Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Numru 1 Ċitazzjoni numru 23/01 JVC

Dawn huma appell prinċipali mressaq mill-attur u appell inċidentali

mressaq mill-kumpanija konvenuta minn żewġ sentenzi mogħtija mill-

tal-Maġistrati

(Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri

(Sezzjoni

Ġenerali) fl-24 ta' Novembru, 2009 (minn issa 'l hemm imsejħa "l-ewwel

sentenza appellata"), u fit-30 ta' Ġunju, 2015 (minn issa 'l hemm imsejħa

"it-tieni sentenza appellata"), fil-kawża fl-ismijiet premessi.

Ċiv.

sentenza appellata, u għar-raġunijiet hemm imfissra, dik il-Qorti ċaħdet l-

eċċezzjoni tal-preskrizzjoni mressqa mill-attur fir-rigward tal-azzjoni

rikonvenzjonali li għamlet l-kumpanija konvenuta, u sabet li teżisti

relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet dwar ix-xogħlijiet marbuta mal-

estensjoni tal-lukanda mertu tal-każ u li dwarhom il-kumpanija konvenuta

kellha lmenti kontra l-attur rikonvenut dwar traskuraġni u xogħol imwettaq

bla ħila.

Fit-tieni sentenza appellata, l-ewwel Qorti ċaħdet l-ewwel

eċċezzjoni preliminari

tal-kumpanija

intempestività tal-azzjoni attriċi, laqgħet limitatament it-tieni eċċezzjoni

tal-kumpanija konvenuta billi ddisponiet mill-ewwel, it-tieni u t-tielet talbiet

attriċi billi laqgħet l-istess limitatament u sabet li l-ammont dovut lill-attur

huwa inqas minn dak pretiż, u fir-rigward tal-kontro-talba ċaħdet l-

eċċezzjonijiet tal-attur rikonvenut u laqgħet it-talbiet rikonvenzjonali u

sabet li l-ammont pretiż mill-kumpanija konvenuta huwa dovut.

għaldaqstant ordnat li l-ammont jiġi paċut bejn il-partijiet u li d-differenza

titħallas mill-kumpanija konvenuta lill-attur;

Fl-att li bih fetaħ il-kawża, l-attur jgħid li huwa tqabbad mill-

kumpanija konvenuta sabiex jagħmel id-disinn fil-bini u t-tlestija ta'

lukanda fl-Imġarr, Għawdex, iżda ma tħallasx għal kollox tax-xogħol li

għamel.

Jgħid ukoll li tqabbad mill-kumpanija konvenuta biex jagħmel

xogħol ieħor (din id-darba marbut mal-estensjoni ta' l-istess lukanda),

għal liema xogħol baqa' ma tħallasx lanqas.

L-attur għaldaqstant talab li

Ċiv.

l-Qorti ssib li l-kumpanija konvenuta għandha dejn miegħu fl-ammont ta'

erbat elef disa' mija u tnejn u disgħin lira Maltin (Lm4,992) li jġibu ħdax-il

elf sitt mija u tmienja u għoxrin ewro u tlieta u għoxrin ċenteżmi

(€11,628.23) rappreżentanti l-bilanċ tal-ħlas marbut mad-disinn tal-bini u

lilu mill-kumpanija

konvenuta marbut ma' xogħol

tikkundanna lill-kumpanija konvenuta tħallas l-ammont likwidat, bl-

imgħaxijiet skont il-liġi;

Illi fit-Tweġiba Maħlufa mressqa minnha, il-kumpanija konvenuta

laqgħet għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qalet li l-azzjoni hija

intempestiva għaliex l-attur naqas li jippreżenta kont dettaljat u korrett tas-

servizzi reżi minnu qabel ma għoġbu jiftaħ il-kawża.

Fil-mertu, ċaħdet li

kellha tagħti lill-attur;

Il-kumpanija konvenuta nqdiet bil-proċedura tal-Kontro-Talba.

Filwaqt li xliet lill-attur bi traskuraġni u negliġenza fuq xogħolu, qalet li

ġarrbet danni minħabba l-imġiba tiegħu.

Għaldaqstant, fittxitu għad-

danni u biex l-ewwel Qorti tillikwidahom u tordnalu jħallasha d-danni hekk

L-attur laqa' għall-azzjoni rikonvenzjonali billi qal li l-azzjoni kienet

waqgħet bil-preskrizzjoni maħsuba fl-Artikoli 2153 u 2156(f) tal-Kodiċi

Ċiv.

Ċivili, filwaqt li, fil-mertu, ċaħad ix-xiljiet imressqa kontra tiegħu u qal li ma

kien jaħti għall-ebda dannu pretiż mill-kumpanija rikonvenjenti;

Illi biex waslet għall-ewwel sentenza appellata, l-ewwel Qorti

għamlet il-konsiderazzjonijiet li ġejjin:

tas-servizzi professjonali

Fir-realta' s-socjeta konvenuta ma

"F'dan l-istadju ser tinghata sentenza preliminari dwar:- "(a) L-eccezzjoni tal-attur li t-talbiet rikonvenzjonali huma preskritti skont l-Artikolu 2153 tal-Kodici Civili (fol.

275). "(b) L-eccezzjoni ulterjuri tal-attur li t-talbiet rikonvenzjonali huma preskritti skont l-Artikolu 2156(f) tal-Kodici Civili (fol.

537); u "(ċ) Jekk hemmx relazzjoni guridika bejn il-partijiet fuq ix-xoghol ta' estensjoni tatx eccezzjoni f'dan is-sens, u llimitat ruhha sabiex tghid li l-attur naqas milli jipprezenta kont dettaljat li m'ghandix taghti l-ammont mitlub minnu kif ser jigi pruvat.

"Il-pretenzjonijiet tal-partijiet jistghu jigu deskritti li jikkonsistu fis- segwenti:- "(a) L-attur qieghed jippretendi l-hlas ta' €11,628,23 bilanc ghal servizz li ta lis-socjeta konvenuta fi twettiq ta' xogholijiet fil-lukanda Grand, Mgarr, Ghawdex.

Servizz li l-attur iddeskrivieh bhala "architectural designs & supervision, interior design & supervision, service."1.

L-attur jippretendi wkoll hlas ta' €78,785 ghal xoghol li jghid li ghamel fir-rigward tal-estensjoni tal-lukanda.

Xoghol li ddeskrivih fil-kont datat 30 ta' Ottubru 1997 (fol.

Kont simili rega' nhareg fl-24 ta' Gunju 1998 (fol.

31). "(b) Is-socjeta konvenuta tippretendi hlas ta' danni minhabba xoghol li twettaq mhux skont is-sengha u l-arti.

L-ilmenti tas-socjeta konvenuta huma elenkati fl-affidavit li ghamel Silvio Bowell (fol.

Ċiv.

"Preskrizzjoni tinkiser mal-prezentata tar-rikovenzjoni minkejja li giet notifikata iktar minn tlett snin wara.

"Jibda biex jinghad li fir-rigward tal-preskrizzjoni, kif giet prezentata t- talba rikonvenzjonali (9 ta' April 2001) kien hemm ksur tal-preskrizzjoni.

Dan minkejja l-fatt li mill-atti jirrizulta li kien biss wara rikorsi tal-attur prezentati fit-2 ta' Dicembru 2004 (fol.

270) u 7 ta' Jannar 2005 (fol.

274) li pprezenta nota tal-eccezzjonijiet.

Permezz tal-ewwel rikors talab li l-qorti tordna li r-rikonvenzjoni tigi notifikata u b'digriet moghti fit-3 ta' Dicembru 2004 il-qorti ffissat terminu ta' 20 jum mid-data tad-digriet, sabiex l-attur jipprezenta nota tal-eccezzjonijiet.

Sussegwentement, fit- tieni rikors il-konvenut talab lill-qorti sabiex tawtorizzah jipprezenta n- nota tal-eccezzjonijiet ghaliex ma kienx notifikat bid-digriet li nghata fit- 3 ta' Dicembru 2004.

Il-qorti laqghet it-talba permezz ta' digriet moghti fit-12 ta' Jannar 2005.

B'dan il-mod gie li l-attur minn ta ruhu notifikat bir-rikonvenzjoni tant li fis-7 ta' Jannar 2005 ipprezenta nota tal- eccezzjonijiet.

F'dak l-istadju ma jfissirx li l-preskrizzjoni regghet bdiet tiddekorri mill-gdid.

Ir-rikonvenzjoni hi talba gudizzjarja li sservi wkoll sabiex tinkiser il-preskrizzjoni, irrispettivament taz-zmien li jghaddi sakemm issir in-notifika lill-attur.

Minflok li l-konvenut jipproponi kawza ohra, huwa jinqeda bir-rikors guramentat tal-attur sabiex iressaq kontro-talba, u ".....jsir process wiehed u li z-zewg talbiet jigu decizi fl- istess kawza."

(Artikolu 397 tal-Kap.

Iz-zmien li fih ghandu jigi notifikat l-att gudizzjarju sabiex tinkiser il-preskrizzjoni skont l-Artikolu 2130 tal-Kodici Civili, ma japplikax fil-kaz ta' talba gudizzjarja (ara sentenza tal-Qorti tal-Appell fil-kawza Dr Sandra Farrugia Mifsud vs Joe Ferando deciza fl-24 ta' Settembru 2004 u gurispurdenza li saret riferenza ghaliha fl-istess sentenza).

F'sentenza moghtija mill-Qorti tal- Kummerc2 fil-kawza Raymond Cini Sarreo nomine vs Peter Grech German nomine deciza fis-26 ta' Gunju 1995, gie osservat: "c-citazzjoni hija talba gudizzjarja skont l-artikolu 2131 tal-Kodici Civili u ghaliha ma japplikawx id-disposizzjonijiet tal-artikoli 2128, 2129 u 2130 tal-istess Kodici Civili billi dawn japplikaw ghal att gudizzjarju (bhal ittra ufficjali jew protest) izda mhux ukoll ghall-att tac-citazzjoni.

Dana l-att tac- citazzjoni m'huwiex l-att li bih il-kreditur semplicement ikun qieghed juri li 'behsiebu jzomm il-jedd tieghu' (art.

2128) izda huwa effettivament l- att opportun li bih il-kreditur jesperixxi quddiem it-tribunal kompetenti, l-

istess dritt tieghu fejn jitlob l-esekuzzjoni effettiva tal-istess dritt kontra

Ragunament li japplika in toto ghar-rikonvenzjoni.

"Terminu ta' preskrizzjoni applikabbli.

"Minn qari tar-rikovenzjoni hu evidenti li s-socjeta konvenuta qeghda

titlob danni kuntrattwali.

"L-Artikolu 2153 tal-Kodici Civili jipprovdi:-"L-azzjoni ghall-hlas tal-

hsarat mhux ikkagunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-eghluq ta'

Iz-zmien tal-preskrizzjoni li ghandu japplika jrid jitqies

Ċiv.

b'riferenza ghall-azzjoni kif tigi proposta mill-attur, fis-sens li trid thares lejn dak li jkun qieghed jitlob l-attur (Joseph Sestito vs Simiana Maria Minino Farr deciza mill-Qorti tal-Appell fl-24 ta' Marzu 1958 – Volum XLII.i.153).

"L-ewwel premessa tar-rikonvenzjoni tas-socjeta konvenuta taqra:-"U peress illi l-attur kien ferm traskurat u negligenti fl-ezekuzzjoni da parti tieghu tax-xoghol afdat lil, kif ukoll naqas ili jaccerta u jassigura ili x- xoghol sar skont l-arti u s-sengha, kif intrabat u obbliga ruhu illi jaghmel; u dan kollu kif igi dettaljament pruvat waqt it-trattazzjoni tal-kawza." (fol.

"Minn dan il-paragrafu m'hemmx dubju li s-socjeta konvenuta qeghda tippretendi hlas ta' danni minhabba allegata inadempjenza kuntrattwali min-naha tal-attur fil-qadi tal-inkarigu li nghatat, cjoe' ksur ta' patt kuntrattwali, u mhux danni derivanti minn xi htija akwiljana.

Tant hu hekk li permezz tal-ewwel talba qeghda titlob dikjarazzjoni li: "Inti (il- konvenut) inqast illi tezegwixxi l-obbligi assunti minnek fil- konfront tal-istess socjeta' konvenuta bid-diligenza u skont is- sengha u l-arti rikjesti mil-ligi.".

Ghalhekk l-Artikolu 2153 tal-Kodici Civili ma japplikax.

Fil-kawza Joseph Chircop -vs- Emmanuele Kirmond, Appell Kummercjali, 19 ta' Frar 1954 (Volum XXXVIII.i.292), gie osservat: "f'kaz ta' appalt, l-addebitu li l-appaltant jaghmel lill-appaltatur li huwa responsabbli ghad-danni minhabba ezekuzzjoni hazina ta' l-appalt jikkostitwixxi addebitu ta' kolpa kontrattwali, u ma fihx karattru delittwuz jew kolpuz, u ghalhekk l- preskrizzjoni applikabbli kontra l-azzjoni ghal dawk id-danni hija dik ta' hames snin.".

"Preskrizzjoni ghal danni derivanti minn kuntratt ta' appalt hi ta' 5 snin (ara sentenza tal-Qorti tal-Appell fil-kawza Louis Zina vs Perit Anthony Sestito deciza fil-5 ta' Ottubru 2001.).

"Meta tinghata eccezzjoni ta' preskrizzjoni:- Hu mehtieg li jigi determinat minn meta l-preskrizzjoni applikabbli

jipprovdi: "....il-

preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista'

tigi ezercitata minghajr ma jittiehed qies ta' l-istat jew tal-kondizzjoni

tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss.".

Il-prova li azzjoni hi preskritta trid issir minn min jaghti l-

eccezzjoni.

L-attur jista' jressaq provi sabiex juri li m'ghaddix iz-zmien,

pero' l-piz tal-prova qieghed fuq min jallega l-preskrizzjoni.

