QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa 25 ta' Novembru 2016

Dan huwa appell ad istanza tal-attur Radian Cortis Gauci mis-sentenza

mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-3 ta' Ottubru 2012 li permezz

tiegħu qed jitlob lil din il-Qorti tilqa' l-aggravji interposti minnu, tħassar,

tannulla u tirrevoka s-sentenza appellata u tilqa' t-talbiet tiegħu fl-intier

tagħhom, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-konvenuta appellata.

Illi l-intimata qed tirrifjuta li thallas dan l-ammont;

Illi l-kontendenti kellhom relazzjoni sentimentali bejniethom;

Illi fl-2006 bieghu dan l-istess fond lil terzi u r-rikavat inqasam

"Il-Qorti, "Rat ir-rikors guramentat fuq indikat datat it-28 ta' Settembru, 2006, li permezz tieghu r-rikorrenti Grech sintetikament iddikjara s-segwenti: "1.

Illi fil-5 t'Awwisu, 2002 huma akkwistaw fond fi Triq Anglu Mangion, Fleur-de-Lys, Birkirkara, permezz ta' kuntratt in atti tan-Nutar Dottor Pierre Vella Laurenti; "3. bejniethom b'mod ugwali; "4.

Illi fil-perjodu bejn l-2002 u l-2006 ir-rikorrenti jallega li hallas is- somma minnu ndikata fl-istess rikors promotur tieghu, f'xoghol u materjal mixtri ghall-uzu fl-istess fond u allura, jsostni li l-intimata hi debitrici lejh ghal nofs dan l-ammont; "5.

"Illi ghaldaqstant, ir-rikorrenti qed jitlob lil din il-qorti biex: "1.

Tiddikjara li l-intimata ghandha thallas lir-rikorrenti s-somma ta' sitt elef, seba' mija u tnax –il Lira Maltin u tmienja u sebghin centezmu, (LM6,712.78); "3.

"Rat ir-risposta guramentata tal-intimata Abela datata s-27 ta' Frar, 2007, li permezz taghha sintetikament bil-gurament taghha esponiet is- segwenti: Illi l-procedura de quo hi nulla stante li r-rikorrenti ttanta l- "1. procedura odjerna b'"rikors" meta hu stabbilit li hemm bzonn ta' "rikors guramentat";

Illi t-talbiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li r-

rikorrenti accetta li r-rikavat rizultanti mill-kuntratt ta' qsim bejn il-partijiet

ghalhekk, m'ghandu l-ebda pretensjoni ohra fil-konfront tal-intimata;

Illi finalment it-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda wkoll

kontendenti u mhux mir-rikorrenti wahdu;

"Rat id-dokumenti esebiti nkluzi l-affidavitijiet ipprezentati:

Bl-ispejjez kontra l-intimata;

"Rat ix-xhieda mismugha minn din il-qorti diversament preseduta; "Rat id-digriet ta' din il-qorti diversament preseduta datat il-11 ta' Marzu, 2010, li permezz tieghu hatret l-assistent gudizzjarju hemm indikat; "Rat in-nota tar-rikorrenti Grech datata t-2 ta' Dicembru, 2010, li permezz taghha rriduca t-talba ghal tlettax –il elf, tlett mija u hamsa u sebghin Ewro u wiehed u sebghin centezmu, (€13,375.71), (ara fol 177); "Rat in-nota tar-Registratur tal-Qrati Civili u Tribunali datata t-30 ta' Dicembru, 2011, li permezz taghha annetta l-inkartament li kien fil- pussess tal-assistent gudizzjarju fuq riferit; "Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-abbli rapprezentanti legali tal- partijiet, rispettivament datati l-31 ta' Jannar, 2012, u d-29 ta' Marzu, tal-istess sena, (ara fol 200 et sequitur u 205 et sequitur); "Semghet it-trattazzjoni orali tal-istess abbli rapprezentanti legali tal- partijiet; "Ikkunsidrat: "Illi ghandu sintetikament jinghad primarjament is-segwenti: "1.

Illi l-kontendenti kienu f'relazzjoni sentimentali li fil-kors normali tal-izvolgiment tal-istess huma xtraw il-fond minnhom indikat f'Hal- Tarxien, li sussegwentement iddisponew minnu wara li tali relazzjoni kienet giet interrotta; "2. qabblu li jaqsmu ugwalment bejniethom ir-rikavat ta' tali bejgh; "Ikkunsidrat: "Illi l-kawza odjerna hi pero` naxxenti mill-fatt li r-rikorrenti Grech jallega li ghamel diversi spejjez fl-istess fond li pero` ma ttiehdux in

konsiderazzjoni mill-partijiet kontendenti meta dawn bieghu l-fond fuq

indikat u li ghalhekk, permezz tal-procedura odjerna qieghed jirrikjama

nofs dawn l-ispejjez fuq riferiti a tenur tan-nota tieghu a fol 177, liema

ammont l-intimata qed tirrifjuta li tirrisarcixxi;

"Ikkunsidrat:

"Illi minn analizi tax-xhieda tar-rikorenti, jirrizulta sintetikament is-

segwenti:

Illi bhala konkluzjoni naturali tal-istess bejgh fuq indikat il-partijiet

Illi r-rikorrenti Grech

Illi stante li l-intimata ghadha tirrifjuta li thallas sehemha, ir-

Illi meta r-relazzjoni ta' bejniethom ezawriet ruhha, bieghu l-

Illi dan l-ammont pretiz mir-rikorrenti kien indipendenti mill-

Illi l-allegazzjoni tar-rikorrenti f'dan ir-rigward hi wkoll konsolidata

Illi l-fond de quo li l-kontendenti kienu xtraw flimkien kien wiehed

Illi kienu ftiehmu ghalhekk li l-benefikati kollha li kienu ser jaghmlu fih u l-affarijiet li kienu ser jixtru ghall-istess post kienu ser jinqasmu ugwalment bejniethom; "3. istess fond; "4. tirrifondieh ta' sehemha fl-istess benefikati minnu mixtrija; "5. ammont rikavat ghall-bejgh tal-fond de quo; "6.

Illi r-rikorrenti pprezenta lista dettaljata tal-flejjes minnu mahruga f'dan ir-rigward kif ukoll rendikont bankarju tal-pagamenti relattivi mensili li beda jhallas lill-bank minhabba f'hekk; "7. u konfortata mill-haddiema u bejjiegha nvoluti; "8. rikorrenti kien kostrett jintavola l-procedura odjerna; "Ikkunsidrat: "Illi minn analizi tax-xhieda tal-intimata jirizulta sintetikament is- segwenti: "1.

Illi meta sar il-bejgh tal-fond in dizamina mill-kontendenti, l- intimata tallega li r-rikorrenti kien ta l-kwittanza lill-intimata u rrinunzja ghall-pretensjonijiet tieghu kollha fir-rigward; "2.

Illi permezz ta' digriet datat it-2 ta' Frar, 2006, il-Qorti tal-Familja awtorizzat lill-istess kontendenti biex jirregolaw fost affarijiet ohra, l- bejgh tal-fond de quo;

Illi l-intimata tallega li fl-atti tal-medjazzjoni l-partijiet ftiehmu li

jinbiegh il-fond de quo bil-mobbli b'kollox; jithallas id-dejn tal-Bank, ir-

rikorrenti odjern jithallas tar-reklamar u tal-pagamenti tal-bank mid-data

li fiha spiccat ir-relazzjoni de quo u finalment, li jinqasam il-bilanc

sens li l-intimata dejjem hallset in-nofs taghha;

tallega li dan kien ukoll ipprova jqarraq bin-nutar, (ara fol 210);

Illi l-intimata titfa' dell ikrah fuq il-kredibilita` tar-rikorrenti stante li

Illi l-ispejjez reklamati mir-rikorrenti saru kollha bejniethom fis-

l-kwistjoni kollha

Illi ghaldaqstant qed tirrifjuta li thallas l-ammont pretiz mir-

"6. rikorrenti; Ikkunsidrat: "Illi rigward l-ewwel eccezzjoni sollevata mill-intimata ghandu jinghad li din hi eccezzjoni superfluwa li ma timmeritax l-avall ta' din il-qorti, stante li jirrizulta abbundantement assodat li l-"gurament" rikjamat, effettivament ittiehed biex b'hekk ir-rikors promotur hu wiehed skont il- ligi; "Illi ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni sollevata mill-intimata qed tigi respinta, bl-ispejjez kontra l-intimata; "Ikkunsidrat: "Illi ghal dak li jirrigwarda l-meritu veru u proprju tal-vertenza in dizamina, tal- kontendenti, haga li din il-qorti ssib li hu verament difficli li tiddetermina stante li l-qorti kif prezentement preseduta ma semghet lill-ebda wiehed mill-kontendenti jew xhud minnhom prodott; "Illi ghalkemm jirrizulta li r-rikorrenti jallega li kien hu li hallas lill- haddiema u lill-fornituri nvoluti, dan fih innifsu mhux konklussiv stante li jirrizulta komuni li jkun wiehed biss mill-partijiet, generalment fir-realta` lokali, ir-ragel, li jiehu f'idejh dawn il-mansjonijiet, ghalkemm il- pagamenti jkunu kongunti; "Illi ghalhekk f'dan ir-rigward din il-qorti ma tqisx li r-rikorrenti pprova l- kaz tieghu skont il-ligi stante anke li oggettivament ix-xhieda u d- dokumenti esebiti jindikaw li l-intimata wkoll ikkontribwiet is-sehem taghha biex jithallsu l-benefikati in dizamina; "Ghaldaqstant, in vista tal-premess, takkolji r-risposti tal-intimata u konsegwentement tirrespingi t-talbiet tar-rikorrenti; "Illi pero`, minhabba n-natura delikata tal-vertenza u minhabba t-tul ezagerat li l-vertenza hadet biex tigi konkluza, l-ispejjez jinqasmu bejn il-partijiet."

il-kredibilita`

fuq

Rikors tal-appell tal-attur Radian Cortis Gauci (19.10.2012):

L-attur appellant Radian Cortis Gauci ħass ruħu aggravat bid-deċiżjoni

tal-ewwel Qorti u għalhekk interpona dan l-appell minnha.

L-aggravji

tiegħu huma s-segwenti.

L-ewwel aggravju: il-fehma soġġettiva tal-ewwel Qorti

Fl-ewwel lok l-attur appellant jirreferi għall-kumment tal-ewwel

Qorti fejn qalet hekk:

"Illi għalkemm jirriżulta li r-rikorrenti jallega li kien hu li ħallas lill- ħaddiema u lill-fornituri nvoluti, dan fih innifsu mhux konklussiv stante li jirriżulta li komuni li wieħed biss mill-partijiet, ġeneralment fir-realta` lokali, r-raġel, jieħu f' idejh dawn il-mansjonijiet, għalkemm il-pagamenti jkunu konġunti."

Jilmenta li l-ewwel Qorti għażlet li tħalli ruħha tiġi influenzata mill-

fehma soġġettiva tagħha dwar x'jiġri normalment bejn koppja li tkun qed

tagħmel benefikati f'post mixtri bejn tnejn, liema fehma oskurat dak li

kellu jiġi oġġettivament konsidrat.

Huwa jsostni l-istqarrija tiegħu kienet

waħda ċara, u dan fis-sens li għalkemm iż-żewġ partijiet kienu qed

jipparteċipaw ugwalment fid-deċiżjonijiet dwar x'tip ta' benefikati kellhom

isiru fil-post tagħhom, kien hu biss li finalment ħallas għalihom.

Jgħid illi

kieku l-ewwel Qorti ibbażat il-konklużjonijiet tagħha unikament fuq dak li

rriżulta oġġettivament mill-provi, kienet tasal għall-konklużjoni li kien

tassew hu li ħallas għall-benefikati in kwistjoni.

It-tieni aggravju: id-deċiżjoni kontradittorja tal-ewwel Qorti

Fit-tieni lok l-attur jargumenta li d-deċiżjoni tal-ewwel Qorti hija

kontradittorja in kwantu ċaħdet t-talbiet tiegħu minkejja li l-istess Qorti

għarfet il-fatt li huwa kien ippreżenta xi provi li assodaw l-allegazzjonijiet

tiegħu li kien tassew hu waħdu li ħallas għall-ispejjeż li tagħhom qed

jitlob nofs mill-konvenuta appellata.

Huwa jagħmel referenza għall-

osservazzjonijiet li għamlet l-ewwel Qorti fir-rigward tax-xiehda tiegħu, u

senjatament għal paragrafi 6 u 7 fejn jingħad:

Illi r-rikorrent ippreżenta lista dettaljata tal-flejjes minnu maħruġa f'dan ir-rigward kif ukoll rendikont bankarju tal-pagamenti relattivi mensili li beda jħallas lill-bank minħabba f'hekk;

Illi l-allegazzjoni tar-rikorrent f'dan ir-rigward hi ukoll konsolidata u konfortata mill-ħaddiema u bejjiegħa involuti;"

Jilmenta li imbagħad fl-aħħar paġna tas-sentenza tagħha, l-ewwel

Qorti irriteniet li ma rnexxilux jipprova l-każ tiegħu stante li jirriżulta li l-

konvenuta ukoll ikkontribwiet is-sehem tagħha biex jitħallsu l-benefikati.

Huwa jargumenta li din hija kontradizzjoni lampanti għaliex huwa

illoġiku li l-ewwel tirrikonoxxi li huwa kien ressaq il-provi li jikkonfermaw

li kien hu waħdu li għamel il-ħlasijiet kollha, imbagħad l-istess Qorti tgħid

li ma ppruvax il-każ tiegħu.

It-tielet aggravju: l-ewwel Qorti kellha tqis il-provi mressqa minnu b' mod

iktar dettaljat biex tasal għall-konklużjoni li għandu jitħallas €13,375.71

mingħand il-konvenuta

Fit-tielet lok l-attur appellant jilmenta illi l-ewwel Qorti naqset li

tagħmel analiżi kompleta tal-provi mressqa minnu, għaliex li kieku

għamlet evalwazzjoni tagħhom fl-intier, aktar u aktar ma kinitx tasal

għall-konklużjoni li huwa naqas milli jipprova l-każ tiegħu, u ċertament

mhux b'mod li tiċħad b'mod komplet it-talbiet tiegħu.

Huwa jsostni li l-provi prodotti minnu kif korroborati u konfermati

għandhom "iwasslu għaċ-ċertezza totali" li huwa għandu jitħallas

mingħand il-konvenuta €5167.94 fir-rigward tal-ispejjeż relatati mat-

tlestija tal-post, u €4543.80 fir-rigward tal-pagamenti tal-bank li huwa

ħallas minflokha.

Wieħed josserva li dawn jammontaw għal €9,711.74,

iżda s-somma komplessiva mitluba minnu hija ta' €13,375.71.

fir-rigward

ta'

€13,375.71 (u cioe` €3663.97) għandu jirriżulta ċar li huwa ppreżenta

riċevuti li jikkonfermaw li l-ħlas sar minnu tant li l-istess riċevuti jsejħu lilu

u fil-fatt kienu u baqgħu fil-pussess tiegħu.

Jaċċenna wkoll għall-fatt li l-

konvenuta naqset li tirribatti dak spjegat u mitlub minnu, u li hija

finanzjarjament qatt ma setgħet kienet f'pożizzjoni li tlaħħaq mal-ispejjeż

ta' kuljum tal-ħajja filwaqt li tħallas paġamenti għall-ispejjeż tal-post, u

dan kemm għaliex ftit xhur wara li nxtara l-post hija waqfet taħdem, kif

ukoll għaliex mill-istatements tal-kont bankarju tagħha jirriżulta ċar li din

qajla kellha bizzejjed flus ħlief biex litteralment tlaħħaq mal-ispejjeż

ordinarji tal-ħajja ta' kuljum.

Fir-rigward tal-ispejjeż tal-benefikati l-attur appellant jikkummenta

illi l-konvenuta appellata "ser prevedibilment tagħmel referenza għall-

proċeduri ta' medjazzjoni li kien hemm bejn il-partijiet" fejn saret

referenza għall-proprjeta` li fiha saru l-benefikati.

Huwa jgħid li l-atti tal-

medjazzjoni m'għandhom jippreġudikaw bl-ebda mod il-pretenzjonijiet

tiegħu għall-ispejjeż stante li tali atti ma jekwivalux għal kwittanza jew

rinunzja tad-drittijiet tigħu li jfittiex lill-konvenuta appellata għal nofs l-

ispejjeż tal-benefikati ġewwa l-post.

Jissottometti illi fl-ewwel lok il-

proċeduri ta' medjazzjoni kienu inbdew minnu unikament biex jiġu

regolati kwistjonijiet riferibbli għal kwistjonijet ta' kura, kustodja u aċċess

ta' bintu minuri u qatt ma kienu jinkludu talba formali biex tiġi diskussa l-

kwistjoni riferibbli għall-proprjeta`, li sa dak iż-żmien kienet għadha fuq

isem iż-żewġ kontendenti.

Fit-tieni lok jgħid illi fil-proċeduri tal-

medjazzjoni huma qatt ma ddiskutew il-kwistjoni dwar is-sehem rispettiv

tal-partijiet għall-ħlas tal-ispejjeż għall-benefikati li saru fil-post, iżda

sempliċiment dwar il-bejgħ tal-fond.

Jenfasizza illi l-abbozz ta' ftehim li

sar kien jindika biss kif il-partijiet kellhom jaqsmu r-rikavat mill-bejgħ tal-

fond u l-mobbli ta' ġewwa fih, iżda "bl-ebda mod ma kien jinkludi ftehim

dwar kif l-esponent kien ser jitħallas ta' sehmu għall-benefikati li kienu

saru fih biex il-post jiġi finished, u wisq anqas ma kien hemm rinunzja

espressa minnu sabiex jitħallas is-sehem tiegħu mingħand l-intimata

għal tali benefikati".

Risposta tal-appell tal-konvenuta appellata (13.11.2012)

Il-konvenuta appellata wieġbet biex tgħid li s-sentenza hija ġusta

Fir-rigward tal-ewwel aggravju hija ssostni li mill-affidavit tagħha

jirriżulta li l-ispejjeż kollha li kienu qed isiru saru bejn il-kontendenti

Tirriferi speċifikatament għal dik il-parti fejn xehdet li l-

pagamenti mensili ta' Lm150 fir-rigward tas-self li kienu ħadu mill-HSBC

kienu jħallsuhom it-tnejn flimkien u spjegat kif kienu fetħu savings

account f'isimhom it-tnejn u kienu jiddepożitaw fih Lm75 kull wieħed

sabiex il-bank jitħallas minn hemm.

Tirreferi wkoll għall-istatement tal-

kont tagħha li kienet esebiet sabiex turi l-flus li kienet żbankat biex

tħallas għall-ispejjeż tal-kamra tal-banju.

Fir-rigward

kontradizzjoni bejn l-osservazzjonijiet li għamlet l-ewwel Qorti fir-rigward

tax-xiehda tal-attur appellant fil-paragrafi 6 u 7 ġia fuq ċitati1 u l-

konkużjoni tagħha.

Tispjega li dak li kienet qed tagħmel l-ewwel Qorti

f'dak l-istadju kien riassunt tal-provi tal-attur appellant u kienet għadha

ma waslitx għall-konklużjoni finali tagħha.

Taċċenna għall-fatt illi

immedjatament wara li l-ewwel Qorti kienet għamlet l-osservazzjonijiet

tagħha fir-rigward tal-provi tal-attur appellant, għaddiet biex tagħmel l-

osservazzjonijiet fir-rigward tal-provi tagħha (il-konvenuta appellata).

Tenfasizza illi kien imbagħad wara li kkunsidrat ukoll il-provi tagħha, li l-

ewwel Qorti għaddiet biex tiddeċiedi dwar il-vertenza.

Fir-rigward tat-tielet aggravju l-konvenuta appellata tirrileva li

minkejja li l-attur appellant għamel eżami tax-xiehda biex jindika li l-

ħaddiema li xehdu kien hu li ħallashom, naqas milli juri illi uħud mix-

xhieda tiegħu stess qalu li kienu jew tħallsu mill-kontendenti flimkien,

jew inkella ġew inkarigati minnhom it-tnejn flimkien.

F'dan ir-rigward hija

taċċenna għax-xiehda ta' Charles Ceci.

Fir-rigward tal-kumment tal-attur appellant dwar il-medjazzjoni,

hija tgħid illi għalkemm huwa minnu li l-medjazzjoni kienet titratta biss

dwar il-manteniment u aċċess tal-minuri li huma għandhom bejniethom,

pero` ladarba huma għażlu liberament li jiddeċiedu wkoll dwar x'għandu

jseħħ meta tinbiegħ id-dar li kellhom in komun, u din id-deċiżjoni tniżżlet

bil-miktub fi skrittura, dan il-ftehim għandu forza ta' kuntratt u għalhekk l-

attur appellant ma jistax issa jargumenta li din ir-rabta kuntrattwali ma

tgħoddx.

Iżżid tgħid illi meta hi u l-attur appellant iffirmaw il-kuntratt ta'

trasferiment tal-fond lil terzi fl-atti tan-Nutar Bisazza, huma kienu taw

kwittanza assoluta lil xulxin u l-kwistjoni kienet ingħalqet hemm.

Taċenna għall-fatt li n-Nutar Bisazza kien xehed li meta sar il-bejgħ,

huwa kien għamel kalkolu qabel ma qasam ir-rikavat u huma kienu

infurmawh dak il-ħin dwar kemm l-attur appellant kien ħallas lura mis-

self mal-bank iktar minnha.

Issostni li dak il-ħin huma quddiem in-nutar

kienu qablu dwar kemm kien ħareġ l-attur appellant bħala pagamenti

tas-self minn Ottubru 2005 sa dakinhar, u spejjeż ta' aġenziji, u tan-

nutar, qabel ma nqasam ir-rikavat bejn il-partijiet, bl-attur jieħu somma

ulterjuri rappreżentanti dawn l-imsemmija ħlasijiet.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti:

L-ewwel aggravju

L-ewwel aggravju tal-attur appellant jirrigwarda l-kumment tal-

ewwel Qorti fir-rigward tal-allegazzjoni tiegħu li kien hu li ħallas lill-

ħaddiema u l-fornituri għall-ispejjeż tat-tlestija tal-post li tiegħu kien

proprjetarju flimkien mal-konvenuta.

Il-Qorti f'dan ir-rigward kienet

ikkummentat illi fir-realta` maltija huwa komuni li minkejja li jkun ir-raġel

li jieħu f'idejh il-ħlasijiet relatati ma tali tip ta' spejjeż, il-pagamenti fil-fatt

ikunu saru konġuntivament minnu u mill-mara.

L-attur appellant ħassu aggravat b'dan il-kumment u jilmenta li l-

ewwel Qorti ħalliet "il-fehma soġġettiva tagħha" tinfluenzaha fid-

deċiżjoni tagħha.

Iżda fil-fehma ta' din il-Qorti dak li l-ewwel Qorti kienet

qed tipprova tgħid hu illi sempliċiment għaliex il-pagamenti jkunu

qegħdin isiru minn persuna waħda, dan ma jsegwix neċessarjament illi

l-flus ikunu inħarġu interament minn tali persuna u li l-persuna l-oħra ma

tkun ħarġet xejn da parti tagħha.

Inoltre hija enfasizzat il-punt illi ma

kinitx għal din ir-raġuni biss li kienet qegħda tqis li l-attur appellant ma

ppruvax il-każ tiegħu skont il-liġi, u dan stante li rriżultalha li anke

"oġġettivament ix-xhieda u d-dokumenti esebiti jindikaw li l-intimata

ikkontribwiet

tagħha biex

jitħallsu

Għaldaqstant dan l-ewwel aggravju tal-attur appellant huwa

diżamina".

tiegħu

jirreferi għall-

osservazzjonijiet li għamlet l-ewwel Qorti fir-rigward tal-provi mressqa

minnu, (senjatament għall-osservazzjonijiet tagħha f'paragrafu 6 u 7) u

jsostni li huwa kontradittorju li l-ewwel Qorti irrikonoxxiet li huwa kien

ressaq il-provi li jikkonfermaw li huwa kien għamel il-ħlasijiet waħdu,

biex imbagħad ikkonkludiet li huwa ma nrexxilux jipprova l-każ tiegħu.

Pero` fil-paragrafu 6 l-ewwel Qorti kienet sempliċiment qegħda

tagħmel referenza għal-lista li ppreżenta l-attur appellant rigwardanti l-

ispejjeż allegatament maħruġa minnu.

Din il-lista li ssemmi l-ewwel

Qorti (li jidher li hija dik immarkata Dok RG42) hija fil-fatt breakdown tal-

ammont ta' Lm13,425.55 li fir-raba' (4) paragrafu tar-rikors promutur

tiegħu iddikjara li kienet is-somma li ħallas fir-rigward tal-benefikati li

saru fid-dar (u li minnhom kien qed jitlob in-nofs – Lm6,712.78)

mingħand il-konvenuta appellanti.

(Tali spejjeż jirrigwardaw mhux biss

il-benefikati li saru fid-dar iżda wkoll il-pagamenti mensili li allegatament

għamel lill-bank mit-2 ta' April 2003 sad-29 ta' Settembru 2005.)

Huwa minnu li fil-paragrafu 7 l-ewwel Qorti osservat li fir-rigward

tal-benefikati kien hemm ħaddiema u bejjiegħa li kkonfermaw li fil-fatt

għamel ħlasijiet.

Jiġi aċċennat pero` li l-ewwel Qorti bl-ebda mod ma

kienet qegħda tikkonkludi li l-flejjes li għadda lill-ħaddiemha kien

effettivament ħariġhom kollha hu.

Kif sostniet il-konvenuta appellata fir-

risposta tal-appell tagħha, l-ewwel Qorti f'dak l-istadju kienet għadha

qegħda tqis il-provi tal-attur appellant, u fil-fatt wara li għamlet hekk

għaddiet minnufih biex tqis il-provi tagħha (tal-konvenuta appellata).

Kien wara li qieset il-provi taż-żewġ kontendenti li imbagħad għaddiet

biex tagħmel il-konkużjonijiet tagħha.

Għaldaqstant ma kien hemm xejn kontradittorju kif isostni l-attur

appellant, u konsegwentement dan it-tieni aggravju huwa wkoll infondat.

Fit-tielet aggravju tiegħu l-attur appellant jilmenta illi l-ewwel Qorti

naqset milli tagħmel "evalwazzjoni kompleta" tal-provi mressqa minnu u

jħossu persważ illi kieku fil-fatt għamlet tali evalwazzjoni fl-intier, ma

kinitx tasal għall-konklużjoni li huwa ma ppruvax il-każ tiegħu.

Huwa hawnhekk jibda' biex ifakkar illi minkejja li bħala regola din

il-Qorti tal-Appell bħala Qorti ta' reviżjoni m'għandhiex tiddisturba d-

diskrezzjoni eżerċitata mill-ewwel Qorti fl-apprezzament tal-provi li tkun

għamlet, jinsab assodat fil-ġurisprudenza nostrana illi hemm każijiet fejn

tali disturb huwa permissibbli jekk ikun hemm raġunijiet gravi li

jimmeritaw dan l-eżerċizzju.

Huwa ovvjament jippretendi li fil-każ odjern fil-fatt jeżistu tali

raġunijiet gravi li jimmeritaw tali disturb.

Din il-Qorti għalhekk fliet u

eżaminat bir-reqqa l-provi prodotti sabiex tara jekk dan hux il-każ.

Hija tosserva fl-ewwel lok illi fir-rikors promutur tiegħu l-attur

appellant iddikjara bil-ġurament tiegħu illi bejn l-2002 u 2006 ħallas is-

somma ta' Lm13,425.55 (€31,281.53) fir-rigward tal-benefikati li saru fid-

dar (u li l-konvenuta hija debitriċi lejh għal nofs tali somma u cioe`

Kif diġa ġie spjegat supra

(fil-

konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti fir-rigward tat-tieni aggravju), huwa

esebixxa lista (Dok RG4) biex juri kif wasal għal tali ammont.

Fit-2 ta'

Diċembru 2010 pero`, huwa ppreżenta nota3 fejn spjega li s-somma

totali mħallsa minnu effettivament kienet ta' Lm11,484.41 (€26,751.43)

u mhux ta' Lm13,425.55 u għalhekk jiġi li s-somma li qed jippretendi

mingħand

il-konvenuta appellata ġiet

ridotta għal Lm5,742.20

F'dan it-tielet aggravju tiegħu jagħti r-raġunijiet tiegħu għaliex

kellu jirriżulta lill-Qorti li l-konvenuta appellata hija debitriċi tiegħu f'dan l-

ammont ta' €13,375.71.

Huwa jaqsam dan l-ammont fi tlett (3) partijiet:

(1) €5,167.94 (ħlas ta' benefikati),

(2) €4,543.80 (pagamenti lill-bank rigward il-home loan) u

(3) il-"kumplament" - cioe`€3,663.97 (ħlas ta' benefikati)

Din il-Qorti sejra tibda biex tikkunsidra dawk l-ammonti li jirrigwardaw il-

benefikati (1) u (3) imbagħad tgħaddi biex tikkunsidra s-somma l-oħra

(2) li tirrigwarda l-paġamenti li saru lill-bank.

(1) L-ammont ta' €5,167.94 (nofs €10,335.88)

L-attur appellant

jaċċenna għax-xiehda

ta' Rachel Simiana,

Anthony Pace Bonnici, Joe Thake, Simon Ebejer Falzon, Manuel Preca Trapani u jgħid li

dawn jikkonfermaw illi l-flejjes li ħareġ fir-rigward tad-depożitu għall-

kċina, xogħlijiet ordnati mingħand il-Bathmarket, ħlas għal madum

ordnat u mixtri, xogħol

ta' dawl, u xogħol

ta' bibien u

rispettivament, li flimkien jammontaw għal €10,335.88, ħariġhom waħdu

Għalhekk jimenta illi nofs dan l-ammont (€5,167.94) ċertament li

kellu jiġi dikjarat mill-ewwel Qorti bħala dovut mill-konvenuta appellata.

Din il-Qorti ma taqbilx ma dan l-argument.

Il-fatt li dawn in-nies

jgħidu li tħallsu mingħand l-attur (jew fir-rigward tad-depożitu tal-kċina,

mingħand missieru għan-nom tiegħu4) għax-xogħlijiet/materjal mixtrija

mingħandhom, bl-ebda mod ma jfisser li l-ammont ta' €10,335.88 ħarġu

kollha minn but

l-attur appellant u

kkontribwiet xejn.

Dawn ix-xhieda ma kinux qegħdin fil-but ta' din il-

koppja, u għalhekk bl-ebda mod ma jistgħu jikkonfermaw minn fejn

effettivament ġew il-flus.

(3) il-"kumplament" – u cioe` l-ammont ta' €3,663.97 (nofs €7,327.94)

4 Omm u missier l-attur appellant fl-affidavits rispettivi tagħhom (Dok RG2 u RG3 fol 32-34) qalu li huma kienu selfu lill-kontendenti l-flus tad-deposit fuq il-kċina

Skont l-attur appellant l-ammont ta' €7,327.94 jirrappreżenta wkoll

ħlasijiet li għamel hu biss fir-rigward tal-benefikati, u f'dan ir-rigward

jaċċenna għar-riċevuti "li jikkonfermaw li l-ħlas sar minnu tant li r-riċevuti

jsejħu lilu u fil-fatt kienu u baqgħu fil-pussess tiegħu."

Iżda hawnhekk ukoll, din il-Qorti ma taqbilx li għaliex jidher isem l-

attur fuq ir-riċevuti allura jfisser li l-ammonti indikati fuq l-istess riċevuti

ħallas għalihom hu biss u li għalihom il-konvenuta appellata ma

kkontribwiet xejn.

Din il-Qorti assolutament mhix konvinta li fir-rigward tal-benefikati

li saru fid-dar l-attur appellant ħareġ minn butu l-imsemmija ammonti ta'

€10,335.88 u €7,327.94 – total ta' €17,663.82 - u li allura l-konvenuta

appellata għandha tagħtih nofshom – u cioe` €8,831.91.

jingħad mhux biss għaliex ix-xhieda li qalu li tħallsu mingħand l-attur

appellant, u r-riċevuti li juru ismu biss, ma jikkostitwixxux prova

konklussiva li l-flejjes effettivament ħarġu minn butu, iżda wkoll għaliex:

(i) il-verżjoni tal-attur appellant hija kombattuta/newtralizzata bil-provi

(ii) inoltre għaliex din il-Qorti għandha r-riservi tagħha fuq il-kredibilita`

Fir-rigward tal-benefikati li saru bejn l-2002 u l-2006 fil-post dak

iż-żmien proprjeta` tal-kontendenti, il-konvenuta appellata da parti

tagħha ssostni li "...l-ispejjeż (fid-dar) saru kollha bejnietna fis-sens illi

jien dejjem ħallast in-nofs tiegħi."

Qalet li ġieli kienet tiġbed il-flus mill-

bank u tagħtihom lill-attur appellant.

Fir-rigward tal-kamra tal-banju anzi

qalet li l-ispejjeż kollha kienet ħallsithom hi.

Esebiet żewġ dokumenti:

Dok RA15 li juri lista tal-ispejjeż fl-ammont ta' Lm4,077 (€9,499.41) li

skont l-istess konvenuta appellata ħarġet hi għall-benefikati, u Dok RA26

biex turi l-pagamenti li kienet ġibdet mill-kont kurrenti tagħha fir-rigward.

Spjegat ukoll illi għalkemm meta ħarġet tqila kienet waqfet taħdem,

kellha xi somma mfaddla u għalhekk setgħet ukoll tħallas minn dak li

Qalet ukoll li missierha kien taha Lm800 biex jgħinha u

dawn kienu kollha marru biex jitħallas ix-xogħol tal-gypsum7.

Fir-

rigward tal-kċina issostni li "Id-deposit kien rigal mingħand ommu".

Din il-Qorti hija tal-fehma li kif issottomettiet il-konvenuta appellata

fin-nota tas-sottomissjonijiet tagħha tad-29 ta' Marzu 2012, ix-xiehda li

ta l-attur għandha tittieħed b'ċertu kawtela.

Dan qed jingħad b'referenza

għall-episodju fejn ipprova jqarraq bin-nutar meta kien qed jakkorda biex

tinbiegħ id-dar tiegħu u tal-konvenuta wara li sfaxxat ir-relazzjoni

tagħhom.

Fil-fatt meta sar il-konvenju ma' terzi, l-attur appellant kien

5 Fol 115 6 Fol 116-122 7 Fir-risposta tal-appell tagħha taċċenna għax-xhieda ta' Charles Ceci li kien dak li għamel ix-xogħol tal-gypsum fejn qal li kienu t-tnejn li huma flimkien li marru jħallsuh

ippreżenta ruħu quddiem

in-Nutar Victor Deflavia bħala

proprjetarju u fil-fatt kien hu biss li ffirma l-konvenju.

Kien imbagħad

sussegwentement, meta n-nutar kien qed jagħmel ir-riċerki, li skopra li

d-dar kienet tiegħu u tal-konvenuta appellata flimkien u kien fil-fatt

bagħat għalih u qallu biex iġibha ħalli tiffirma l-konvenju hi ukoll.

"U jiena bgħatt għalih, għidtlu ħa ngħidlek, inti lili qatt m'għidtli li kien mixtri dan minn tnejn min-nies.

Għidtlu, x' jiġifieri taqbad u tiffirma konvenju int waħdek u għidtlu ma tgħajjatx il-parti l-oħra?

Qalli, dik kienet l-ex għarusa tiegħi....għidtu jiena qed navżak, għidtlu dan irid jiġi ratifikat..."8

(2) L-ammont ta' €4,543.80

Issa apparti l-ispejjeż tal-benefikati, l-attur appellant isostni li huwa

ħallas ukoll €4,543.80 rappreżentanti pagamenti li għamel lill-bank

minflok il-konvenuta appellata.

Din il-Qorti pero` tagħmel riferenza għar-

rikors promutur u tosserva li l-premessi u t-talbiet tal-attur appellant

jirreferu biss għal dak l-ammont li qed jippretendi mingħand il-konvenuta

appellata bħala s-sehem tagħha mis-somma li ħallas hu "rappreżentanti

xogħol u materjal mixtri għad-dar hawn fuq imsemmija u dan għall-

perjodu bejn is-sena 2002 sas-sena 2006." (sottolinear ta' din il-Qorti).

Il-kwistjoni dwar pagamenti li huwa allegatament għamel lill-bank

rigward il-home loan minflok il-konvenuta appellata hija irrilevanti għal

din il-vertenza u għalhekk din il-Qorti mhix ser tqisha.

8 Xiehda tan-Nutar V Bisazza tal-20.05.2009, fol 141 et seq

It-tielet aggravju tal-attur appellant għalhekk jirriżulta infondat fl-

Għal dawn il-motivi din il-Qorti tiċħad l-appell interpost mill-attur u

L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu mill-istess attur appellant.

Giannino Tanti Degiorgio Noel Araujo Dare

Dare

intier tiegħu.

Silvio Frantz Prim Dare Deputat Reġistratur df


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Gimgha 25 ta' Novembru 2016

Numru 8 Rikors maħluf numru 886/2006 AF

Francis Busuttil & Sons Limited [C334] flimkien mal-kumpanija Francis Busuttil & Sons (Marketing Limited) [C24137] magħrufa bħala FBS Limited v. Philip Tovchegrechko Borg; Albert Tovchegrechko Borg; Cosma & Simon Supplies Limited [C17468]; Gino Sultana Supplies Limited [C17643]

Dan huwa appell tal-konvenuti minn sentenza mogħtija mill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-14 ta' Diċembru 2011 li laqgħet talba

tal-atturi biex il-konvenuti jiġu miżmuma milli jinnegozjaw fi

prodotti bi ksur tad-disposizzjonijiet tal-artt.

32, 33 u/jew 34 tal-

Kodiċi tal-Kummerċ dwar konkorrenza illeċita u ikkundannat lill-

konvenuti jħallsu ħamest elef euro (€5,000) b'titolu ta' danni.

fatti relevanti huma dawn:

L-atturi fissru illi s-soċjeta attriċi Francis Busuttil & Sons Limited

hija "impurtatur uffiċjali" tal-prodotti bil-marki Marsaxlokk, L-Imġarr,

ilha timporta dawn il-prodotti għal bosta snin, hekk li ħolqot isem

tajjeb fis-suq.

Dawn il-prodotti, fuq il-pakketti individwali u/jew

fuq il-kaxxa, kollha jġibu l-isem "FBS Limited, Ir-Rabat (Għawdex)

Il-konvenuti bdew jimportaw u jinnegozjaw dawn l-istess prodotti,

bl-istess marki, fis-suq malti, u għalhekk qegħdin jinqdew bl-isem

tal-atturi – kompetituri tagħhom – fil-kors tan-negozju.

minn hekk, igħidu l-atturi, il-prodotti importati mill-konvenuti

jagħtu tagħrif falz meta juru li ġew importati mill-atturi.

dehrilhom illi dan joħloq konfużjoni fis-suq, bi ksur tal-jeddijiet

tagħhom u bi ħsara għalihom, l-atturi fetħu l-kawża tallum biex

jitolbu li l-Qorti (i) iżżomm lill-konvenuti milli jinnegozjaw f'Malta

bil-prodotti fuq imsemmija sakemm jaslu Malta bl-isem ta' FBS

Limited fuq il-pakketti jew fuq il-kaxxa; (ii) tgħid li dak li għamlu l-

konvenuti kien konkorrenza illeċita bi ksur tad-dispożizzjonijiet

32, 33 u/jew 34 tal-Kodiċi tal-Kummerċ; (iii) tillikwida d-

danni li ġarrbu l-atturi; (iv) tikkundanna lill-konvenuti jħallsu d-

danni hekk likwidati u (v) tordna li jinqerdu l-prodotti importati

mill-konvenuti bil-marki tal-atturi.

Il-konvenuti ikkontestaw it-talbiet tal-atturi għax igħidu illi l-liġi –

partikolarment ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas-16

ta' Diċembru 2002

fuq

l-Implimentazzjoni

tar-Regoli

Kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat ["Reg.

1/2003"] u l-Att dwar il-Kompetizzjoni ["Kap. 379"] – tagħtihom il-

jedd illi jimportaw il-prodotti, u illi dak li jridu l-atturi hu li joħolqu

monopolju u joħonqu s-suq ħieles.

L-ewwel Qorti laqgħet it-talbiet tal-atturi wara li għamlet dawn il-

konsiderazzjonijiet:

"Ikkunsidrat illi permezz ta' din il-kawża s-soċjetà rikorrenti qed titlob lil din il-qorti żżomm lill-intimati milli jbigħu prodotti tal-ħelu b'isimha fuqhom.

Qed titlob ukoll dikjarazzjoni li l-intimati kisru l- projbizzjonijiet tal-artt.

32, 33 u/jew 34 tal-Kodiċi tal-Kummerċ.

Qed titlob ukoll danni konsegwenzjali.

L-intimati kollha jsostnu li huma ma għamlu xejn kontra l-liġi.

tal-ħelu

"Jirriżulta pruvat illi l-intimati jew impurtaw jew innegozjaw il- tal-isem Mars, Snickers, Bounty eċċetra. prodotti Jirrizulta pruvat ukoll illi l-oġġetti hekk mibjugħa kollha kienu mmarkati b'isem is-soċjetà rikorrenti bħala importatur.

Il-fatt ġie pruvat mir-rikorrenti u bl-ebda mod ma ġie kontestat.

Ġew esebiti in atti, ritratti, kopji ta' packaging u ukoll xiehda oħra.

"L-intimati jqisu l-aġir tagħhom bħala att normali ta' parallel trading li huwa perfettament leċitu.

Għar-rigward ta' parallel trading, huwa ben stabbilit, kemm fil-liġi lokali kif ukoll fir- regolamenti tal-Unjoni Ewropea.

Sa mill-1955, dawn il-qrati rritenew illi:

ieħor

tagħhom kummerċjant

""Il-fatt li wieħed jesebixxi għall-bejgħ lokalment oġġetti li għall- fornitura ikun ġie nominat konċessjonarju esklussiv mid-ditta ta' barra, u dan jagħmlu mingħajr ma il- konċessjonarju lokali, billi jkun importahom jew akkwistahom b'dannu il- konċessjonarju għandu dritt, ma jidħol fl-ebda waħda mill- forom ta' konkorrenza sleali previsti mil-leġislatur, u għalhekk ma jikkostitwix konkorrenza sleali."

tal-importazzjoni esklussiva

l-oġġetti mingħand

li għaliha dak

irtira dawk

"U aktar riċenti:

""Min jallega l-eżistenza ta' użanza kummerċjali jrid iġib il-provi li dik l-użanza tassew teżisti.

Din l-użanza trid tirriżulta b'mod ċar u univoku u trid tinġieb il-prova li din l-użanza ilha teżisti għal numru ta' snin.

""F'Malta ma teżisti ebda użanza kummerċjali fis-sens illi, jekk hawn Malta jkun hawn aġent ta' prodott importat minn barra, ħadd aktar ma għandu jimporta jew akkwista dan il-prodott biex ibigħu f'Malta ħlief tramite l-agent malti" (Paul Khadhraoui v. Paul Belkhrir, deċiża mill-Qorti tal-Kummerċ fit-30 ta' Ġunju 1993).

"Madanakollu, dan stabbilit, il-qorti tkompli biex tenfasizza illi:

""Il-liġi tipprovdi biss il-forom l-aktar soliti ta' konkorrenza sleali, u mhix leċita l-estensjoni ta' dawk il-każijiet għal każijiet oħra mhux preveduti mil-liġi, għax il-każijiet ta' konkorrenza sleali msemmijin fil-liġi huma tassattivi, billi huma veri u proprji delitti kummerċjali li jagħtu lok għal konsegwenzi serji ħafna" (Neg.

Carmelo Tovchegrechko Borg, deċiza mill-Qorti tal- Appell fil-5 ta' Marzu 1956).

"Il-fatti li qed tilmenta minnhom is-soċjetà rikorrenti jmorru aktar minn sempliċi parallel trading.

Is-soċjetà rikorrenti ssibha skomda kemm issibha skomda hija ben konxja tal-fatt li m'għandha ebda dritt iżżomm l-importazzjoni tal-istess oġġetti minn ħaddieħor, anke jekk din tikkrea lilha kompetizzjoni fis-suq.

Li qed topponi għalih is-soċjetà rikorrenti huwa l-fatt li l-oġġetti impurtati u mibjugħin mill-kompetituri l- ippakkeġġjar tagħhom isimha.

tagħha

jġibu

fuq

"Fil-fehma ta' din il-qorti, dan l-aġir jaqa' fil-parametri tal- provvedimenti tal-Kodiċi tal-Kummerċ kif pretiż mis-soċjetà rikorrenti.

Jagħti l-impressjoni u jikkrea misrappreżentazzjoni u allura taħwid u tqarriq.

It-tikketta tal-oġġett qed tgħid li ġie impurtat minn F. Busuttil & Sons Limited u tagħti l-indirizz tal- istess meta din is-soċjetà ma kellha x'taqsam xejn mal- importazzjoni.

F'dan il-kuntest, il-qorti tagħmel l-iskrutinju tagħha "con riguardo alla impressione comprensiva che può ricevere il pubblico medio" (Francesco Georgiev, La Teoria Generale dell'Azienda"), kif ċitat fis-sentenza "Godfrey Matthews. noe v. Sammut Alessi noe (Appell Kummerċjali, 8 ta' Lulju 1980) u Belkhrir Brenda noe v. Mizzi noe (Prim'Awla, Imħallef Ph.

Aras, 31 ta' Jannar 2003).

"Fiċ-ċirkostanzi, għalhekk, il-qorti tqis gustifikata t-talba tar- rikorrenti li l-intimati kisru l-provvedimenti tal-art.

32 fis-sens li għamlu użu ta' ismijiet fittizji li jistgħu jqarrqu fuq il-vera importanza tad-ditta.

Kisru wkoll il-provvedimenti tal-art.

33 li jimpedixxi kummerċjant milli jagħmel użu ta' indikazzjoni falza tal-oriġini tal-merkanzija.

"L-art.

37(1) imbagħad jipprovdi illi:

""Il-kummerċjant jikser xi waħda mill-projbizzjonijiet imsemmija fl-artikoli 32 sas-36, inklużivament, hu suġġett għall-azzjoni tad-danni u l-imgħaxijiet jew, kif jagħżel il- kummerċjant danneġġjat, għall-penali.

Barra minn dan, il- kummerċjant danneġġjat jista' jitlob li dak kollu li jkun sar kontra l-projbizzjonijiet hawn fuq imsemmija jiġi meqrud, jew li jiġi ordnat kull rimedju ieħor illi jista', skond ma jkunu ċ- ċirkostanzi, ineħħi l-att li bih tkun saret il-konkorrenza mhux leċita."

"Fil-kaz in eżami, is-soċjetà rikorrenti għażlet li titlob danni u mgħaxijiet.

Għalkemm inġabet prova li ġew rekati danni, kif jirriżulta mix-xiehda ta' Franco Wallace u ta' Nadine Vouyoukas, dawn ma ġewx kwantifikati.

Għalhekk, il-qorti qiegħda tiffissa ammont arbitrio boni viri ta' ħamest elef euro (€5,000) bl-imgħaxijiet."

Il-konvenuti appellaw minn din is-sentenza b'rikors tas-27 ta'

Diċembru 2011, li għalih l-atturi wieġbu fis-6 ta' Jannar 2012.

L-aggravju tal-konvenuti, li essenzjalment huwa msejjes fuq il-

prinċipju taċ-ċirkolazzjoni ħielsa tal-prodotti fis-suq waħdieni

ewropew, ġie minnhom imfisser hekk:

"llli fis-suċċint il-konklużjoni tal-qorti hi li, minħabba l-aġir tal- appellanti li impurtaw u iddistribwew il-prodotti in kwistjoni, hawn konfużjoni fis-suq għaliex l-appellanti, qua parallel importer/s, importaw u iddistribwew prodott/i li fuqu s-supplier, sitwat barra minn Malta, kien tal-importatur/distributur awtorizzat minnu, f'dan il-każ l-appellati, u li dan il-fatt biss kapaċi jiżgwida lill-konsumatur rigward min importa l-prodott li hu jkun qed jixtri.

"llli fl-umli fehma tal-esponenti dan ir-raġunament bir-rispett dovut ma jreġix għal numru ta' ragunijiet – ewlenin fosthom ibbażati fuq il-liġi ewropea.

Anzi l-argumentazzjoni tal-qorti, bir- rispett dovut, imorru dijametrikalment kontra l-liġi ewropea u l-

ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti Ewropea kif ser jiġi ppruvat waqt it-trattazzjoni ta' dan l-appell.

"llli għandu jingħad mill-bidu nett li biex wieħed jista jitqies li b'għemilu ħoloq konfużjoni fis-suq irid ikun għamel xi azzjoni.

Normalment dan jiġri il-għaliex xi ħadd idaħħal prodott li jkollu trademark jew logo simili għal dak ta' prodott ieħor (per eżempju fix-xbieha, kuluri, isem etc.) u b'hekk jista' jinganna l-konsumatur li jaħseb li qed jixtri l-prodott l-ieħor.

Jew inkella jagħmel imitazzjoni tal-prodott l-ieħor biex jagħti l-idea li l-prodott li qiegħed idaħħal fis-suq huwa l-prodott l-ieħor u b'hekk fiż-żewġ każijiet jirkeb fuq ir-reputazzjoni tas-supplier jew impurtatur l- ieħor.

"llli fil-każ odjern m'hemm xejn minn dan kollu. ll-prodotti in kwistjoni li għalihom s-soċjetajiet appellati qegħdin jilmentaw la hu imitazzjoni ta' l-ieħor u l-anqas prodott li jġorr trademark jew logo simili - l-istess prodotti bl-istess trademark distribwit bil-kunsens tal-istess supplier barra minn Malta.

imma dawn huma

"llli inoltre il-parallel trader, ossia l-appellanti, ma għamel xejn ħlief impurtah il-prodott, i.e. ma żied xejn fuq ir-wrapper jew label etc., li seta' allura jingħad li huwa, b'għemilu, ikkawża l- konfużjoni fis-suq. ll-lista ta' importaturi fuq il-wrapper tpoggiet mis-supplier stess u allura se mai, u fl-agħar ipotesi, huwa s- supplier li jikkreja konfużjoni fis-suq b'għemilu meta qed jagħti l- impressjoni erroneja li l-uniku importatur fis-suq malti li jista' jkun hemm huma s-soċjetajiet appellati.

L-argumetazzjoni tal-ewwel qorti, bir-rispett, assolutament ma treġix għall-każ odjern billi kemm il-ġurisprudenza nostrana [recte, tagħna] ċċitata mill- istess qorti (li tmur lura sew minn qabel Malta ssieħbet fl-EU) kif ukoll il-ġurisprudenza ewropea, bl-istess mod skjett, tistabblixxi li parallel trading ma jista' qatt ikun imwaqqaf jew imfixkel mill- operaturi fis-suq.

"llli l-ewwel qorti żbaljat fl-analiżi tagħha għaliex la darba l- parallel importer ma għamel xejn, ma alterax u ma żied xejn fuq il-packaging tal-prodott, imma sempliċement importah eżatti kif inhu marketed mis-supplier barra l-pajjiż – intatt u mhux mimsus – allura l-qorti paradossalment qiegħda tinferixxi li l-att innifsu li wieħed jimporta b'parallel trading jikkreja konfużjoni fis-suq – tant hu hekk li l-qorti stess fil-korp tas-sentenza tagħha kienet qalet li anke taht il-liġi maltija parallel trading ma jistax jiġi mwaqqaf.

"llli b' din il-loġika kull ma jrid jagħmel supplier biex iwaqqaf jew ifixkel l-operat legali u leġittimu tal-parallel trading hu li jniżżel l- ismijiet tal-importaturi awtorizzati minnu fuq il-packaging tal- prodott, bħal ma hemm fuq il-packaging tal-prodotti in kwistjoni.

Kieku llum il-parallel imporatation ma baqax jeżisti.

Din hija loġika perikoluża ħafna għaliex biex wieħed jiċċirkoskrivi l-liġi ewropea kull ma jrid isir huwa li s-supplier u l-importatur jagħmlu

arranġament bejniethom biex jindikaw fuq il-packaging min huma l-importaturi esklusivi.

U jekk il-qrati jilleġitimizzaw dawn il-prattiċi, bħal ma ġara fil-każ odjern, allura l-qrati stess ser jibdew fi swieq nazzjonali – biex b'dan il-mod jerġa' jwaqqaf barrieri1 nazzjonali u jfixkel it-tħaddim tal-muviment ħieles tal-prodotti fl-Unjoni Ewropea u t-tgawdija tal-benefiċċji li joħorġu mis-single market.

jikkompartimentalizzaw

"llli l-art.

4(3)TEU (Trattat fuq l-Unjoni Ewropea) jipprovdi:

"llli jekk tibda tiżviluppa ġurisprudenza fis-sens tas-sentenza appellata, li tħalli b'impunità u anzi tkun kompliċi ma' aġir li bih jiġi mfixkel il-muviment ħieles tal-prodotti u l-operat tas-single market, Malta tkun qed tikser dan l-obbligu li joħroġ mit-Trattat għaliex organu tal-lstat ikun qiegħed iwassal għal sitwazzjoni fejn "the attainment of the Union's objectives are being jeopardized".

"llli, fl-agħar ipotesi, dato ma non concesso, kieku qatt din is- sentenza tigi kkonfermata, l-esponenti jistgħu potenzjalment jitlobu riżarċiment tad-danni kontra l-istat jekk juru li din hi infrazzjoni serja tal-liġi ewropea mill-ogħla qorti maltija (prinċipju li ħareġ mill-każ Kobler u sentenzi simili tal-Qorti Ewropea) – speċjalment jekk il-qorti jkollha dubju fuq l-interpretazzjoni ta' punt ta' liġi ewropea u mingħajr ma tirreferi tgħaddi biex tagħti l- interpretazzjoni tagħha fuq dan il-punt mingħajr ma din l- interpretazzjoni tal-Qorti Ewropea.

jkollha bażi ċara

fil-ġurisprudenza

"llli teżisti ġurisprudenza ewropea kostanti u ċara … … … li meta supplier bi ftehim mad-distributur tiegħu jagixxi b'mod li jwaqqaf jew ifixkel parallel trading dan jikkostitwixxi infrazzjoni serja ħafna tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-EU speċifikament tal-art.

Fil-fatt ftehim bħal dan huwa preżunt li jikser dan l-artikolu għaliex meqjuż li hija vjolazzjoni diretta tal-liġi tal-kompetizzjoni.

Di più jekk l-operatur li jfixkel il- parallel trading bl-aġir jew kondotta tiegħu huwa in a dominant position, dik il-kondotta titqies bħala abbuż ta' dominanzi abbażi tal-art.

102 TFEU. ll-Kummisjoni tirriżerva l-ogħla multi tagħha għal każijiet bħal dawn u l-Qorti Ewropea konsistentement qalet li parallel li importation jiġi bblokkat jew imfixkel minn operaturi kummerċiali fis-suq.

f'kwalunkwe ċirkostanzi qatt mhu permess

"llli di più l-ġurisprudenza ewropea stabbiliet ukoll li meta hu l- istat stess li qed ifixkel il-muviment ħieles tal-prodotti bil-miżuri tiegħu stess dan ikun qed jikser art.

34 TFEU li jipprojbixxi kwalunkwe state measure li jfixkel il-muviment ħieles tal-prodotti

Mhux dawk li minnhom taqta' l-ġebel.

– partikularment il-każ Marsaxlokk li sab vjolazzjoni tal-art.

34 il- għaliex kien hemm regola tal-istat li kienet tirrikjedi li importatur igib certificate of origin li kienet xi ħaġa li l-parallel importer ma setax igib għaliex ma kienx qed jimporta direttament mingħand il-manifattur. ll-qorti sostniet:

"llli fil-każ odjern fl-umli fehma tal-esponenti l-interpretazzjoni li l- ewwel qorti tat lill-artikolu 32 et sequitur2 tal-Kodiċi ta' Kummerċ b'kull rispett tikkostitwixxu ksur tal-art.

34 tal-TFEU u dan minħabba l-prinċipju tas-supremazija tal-liġi ewropea li tipprevali fuq il-liġi maltija u fuq kwalsiasi liġi ta' stat membru tal-Unjoni Ewropea.

"llli huwa minnu li abbażi tal-ġurisprudenza mibdija b'Cassis de Dijon jista' jkollok restrizzjoni tal-muviment ħieles tal-prodotti jekk din tkun ġustifikata inter alia biex tipproteġi l-konsumaturi, però l- interpretazzjoni tal-qorti fil-każ odjern la hi meħtieġa għall- protezzjoni tal-konsumatur, lanqas għal fairness of consumer transactions u lanqas mhi konduċenti biex twassal għal dan.

Anzi permezz ta' din l-interpretazzjoni qed jiġi mwaqqaf għal kollox l-intra brand competition fis-suq bir-riżultat li l-prezz tal- prodotti il- kompetizzjoni għandha l-effett li żżomm pressjoni 'l isfel fuq il- prezzijiet) għas-skapitu tal-istess konsumatur. lnoltre biex ikollok ġustifikażzjoni għal din ir-restrizzjoni trid turi li l-mizura hija proporzjonali – interpretazzjoni li twaqqaf għal kollox parallel importation mhix proporzjonali.

jibqgħu aktar għoljin

in kwestjoni

(għaliex

"llli l-interpretazzjoni tal-ewwel qorti ma tistax tiġi ġustifikata minn argument bażat fuq protezzjoni tal-konsumatur jew fairness of transactions.

Kieku l-konsumatur verament qed jiġi ingannat biex jixtri prodott ta' manufacturer ieħor jew prodott inferjuri wieħed jifhimha.

Iżda fil-każ odjern lill-konsumatur mhix ser taffettwalu d-deċiżjoni tiegħu jekk jixtrix jew le l-prodott skond min impurtah, basta l-prodott hu l-istess prodott u hu intatt u oriġinali kif magħmul mill-manufacturer.

M'hemm l-ebda ingann jew konfużjoni fil-prodotti impurtati u distribwiti mill-esponenti fil- każ odjern għaliex dawn huma eżattament l-istess prodotti li ġew manufatturati mill-prodottur – mhumiex xi ħaġa simili jew seconds.

Mela fejn hu l-ingann jew il-konfużjoni?

Fejn qed jirkeb

Għall-korrettezza kellu jinkiteb et sequens (et seq.) – "u dak (l-artikolu) li jsegwi", jew et sequentes (et seqq.) – "u dawk (l-artikoli) li jsegwu".

fuq ir-reputazzjoni tal-produtturi permezz ta' konkorrenza sleali meta dan hu l-istess prodott tal-produttur?

"llli kien jkun mod ieħor kieku l-parallel importer bagħbas l-oġġett billi għamel relabelling jew repackaging tiegħu għaliex b'dak l- aġir kien inawwar il-kunfidenza tal-konsumatur fil-prodott għaliex f'moħħ il-konsumatur il-prodott ma baqax mhux mittifes u jidħollu suspett li ġie preżentat lilu fil-forma mhux eżatta ta' kif il-prodott inħareġ mill-produzzjoni.

Mill-provi prodotti s-soċjetajiet appellati ma ġabu mqar nitfa ta' prova wahda li l-esponenti aġixxew b'dan il-mod.

inġustament

[qorti] ġebbdet

l- "llli bir-rispett interpretazzjoni tal-artiklu 32 et seq. tal-Kodiċi tal-Kummerċ b'mod li tirrendi din il-liġi ostili għall-liġi ewropea.

Anzi l- esponenti umilment jissottomettu li jekk il-qorti ħasset tassew li hekk kellha tinterpreta l-artiklu preċitat tal-Kodiċi tal-Kummerċ, allura, dato ma non concesso, kienet obbligata, taħt il-prinċipju tas-supremazija tal-liġi ewropea, li tinjora art.

32 et sequitur3 u tapplika minflok art.

34 TFEU, (għaliex hawnhekk il-rule of reason bażata fuq mandatory requirements ta' Cassis de Dijon ma tapplikax), u cioè li jekk hemm kunflitt bejn il-liġi ewropea u l- liġi domestika, il-qorti għandha tinjora l-liġi domestika u tapplika dik ewropea.

"llli fl-umli fehma tal-appellanti l-qorti interpretat ħażin l-artikoli tal-Kodiċi in kwistjoni għaliex ma setgħetx testendi t-tifsira ta' konkorrenza sleati taht il-Kodiċi għal ċirkostanzi bħal ma jirriżultaw f'dan il-każ.

B'din l-interpretazzjoni l-qorti qiegħda tgħid li kull parallel trading li jsir huwa illegali meta l-produttur ikun indika fuq il-pakkett jew packaging l-ismijiet tal-importatur jew distributur lokali magħruf minnu – ħaġa li tippermetti bl-iżjed mod faċili lill-operatur biex iwaqqaf parallel trading.

Din hi ħaġa li tmur kontra l-liġi ewropea u tfisser li Malta tkun qed tikser l- obbliġi tagħha taħt it-Trattat li ma taġixxix b'mod li tippreġudika t- twettiq tal-objettivi tat-Trattat.

"llli fl-umli fehma tal-esponenti jekk din hi l-interpretazzjoni li l- qorti tagħti lil dawn il-provvedimenti tal-Kodiċi, għandha tagħraf li hemm kunftitt bejn dawn it-provvedimenti, interpretati hekk wiesgħa, mal-provvedimenti tal-liġi ewropea u għaldaqstant, minħabba l-prinċipju tas-supremazija tal-liġi ewropea, għandha tinjora dawn il-provvedimenti u tapplika l-liġi ewropea minflok, għaliex l-esponenti għandhom dritt jimportaw u jiddistribwixxu dawn il-prodotti f'Malta.

"llli, di più, marbuta mal-kwestjoni tal-konkorrenza sleali hemm ukoll l-issue ta' trademark infringement.

Għalkemm din ma tqajmitx direttament fis-sentenza mogħtija mill-ewwel qorti, tajjeb li jingħad, in antiċipu għal kwalsiasi argument f'dan ir-rigrard, li hemm id-doctrine of exhaustion taħt il-liġi ewropea li ġie

żviluppat fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea li tgħid li jekk prodott ġie marketed mis-supplier jew mid-distributuri tiegħu bil- kunsens tas-supplier fi kwalunkwe parti tat-territorju tal-EU, supplier jew distributor ma jistax juża t-trademark tal-prodott li jkun irreġistra lokalment biex iwaqqaf l-importazzjoni ta' dak il- prodott li ovvjament għandu l-istess trademark f'xi parti oħra tat- territorju tal-EU.

"llli fi kliem ieħor la darba l-prodotti li qed jimportaw l-esponenti kienu ġew distribwiti fil-Ġermanja per ipotesi bil-kunsens ta' Masterfoods għaliex distribwiti minnu jew distributuri tiegħu, l- appellati soċjetajiet ma jistawx jinvokaw it-Trademark Act u jippretendu li t-trademark li hu rreġistrat f'isem Masterfoods fl- lndustrial Property Office tagħtih id-dritt iwaqqaf id-dħul ta' dawn il-prodotti bl-istess trademark.

Dan proprju għaliex dan id-dritt ġie exhausted malli l-prodott ġie distribwit minn Masterfoods jew bil-kunsens tagħhom barra l-pajjiż.

L-uniku eċċezzjoni li hemm huwa jew repackaging – li mhux il-każ fil-każ odjern.

ikun għamel

l-parallel

jekk

"llli finalment għandu jingħad li ma ġiex pruvat li l-prodotti distribwiti mill-esponenti kienu skaduti jew b'xi mod degraded fil- kwalità.

Però anki kieku kien hekk, dato ma non concesso, ir- rimedju mhuwiex li titwaqqaf l-importazzjoni u distribuzzjoni tal- prodotti, imma li jittieħdu l-passi neċessarji skond il-liġi dwar food and product safety u s-sanità biex tiżgura u tissanzjona lill- esponenti jkollu l-faċilitajiet kollha ta' ħażna skond l-istandards meħtieġa biex jiggarantixxi s-sigurtà u kwalità tal-prodott. ll- prodotti kollha għandhom il-batch numbers etc. skond kif meħtieġa bil-liġi u allura l-awtoritajiet huma f'posizzjoni li jidentifikaw liema batches ta' prodotti huma mpoġġija fis-suq mis-soċjetajiet appellati u liema prodotti ġew imqiegħda fis-suq mill-appellanti, u jkunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji kontra l- importatur/wholesaler konċernat.«

"Illi l-esponenti huma tal-umli fehma li s-sentenza appellata hija ekwa u ġusta u timmerita li tiġi konfermata minn dina l-onorabbli qorti bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-intimati u dan għar- raġunijiet li ser isegwu.

"Illi ironikament, minkejja l-aggravju hawn fuq imressaq mill- intimati kollha, bil-kontra ta' dak li wieħed kien jisetenna, l-istess intimati naqsu anke fir-rikors tal-appell tagħhom milli jindikaw b'mod ċar liema disposizzjonijiet tikser id-deċiżjoni mogħtija mill- ewwel onorabbli qorti u dan kemm b'referenza għal-liġi nostrana [recte, tagħna] u wkoll b'referenza għal-liġi ewropea li, kif ġustament jingħad fl-istess rikors tal-appell, illum il-ġurnata hija suprema tant illi f'xi ċirkostanzi anke ssib applikazzjoni diretta.

Is-soċjetajiet atturi wieġbu hekk:

"Illi ironikament ukoll, li kieku wieħed kellu tassew jara liema dis- posizzjonijiet huma fil-fatt applikabbli għall-każ odjern, għandu jirriżulta minnufih illi mhux talli l-ewwel sentenza tikser [sic] tali disposizzjonijiet imma, bil-kontra ta' dan, li tali disposizzjonijiet jiġġgustifikaw pjenament l-eżitu tal-kawża skond is-sentenza appelIata.

"Illi effettivament il-pern kollu tal-kawża jinsab fl-eżistenza o meno ta' aġir da parti tal-intimati li jikkwalifika għal konkorrenza sleali a tenur tal-liġi applikabbli.

L-intimati jiċħdu l-eżistenza ta' tali kwalifika billi jikkontendu (i) li, fl-ewwel, lok l-aġir tagħhom huwa protett mil-liġi komunitarja bħala parallel trading u (ii) li, fi kwalunkwe każ, tali aġir ma jistax jikkwalifika, fil-konfront tal- esponenti, bħala konkorrenza sleali da parti tal-intimati, għaliex dak kollu li għamlu dawn tal-aħħar kien sempliċement li importaw il-prodott bl-isem tal-esponenti fuqu.

"Illi effettivament ma jidher illi hemm l-ebda kontestazzjom tal- fatti riżultanti lill-ewwel onorabbli qorti anke skond ir-rikors tal- appell preżentat mill-intimati.

Jirriżulta pruvat li l-intimati kienu qegħdin jinnegozjaw prodotti taċ-ċikkulata u ġelati li fuq il-karta tagħhom kien hemm l- importatur ta' tali prodotti.

Dan kien qed isir anke minkejja l-fatt li l-esponenti ma kellu l-ebda relazzjoni u ċertament ma setax jitqies illi qiegħed jinnegozja jew li kien xort'oħra involut fir- rigward ta' tali prodotti.

Il-kontenzjoni tal-esponenti hija ċara.

L- indikazzjoni tal-ismijiet tagħhom bħala l-importaturi responsabbli għal tali prodotti kienet oltre milli qarrieqa fil-konfront tal- konsumaturi, tagħhom bħala importaturi.

ta' dannu wkoll għall-isem

tal-esponenti bħala

"Illi f'dan ir-rigward Franco Wallace, permezz tal-affidavit tiegħu, kien xehed li:

"Illi ulterjorment, il-probabilità ta' lmenti fir-rigward tal-prodotti tal- mqassmin mill-intimati hija kundizzjonijiet xejn tajbin, anke mill-aspett ta' sanità, li tali prodotti tal-ikel jiffaċċjaw fit-tqassim tagħhom da parti tal-istess intimat.

F'dan ir-rigward ġew saħansitra esebiti ritratti li juru tali tqassim fis-sajf mingħajr arja kundizzjonata.

Ovvjament … … … dan kollu jsir a skans tal-kwalità taċ-ċikkulata li b'hekk tkun tqiegħdet fuq is-suq bosta drabi f'kundizzjoni li ma tixraqx lill- konsumatur.

L-istess Franco Wallace ikkonferma f'dan ir- rigward:

"Xehdet ukoll Nadine Vouyoukas dwar il-kundizzjonijiet imposti fuq l- esponenti fir-rigward tat-tqassim tal-prodotti tal-ikel mill-prinċipal ta' barra:

"Kompliet tgħid ukoll:

"Illi anke mill-aspett prettament legali, jirriżulta bl-aktar mod ċar li l-importazzjoni u distribuzzjom da parti tal-intimati tal prodotti bl- indikazzjoni tal-esponenti bħala l-importaturi responsabbli għall- istess tammonta għal konkorrenza sleali.

Għandu jingħad li dak li jinsab attakkat permezz ta' din il-kawża mhuwiex il-parallel trading da parti tal-intimati sic et simpliciter imma, bil-kontra ta' dan, l-indikazzjoni erroneja fuq it-pakketti tal-prodotti importati mill-intimati in kompetizzjoni mal-istess esponenti.

Huwa fil-fatt magħruf l-ebda li disposizzjoni tal-liġi:

l-parallel

"… … … [I]l-prodott importat, però, irid ikun oriġinali tad-ditta estera u d-ditta estera li tipproduċi u tirreklama prodotti tal-marka tagħha għandha interess li tassigura li l-marka tagħha ma tiġix sfruttata fuq prodotti li ma humiex manifatturati minnha.

Dan il- prinċipju huwa għal kollox applikabbli fil-każ in eżami u jinsab ukoll sanċit mill-Kodiċi tal-Kummerċ nostran [recte, tagħna].

Fil- każ odjern huwa minnu li l-isem tal-esponenti ma jidhirx bħala l- manifattur tal-prodott imma bħala l-importatur tal-istess, però dan m'għandux jinfluwenza l-fatt li, fiż-żewġ każijiet, ikun qed isir sfruttament inġust tal-isem relattiv peress illi jkunu qegħdin jiġu attribwiti lilu responsabiltajiet li, fis-sew, ma jistgħu qatt ikunu tiegħu.

Hija fil-fatt tali misrappresentazzjoni, kif ġustament

ravviżata mill-ewwel onorabbli qorti, li hija intiża biex toħloq il- konfużjoni fl-imħuħ tal-konsumaturi u mhux il-parallel import tal- prodott minn kompetituri. … … ...

fir-rigward

lill-konsumatur u

"Illi lil hinn mis-sottomissjonijiet hawn fuq magħmulin, għandu jirriżulta wkoll li l-istess prinċipji ravviżati hawn fuq huma fil-fatt l-benefiċji rikonoxxuti anki mil-liġi komunitarja minħabba rikonoxxuti l- tal-informazzjoni konkorrenza ġusta.

Huwa minnu li l-Komunità Ewropea hija mibnija fuq il-prinċipju tas-suq ħieles imma dan lanqas ma jista' b'xi mod jiġi interpretat li jfisser li negozjanti jistgħu jagħmlu u jgħidu li jridu purkè jbigħu il-prodotti tagħhom fis-suq.

Jekk is- suq ħieles huwa prinċipju fundamentali tal-Komunità Ewropea, dan huwa proprju minħabba l-fatt li tali prinċipju huwa mifhum li jpoġġi fuq quddiem l-interessi tal-konsumatur u kwindi taċ- ċittadin ewropew.

F'dan ir-rigward mhux kull kompetizzjoni hija ġusta u saħansitra l-Unjoni Ewropea tirrikonoxxi l-fatt, anke tramite l-leġislazzjoni tagħha, li l-konkorrenza tista' tkun sleali u kwindi, fl-aħħar mill-aħħar ta' dannu kemm għan-negozjant li jsir vittma tagħha u kif ukoll għall-konsumatur.

fid-Direttiva 2005/29/KE

"Illi f'dan ir-rigward jeħtieġ illi ssir referenza għal dak li jinsab es- pressament provdut tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsilt tal-11 ta' Mejju 2005.

Kif jingħad fil- tindirizza prattiċi premessi "(d)in id- kummerċjali konnessi direttament mal-influwenza deċiżjonijiet transazzjonali tal-konsumaturi fir-rigward ta' prodotti. (...) id-Direttiva tistabbilixxi numru limitat ta' elementi ewlenin ta' tagħrif li l-konsumatur għandu bżonn ikollu sabiex jagħmel deċiżjoni transazzjonali informata".

Dan il-għan huwa wkoll milħuq permezz tad-definizzjoni tal-hekk-imsejħin azzjonijiet qarrieqa taħt l-artiklu 6 tal-istess Direttiva fejn jingħad:

id-Direttiva

fuq

""Prattika kummerċjali għandha titqies bħala qarrieqa jekk ikun fiha tagħrif falz u għalhekk ma tkunx tikkorrispondi għall-verità, jew li b'xi mod, anki bil-preżentazzjoni totali tagħha, tqarraq bil- konsumatur medju, anke jekk it-tagħrif ikun korrett fattwalment, fir-rigward ta' wieħed jew iktar mill-elementi li ġejjin, u li f'kull każ iġiegħlu jew x'aktarx iġiegħlu jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f'ċirkostanzi ohra;

"(b) (...) l-assistenza ta' wara l-bejgħ għall-konsumatur u t-

trattament ta' lmenti (...)

"(f) in-natura, l-attributi u d-drittijiet tal-kummerċjant jew tal- aġent tiegħu, bħall-identità u l-assi tiegħu, il-kwalifiki, l- istatus, l-approvazzjoni, l-affiljazzjoni jew il-konnessjonijiet tiegħu u d-drittijiet industrijali, kummerċjali jew interettwali jew il-premji li ngħata u r- rikonoxximenti mogħtija lilu."

fuq proprjetà

tiegħu

"B'mod aktar dettaljat l-Anness I tal-istess Direttiva saħansitra jelenka dawk il-prattiċi kummerċjali Ii, fi kalunkwe każ, huma meqjusin li huma sleali u fost tali elenku wieħed isib ukoll:

il-kummerċjant

l-prattiċi ""Fejn kummerċjali tiegħu) jew xi prodott ġie approvat, appoġġat jew awtorizzat minn korp pubbliku jew privat ieħor meta huwa/dan ma kienx jew isostni hekk mingħajr ma jikkonforma ruħu mat- termini tal-approvazzjoni, appoġġ jew awtorizzazzjoni."

(inklużi

"Illi mid-disposizzjonijiet t'hawn fuq jirriżulta bl-aktar mod ċar li l- aġir tal-intimati effettivament jammonta għal konkorrenza sleali anki skond il-liġi komunitarja proprju in vista tal-informazzjoni żbaljata u żgwidanti li tinsab fuq il-prodoti minnu impurtat.

Tali importazzjoni hija fil-fatt prattika qarrieqa anke taħt l-art.

6 tad- Direttiva in kwantu twassal sabiex jitqiegħed fuq is-suq prodott li jinkludi tagħrif falz jew informazzjoni qarrieqa fir-rigward tal- kummerċjant involut, f'dan il-każ partikulari, fir-rigward tal- identità tal-kummerċjant bħala importatur.

Tali indikazzjoni hija ovvjament intiża ai fini ta' assistenza ta' wara l-bejgħ għall- konsumatur u sabiex B'referenza għall-provi prodotti, jirriżulta bl-aktar mod ċar li l- konfużjoni qed tiġi krejata anki f'dan ir-rigward in vista tal-identità żbaljata tal-importatur kif indikat fuq il-pakkett tal-prodott.

B'mod partikulari, anke b'referenza għall-elenku ta' prattiċi sleali fl- