkolu tad-distanza li kellha tinżamm bejn it-tarf tal-frieket u l-attur.

Reuben Potter mhuwiex parti f'dawn il-proċeduri u lanqas jirriżulta li s-soċjetà konvenuta għamlet xi attentat sabiex issejjaħlu fil-kawża u allura l-ebda responsabilta ma tista' tiġi diretta lejh.

Minkejja li l-attur ma rnexxilux jipprova sal-grad rikjest mil-liġi li l-inċident seħħ minħabba difetti fil-brakes tal-forklifter, il- Qorti tqis illi huwa rilevanti wkoll illi meta xehed quddiem il- Qorti tal-Maġistrati fil-proċeduri kriminali li ttieħdu fil-konfront ta' Reuben Potter, Charles Montfort għażel li ma jweġibx għall- mistoqsijiet li sarulu dwar kemm kien ilu ma jiġi ċertifikat u serviced il-forklifter in kwistjoni kif ukoll dwar it-taħriġ li ngħata Reuben Potter fl-użu ta' dan il-makkinarju.

L-ebda lbies protettiv ma kien ser jipproteġi lill-attur mill-ġrieħi li sofra f'dan l-inċident.

Ma jirriżultax illi kien hemm xi traskuraġni da parti tal-attur b'mod illi jista' jingħad illi kkontribwixxa għal dak li ġara.

Lanqas ma jirriżulta li naqas milli jieħu l-prekawzjonijiet mistennija minnu jew li joqgħod għall-istruzzjonijiet mogħtija lilu.

Il-Qorti tinnota wkoll illi minkejja li l-attur għamel xahar ma jidħolx għax-xogħol wara l-inċident, is-soċjetà konvenuta ma rraportatx l-inċident lill-awtoritajiet kif kienet obbligata li tagħmel bil-liġi.

Il-Qorti tħoss li huwa rilevanti wkoll dak li qalet il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali fis-

sentenza tagħha fil-konfront ta' Reuben Potter (Il-Pulizija vs

Reuben Potter tat-2 ta' Mejju 2012) dwar l-inċident in

kwistjoni:

il-post

"Illi l-Qorti hija tal-fehma illi dana kien incident sfortunat li madanakollu ma jahtix biss l-imputat ghalih, izda ukoll l- imghallem tieghu li naqas milli ihares is-sahha u is-sigurta Illi fuq ta' sfortunatament, hafna drabi, l-incidenti fuq il-post tax- xoghol isehhu minhabba il-fatt illi tidhol certu non-kuranza ghar-riskji li jistghu ikunu prezenti u li jigu injorat minhabba certu kunfidenza zejda li ikollhom il-haddiema f'dak li ikunu qed jaghmlu.

L-imghallem allura ihalli f'idejhom minghajr ma jiehu il-mizuri kollha mehtiega sabiex jigu evitati danni fizici u psikologici, korriment jew mewt fuq il-postijiet tax-xoghol li huma bazati fuq il- principji generali ta' prevenzjoni. … Illi dana kollu qed jinghad peress illi mill-provi li hemm fl- atti jidher car illi dawn il-mizuri f'dana il-kaz ma ittiehdux.

Jidher car fl-ewwel lok illi l-imputat ma inghata l-ebda tahrig sabiex isuq forklifter, tahrig importanti u necessarju billi s-sewqan ta' forklifter huwa ghal kollox differenti minn sewqan ta' vettura normali u dana ghal ragunijiet ovvji.

Biss biss il-forklifter ghandu piz fuq in-naha ta' quddiem tieghu fejn hemm il-furketta.

Wiehed irid joqghod attent li ma jizbilancjax ruhu specjalment meta ikunu qed isiru certu manuvri.

Illi l-furketta tasal hafna iktar 'il quddiem minn fejn ikun is-sewwieq u allura is-sewwieq ghandu izomm proper lookout ikbar ghal dak kollu li jinsab fil- vicinanzi tieghu b'mod specjali quddiem u jekk ikun qieghed idawwar, bhal kif kien qed jaghmel l-imputat, ghal dak kollu tieghu.

L-imputat jikkonferma, meta mistoqsi in kontro-ezami, illi huwa qatt ma irceva l-ebda forma ta' tahrig mill-imghallem tieghu dwar is-sewqan tal-forklifter.

Wiehed irid iqies ukoll illi fiz- zmien ta' l-incident l-imputat kellu ghoxrin sena u kwindi ma kienx ilu zmien twil hafna li kiseb il-licenzja tas-

sewqan.

Illi ghalkemm l-imputat ma kellux dana it-tahrig,

l-imghallem tieghu xorta wahda baghtu sabiex isuq dana il-

Meta mistoqsi jekk kienx isir manutenzjoni fuq il-

forklifter, Charles Montfort, kif kellu dritt li jaghmel skond il-ligi,

li hemm mad-dawra

ghazel li ma iwegibx ghal dina d-domanda sabiex ma jinkriminax ruhu."

Tenut kont ta' dan kollu, il-Qorti issib illi s-soċjetà konvenuta għandha tinżamm responsabbli fil-konfront tal-attur għall- inċident de quo.

Danni In materja ta' danni, l-artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili jiddisponi hekk:

"(1) Il-ħsara li l-persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont id-disposizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-egħmil tagħha jkun ġieb direttament lill-parti li tbati l-ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qliegħ ieħor attwali, u t-telf ta' qliegħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċita` għal dejjem, totali jew parzjali, li dak l-egħmil seta' jġib.

(2) Is-somma li għandha tiġi mogħtija għal din l- inkapaċita` tiġi stabbilita mill-Qorti, wara li tqis iċ- ċirkostanzi tal-każ, u b'mod partikolari, ix-xorta u grad ta' inkapaċita ikkaġunata, u kondizzjoni tal-parti li tbati l- ħsara."

L-attur ma ressaq l-ebda prova ta' nfieq jew ħsara attwali ('damnum emergens').

Madanakollu, jirriżulta mill-provi li kawża tal-inċident huwa sofra debilità permanenti fuq il- persuna tiegħu.

Il-Qorti hija tal-fehma li għalhekk l-attur għandu jingħata kumpens għan-nuqqas jew telf li ġarrab minħabba li baqa' ma fieqx kompletament mill-ġrieħi li ġarrab fl-inċident ('lucrum cessans').

Skont l-artikolu 1045 suċitat, il-kwantifikazzjoni ta' danni tibqa' taċ-ċirkostanzi fid-diskrezzjoni partikolari tal-każ.

Fis-sentenza fl-ismijiet Paul Arpa Belli vs Malta Pelinku deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-27 ta' April 2005 intqal:

tal-ġudikant,

hi tal-kwantum "Id-determinazzjoni certament fis-sistema legali taghna ispirata mir-regola stabbilita fl-Artikolu 1045 tal-Kodici Civili.

Fir-rigward tal- lucrum cessans dan jinvolvi t-telf ta' qliegh futur minhabba l-inkapacita`.

Il-ligi mbaghad thalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjati c-cirkostanzi tal-kaz, ix-xorta u grad ta' l- danneggjata, inkapacita`, u tistabbilixxi s-somma rizarcitorja.

Innegabilment, pero`, il- metodu ta' din il-valutazzjoni tad-dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il-problema l-aktar spinuza, kif hekk jirrizulta minn semplici raffront tad-diversi decizjonijiet in materja."

l-kondizzjoni

tal-parti

Fil-fatt

Id-diżabilità permanenti li sofra l-attur konsegwenza ta' dan l- inċident ġiet stabbilita mill-ewwel espert mediku fir-rata ta' tnejn fil-mija (2%) filwaqt illi l-esperti mediċi addizzjonali stabbilew ir-rata ta' wieħed fil-mija (1%).

Mill-provi jirriżulta li l-attur kien diġa jbati minn problemi fl-irkoppa tax-xellug qabel l-inċident. l-ewwel espert mediku wasal għall- konklużjoni li l-attur x'aktarx kien diġà kellu problema tal- artrite f'irkoptu qabel l-inċident.

Huwa kkunsidra wkoll li qabel l-inċident, u ċioè fl-2004, l-attur kien diġà kkonsulta ma speċjalista ortopediku l-Isptar San Luqa.

L-esperti mediċi addizzjonali imbagħad ukoll għamlu riferenza għall-fatt illi l- attur kien diġa isofri minn problemi fl-irkoppa tax-xellug qabel l-inċident u li dak li kien qiegħed iħoss wara l-inċident jista' jiġi spjegat fuq bażi ta' diġenerazzjoni normali tal-irkoppa.

Huma jgħidu wkoll li l-problema f'irkopptu kienet aggravata minħabba l-mediċini li kien qiegħed jieħu kif ukoll minħabba l-piż żejjed.

Filwaqt illi l-attur jikkontendi li l-problemi mediċi tiegħu, inklużi dawk relatati mas-saħħa mentali tiegħu, twieldu riżultat tal- inċident in kwistjoni, din il-Qorti mhijiex konvinta li dawn il- kundizzjonijiet mediċi kienu riżultat dirett tal-inċident li sofra dakinhar.

Il-Qorti kkunsidrat ukoll illi minkejja li dakinhar tal-inċident l- attur mar il-polyclinic sabiex jarah tabib, huwa ma ntbagħatx l- isptar ghal xi accertazzjonijiet jew kura ulterjuri specjalizzata.

Tenut kont ta' dan kollu u speċjalment in vista tal- konklużjonijiet tal-esperti mediċi addizzjonali, din il-Qorti sejra

tistabbilixxi d-diżabilità permanenti li sofra l-attur fir-rata ta' wieħed fil-mija (1%) u sejra tadotta dan il-perċentwali fil- kalkoli tagħha.

Fir-rigward tal-multiplier, f'każijiet bħal dan illi għandha quddiemha l-Qorti llum, normalment ma jsirx sempliċi tnaqqis bejn l-età tal-irtirar u l-età tal-persuna fil-mument tal-inċident iżda l-multiplier irid jinkorpora ġo fih l-element ta' chances and changes of life or vicissidtudes of life.

Din il-Qorti fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Josephine-Carmen Marshall et vs John Bronsdijk et tal-14 ta' Jannar 2016 qalet hekk:

il-Qorti

Hawnhekk issir riferenza wkoll għal ġurisprudenza estensiva ta' tal- din komputazzjoni magħmula inċidenti li jinvolvu diżabilità permanenti, bħalma hija dik fl-ismijiet Laurence Izzo vs Bezzina Ship Repair Yard (C8570) deċiża fit- 12 ta' Novembru 2012, fejn ingħad illi:

f'kawżi simili wara

fir-rigward

"Il-Qorti thoss li hemm bzonn ta' certu uniformità f'dan l- aspett li naturalment jghin biex wiehed ikun jaf min qabel kriterji regolari.

Huwa veru li kull kaz trid tarah ghalih izda li jkun hemm skeda li l-konsulenti legali u ditti ta' insurance ikunu jistghu jirriferu ghaliha tkun ta' utilità kbira."

L-iskeda li ssir riferenza għaliha fis-sentenza ta' Saliba msemmija ġiet applikata f'numru ta' sentenzi oħra ta' din il- Qorti diversament presjeduta bħal Godfrey Ross vs Victor Borg Sapiano deċiża fit-2 ta' Novembru 2009 u Alex Garrett vs Anna Montfort Hartley et, deċiża fl-20 ta' Mejju 2013.

Għaldaqstant, din il- Qorti ser tapplika l-imsemmija skeda u fir-rigward tal-attur li f'dan il-każ kellu 50 sena fid-data tal-inċident, ser jiġi adoperat multiplier ta' 12-il sena.

jieħu

l-medja

fi żmien

jikkonsidra

ta' salarju

iwassal għall-figura ta' €14,889.51

Fir-rigward tal-paga li kien jirċievi l-attur, ġiet esebita biss kopja tal-FS3 għall-perjodu mit-2 ta' Jannar 2006 sas-6 ta' Diċembru 2006.

F'dan il-perjodu il-qligħ tal-attur kien ta' Lm5210.

Għal finijiet ta' komputazzjoni ta' paga, il-Qorti sejra għalhekk tibbaża l-kalkoli tagħha fuq l-ammont ta' Lm5609.59, illum €13,066.83, u ċioè daqs li kieku l-attur ħadem għal sena sħiħa fl-2006. il-paga minima Jekk wieħed nazzjonali tiżdied b'€303.78 kull sena, għal 12-il sena, u jekk wieħed l-inċident (€13,066.83) u dak tal-aħħar salarju (€13,066.83 + €3645.36 = €16,712.19) ossia l-medja bejn €13,066.83 u €16,712.19, dan li għandha tiġi adoperata bħala multiplicand li jipprovdi wkoll għall-għoli tal- ħajja.

Finalment, in vista tal-fatt illi l-attur ser ikun qiegħed jirċievi somma kapitali l- likwidazzjoni qiegħda ssir 10 snin wara li ġiet intavolata l- kawża, u dan effettivament ifisser li s-soċjetà konvenuta żammet f'idejha u gawdiet flus li jmissu lill-attur, iżda l-attur ser jieħu l-benefiċċju li jdaħħal flus bħala lump sum, din il-Qorti hija tal-fehma li għandu jsir tnaqqis ta' erbgħa fil-mija (4%) u ser tadotta dan it-tnaqqis bħala lump sum reduction.

Għalhekk, il-Qorti qiegħda tillikwida l-ammont dovut lill-attur in linea ta' danni kif ġej: 1% x 12 x €14,889.51 = €1786.74 – 4% = €1715.27.

Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi billi filwaqt li tiċħad l-eċċezzjonijiet tas-soċjetà

konvenuta, tilqa' t-talbiet attriċi kif ġej:

Tilqa' l-ewwel talba attriċi billi tiddikjara li s-soċjetà konvenuta kienet responsabbli għall-inċident fuq il-post tax-xogħol li seħħ fil-11 ta' Novembru 2005;

iżda tenut kont tal-fatt

f'daqqa

Tilqa' t-tieni talba attriċi u tillikwida d-danni sofferti mill- attur konsegwenza ta' dan l-inċident fl-ammont ta' elf,

seba' mija u ħmistax-il Ewro u seba' u għoxrin ċenteżmu (€1715.27);

Tikkundanna lis-soċjetà konvenuta sabiex tħallas lill-attur is-somma ta' elf, seba' mija u ħmistax-il Ewro u seba' u għoxrin ċenteżmu (€1715.27) bl-imgħax mid-data tas- sentenza.

L-ispejjeż jithallsu mis-soċjetà konvenuta.


Qorti tal-Appell Kriminali

bint Emmanuel, imwieleda Fenech Taylor, fil-15 ta' Novembru, 1978, detentrici tal-karta ta' l-identita'

Illum, 25 ta' Ottubru, 2017

Talli talli nhar is-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, b'qerq fethet jew gieghlet li

jigi miftuh xi oggett postali li kellu jigi kkunsinnat, jew b'qerq ghamlet xi att li bih il-kunsinna

xierqa ta' oggett postali kienet impeduta jew imtawla, jew ikkomunikat jew ghamlet uzu minn xi

taghrif miksub minn oggett postali hekk miftuh u dan ai termini ta' l-artikolu 74 tal-Kapitolu 254

tal-Ligijiet ta' Malta;

piena skont il-ligi.

Talli fl-istess perijodu u cirkostanzi, bhala ufficjal ta' operatur postali, agixxiet bi ksur tad-

dikjarazzjoni bil-gurament li saret skont id-disposizzjoni ta' l-artikolu 30 tal-Kapitolu 254 tal-

Ligijiet ta' Malta, liema ksur sar ai termini ta' l-artikolu 75 tal-Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta'

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tas-7 ta' Novembru, 2012 fejn il-Qorti ma sabitx

lill-imputata hatja tal-akkuzi migjuba kontra taghha u lliberata minnhom.

Rat ir-rikors tal-appellant Avukat Generali tat-22 ta' Novembru, 2012 fejn talab li din il-Qorti

joghgobha thassar u tirrevoka s-sentenza appellata u wara li tqis bir-reqqa l-provi kollha migjuba

f'dan il-kaz issib lill-imputata appellata hatja tal-akkuzi kif dedotti kontra taghha u tinfliggi l-

Rat l-aggravji tal-appellant u cioe':-

Illi fit-12 ta' Novembru, 2012, l-esponent irceva l-atti tal-kawza u hassu aggravat bihom in

kwantu l-Qorti tal-Magistrati (Malta) permezz tas-sentenza taghha hawn fuq riferita, ghamlet

enunċazzjoni żbaljata tal-provi kif miġjuba li fil-fatt wasslet għall-ħelsien tal-imputata appellata

mill-imputazzjonijiet miġjuba kontriha, nonche saħħet il-konklużjoni tagħha fuq interpretazzjoni

u applikazzjoni żbaljata tal-ipoteżi tal-Liġi u għaldaqstant l-esponent qiegħed jinterponi dan l-

umli appell, inter alia ai termini tal-artikolu 413(1)(c) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi jinghad a priori li huwa pacifiku li kif gie ritenut mill-Qorti tal-Magistrati l-imputazzjonijiet

migjuba kontra l-imputata appellata ghal reati li allegatament saru fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil-

jiem ta' wara jaqghu taht l-Att Dwar is-Servizzi Postali, Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Malta, liema

Att kien gie emendat permezz ta' l-Att XII tas-sena 2010.

Illi madanakollu

l-esponent huwa

tal-Magistrati ghamlet

interpretazzjoni zbaljata ta' din il-ligi u dan ghar-ragunijiet segwenti.

Illi l-Qorti tal-Magistrati

irriteniet illi ma tista' qatt issib htija ghal kummissjoni ta' fatt li llum ma ghadux jikostitwixxi

reat taht id-dritt penali taghna.1 Bid-dovut rispett, l-esponent umilment itenni li ma jaqbilx ma

din il-konklużjoni milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) f'dan il-każ.

Illi fl-umli fehma tal-

esponent din il-konkluzjoni hija bbazata fuq interpretazzjoni zbaljata tal-ligi.

Illi l-esponent jaghmel referenza ghall-artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jipprovdi illi:-

"(8) Ħadd ma għandu jitqies li jkun ħati ta' reat kriminali minħabba f'xi att jew omissjoni li, fil-ħin meta jkun sar2, ma

jkunx jikkostitwixxi reat bħal dak, u ebda piena ma għandha tiġi

mposta għal xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta

mill-ogħla piena li setgħet tiġi mposta għal dak ir-reat fiż-żmien

meta jkun ġie magħmul."

Illi fil-kaz in ezami ghandu jkun pacifiku li fiz-zmien meta sehh l-att in kwistjoni, ossia fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, il-kummissjoni tal-fatt in kwistjoni3 kien minghajr

ebda dubju jikostitwixxi reat kriminali.

Illi ghaldaqstant fl-umli fehma tal-esponent, il-Qorti

ghamlet interpretazzjoni zbaljata tal-ligi u dan ghaliex ladarba l-att jew omissjoni in kwistjoni

fil-hin meta saru, ossia fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, kienu jikostitwixxu

Illi in oltre, l-esponent jaghmel referenza wkoll ghall-artikolu 12 tal-Att dwar l-Interpretazzjoni4

li jipprovdi illi :-

1 Ara Pagna 3 tas-sentenza

3 Li ser trattat aktar l-isfel

4 Kapitolu 249 tal-Ligijiet ta' Malta

(1) Meta xi Att mgħoddi wara l-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att5

iħassar xi liġi oħra, kemm-il darba ma jidhirx ħsieb kuntrarju, ttħassir m'għandux6 -

(a) jerġa' jġib fis-seħħ xi ħaġa li ma tkunx fis-seħħ jew li

ma tkunx teżisti fiż-żmien li fih iseħħ it-tħassir;

(b) jolqot it-tħaddim ta' xi liġi qabel ma kienet hekk imħassra jew

xi ħaġa magħmula jew li tħalliet issir taħt xi liġi hekk imħassra;

(ċ) jolqot xi dritt, privileġġ jew responsabbiltà miksuba jew

meħuda taħt xi leġislazzjoni hekk imħassra jew li ġejja minn xi

leġislazzjoni bħal dik;

(d) jolqot xi penali, konfiska jew piena li wieħed seta' jeħel

dwar xi reat li jkun sar kontra xi liġi hekk imħassra, jew xi responsabbiltà għal xi penali, konfiska jew piena bħal dawk;7

(e) jolqot kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju dwar xi

dritt, privileġġ, obbligazzjoni, responsabbiltà, penali, konfiska,

jew piena kif intqal qabel, u kull stħarriġ, proċedimenti legali,

jew rimedju bħal dawk jistgħu jinbdew, jitkomplew, jew jiġu

nforzati, u kull penali, konfiska jew piena bħal dawk jistgħu jiġu mposti, bħallikieku l-Att li jħassar ma jkunx għadda.8

(2) Meta Att, sew jekk mgħoddi qabel jew wara l-bidu fis-seħħ ta'

dan l-Att, jemenda xi Att ieħor mgħoddi qabel jew wara l-bidu fis-

seħħ ta' dan l-Att, jew xi disposizzjoni ta' xi Att ieħor bħal dak, l-

Att jew id-disposizzjoni hekk emendati kif ukoll kull ħaġa li saret

5 Dan l-Att gie fis-sehh fis-sena 1975 u l-ahhar li gie emendat fis-sena 2009

taħthom jew bis-saħħa tagħhom, għandhom, kemm-il darba ma

jkunx jidher ħsieb kuntrarju, jkomplu li jkollhom effett sħiħ, u

għandhom hekk jibqgħu jseħħu kif emendati, u suġġett għat-tibdil

magħmul, bl-Att li jemenda.

(3) Għall-finijiet tas-subartikolu (2) "emenda" tfisser u tinkludi

kull emenda, modifika, tibdil, alterazzjoni, żieda jew tħassir tkun

liema tkun l-għamla jew il-mod li bihom isiru u jkunu kif ikunu

mfissra, u tinkludi wkoll disposizzjoni li biha Att jew disposizzjoni

tiegħu jkunu sostitwiti jew rimpjazzati, jew imħassra u sostitwiti

jew imħassra u minflokhom issir disposizzjoni differenti.

Illi referenza ssir wkoll ghall-Artikolu 27 tal-Kodici Kriminali li jipprovdi li :-

Jekk il-piena stabbilita mil-liġi li tkun isseħħ fiż-żmien tal- kawża u dik li kienet isseħħ fiż-żmien li sar ir-reat9 ma jkunux

xorta waħda, għandha tingħata l-piena l-anqas gravi.

Illi fl-umli fehma tal-esponent minn ezami tad-disposizjonijiet tal-ligi hawn fuq riferiti, l-ghan

tal-legislatur kien (i) li persuna ma tinstabx hatja ta' reat meta l-att jew ommissjoni maghmula

ma tkunx tikostitwixxi reat fil-waqt li jkun sar u (ii) li jekk il-piena stabbilita mill-ligi fiz-zmien

ta' meta jkun sehh ir-reat u dik stabbilita mill-ligi fiz-zmien tal-kawza ikunu differenti, allura

ghandha tinghata l-piena l-anqas gravi.

Illi l-esponent jisottometti li dan ma humiex applikabbli ghall-kaz in dizamina u dan ghaliex :-

fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni dik li tikkoncerna l-kunsinna xierqa ta' oggetti

postali, huwa pacifiku li din kienet tikostitwixxi reat fil-waqt li l-att jew l-ommissjoni

kienet saret mill-imputata appellata.

Illi ghal kull buon fini jinghad li din l-att jew

omissjoni ghada tikostitwixxi reat anke fil-ligi kif emendata u dan ghaliex ir-reat

kostitwit permezz ta' l-artikolu 74 tal-Kapitolu 254 in vigore fiz-zmien tal-att jew

omissjoni in kwistjoni, illum jinsab fl'artikolu 62(h) fl-istess Att kif emendat;

fir-rigward tat-tieni imputazzjoni, dik li tikkoncerna d-dikjarazzjoni bil-gurament, l-

esponent jirrileva wkoll li ghandu jkun pacifiku li l-ksur tad-dikjarazzjoni tal-gurament

fiz-zmien meta sehh l-att jew l-omissjoni in kwistjoni kienu jikostitwixxu reat.

Illi ghal

kull buon fini jinghad ukoll li l-artikolu li jikostitwixxi r-reat huwa l-artikolu 75 li kien u

Illi ghalkemm huwa minnu li bl-emendi li saru fis-sena 2010, l-artikolu

30 dwar l-obbligu tad-dikjarazzjoni bil-gurament gie mhassar, il-kontenut ta' din id-

disposizjoni, ossia l-obbligu tad-dikjrazzjoni bil-gurament ma giex imhassar mill-ligi, izda gie trasferit mill-Att ghar-Regolamenti Dwar Servizzi Postali Generali10 (Ara

Regolament Numru 7H) u allura l-obbligu tad-dikjarazzjoni bil-gurament xorta ghadu

obbligu legali u ghadu vigenti.

Illi l-artikolu 75 tal-Att principali li kien u ghadu vigenti

jikostitwixxi reat li jolqot is-sustanza ta' dan l-obbligu u ghaldaqstant ladarba ma giex

mibdul ghadu in vigore u kellu jigi applikat.

Illi l-esponent jissottometti li l-Qorti tal-Magistrati ghamlet interpretazzjoni żbaljata tal-ipoteżi

tal-Liġi, u dan wassal sabiex l-istess Qorti m'għamlitx apprezzament xieraq tal-provi kollha

prodotti u b'konsegwenza

t'hekk, żbaljatament,

lill-imputata appellata mill-

imputazzjonijiet migjuba kontra taghha.

Illi fl-umli fehma tal-esponent, meta wieħed janalizza fid-dettall il-provi miġbura f'dan il-każ

isib li l-elementi legali rikjesti sabiex wiehed jinstab hati tar-reati in kwistjoni jissusistu f'dan il-

kaz u kellhom iwasslu sabiex tinstab ħtija fl-imputata appellata.

Illi jirrizulta mill-provi li kien

hemm nuqqas ta' konsenja ta' 25 ittra postali u dan bhalma jirrizulta mid-dokumenti ezebiti a fol

21 et seq tal-process u mix-xhieda ta' Rose Schembri u David Murphy.

Illi jirrizulta wkoll anke mix-

xhieda tal-istess David Murphy li kienet l-imputata appellata li kienet responsabbli sabiex tqassam

dawk l-oggetti postali u li hija kienet naqset li taghmel dan.

Illi mix-xhieda ta' Rose Schembri

10 Avviz Legali 328 tal-2005, kif emendat bl-Avviz Legali 457 tal-2010.

(Legislazzjoni Sussidjarja 254.01)

inserita a fol 44 tal-process jirrizulta li meta l-imputata appellata kienet giet mistoqsija sabiex

taghti spjegazzjoni dwar dan, hija kienet taghat diversi ragunijiet, fosthom li kellha qadja l-water

services u ma kinetx ser tlahhaq u li fil-passat ma thallsitx ta' xi overtime.

umli fehma tal-esponent jirrizulta bic-car illi l-imputata appellata kienet taf li kellha tqassam

dawk il-hamsa u ghoxrin oggett postali u nonostante dan, hija naqset li tikkonsenjahom kif

kienet obbligata li taghmel, u pruvat tiggustifika dan in-nuqqas meta giet mistoqsija dwaru.

dan l-agir kien jikostitwixxi r-reat kontemplat fl-ewwel imputazzjoni u dan ghaliex jirrizulta li l-

imputata appellata b'qerq keienet ghamlet att jew omissjoni li bih il-kunsinna xierqa ta' oggetti

postali giet impeduta jew imtawwla.

Illi jirrizulta wkoll li kien hemm ksur tad-dikjarazzjoni bil-

gurament li kull ufficcjal ta' operatur postali jaghmel qabel ma jibda jaqdi d-dmirijiet tieghu u

ghaldaqstant jissusisti wkoll ir-reat kontemplat taht l-artikolu 75 tal-Att Dwar is-Servizzi Postali.

Illi ghaldaqstant meta wieħed jaghrbel il-provi imresqa f'dan il-każ, isib li fil-każ in ezami,

legalment u raġonevolment l-imputata appellata kellha tiġi misjuba ħatja tal-akkuzi kollha

migjuba kontra taghha u dan ghaliex dawn l-istess akkuzi gew pruvati oltre kull dubbju dettat

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat,

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Illi hu principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li din il-Qorti ma tiddisturbax l-

apprezeament dwar il-provi maghmul mill-ewwel Qorti jekk tasal ghal konkluzjoni li dik il-Qorti

setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha.

Fi kliem iehor, din

il-Qorti ma tibbdilx id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi maghmula mill-ewwel Qorti, izda

taghmel apprezzament approfondit ta' l-istess biex tara jekk l-ewwel Qorti kinitx ragonevoli fil-

konkluzjoni taghha.

Jekk din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li

kellha quddiemha, ma setghetx ragonevolment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha, allura

dik tkun raguni valida, sabiex tbiddel dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

F'dan il-kuntest wiehed

jista' jara s-segwenti sentenzi:

Ir-Repubblika ta' Malta v. George Vincenti deciza fl-14 ta' Frar, 1989;

Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Cachia Marsh deciza fil-31 ta' Mejju, 1991;

Il-Pulizija v. Raymond Borg Salerno u Edward Wirth deciza fit-12 ta' Mejju, 1994;

Il-Pulizija v. Amadeo Coleiro Tonna u Martin Bonello Cortis deciza fis-6 ta' Gunju, 1994;

Il-Pulizija v. Carmelo Elbenghazi deciza fit-28 ta' April, 1995;

Il-Pulizija v. Ezzawi Crisafulli deciza fit-3 ta' Novembru, 1995; u

Il-Pulizija v. Giovanni sive John Hili fit-18 ta' Marzu, 2010;

kollha appelli kriminali.

Illi maghmula din il-konsiderazzjoni wiehed ghandu biex ighaddi ghall-ezami ta' l-aggravji tar-

Illi din il-Qorti qrat u fliet bit-reqqa s-sentenza mogghtija mill-ewwel Qorti u minghajr ebda

tlaqliq jaqbel perfettament mal-konkluzjonijijet milhuqa minn dik il-Qorti.

Illi mid-data tal-ewwel sentenza sal-lum, il-Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Malta garrab emendat

ohra fis-sena 2014 bil-promulgazzjoni ta' l-Att numru VIII ta' dik is-sena li fost emendi ohra

hassret l-artikolu 75 ta' din il-ligi.

Illi l-Avukat Generali qed jibbaza wiehed mill-argomenti tieghu fuq l-artikolu 75 li llum ma

Hu principju assodat fis-sistema taghna tad-dritt li l-ligi l-aktar favorevoli

ghandha tapplika u ghalhekk it-thassir ta' dan l-artikolu jgib fix-xejn l-argumenti tal-appellant.

Illi minbarra dan, l-appellant qed jaghmel referenza ghar-regolament numru 7H tar-Regolamenti

Dwar Servizzi Postali (Generali) {A.L. 328 ta' l-2005, kif emendat} li ma ghandu xejn jaqsam

mal-materja in diskussjoni.

Illi l-kumplament tal-appell jirrigwarda apprezament ta' provi u din il-Qorti hi sodisfatt li l-

ewwel Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjonijiet taghha.

Ghaldaqstant, ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti tichad l-appell ta' l-Avukat Generali u

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 25 ta' Ottubru, 2017

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ta' Christian Perren li ġie ppreżentat fl-4 ta' Lulju 2007 li permezz tieghu wara li gire premess illi: In forza ta' kuntratt in atti Nutar Tonio Link tal-5 ta' Lulju 2006, huwa xtara minghand is-socjetà konvenuta l-flat bl- indirizz numru 18, Dora Mansions, Flat 4, Victoria Junction, Santa Luċija, bil-prezz ta' disghin elf Lira ta' Malta (Lm90,000).

Ftit xhur wara l-esponenti skopra fl-imsemmi appartament certa difetti li kienu mohbija meta xtara u li huma tant serji li jnaqqsu l-valur tal-imsemmija proprjetà jew li kieku huwa kien jaf b'dawn il-vizzji latenti qabel xtara kien jaghzel li ma jixtrix din il-proprjetà jew kien joffri prezz ferm anqas minn dak li

Fuq inkarigu tieghu, il-Perit Reuben Lautier rrilaxxja zewg rapporti fejn iccertifika d-difetti latenti in kwistjoni, liema rapporti qed jigu esebiti bhala dokument wiehed hawn anness u mmarkat "Dok.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tiddikjara li meta l-attur xtara minghand il-konvenut il-flat numru 18, Dora Mansions, Flat 4, Victoria Junction, Santa Luċija, din il-proprjetà kienet affetta minn difetti mohbija serji.

Tistabilixxi u tillikwida dik il-parti mill-prezz li ghandha tintradd lura lill-attur Christian Perren in vista tad-difetti fuq imsemmija, okkorendo bl-opera ta' periti nominandi.

Tikkundanna lis-socjetà konvenuta thallas is-somma hekk stabbilita u likwidata.

Bl-ispejjez, inkluzi dawk tal-Perit Reuben Lautier, u bl-imghax legali kontra s-socjetà konvenuta minn issa ngunta ghas- subizzjoni.

Rat ir-risposta ġuramentata ta' Albert Glynn għan-nom ta' Silverstone Ltd li ġiet ippreżentata fit-3 ta' Awwissu 2007 fejn gie eccepit illi: L-appartament numru 18, Dora Mansions, Flat 4, Victoria Junction, Santa Luċija, gie kkonsenjat mill-esponenti lill-attur bla difetti latenti, u dan kif iccertifikat mill-kuntrattur li ghamel ix- xogholijiet in kwistjoni.

Bla pregudizzju ghas-suespost, kwalsiasi hsarat fil-fond surreferit gew ikkawzati minn haddiema nkarigati mill-attur stess sabiex jaghmlu alterazzjonijiet fil-fond u dan kif ser jirrizulta waqt it-trattazzjoni tal-kawza.

Dejjem bla pregudizzju, fi kwalunkwe kaz id-danni reklamati huma esagerati u l-attur m'ghamel xejn sabiex jimminimizza

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat id-dokumenti li ġew ippreżentati.

Semgħet lix-xiehda prodotta.

Rat ir-rapport tal-perit tekniku1 inkarigat minn din il-qorti (l- AIC Mario Glynn) li ġie ppreżentat fl-24 ta' Awwissu 2015 u maħluf fit-8 ta' Ottubru 2015.

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza Rat l-atti kollha tal-kawza.

Ikkunsidrat illi permezz ta' kuntratt datat 5 ta' Lulju 20062 fl- atti tan-Nutar Tonio Link, ir-rikorrent akkwista mingħand is- soċjetà intimata Silverstone Ltd, l-appartament bin-numru 4, f'Dora Mansions (nru.

18), Victoria Junction, Santa Luċija, għall- prezz ta' Lm90,000.

Ir-rikorrent jilmenta li kien biss ftit xhur wara li huwa akkwista l-appartament li induna li kien hemm ċerti difetti moħbija fil- post senjatament fil-plumbing fil-kamra tal-banju.

Isostni li tali difetti huma tant serji tant illi kieku kien jaf bihom, jew ma kienx jixtri l-fond jew kien joffri prezz ferm anqas minn dak li ħallas.

Permezz ta' din il-kawża huwa qed jitlob li tiġi likwidata dik il- parti tal-prezz rappreżentanti l-allegati difetti moħbija u li s- soċjetà intimata tiġi kkundannata tħallsu tali ammont.

Jidher li r-rikorrent qed jirrikorri għall-azzjoni magħrufa bħala l- actio aestimatoria.

Issir riferenza għas-segwenti artikoli tal- Kodiċi Ċivili:

Il-bejjiegħ hu obbligat jagħmel tajjeb għad-difetti

1 Rapport tal-perit tekniku Mario Glynn, fol 116-176 2 Kuntratt tal-05.07.2006, Dok CB, fol 9 et seq

jista'

il-każ, m'għandux

li ma jidhrux tal-ħaġa mibjugħa illi jagħmluha mhux tajba għall-użu li għalih hija maħsuba, jew li jnaqqsu daqshekk il-valur tagħha illi x-xerrej ma kienx jixtriha jew kien joffri prezz iżgħar, li kieku kien jaf bihom.

Il-bejjiegħ ma jweġibx għad-difetti li jidhru, illi x- xerrej seta' jsir jaf bihom waħdu.

Iżda, huwa jwieġeb għad-difetti li ma jidhrux, ukoll jekk ma kienx jaf bihom, kemm-il darba ma jkunx ftiehem li, ikun obbligat għal ebda garanzija.

Fil-każijiet imsemmijin fl-artikoli 1424 u 1426, ix- 'l quddiem bl-azzjoni xerrej redibitorja, li jagħti lura l-ħaġa u jitlob ir-radd tal-prezz, inkella, billi jiġi 'l quddiem bl-azzjoni stimatorja, li jżomm il-ħaġa u jitlob lura dik il-biċċa mill-prezz li tiġi stabbilita mill-qorti.

(1) L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja jaqgħu bil-preskrizzjoni, għal dawk li huma immobbli, bl-egħluq ta' sena minn dak in-nhar tal-kuntratt..." (2) Iżda, jekk ma setax ikun li x-xerrej jikxef id-difett li ma jidhirx tal-ħaġa, iż-żminijiet hawn fuq imsemmija tal- preskrizzjoni ma jibdewx igħaddu ħlief minn dak in-nhar li seta' jkun li hu jikxef dak id-difett.

(3) Iż-żminijiet tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmija jimxu kif jingħad fl-artikolu 1407(2)."

jagħżel, billi

jiġi

Ir-rikorrent fl-affidavit tiegħu3 spjega li meta f' Lulju 2006 kien xtara l-appartament mertu tal-kawża odjerna dan kien xtrah bħala li kienet responsabbli mix-xogħlijiet relatati mas-sistema tal-elettriku u dik tal-ilma.

Qal li kien xtrah bl-intiża li jidħol jabita fih ma' martu wara ż-żwieġ tagħhom dik is-sena stess.

Qal ukoll li meta hu u martu kienu barra minn Malta għall-honeymoon

is-soċjetà venditriċi

finished u kienet

tagħhom f'Ottubru 2006 ommu u missier il-mara tiegħu kienu spiss imorru jittawwlu lill-flat biex jaraw li kollox kien sew.

Spjega li meta ġew lura mill-honeymoon ommu kienet infurmatu li kienu ndunaw li kien hemm problema bil-pajpjiet tal-main bathroom u għalhekk kienu għalqu l-ilma sabiex ma tibqax issir ħsara.

Huwa osserva li l-ħitan tal-main bedroom u l-walk-in wardrobe kienu imxarrbin bi rqajja tal-ilma.

Qal li kien mar fuq il-post ma' ċertu Anthony Morter, handyman tal-familja tiegħu u hemm kienu sabu lil wieħed mil- plumbers (jismu Ninu) li kien jaħdem mal-kuntrattur li kien inkarigat jagħmel ix-xogħlijiet tal-plumbing fil-blokk kollu.

Qal li peress li l-parti tal-ħajt ta' wara l-mixer tax-shower kien l- iktar ħajt imxarrab, Anthony Morter qala' xi madum minn wara l-mixer tax-shower u hemmhekk skoprew li l-pajp tal- mixer tax-shower ma kienx imqabbad sew u għalhekk l-ilma kien qed jinfirex ġol-ħitan.

"Ninu ukoll ra dan kollu u dak il-ħin stess irranġa din il-problema u qabbad il-pipe sewwa.....wara li ħadem Ninu, Anthony Morter waħħal lura maduma ġdida."

Qal li sussegwentement kien avża lil Albert Glynn tas-soċjetà Silverstone Ltd b'dak li kien ġara.

Ir-rikorrent kompla jispjega li anke sa ġimgħat wara li saret it- tiswija, l-irqajja' tal-ilma li kien osserva fil-main bedroom u l- walk-in wardrobe baqgħu jikbru, u nnota wkoll li kienu jitfaċċaw rqajja' ġodda tal-ilma anke mal-ħitan tal-ispare bedroom.

Huwa ilmenta li barra mill-fatt li l-ħitan spiċċaw immuffati, il-parquet spiċċa mtebba' u s-sockets tal-elettriku spiċċaw danneġġati.

Jghid li Albert Glynn qatt ma wera disponiblità biex jasal għal ftehim u kien għalhekk li kien kostrett jiftaħ din il-kawża.

Kontro-eżaminat4, huwa qal illi bejn Lulju 2006 (meta xtara l- appartament) u Settembru 2006 (meta mar għall-honeymoon) kien imur regolarment fuq il-post u qatt ma nnota rqajja' ta' umdità.

Qal li wara l-kuntratt ta' Lulju il-post ma kienx lest u

darba minnhom (ma jafx kienx qabel jew wara l-kuntratt) kien

innota li s-shower head kien baxx wisq u għalhekk kien kellem

lill-"ħaddiem ta' min kien għamel ix-xogħol min kien qabbad is-

4 Kontro-eżami tar-rikorrent, 12.11.2012, fol 132-133

sur Glynn" u dan,

"...qabel miegħi li kien hemm bżonn jogħla.

Jekk mhux żbaljat kien jismu Difesa.

Meta għolla l-head ma kontx preżenti.

Jien qatt ma kkonsultajt mas-sur Glynn, biss tlabt lil Difesa.

Ma kienx hemm madum, lanqas viti ma kien hemm qabel ma ġiet mgħollija x-shower head.

Il-fittings jitwaħħlu wara li jsir il-madum.

Ninu ma kellux ikisser il- madum biex jgħolli x-shower head.

Niċċara illi dwar ix- shower head għidt biss lil Difesa u la l-kuntrattur u lanqas lis-sur Albert Glynn, għaliex ħassejt li din kienet ħaġa trivjali u billi kont naf li Ninu kien il-ħaddiem tal-kuntrattur imqabbad mis-sid Albert Glynn."

Omm ir-rikorrent Jennifer sive Wendy Perren nee Byers fl- affidavit tagħha kkonfermat li waqt li binha kien imsiefer għall- honeymoon kienet tmur regolarment iżżur l-appartament flimkien ma' missier il-mara tiegħu, Martin Attard Zammit.

Qalet li darba minnhom fetħet it-tieqa tal-kamra tal-banju li tagħti għax-shaft u semgħet ħoss ta' ilma jqattar.

Anthony Mercieca Said, il-handyman tal-familja xehed li meta kien mar fuq il-post mar-rikorrent sabu lil wieħed mill-plumbers tal- kuntrattur li kien inkarigat jagħmel ix-xogħol tal-plumbing tal- blokk u r-rikorrent kien talbu jitla' magħhom fl-appartament biex jinvestigaw il-problema tal-ilma u anke biex jgħidilhom minn fejn kienu għaddejjin il-pajpijiet.

Xehed li sabu l-ġebla kienet għasra f'ċertu partijiet mill-ħitan u iddeċidew li jneħħu xi

5 Affidavit ta' Jennifer Perren, Dok WB, fol 52 6 Affidavit ta' Anthony Morter, Dok AA, fol 53

madum biex jaraw il-pajpijiet ta' taħt.

"B'xorti tajba meta qlajt l-ewwel maduma sibna mill-ewwel fejn kienet il-problema.

Għandi ngħid li jiena l-ewwel kissirt il-maduma imbagħad bdejt naqla' t-tajn.

Minn hemmhekk imbagħad però kompla x-xogħol dan il-plumber għax kien qal li aħjar ikompli hu peress li kien aktar familjari max-xogħol li kellu jsir biex naslu għall-pipes.

F'daqqa waħda dan il-plumber qal li kien sab x'kienet il- problema u din kienet li l-connection tax-shower ma kienitx ikkonnettjata kif suppost mal-main."

Kompla jgħid li l-plumber dak il-ħin stess irranġa l-konnessjoni u hu (Anthony Morter) reġa' qiegħed maduma ġdida minflok dik li qala'.

Francis Mizi għall-kumpanija FG Electrics Co Ltd, spjega li huwa kien inkarigat bħala kuntrattur mis-soċjetà intimata, u "parti mix-xogħol tajt sub-contracting lil Bezzina Services".

Spjega li huwa għan-nom ta' FG Electrics kien iltaqa' mar- rikorrent (peress li r-rikorrent kien diġa xtara l-post) u mmarka l-punti iltaqa' mas-sub- contractor Bezzina Services (Ninu Xuereb Darmanin) biex dan jagħmel ix-xogħol skont l-istruzzjonijiet tar-rikorrent.

Spjega li meta Bezzina jlesti x-xogħol huwa jagħmel pressure test għal sitt sigħat u meta huwa jkun sodisfatt bix-xogħol imbagħad jagħti l-"go-ahead" biex jitqiegħed il-madum.

Jgħid li kien wara li kienet qamet il-kwistjoni dwar il-leak li sar jaf li x-shower head kienet ġiet mgħollija:

imbagħad

fil-kamra

"Wara ċertu żmien (mit-tqegħid tal-madum) irċevejt telefonata mingħand Mr Glynn, ma niftakarx wara kemm żmien, fejn qalli li kien hemm leak fil-bathroom ta' Mr Perren u saret xi ħsara.

Immedjatament ċempilt lil Ninu Xuereb Darmanin fejn infurmajtu b'dan u staqsejtu jafx b'xi ħaġa.

Mr Xuereb Darmanin infurmani illi wara li x-xogħol ġie ttestjat kien ġie mqabbad minn Mr Perren biex jagħmillu xogħljiet fl-għoli tax-shower head bl-insaputa tiegħi.

Nerġa' nirrepeti illi jien sirt naf bix-xogħol li għamel Xuereb Darmanin għal Perren wara li

rċevejt telefonata mis-Sur Glynn."

Kontro-eżaminat8 spjega li wara li Anthony Xuereb Darmanin kien ilesti x-xogħol tal-plumbing huwa kien jagħmel il-pressure test.

Qal li kienu jagħmluh il-ħaddiema tiegħu.

Qal li ma jiftakarx min kien jagħmel it-testijiet iżda jeskludi li ma sarx.

Qal li kellu jiċċekkja l-job sheets, u fuqhom ikun hemm indikat li jkun sar.

"Ma jistax ikun ma għamluhx."

L-imsemmija job sheets ma jidhrux li gew prezenti.

Anthony Desira Micallef ikkonferma illi Francis Mifsud Attard kien inkarigah biex jagħmel ix-xogħlijiet ta' plumbing flimkien miegħu fil- blokka li fih jinsab l-appartament tar-rikorrent.

Ikkonferma li wara li huwa lesta l-plumbing fl-appartament tar-rikorrent, Mifsud Attard ġab it-tankijiet u huwa imbagħad fetaħ l-ilma.

"Wara li ftaħt l-ilma fil-bathroom u qabel ma kienet se issir bil-madum ġie Frans u qalli biex inressaq il-mixer tax- shower u ngħolli x-shower head b' xi erba' pulzieri.

Oriġinarjament id-deċiżjoni ta' fejn jitwaħħlu l-mixer u x- shower head ikun ħadhom Frans Mifsud Attard."

Żied jgħid li huwa kien ra xi ħaddiema tar-rikorrent fil-post u li dawn kienu resqu l-mixer u x-shower head:

"Naf li kien hemm xi nies u resquhom, kont hemm u rajthom, lil dawn ma nafhomx.

Dawn il-ħaddiema qaluli li huma ħaddiema ta' Busuttil u talbuni l-affarijiet biex iressqu l-mixer u jgħollu x-shower head u riedu jixxiftjaw il-water heater.

Fejn kien ser isir ix-shifting ma kienx hemm madum."

Kontro-eżaminat10 qal:

"Jien Frans Mifsud Attard qalli biex inċaqlaq il-mixer u jien irrifjutajt, dan wara li kien ilu lest.

Il-madum kien għadu qed isir.

In-nies ta' Perren ġew jistaqsuni għall-fittings u

8 Kontro-eżami ta' Francis Mifsud Attard tal-15.10.2014, fol 148-149 9 Xiehda ta' Anthony Xuereb Darmanin tal-05.06.2013, fol 142-145 10 Kontro-eżami ta' Anthony Xuereb Darmanin tal-15.10.2014, fol 149-150

jiena tajthom, però ma nafx x'għamlu.

Kont naf li huma ta' Perren għax huma stess qaluli....F' dak il-ħin ma nafx sarx il-pressure test, għax Frans jieħu ħsiebhom, dawn kienu ilhom lesti meta qalli biex inċaqlaq il-mixer, bejn xahrejn u tlieta qabel ma sar il-madum.

Jien kont għadni naħdem il- blokka.

Ma nafx li ċaqalqu l-mixer u ma nafx x'għamlu bil- fittings li tajthom.

Jien ma rajt lil ħadd jaħdem fuq ix- shower."

Ri-eżaminat qal li l-fittings li talbuh:

"...kienu tal-Acorn, anke l-pajp tax-shower.

Bil-fittings li tajthom setgħu jgħolluh aħjar."

Albert Glynn, id-direttur tas-soċjetà intimata fl-affidavit11 tiegħu spjega li kien qabbad lis-soċjetà FG Electrics Co Ltd sabiex din tieħu ħsieb ix-xogħol ta' dawl u ilma.

Qal li kien ġie speċifikat bil-miktub li wara li jintemmu x-xogħlijiet, din il- kumpanija kellha tieħu ħsieb li jsir pressure test u stress test fuq is-sistema tal-ilma biex jiġi żgurat li ma jkunx hemm xi lok ta' leaks fiċ-ċirkwit tal-ilma.

Semma wkoll li kien inkariga lill- inġinier Joseph Lautier li ssorvelja l-proġett kollu tal-bini tal- appartamenti mill-bidu nett u li wara li spiċċaw ix-xogħliljiet l- istess Inġ.

Muscat kien iċċertifika li kollox kien skont ir- regolamenti.

Huwa kompla li meta r-rikorrent xtara l-appartament in kwistjoni, ix-xogħlijiet li kellhom isiru fih kienu ilhom li tlestew madwar sitt xhur u fil-fatt aċċenna għal dik il-parti tal-kuntratt (D1) fejn ġie dikjarat li l-appartament kien qed jinbiegħ "in a complete state" u li r-rikorrent iddikjara li huwa "satisfied with the completion of the flat...".

Kompla jgħid li xi tlett xhur wara li sar il-bejgħ, ir-rikorrent kien għarrfu li kien hemm xi leakage li kienet ġejja mix-shower u dan peress li x-shower ma kinitx ikkonnettjata kif suppost.

"Wara sirt naf, u dan peress li Christian Perren stess kien ammetta miegħi, li wara li xtara l-appartament, Christian

11 Affidavit ta' Albert Glynn, fol 159-161

kien qabbad lil ċertu Ninu Pace Meli biex jgħolli x-shower head f' din ix-shower peress li kienet baxxa wisq għall-gosti tiegħu.

Dan għamlu mingħajr qatt ma kkuntattja lili u lanqas lill-kumpanija FG Electrics li ħadet ħsieb id-dawl u l- ilma fil-bokk ta' appartamenti.

Ninu Spice qala' x- shower head u għolliha fuq talba ta' Christian Perren iżda meta għamel hekk, ma kkonettjax il-connection tax-shower kif suppost mal-main, u minħabba f'hekk seħħet il- lil leakage.....Fil-fatt meta Christian Perren qabbad Anthony Morter, general handyman, biex jirranġa l- ħsara li kien hemm, dan ikkonferma li l-connection tax- shower ma kinitx ikkonnettjata kif suppost mal-main.

Dawn il-pipes jissakkru bis-snien, u jfaqqgħu meta jinqalgħu, għaldaqstant huwa impossibbli li jinfetħu waħedhom."

Kontro-eżaminat14 qal li lis-Sur Giudice qatt ma talbu biex jagħmel pressure test iżda fil-kuntratt dan kien marbut li jagħmlu.

Qal li l-inġinier Lautier kien assigurah bil-miktub li l- pressure test sar qabel ma tqiegħed il-madum.

F'dan ir- rigward saret riferenza għal Dok.

AC615 esebit mal-affidavit tiegħu.

Huwa jikkonferma però li fil-fatt f' dan id-dokument ma tirriżultax riferenza għal xi pressure test, għalkemm fih jingħad li "all M&E works have been installed as per trade and practice."

Il-perit Reuben Lautier fil-31 ta' Ottubru 200616 fuq inkarigu tar-rikorrent spezzjona l-proprjetà u irrilaxxja ċertifikat fejn ikkonstata l-ħsarat li osserva bħala konsegwenza tal-problema tal-ilma u rrakomanda li jgħaddi ftit taż-żmien qabel ma jsir ix- xogħol rimedjali sabiex l-ilma jilħaq jinxef.

Ftit xhur wara, fid- 19 ta' Ġunju 200717 reġa acceda fuq il-post u ċċertifika li l-ilma kien nixef u li għalhekk setgħu isiru x-xogħlijiet rimedjali.

Huwa ħa xi ritratti18 biex juri l-estenzjoni tal-ħsarat ikkaġunati

12 Jidher li qed jirreferi għal Ninu "Xuereb Darmanin" u mhux Ninu "Fenech Pomroy" 13 Jidher li qed jirreferi għal Ninu "Xuereb Darmanin" u mhux Ninu "Fenech Pomroy" 14 Kontro-eżami ta' Albert Glynn tal-05.03.2015, fol 152-153 15 Fol 173 16 Ċertifikat tal-perit Reuben Lautier, datat 31.10.2006, fol 4 17 Ċertifikat tal-perit Reuben Lautier, datat 19.06.2007, fol 5 18 Ritratti tal-ħsarat fol 6-8

Fl-10 ta' Diċembru 200719 huwa elenka x-xogħlijiet li rimedjali li kellhom isiru fil-post.

Il-perit tekniku kkonstata illi: (i)

l-mixer tax-shower ma kienitx imqabbda tajjeb mas- supply mit-tank tal-ilma ta' fuq il-bejt;

r-rikorrent qabbad lis-sub-contractor tal-kuntrattur li kien imqabbad mill-konvenut biex jgħollilu x-shower head bir- riżultat illi l-connection għall-estensjoni kienet difettuża;

(iii) ma sarux pressure tests u għalhekk il-leak li seta' rriżulta

mill-mixer ma ġietx intraċċata.

Huwa kkonkluda li l-leak kien bejn il-mixer u s-supply mit-tank tal-ilma u dan għaliex fir-rapport tal-perit ex parte Reuben Abela Scicluna ingħad illi meta sewwiet il-ħsara "Water also stopped flowing down the service shaft."

Huwa jispjega illi li kieku kienet difettuża l-joint ta' meta ġie estiż l-għoli tax-shower head, ma kienx ikun hemm leak meta l-mixer kienet tkun magħluqa.

Il-perit tekniku kkostata li dan il-ħruġ tal-ilma irriżulta f' difett moħbi li ma setax induna bih l-attur meta xtara l-appartament.

Żied jgħid illi wara li kkonsidra l-ħsarat ikkonstatati waqt l- aċċess tat-30 ta' Settembru 2008, fil-fehma tiegħu is-somma li għandha tiġi likwidata a favur tar-rikorrent, hija ta' €4,000.

Il-qorti, wara li fliet bir-reqqa l-provi prodotti u eżaminat ir- rapport tal-perit tekniku tagħmel is-segwenti osservazzjonijiet/ kunsiderazzjonijiet: Dwar l-istat tal-appartament meta inxtara mir-rikorrent f'Lulju 2006, il-provi huma kontradittorji fis-sens illi:

- Albert Glynn għas-soċjetà intimata jgħid li x-xogħlijiet kienu lesti meta r-rikorrent xtara l-appartament mingħand

19 Ċertifikat tal-perit Reuben Lautier, datat, 10.12.2007, fol 58 20 Dok RM, fol 4

is-soċjetà intimata;

- Frans Mifsud Attard però jgħid li r-rikorrent kien diġà s-sid tal- appartament meta ltaqgħu u għamlu l-marki fil-kamra tal- banju (biex jiġi stabbilit fejn kellhom jiġu l-fittings);

- Ir-rikorrent Christian Perren ma ftakarx jekk kienx qabel jew wara li xtara l-post li kien kellem lill-plumber tal- kuntrattur tas-soċjetà attriċi fir-rigward tal-fatt li xtaq li x- shower head togħla ftit (meta kien għadu ma twaħħalx il- madum tal-kamra tal-banju).

Fi kwalunkwe każ anke jekk l-appartament kien għadu ma tlestiex għal kollox meta nxtara mir-rikorrent u anke jekk dan iddikjara fuq il-kuntratt li kien sodisfatt bix-xogħol, b'daqshekk ma jfissirx li azzjoni stimatorja bħal ma hija din odjerna ma tistax tiġi ttentata b'suċċess.

Id-"difett moħbi" mertu ta' din il- kawża jikkonsisti f' plumbing difettuż li kkaġuna perkolazzjoni tal-ilma, liema perkolazzjoni ikkaġunat diversi ħsarat fl- appartament.

Għalhekk anke kieku kellu jitqies li l-plumbing kien għadu ma tlestiex fid-data ta' meta nbiegħ l-appartament, jibqa' l-fatt li l- appartament kien jinkludi l-plumbing u għalhekk ladarba tali plumbing (moħbi wara l-madum) kien difettuż, dan jirrendi l- appartament bħala affettwat minn "difett moħbi" u għalhekk iċ- ċirkostanzi jinkwadraw sew fl-actio aestimatoria.

In vista tat-tieni eċċezzjoni tas-soċjetà intimata però, tqum il- ħtieġa li jiġi stabbilit jekk għal dan id-"difett moħbi" taħtix is-

soċjetà intimata, jew jekk fil-fatt kienx ikkaġunat mir-rikorrent innifsu.

Hemm diversi fatturi x'jiġu kkunsidrati f'dan ir- rigward, u din il-qorti sejra tqishom waħda waħda.

Ma nġiebet l-ebda prova li turi li wara li kien tlesta l-plumbing fil-kamra tal-banju in kwistjoni, kien sar pressure test.

Skont li kienet Francis Mifsud Attard (mis-soċjetà FG Electrics Ltd, ikkuntrattata biex tistalla d-dawl u l-ilma fil-blokka), wara li jkun terminat ix-xogħol tal-plumbing fil-kmamar tal-banju tal- blokka, kienu jsiru il-pressure tests.

Għalkemm isostni li dawn żgur saru, u qal li fuq il-job card ikun hemm indikat li jkun sar il-pressure test, huwa fil-fatt ma ppreżenta l-ebda job card;

tal-Inġinier Muscat mibgħuta

L-email lil Albert Glynn tikkonferma li x-xogħlijiet tal-ilma u tal-elettriku saru "as per trade and practice" iżda ma jissemma' xejn speċifikatament dwar il-pressure tests.

Mistoqsi in eskussjoni, x'tip ta' provi setgħu jinġiebu f'dan ir- rigward, il-perit tekniku l-AIC Mario Glynn irrisponda li "Dan jieħu forma ta' ċertifikazzjoni mill-inġinier responsabbli mix- xogħlijiet, liema ċertifikazzjoni ma ġietx ippreżentata waqt il- ġbir tal-provi.

Jistgħu jiġu ppreżentati ritratti datati tal- manometer."

Inoltre, filwaqt li mhux ikkontestat li wara li tlesta x-xogħol tal- plumbing ir-rikorrent kien talab li x-shower head jogħla ftit pulzieri, hemm provi kontradittorji fir-rigward ta' min fil-fatt għolla x-shower head (cioè kienx il-plumber li kien imqabbad mill-kuntrattur, jew kienux xi ħaddiema imqabbdin mir- rikorrent stess): Ir-rikorrent xehed li kien inkariga lil "Ninu" (Xuereb Darmanin), il- plumber imqabbad mill-kuntrattur tas-soċjetà intimata, biex jgħollilu x-shower head u li dan hekk għamel, għalkemm mhux fil-preżenza tiegħu;

Francis Mifsud Attard (il-kuntrattur) qal li wara li kien tlesta x-xogħol tal-plumbing u sar il-pressure test, Xuereb Darmanin kien infurmah li r- rikorrent kien qabbdu jgħolli x-shower head;

Xuereb Darmanin xehed li kien proprju Francis Mifsud Attard li kien qallu biex jgħolli s-shower head b'xi erba' pulzieri, u anke biex iressaq il- mixer.

Qal li irrifjuta li jagħmel dan iżda kien hemm xi ħaddiema tar-rikorrent li talbuh il-fittings (tal-Acorn) u huwa tahomlhom.

Però ma jafx jekk dawn ċaqilqux il-mixer u ma jafx x'għamlu bil-fittings li tahom.

Fi kwalunkwe każ, anke jekk il-provi fir-rigward ta' min għolla x-shower head huma kontradittorji, ma jidhirx li kienet din l- estenzjoni tax-shower head li kkaġunat id-difett fil-plumbing.

Kif ingħad supra, il-perit tekniku l-AIC Mario Glynn ikkonstata li d-difett fil-plumbing kien jikkonsisti fil-fatt li l-konnessjoni tal-mixer tax-shower ma kienitx imqabbda tajba mas-supply mit-tank tal-ilma ta' fuq il-bejt u mhux għax kien hemm xi difett fil-konnessjoni tal-joint ta' meta ġiet mgħollija x-shower head sussegwentement.

Għalhekk id-difett jidher li kien fix- xogħol oriġinali tal-plumbing li kien sar mill-plumber ikarigat mill-kuntrattur li qabbdet is-soċjetà intimata.

U għalkemm ix-xiehda ta' Bezzina (biss) tqajjem dubju dwar jekk wara li kien tlesta l-plumbing xi ħaddiema imqabbdin mir- rikorrent ressqux il-mixer innifsu, l-istess Xuereb Darmanin imbagħad xehed li fil-fatt ma jafx jekk ċaqilquhx.

Għalhekk ma ġiex pruvat li fil-fatt iċċaqlaq il-mixer mill-lok oriġinali tiegħu.

In oltre, kif ingħad, lanqas ma ġie pruvat sodisfaċentement li sar pressure test u għalhekk ma jistax jiġi eskluż li meta tlesta l- plumbing tal-kamra tal-banju il-mixer tax-shower ma kinitx imqabbda sew mill-bidu.

Għaldaqstant, jirriżulta illi għad-difett moħbi, taħti unikament is-soċjetà intimata.

Dwar il-likwidazzjoni ta' dik il-parti mill-prezz li għandha tintradd lura lir-rikorrent, il-perit tekniku ikkonkluda li l- ammont li għandu jiġi likwidat favur ir-rikorrent huwa ta' €4,000.

Fix-xhieda tiegħu tal-24 ta' Novembru 201622, mistoqsi jekk jistax jagħti breakdown ta' din is-somma irrisponda li mhux possibbli li jingħata breakdown f' dawn it-tip ta' xogħlijiet, però qal li jkun jista' jirreferi għad-dokumenti u

għar-ritratti li jista' jkun li għandu.

Fil-fatt ġie verbalizzat li f'każ li jsib xi ritratti kellu jesebihom b'nota fir-reġistru.

Din il-qorti, in vista tal-fatt li l-perit tekniku baqa' ma ppreżenta l-ebda dokument jew ritratt biex b'xi mod jispjega kif wasal għas-somma ta' €4,000, u wkoll in vista tal-fatt li hemm diskrepanza pjuttost sostanzjali bejn din is-somma u s- somma ta' Lm560 (€1305) likwidata mill-perit ex parte tal- istess rikorrent (anke jekk skont l-istess perit, din is-somma ma tinkludix "the cost for the replacement of any defective electrical wiring")23, hija tal-fehma li jkun aktar ekwu li din is- somma tiġi ridotta għal €3,000.

Għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti filwaqt li tiċħad l- eċċezzjonijiet tas-soċjetà intimata: (1) tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li meta r-rikorrent xtara mingħand is-soċjetà intimata l-flat numru 18, Dora Mansions, Flat 4, Victoria Junction, Santa Luċija, din il-proprjetà kienet affetta minn difett moħbi;

(2) tilqa' t-tieni talba u tillikwida dik il-parti mill-prezz li għandha tintradd lura lir-rikorrent in vista ta' dan id-difett, fl-ammont ta' tlett elef Ewro (€3,000); u

(3) tilqa' t-tielet talba u tikkundanna lis-soċjetà intimata

tħallas is-somma ta' tlett elef Ewro (€3,000) lir-rikorrent.

L-ispejjeż, kif mitluba mir-rikorrent, għandhom jitħallsu mis- soċjetà intimata.

IMHALLEF DEP/REG 23 Il-perit ex parte qal ukoll li din is-somma ma tinkludix "any re-instatement costs and possible future structural damage, such as corrosion of steel reinforcement to concrete slabs associated with third party property", iżda lanqas il-perit tekniku ma jidher li inkluda tali spejjeż, għaliex fil-fatt spjega li kien wasal għall-ammont ta' €4000 abbażi tal-ħsarat li kkonstata waqt l-aċċess.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR. JOSETTE GRIMA LIBRERI LL.D Il-Pulizija (Spettur Jurgen Ghio) Vs Lawrence Schranz

Illum 25 ta' Ottubru 2017 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Lawrence Schranz, iben David u Lourdes nee' Agius, imwieled Pieta', fit-28 ta' Novembru 1972, u residenti 10, Triq Ghan Dwieli, Ħal Balzan, detentur ta' karta tal-identita' 232727(M) akkuzat talli :- Nhar it-12 ta' Marzu 2013 ghal habta tal-hdax ta' filghaxija (23:00) gewwa Triq il- Vittmi tax-Xoghol Rahal Curmi Dimech u f'dawn il-gzejjer bil-hsieb li jikkaguna ferita ta' natura gravi, maghmula b'arma regulari, inkella bi strument li jaqta' jew iniggez fuq il-persuna ta' Kyle Blaut minn Hal Borg Micallef, wera dan il-hsieb b'atti esterni u ta' bidu ghall-eskuzzjoni tad-delitt liema delitt ma giex esegwita minhabba xi haga accidentali u indipendenti mill-volonta' tieghu.

U aktar fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, minghajr il-hsieb li joqtol jew li jqieghed il-hajja ta' Kyle Blaut minn Hal Bartolo Gata f'periklu car, ikkaguna griehi ta' natura hafifa fuq il-persuna hajja ta' Kyle Blaut minn Hal Borg Micallef b'arma regulari, inkella bi strument li jaqta' jew iniggez; U aktar fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, hebb ghal Sarah Mersey sabiex jingurjaha, idejjaqha, jew jaghmilha l-hsara.

U aktar fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi bil-lejl, kiser volontarjament il-bon ordni jew il-kwiet tal-pubbliku;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi qal fil-pubbliku xi kliem oxxen jew indecenti; U aktar fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi ghamel ingurji jew theddid jew provokazzjoni b'mod li hareg mill-limiti tal-provokazzjoni fil-konfront ta' Kyle Blaut u Sarah Mersey; Il-Qorti hija mitluba sabiex titratta l-imputat bhala ufficjal jew impjegat pubbliku, liema ufficjal kellu d-dmir jissorvelja biex dawn ir-reati ma jsirux u minhabba l- kariga tieghu huwa kellu d-dmir li jimpedixxi ai termini tal-artikolu 141 tal-Kap 9 tal-Ligijeit ta' Malta.

Rat il-kunsens tal-Avukat Generali sabiex il-kaz jigi trattat bi procedura sommarja u li l-imputat iddikjara li ma kellux oggezzjoni li l-kaz tieghu jigi hekk trattat.

Semghet is-sottomissjonijiet.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat L-imputat jinsab akkuzat b'attentat ta' ferita gravi, li kkaguna ferita hafifa fuq Kyle Blaut u b'diversi kontravenzjonijiet.

Mill-provi prodotti rrizulta s-segwenti:  Fit-12 ta' Marzu 2013 ghall-habta tal-hdax ta' filghaxija l-imputat kien rieqed fil-basement tal-proprjeta' tieghu.

Dak iz-zmien il-proprjeta' tieghu kienet qeghda fi stat ta' kostruzzjoni.

 L-imputat huwa fil-korp tal-pulizija u fid-data koncernata kien stazjonat l-SAG.

Imma dakinhar ma kienx xoghol.

 Waqt li kien rieqed sema' storbju minn fuqu u minnufih haseb li dahlu xi nies biex jisirquh bhalma diga' kien gralu.

L-istorbju ghalhekk kien gej minn proprjeta' tieghu.

 L-imputat cempel ghall-assistenza tal-pulizija.

PS 112 Oliver Diacono xehed li huwa flimkien ma' PC 1232 kienu mobile u wara li rcieva telefonata mid-

1 Seduta tas-16 ta' Frar 2015

depot, ipprova jikkalma lill-imputat fuq il-mowbajl.

L-imputat instema' nervuz u beda jghidlu biex ifittxu jmorru ghax kien se jxoqqhom.

 L-ewwel ma waslu fuq il-post kienu PC 1081 u PC1538.

PC1996 Raymond Henny xehed u kif waslu fuq il-post ra lis-Surgent 848 (l-imputat) li kien pajzan.

L-imputat talab lil PC 1538 l-arma ghaliex kienu dahlulu u billi l-post kien tieghu anki jekk fl-akkademja jigu mghallma li l-arma m'ghandekx ittiha lil haddiehor.

Kif ta l-arma lill-imputat, dan telaq minn fuq il- post. Il-kollega tieghu mar wara l-imputat u x-xhud beda jipparkja.

Sakemm ipparkja sema ghajjat.

Tela' t-tarag, dahal fil-oost, ma setax jara izda dahal ghaliex kien hemm dlam cappa, ma setax jara izda dahal ghax sema' l-hoss.

Sema' hafna ghajjat u kien hemm konfuzjoni, dlam, torches, u kif dhalt ezatti s-Surgent 848 tani l-arma u dahhal l-arma lura fil-pocket.

L-imputat kien irrabjat hafna maz-zghazagh u firdu lill-imputat minn mal-guvni ghax kien maqbud mieghu.

Il-guvni u t-tfajla kienu bilqeghda fi spazju kobor ta' shaft.

L-imputat beda jigbed lill-guvni biex iqum.

Il-guvni ma qamx mill-ewwel ghaliex kien mal-art u l-imputat beda jigbdu.

L-arma kienet ghadha f'idejn l-imputat dak il-hin u x-xhud rah ixejjer bl-arma biex itella' lill-guvni.

Kien hemm konfuzjoni u x-xhud talbu l-arma u l- imputat tahilu lura.

L-imputat beda jihhendilja lill-guvni u lit-tfajla b'mod aggressive.

Il-guvni u t-tfajla ma rribellawx u bdew ighajtu li huma ma kienu ghamlu xejn.

Meta hargu 'l barra l-guvni beda jzomm halqu u kellu d-demm.

L-imputat anki mat-tfajla kien aggressive – jaf li mbuttaha f'daharha u kwazi tgerbet ghall-barra.

 PC 1538 Raymond Henny xehed ukoll li wara li ta l-arma lill-imputat sema' hoss u nduna li l-imputat kien ikkokja l-arma.

Infatti wara li l-imputat tahilu lura sab li kien hemm bullet fic-chamber li qabel ma kinitx hemm.

In kontro-ezami ikkonferma li l-imputat ikkokja l-arma qabel ma kien hemm l-inkontru maz- zewg persuni.

 PC 1081 Jonathan Fleri li kien xoghol flimkien ma' PC 1538 ikknferma li hekk kif waslu fuq il-post, l-imputat kien qed jistennihom, waqqafhom u talab l-arma lil PC 1538.

Hekk kif PC 1538 tah l-arma l-imputat dahal jigri fil-post.

PC 1081 nizel mill-karozza u mar jigri warajh.

Il-post kien ghadu qed jinbena, kien bla saqaf u mudlam.

Hareg it-torc u bdew ifittxu.

Meta waslu fejn kienu l- persuni, l-imputat qabez fuqhom mill-ewwel u qajmuhom.

Kienu tfajla u guvni.

L-imputat ta daqqa ta' ponn go wick il-guvni.

Qamet kommossjoni u firduhom.

Sakemm hargu lill-persuni 'l barra l-imputat ta daqqa ta' ponn ohra lill-guvni f'dahru u imbotta lit-tfajla 'l barra.

Meta ta daqqa ta' ponn lill- guvni l-arma kienet f'idejn l-imputat.

Huwa laqtu f'wiccu pero' ix-xhud ma rax l-impatt fis-sens li ma setax ighid jekk l-imputat laqatx lill-guvni b'idu jew hux bl-arma.

Il-guvni beda jghidlu biex jieqaf ghax ma kienu qed jaghmlu xejn hemm.

L-imputat stqsihom ghalfejn regghu marru jisirquh.

Kif is-sitwazzjoni ikkalmat u waslu l-pulizija tad-

distrett u bdew ikellmu liz-zghazagh l-imputat ta l-arma lura lil PC 1538.

F'hin minnhom l-imputat qal liz-zghazagh li kellhom jirringrazzjaw lil Alla li kien hemm il-pulizija ghax darb'ohra ma jcemplilhomx u ma kienux johorgu hajjin minn hemm.

In kontro-ezami spjega li PC 1538 wasal fuq wara li l-imputat kien diga' ta l-ewwel daqqa lill-guvni.

 Kyle Xicluna spjega li fil-gurnata tal-incident, it-tfajla tieghu Sarah Mersey u huwa ma kellhomx fejn jorqdu u billi kienet ftit kesha dahlu fil-bini inkwistjoni f'Rahal Curmi Dimech.

Huma firxu u poggew bilqeghda.

Dan kien f'xid-9/10 ta' filghaxija.

Imbaghad semghu l-hsejjes, ra t-torches, u nduna li kienu pulizija.

Huwa haseb li probabbli xi hadd irrapporta li huma kienu hemm.

Huma baqghu bilqeghda u m'ghamlu xejn.

Kien hemm il-pulizija u wiehed minnhom qabez fuqu.

Dagha u beda jghajjat mieghu.

Huwa ma rrikonoxxix wiccu.

Tah f'dahru, f'wiccu, jimbottah minn post ghall-iehor u anki ta daqqa lit-tfajla.

Dan il- persuna kien liebes skur.

Huwa xehed li jaf li qala daqtejn b'xi haga iebsa.

Qal li huwa ma xtaqx jiehu passi kontra l-imputat.

In kontro- ezami xehed li huwa minnu li dahal fil-proprjeta' tal-imputat u li biex dahal kien hemm injam u ressqu.

 Sarah Difesa ukoll ikkonfermat li dakinhar tal-akkadut hija kienet flimkien ma' Kyle u ma kellhomx fejn jorqdu u billi kienet il-kesha dahlu f'post li kien ghadu qed jinbena.

X'hin kienu hemm raw torches u huma stess ghajtulhom.

Kienu pulizija u l-imputat li hija gharfet fl-Awla.

L-imputat dahal l-ewwel u l-pulizija warajh.

Kyle u hija qalu lill-imputat mill-ewwel li huma kienu dahlu biex jorqdu biss izda ma tax ikazhom u qabad lil Kyle Blaut.

Hija ma setghetx tara sew minhabba d-dlam u l-konfuzjoni.

 Dr Edward Dos Santos Calcado ikkonferma c-certifikat mediku rilaxxjat minnu5.

Kyle Blaut kellu selha kbira superficjali fuq in-naha ta' wara tal-ispalla x- xellugija forma ta' trijangolu u zewg centimetri; selha superficjali fuq in-naha ta' wara tal-ispalla l-leminija, forma ovali, tul ta' 3 centimetri; girfa hamra tul ta' 10 centimetri fuq in-naha tal-lemin tas-sider; girfa ohra hamra tul 10 centimetri; selha hamra ovali, dijametru 5 centimetri.

Ilmenta wkoll minn ugiegh fl-imnieher.

Dr Giuliano iccertifika li n-natura tal-griehi sofferti kienu ta' natura hafifa.

 PS 602 Antoine Azzopardi Galdes Giappone mar fuq il-post.

Kien hemm kommossjoni u l-pulizija tal-mobile kienu waslu diga'.

Il-guvni kellu d-demm ma' halqu.

Ix-xhud zamm lill-guvni u t-tfajla hdejh billi PS 364 (l-imputat) kellu 'temperament daqsxejn gholi u

2 Seduta tad-9 ta' Ottubru 2013 3 Seduta tad-9 ta' Ottubru 2013 4 Seduta tal-20 ta' Novembru 2013 5 Dok JV23 a fol 26 tal-process 6 Seduta tal-20 ta' Novembru 2013

L-imputat qal lil Kyle Blaut li darb'ohra ma kienx ighajjat lill-pulizija.

Ix-xhud ha lil guvni u t-tfajla l-ghassa.

Huma kellhom xi affarijiet maghhom konsistenti f'xi kutri u affarijiet.

Huma lmentaw li gew imsawtin.

Iz-zghazagh qalulu li huma kienu dahlu biss biex jorqdu.

Lill-guvni haduh il-poliklinik.

 Wpc 51 Louise Mc Kay xehdet li l-imputat huwa membru tal-korp, Surgent

Elgadi membru tal-korp tal-pulizija fis-6 ta' April 1991.

Ghall-habta tal-11:20pm ircevew telefonata mill-imputat permezz tal-control room fejn infurmahom li kien hemm xi nies fil-binja tieghu.

Avzaw vettura ohra li kienet izjed vicin minnhom ossija PC 1081 u PC1538.

Sakemm waslu fuq il-post u pparkjaw u nizlu mill-vettura sab lill-imputat, PC 1081 u PC 1538 flimkien ma' PS 353 u tfajla u guvni.

Is-surgent tad-distrett kien qed ikellem lill-guvni u t-tfajla.

L-imputat kien irrabjat u qalilhom li darb'ohra ma kienx igib lill-pulizija.

Elgadi PS274 Oliver Ward Coppola ikkonferma dak li qal PC 1232.

 L-Ispettur Jurgen Spiteri Hili xehed dwar l-investigazzjoni.

In kontro-ezami12 ikkonferma li kemm Kyle Blaut u Sarah Mersey ma xtaqux li jittiehdu proceduri kontra l-imputat

 L-imputat xehed13 li fit-12 ta' Marzu 2013 kien rieqed fil-basement tad-dar.

Ghall-habta tal-hdax/hdax u nofs ta' filghaxija sema' storbju gej min-naha ta' fuq.

Libes u tela' jigri biex jara x'gara.

Induna li l-injam li kien jimbarra l-bieb biex hadd ma jidhol kien gie imbuttat.

Il-binja kienet qed tinbena.

L-imputat esebixxa Dok LG7 (ritratt) fejn instabu l-persuni.

Huwa spjega li huma setghu facilment ikollhom access u jinzlu gos-shaft u ghalhekk jinzlu fil-proprjeta' fejn kien qed ighix hu.

Tmien filati kien hemm biex ikunu fil-bitha tieghu fejn ghandu zewgt bibien u zewgt itwieqi.

Huwa beza' li setghu dahlu fil-proprjeta' ta' ommu ghaliex dan tmiss mal-proprjeta' tieghu.

Spjega li stenna ill-pulizija jaslu fuq il-post.

Huwa talab l-arma lil wiehed mill-pulizija Mizzi billi huwa kien jaf il-post.

Huwa kien cert li dawn dahlu biex jisirqu.

F'Ottubru 2011 kien insteraq u haseb li kien se jigri l-istess.

Huwa qal li tela' fuq biex jara x'kien hemm.

Kif huwa nnota lil dawn iz-zewgt persuni ta l-arma lill-pulizija biex ikun jista' jigbidhom ghaliex kienu f'rokna jistahbew.

Gibed lill-guvni u imbaghad lit-tfajla u imbaghad hadu hsiebhom il-

77 Seduta tad-29 ta' Jannar 2014 8 Seduta tat-12 ta' Gunju 2014 9 Seduta tas-16 ta' Frar 2015 10 Seduta tal-11 ta' Mejju 2015 11 Seduta tad-9 ta' Ottubru 2013 12 Seduta tal-21 ta' Novembru 2016 13 Seduta tal-21 ta' Novembru 2016

Imbaghad iccekkja l-proprjeta' ta' ommu u haduhom l-ghassa.

In kontro-ezami, l-imputat qal li m'hemm xejn bil-miktub li jkollok f'idejk arma ta' haddiehor biex tidhol.

Din hija biss prassi.

Ma jeskludix li kkokja l-arma qabel dahal.

Darba dahal fil-post, meta ghadda l-arma lura lill-pulizija huwa nduna li z-zghazagh ma kienux armati.

Mistoqsi jekk ipprovokawhx irrisponda li le izda ma riedhomx jibqghu fil-proprjeta'.

Meta mistoqsi dwar ic-certifikat ezebit huwa qal li ma seta' jghid xejn. qed tinbena. hemm ohrajn pajzana.

Huwa kkonferma dak li f'qal fl-istqarrija tieghu li ma messhomx.

Fl-istqarrija14 bazikament ta l-istess versjoni, hlief li dakinhar cahad li kien ikkokja l-arma.

Wiegeb ukoll li l-atteggjament tal-persuni involuti kien wiehed kalm u m'offrewx rezistenza.

Irrisponda li ma ra lill- ebda pulizija jerfa' jdejh fuq dawn iz-zewg persuni.

Jehtieg ghalhekk li abbazi tar-rizultanzi processwali din il-Qorti tezamina jekk l- imputazzjonijiet addebitati lill-imputat gewx ippruvati sal-grad rikjest mil-ligi.

Fl-ewwel lok, wara li l-Qorti ezaminat ix-xhieda u l-atti tqis li l-versjoni mressqa mill-prosekuzzjoni hija dik veritiera.

L-imputat ma jistax jitwemmen meta jsostni u jixhed li ma jafx kif kienu kkagunati l-griehi sofferti minn Kyle Blaut.

Id- dinamika ta' dak li gara huwa car ghall-Qorti: l-imputat waqt li kien rieqed fil- basement tal-proprjeta' tieghu tard filghaxija, sema' hoss gej min-naha ta' fuq tal-istess binja li kienet ghadha qed tinbena.

Billi kien gie misruq madwar sena u hames xhur qabel mill-istess binja, hu mill-ewwel haseb li kien hemm il-hallelin.

Cempel ghall-assistenza tal-pulizija.

Il-pulizija waslu fi ftit minuti u sabu lill- imputat barra jistenna.

L-imputat talab lil PC 1538 l- arma tas-servizz.

PC 1538 tah l-arma u l- imputat dahal jigri fil-proprjeta' tieghu li kienet qed tinbena.

L-imputat ikkokja l- arma.

PC 1081 mar wara l-imputat filwaqt li PC 1538 ipparkja l-karozza, izda anki huwa tela' fuq eventwalment.

PC 1081 kellu torc fuqu u xeghlu minhabba li fil- binja kien hemm id-dlam.

Konferma li t-torc inxteghel gejja wkoll mix-xhieda ta' Kyle Blaut u Sarah Mersey.

Dawn iz-zewg zghazagh kienu f'rokna bilqeghda f'dik il-parti tal-binja li kienet intiza biex tkun shower.

Dawn iz-zghazagh bdew ighidu li dahlu fil-binja biss biex jorqdu, kienu kalmi u m'offrw l-ebda tip ta' rezistenza.

Huwa evidenti li dawn iz-zghazagh kienu qeghdin fil-proprjeta' tal-

14 A fol 5 tal-process

imputat verament biex jorqdu (mhux qed jinghad hawn li ghamlu sew li dahlu fi proprjeta' ta' terz minghajr il-kunsens ta' dak it-terz!).

L-imputat hekk kif irrizulta mix-xhieda ta' diversi ufficcju tal-pulizija kien irrabjat sew.

Kif ra liz-zewg zghazagh, anki jekk ma kienux armati u m'offrewx rezistenza, refa' jdejh fuq Kyle Blaut.

Ma llimitax ruhu li jigbdu minn bilqeghda kif sostna, izda tah daqqa fuq wiccu bl-id li fiha kellu l-arma kkokjata.

Rega' refa' jdejh fuqu u kkawzalu diversi griehi hekk kif iccertifikat mit-tabib.

Huwa evidenti mic- certifikat li l-imputat ta daqqiet bl-id li fiha kellu l-arma anki mid-dimensjonijiet tal-istess griehi.

Oltre' dan l-istess Kyle Blaut xehed li l-imputat tah b'xi haga iebsa u gie wkoll ikkonfermat minn PC 1081.

L-arma rritornaha biss wara li ntalbet lilu.

Id-difiza enfasizzat hafna fuq il-punt li z-zewg zghazagh dahlu billejl fil-proprjeta' tal-imputat u li kien facli ghalihom li jaccedu ghal fejn kien qieghed rieqed l- imputat.

Il-ligi fl-artikoli 223 u 224(a) tal-Kodici Kriminali jipprovdu: "223.

Ma hemmx reat meta l-omiċidju jew l-offiża fuq il-persuna huma ordnati jew permessi mil-liġi jew mill-awtorità leġittima, jew meħtieġa mill-bżonn attwali tad-difiża leġittima ta' wieħed innifsu jew ta' ħaddieħor.

Jidħlu taħt il-każijiet ta' bżonn attwali tad-difiża leġittima, dawn li ġejjin: (a) jekk l-omiċidju jew l-offiżi fuq il-persuna jsiru filwaqt li wieħed, bil-lejl, ikun qiegħed jirreżisti biex ma jħallix l-iskalata jew il-ksur ta' reċinti, ta' ħitan, jew ta' bibien li minnhom tidħol għal dar jew appartament abitat, jew ta' post li jagħmel magħhom, illi jkun jinfed, direttament jew indirettament, ma' dik id-dar jew ma' dak l-appartament;" Tali sottomissjoni ma tistax tintlaqa' fil-kaz odjern. referenza ssir ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Connell Farrugia Vidal fejn intqal:

"L-appellant jippretendi li huwa ghamel dak li ghamel in legittima difesa tieghu

nnifsu, u addirittura jinvoka l-artikolu 224 tal-Kodici Kriminali.

Anke li kieku din il-

Qorti kellha temmen lill-appellant – u din il-Qorti qed tiddikjara car u tond li mhix

qed temmnu, bhalma ma emmnitux l-ewwel qorti – fis-sens li hutu warrbu x-

xatba tal-bieb ta' barra u dahlu fl-intrata qabel ma sejhulu, b'dan l-agir ta' hutu

ma kienet qed issir ebda 'skalata' jew 'ksur' ta' bibien fis-sens tal-artikolu 224(a)

15 Appell Kriminali deciz fit-8 ta' Frar 2002

tal-Kodici Kriminali; u wisq anqas jista' jinghad, ghalhekk, li l-appellant kien qed 'jirrezisti' biex ma jhallix 'tali skalata jew ksur'.

Fis-sentenza fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Markovic intqal: "L-Artikolu 224 tal-Kodici Kriminali jipprospetta, minghajr ma jillimita ruhhu ghali- hom, tliet kazijiet ta' bzonn attwali tad-difiza legittima.

Fosthom insibu l-paragrafu (a) li jikkonsidra bhala wiehed minn dawn il-kazijiet din l-eventwalita`: "jekk l-omicidju jew l-offizi fuq il-persuna jsiru fil-waqt li wiehed, bil-lejl, ikun qieghed jirrezisti biex ma jhallix l-iskalata jew il-ksur ta' recinti, ta' hitan, jew ta' bibien li minnhom tidhol ghal dar jew appartament abitat, jew ta' post li jaghmel maghhom, illi jkun jinfed, direttament jew indirettament, ma' dik id-dar jew ma' dak l-appartament" (sottolinear ta' din il-Qorti).

Kif jidher car mit-test tal-ligi, u senjatament mill-kliem sottolineati, l-agent irid ikun qed jirreagixxi (ghall-aggressjoni jew minaccja minnu ga percepita bhala in- gusta u gravi) proprju biex ma jhallix, fost affarijiet ohra, li jsehh il-ksur ta' bibien.

F'din l-ipotesi kontemplata mill-legislatur, bejn l-agent u l-aggressur jinterponu ruhhom ir-recint jew il-hajt jew il-bieb, li, una volta skalati jew imkissra skond il-kaz, ikun ifisser li l-aggressjoni jew minaccja x'aktarx issir wahda vera- ment inevitabbli, u mhux semplicement prezunta li hi inevitabbli – tali prezunzjoni hija proprju l-iskop ghala l-legislatur ghazel li jsemmi tliet sitwazzjonijiet partiko- lari fl-imsemmi Arikolu 224 u jikkwalifikahom bhala "kazijiet ta' bzonn attwali tad- difiza legittima".

Jekk issirx effettivament wahda inevitabbli wara li jkun sar il-ksur u gie ottenut id-dhul ikun jiddependi mic-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Kif gie mfisser minn din il- Qorti fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta v. Connell sive Pesci Portelli O'Toole u Gaetano Fituri, aktar 'l fuq imsemmija: "...ottenut id-dhul kollox jiddependi jekk jikkonkorrux l-elementi kollha li dottri- nalment huma meqjusa necessarji biex wiehed jista' jitkellem fuq legittima difiza – cioe` il-bzonn li l-minacca tkun gravi, tkun ingusta, tkun inevitabbli u fuq kollox li r-reazzjoni tkun proporzjonata ghall-minaccja jew ghall-aggrassjoni." 17 Bil-paragrafi (a), (b) u (c) tal-Artikolu 224 tal-Kodici Kriminali, il-legislatur ried jelimina id-dubbju li seta' kien hemm jekk f'dawk ic-cirkostanzi kif hemm deskritti kienx nieqes xi wiehed mill-elementi tal-legittima difiza.

Hekk, per ezempju, ma jistax ikun hemm dubbju, ghax dak id-dubbju nehhieh l-istess legislatur, jekk

minaccja ghall-kastita` ta' persuna ghandhiex titqies bhala minaccja "gravi".

propozitu huwa interessanti dak li josserva l- Prim Imhallef Emeritu Professur J. J.

Dalli dwar id-differenza bejn l-Artikolu 224(a) u l-Artikolu 227(b) tal-

16Qorti tal-Appell Kriminali deciza fis-16 ta' Ottubru 2003 17 Vol.

S'intendi, jekk ma jkunx hemm l-element tal-propozjonalita`, izda jkun hemm it- tliet elementi l-ohra, wiehed jinkorri fl-eccess tal-legittima difeza kontemplat fl-Artikolu 227(d) tal-Kap.

XXXIX,IV, 1072)."18 Minn dan kollu li ghadu kif inghad, din il-Qorti tasal ghall-konkluzzjoni li ma hemmx ghalfejn ikun beda l-ksur (jew tkissir) effettiv ossia materjali tal-bieb (re- cint jew hajt), fis-sens li beda jitkisser il-bieb (kif kjarament kienet qed tifhem l- ewwel Qorti u kif jidher li gew indirizzati l-gurati) – u dan apparti r-rekwizit ta' "bil-lejl", li f'dan il-kaz ma hux in kontestazzjoni.

Fil-kawza fl-ismijiet Ir- Repubblika ta' Malta v. Connell sive Reno Portelli O'Toole u Gaetano Fituri, ga` citata, din il-Qorti qalet hekk: "Mill-kliem tal-ligi huwa ovvju li mhux qed jigi kontemplat il-kaz fejn l-aggressur diga` dahal fid-dar jew fl-appartament izda biss il-kaz fejn ikun hemm il-minaccja attwali tad-dhul."19 "Minaccja attwali", apparti li tfisser minaccja prezenti, tfisser ukoll, fid-dawl ta' dak li nghad aktar 'l fuq f'din is-sentenza, li jrid ikun beda jsir xi haga li ragonevolment u oggettivament x'aktarx iwassal ghal tali ksur, ghax anke f'sitwazzjoni simili wiehed jista' jghid li "the property is being invaded".

Mhux bizzejjed, per ezempju, il-millanterija ta' x'wiehed hu kapaci li jaghmel jew is- semplici theddid bil-kliem ta' tali tkissir; mill-banda l-ohra ma hemmx ghalfejn li jkun sar tkissir materjali (kif donnha kienet qed tifhem li kellu jkun hemm l-ewwel Qorti)."

Fil-kaz odjern ma kien hemm l-ebda skalata jew ksur ta' recinti, ta' hitan jew ta' bibien li l-imputat kien jehtieglu jirrezisti sabiex iz-zghazagh inkwistjoni ma jid- hlux.

Dak li rrizulta huwa li z-zghazagh dahlu fil-proprjeta' tal-imputat minghajr il- permess tieghu billi warbu l-injam li kien hemm fil-punt tad-dhul tal-binja inkwist- joni.

Dan bla ebda dubju kien zbaljat min-naha taghhom u jikkostitwixxi fih in- nifsu kontravenzjoni ta' vjolazzjoni tal-proprjeta'.

L-imputat sostna li kien facli ghalihom li jidhlu fil-basement fejn kien qieghed rieqed huwa.

ritratti mill-imputat.

Il-Qorti ma tqisx li kien ikun daqstant facli biex iz-zewg

zghazagh jaccedu ghal fejn kien qieghed jabita tenut kont tal-gholi.

lanqas gie ppruvat li z-zghazagh ippruvaw jaccedu ghal dik il-parti tal-binja fejn

kien qieghed joqghod l-imputat.

Iz-zghazagh dahlu fil-binja in kostruzzjoni, li kie-

net anki bla saqaf, biss biex jistkennu.

ghall-imputat jew ghall-familja tieghu.

m'offrewx rezistenza, kienu kalmi u mhux armati.

Stabilit dan, il-Qorti se tghaddi biez tezamina l-imputazzjonijiet dedotti fil-konfront

Attentat Ferita Gravi Permezz tal-ewwel imputazzjoni l-imputat gie akkuzat b'attentat ta' ferita gravi. il- Qorti tirreferi ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Sandro (Alexander) Hodzic fejn inghad: "Jinghad qabel xejn illi sabiex jissusti ir-reat tal-offiza volontarja, hi mehtieg l- intenzjoni generika li wiehed jaghmel hsara.

"Jekk l-intenzjoni ta'l-agent tkun li jaghmel hsara, zghira kemm hija zghira dik il-hsara li jkollu f'mohhu li jaghmel, hu irid wiegeb ghall-konsegwenzi kollha li effettivament jirrizultaw bhala konsegwenza diretta ta'l-ghemil tieghu." (ara sentenza Il-Pulizija vs Emanuel Giuliano deciza Appelli Kriminali 30/03/1998).

Il-Qorti tosserva madanakollu illi peress illi f'dana it-tip ta' reat, kif gie sottolinjat huwa bizzejjed illi l-intenzjoni tkun wahda generika, allura fost l-awturi hemm diskordju dwar jekk jistax ikun hemm tentattiv ta' offiza gravi.

Illi ukoll f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appelli Kriminali fil-kawza fl-ismijiet Ir- Repubblika vs Domenic Attard Biancardi deciza fis-16 ta' Ottubru 2003, il-Qorti iccitat lill- awtur Francesco Galea Sciberras fit-tul: "Fost l-awturi hemm diskordju dwar jekk jistax ikun hemm tentattiv ta' offiza gravi.

20 Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali deciza fit-18 ta' Settembru 2013

U ikkonkludiet: "Din il-Qorti tara li dana il-bran jaqbel anke mad-dottrina li dejjem giet accetatat mill-Qrati ta' Gustizzja Kriminali taghna, u cioe' li jista' ikollok tentattiv ta' offiza gravi jew tentattiv ta' offiza gravissima, purche' jigi pruvat li l-agent kellu l-intenzjoni specifika li jikkaguna xi wahda min dawk il-konsegwenzi li jikkaratterizzaw l-offiza gravi jew l-offiza gravissima skond il-kaz.

Hekk, per ezempju, ma jistax ikun hemm dubbju li jekk persuna isawwat mara tqila bl-intenzjoni specifika li ggieghelha tehles qabel iz-zmien jew bl-intenzjoni specifika li dik il-mara tabortixxi, jekk ma jirnexxilhiex fil-hsieb taghha (u salv l- elementi l-ohra kollha tat-tentattiv) huwa koncepibbli d-delitt ta' tentattiv ta' offiza gravi fl-ewwel lok u dak ta' tentattiv ta' offiza gravísima fit-tieni lok."

Illi kif diga inghad fil-kaz ta' offiza volontarja, l-intenzjoni generika sabiex wiehed jaghmel hsara hija bizzejjed izda fil-kaz tat-tentattiv tar-reat tal-offiza gravi jew gravíssima l-prosekuzzjoni jenhtiegilha tipprova lil hinn minn kull dubbju illi l- persuna akkuzata kellha l-intenzjoni specifika illi tikkaguna hsara gravi fuq il- vittma."

Mill-provi prodotti ma jirrizultax fl-ewwel lok li gie ppruvat li l-imputat kellu l-

intenzjoni specifika li jwegga' gravement lil Kyle Blaut.

Huwa minnu li kellu l-

imputat fl-ebda mument ma pprova jispara tali arma.

Gie stabilit, kif fuq rilevat, li kien l-imputat li kkaguna griehi hfief fuq Kyle Blaut u dan kif certifikat mit-tabib li invista lill-istess Blaut.

Id-difiza waqt it-trattazzjoni sostniet li ladarba Kyle Blaut wera x-xewqa li ma jittiehdux proceduri fil-konfront tal-imputat isegwi li inkwantu ghal din l- imputazzjoni ghandu jigi dikjarat procediment ezawrit.

Din il-Qorti ma taqbilx invista tal-fatt li filwaqt li huwa minnu li l-ufficjal prosekutur kien qallu inizjalment li ma xtaqx li jittiehdu proceduri biex ma jkabbarx l-affarijiet ma jirrizultax li gie ffirmat xi waiver u lanqas ma gie dikjarat hekk mill-istess Kyle Blaut fuq il- pedana tax-xhieda.

Kontravenzjonijiet Inkwantu ghal dak li huma kontravenzjonijiet migjuba fil-konfront tal-imputat dawn gew preskritti billi l-incident sehh fit-12 ta' Marzu 2013 u c-citazzjoni odjerna giet prezentata fir-registru tal-Qorti biss fl-14 ta' Awwissu 2013 u ghalhekk meta l-perjodu preskrittiv ta' tlett xhur kien ilu li ddekorra.

Addebitu a tenur tal-artikolu 141 tal-Kodici Kriminali Gie ippruvat li fid-data tal-incident l-imputat kien membru tal-Korp tal-Pulizija li kien stazzjonat fl-SAG.

Ghalhekk dan l-addebitu gie ppruvat.

Illi inkwantu ghall-piena li ghandha tigi erogata din il-Qorti qeghda tiehu in kunsiderazzjoni n-natura tar-reat, ic-cirkostanzi tal-kaz u l-fedina penali tal- imputat li hija wahda netta.

Il-Qorti tqis li l-imputat affacjat bis-sitwazzjoni kif kien ghamel sew li cempel ghall-assistenza tal-pulizija izda huwa kellu jhalli f'idejhom u mhux qabad u agixxa kif fettilu f'mohhu.

Ghalhekk din il-Qorti tqis li ghandha tikkundanna lill-imputat ghal sentenza ta' prigunerija izda li ghandha tigi sospiza.

Ghal dawn il-motivi din il-Qorti filwaqt li ma ssibx lill-imputat hati tal-ewwel imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u minnha tilliberah, u filwaqt li tiddikjara procediment estint inkwantu ghat-tielet, raba', hames u sitt imputazzjonijiet

inkantu huma preskritti, wara li rat l-artikoli 221(1) u 141 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet

ta' Malta ma tilqax l-eccezzjoni sollevata mid-difiza u issib lill-imputat hati tat-tieni

imputazzjoni u kif ukoll tal-aggravju dedott fil-konfront tieghu u ghalhekk

tikkundannah ghal tlett (3) xhur prigunerija li bl-applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qeghdin jigu sospizi ghal sentejn millum.

Il-Qorti spjegat lill-hati l-konsegwenzi jekk huwa jikkommetti reat iehor waqt il- perjodu operattiv ta' din is-sentenza.