"L-attur qal li meta fl-1995 hareg il-permess ta' zvilupp, min-naha tieghu

hafna mix-xoghol li kellu jaghmel kien lest (seduta tat-30 ta' Ottubru

Pero' dan ma jfissirx li kien lest minn kollox.

ukoll riferenza ghall-pjanta datata 14 ta' Jannar 1996 li turi "...l-internal

Dan ghalija jfisser li qed jaghti ndikazzjoni li s-shell

Ċiv.

il-kuntest

hu diga' lest." (fol.

Madankollu l-appalt li nghata lil Vidolich kien wiehed, li fil-bidu tal-1997 kien ghadu ma tlestix.

L-ilmenti tas-socjeta konvenuta jinsabu elenkati fl-affidavit li ghamel Silvio Bowell fit-8 ta' Settembru 2001 (ara fol.

Bini mhux skont il-permess ta' zvilupp – lift shafts gholjien iktar minn dak approvat fil-permess, u dizinn u bini ta' hnejja kbira fil-faccata li ma kenitx tidher fil-permess.

Dan wassal ghall-hrug ta' Avvizi biex Tieqaf u Twettiq mill-Awtorita' tal-Ippjanar.

Datata 21 ta' Mejju 1996 u 25 ta' Frar 1997 (fol.

41 u 42).

Skont Rapa, il-hnejja kellha titnehha u kellhom jigu modifikati l-lifts u li fisser spejjez addizzjonali ghas-socjeta konvenuta, li qal li kienet ta' Lm14,000.

Problemi fil-lifts u sistema ta' airconditioning li sar minn Topserv ". pprezentat is-socjeta Limited. korrispondenza li ntbaghatet lil din il-kumpanija f'Awwissu 1998 (fol.

Silvio Bowell qal: "Finalment Topserv Limited kienu irmedjaw il- problemi illi kienu inqalghu izda dan kien frott tal-insistenza tieghi u tal- impjegati tieghi u mhux frott ta' xi impenn da parti ta' Marcus Vidolich." (fol.

Kopja tal-korrispondenza kienet intbaghatet lill-attur (ittra datata 18 ta' Awwissu 1998 a fol.

47), u hu evidenti li sa dakinhar l- ilmenti kienu ghadhom ma gewx rizolti.

Minn dokument li pprezenta l- attur stess (fol.

463), jidher li l-kuntratt li nghata lil Topserv Limited kien fit-8 ta' Marzu 1996 (job.

Kien fil-bidu ta' Settembru 1997 li l-kumpanija ta' inginiera Engineering Services Ltd awtorizzat li jsir il- hlas lill-kuntrattur Topserv Limited. ".

Dizinn u bini ta' rampa bhala access ghas-sular ta' taht l-art li jintuza ghall-parkegg, m'huwiex addattat in kwantu l-klijenti jilmentaw ghaliex isofru hsara fil-vetturi meta jaghmlu uzu mir-rampa.

Ghalkemm fil-bini kellhom isiru zewg parking lots (dizinjati mill-

attur), wiehed minnhom sar b'mod ghal kollox inaccessibbli.

applikazzjoni mal-Awtorita Maltija ghall-Ambjent u l-Ippjanar.

"Skont ma xehed l-attur: "Il-kuntratt li nghatajt minn Silvio Bowell kien

Inoltre, d-dati meta nhargu l-Avvizi biex Tieqaf u

Twettiq (21/5/1996 u 25/2/1997) huma rilevanti, in kwantu kien

minhabba dawn l-avvizi li Bowell jsostni li kellhom isiru xogholijiet biex

Fir-rigward tar-rampa li taghti ghall-garaxx li hemm taht l-

art, ma tressqitx prova li fil-bidu ta' April 1996 kienet diga' lesta.

jifhem ukoll li bdiet tintuza meta fethet il-lukanda, li skont Vidolich kien

f'April 1997; "Jekk niftakar sew il-lukanda nfethet f'April tan-nineteen

"Meqjusin dawn il-konsiderazzjonijiet, il-qorti tistqarr li l-attur ma

ressaqx provi sodisfacenti li meta saret ir-rikovenzjoni (9 ta' April 2001),

kienu ghadhom m'ghaddewx hames (5) snin minn meta l-azzjoni kellha

Ċiv.

"Relazzjoni Guridika dwar xoghol ta' estensjoni fil-lukanda.

"Fin-nota ta' sottomissjonijiet li pprezentat is-socjeta konvenuta jinghad li d-difiza hi li:- "....l-attur ma haqqu ebda hlas ghax-xoghol illi huwa wettaq fuq il-progett tal-estensjoni ghaliex fil-verita' dan ma kienx xoghol illi l-attur tqabbad jaghmel mill-esponenti, imma kienu thejjijiet illi huwa wettaq minn jeddu bit-tama illi jirbah minghand is-socjeta konvenuta il-kuntratt ta' supervision tax-xogholijiet tal-finishings fuq l- estensjoni.".

Eccezzjoni li kif diga' rajna ma gietx sollevata fin-nota tal- eccezzjonijiet prezentata fid-9 ta' April 2001.

L-attur ma ghamel l-ebda accenn ghal dan in-nuqqas.

Cifra li jinghad li tirrifletti tnejn fil-mija (2%) tal-projected cost.

Jirrizulta li fis-17 ta' Awwissu 1998 kienet saret laqgha fl-ufficcju tal-avukati tal-attur u dakinhar intlehaq ftehim dwar il-kwistjonijiet bejn il-partijiet.

Jidher li f'din il- laqgha l-ftehim kien gie redatt b'mezz elettromanjentiku.

F'paragrafu E jinghad li: "Minkejja l-fatt illi dan il-ftehim mhux qed jigi ffirmat qieghed jigi mehud bhala miftiehem bejn il-partijiet stante illi qed jigi ddettat fil- presenza u bl-accettazzjoni tal-partijiet assistiti mill-konsulenti legali taghhom." (fol.

Hu evidenti li l-ftehim kien jirrelata dwar tlett materji:- ".

Hlas dwar kont pendenti fuq dizinn u supervizjoni li sar mill-attur fil-lukanda.

L-attur minn jeddu naqqas il-pretenzjoni ghall-hlas ghas- somma ta' Lm40,000.

F'dak l-istadju d-divergenza kienet dwar jekk is- socjeta konvenuta kenitx diga' hallset Lm30,850 jew Lm34,850.

Kwistjoni li baqghet pendenti. ".

Kwistjoni dwar "xoghol ta' sketches, pjanti etc in konnessjoni mal-

Il-partijiet ftehemu dwar il-procedura li kellha tigi addottata

dwar din il-kwistjoni.

"Dwar dan il-ftehim, l-avukat Dr Hugh Cesareo xehed: "Il-kontenut ta'

dawn il-minuti jirriflettu d-diskussjoni u ftehim verbali li sar f'dik il-

laqgha.

Il-minuti kienu gew dettati minni fil-presenza tal-partijiet u tal-

Avukati msemmija fil-minuti." (fol.

Ghalkemm fin-nota ta'

sottomissjonijiet is-socjeta konvenuta argumentat li d-dokument ma

jirriflettix il-ftehim kollu3, fil-kors tal-gbir tal-provi ma ressqet l-ebda provi

Kellha tithallas measurement fee ta' Lm842 lill-attur.

3 "L-esponenti tirrileva ukoll illi l-attur naqas illi jipprezenta t-tape recording originali ta' dak verbalizzat f'dik is-seduta.

Hija issostni illi dak illi gie dattiolgrafat u li kopja tieghu giet ezebita mill-attur ma jirriflettix korrettement dak illi gie maqbul f'dik is-seduta: apparti il-punti illi

Ċiv.

Lanqas m'ghandu jkun li s-socjeta konvenuta tippretendi li l-ftehim kellu japplika biss fejn jaqblilha.

Hekk per ezempju fir-rigward tal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, argumentat:-"independentement minn kull konsiderazzjoni ulterjuri dwar l-effettivita' o meno ta' dik il-laqgha bhala transazzjoni ai termini tal-ligi, certament illi r-rikonoxximent da parti tal-attur tal-fatt illi l-konvenuta kienet qed tavvanza dawn il- pretensjonijiet kontra tieghu iservi bhala interruzzjoni tal-preskrizzjoni.

Kwindi t-terminu preskrittiv beda jiddekorri mill-gdid minn dik il- gurnata.".

Inoltre, mill-affidavit ta' Silvio Bowell (fol.

34), direttur tal- kumpanija konvenuta, li sar bi twegiba ghall-affidavit tal-attur jidher bic- car li f'dak l-istadju ma kienx qieghed jikkontesta l-kontenut tal-ftehim li sar fil-laqgha tas-17 ta' Awwissu 1998 kien dak rifless fil-minuti dettati mill-avukat Cesareo fil-prezenza tal-partijiet.

L-avukat Cesareo kkonferma li kopja tal-kumpanija konvenuta, u ma jirrizultax li wiegbet b'xi ittra fis-sens li d-dokument ma kienx jirrifletti l-ftehim li ntlehaq dakinhar tal-laqgha.

"Skont l-Artikolu 1233 tal-Kodici Civili, transazzjoni ghandha ssir b'att pubbliku jew b'kitba privata, taht piena ta' nullita'.

L-Artikolu 1718 tal- Kodici Civili jipprovdi:-

"it-transazzjoni hija kuntratt li bih il-partijiet, b'xi haga li jaghtu, iwieghdu, jew izommu, jaghtu tmiem ghal kawza mibdija jew jevitaw kawza li tkun sejra ssir.".

Bil-ftehim

il-vertenza ma gietx maghluqa.

Il-ftehim li lehqu l-partijiet m'ghandux din in- natura, fis-sens li xorta jrid jigi stabbilit minn mill-partijiet ghandu ragun jew tort.

jissemmew fil-kopja dattilografata kien gie diskuss ukoll il-punt illi s-socjeta konvenuta issosnti illi l-attur qatt ma gie inkarigat jagmel ix-xoghol ili tieghu qed jippretendi l-hlas." (fol.

Ċiv.

Skont l-Artikolu 1718 tal-Kodici Civili, transazzjoni ssehh meta l- partijiet jaghtu "tmiem ghal kawza mibdija, jew jevitaw kawza li tkun sejra ssir.".

Meta sehh il-ftehim tas-17 ta' Awwissu 1998 ma kien hemm l-ebda kawza mibdija.

Il-kliem "jevitaw kawza li tkun sejra ssir" gie interpretat li jrid ikun imminenti li ssir kawza (ara sentenza tal- Qorti tal-Appell fl-ismijiet Grazio Ferris et vs Anthony Tait et tal-5 ta' Ottubru 2001).

Lanqas ta' dan m'hemm prova.

Il-fatt li parti tkun ikkonsultat ruhha ma' avukat u jsiru xi laqghat fil-prezenza tal-avukati u jintlehaq ftehim, ma jfissirx li hemm l-imminenza ta' kawza.

Fil-kawza fuq imsemmija l-qorti osservat: "..........ghalkemm potenzjalment kull vertenza setghet twassal ghal proceduri gudizzjarji, kull vertenza bhal din setghet ukoll tigi komposta barra l-Qorti.

Il-ligi ma kenitx tesigi li kull ftehim milhuq dwar vertenza kellu necessjarment issir bil- miktub u jkun iffirmat mill-kontendenti.".

"B'riferenza ghax-xogholijiet relatati mal-estensjoni tal-lukanda, il- partijiet ftehemu li jirreferu l-kwistjoni dwar il-pretenzjoni tal-attur quddiem arbitru6 fl-eventwalita' li Vidolich ma jinghatax ix-xoghol ghat- tlestija ta' din il-parti tal-lukanda.

Jirrizulta li x-xoghol tal-estensjoni ma nghatax lill-attur.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet tas-socjeta konvenuta gie dikjarat li x-xoghol ma nghatax lill-attur minhabba "fl-atteggjament tieghu rigward il-pagamenti illi kienu gia sarulu minn Silvio Bowell dwar ix-xoghol fuq il-lukanda per se, u ghalhekk l-attur ma jista' jlum lil hadd hlief lilu innifsu ghall-fatt illi huwa wettaq dan ix-xoghol inutilment." (fol.

F'dan il-ftehim, li baqa' ma giex iffirmat, gew identifikati l-kwistjonijiet li kellhom jigu decizi mill-arbitru.

Peress li l- ftehim ta' arbitragg ma giex iffirmat, m'huwiex validu.

F'dan ir-rigward issir riferenza ghall-provvedimenti fuq l-Arbitragg (Titolu XVI) tal-Kap.

127 qabel gie mhassar bl-Att II tal-1996, u l-Att dwar l-Arbitragg (Kap. 387)8 li jipprovdu li ftehim ta' arbitragg irid isir bil-miktub.

"L-attur isostni li f'dan il-ftehim is-socjeta konvenuta rrikonoxxiet li l-attur inghata x-xoghol fuq l-estensjoni tal-lukanda tant li l-kaz kellu jigi riferut lill-arbitru sabiex jigi deciz dwar ix-xoghol li sar mill-attur, jekk ix-xoghol kienx sar b'mod professjonali u teknikament korrett, u jiffissa l-onorarju li jista' jkun dovut.

Apparti l-fatt li l-ftehim ta' arbitragg m'huwiex validu,

il-qorti temmen li l-kwistjoni dwar jekk l-attur tqabbadx jaghmel xi xoghol

Tant hu hekk li fi klawzola (ii) jinghad: "Il-

partijiet ikollhom d-dritt illi jindikaw lill-arbitru liema xogholijiet gew

skont jew mhux skont is-sena (recte, sengha)." (fol.

6 Rilevanti hi s-sentenza John ill nomine vs Avukat Dr Philip Cannataci nomine deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Quinn J. Said Borg Gusman) fl-1 ta' Ottubru 1996, li taghmel distinzjoni bejn ftehim li bih il-kontraenti jirreferu vertenza li tezisti ghall-arbitragg u klawzola arbitrali li biha l-kontraenti jiftehemu li vertenza futura tigi riferita ghall-kompromess ta' arbitru.

Qabel dahal fis-sehh il-Kap.

387, il-ligi kienet tirregola biss l-ewwel forma ta' ftehim.

7 Artikolu 970 kien jaqra: "L-att ta' arbitragg jista' jsir sew b'att pubbliku kemm b'kitba privata jew skont id-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu.".

Il-parti tal-Att li tirregola l-arbitraggi lokali (Parti IV) dahlet fis- sehh fit-23 ta' Marzu 2000 (Avviz Legali 46 tas-sena 2000).

Ċiv.

mill-atti hemm provi li juru li fuq ix-xoghol ta' estensjoni tal-lukanda tezisti relazzjoni guridika bejn il-partijiet.

F'dan il-kuntest xehed ukoll Silvio Bowell:- "huwa veru illi ghall-habta ta' Ottubru jew Novembru 1996, jiena urejt il-hsieb illi il quddiem naghmel xi estensjonijiet.

Kien Marcus Vidolich illi iddikjara illi kellu l-assistenta tieghu, Vera Mizi White, illi kienet pjuttost hafifa mix-xoghol.

Ghalhekk issuggerili illi niehu l-okkazzjoni u nitolbuha taghmlilna xi sketches.

Dak kull ma sar ftehim fuqu." (fol.

35). "(b) Xhieda ta' Vera Mizi White (fol.

112) li kkonfermat li kienet attendiet ghal laqghat li saru bejn l-attur u Silvio Bowell, kif ukoll Anton Attard Sciortino u Oliver Gerada.

Dawn l-ahhar tnejn min-nies huma nginiera mill- kumpanija Engineering Services Ltd li kkonfermaw li sar rapport dwar l-estensjoni tal-lukanda Grand Hotel; "Dan ir-rapport kellu jsir ibbazat fuq pjanti tal-bini kif propost mis-Sur Marcus Vidolich; Dan ir-rapport sar.

Kienet saret laqgha fl-ufficcju ta' Engineering Services Ltd bejn is-sinjuri Marcus Vidolich, Silvio Bowell, il-kollega tieghi Oliver Gerada u jiena u kien diskuss dan ir-rapport; Waqt din il-laqgha kienu diskussi diversi suggerimenti u alternattivi fuq dan ir-rapport." (fol.

"Certament tibqa' mpregudikata l-kwistjoni dwar l-entita' tax-xoghol li gie nkarigat jaghmel l-attur fir-rigward tal-estensjoni tal-lukanda, u jekk ix-xoghol tas-socjeta li ghamel huwiex addattat ghal htigijiet konvenuta";

Illi fit-tieni sentenza, l-ewwel Qorti, għar-raġunijiet hemm imfissra,

ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-kumpanija konvenuta marbuta

tal-azzjoni attriċi,

laqgħet

eċċezzjoni tal-kumpanija konvenuta u ddisponiet mill-ewwel, it-tieni u t-

tielet talbiet attriċi billi sabet li l-ammont dovut lill-attur rikonvenut huwa

inqas minn dak mitlub, u fir-rigward tal-kontro-talba ċaħdet l-eċċezzjonijiet

tal-attur rikonvenut u laqghet it-talbiet rikonvenzjonali billi sabet li l-

ammont pretiż mill-kumpanija konvenuta huwa wkoll limitatment dovut;

Ċiv.

il-konsiderazzjonijiet li ġejjin:

Illi biex waslet għat-tieni sentenza appellata, l-ewwel Qorti għamlet

"Ikkunsidrat: "Illi permezz ta' sentenza preliminari datata l-24 ta' Novembru, 20099 din il-Qorti diversament preseduta tat decizjoni dwar: "(a) L-eccezzjoni tal-attur li t-talbiet rikonvenzjonali huma preskritti skont l-Artikolu 2152 tal-Kodici Civili (fol.

275). "(b) L-eccezzjoni ulterjuri tal-attur li t-talbiet rikonvenzjonali huma preskritti skont l-artikolu 2156 (f) tal-Kodici Civili (fol.

537); u "(c) Jekk hemmx relazzjoni guridika bejn il-partijiet fuq ix-xoghol ta' estensjoni tal-lukanda.'10

"Ikkunsidrat ulterjorment: "Illi wara li nstemghu b'mod estensiv diversi xhieda fosthom izda mhux limitatament l-attur Marcus Vidolich li xehed mill-anqas ghaxar darbiet apparti l-affidavit inizjali tieghu, l-avukati tal-attur, ir-rapprezentant tal- Kumpanija Silvio Bowell, bosta haddiema, professjonisti u persuni li b'xi mod kienu nvoluti fuq il-lant tal-Lukanda meta kienet fl-istadju tal-ewwel fazi taghha u bosta xhieda ohra din il-Qorti diversament preseduta fil- verbal tal-4 ta' Dicembru, 2009 innominat lill-Perit Valerio Kirmond bl- inkarigu li jirrelata dwar: "1.

It-talba ta' l-attur sabiex jithallas tax-xoghlijiet li ghamel fir-rigward ta' l-estenzjoni tal-lukanda; "2.

It-talba rikonvenzjonali tas-socjeta' konvenuta li l-attur esegwixxa xoghlijiet mhux skont is-sengha u l-arti.'

"Dwar l-allegat bilanc ta' Lm4,992: "It-talba tal-attur ghall-hlas tal-bilanc ta' Lm4,992 dovuta lill-attur mis- Socjeta' konvenuta giet eskluza mill-inkarigu tal-espert tekniku.

Dwar din l-ewwel talba attrici gew esebiti bosta dokumenti miz-zewg partijiet li jinkludu bosta kontijiet, 'statements', 'invoices' u ittri mahruga mill- attur u ittri mibghuta lill-konvenut u mill-konvenut lill-attur.

Il-Qorti minn dak li rat fl-atti tista' tghid li ftit li xejn sabet ghajnuna minn dawn l-istess inkartamenti stante li tista' tghid kull dokument, b'mod partikolari dawk

Ċiv.

esebiti mill-attur, jikkontradixxi wiehed lill-iehor u jaghti nformazzjoni diversa minn dak ta' qabel.

Fid-diversi stanzi tax-xhieda tieghu l-attur ukoll jonqos li f'xi mument jaghti spjegazzjoni cara ta' x'jirraprezentaw id-dokumenti mahruga minnu stess u r-raguni li hargu bil-mod li saru u lanqas jasal sabiex jaghti spjegazzjoni cara ta' x'inhu ezatt l-ammont li ghadu dovut lilu.

Dan izda ma jfissirx li l-ewwel eccezzjoni mqajjma mis-Socjeta' konvenut hija gjustifikata ghaliex kontijiet lilha gew prezentati qabel il-prezentata tal-kawza, il-kwistjoni jekk kienux korretti jew le f'ghajnejn is-Socjeta' konvenuta hija kwistjoni suggettiva ghall- istess Socjeta' konvenuta.

Min-naha l-ohra s-Socjeta' konvenuta ssostni li saru diversi pagamenti izda ssostni wkoll li sar pagament ulterjuri ta' Lm2,000 li sfortunatament baqghet ma sabet l-ebda prova dokumentarja tieghu.

"Jirrizulta izda li f'certu partijiet tax-xhieda l-partijiet jaqblu fuq certu punti principali filwaqt li d-disgwit, almenu fuq dan l-ammont, mhux xi wiehed kbir kif isegwi: "(i) Illi originarjament l-onorarju dovut lill-attur kellu jkun dak ta' Lm50,000; "(ii) Illi bi ftehim bejniethom dan tnaqqas ghal Lm45,000 wara li tnaqqset is-somma ta' Lm5,000 minhabba l-kcina li ghamilha Silvio Bowell cioe' d-direttur tal-Kumpanija konvenuta u mhux l-attur; "(iii) Illi ghal dak li huwa bilanc dovut fit-traskrizzjoni ta' diskussjonijiet bejn il-partijiet datat 17 ta' Awissu, 1998 li mix-xhieda hareg li z-zewg partijiet jaqblu li din sehhet u li l-kliem kien dak rifless fl-istess traskrizzjoni (Ara xhieda Silvio Bowell a fol.

34) gie dikjarat li skont Marcus Vidolich thalset is-somma ta' Lm30,850 filwaqt li l-konvenuta sostniet li kienet thalset is-somma ta' Lm34,850.

66 tal-process l-attur Marcus Vidolich jsostni li skont hu t-total mhallas lilu mis-Socjeta' konvenuta kien ta' Lm35,850 minghajr it-taxxa.

Min-naha l-ohra x- xhud tas-Socjeta' konvenuta Loreto Micallef Camilleri a fol.

51 tal-process isostni li thallas l-ammont ta' Lm37,549.30 liema ammont ma jinkludix is-somma ulterjuri ta' Lm2,000 li taghhom ma nstabux l-inkartamenti.

100 tal-process Marcus Vidolich jindika

li wara l-ftehim tas-17 ta' Awissu, 1998 huwa thallas ukoll l-ammonti ta'

Lm1,500 fit-30 ta' Awissu, 1998, is-somma ta' Lm750 ukoll fit-30 ta'

Awissu, 1998 u s-somma ta' Lm1,500 fit-2 ta' Settembru, 1998.

l-ammonti izda ai termini tax-xhieda ta’ Marcus Vidolich huma ndikati fit-

total ta’ Lm35,850 dikjarat minnu fl-affidavit ulterjuri a fol.

66 tal-

attur, l-istess attur jindika li fil-31 ta’ Jannar, 2000 l-ammont kollu dovut

lilu kien dak ta’ Lm40,842 ghax-xoghol tieghu fuq l-ewwel fazi tal-

Lukanda filwaqt li l-ammont imhallas lilu mill-istess ammont dovut sa

dak in-nhar kien dak ta’ Lm36,600 li izda minnhom naqqas is-somma

Ċiv.

tevidenzjah.

Fin-nuqqas

ta' Lm750 li skont hu gew dikjarati li thallsu bi zball u ghalhekk jindika bhala l-ammont li ghadu dovut bhala dak ta' Lm4,992.

66 u cioe' li skont hu thallset lilu s-somma ta' Lm35,850.

"Minn dak suespost u mill-provi fl-atti l-Qorti tista' tikkonkludi li certament hija dovuta lill-attur id-differenza bejn is-somma totali ta' Lm40,842 (dok MB 1) u dik ta' Lm37,549.30 (dikjarata mhallsa mis- Socjeta' konvenuta) u cioe' s-somma ta' Lm3,292.70.

Dwar id- differenza ta' Lm1,699.30 il-Qorti tinnota li din tinkludi s-somma ta' Lm750 li ma hemmx qbil bejn il-partijiet jekk din thallsitx jew le.

Jirrizulta li l-attur wera dan il-pagament bhala li sar lilu flimkien ma' pagament iehor fl-istess gurnata nhar it-30 ta' Awissu, 1998 u konsegwentement nehhieh ghaliex sostna li dan il-pagament tnizzel bi zball.

54 izda giet esebita kopja tac-cekk in kwistjoni bin-numru 804 li jidher li nhareg f'isem l-attur mis-Socjeta' konvenuta.

Ghalhekk il-Qorti tqis li dan l- ammont gie mhallas mis-Socjeta' konvenuta lill-attur.

Id-differenza tal- ammont kontestat bejn il-partijiet huwa dak ta' Lm919.30.

Is-Socjeta' konvenuta issostni li ma hemm l-ebda ammont dovut lill-attur ghaliex tghid li kien sar pagament iehor ta' Lm2,000 li izda ma sabet l-ebda dokumentazzjoni sabiex id- dokumentazzjoni l-Qorti ma tistax tqis din il-pretensjoni da parti tas- Socjeta' konvenuta bhala pruvata.

Mill-provi fl-atti din il-Qorti ma tqisx li tressqu provi sabiex jikkontradixxu l-pagament ta' Lm750 li sar mis- Socjeta' konvenuta u li ghall-ewwel tnizzel bhala mhallas mill-attur u konsegwentement tnehha fl-istatement of accounts datat 31 ta' Jannar, 200011.

Fir-rigward tal-ammont l-iehor ta' Lm919.50 dovut lill-attur mis- Socjeta' konvenuta, ghajr ghall-pretensjoni ta' pagament ta' Lm2,000 mhux pruvat, ma tressqet l-ebda prova ulterjuri li tevidenzja li dan l- ammont thallas mis-Socjeta' konvenuta lill-attur ghalhekk dan jirrizulta dovut lill-attur. "(vi).

Ghandu jinghad ukoll illi tul il-gbir tal-provi ssemmiet bosta d-drabi l-pretensjoni tal-attur fuq l-ammont ta' vat dovut fuq dak dovut lilu.

Fil-bidu tar-

relazzjoni professjonali bejn il-partijiet ma kinitx ghadha dahlet il-ligi tal-

vat u fil-mori din kienet giet mibdula diversi drabi.

Jirrizulta izda li fil-

premessi tal-kawza tieghu l-attur jitlob b'mod car u nekwivoku l-hlas

tas-somma ta' Lm4,992 u xejn aktar ghalhekk din il-Qorti fl-ambitu tat-

talbiet attrici ghall-hlas ta’ din is-somma tkun qed tmur ‘ultra petita’ dak

mitlub minnha li kieku tidhol fil-kwistjoni tal-vat u dwar jekk hemmx xi

"Konkluzjoni fuq din il-parti tat-talba:

"Il-Qorti ghalhekk tqis li tressqu bizzejjed provi skont il-ligi sabiex

tikkonkludi li dwar il-bilanc dovut fuq l-ewwel fazi tal-lukanda ghad

hemm dovuta lill-attur is-somma ta’ Lm4,212.20 ekwivalenti ghal

ta' din

Ċiv.

Minn dan l-ammont ghandha titnaqqas is-somma ta' Lm449.30 (fol.

55 sa 57) ekwivalenti ghal €1046.59 rapprezentanti kontijiet pendenti dwar servizzi tal-lukanda moghtija lil Marcus Vidolich u li fuq ammissjoni tieghu stess fix-xhieda in kontro-ezami tieghu (fol.

193 et seq) ghadhom dovuti minnu u ghadhom pretizi mill-konvenuta kif rizultanti mill-atti, bir-rizultat li s-somma dovuta lill-attur hija dik ta' €8,764.73.

"Hlas dovut fuq l-estensjoni: "Kif gia nghad fuq din il-kwistjoni gie nkarigat originarjament il-Perit Valerio Kirmond li r-rapport tieghu jinsab a fol.

632 tal-process.

Il- konkluzzjonijiet tal-abbli perit wara li dahal fil-fond fix-xoghol li ghamel l-attur kemm fl-ewwel fazi fejn gie ndikat lilu l-allegati danni sofferti mis- Socjeta' konvenuta kif ukoll dwar l-estensjoni, wara li gharbel il-provi kollha li kellu a disposizzjoni tieghu u anki acceda fuq il-post kienu kif isegwi12: "1.

Hija l-umli opinjoni ta' l-esponent illi in vista tal-konsiderazzjonijiet spjegati fil-paragrafi numru 1 sa 15 supra teknikament ma sarx ezercizzju serju li jimmerita hlas ghal dak li jirrigwarda items A sa E u anke G, fil-Collection Page tal-Bill of Quantities esebit Dol.

Kif spjegat fil-konsiderazzjoni 16 supra l-hlas ta' xoghol professjonali sabiex jigi redatt ir-rapport u l-istima li tirrigwarda item R fil-Collection Page tal-Bill of Quantities esebit Dok MB 7 in atti ghandu jammonta ghal €4616.87 salv il-VAT jew ic-CET kif ikun il-kaz.'

"L-item R huwa dwar is-servizzi li jinkludi 'electrical installation, air- conditioning and ventilation, plant room, domestic water, fir-fighting, extra low, Lifts.'

In vista ta' dak li l-esponent jghid fil-konsiderazzjonijiet supra l-hlas

lill-attur ghal xoghol professjonali ghal items F, H, J, K, L, M, O fil-

jammonta ghal €18794.48 salv il-VAT jew ic-CET kif ikun il-kaz.'

"Dawn l-items huma kif isegwi, F 'Decoration Works', H 'Tiling works',

Fir-rigward ta’ items N, P u Q fil-Collection Page tal-Bill of Quantities

esebit Dok MB 7 in atti wara li ghamel il-konsiderzzjonijiet supra l-

esponent jasal biex jikkwantifika l-hlas ghal xoghol professjonali dovut

lill-attur fis-somma €2271.28 salv il-VAT jew ic-CET kif ikun il-kaz.’

Ċiv.

Dwar il-lanjanza tas-socjeta konvenuta li l-attur ma ghamilx xogholu skont l-arti u s-sengha u b'hekk kellhom jinqalghu partijiet mil-lift shafts u l-hnejja ta' fuq il-bejt; l-esponent mill-konsiderzzjonijiet 20 sa 23 supra jasal ghall-konkluzzjoni li ried x'ried Silvio Bowell ghas-socjeta' konvenuta ghal dak li jirrigwarda sa fejn kellhom jittellghu l-lifts, la l-attur u lanqas l-inginiera tieghu qatt ma messhom awtorizzaw jew taw struzzjonijiet fi kwalunkwe forma sabiex finalment il-binja tispicca ma tkunx konformi mal-permessi tal-MEPA jew Planning Authority.

Dwar ix-xoghol strutturali li kellu jsir sabiex tigi rrimedjata din in-non konformita mal-permessi fil- l-esponent konsiderazzjonijiet supra wasal ghal stima ta' cirka €3,494.10 eskluz il- VAT jew c-CET kif ikun il-kaz.

Dwar l-alterazzjonijiet mekkanici li kellhom isiru fil-lifts sabiex tigi rrimedjata n-non konformita' mal-permessi l-esponent mid-dokumenti esebiti hekk kif elenkat fil-konsiderazzjonijiet supra wasal ghall-stima ta' cirka €24749.25 inkluz it-taxxi relattivi meta saret l-istima u gie esgwit ix-xoghol.

Dwar il-lanjanza tas-socjeta' konvenuta li l-attur ma ghamilx xogholu skont l-arti u s-sengha u r-rampa li taghti access ghall-car park tal- lukanda qabel ma saret l-extension huwa wiehed qawwi hafna, l- esponent jaghmel referenza ghal dak li jinghad fil-konsiderazzjonijiet tieghu supra u jikkonkludi illi galadarba ma hemmx enforcement orders fuqha u l-bini qed jopera bl-approvazzjoni tal-MEPA allura jsegwi li tali rampa hija accettabbli ghall-awtoritajiet koncernati.'

hekk

"Konsegwenti ghal dan ir-rapport saret eskussjoni estensiva tal-Perit Tekniku Valerio Kirmond kemm bil-miktub kif ukoll viva voce.

Ir- risposti bil-miktub tal-Perit Tekniku jinsabu a fol.

686 tal-process filwaqt li l-eskussjoni viva voce tinsab a fol.

694 sa 712 tal-process.

703 tal-process dwar l-ewwel konkluzzjoni tieghu jghid kif isegwi:

"Imma hemm bills li rrakkomandajt li jithallas bit-two percent.

Jien l-argument li qed nghid issa minn A sa, hemm xi bills li qed nghid li m'ghandux jiehu hlas taghhom, dana qed nasal ghal dik it-tip ta' konkluzjoni ghaliex rajt inkompetenzi serji f'dak l- ezercizzju.

Ghalhekk qed nghid li m'ghandux jithallas.

M'iniex qed nghid li r-rata m'hijiex gustifikata.

Qed nghid li r-rata mhiex gustifikata wkoll ghall-elementi perezempju jien mort ghand hanut u ordnajt specifikajt bank.

Jekk jien ghidt isma ghandi bzonn u fil-bill of quantities nikteb ghaxar kwantitajiet . . .'

"Jiena sa fejn hi l-opinjoni tieghi, fejn dahal il-bini per se, kieku ghall- grazzja tal-argument gew ghandi, kieku kien ikolli nibda mill-bidu.

Il- ghaliex jekk inter, dana kif kienet iddizinjata kien hemm car park taht kollox u mbghad tigi l-binja.

Fuq parti minn din il-car park kien hemm l-

Ċiv.

iswimming pool u f'parti ohra kien hemm is-sala.

Fuq din is-sala irid ikun hemm id-diversi kmamar li jaghtu ghal fuq il . .

Mela, iz-zewg principji kardinali hawn kienu kif inti ha jirnexxilek izzomm il-pool ghax din m'hijiex pool fuq l-art imma fuq saqaf, one.

U kif ser izzomm is-saqaf tas-sala ghaliex is-saqaf tas-sala jidhol f'expenses kbar u ovvjament l- ebda klijent ma jixtieq li f'nofs is-sala jkollok il-kolonni.

Allura wiehed irid jara kif jiddisinja.

X'hin tara dak id-disinn tara li anke l-kolonni li tefa' fil- genb dawn l-anqas qeghdin fuq kolonna ohra.

Jigifieri dak il-principju anke f'kull stadju li qed tara int trid izzommhom.

Jigifieri jekk inti tlaqt minn grid li normalment kif gia spjegajt hija six by six, titlaq minn dik il- grid, inkompli tiela' bihom, b'xi mod anke dawk il-kolonni fis-six by six grid inkabbarhom b'tali mod li mbghad se jissostjali kolonna ohra li gejja ghall-hitan ghas-saqaf tas-sala, jien dak il-principju rrid nitlaq bih.

Issa jekk jiena diga' ghandi line width tal-car park hazin mela l-kolonni diga' jien irrid nippostjahom 'il hawn u 'l hinn.

Allura l-ezercizzju kollu jien se jfallili.'

706 jispjega:

One is to two is to four ifisser li ghandek part cement, part zrar u part jigifieri dan qed ifisser li l-kuntrattur irid jiggarantili li hemm dak l- ammont ta' affarijiet pero' ma jfissirx li dak perezempju se jtellgha . . . ghax jekk iz-zrara ma tkunx b'sahhitha bizzejjed mhux se jtellgha . . . jigifieri l-fatt biss li jkolli lil xi hadd li qed jipprezenta bill of quantities li tghid one is to two is to four, dan jghidli li dan m'ghandux idea ta' l- affarijiet x'inhuma.

708 jikkonferma li ma jirrizultalux li l-lifts saru hziena minhabba li dawn gew ordnati hazin cioe' mhux bil-magna fil-genb.

Il-Qorti tikkonferma li minn ezami tal-atti mkien ma rrizultalha li sehh dan l-izball u mkien ma ssemmiet din il-kwistjoni ghajr fl-eskussjoni tal-Perit Tekniku.

"L-attur talab ukoll il-hatra ta' Periti addizzjonali.

Gew nominati ghal dan il-ghan il-Perit Robert Debrincat, il-Perit Henry Heywood u l-Perit Shawn Farrugia Vidal u r-rapport taghhom jinsab esebit a fol.

Mill-istess rapport jirrizulta li l-Periti addizzjonali qablu mal- konkluzjonijiet kollha tal-Perit Valerio Kirmond ghajr ghall-ewwel konkluzjoni li kienet tikkoncerna t-talba tal-hlas fuq xoghol stmat ta' A 'Excavation Works, B 'Concrete Works', D 'Builders work', C 'Decorative Masonry Works', E 'Waterproofing' u G 'Drains'.

"Il-konkluzjoni li jaslu ghaliha l-Periti Perizjuri f'dan ir-rigward hija kif isegwi:

Illi b'referenza ghall-konkluzzjoni numru 01 (pagna 26 tar-rapport) tal-Perit Kirmond, huma jirrilevaw li ma jaqblux ghal kollox ma' tali konkluzzjoni.

Fil-fehma taghhom, huma ta' l-opinjoni li mhix xi kundizzjoni sine qua non tirrikorri ghall-pjanti u stimi dettaljati fi process

Ċiv.

Jidher li f'dan il-kaz, hekk proprju gara.

Mill-banda l-ohra, huwa veru li d-disinji – anke jekk 'preliminary sketch designs' – setghu gew redatti b'mod aktar professjonali (per ezempju, l- 'aisle widths' li ma kienux wesghin bizzejjed biex jimmanuvraw il-vetturi (punt 10 tar-rapport) setghu gew indikati tajjeb mill-ewwel) il-periti esponenti ghalhekk jirrimarkaw li fil-kaz tad-disinn ta' l-'aisle widths', l- attur Vidolich seta', bi ftit hsieb jevita zball daqstant manifest, anke jekk id-disinn kien ghadu fi stadju preliminari.

"Dwar il-fatt li l-attur Vidolich mhuwiex perit, hi l-fehma tal-esponenti periti li ma hemm xejn fil-ligi li sabiex tirredigi 'preliminary sketches' u 'approximate estimate' trid tikun perit.

Fil-fatt, mhux l-ewwel darba li dak li jkun jinkariga interior designer u/jew quantity surveyor sabiex ihejji disinn preliminari u stima.

Il-perit esponenti jidhrilhom li l-attur ghandu jigi kumpensat bin-nofs (u mhux l-ammont kollu ta' 2 fil-mija) tenut kont tan-nuqqasijiet li gew rilevati u li jincidu xi ftit jew wisq fuq l-istruttura finali b'tali mod li klijent (il-konvenut) seta' allura gie zgwidat anke jekk fi stadju preliminari.'

"B'referenza ghar-rapport tal-Periti Perizjuri l-partijiet ipprezentaw noti ta' kritika a fol.

805 u 812 tal-process.

F'dawn in-noti l-attur tista' tghid jattakka l-konkluzzjonijiet kollha li waslu ghalihom il-Periti u tista' tghid l-attur qed jippretendi li din il-Qorti tinjora ghal kollox mhux rapport izda zewg rapporti redatti mill-abbli Periti u ttih il-has kollu kif qed jippretendi hu filwaqt li tinjora l-konstatazzjoni li ghamlu l-istess abbli Periti.

Din il- Qorti minn dak li rat fl-atti kollha tal-process, minn analizi kelma b'kelma tal-provi kollha mressqa u mid-dettal taz-zewg rapporti ma tqisx li hemm ragunijiet validi ghalfejn hija ma ghandhiex tistrieh fuq il- konkluzzjonijiet tal-Periti Teknici ghajr izda ghall-ewwel konkluzzjoni li tvarja bejn iz-zewg rapporti.

Is-Socjeta' konvenuta ssostni li tali artikolu tal-ligi kkwotata mill-Periti Perizjuri ma jezistix u taghti ragunijiet dettaljati ghal din l-allegazzjoni.

Finalment issostni allura li 'l-konkluzjoni tal-periti addizzjonali hija guridikament insostenibbli'. (fol.

Ċiv.

"Din il-Qorti wkoll pruvat tifhem ghalxhiex kienu qed jirreferu l-Periti addizzjonali pero' waslet ghall-istess perplessita li sabet ruhha s- Socjeta' konvenuta fin-nota ta' kritika taghha u ghalhekk taqbel ma' dak sostnut mis-Socjeta' konvenuta fin-nota ta' kritika li ma jidhirx li tezisti l- bazi legali ghall-konkluzzjoni li waslu ghaliha l-Periti Addizzjonali kif almenu ndikata fir-rapport taghhom.

In oltre, anki li kieku dan il- provvediment kien jezisti l-Qorti xorta wahda ma taqbilx mal- konkluzzjoni tal-Periti Addizzjonali li japplikaw dan il-provvediment ghall-persuna li ma hijiex Perit Arkitett f'dan il-kaz l-attur anki jekk f'dan il-kaz huma applikaw ir-rata ta' 1% flok dik ta' 2% primarjament ghaliex huma qed jirreferu ghall-klawzola (jekk tezisti) li tinsab f'kodici li ghandu applikazzjoni ghall-professjoni ta' Periti Arkitetti, professjoni li apparti l- hlas ggib maghha bosta responsabbiltajiet ohra u mhux persuni ohra li jithallsu mbaghad ma ghandhom l-ebda responsabbilta' ta' xejn kif fuq kollox sostna l-attur fil-mori ta' dawn il-proceduri.

Konstatat dan kollu jirrizulta u cioe' li l-bazi tad-differenza fil-konkluzzjoni tal-Periti kienet l- applikazzjoni ta' dan l-artikolu ghall-attur, u la darba dan jirrizulta li mhux gustifikabbli l-Qorti tqis li l-konkluzzjonijiet milhuqa mill-ewwel abbli Perit tekniku anki ghal dak li jirrigwarda l-ewwel konkluzzjoni tieghu hija dik gusta.

Fi kwalunkwe kaz anki li kieku l-Qorti kellha tikkunsidra l-hlas tal-attur bil-1% minghajr ma tfittex is-sors legali ta' tali persentagg, in vista tan-nuqqasijiet serji li l-Periti kollha konstataw fix- xoghol tal-attur din il-Qorti ma tqisx li fi kwalunkwe kaz kien dovut xi hlas lill-attur ghall-istess xoghol relatat mal-ewwel konkluzzjoni tal-Periti Teknici.

Dan huwa komfortat mill-fatt li l-istess Periti Perizjuri jikkonstataw u jirrikonoxxu li saru diversi zbalji fil-pjanti redatti mill-attur.

Il-Perit Tekniku Valerio Kirmond nsista kemm fir-rapport tieghu kif ukoll fl-eskussjoni tieghu li x-xoghol li ghamel l-attur ma kienx wiehed skont is-sengha u l-arti u kien fih hafna nuqqasijiet, saret emfasi fuq il-fatt li l- kejl kollu ghal dawn il-pjanti tant dettaljati ttiehed minn fuq semplici 'survey' li huwa suggett ghall-marginu ta' zball pjuttost wiesa' kif ukoll ghall-fatt li whud mill-izbalji li saru kienu jinneccessitaw li Perit sabiex ikun jista' jibda jahdem kien ikollu jerga' jahdem il-pjanti kollha mill-gdid.

In vista ta' dan kollu l-Qorti hija tal-fehma li allura nonostante x-xoghol li ghamel fihom l-attur, dawn il-pjanti finalment ma setghux jintuzaw biex jigi attwat il-progett fuq il-post lanqas bhala bazi nizjali u ghalhekk l-attur

ma jimmeritax li jithallas tax-xoghol li sar fuqhom.

Sabiex l-attur kien

jimmeritah li jithallas taghhom almenu ghal dawk l-'items' msemmija fl-

ewwel konkluzzjoni tal-Perit Tekniku Valerio Kirmond kellu joqghod

attent li mill-anqas il-pjanti redatti minnu anki jekk fi stadju nizjali jkunu

fattibbli fuq il-post.

Jirrizulta minn dak li rat din il-Qorti fl-atti u mir-

"Danni sofferti mis-Socjeta konvenuta:

"Fir-rigward tal-konkluzzjonijiet kollha l-ohra raggunti u konfermati mill-

Periti Teknici kollha mqabbda f'din il-kawza, in relazzjoni mal-kontro-

talba tas-Socjeta' konvenuta ghall-hlas ta' danni, gie konkluz mill-istess

Periti li s-Socjeta' konvenuta fil-fatt sofriet danni ammontanti ghal eluf

ta' Euro rizultat ta’ xoghol li ma sarx skont l-arti u s-sengha da parti tal-

Ċiv.

Din il-Qorti wara li qieset il-provi kollha mressqa quddiemha u qabblet li l-istess mal-konkluzjonijiet milhuqa mill-Periti certament huma aktar esperti minn din il-Qorti f'dan il-kamp tqis li l- konkluzzjonijiet taghhom huma lkoll gustifikati.

"Konkluzjonijiet tal-Qorti: "Ghahlhekk il-Qorti filwaqt li taghmel taghha l-konsiderazzjonijiet u l- konkluzzjonijiet milhuqa fiz-zewg rapporti tal-Periti Teknici, ghajr ghal dak li nghad aktar 'il fuq dwar l-ewwel konkluzzjoni fejn din il-Qorti qed taghmel taghha l-ewwel konkluzzjoni milhuqa mill-abbli Perit Valerio Kirmond izda mhux dik tal-Periti addizzjonali tqis li din il-parti tal-kawza ghandha tigi rikapitulata kif isegwi: "(1) Din il-Qorti tqis li t-talbiet tal-attur sabiex jithallas tax-xoghlijiet li ghamel fir-rigward ta' l-estensjoni tal-lukanda ghandhom jintlaqghu limitatament ghas-somma ta' ((€4,646.87 (fol.

658)) €25,712 flimkien mal-vat ekwivalenti ghar- rata tal-vat applikabbli fid-data ta' din id-decizjoni stante li l-ircevuti ghall-hlas jinhargu wara li jsir il-pagament.

"(2) Dwar it-talba rikonvenzjonali tas-socjeta' konvenuta li l-attur esegwixxa xoghlijiet mhux skont l-arti u s-sengha din il-Qorti tqis li t- talba ghandha tigi milqugha limitatament ghas-somma ta' ((€3494.10 (fol.

"Dewmien: "Il-Qorti finalment tinnota wkoll li ghalkemm dawn il-proceduri damu ghaddejjin quddiem il-Qorti mill-anqas erbatax-il sena (izda waslu quddiem din il-Qorti kif preseduta fit-2 ta' Lulju, 2014), fil-parti l-kbira tul dawn is-snin tal-kawza kienu qed jinstemghu l-provi tal-partijiet jew kienu qed jinhadmu r-rapporti tal-esperti teknici u ghalhekk id-dewmien ma kienx relatat ghal xi nuqqas da parti tal-Qorti.

"Decizjoni

"Ghar-ragunijiet suesposti din il-Qorti tiddisponi mic-citazzjoni attrici u

l-eccezzjonijiet tas-Socjeta' konvenuta kif isegwi:

"(i) Tichad l-ewwel eccezzjoni preliminari tas-socjeta' konvenuta;

"(ii) Tilqa' limitatament it-tieni eccezzjoni tas-socjeta' konvenuta u

tiddisponi mill-ewwel, it-tieni u t-tielet talba attrici billi tilqa' l-istess

limitatament u tiddikjara li huma dovuti lill-attur is-somma ta':

"- €8,764.73 bhala bilanc dovut lilu fuq il-kont tal-ewwel fazi tal-Lukanda

kif mahdum aktar 'il fuq din is-sentenza u gia mnaqqsa mill-ammont is-

lis-Socjeta' konvenuta ghas-servizzi

Ċiv.

usufruiti mill-attur u tikkundanna lis-Socjeta' konvenuta thallas dan l- ammont lill-attur; "- €25,712, flimkien mal-vat ekwivalenti ghar-rata tal-vat applikabbli fid- data ta' din id-decizjoni, rapprezentanti hlas dovut mis-Socjeta' konvenuta lill-attur ghax-xoghol tieghu fuq l-estensjoni kif kalkolat f'aktar dettal aktar 'il fuq f'din id-decizjoni u tikkundanna lis-Socjeta' konvenuta thallas dan l-ammont flimkien mal-vat mahduma kif gia dispost fil-konkluzzjoni f'paragrafu 1 aktar 'il fuq lill-attur.

"Tiddisponi mill-kontro-talba tas-Socjeta' konvenuta u l-eccezzjonijiet li ghadhom vigenti da parti tal-attur rikonvenjonat ghall-istess kif isegwi: "(i) Tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-attur rikonvenzjonat li ghadhom in vigore fid-data ta' din id-decizjoni; "(ii) Tilqa' l-ewwel, it-tieni u t-tielet talbiet kontenuti fil-kontro-talba limitatament ghas-somma ta' €28,243.10 u tikkundanna lill-attur ihallas din is-somma hekk dikjarata lis-Socjeta' konvenuta.

"B'dana li l-ammonti dovuti mis-Socjeta' konvenuta lill-attur skont din id- decizjoni ghandhom jigu pacuti mal-ammonti dovuti mill-attur lis- Socjeta' konvenuta u ghalhekk finalment tikkundanna lis-Socjeta' konvenuta thallas id-differenza bejn l-ammonti kif dikjarat aktar 'il fuq.

"Fic-cirkustanzi tal-kaz il-Qorti tqis li kull parti kellha s-sehem taghha li wassal sabiex ma jkunx hemm ftehim ab inizio bejn il-partijiet u sabiex kellhom jinbdew dawn il-proceduri twal quddiem il-Qorti ghalhekk l- Qorti tikkundanna lil kull parti thallas nofs l-ispejjez ta' dawn il- proceduri";

Illi l-attur (minn issa 'l quddiem imsejjaħ "l-appellant") appella mill-

imsemmija sentenzi b'Rikors tal-Appell tas-17 ta' Lulju, 2015.

Dwar l-

ewwel sentenza appellata, huwa appella sa fejn l-ewwel Qorti ċaħdet l-

eċċezzjonijiet

tal-preskrizzjoni mqajma minnu

fir-rigward

rikonvenzjonali.

Dwar it-tieni sentenza appellata huwa appella sa fejn l-

ewwel Qorti pprovdiet li l-imgħax fuq il-ħlasijiet dovuti lilu kellhom jibdew

jimxu mid-data tas-sentenza, u sa fejn illikwidat l-ammont dovut lilu għax-

xogħol marbut mal-estensjoni tal-lukanda fl-ammont ta' €25,712, flimkien

Ċiv.

mat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, u kif ukoll dwar kif inqasam il-kap tal-

ispejjeż, u għalhekk talab li din il-Qorti, tilqa' l-appelli bil-konsegwenza li

tilqa' t-talbiet attriċi bl-ispejjeż kontra l-kumpanija konvenuta appellata, u

tiċħad it-talbiet magħmula fil-kontro-talba billi huma preskritti skont il-liġi;

Illi permezz ta' Risposta tas-7 ta' Awwissu, 2015, u għar-raġunijiet

hemm imsemmija, il-kumpanija appellata warrbet l-aggravji kollha

mressqa mill-appellant, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra tiegħu;

Illi flimkien mar-Risposta tas-7 ta' Awwissu, 2015, il-kumpanija

appellata ressqet ukoll Appell Inċidentali li bih, u għar-raġunijiet hemm

imsemmija, talbet li din il-Qorti tvarja t-tieni sentenza appellata, billi tiċħad

it-talbiet attriċi li l-attur wettaq xogħol marbut mal-estensjoni tal-lukanda,

tirrevoka l-parti fejn ordnat li l-appellant ibati biss terz mill-ispejjeż, u

tikkonfermaha għall-bqija tagħha, bl-ispejjeż ta' din l-istanza kontra l-

Illi permezz ta' Risposta tal-14 ta' Diċembru, 2015, u għar-raġunijiet

hemm imsemmija, l-appellant warrab l-aggravji mressqa mill-kumpanija

appellata fl-Appell Inċidentali tagħha, u talab li din il-Qorti tiċħad dak l-

appell bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra tagħha;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Semgħet id-dikjarazzjoni magħmula mill-avukati tal-partijiet waqt

is-smigħ tad-19 ta' Ottubru, 2020, li qalu li ma kellhomx sottomissjonijiet

x'iżidu ma' dawk imsemmija fl-atti miktuba, f'liema data l-appelli tħallew

Ċiv.

għal-lum għas-sentenza;

Ikkonsidrat:

Illi din hija kawża għal ħlas dwar servizzi professjonali mogħtija.

L-

appellant jgħid li kien tqabbad mill-kumpanija appellata (minn issa 'l

hemm imsejħa "Belmont") sabiex jagħmel xogħol ta' disinn fil-bini u t-

tlestija ta' qatgħa art li hija għandha fl-Imġarr, Għawdex, iżda ma tħallasx

għal kollox tax-xogħol li għamel.

Minkejja li għall-ewwel il-ħsieb kien li

Il-Gudja ittella' binja ta' appartamenti, aktar 'il quddiem inbidel il-ħsieb u

minflok bniet lukanda.

Jgħid ukoll li tqabbad minn Il-Gudja biex jagħmel

xogħol ieħor, din id-darba marbut mal-estensjoni ta' l-istess lukanda,

iżda ta' dan ix-xogħol baqa' ma tħallasx.

Jitlob għaldaqstant il-kundanna

għall-ħlas tax-xogħol li ta u li tiegħu ma tħallasx.

L-ewwel Qorti laqgħet

f'biċċa t-talbiet billi sabet li mhux l-ammont kollu pretiż kien dovut, u

ordnat li l-imgħax fuq dak li kien lilu dovut jibda għaddej mid-data tas-

Għaddiet ukoll biex illikwidat l-ammont dovut lill-appellant

għax-xogħol marbut mal-estensjoni;

Ċiv.

Illi l-appellant ressaq erba' aggravji miż-żewġ sentenzi appellati.

jgħid li l-ewwel Qorti żbaljat meta sabet li l-pretensjonijiet ta' Il-Gudja fl-

azzjoni rikonvenzjonali tagħha ma kinux waqgħu bil-preskrizzjoni, kemm

taħt l-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili u kif ukoll taħt l-Artikolu 2156(f) tal-

istess Kodiċi.

It-tieni aggravju (marbut ukoll mal-ewwel sentenza

appellata), huwa dwar iż-żmien li ġie meqjus mill-ewwel Qorti li fih

Il-Gudja setgħet tressaq l-azzjoni rikonvenzjonali tagħha.

aggravju (marbut mat-tieni sentenza appellata), l-appellant jilminta li l-

ewwel Qorti żbaljat meta ordnat li l-imgħax fuq l-ammont dovut lilu kellu

jibda għaddej minn dakinhar li ngħatat it-tieni sentenza appellata.

aggravju (wkoll marbut mat-tieni sentenza appellata), joħroġ mill-fatt li l-

ewwel Qorti għażlet li toqgħod fuq il-fehma tal-ewwel perit tekniku dwar

liema xogħlijiet l-appellant kellu l-jedd jippretendi ħlas dwarhom f'dak li

jirrigwarda

il-fehma

tal-periti

addizzjonali li ma qablux mal-fehma tal-ewwel perit;

Illi, min-naħa l-oħra, Il-Gudja ukoll ressqet appell inċidentali

magħmul minn żewġ aggravji (it-tnejn marbutin mat-tieni sentenza

appellata): l-ewwel, li l-ewwel Qorti llikwidat il-kumpens dovut lill-

appellant marbut max-xogħol imwettaq minnu fl-estensjoni tal-lukanda, li

Il-Gudja tgħid ma kien dovut xejn lill-appellant.

It-tieni aggravju jolqot il-

mod kif l-ewwel Qorti qatgħet li kellu jinqasam il-kap ta' l-ispejjeż;

Ċiv.

Illi l-Qorti sejra tibda biex tqis l-aggravji tal-appellant billi tiġbor l-

ewwel u t-tieni aggravji flimkien, għaliex it-tnejn li huma marbuta mal-

kwistjoni dwar liema żmien ta' preskrizzjoni jolqot l-azzjoni rikonvenzjonali

ta' Il-Gudja.

L-ewwel aggravju jolqot il-punt dwar liema preskrizzjoni

tgħodd għall-kontro-talba mressqa minn Il-Gudja.

danni li Il-Gudja tgħid li ġarrbet huma akwiljani u b'mod dirett

m'għandhomx x'jaqsmu mal-ftehim kuntrattwali ta' bejn il-partijiet.

Minħabba f'hekk, jgħid li għall-azzjoni rikonvenzjonali ta' Il-Gudja kienet

tgħodd il-preskrizzjoni tas-sentejn skont l-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili;

Illi Il-Gudja tilqa' għal dan l-aggravju billi tgħid li kien hemm rabta

diretta mal-mod kif ġie eżegwit l-impenn li għalih tqabbad l-appellant.

Ittenni li mill-provi mressqa jirriżulta b'mod ċar li l-indħil mill-appellant fl-

iddiżinjar u superviżjoni tax-xogħol kienet dovuta għall-fatt li huwa kellu

kuntratt ta' appalt magħha, u għaldaqstant il-preskrizzjoni tas-sentejn

imqanqla mill-appellant ma tgħoddx għall-każ tiegħu.

Il-Gudja tgħid li d-

danni li tippretendi fil-kontro-talba tagħha huma dawk imnissla min-

nuqqas ta' twettiq tal-ftehim (inadempiment) min-naħa tal-appellant;

Illi, min-naħa l-oħra, it-tieni aggravju jintrabat mal-ewwel wieħed

billi l-appellant jgħid li, fi kwalunkwe każ, iż-żmien li fih kellha titressaq l-

azzjoni rikonvenzjonali minn Belmont laħaq għadda.

Huwa jgħid li wkoll

Ċiv.

kieku ż-żmien preskrittiv kien dak tal-ħames snin kif sabet l-ewwel Qorti,

iż-żmien kien laħaq għalaq wisq qabel ma Belmont ressqet il-kontro-talba

tagħha, għaliex dak iż-żmien kellu jibda miexi minn dakinhar li jinħalaq id-

dannu u mhux minn meta l-parti mġarrba tintebaħ bih.

Tenna li x-xogħol

ta' diżinjar li Belmont qabbditu jagħmel kien tlesta sa minn qabel ma

nħareġ il-permess ta' żvilupp dwar il-bini tal-lukanda fl-1995;

Illi għal dan l-aggravju Belmont tilqa' billi tgħid li kien jaqa' fuq l-

appellant id-dmir li juri li ż-żmien utli kien tassew għadda, imma tgħid li l-

appellant naqas li jressaq prova tajba ta' dan.

Iżżid tgħid li, f'kull każ, il-

ftehim ta' transazzjoni li ntlaħaq bejn il-partijiet fis-17 ta' Awwissu 199813

(dwar il-pendenzi pretiżi mill-appellant dwar ix-xogħol li jgħid li għamel),

fih innifsu jwassal għall-ksur tal-preskrizzjoni;

Illi l-ewwel Qorti sabet li l-azzjoni rikonvenzjonali hija għal danni

kuntrattwali marbuta ma' xilja ta' nuqqas ta' twettieq ta' obbligi

kuntrattwali min-naħa tal-appellant, għal liema każ ma tgħoddx il-

preskrizzjoni tas-sentejn tad-danni akwiljani ċitata mill-appellant, iżda,

f'tali każ, tgħodd il-preskrizzjoni ta' ħames snin.

Dik il-Qorti sabet li l-

appellant ma ressaqx provi b'saħħithom biżżejjed li juru li, meta saret ir-

rikonvenzjoni, kienu għaddew ħames snin minn meta Il-Gudja setgħet

tressaq l-azzjoni (rikonvenzjonali) tagħha;

13 Ara Dok "MB5", f'paġġ.

105 – 6 tal-proċess

Ċiv.

Illi b'rabta mal-aggravji taħt eżami, il-Qorti tqis li huwa għal kollox

siewi li tara x'inhi n-natura tal-azzjoni li nġiebet quddiem l-ewwel Qorti.

Fi kliem Belmont14, l-appellant qabbad ħaddiema jwettqu bini mhux skont

il-pjanti approvati.

Dan wassal biex inħareġ kontriha Avviż biex Tieqaf u

ta' Twettiq mill-awtorità kompetenti mill-iżvilupp u ħruġ ta' permessi (minn

issa 'l hemm imsejħa "l-Awtorità"), u kienet imġiegħla tneħħi dak li kien

sar ħażin u tibni kif suppost.

Belmont tisħaq li n-nefqa biex tneħħi u

tagħmel tajjeb għal dawn in-nuqqasijiet ġarrbithom hi u trid li l-appellant

jikkumpensaha tagħhom.

Ittenni li l-indħil mill-appellant fid-disinn u

kostruzzjoni ta' dawn l-irregolaritajiet kienu riżultat dirett tal-kuntratt ta'

appalt li hija kienet tatu, u għaldaqstant l-azzjoni rikonvenzjonali tagħha

hija waħda msejsa fuq l-inadempiment kuntrattwali;

Illi huwa magħruf li n-natura ta' azzjoni mressqa quddiem qorti

tingħaraf minn dak li jintalab fiha15, fid-dawl tal-premessi li jwasslu għal

Il-Gżira wieħed jara x'intalab minn Il-Gudja fil-kawża li tressqet

quddiem l-ewwel Qorti, wieħed jifhem li l-kumpanija appellata qed titlob

il-ħlas ta' kumpens għad-danni li ġarrbet minħabba traskuraġni mill-

appellat fuq xogħol li ġie fdat lilu minnha u li għalih jippretendi li kellu

jitħallas.

L-appellant ma jiċħadx li kellu relazzjoni kontrattwali ma'

14 Paġ.

885 tal-proċess 15 App.

PS 23.6.2004 fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Gove! noe v. Victor Gruppetta.

Ara wkoll App.

Ċiv.

7.10.1997 fil-kawża fl-ismijiet Frankie Cakmak. noe v. Jason Abela Saliba et (mhix pubblikata)

Ċiv.

dirett ta' bejniethom;

Il-Gudja, iżda jgħid li dak li hija tilmenta minnu dwaru ma jolqotx il-ftehim

Illi l-Qorti għarblet b'reqqa l-provi mressqa u ma taqbilx mal-

argument imressaq mill-appellant.

Fil-fehma tagħha, ladarba l-appellant

kellu relazzjoni kontrattwali ma' Il-Gudja u x-xogħol li hija kellha tneħħi u

tibdel kien sewwasew parti mill-istess inkarigu li ngħata, il-pretensjoni ta'

Il-Gudja issib il-bażi tagħha fuq ir-responsabbilità li toħroġ minn kuntratt;

Illi jmiss li l-Qorti tqis l-eċċezzjoni mressqa mill-appellant li tifforma

l-bażi ta' l-ewwel aggravju.

Ingħad li ż-żmien tal-preskrizzjoni jrid jitqies

b'riferenza għall-azzjoni kif imfassla16.

Din hija għażla li l-liġi tagħti lil kull

parti li tressaq azzjoni (f'dan il-każ, l-azzjoni rikonvenzjonali ta' Il-Gudja),

u hija fuq din l-għażla li jiddependi l-eżitu tal-azzjoni.

Dan ifisser li jekk

parti tagħżel li tressaq il-pretensjonijiet tagħha kontra parti oħra fuq

kawżali partikolari, l-eċċezzjoni li titqanqal mill-parti mħarrka (l-appellant

f'dan il-każ) kontra l-azzjoni magħmula kontriha trid titkejjel fuq dik il-

kawżali u mhux fuq x'taħseb il-parti mħarrka li setgħet kienet il-kawżali

Għalhekk, il-Qorti trid tqis jekk l-artikolu tal-preskrizzjoni li jkun

eċċepit ikunx jgħodd għaċ-ċirkostanzi tal-azzjoni li l-eċċezzjoni trid

twaqqaf;

Ċiv.

24.3.1958 fil-kawża fl-ismijiet Borġ v. Minino Boniċi (Kollez.

Vol: XLII.i.153) u Kumm 29.11.1971 fil-kawża fl-ismijiet Emanuel Serracino Inglott vs Anthony Benoit Trepa Torres noe (mhix pubblikata)

Ċiv.

Illi għall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-liġi tagħraf tliet għamliet ta'

azzjoni għad-danni, u jiġifieri: (a) azzjoni dwar ħsarat imnissla minn

għemil li jikkostitwixxi reat, f'liema każ, iż-żmien tal-preskrizzjoni huwa

dak imfisser mil-liġi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat; (b)

azzjoni għall-ħsarat imnisslin minn delitt jew kważi-delitt (l-hekk msejħa

culpa aquiliana), f'liema każ il-preskrizzjoni hija ta' sentejn (prinċipju

rifless fl-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili); u (ċ) azzjoni għall-ħsarat imnissla

minn nuqqas ta' twettieq ta' obbligazzjoni li mhix imfissra f'att pubbliku,

f'liema każ il-preskrizzjoni hija dik ta' ħames (5) snin17.

obbligazzjoni tkun imfissra f'att pubbliku, jidher li l-preskrizzjoni tkun dik

ta' tletin (30) sena18, u dan għaliex iż-żmien preskrittiv dwar in-nuqqas ta'

twettiq ta' obbligazzjoni kuntrattwali huwa dak relattiv għall-obbligazzjoni

Illi l-appellant jibbaża l-ewwel eċċezzjoni tiegħu fuq l-Artikolu 2153,

iżda billi r-rikonvenzjoni mressqa minn Il-Gudja issib il-bażi tagħha fuq ir-

responsabbilità li toħroġ minn kuntratt, l-ewwel Qorti kienet fis-sewwa

meta qieset li l-preskrizzjoni tas-sentejn imressqa mill-appellant ma

tgħoddx għall-każ tiegħu.

Minkejja l-bosta argumenti u eżempji ta'

sentenzi msemmija fir-rikors tal-appell tiegħu f'dan ir-rigward, l-appellant

17 Ara per eżempju App.

27.4.1953 fil-kawża fl-ismijiet Farrugia Vidal noe v. Gove! (Kollez.

Ċiv.

11.12.1936 fil-kawża fl-ismijiet Triolo v. Cassar Torreggiani (Kollez.

XXIX.i.806) 19 P.A. 22.6.1935 fil-kawża fl-ismijiet Fava v. Bonniċi (Kollez.

Ċiv.

ma seħħlux iwassal lil din il-Qorti biex taqbel li d-danni reklamati minn

Il-Gudja (lil hinn minn jekk humiex tassew mistħoqqa) ma kinux marbuta

mal-kuntratt ta' appalt li kienet tatu;

Illi għalhekk, l-ewwel aggravju mhux se jintlaqa' u l-Qorti ssib li ż-

żmien ta' preskrizzjoni li kien jgħodd għall-każ kien dak tal-ħames snin;

Illi l-Qorti se tgħaddi biex tqis it-tieni aggravju.

Il-mertu ta' dan l-

aggravju jorbot ma' dak li jgħid l-Artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili, li l-

preskrizzjoni tibda tgħaddi minn meta l-azzjoni tkun setgħet issir bla ma

jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha dik l-azzjoni

Il-ħarsien ta' din ir-regola hi waħda bażika, tant li jinsab mgħallem

illi l-impossibilità li wieħed jaġixxi trid tkun impossibilità indipendenti mir-

rieda ta' dak li jkun, dovuta għal kawża 'l barra minnu li huwa ma setax

F'dan ir-rigward, l-appellant jgħid sewwa dwar minn meta jrid

jibda jitqies li beda miexi dak iż-żmien;

Illi dan il-prinċipju jinbena fuq il-massima li actioni non natae non

L-awturi Axiak-Fardell u Gata! f'dan ir-rigward

U band'oħra jżidu jgħidu illi "La prescrizione

15.2.1965 fil-kawża fl-ismijiet Heywood et noe v. Fenech (Kollez.

Ċiv.

Illi ngħad ukoll li kriterju applikat taħt l-Artikolu 2137 huwa wieħed

oġġettiv li jiddependi mill-fatti li minnhom joriġina d-dritt tal-attur u mhux

soġġettiv li jiddependi mill-persuna tal-attur22;

Illi hu x'inhu l-għajn tal-preskrizzjoni invokata mill-parti mħarrka,

jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali preskrizzjoni bdiet

għaddejja, u l-eċċezzjoni m'għandhiex tintlaqa' jekk mill-provi mressqin

jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabilita23;

Illi kif kien mistenni minnha li tagħmel, l-ewwel Qorti fliet bir-reqqa

x-xhieda li tressqu quddiemha sa dak l-istadju u waslet għall-fehma

tagħha li l-appellant ma ressaqx prova tajba biżżejjed li, meta saret ir-

rikonvenzjoni, kienu għaddew aktar minn ħames snin minn meta l-azzjoni

rikonvenzjonali kellha ssir;

Illi x-xilja ta' Il-Gudja dwar id-danni li ġarrbet hija li l-appellant ma

mexiex mal-pjanti approvati tant li xi bini sar ħażin, inħarġu kontriha l-

Ċiv.

6.10.2000 fil-kawża fl-ismijiet Raphael Farrugia Vidal v. Anthony Rodo 23 App.

Ċiv 5.4.1993 fil-kawża fl-ismijiiet Stapley v. Serracino Inglott et (Kollez.

Ċiv.

Avviżi biex Tieqaf u ta' Twettiq mill-Awtorità, u daħlet f'nefqiet kbar biex

sewwiet dak li sar ħażin.

F'dan ir-rigward il-Qorti tqis determinanti x-

xhieda tal-bennej responsabbli mill-bini fejn jixħet dawl dwar iż-żminijiet

viċini li nħarġu l-Avviżi Biex Tieqaf u ta' Twettiq mill-Awtorita' għax-xogħol

irregolari li kien sar fuq is-sit, jiem qabel il-21 ta' Mejju, 1996 u l-25 ta'

Ta' siwi u rilevanza wkoll hi x-xhieda tal-Perit Emanuel

Gauci Hill, li kien responsabbli mill-istruttura tal-bini (jiġifieri jassigura li kienet

tiflaħ għall- iżvilupp approvat25), minn fejn jirriżulta li x-xogħol marbut mal-

lift u l-ħnejja tlestew wara li tressaq appell (quddiem l-awtorità xierqa) u

ġie miċħud, jiġifieri wara Lulju 199926.

B'dan il-Qorti tifhem li l-appellant

ittanta jsalva n-nuqqasijiet billi saħansitra daħħal pjanti ġodda biex

jissanzjona x-xogħlijiet kif mibnija, li iżda ġew miċħuda, u saħansitra

ddaħħal appell li wkoll ġie miċħud.

Kien wara dan kollu li d-dannu pretiż

minn Il-Gudja ġara;

Illi fil-fehma tal-Qorti, it-talba rikonvenzjonali tressqet fiż-żmien

kemm jekk il-mogħdija taż-żmien kellha titqies minn meta sar ix-xogħol

ħażin, wisq aktar jekk kellha titqies minn meta r-rifjut għall-applikazzjoni

għas-sanzjoni kien konfermat mill-Qorti tal-Appell;

24 Ara l-affidavit ta' Joseph O'Callaghan k/a Cogzell f'paġ.

350 tal-proċess 25 Ara x-xhieda tal-Perit Emanuel Gauci Hill f'paġġ.

315 sa 316 tal-proċess 26 Ibid. f'paġ.

334 tal-proċess

Ċiv.

Illi mis-sentenzi appellati ma jidhirx li quddiem l-ewwel Qorti kienet

mistħarrġa l-kwistjoni dwar min kien responsabbli li jassigura li l-bini qed

isir skont il-pjanti.

Mill-atti, l-appellant jittanta jfarfar minn fuq spallejh din

ir-responsabbiltà billi jgħid li kellu jerfagħha l-perit li f'ismu ddaħħlu l-pjanti

għand l-Awtorità27.

Madankollu, din il-Qorti ssib il-konvinċiment tagħha

mod ieħor minn qari xieraq tal-affidavit tal-appellant innifsu meta jfisser

x'kien ix-xogħol li Belmont kienet qabbditu jagħmlilha: "Sadanittant

iddiskutejna fid-dettal ix-xogħlijiet li jien kelli nagħmel fuq dan il-proġett.

Kelli nħalli l-pjanti kollha tal-bini inklużi sezzjonijiet varji, faċċati u

perspettiva ta' positijiet ta' ċertu mportanza sabiex isir ftehim fuqhom min-

naħa tas-sid.

Kien jingħata il-permess sabiex isir ix-xogħol mill-

awtoritajiet, jien kelli nimmarka fuq s-sit il-pożizzjoni tal-ħitan kif indikati

fil-pjanti.

Kelli wkoll inqabbad inġinier ta' fiduċja sabiex bil-kordinazzjoni

tiegħi, isiru wkoll disinni għall-approvazzjoni tas-sid, l-istimi tax-xogħlijiet

u d-direzzjoni lill-ħaddiema w kuntratturi approvati u magħżula mis-sid"28;

Illi ladarba kien l-appellant li kien responsabbli li jassigura li x-

xogħol qed isir skont kif ġie maqbul mas-sid u approvat mill-Awtorità,

ifisser li jrid iwieġeb għat-traskuraġni jew negliġenza li setgħet tirriżulta

mill-mod kif wettaq jew naqas li jwettaq xogħolu sew skont ix-xiljiet

imressqa kontrih fit-talbiet rikonvenzjonali.

Ma' dan, il-Qorti żżid tosserva

li l-appellant saħaq wisq fuq il-fatt li kulma kellu jagħmel kien temmu sa

27 Ara f'dan is-sens il-kontro-eżami li sar lill-Perit Emanuel Gauci Hill f'paġġ.

415 sa 419 tal-proċess 28 Ara l-affidavit ta' l-appellant f'paġġ.

23 u 24 tal-proċess

Ċiv.

qabel ma nħarġu l-permessi tal-binja tal-lukanda.

fisser, fil-prospett maħruġ minnu29, ix-xogħol li tiegħu ried jitħallas ma

kienx jieqaf mal-iddisinjar u t-tfassil tal-pjanti, imma jgħodd fih ukoll is-

superviżjoni ta' dak li kien fassal.

Issa s-superviżjoni setgħet issir biss hu

u għaddej ix-xogħol ta' żvilupp tal-lukanda, u mill-provi ntwera li dan dam

Minħabba f'hekk, l-appellant naqas li juri meta tassew

temm l-indħil tiegħu fil-proġett u għalhekk l-ewwel Qorti qalet sewwa li

huwa kien naqas li jipprova kif imiss dik l-eċċezzjoni tiegħu;

Illi, għalhekk, dan l-aggravju ma jistħoqqux jintlaqa';

Illi l-Qorti sejra tqis iż-żewġ aggravji tal-appellant marbuta mat-tieni

Fit-tielet aggravju, l-appellant jilmenta dwar il-jum

minn meta l-ewwel Qorti ordnat li kellu jimxi l-imgħax fuq is-somma ta'

ħlas kanoniżżata fis-sentenza appellata.

Fil-fehma tiegħu, l-imgħax

għandu jibda għaddej minn meta ġie mogħti s-servizz jew, tal-inqas, minn

meta sar il-ftehim ta' bejn il-partijiet tas-17 ta' Awwissu, 1998, jew mid-

data meta fetaħ il-kawża;

Illi Belmont laqgħet għal dan l-aggravju billi tgħid li l-imgħax għandu

jiġi kkalkulat fuq il-bilanċ nett dovut lill-attur, u jibda jiddekorri mid-data

29 Dok "MB11", f'paġ.

114 tal-proċess

Ċiv.

Illi fis-sewwa jirriżulta li, fil-parti dispożittiva, is-sentenza appellata

mkien ma ssemmi minn meta kellu jibda miexi l-imgħax għaliex imkien

ma ssemmi t-talba għall-imgħax jew jekk kinitx laqgħetha.

meta l-appellant ressaq rikors (għall-finijiet tal-Artikolu 235 tal-Kapitolu 12

tal-Liġijiet ta' Malta) sitt ijiem wara l-għoti tat-tieni sentenza appellata30 li

fih talab lill-ewwel Qorti biex tiddeċiedi dwar it-talba għall-ħlas tal-

imgħaxijiet u minn meta kellhom jibdew mexjin, l-ewwel Qorti ddekretat31

kif ġej: "mhux minnu li ma ngħatatx deċiżjoni dwar l-imgħaxijiet stante li l-

Qorti appożitament ma ddikjarat xejn fuq l-istess sabiex dawn jibdew

jiddekorru mid-data tad-deċiżjoni u dan għar-raġuni li l-ammonti dovuti

mill-partijiet kienu għadhom inċerti sad-data tad-deċiżjoni u l-Qorti ma

qisietx li għandu japplika mgħax minn qabel dik l-istess data";

Illi mill-mod kif tfasslu t-tliet talbiet fl-azzjoni mnedija mill-appellant,

joħroġ ċar li l-azzjoni attriċi hija waħda għal-likwidazzjoni tal-ħlas dovut,

jekk meħtieġ bil-ħidma ta' perit maħtur.

Jissemma li ntbagħtet xi ittra

uffiċjali xi sitt xhur qabel infetħet il-kawża, imma ma ntweriex jekk din

kinitx titlob il-ħlas ta' somma speċifika jew talba biex l-intimata tersaq

għal-likwidazzjoni.

Għalkemm fir-Rikors tal-Appell tiegħu l-appellant

jisħaq li "l-Qorti kellha ammont determinat quddiemha"32 fejn tidħol il-

30 Paġġ.

839 – 840 tal-proċess 31 Ara d-degriet 7.7.2015 f'paġ.

843 tal-proċess 32 Paġ.

863 tal-proċess

Ċiv.

pretensjoni tiegħu, dan ma huwiex il-każ.

Jiżdied jingħad li, lanqas dwar

il-ftehim appaltat tad-disinn tal-lukanda ma kien hemm qbil jew saħansitra

pretensjoni ċerta min-naħa tal-appellant innifsu.

Kemm hu hekk, fil-ftehim

li sar f'Awwissu tal-1998, ingħad espressament li "appena l-ammont ta'

ħlas jiġi stabbilit il-bilanċ jiġi mħallas bir-rata ta' Lm 1500 fix-xahar l-ewwel

pagament fl-aħħar ta' Awwissu 1998".

Jekk dan kien il-każ fir-rigward

tax-xogħol appaltat dwar id-disinn tal-lukanda, aktar kien għadu mhux

magħruf dwar ix-xogħlijiet li l-appellant jippretendi ħlas tagħhom dwar l-

estensjoni tal-lukanda;

Illi l-Qorti tqis ukoll li l-kwistjoni ta' kemm jew jekk Il-Gudja kienx

għad fadlilha xi tħallas lill-appellant kienet waħda missielta għall-aħħar u

li ġabet fehmiet differenti.

Jirriżulta wkoll li bejn is-somma indikata mill-

appellant u dik li waslet għaliha l-ewwel Qorti, wara eżami mirqum tad-

diversi dokumenti u rċevuti mressqa mill-partijiet, hemm nuqqas, anke

jekk mhux kbir, li fil-fehma tagħha juri li l-istess appellant ma kienx

sewwasew ċert kemm kien għad fadallu jitħallas jew kemm kien tabilħaqq

tħallas diġà;

Illi l-Qorti jidhrilha li ċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ joqogħdu

sewwasew mal-massima li "in illiquidis non fit mora" u għalhekk l-

appellant ma jistħoqqlux li jippretendi favurih il-mixja tal-imgħaxijiet minn

jum qabel saret dik il-likwidazzjoni.

Dak il-jum huwa dakinhar li ngħatat

Ċiv.

Għalhekk, din il-Qorti la ssib li għandha tilqa' l-

argument tal-appellant li l-imgħax kellu jibda miexi minn dakinhar li sar il-

ftehim ta' transazzjoni, u lanqas issib li għandha tilqa' l-argument tiegħu

li dak l-imgħax kellu jibda jitqies minn dakinhar li fetaħ il-kawża33;

Illi meħud qies ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti tasal għall-

fehma li dan l-aggravju tal-appellant m'għandux mis-sewwa, u mhux

sejjer jintlaqa';

Illi bir-raba' aggravju l-appellant jilmenta kontra d-deċiżjoni tal-

ewwel Qorti meta straħet fuq il-fehma tal-ewwel perit tekniku maħtur

minnha u mhux fuq il-fehmiet (differenti) tal-periti addizzjonali.

B'dan il-

mod, dik il-Qorti laqgħet rakkomandazzjoni tal-ewwel perit li l-appellant

ma jistħoqqlu ebda kumpens għal servizzi li tagħhom jippretendi ħlas,

filwaqt li skartat l-osservazzjonijiet opposti li għamlu periti addizzjonali fuq

l-istess kwistjoni li jgħidu li l-appellant kien jistħoqqlu tali ħlas.

jisħaq li l-ewwel Qorti għamlet dik l-għażla mingħajr ebda ġustifikazzjoni.

Jgħid li, jekk xejn, l-ewwel Qorti messha laqgħet il-fehmiet tal-periti

addizzjonali "abbażi ta' maġġoranza fil-fehma".

Itenni li ma hemm xejn

irregolari li diżinjatur bħalu jitħallas ta' skizzi li jkun għamel, wara kollox

anke periti għandhom jedd għall-istess ħlas f'ċirkostanzi bħal dawn.

Jagħlaq billi jgħid li din il-Qorti jmissha tilqa' s-suġġeriment li waslu għalih

Ċiv.

il-periti addizzjonali li jitħallas kumpens, anke jekk anqas minn dak

Illi Belmont tilqa' għal dan l-aggravju billi tgħid li l-appellant ma

ħaqqu ebda kumpens għaliex il-pjanti u skizzi ma humiex tal-ebda fejda

u mhux denji ta' xogħol minn idejn professjonist.

Iżżid tgħid li l-fehma tal-

periti addizzjonali li l-appellant jisħaq li kellha tintlaqa' ma kinitx waħda

teknika, imma fehma ta' xejra legali u ta' tifsir ta' regolament li l-ewwel

Qorti kienet iżjed kompetenti li tgħarbel u tħaddem.

Tgħid ukoll li l-ewwel

Qorti straħet fuq ir-rapport tal-ewwel perit tekniku għaliex kien iżjed

dettaljat, u waslet għall-fehmiet tagħha wara li qabblet ir-rapporti mressqa

quddiemha u ħadet qies taċ-ċirkostanzi legali u fattwali marbuta mal-

kwistjoni li kellha quddiemha u li, fil-fehma tagħha, kellhom jintlaqgħu

Belmont issensel għadd ta' ċirkostanzi fejn ix-xogħol li tiegħu l-

appellant jippretendi ħlas lanqas kien xogħol li wieħed seta' joqgħod fuqu

jew jaċċetta;

Illi jibda biex jingħad li għalkemm il-Qorti mhijiex marbuta li toqgħod

għall-fehmiet ta' perit maħtur minnha kontra l-konvinzjoni tagħha

faċilment, sakemm ma jkunx jidher b'mod ċar li l-fehmiet u konklużjonijiet

tal-perit huma irraġonevoli35;

681 tal-Kap 12 35 App.

Ċiv.

23.6.1967 fil-kawża fl-ismijiet Ħal Farrug, Ħal Luqa et v. Muscat et (Kollez.

Ċiv.

Illi bl-istess kejl ta' dak li jsawwar l-aspett ta' evalwazzjoni li

jikkostitwixxi r-razjoċinju tal-ġudikant, Qorti tista' wkoll tagħmel għażla

bejn fehmiet li ma jaqblux ta' periti maħturin minnha stess u ma jidhirx li

hemm xejra fil-ġurisprudenza li tgħid li l-fehma ta' periti addizzjonali hija

ta' bilfors aqwa u aktar determinanti minn dik ta' perit wieħed għar-raġuni

waħedha li dawn jissejħu "perizjuri".

Fil-qofol, dan jidher li huwa wieħed

mill-argumenti li nqeda bihom l-appellant biex jikkonvinċi lil din il-Qorti

taħsibha mill-ġdid dwar il-fehmiet li waslet għalihom l-ewwel Qorti;

Illi fil-qasam tal-azzjoni ċivili, il-kriterju li jwassal għall-konvinċiment

tal-ġudikant għandu jkun li l-verżjoni tinstab li tkun waħda li l-Qorti tista'

toqgħod fuqha u li tkun tirriżulta bis-saħħa ta' xi waħda mill-għodda

proċedurali li l-liġi tippermetti fil-proċess probatorju;

Illi minn eżami ta' l-atti, din il-Qorti jirriżultalha li l-ewwel Qorti qieset

iż-żewġ fehmiet li tressqu mill-periti tekniċi maħtura, iżda għar-raġunijet li

tenniet fit-tieni sentenza, waslet għall-fehma li għandha aktar toqgħod fuq

il-konklużjonijiet milħuqa mill-ewwel espert tekniku milli kellha toqgħod

fuq dawk tal-periti addizzjonali.

Minn eżami tat-tweġibiet li l-perit tekniku

ta waqt l-eskussjoni tiegħu36, l-ewwel Qorti fehmet li fejn il-perit tekniku

rrakkomanda tnaqqis fil-ħlas (para 15 tar-relazzjoni peritali)37, dan kien

36 Ara n-Nota bit Tweġibiet f'paġġ.

686 – 9 tal-proċess 37 Relazzjoni tal-Perit Tekniku Valerio Kirmond f'paġ.

646 sa 651 tal-proċess

Ċiv.

dovut għall-fatt li x-xogħol imwettaq mill-appellant ma kienx ta' livell

aċċettabbli għaliex fih jiddominaw nuqqasijiet tekniċi kbar, li jistħoqqilhom

ċensura u mhux ħlas38.

Min-naħa l-oħra, meta l-Qorti tqis ir-rapport tal-

periti addizzjonali, tasal għall-fehma li fis-sewwa huma ma merewx għal

kollox il-fatt li d-disinji li ressaq l-appellant u li tagħhom jistenna l-ħlas

setgħu saru "bi ftit aktar ħsieb" u b'hekk "jevita żball daqstant manifest"39.

Il-fehma tagħhom kienet li, minkejja tali nuqqasijiet, l-appellant kien

jistħoqqlu ħlas imnaqqas;

Illi fit-tieni sentenza appellata, l-ewwel Qorti fissret sewwa għaliex

ma setgħetx toqgħod fuq dik il-fehma tal-periti addizzjonali.

warrbithiex, kif jallega l-appellant, bla ebda ġustifikazzjoni jew "għal

raġunijiet strambi"40.

Il-fatt li ma jaqbilx mal-għażla mwettqa mill-ewwel

Qorti ma jfissirx li kienet għażla arbitrarja jew mhux raġonevoli.

Din il-

tal-partijiet, u ħadiet qies

konsiderazzjonijiet fuq imsemmija, tasal għall-fehma li l-ewwel Qorti

imxiet bis-sewwa u ma ssib xejn xi tmaqdar f'dak l-eżerċizzju.

iwassalha biex tiċħad ukoll bħala mhux mistħoqq dan l-aħħar aggravju

38 Ara paġġ.

694 sa 711 tal-proċess 39 Relazzjoni tal-Periti Addizzjonali f'paġ.

800 tal-proċess 40 Paġ.

914 tal-proċess

Ċiv.

Illi jmiss li l-Qorti tqis l-appell inċidentali ta' Belmont.

żewġ aggravji mit-tieni sentenza appellata.

L-ewwel aggravju

jirrigwarda l-likwidazzjoni tal-bilanċ tal-ħlas dovut lill-appellant għax-

xogħol imwettaq minnu fl-estensjoni tal-lukanda.

Belmont għadha tgħid

li l-ebda kumpens mhu dovut billi x-xogħol mhux ta' kwalità tajba;

Illi l-appellant iwarrab dan l-aggravju u jgħid li jistħoqqlu kumpens

għaliex l-ewwel Qorti – wkoll jekk ma laqgħetx il-fehmiet tal-periti

addizzjonali – għall-anqas sabet li wkoll fuq il-fehmiet tal-perit "li kien tant

pessimist", hu kien xorta waħda jistħoqqlu ħlas għax-xogħol mogħti dwar

l-estensjoni tal-lukanda;

Illi dwar dan l-aggravju, il-Qorti tibda biex tirreferi għal dak li ngħad

aktar 'il fuq41 fir-rigward tar-rabta ta' rapport peritali fuq il-fehmiet ta' qorti.

Tqis li l-ewwel Qorti ħadet qies tal-fehmiet tekniċi li wasslu biex jiġi

likwidat kumpens favur l-appellant fl-ammont ta' ħamsa u għoxrin elf,

seba' mija u tnax-il ewro (€25,712), u wara li ħadet qies tal-eskussjoni tal-

perit tekniku u tan-noti ta' kritika għar-rapport tal-periti addizzjonali, ma

sabitx li l-argumenti mressqa mill-partijiet seħħilhom jikkonvinċuha biex

twarrab ir-riżultati tekniċi li joħorgu mill-fehmiet tekniċi, ħlief fuq l-ewwel

konklużjoni meta għar-raġunijiet mogħtija aktar 'il fuq dik il-Qorti għażlet

Ċiv.

addizzjonali;

li toqgħod fuq il-fehma tal-ewwel perit tekniku u twarrab dik tal-periti

Illi minbarra dan, waqt li kienet għadha qiegħda tinstema' l-kawża

fl-ewwel istanza, Il-Gudja ma kinetx kontra l-fehmiet li wasal għalihom l-

ewwel perit tekniku (għajr fir-rigward tal-'walk-through video' li dwaru

irriżervat li tittratta fl-istadju tas-Sottomissjonijiet, li iżda ma jirriżultax li

qatt għamlithom)42.

Għal din il-Qorti, il-fatt li Il-Gudja iddikjarat li kienet

toqgħod fuq il-fehmiet espressi mill-ewwel perit tekniku jdgħajfu ħafna

dan l-aggravju tagħha, l-aktar għaliex ma jidher li baqgħet qatt ma

issostanzjat ir-riżerva u lanqas uriet raġuni oħra tajba li twaqqa' l-fehmiet

tal-ewwel perit ġudizzjarju sal-għoti tat-tieni sentenza appellata;

Illi fiċ-ċirkostanzi, il-Qorti tqis li l-ewwel Qorti bl-ebda mod ma mxiet

ħażin fl-apprezzament u fid-diskrezzjoni tagħha li tiżen il-fehmiet tal-periti

kollha dwar din iċ-ċirkostanza, u ma tqisx li dan l-ewwel aggravju ta'

Il-Gudja jixraqlu jintlaqa'.

Għaldaqstant sejra tiċħdu;

Illi t-tieni aggravju ta' Il-Gudja jolqot il-qsim tal-kap tal-ispejjeż fit-

Fil-fehma tagħha, l-ispejjeż li ġarrbet huma

eċċessivi u titlob li dawn jitnaqqsu biex jirriflettu l-proporzjon tar-rebħ jew

telf ta' kull parti.

Hija tgħid li, mit-tieni sentenza appellata, ħareġ ċar li

42 Ara l-verbal tas-smigħ tal-4 ta' Marzu, 2011, f'paġ.

674 tal-proċess

Ċiv.

Belmont kellha aktar minn raġun li tikkontesta t-talbiet tal-appellant u li

saħansitra tressaq il-pretensjonijiet rikonvenzjonali tagħha kontrih.

tgħid li, filwaqt li l-kontro-talba ntlaqgħet kollha, mhux l-ammont kollu

pretiż mill-attur appellant intlaqa', u għalhekk tqis li, fejn tidħol l-azzjoni

ewlenija, l-ewwel Qorti messha qasmet il-ħlas tal-ispejjeż f'sehem minn

għaxra (1/10) kontra l-appellant u disa' ishma minn għaxra (9/10) kontra

tagħha; filwaqt li messha qasmet l-ispejjeż tal-azzjoni rikonvenzjonali

f'sehem minn tlieta (1/3) kontra tagħha u f'żewġt ishma minn tlieta (2/3)

Illi l-appellant iwarrab dan l-aggravju billi jgħid li filwaqt li l-ewwel

Qorti mxiet b'mod prattiku biex waslet għal mod kif kellhom jinqasmu l-

ispejjeż bejn il-partijiet, kemm-il darba kellhom jintlaqgħu l-argumenti

mressqa minn Il-Gudja, dan għandu jwassal biex hi tiġi kkundannata

tħallas aktar mill-ispejjeż minn dak li nstabet li għandha tħallas mill-ewwel

Illi l-Qorti ma tifhimx għalfejn il-kumpanija appellanti tqis li l-qsim

tal-ispejjeż fit-tieni sentenza appellata ma kienx f'loku, u tħoss li dan l-

aggravju huwa x'aktarx fieragħ.

Ħareġ ċar li l-ewwel Qorti laqgħet parti

mit-talbiet attriċi u ċaħdet oħrajn, bħal ma laqgħet biċċa mill-eċċezzjonijiet

u ċaħdet oħrajn.

Il-liġi tagħmilha ċara43 li fil-każijiet kollha fejn parti tkun

223(3) tal-Kap 12

it-telliefa f'xi punt tal-kawża, il-Qorti tista' tordna li dik il-parti tbati l-ispejjeż

Ċiv.

tagħha;

Illi l-aggravju ta' Il-Gudja ifalli meta wieħed iqis li s-suġġeriment

tagħha li l-Qorti fis-sentenza appellata messha qasmet l-ispejjeż skont

x'kien mitlub fil-kawża ewlenija u skont x'kien mitlub fil-kontro-talba, ma

jaqbilx ma' dak li tgħid il-liġi44.

Minbarra dan, skont it-tieni sentenza

appellata, Il-Gudja xorta waħda hija debitriċi tal-appellant u, jekk xejn,

dan juri daqstant ċar kemm l-appellant kellu raġun jiftaħ il-kawża tiegħu.

Fit-tielet lok, ladarba l-kawża ewlenija kienet waħda li titlob likwidazzjoni,

Il-Gudja messha fissret kif kienet tippretendi li l-ewwel Qorti taqsam l-

ispejjeż dwar dik l-azzjoni jekk kemm-il darba t-talbiet attriċi ntlaqgħu

kollha u ma kienx hemm somma ċerta pretiża mill-appellant qabel ma

saret il-likwidazzjoni aħħarija dakinhar li ngħatat it-tieni sentenza

Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-ewwel sentenza appellata ma

ipprovdiet bl-ebda mod dwar l-ispejjeż kien jitlob li l-ewwel Qorti taqsam

il-kap tal-ispejjeż skont ir-relattiv rebħ u telf taż-żewġ partijiet dwar dak li

talbu u dak li eċċepew fiż-żewġ sentenzi appellati.

Din il-Qorti tqis li dak

il-qsim – billi l-ispejjeż jinqasmu bin-nofs bejn il-partijiet – kien wieħed

xieraq u ekwu fil-qafas tal-liġi;

397 tal-Kap 12

Illi għaldaqstant it-tieni aggravju ta' Il-Gudja ukoll ma jistħoqqlux

Ċiv.

jintlaqa';

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi:

Tiċħad kemm l-appell ewlieni tal-appellant u kif ukoll l-appell

inċidentali tal-kumpanija appellata mis-sentenzi appellati tal-24 ta'

Novembru, 2009, u tat-30 ta' Ġunju, 2015, fil-kawża fl-ismijiet premessi u

tikkonferma għal kollox dawk is-sentenzi, bil-preċiżazzjoni li kull imgħax

dovut għandu jibda jimxi mill-jum tal-għoti tas-sentenza appellata tat-30

ta' Ġunju, 2015, sal-jum tal-ħlas effettiv; u

Tordna li kull parti tħallas l-ispejjeż tal-appell tagħha, filwaqt li l-ispejjeż

tal-ewwel istanza jibqgħu regolati kif stabbilit fis-sentenza appellata tat-

Giannino Farrugia Mifsud Worley Turner

Joseph R. Farrugia Vidal Turner

30 ta' Ġunju, 2015.

Mark Chetcuti Prim Imħallef

Deputat Reġistratur rm

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments