Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' November 2020

Numru 6 Rikors Kostituzzjonali Numru 36/18 JVC

Henry Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Grech Pisani u ghal kull interess martu Madeleine Scala v. L-Avukat tal-Istat u Georgina Woodhouse Scicluna

Cuomo il-proceduri jittrattaw ilment maghmul mill-attur Henry

Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Grech Pisani illi huwa sofra ksur tal-jedd tieghu sancit

permezz tal-ewwel artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea

ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali minhabba l-

applikazzjoni tal-Artikoli12 (2) u 12 (3) u l-Artikolu 12B introdott permezz

tal-Att numru XXVII tal-2018 tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta li skont

huwa qed iccahduh mit-tgawdija pacifika tal-proprjeta` tieghu bl-indirizz

59 Triq il-Lvant (East Street) Fleur-de-Lys, Birkirkara.

Dan il-fond kien gie mghoddi b'titolu

ta' enfitewsi temporanja mill-Kontessa Maria Teresa Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr

Grech Pisani, omm l-appellant, lil Filippo Woodhouse Scicluna, ir-ragel tal-appellata Woodhouse Scicluna,

permezz ta' kuntratt ta' enfitewsi temporanja fl-atti tan-Nutar Alexander

Gouder Celestre Sant datat 30 ta' Jannar 1962 ghal zmien ta' sbattax (17) -il

sena li bdew jiddekorru mill-1 ta' Marzu 1962 versu c-cens annwu u

temporanju ta' mitt lira (Lm100).

Fil-31 ta' Jannar 1979 kienet harget

Ordni ta' Rekwizizzjoni fir-rigward ta' dan il-fond u l-Kontessa Maria

titolu ta' enfitewsi temporanja lill-istess Filippo Woodhouse Scicluna permezz ta' kuntratt

datat 27 ta' April 1979 ghal perjodu ulterjuri ta' wiehed u ghoxrin sena

(21) versu c-cens annwu u temporanju ta' mija u hamsin lira (Lm150), u

sussegwentement harget Ordni ta' Derekwizizzjoni fid-9 ta' Ottubru 1979.

Fil-frattemp kien gie ntrodott l-Att XXII tas-sena 1979 permezz ta' liema,

qua cittadini Maltin illi kienu jokkupaw il-fond inkwistjoni bhala r-residenza

ordinarja taghhom, Filippo Woodhouse Scicluna, llum defunt, u martu l-appellata

awtomatikament gew ntitolati skont il-Ligi li jibqghu jokkupaw l-fond wara

l-gheluq taz-zmien tal-koncessjoni enfitewtika temporanja taht titolu ta'

kera a tenur tal-Artikolu 12 (2) tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta.

Kontessa Maria Theresa Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Grech Pisani mietet fis-27 ta' April

2014 u l-fond inkwistjoni ddevolva b'wirt favur uliedha, u l-appellant

akkwista s-sehem tal-werrieta l-ohra ta' dan il-fond permezz ta' kuntratt

ta' divizjoni li sar bejn l-ahwa.

Illi pero, peress illi l-enfitewsi temporanja

originarjament koncessa minn ommu lil Filippo Woodhouse Scicluna giet konvertita

f'kera protetta ai termini tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta, l-appellant

ma setghax jiehu l-pussess tal-fond inkwistjoni, peress illi l-appellata

Woodhouse Scicluna ghadha tirrisjedi f'dan il-fond taht l-istess titolu ta' kera.

Illi ghalhekk

fl-2018 l-appellant intavola kawza quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Civili

permezz ta' liema ilmenta illi huwa qieghed isofri ksur tad-drittijiet

fondmentali tieghu sanciti permezz tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-

Konvenzjoni

Ewropea

b'konsegwenza

tal-applikazzjoni

dispozizzjonijiet relattivi tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta.

Peress illi fil-

mori tal-kawza kien gie ntrodott l-Artikolu 12B tal-Kapitolu 158 permezz

tal-Att numru XXVII tal-2018, l-appellant kien gie awtorizzat mill-ewwel

Qorti sabiex izid talba relattiva ghal dan l-artikolu, u cioe` r-raba' talba.

Ghalhekk huwa talab lill-ewwel Qorti sabiex:

Tiddikjara l-artikolu 12 (2) tal-Kap 158 jikser u jivvjola iddritt tar- rikorrenti ghat-tgawdija tal-proprjeta`taghhom bin-numru 59, East Street Fleur-de-Lys, Birkirkara u dan bi ksur tal-Artikolu numru wiehed (1) tal-Ewwel Protokol li hemm mal-Konvenzjoni Ewropea ghall-Protezzjoni tad- Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali, liema Konvenzjoni Ewropea giet ratifikata u saret parti integrali tal-ligijiet domestici fil-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta, u dan prevja u jekk hemm bzonn li tappunta periti nominandi; "2.

Tiffissa kumpens xieraq ghal tali vjolazzjoni stante l-fatt li r-rikorrenti baqa' s-snin (mit-28 ta' Frar 2000 sallum) minghajr il-pussess u t- tgawdija tal-propjeta' taghhom; "3.

Minghajr pregudizzju ghat-talba precedenti, taghti lir-rikorrent dawk ir-rimedji li jidrilha li huma xierqa fissitwazzjoni, inkluz li jiehu lura l- pussess tal-fond propjeta' taghhom 59, East Street Fleur-de-Lys, Birkirkara inkluz l-arja tal-bejt ta' fuq limsemmi fond, entro terminu qasir u perentorju li tistipula l-Qorti stess;

Tiddikjara li l-artikolu 12B (11) tal-Kap 158, jivvjola ddrittijiet fondamentali tar-rikorrenti ghat-tgawdija tal-proprjeta`taghhom mertu tal-kaz u jikser l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea Ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali, li jinsab taht il-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta, ghax 'inter alia' jimponi kondizzjonijiet godda minghajr il-kunsens tas-sid/sidien, jelimina ic- certezza legali li harget mis-sensiela ta' sentenza analogi fuq il-ksur tad-drittijiet fondamentali tas-sid ai termini ta' l-artikolu 12 tal-Kap 1581 , inkluz mill-European Court of Human Rights ta' Strasbourg, u ghandha applikabilita` retroattiva, u ghalhekk hija vjolazzjoni tad-dritt tat-tgawdija pacifika l-atturi, u konsegwentement tordna u taghti dawk ir-rimedji kollha opportuni fic- cirkostanzi inkluz li tiddikjara l-istess subartikolu 12B(11) tal-Att XXVII (27) tas-sena 2018, bla effett u tordna l-izgumbrament ta' Giorgina Woodhouse Scicluna mill-fond 59 East Street Fleur-de-Lys, Birkirkara.

"Bl-ispejjez kontra l-istess intimati u/jew min minnhom, u huma minn issa ngunti ghas-subizzjoni".

tal-possessjonijiet u beni

ta'

L-Avukat tal-Istat eccepixxa illi l-Artikolu 12(2) tal-Kapitolu 158 tal-

Ligijiet ta' Malta gie introdott ghall-skopijiet legittimi u fl-interess generali,

filwaqt illi fir-rigward tal-isproporzjon fil-kera percepibbli mis-sid, din il-

kwistjoni kienet giet indirizzata permezz tal-Att X tal-2009 skont liema l-

kera hija rivedibbli kull tlett snin skont l-Artikolu 1531C tal-Kodici Civili, u

dan apparti illi l-kera taht l-Artikolu 12(2) m'hijiex perpetwa u l-ispejjez tat-

tiswijiet li jkunu necessarji fil-fond huma a karigu tal-inkwilin.

Georgina Woodhouse Scicluna eccepiet preliminarjament illi l-azzjoni tar-rikorrenti

hija intempestiva u li r-rikorrenti kienu ghadhom ma ezawrewx ir-rimedji

ordinarji disponibbli ghalihom, u eccepiet illi r-rikorrenti Madeleine Scala

m'ghandhiex locus standi f'dawn il-proceduri u ghalhekk hija ghandha tigi

lliberata mill-gudizzju fil-konfront taghha.

Fil-mertu eccepiet illi m'huwiex

minnu li l-ante kawza tal-appellat kienet giet mgieghla tidhol fi ftehim ta'

enfitewsi temporanja mar-ragel tal-eccipjenti, u li hija tokkupa l-fond

inkwistjoni fuq bazi legali li l-ante kawza tal-appellant kienet konxja

minnha stante li meta gie konkluz il-kuntratt ta' enfitewsi temporanja

inkwistjoni kien diga hemm abbozz ta' ligi quddiem il-Kamra tar-

Reprezentanti ghall-introduzzjoni ta' protezzjoni ta' persuni li kienu

jokkupaw fondi a bazi ta' enfitewsi temporanja.

Eccepiet illi peress li l-

Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta kien gie introdott ghal ghan socjali fl-

interess pubbliku il-kumpens dovut ghal kontroll tal-uzu tal-proprjeta` ma

jistax jitkejjel mal-valur tal-fond fuq is-suq liberu, u li peress illi m'hemm l-

ebda tehid forzuz l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni m'huwiex applikabbli fil-

Eccepiet illi dan il-kontroll tal-uzu huwa wiehed temporanju u

illi l-ghan wara l-introduzzjoni tal-Kapitolu 158 huwa wiehed legittimu

ghaliex kien intiz sabiex kemm jista' jkun kulhadd ikollu fejn joqghod, u illi

meta tqis il-hardship illi ser isofri hi jekk tigi zgumbrata mill-fond

inkwistjoni komparat mat-tbatija li qed ibati l-appellat li huwa izghar fl-eta'

u benestant, it-tbatija taghha bil-wisq tizboqq dik tal-appellant u li huwa

trattament inuman u degradanti li mara ta' tmenin sena tigi mhedda bl-

izgumbrament mir-residenza taghha.

Finalment bit-tlettax -il eccezzjoni

taghha eccepiet illi hija m'ghandhiex tigi misjuba hatja ghal hlas ta'

kwalsiasi danni stante illi hija kienet qeghda biss tezercita d-drittijiet legali

Bis-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali)

tal-5 ta' Gunju 2020 gie deciz hekk:

ta'

"Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza kif isegwi: "1.

Tilqa' limitatament l-ewwel eccezzjoni fl-ewwel risposta tal- intimata Georgina Woodhouse Scicluna dwar l-intempestivita` tal-azzjoni fir-rigward tat-talba tar-rikorrenti ghar-rispresa tal-fond 59, East Street, Fleur-de-Lys, Birkirkara filwaqt li tichadha fil-bqija.

L-ispejjez relatati ma' din il-parti tal-ewwel eccezzjoni li giet milqugha ghandhom jigu sopporati mir-rikorrent u l- bqija mill-intimata Woodhouse Scicluna; "2.

Tilqa' limitatament it-tielet eccezzjoni fl-ewwel risposta ta' Georgina Woodhouse Scicluna locus standi in relazzjoni man-nuqqas tarrikorrenti Madeleine Scala u tichadha fil-bqija.

L-ispejjez relatati ma' din il-parti tal-eccezzjoni ghandhom jibqghu bla taxxa bejn ilpartijiet u l-bqija ghandhom jigu sopportati mill-intimata Woodhouse Scicluna.

Tilqa' it-tlettax-il eccezzjoni tal-intimata Georgine Woodhouse Scicluna kif kontenuta fl-ewwel risposta taghha kif dedotta bl-ispejjez kontra r- rikorrent.

Tichad il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-intimata kif kontenuti flewwel risposta u l-eccezzjonijiet tal-Avukat Generali intimat kif kontenuti fl- ewwel risposta sakemm dawn huma inkompatibbli ma' dawk hawn deciz.

Tilqa' l-eccezzjonijiet tal-intimata u tal-Avukat Generali kif kontenuti fit-tieni risposta taghhom sakemm dawn huma kompatibbli ma' dak hawn deciz.

Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrent Henry Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Grech Pisani kif kontenuta fir-rikors kostituzzjonali emendat u tiddikjara li l-artikolu 12 (2) tal-Kap 158 jikser u jivvjola d-dritt tar-rikorrent ghat-tgawdija tal-proprjeta`tieghu bin-numru 59, East Street Fleur-de-Lys, Birkirkara u dan bi ksur tal-Artikolu numru wiehed (1) tal-Ewwel Protokol li hemm mal- Konvenzjoni Ewropea ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali,

liema Konvenzjoni Ewropea giet

ratifikata u saret parti integrali tal-ligijiet domestici fil-Kap 319 tal-

Ligijiet ta' Malta;

Tilqa' in parte t-tieni talba tar-rikorrent Henry Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr

Grech Pisani u tghaddi sabiex tiffissa kumpens xieraq ghal tali vjolazzjoni

fis-somma ta' sittin elf, erba' mija u tlieta u tletin Euro (€60,433) u

tordna lill-intimat Avukat Generali llum Avukat talIstat sabiex ihallas

l-istess filwaqt li tichadha fil-bqija.

Tilqa' in parte it-tielet talba tar-rikorrent Henry Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Grech Pisani fejn talab li din il-Qorti taghti dawk ir-rimedji li jidrilha li huma xierqa fis-sitwazzjoni billi tordna hlas ta' danni mhux pekunjarji fis- somma ta' disat elef Euro (€9,000) u tordna lill-intimat Avukat Generali llum Avukat tal-Istat sabiex ihallas l-istess filwaqt li tichad it-talba fil-bqija minghajr pregudizzju ghal proceduri ohra skont il-ligi disponibbli ghar-rikorrent.

Tichad ir-raba' talba tar-rikorrent Henry Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr Gatto stante li ma tqisx li l-artikolu 12B (11) tal-Kap 158, jivvjola d-drittijiet fondamentali tar-rikorrent ghat-tgawdija tal-proprjeta`tieghu mertu tal-kaz u lanqas li jikser l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal- Konvenzjoni Ewropea Ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali, li jinsab taht il-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta.

"Bl-ispejjez kollha tal-partijiet relatati mal-ewwel talba u li ghadhom mhux decizi ghandhom jigu sopportati nofs bin-nofs bejn l-Avukat Generali llum Avukat tal-Istat intimat u l-intimata Georgina Woodhouse Scicluna.

"L-ispejjez kollha tal-partijiet relatati mar-raba' talba ghandhom jigu sopportati mir-rikorrent."

sentenza tal-Prim'Awla (Sede Kostituzzjonali) permezz ta' liema ghamel

is-segwenti talbiet:

"(i) Thassar u tirrevoka id-decide ta' l-ewwel Qorti a rigward l-ewwel eccezzjoni ta' l-intimata Georgina Woodhouse Scicluna u tilqa' u taccetta l-ewwel aggravju tar-rikorrenti appellant; "(ii) Thassar u tirrevoka id-decide ta' l-ewwel Qorti a rigward it-tlettax l-eccezzjoni ta' l-intimata Georgina Woodhouse Scicluna u tilqa' u taccetta it-tieni aggravju tar-rikorrenti appellant; "(iii) Tvarja d-decide ta' l-ewwel Qorti a rigward il-hlas u likwidazzjoni tad-danni prekunarji u non-prekunarji, billi ma hemmx proporzjonalita` kif xieraq, kif spjegat fir-raba' aggravju ta' dan l- appell; "(iv) Thassar u tirrevoka d-decide ta' l-ewwel Qorti a rigward ir-raba' talba ta' l-atturi appellant fejn l-ewwel Qorti laqghet l-eccezzjonijiet kemm tal-Avukat tal-Istat u Kemm ta' Georgina Woodhouse Scicluna, tat-tieni risposta taghhom, li rrigwardat l-artikolu 12B (11) tal-Kap 158, u tilqa' r-raba aggravju ta' l-appellanti atturi kif spjegat,

"U taghti kwalunwke provvediment necessarju u opportun, sabiex tinghata sentenza skond il-ligi, u tikkonferma l-bqija tas-sentenza skond it-talbiet u l-eccezzjonijiet kif gie deciz mill-ewwel Qorti".

L-Avukat tal-Istat irrisponda ghar-rikors tal-appell tal-attur fit-2 ta'

Lulju 2020 u talab lil din il-Qorti sabiex tirrespingi u tichad l-appell

imressaq mill-attur appellant bl-ispejjez kontra tieghu;

Fis-7 ta' Lulju 2020 il-konvenuta Georgina Woodhouse Scicluna rrispondiet ghall-

appell u talbet illi s-sentenza appellata tigi kkonfermata bl-ispejjez kollha

Ikkonsidrat

L-Ewwel Aggravju

Permezz ta' dan l-aggravju l-appellant jilmenta illi l-ewwel Qorti ma

kellhiex tilqa' in parte l-ewwel eccezzjoni tal-appellata Woodhouse Scicluna illi din l-

azzjoni hija ntempestiva ghaliex l-appellant kellu rimedji ohra peress illi

meta kienet giet intavolata din il-kawza l-Att XXVII tat-2018 kien ghadu

ma dahalx fis-sehh u ghalhekk ma kellhom l-ebda rimedju effettiv

quddiem il-Qrati ordinarji, u wkoll fid-dawl tas-sentenza li kienet giet

moghtija fl-atti tal-kawza Kontessa Maria Teresa Benoit Trepa Torres Baldacchino Kerr k/a Kerr

L-appellant jargumenta illi l-

ewwel Qorti ma kellhiex tiddeciedi illi hemm ir-rimedju tal-awment tal-kera

sa massimu ta' 2% tal-valur tal-proprjeta` meta dan ir-rimedju hareg minn

ligi li ma kenitx tezisti fil-mument meta giet prezentata din il-kawza u li, kif

qed jilmenta f'aggravju sussegwenti, huwa leziv tad-drittijiet fundamentali

tieghu ghaliex dahal fis-sehh b'mod retroattiv u minghajr salvagwardji

L-appellant jilmenta li l-Artikolu 12B (11) ma jzommx il-bilanc

necessarju ghall-garanzija

tad-drittijiet

tieghu qua

proprjeta`rju tal-fond inkwistjoni fid-dawl tan-numru enormi ta' postijiet

residenzjali battala f'Malta u fid-dawl tal-fatt illi l-intimata Grima hija mara

sinjura li qeghda tgawdi mill-protezzjoni tal-kera protetta.

qieghed isofri deprivazzjoni mtawwla tal-proprjeta` tieghu fejn l-Istat ma

zammx bilanc gust u ekwu meta dahhal dawn l-emendi godda b'mod

retroattiv u kompla jassogetta lis-sidien ghal dawn it-tip ta' kirjiet u kontroll

sproporzjonat, bis-sidien jigu mgieghla li jifthu procedura interminabbli

wara ohra sabiex jiehdu lura l-proprjeta` taghhom bil-pussess battal, u

dan oltre l-fatt illi l-ammont ta' kera baqa' wkoll kontrollat u huwa rrizorju

meta kkomparat mal-valur reali lokatizzju.

L-Avukat tal-Istat jargumenta illi dan l-aggravju m'huwiex misthoqq

ghaliex kien l-appellant stess li ried illi din il-kawza tigi deciza wkoll fl-

isfond tal-emendi li dahlu fil-mori tal-kawza bl-att XXVII tal-2018 u li l-

ewwel Qorti tiddeciedi jekk id-dhul tal-Artikolu 12B(11) tal-Kapitolu 12 tal-

Ligijiet ta' Malta jiksirx il-jedd taghhom ghall-proprjeta` u ghalhekk l-

appellant ma jistghax jippretendi illi l-ewwel Qorti ma kellhiex tqis l-

Artikolu 12B(11) minhabba l-applikazzjoni retroattiva taghha, u f'dan is-

sens jaghmlu referenza ghas-sentenza deciza fit-28 ta' Frar 2020 fl-

Avukat tal-Istat l-ewwel Qorti korrettement qasmet il-kawza billi qieset l-

kawza tal-appellant kemm qabel u kif wara l-migja tal-Att XXVII tal-2018

u sabet illi ghalkemm il-ligijiet li kienu fis-sehh qabel dawn l-emendi ma

kinux izommu bilanc bejn il-jeddijiet tas-sidien u l-jedd tal-Istat li jipprotegi

l-okkupant, wara d-dhul fis-sehh ta' dawn l-emendi l-Artikolu 12B tal-

Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta jista' jipprovdi rimedju xieraq u tajjeb lill-

appellat kemm -il darba jressaq il-kaz tieghu quddiem il-Bord li Jirregola

l-Kera.

L-Avukat tal-Istat jargumenta illi s-sentenzi relattivi tal-qrati Maltin

u tal-Qorti Ewropea ma zammewx lill-Istat milli jintervjeni legislattivament

sabiex isewwi n-nuqqas ta' proporzjonalita li kienet riflessa fil-ligi antika u

anzi dawn is-sentenzi kienu jheggu lill-Istat sabiex jirranga l-ligijiet relattivi

fejn jidhol l-ammont tal-kera u t-terminu tal-kirja.

Isostni illi permezz tal-

emendi introdotti il-kera tal-fond inkwistjoni tista' toghla ghal €58,000 fis-

sena permezz ta' kawza prezentata quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera, u

li dan l-ammont izomm bilanc gust u xieraq bejn il-jeddijiet tal-appellant u

l-jeddijiet tal-Gvern li jipprotegi lill-inkwilini meta wiehed jikkonsidra illi l-

valur lokatizzju annwu stabbilit mill-Perit tal-Qorti kien fl-ammont ta'

€72,000 fid-dawl tal-fatt illi l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni

Ewropea ma jiggarantix kumpens shih fejn ikun hemm prezenti ghanijiet

Rigward l-argument relattiv ghall-

mezzi tal-appellata Woodhouse Scicluna, l-Avukat Generali jsostni illi din hija kwistjoni

illi jixirqilha li tigi mistharrgha quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera li huwa

moghni bil-gurisidizzjoni originali li jwettaq it-test tal-mezzi tal-inkwilin, u

jekk il-Bord isib illi l-appellata Woodhouse Scicluna ma tissodisfax il-kriterji tad-dhul u l-

kapital m'ghandu jsib l-ebda diffikolta biex iholl il-kirja, b'referenza ghal

numru ta' sentenza li filfatt tennew dan il-punt.

L-appellata Woodhouse Scicluna targumenta illi dan l-aggravju ghandu jigi michud

u taghmel referenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Robert

Artikolu 12B tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta inkwilin ma jistghax jigi

zgumbrat jekk qabel ma ssirx il-procedura kontemplata fl-Artikolu 12B.

L-ewwel Qorti ghamlet is-segwenti konsiderazzjonijiet rigward dan

il-punt:

"Illi l-intimata Georgina Woodhouse Scicluna eccepiet li din l-Qorti ghandha taghzel li ma twettaqx is-setghat taghha biex tisma' l-kaz taht il-proviso tal- Artikolu 46 (2) tal-Kostituzzjoni jew l-Artikolu 4 (2) tal-Kapitolu 319 tal- Ligijiet ta' Malta la darba l-atturi kellhom rimedji ta' azzjoni fil-Qorti ordinarja li ma gewx ezawriti u ghalhekk din l-azzjoni hija wahda intempestiva.

"Illi l-Artikolu 46 (2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta jaqra kif isegwi:

"'(2) Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili għandu jkollha ġurisdizzjoni oriġinali li tisma' u tiddeċidi kull talba magħmula minn xi persuna skont is- subartikolu (1) ta' dan l-artikolu, u tista' tagħmel dawk l-ordnijiet, toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex twettaq, jew tiżgura t-twettiq ta' kull waħda mid-dispozizzjonijiet talimsemmija artikoli 33 sa 45 (magħdudin) li għall-protezzjoni tagħhom tkun intitolata dik il- persuna:

"Iżda l-Qorti tista', jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk tagħmel, tirrifjuta li teżerċita s-setgħat tagħha skont dan issubartikolu f'kull każ meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta' rimedju għall-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-persuna skont xi liġi oħra.'

"L-artikolu 4 (2) tal-Kapitolu 319 jaqra illi:

"'(2) Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili għandu jkollha ġurisdizzjoni oriġinali li tisma' u tiddeċiedi kull talba magħmula minn xi persuna skont is- subartikolu (1), u tista' tagħmel dawk l-ordnijiet, toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex twettaq, jew tiżgura t-twettiq tad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali li għat-tgawdija tagħhom tkun intitolata dik il-persuna: "Iżda l-qorti tista', jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk tagħmel, tirrifjuta li teżerċita s-setgħat tagħha skont dan is-subartikolu f'kull każ meta tkun sodisfatta li mezzi xierqa ta' rimedju għall-ksur allegat huma jew kienu disponibbli favur dik il-persuna skont xi liġi ordinarja oħra.'

"Illi r-rikorrenti bir-rikors odjern apparti dikjarazzjoni li l-Artikolu 12 (2) u l-Artikolu 12B (11) tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta jiksru u jivvjolaw id-dritt ghat-tgawdija tal-proprjeta`imharsa bl-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea principalment jitlob zewg rimedji u cioe`': "i) li jigi ffissat kumpens xieraq ghal tali vjolazzjoni; u "ii) li jiehu lura l-pussess tal-fond proprjeta`taghhom bin-numru 59 fi Triq il-Lvant, Fleur-de-Lys, Birkirkara entro terminu qasir u perentorju li tistipula l-Qorti.

"Illi din il-Qorti wettqet ricerka fir-rigward rimedji moghtija minn Qorti fil- kompetenza irriskontrat ammont konsiderevoli ta' gurisprudenza fejn il-Qorti allokat kumpens ghal vjolazzjoni ta' dritt ta' tgawdija tal-proprjeta` "Mill-banda l-ohra fir-rigward it-talba ghal zgumbrament minn fond residenzjali gie ritenut mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Gurisdizzjoni Kostituzzjonali) fil-kawza fl-ismijiet J & C Properties Limited (C-29114) -vs- Spiteri Miggiani Dalli Vassallo et deciza nhar is-27 ta' Frar, 2020 illi:

taghha Kostituzzjonali

"'Fid-decizjoni tal-ECtHR tat-22 ta' Frar 2012 dwar just satisfaction fil- kaz ta' Scotto Bartolo Lautier and Others v. Malta, inghad:- 16.

Il-Qorti tishaq illi procediment ta' x-xorta tal-lum mhuwiex ilforum appozitu sabiex tinghata decizjoni dwar jekk inkwilin (li sallum kellu titolu naxxenti minn ligi tal-pajjiz) ghandux jigi zgumbrat jew le.

Huma t-tribunali jew qrati ordinarji li ghandhom il-kompetenza li jesprimu ruhhom dwar talbiet mis-sid ghar-ripreza ta' fondi li jistghu jinvolvu l-izgumbrament tal-inkwilin.

Ghall-fini tal-procediment odjern, dik rilevanti hija lkonsiderazzjoni ta' jekk ligi u/jew l-applikazzjoni taghha tkunx ivvjolat il-jeddijiet fondamentali tal-persuna u allura jekk abbazi tal-fattispeci ta' kull kaz dik il-ligi ghandhiex tkun applikata bejn il-partijiet kemm-il darba leziva ghad-drittijiet fundamentali ta' l-persuna koncernata.

Riferibbilment ghall-kaz tal-lum, jirrizulta il-ligijiet vigenti m`ghandhomx legalment jirrispondu ghall-kostituzzjonalita` o meno tal-

ligi kif applikata, jew li jkunu ordnati jaghtu rimedju lir-rikorrenti jew jehlu

l-ispejjez tal-kawza.

L-Istat huwa responsabbli ghall-promulgazzjoni tal-

ligi u ghalhekk ghandu jkun l-Istat illi jwiegeb.'

l-inkwilini agixxew skont

l-applikazzjoni

"Illi din il-Qorti taqbel ma' dan il-hsieb u taghmlu taghha u ghalhekk filwaqt li fejn ghandu x'jaqsam mal-allegat vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali u kumpens relatat ma' tali vjolazzjoni din il-Qorti tiddikjara li l-azzjoni m'hijiex wahda intempestiva.

Fir-rigward it-talba sabiex ikun hemm l-izgumbrament tal-intimata mill-fond 59, Triq il-Lvant, L-Imġarr din il-Qorti tiddikjara li rrikorrenti kellhom u ghandhom rimedju ta' azzjoni fil-Qorti ordinarja u ghalhekk tiddikjara din il-parti tal-azzjoni bhala wahda intempestiva.

Di piu' jinghad li din il-Qorti m'hijiex vestita b'dik il-kompetenza li tiddeciedi dwar zgumbrament ta' fond li l-inkwilini tieghu igawdu titolu ta' kera fuqu pero' dak ir-rimedju huwa vestit f'idejn il-Qorti ordinarja.

Dan kollu qed jinghad ukoll mill-Qorti tenut kont ta' dak li l-istess Qorti ser tikkunsidra aktar l' isfel dwar ir-raba' talba attrici relatata mal-introduzzjoni tal-artikolu 12 B (II) fil-Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta permezz tal-Att XXVII tas-sena 2018."

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Il-Qorti rat illi bl-emendi introdotti permezz tal-Att XXVII tas-sena

2018 gew introdotti diversi dispozizzjonijiet li jaghmulha anqas difficli

ghas-sidien li jirriprendu l-pussess tal-proprjeta` taghhom minghand l-

B'mod partikolari ghall-argument tal-appellant illi l-appellata

Woodhouse Scicluna m'ghandhiex bzonn il-protezzjoni ta' sistema legali ta' kirjiet

protetti, il-Qorti tirrileva illi permezz tal-Artikolu 12B(4) introdott fl-2018, il-

Bord li Jirregola l-Kera inghata l-poter illi jordna lil inkwilin sabiex ibattal

il-fond fil-kaz illi ma jkunx jissodisfa l-kriterji tad-dhul u tal-kapital tat-test

tal-mezzi.

Ghalhekk jidher illi dan l-ilment tal-appellant diga filfatt jinsab

rimedjat mill-legislatur u m'ghadx hemm il-htiega illi jinghata rimedju

straordinarju permezz ta' proceduri konvenzjonali meta huwa ghandu

rimedju ordinarju disponsibbli ghalih li jista' jirrivendika permezz ta'

proceduri quddiem il-Bord Li Jirregola l-Kera.

Ghalhekk l-ewwel Qorti

kienet korretta ma ddeċidiet illi t-talba ghall-izgumbrament tal-appellata

Kif jargumenta l-Avukat tal-Istat, kien l-appellant stess

li talab sabiex il-Qorti tiehu kont ukoll tal-Artikolu 12B u ghalhekk ma

setghax imbaghad jippretendi illi l-ewwel Qorti tinjora r-rimedji illi diga

jinsabu provduti f'dan l-artikolu meta qisiet it-talba tieghu ghall-

Fir-rigward tal-ilment tal-appellant illi l-awment tal-kera jista' jsir sa

massimu ta' 2% tal-valur tal-proprjeta` fuq is-suq liberu, din il-Qorti ukoll

tqis illi l-argument tal-appellant m'ghandux mis-sewwa.

ghandu jinghad b'mod generali illi l-fatt illi perit ikun ifissa valur lokatizju

ta' aktar minn 2% fuq is-suq liberu ma jfissirx illi fil-pajjiz kullhadd huwa

lest illi jhallas dik is-somma ta' kera, u ghalhekk ma jfissirx illi din ir-rata

hija wahda fissa ghaliex is-suq liberu jiddependi fuq supply and demand

u ghalhekk dejjem jista' jkun varjazzjonijiet fir-rata tal-valur lokatizju.

Inoltre, il-Qorti tosserva illi skont il-gurisprudenza ta' din il-Qorti u tal-Qorti

Ewropea r-rata ta' kera percepita mis-sidien fejn jidhlu mizuri intizi ghall-

skopijiet ta' akkomodazzjoni socjali ma tridx tabilfors tkun ir-rata shiha li

kieku kienet tkun pagabbli fuq is-suq liberu peress illi hawnhekk jidhlu

konsiderazzjonijiet legittimi fl-interess generali intizi sabiex persuni

vulnerabbli jkunu assigurati akkomodazzjoni.

Illi mbaghad, mil-lat

specifiku ta' dan il-kaz, il-Qorti taqbel mal-ewwel Qorti illi r-rata tal-valur

lokatizju stabbilita mill-Perit Tekniku ta' 2.5% tal-valur tal-proprjeta`(fol.

511) hija ferm vicin il-percentwali ta' 2% stabbilita fil-ligi kif emendata

ghall-kalkolu ta' kif ghandha tigi riveduta l-kirja u li ghalhekk huwa car illi

fil-kaz de quo ma jistghax jinghad illi l-emedi introdotti permezz tal-Att

XXVII tal-2018 huma lezivi tad-drittijiet tal-appellant.

Ghalhekk il-Qorti hija tal-fehma illi bl-introduzzjoni tal-Artikolu 12B

tal-Kapitolu 158 il-legislatur holoq mekkanizmu li jippermetti lis-sid

idahhal kera xierqa, meqjusa l-ghanijiet u l-htigijiet socjali fil-kamp tal-

akkomodazzjoni socjali.

Dan kif jidher partikolarment mill-fatt illi r-rata tal-

stabbilita mil-ligi.

valur lokatizju stabbilita mill-Perit Tekniku Mario Axisa ghall-fond

inkwistjoni hija ta' 2.5%, u cioe` rata verament qrib ghar-rata ta' 2%

Ghalhekk dan l-aggravju qieghed jigi michud.

It-Tieni Aggravju

Permezz ta' dan l-aggravju l-appellant jargumenta illi l-ewwel Qorti

ma kellhiex tordna illi l-ispejjez relattivi ghat-tlettax -il eccezzjoni tal-

appellata Woodhouse Scicluna jithallsu minnhom ghaliex huma ma kellhom l-ebda

ghazla hlief illi jifthu l-proceduri mhux biss kontra l-Avukat tal-Istat izda

wkoll kontra Georgina Woodhouse Scicluna qua l-inkwilina tal-proprjeta` mertu ta' dawn

il-proceduri.

Huwa jsostni illi skont l-Artikolu 223(1) tal-Kapitolu 12 tal-

Ligijiet ta' Malta l-Qorti ghandha tikkundanna lit-tellief ihallas l-ispejez u

ghar-rigward ta' din l-eccezzjoni huwa cert li huwa m'huwiex it-tellief u

kellu jkun l-Avukat tal-Istat li jigi kkundannat ihallas l-ispejjez.

L-Avukat tal-Istat irribatta li ghalkemm m'huwiex cert kemm tiswa

it-tlettax -il eccezzjoni tal-appellata Woodhouse Scicluna huwa zgur li l-valur huwa

wiehed baxx meta kkonsidrat illi skont l-avviz tas-smigh tal-kawza l-valur

tar-risposta huwa ndikat bhala fl-ammont ta' €110 u ghalhekk wiehed

ghandu jifhem illi l-valur ta' eccezzjoni wahda hija ta' madwar €7.86.

Skont l-Avukat tal-Istat ghalhekk ma kellux isir aggravju fuq cifra tant

Apparti minn hekk,

jargumenta illi dan l-aggravju m'ghandux mis-sewwa fis-sustanza tieghu

ghaliex fir-rikors konvenzjonali tieghu l-appellant ma ndikax li kien

qieghed jippretendi li jircievi kumpens biss minghand l-Istat u peress li t-

tieni talba kienet wiesgha bizzejjed li tirreferi wkoll ghal Georgina Woodhouse Scicluna

hija wiegbet ghal din it-talba permezz tat-tlettax -il eccezzjoni taghha,

liema eccezzjoni giet milqugha u ghalhekk huwa xieraq li l-appellant

ihallas l-ispejjez ghal din l-eccezzjoni.

L-appellata Woodhouse Scicluna ssostni illi hija m'ghandhiex locus standi f'rikors

kostituzzjonali ghaliex dawn il-kawzi huma kontra l-Istat u hadd aktar u

ghalhekk hija ma kellhiex ghalfejn tkun parti minn dawn il-proceduri.

Skont hija ghalhekk huwa l-appellant li ghandu jhallas l-ispejjez ghaliex

hija zgur m'hijiex il-parti telliefa peress illi ddahlet fin-nofs ta' kwistjoni bejn

l-appellant u l-Istat meta hija kienet qeghda biss tezercita d-drittijiet

taghha kif naxxenti mill-ligi.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Il-Qorti tqis illi dan l-aggravju huwa fieragh.

Apparti l-kwistjoni tal-

valur verament minimu ta' din l-eccezzjoni kif argumentat mill-Avukat tal-

Istat, il-Qorti tirrileva illi huwa minnu, kif jidher mill-paragrafu 2 ta' din is-

sentenza, li t-talba tal-appellant ghad-danni ma kenitx giet maghmula biss

fil-konfront tal-Avukat tal-Istat u kien ghalhekk illi l-appellata Woodhouse Scicluna kellha

l-htiega illi taghti eccezzjoni ghal din it-talba.

It-talba tal-appellant ghall-

hlas ta' danni ma gietx u ma setghetx tigi milqugha fil-konfront tal-

appellata Woodhouse Scicluna illi kienet qeghda biss tezercita d-drittijiet moghtija lilha

mill-ligi, u ghalhekk huwa gust illi jkun l-appellant li jhallas ghal din l-

eccezzjoni

il-kap

tal-ispejjez

separatament ghal kull eccezzjoni.

Ghaldaqstant dan l-aggravju qed jigi michud.

Permezz ta' dan l-aggravju l-appellant isostni illi l-ewwel Qorti ma

kellhiex ragun meta kkonkludiet illi m'ghandhiex dritt li tordna l-

izgumbrament ta' individwu mill-post u li huwa biss il-Bord li Jirregola l-

Kera li jista' jordna l-izgumbrament tal-inkwilin.

L-appellant jargumenta illi

l-Bord Li Jirregola l-Kera huwa presjedut minn Magistrat u ghalhekk il-

Bord huwa inferjuri ghall-Prim'Awla tal-Qorti Civili li hija presjeduta minn

Cosaitis, u minn qari tal-Artikolu 47(3) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta

wiehed jista' jinferixxi illi l-Qrati Superjuri ghandhom il-poter li jordnaw l-

izgumbrament ta' individwu minn fond, u dan b'mod partikolari il-Qorti

Kostituzzjonali li hija l-Qorti Suprema f'Malta.

Huwa jilmenta mill-

konkluzjoni tal-ewwel Qorti li ghandu jintavola proceduri ulterjuri meta l-

ante kawza tieghu kienet diga provat tizgombra l-inkwilini minghajr

success fil-proceduri bin-numru ta' referenza 2424/2020GV.

illi din il-konkluzjoni tal-ewwel Qorti tbaxxi u tirriduci l-poteri tal-Qorti

Kostituzzjonali u li huwa car u inekwivoku illi l-qrati ta' guridizzjoni

kostituzzjonali ghandhom is-setgha li jiżgombraw inkwilin minn proprjeta`

jekk isibu li s-sid ikun sofra ksur tad-drittijiet fondamentali tieghu, u f'dan

ir-rigward jaghmel referenza ghas-sentenza tal-Qorti Ewropea fl-ismijiet

Jargumentaw ukoll illi l-principji generali tad-dritt

internazzjonali qatt ma jappogjaw l-introduzzjoni ta' ligijiet b'effett

u dan ghaliex l-effett retroattiv ma jaghmel xejn ghajr illi johloq

distorzjonijiet kif gara f'dan il-kaz.

L-Avukat tal-Istat wiegeb li gia ladarba l-Artikolu 12B tal-Kapitolu

158 tal-Ligijiet ta' Malta rranga l-izbilanc li kien hemm fil-ligi precedenti u

pprovda mekkanizmu legali li jzomm bilanc xieraq bejn l-interessi tas-

sidien u tal-inkwilini, allura huwa xieraq li kull kwistjoni marbuta mal-

kontiwazzjoni tal-kirja min-naha ta' Georgina Woodhouse Scicluna tigi deciza mill-Bord

Li Jirregola l-Kera u mhux mill-qrati kostituzzjonali.

Fir-rigward tal-

argument tal-appellant dwar il-poter tal-qrati kostituzzjonali illi jordnaw l-

izgumbrament tal-inkwilin f'kazijiet bhal dawn, jaghmel referenza ghal dak

Prim Ministru et tad-29 ta' Novembru 2019 fis-sens illi l-okkupant

m'ghandux jigi mcahhad mill-jedd ta' access ghal qorti biex din tqis difizi

li ma jistghux jingiebu f'kawza kostituzzjonali li m'hijiex bejn is-sid u l-

inkwilin jew dwar titoli ta' proprjeta`, u li m'huwiex xieraq li ma jigux

rispettati l-ligijiet ta' procedura li jirrigwardaw il-kompetenza tal-qrati.

L-appellata Woodhouse Scicluna targumenta illi minkejja li l-Qorti Kostituzzjonali

ghandha dritt li tizgombra l-inkwilin, dan qatt ma sar, u taghmel referenza

ghal diversi sentenzi ta' din il-Qorti skont liema ir-rimedju li ghandu

jinghata f'dawn it-tip ta' kawzi huwa dak tal-kumpens u semmai

dikjarazzjoni illi l-inkwilini ma jistax jinqeda bid-dispozizzjonijiet tal-

Artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta u mhux l-izgumbrament

tal-inkwilin li huwa kwistjoni li taqa' entro l-kompetenza tal-Bord Li

Jirregola l-Kera.

konsiderazzjonijiet:

il-punt

is-segwenti

"Illi r-rikorrenti jilmenta wkoll li l-Artikolu 12B sub-artikolu 11 talKapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta li gie ntrodott ricentament bl-Att XXVII tal-2018 li dahlet fis-sehh fl-10 ta' Lulju, 2018 u nghata effett retroattiv ghall-10 ta' April, 2018 jivvjola d-drittijiet fondamentali ghat-tgawdija tal- proprjeta`u jikser l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea stante li jimponi kundizzjonijiet godda minghajr kunsens tas- sid, jelimina ccertezza legali li harget mis-sensiela ta' sentenzi analogi fuq il-ksur tad-drittijiet fundamentali tas-sid ai termini ta' l-Artikolu 12 tal- Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta.

"Illi l-Artikolu 12B sub-artikolu 11 tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra kif isegwi:

"'11) Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-artikolu għandhom ukoll japplikaw fil- każijiet kollha fejn kwalunkwe enfitewsi, subenfitewsi jew kirja fir-rigward ta' dar ta' abitazzjoni regolata taħt l-artikoli 5, 12 jew 12A tkun skadiet minħabba deċiżjoni tal-qorti msejsa fuq in-nuqqas ta' proporzjonalità

bejn il-valur tal-proprjetà u l-ammont li għalih huwa ntitolat sid il-kera u l-persuna li kienet l-enfitewta, is-subenfitewta jew il-kerrej għadha tokkupa d-dar bħala r-residenza ordinarja tagħha fl-10 ta' April 2018.

F'dawn il-każijiet is-sid ma jistax jipproċedi biex jitlob l-iżgumbrament tal-okkupant mingħajr ma jagħmel użu minn qabel tad-dispożizzjonijiet ta' dan l-artikolu.'

"Illi jibda billi jinghad li bl-introduzzjoni ta' dan l-Artikolu l-legislatur ried li jipprotegi lill-inkwilin meta jkollu kirja li skadiet, bl-Ingliz 'has lapsed', b'effett ta' sentenza tal-Qorti u liema sentenza tkun imsejsa fuq in- nuqqas ta' proporzjonalita` bejn il-valur tal-proprjeta`u l-ammont li ghaliha huwa ntitolat sid il-kera u l-persuna li kienet l-enfitewta, s- subenfitewta jew il-kerrej ghadha tokkupa l-fond bhala r-residenza ordinarja taghha fl-10 ta' April, 2018.

Fil-kaz li jkun hemm dawk iccirkostanzi l-inkwilin ma jistax jigi zgumbrat minn sid il-fond jekk qabel ma jressaqx procedura b'rikors quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera fejn jitlob sabiex il-kera tigi riveduta ghal ammont li ma jeccedix it-tnejn fil- mija fis-sena tal-valur liberu u frank tas-suq miftuh tad-dar ta' abitazzjoni fl-1 ta' Jannar ta' dik is-sena li matulha jigi pprezentat ir- rikors u di piu' sabiex jigu stabbiliti kundizzjonijiet godda fir-rigward tal- kera.

In aggunta, l-Bord li Jirregola l-Kera fl-istadju inizjali tal-proceduri ghandu jaghmel it-test tal-mezzi tal-kerrej.

"Din il-Qorti b'referenza ghal dawn l-emendi taqbel massottomissjonijiet tal-Avukat Generali li dawn l-emendi gew appuntu ntrodotti sabiex jipprovdu rimedju ghall-element antikostituzzjonali li l-Qrati kienu qed jiddikjaraw a favur is-sidien ta' proprjetajiet li ntlaqtu mil-ligi imsemmija lura mis-sena 1979 il' quddiem filwaqt li wkoll jilqghu ghal sitwazzjoni fejn inkwilini kienu qed isibu ruhom zgumbrati mir-residenza taghhom permezz ta' decizjoni tal-Qorti Kostituzzjonali u mhux tal-Bord tal-Kera.

Fil-kaz odjern ir-rikorrent jilmenta li l-pozizzjoni finanzjarja tal-intimata hija tant li ma ghandhiex tibqa' tgawdi minn kirja protetta skont il-ligi u thallas kera mizera.

Appuntu dak huwa li jipprovdi ghalih l-artikolu 12 B (11) tal-Kap.

158 u huwa wkoll ghal din ir-raguni li din il-Qorti aktar il' fuq f'din iddecizjoni qieset li ghal dik li hija talba ghal zgumbrament talinkwilina hija m' ghandhiex il-gurisdizzjoni fuq l-istess u din ittalba ghandha tigi ntavolata quddiem il-Bord li Jirregola tal-Kera.

Ghall- kuntrarju tal-ligijiet gia trattati f'din id-decizjoni taht lewwel talba, din il- Qorti fir-rigward ta' dan is-sub-artikolu ntrodott fis-sena 2018 tqis li l- elementi kollha rikjesti sabiex din illigi ma tigix meqjusa li tivjola d- drittijiet fondamentali tarrikorrenti ghat-tgawdija tal-proprjeta`taghha skont l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea

ghallProtezzjoni tad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali jissussistu.

Fil-

fatt il-Qorti f'dan ir-rigward taqbel mal-eccezzjonijiet ulterjuri tal-Avukat

Generali li din il-ligi kif introdotta legalment b'mod retorattiv ghandha:

(i) ghan legittimu ghax tohrog mil-ligi, (ii) hija fl-interess generali ghax

huwa mahsuba biex tipprotegi persuni milli jigu mkeccija mid-dar tal-

abitazzjoni taghhom filwaqt li tiehu aktar kont tad-drittijiet tal-

proprjeta`rji; (iii) li finalment wara trapass ta' bosta snin qed tikkrea l-

bilanc gust u ekwu bejn l-interessi tas-sid, tal-kerrej u tal-poplu b'mod

generali u dan billi qed tiprovdi ghal revizjoni tal-kera pagabbli

ta' 2.5%

tal-proprjeta`sabiex

b'persentagg ragjonevoli mahdum fuq il-valur tal-proprjeta`'.

Dan meta l-Qorti rat ukoll li l-Perit nominat Mario Cilia Custo’ uza persentagg ta' rendiment jasal ghall- konkluzjonijiet tieghu (ara fol.

511) filwaqt li l-ligi ntrodotta tuza persentagg ta' 2% ghall-kalkolu tal-kirja kif ghandha tigi riveduta.

Persentagg ta' 2% li allura l-Qorti tqis li huma vicin hafna r-realta' u ghalhekk jissodisfa l-element talproporzjonalita`.

Il-Qorti taqbel ukoll li d-decizjonijiet precedenti tal-Qrati ma setghux u ma kinux intizi li jzommu lill-istat milli jintervjeni legislattivament sabiex jirrimedja ghall- izbilanc u n-nuqqas ta' proporzjonalita` misjuba f'dawk l-istess sentenzi anzi huwa proprju dak li kellu jsir mill-legislatur fil-mument li bdew jinghataw dawn id-decizjonijiet.

Illi min-naha l-ohra b'referenza ghall- 'hardship' u eccezzjonijiet mressqa millintimata dwar 'degrading and ta' tal-ordni inhuman zgumbrament kieku dan kellu jigi ordnat, stante li din il-Qorti qieset li din hija materja li ghandha tigi deciza mill-Bord li Jirregola l-Kera fuq eccezzjoni taghha stess thalli dan kollu sabiex jigi kunsidrat mill-istess Bord tenut kont ukoll issa tal-emenda ntrodotta fil-ligi kif hawn diskussa.

"Din il-Qorti ghalhekk ma tqisx li r-raba' talba tar-rikorrent hija gjustifikata stante li ma tqisx li l-introduzzjoni anki b'effett retroattiv tas- subartikolu 12 B (11) tal-Att XXVII tas-sena 2018 jikser id-drittijiet tar- rikorrent taht l-ewwel artikolu tal-ewwel protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea".

l-allegat treatment' konsegwenza

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Il-Qorti tibda billi tirrileva illi r-referenza maghmula mill-appellant

L-ewwel nett din il-Konvenzjoni ma tapplikax fir-rigward ta' ligi

nazzjonali izda biss fir-rigward ta' ligi internazzjonali, u generalment biss

fir-rigward ta' trattati konkluzi bejn zewg (jew aktar) Stati u mhux bejn

Stat(i) u suggetti ohra tal-ligi internazzjonali hlief ghall-eccezzjonijiet

Dan kif jidher mill-Artikolu 2 (1) (a) ta' din il-

Konvenzjoni li jiddefnixxi l-kelma trattat b'dan il-mod:

Fi kwalunkwe kaz, l-Artikolu 28 li ghalih issir referenza mill-

appellant ma jipprojbixxix ir-retroattivita tal-ligijiet kif qieghed jallega l-

Dan l-artikolu jaqra hekk:

Minn dan il-bran huwa car illi l-argument tal-appellant illi din il-

Konvenzjoni tipprojbixxi r-retroattivita tal-ligijiet m'ghandux mis-sewwa.

Ir-retroattivita ta' ligijiet hija projbita biss fejn ma jirrizultax illi din kienet l-

intenzjoni tal-Istati firmatarji jew fejn it-trattat stess ma jistabilixxix illi

jkollu effett retroattiv.

il-Professur Briggs

jispjega

filwaqt illi fil-kawza Bosnia and Herzegovina v. Yugoslavia il-Qorti tal-

Gustizzja Internazzjonali kienet iddecidiet illi l-Konvenzjoni dwar il-

Genocidju ghandha effett retroattiv.2

In oltre, ir-retroattivita ta' ligijiet civili m'hijiex prekluza mill-

Konvenzjoni Ewropea, u dan kif jirrizulta mill-gurisprudenza tal-Qorti

Ewropea.

Filfatt, fis-sentenza fl-ismijiet Scordino v. Italy (No. 1) (QEDB,

F'dan il-kaz ma jirrizultax illi l-legislazzjoni introdotta permezz tal-

determinazzjoni ta' xi procedura gudizzjarja, izda sabiex jigi indirizzat l-

ksur ta' drittijiet fondamentali illi kien gie hemm -il darba konstatat kemm

minn din il-Qorti u kif ukoll mill-Qorti Ewropea.

Permezz ta' dawn l-emendi

l-legislatur holoq mekkanimzu ghas-sidien sabiex jitolbu awment fil-kera

relattiva ghall-kirjiet protetti jew jitolbu r-ripreza tal-proprjeta` taghhom.

Xejn minn dan ma jaffetwa d-determinazzjoni ta' din il-Qorti fir-rigward tal-

lezjoni tad-drittjiet fondamentali kkawzata mill-ligi qabel dawn l-emendi, u

filfatt f'din il-kawza stess l-appellant inghata kumpens ghal-lezjoni tad-dritt

fondamentali tieghu ghat-tgawdija pacifika tal-proprjeta` ghaz-zmien

qabel l-introduzzjoni tal-emendi, filwaqt illi dawn l-emendi holqu rimedju

ghalih sabiex ikun jista' jirriprendi lura l-pussess tal-fond jew jawmenta l-

Illi dawn l-emendi jirrispettaw kemm id-dritt tas-sidien illi jitolbu

revizjoni fl-ammont ta' kera mhallsa mill-inkwilini u d-dritt taghhom illi

jitterminaw il-kirja f'certu cirkostanzi, u d-dritt tal-inkwilin ghall-access

ghall-Qorti sabiex jiddefendi l-pozizzjoni tieghu b'mod shih fi proceduri

intizi proprju ghad-determinazzjoni ta' dawn il-kwistjonijiet.

Ghalhekk il-

Qorti hija tal-fehma illi l-effett retroattiv ta' dawn l-emendi m'huwiex leziv

tad-drittijiet fondamentali tal-appellant.

Fid-dawl ta' dan il-Qorti tqis illi l-ewwel Qorti kienet korretta meta

ddeċidiet illi t-talba ghall-izgumbrament tal-appellata Grima ma kenitx

materja li setghat tigi deciza minnha izda biss mill-Bord li Jirregola l-Kera.

Permezz tal-Artikolu 12B il-legislatur introduca mekkanizmu quddiem il-

qrati ordinarji permezz ta' liema l-appellant jista' jitlob jew l-awment tal-

kera jew it-terminazzjoni tal-kirja.

Huwa car mid-dicitura ta' dan l-artikolu

illi din il-procedura ghandha tigi segwita f'kull kaz, ikkonsidrat illi is-sub-

inciz numru 11 jipprovdi proprju illi:

"Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-artikolu għandhom ukoll japplikaw fil- każijiet kollha fejn kwalunkwe enfitewsi, subenfitewsi jew kirja fir- rigward ta' dar ta' abitazzjoni regolata taħt l-artikoli 5, 12 jew 12A tkun ta' skadiet minħabba deċiżjoni proporzjonalità bejn il-valur tal-proprjetà u l-ammont li għalih huwa ntitolat sid il-kera u l-persuna li kienet l-enfitewta, is-subenfitewta jew il-

tal-qorti msejsa

in-nuqqas

fuq

kerrej għadha tokkupa d-dar bħala r-residenza ordinarja tagħha fl-10ta' April 2018.

F'dawn il-każijiet is-sid ma jistax jipproċedi biex jitlob l- iżgumbrament tal-okkupant mingħajr ma jagħmel użu minn qabel tad- dispożizzjonijiet ta' dan l-artikolu".

Ghalhekk l-ewwel Qorti kienet korretta meta ddeċidiet illi l-

izgumbrament tal-appellata Woodhouse Scicluna hija kwistjoni mhollija fil-kompetenza

tal-Bord Li Jirregola l-Kera u li ma kenitx ordni li setgha jigi maghmula

minnha galadarba instab illi l-Artikolu 12B innifsu ma kienx leziv tad-

drittijiet tal-appellant.

Ghaldaqstant dan l-aggravju qieghed jigi michud.

Permezz ta' dan l-aggravju l-appellant jilmenta illi l-kumpens

pekunarju u non-pekunarju akkordat mill-ewwel Qorti m'huwiex

proporzjonali meta kkomparat mat-telf ta' aktar minn miljun ewro

(€1,000,000) rapprezentanti introjtu ta' kera u inghata minghajr ebda bazi

Jsostni illi l-konsiderazzjoni tal-ewwel Qorti illi l-

kumpens kellu jigi ridott fid-dawl taz-zmien illi halla l-appellant qabel ma

ntavola dawn il-proceduri hija zbaljata u f'dan ir-rigward jaghmel

referenza ghas-sentenzi ta' din il-Qorti fl-ismijiet Joseph Attard Demanuele vs

Avukat Generali tat-12 ta' Gunju 2017 u John Sachdev vs L-Avukat tal-

Istat tas-17 ta' Gunju 2020 u s-sentenza tal-Qorti Ewropea fl-ismijiet

Jilmenta mill-fatt illi l-ewwel Qorti ma

haditx in konsiderazzjoni l-principji elenkati fil-kawzi ndikati u lanqas ma

hadet kont tal-fatt illi l-ante kawza tieghu kienet diga provat tizgombra lill-

inkwilini permezz ta' proceduri ordinarji li gew decizi kontra taghha u illi l-

ante kawza tieghu kellha tabilfors terga tidhol f'enfitewsi temporanja mal-

inkwilini minhabba li kien inhareg ordni ta' rekwizizzjoni fuq il-proprjeta` li

kien tnehha biss wara li ommu kienet dahlet f'kuntratt ta' enfitewsi

temporanja ulterjuri ma' Filippo Woodhouse Scicluna u ghalhekk il-ksur tad-drittijiet

tieghu u tal-ante kawza tieghu beda fis-sena 1979 u mhux mis-sena 2000

mal-gheluq tal-enfitewsi temporanja.

Jsostni wkoll illi l-argument tal-

ewwel Qorti illi wara l-emendi introdotti permezz tal-Att XXVII tas-sena

2018 huwa ghandu issa rimedju effettiv u ma jisthoqqlux danni pekunarji

huma zbaljat ghaliex huwa kien diga intavola dawn il-proceduri meta

dawn l-emendi dahlu fis-sehh u ghamluha cara illi ma jistghax jitlob l-

Skont l-appellant id-danni pekunarji li

ghandhom jigu likwidati favur tieghu ghandhom ikunu almenu n-nofs ta'

dak mitluf minnu u cioe` cirka €450,000.

L-Avukat Generali irribatta li l-qrati kostituzzjonali ma jillikwidawx

danni civili izda danni ghall-ksur ta' jeddijiet fondamentali tal-bniedem u li

fil-kalkolu ta' just satisfaction f'kazijiet bhal dawn m'ghandux jigi meqjus

il-kriterju tad-differenza bejn il-valur tal-fond vojt u l-valur tal-fond mikri

minhabba d-differenza fin-natura bejn il-kumpens f'kawzi ta' natura civili

u l-kumpens f'kawzi ta' natura kostituzzjonali.

Ma jaqbilx mal-argument

tal-appellant illi l-ewwel Qorti kellha tahdem il-kumpens fuq il-bazi ta'

kemm tilfu flejjes matul iz-zminijiet ghaliex il-kumpens li jrid jinghata huwa

ghall-ksur tad-dritt fondamentali u mhux danni civili ghal opportunita

mitlufa, b'referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Victor Sarlo et v. Avukat

Jargumenta wkoll illi l-istima

prezentata mill-Perit quddiem l-ewwel Qorti hija biss stima u ghalhekk

soggettiva u l-appellant naqas milli juri li bata' xi zvantagg ekonomiku

konkrett fuq il-kera tal-post, b'referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Agnes

Scala de Calleja Bezzina Cassar Stivala Sacco Graham Hartley v. Kummissarju tal-

Artijiet et tat-18 ta' Marzu 2013 fejn kien gie deciz illi l-attrici kellha

tressaq prova illi kien hemm min kien lest ihallas dak il-valur u li

effettivament tilfet kirjiet b'dik il-kera.

Fid-dawl ta' dan l-Avukat Generali

jsostni illi l-appellant ma gabx prova ta' kemm, tul is-snin, kien hemm min

kien lest ihallas dak il-valur, u lanqas li effettivament tilfu kirjiet b'dak il-

valur ta' kera hekk kif imsemmi mill-perit.

Izid ukoll illi skont il-

jittrattaw mizuri

fil-qasam

akkomodazzjoni socjali l-kumpens li ghandu jigi moghti lis-sidien

minhabba din l-interferenza ghandu jkun anqas mill-kumpens shih li seta'

kien dovut kieku wiehed kellu jistrieh fuq l-indikaturi tas-suq liberu, u li

apparti minn hekk l-ammont ta' danni likwidat mill-ewwel Qorti huwa

konformi ma' dak likwidat f'bosta sentenzi ohra ta' din il-Qorti.

konsiderazzjonijiet:

Fis-sentenza

is-segwenti

"Ikkunsidrat ulterjorment dwar il-kumpens: "Illi l-Qorti allura ser tiehu kont li fis-sena 2018 b'effett mill-10 ta' April, 2018 giet introdotta emenda effettiva fil-ligi accessibbli ghas-sid tal-fond u cioe`' r-rikorrent, liema ligi tippermetti li l-kera tigi awmentata mill-bidu tas-sena partikolari li jigi ntavolat irrikors.

Tenut kont ukoll ghalhekk li dan ir-rimedju kien accessibbli ghar-rikorrent b'effett mis-sena 2018, l- Qorti tqis li fil-kalkolu talkumpens taghha ghandha tigi eskluza is-sena 2018 u s-snin sussegwenti.

Il-Qorti tqis li l-Istat ma ghandux jaghmel tajjeb ghad-decizjoni unilaterali tar-rikorrent jekk jipprezentax jew le rrikors quddiem il-Bord tal-Kera fl-istess sena 2018 kif kienet tippermettilu l-ligi.

Ghalhekk finalment din il-Qorti ser tordna lhlas ta' kumpens favur ir-rikorrent stante d-decizjoni taghha fittermini tal-ewwel talba fir-rikors kostituzzjonali, kalkolat arbitrio boni viri fuq il-kalkoli tas- sena 2017 fis-somma ta' (€61,200 - €767.32) sittin elf, erba' mija u tlieta u tletin Euro (€60,433).

"Danni non-pekunjarji: "Illi din il-Qorti tikkunsidra li d-diskrezzjoni dwar il-quantum talkumpens moghti tibqa' dejjem f'idejn il-Qrati taghna u ficcirkostanzi din il-Qorti ma jidrilhiex li ghandha tiddipartixxi mill-linja kwazi kostanti mehuda mill- Qrati taghna.

"Minn rassenja tal-gurisprudenza tal-Qrati taghna u wkoll izda dik Ewropea, sallum il-kumpens non-pekunjarju likwidat normalment ikun is-somom €3,000 (ara Cassar -vs- Malta deciza nhar it-30 ta' Jannar, 2018 (App.

Vide wkoll ghar-rassenja talgurisprudenza in materja Josephine Dyer f'isimha proprju u kif ukoll bhala prokuratrici tal- imsiefra Anna Maria Cumbo, Patricia Mifsud Grech u Greta Mc Gahern Rodwell et vs L-Onorevoli Prim Ministru et.

(PA (Kost) (JZM) - 28 ta'

"Fic-cirkustanzi odjerni l-Qorti gia nnotat li kienet ghazla tarrikorrent u l-

ante-kawza tieghu li jintavola l-kawza biss fis-sena 2018 ghalkemm il-

kuntratt ta' cens inkwistjoni skada fis-sena 2000.

F'dawn ic-cirkustanzi

u fic-cirkustanzi kollha tal-kaz kif esplorati f'din id-decizjoni l-Qorti tqis li

ghandha thares lejn kumpens ghal danni mhux pekunjarji fil-medja tad-

decizjonijiet suesposti fis-somma ta' disat elef Euro (€9,000)".

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Il-Qorti tibda billi tirrileva illi huwa minnu dak argumentat mill-

Avukat tal-Istat illi f'kazijiet bhal dak ta' llum fejn il-ksur ikun sehh

b'konsegwenza ta' mizuri intizi ghal ghanijiet legittimi fl-interess generali

u in partikolari ghal akkomodazzjoni socjali, il-quantum tad-danni ma

jkunx jirrifletti l-valur fuq is-suq liberu shih.

Dan filfatt jinsab ikkonfermat

fil-gurisprudenza tal-Qorti Ewropea, fejn gie deciz illi "measures intended

Il-Qorti ma taqbilx pero mal-argument tal-Avukat tal-Istat illi l-

appellant kellu jgib prova illi kien hemm persuni li kienu effettivament lesti

li jikru l-proprjeta` inkwistjoni ghall-prezz indikat mill-Perit Tekniku.

tad-dispozizzjonijiet tal-Kapitolu 158 tal-Ligijiet ta' Malta qabel l-emendi

tal-2018 kienu ftit ic-cirkostanzi li kienu jippermettu lill-appellant jiehu lura

l-proprjeta` tieghu bil-pussess battal sabiex ikun jista' jpoggiha ghall-kiri

fuq is-suq liberu.

Filfatt, tentattiv da parti tal-ante kawza tieghu sabiex

tizgombra lill-inkwilini permezz ta' kawza quddiem il-Bord Li Jirregola l-

Kera kien minghajr success u l-Bord ikkonferma d-dritt tal-inkwilini li

jkomplu jirrisjedi f'dan il-fond.

Fid-dawl ta' din ir-retroxxena il-Qorti tqis illi

m'huwiex gust illi jigi pretiz li l-appellant igib prova li kien hemm persuni li

kienu lesti li jikru l-fond inkwistjoni ghall-prezz indikati mill-Perit Tekniku,

galadarba ma kien hemm l-ebda skop ghalih dak iz-zmien illi jfittex

inkwilini ohra meta kien jaf li b'effett tal-ligi li qed tigi mpunjata b'din il-

kawza ma kienx ser ikun possibli ghalih illi jidhol fi ftehim ta' kera ma'

inkwilini godda ghaliex ma setghax jghaddilhom il-pussess battal ta' dan

il-fond li kien qieghed fil-pussess tal-appellata taht sistema ta' kera

Imbaghad fir-rigward tal-argument tal-appellant illi l-ante kawza

tieghu kienet giet imgieghla tidhol f'kuntratt iehor ta' enfitewsi temporanja

ma' zewg l-appellata, il-Qorti tirrileva illi xejn minn dan ma jirrizulta mill-

atti tal-kawza.

Mix-xhieda ta' Mario Ritchie, rapprezentant tal-Awtorita`

tad-Djar, jirrizulta illi ma kien hemm l-ebda tip ta' korrispondenza mas-sid

tal-proprjeta` u lanqas mal-enfitewta qabel ma harget l-Ordni ta'

Rekwizizzjoni.

Din ix-xhieda tikkontradici l-argument tal-appellant illi l-

avventi kawza tieghu kienet giet sfurzata tidhol f'kuntratt iehor ta'

enfitewsi temporanja permezz tal-hrug ta' Ordni ta' Rekwizizzjoni.

Ghalhekk fil-fehma tal-Qorti l-ewwel Qorti kienet korretta meta ikkonsidrat

illi l-lezjoni tad-dritt fundamentali tal-appellant ghat-tgawdija pacifika tal-

proprjeta` tieghu ghandha titqies illi bdiet meta skada l-kuntratt ta'

segwenti skeda:

Skont ir-rapport tal-Perit Tekniku AIC Mario Axisa, il-valur lokatizju

annwu tal-fond inkwistjoni, eskluz il-mobbli, huwa skont kif indikat fis-

Valur Lokatizju Annwali

Ghalhekk, bejn is-sena 2000 u April tas-sena 2018, il-qliegh li seta'

jigi ppercepit mill-appellant minn kirja fis-suq liberu kien ikun fl-ammont

ta' €976,000.

Din il-Qorti ma taqbilx mal-likwidazzjoni maghmula mill-ewwel Qorti

fir-rigward tad-danni pekunarji sofferti mill-appellant.

Ghalkemm huwa

minnu illi f'kawzi konsimili d-danni likwidati ma jkunux jirriflettu l-valur tal-

proprjeta` fuq is-suq liberu, tenut kont tal-ghan legittimu u fl-interess

pubbliku li kagun tieghu tkun sehhet l-interferenza, l-likwidazzjoni li saret

ness mall-ammont komplessiv ta' kera mitlufa skont kif indikat fir-rapport

peritali, u l-ewwel Qorti ma tat l-ebda motivazzjoni dwar ir-ragunijiet li

wasluha ghas-somma ta' €60,433, li hija ftit aktar minn 6% tal-kera

komplessiva li l-appellant seta' jippercepixxi fuq is-suq liberu fuq medda

ta'

Minkejja

illi d-danni

likwidati mill-Qorti ma

jirraprezentawx kumpens shih ghall-kirjiet mitlufa mill-appellant minhabba

l-ghan legittimu tal-ligi, ghandu jkun hemm konnessjoni oggettiva bejn il-

fatti tal-kawza u l-likwidazzjoni maghmula mill-Qorti.

Fil-fehma ta' din il-Qorti l-ammont ta' danni likwidati mill-ewwel

Qorti huwa baxx wisq.

Huwa minnu l-fatt illi l-ligi impunjata kienet b'mod

generali giet introdotta ghal ghan legittimu, ossia sabiex persuni ma

jispiccawx minghajr akkomodazzjoni, izda mill-provi prodotti fil-mori ta'

din il-kawza jirrizulta manifestament illi l-appellata Woodhouse Scicluna u zewgha ma

kinux jehtiegu din il-protezzjoni, u kienu bbenefikaw mill-applikazzjoni ta'

din il-ligi biss ghaliex il-legislatur ma kienx ha hsieb illi jinkludi dawk id-

dispozizzjonijiet necessarji biex jassigura illi din il-protezzjoni jibbenifikaw

minnha biss dawk l-individwi li verament kienu jehtieguha.

ikkonsidrat illi mill-provi jirrizulta li l-appellata u zewgha huma l-

proprjeta`rji ta' numru kbir ta' proprjetajiet li l-valur komplessiv taghhom

jizboqq il-hames miljun ewro (€5,000,000), li jkompli jaggrava ghalhekk

in-nuqqas ta' proporzjonalita tal-mizuri inkwistjoni.

Il-Qorti ser tiehu in konisderazzjoni s-segwenti fatturi sabiex tasal

ghal-likwidazzjoni tad-danni dovuti lill-appellant:

i. Ma jirrizultax illi l-inkwilini ma kinux f'pozizzjoni li jhallsu kera xierqa,

u anzi jirrizulta li huma s-sidien ta' numru kbir ta' proprjetajiet li l-valur

komplessiv taghhom huwa fil-miljuni;

L-isproporzjon fid-differenza bejn il-kera percepita u dik li setghet

tkun percepita fis-suq hieles li kieku ma kinitx kontrollata bil-ligi;

Iz-zmien li damu l-appellant u l-avventi kawza tieghu ibatu minn

dan in-nuqqas ta' proporzjonalita`;

L-inerzja tal-Istat meta baqa` passiv ghal tul irragjonevoli ta' zmien

sabiex jipprova jirrimedja ghas-sitwazzjoni b`legislazzjoni appozita u dan

minkejja diversi sentenza moghtija kemm minn din il-Qorti u kemm mill-

Qorti Ewropea li kkonfermaw illi d-dispozizzjonijiet relattivi tal-Kapitolu

158 tal-Ligijiet ta' Malta kienu lezivi tad-dritt fondamentali ghat-tgawdija

pacifika tal-proprjeta`;

Il-kera mhallsa mill-inkwilini, li ghandha titnaqqas mill-ammont

It-tiswijiet fil-fond maghmula mill-inkwilini a spejjez taghhom, li

jghollu l-valur tal-proprjeta` a beneficcju tal-appellant.

Tenut kont ta' dawn ic-cirkostanzi kollha, din il-Qorti hija tal-fehma

li d-danni pekunarji dovuti lill-appellant ghandhom ikunu fis-somma ta'

tlett mitt elf ewro (€300,000).

Rigward id-danni non-pekunarji, il-Qorti tqis

illi s-somma ta' disat'elef ewro (€9,000) likwidata mill-ewwel Qorti, li

tissarraf fl-ammont ta' €500 ghal kull sena illi l-appellant sofra ksur tad-

drittijiet fondamentali tieghu, hija korretta ikkonsidrat illi ssegwi l-prassi

tal-Qrati Maltin u l-Qorti Ewropea fuq dan il-punt.

Ghaldaqstant dan l-aggravju qieghed jigi milqugh sa fejn jitratta l-

kumpens tad-danni pekunarji sofferti mill-appellant, li din il-Qorti qed

tillikwida fl-ammont ta' tlett mitt elf ewro (€300,000) minflok is-somma ta'

sittin elf, erba' mija u tlieta u tletin ewro (€60,433) likwidata mill-ewwel

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt illi tilqa'

limitatament ir-raba' aggravju tal-appellant sa fejn dan jitratta l-kwistjoni

tal-kumpens pekunarju u tirrevoka dik il-parti tas-sentenza appellata fejn

illikwidat il-kumpens pekunarju dovut lil appellant fis-somma ta' sittin elf,

erba' mija u tlieta u tletin ewro (€60,433) u minflok tiffissa l-kumpens

pekunarju dovut fis-somma ta' tlett mitt elf ewro (€300,000), tichad il-bqija

tal-aggravji tal-appellant u tikkonferma l-bqija tas-sentenza appellata, u

tordna lill-Avukat tal-Istat ihallas is-somma ta' tlett mija u disat' elef ewro

(€309,000) rapprezentanti danni pekunarji u non-pekunarji lill-appellant.

mill-Avukat tal-Istat.

L-ispejjez tal-ewwel istanza jibqghu kif decizi mill-ewwel Qorti, filwaqt illi

l-ispejjez ta' dan l-appell jithallsu in kwantu ghal 75% mill-appellant u 25%

Deputat Registratur mb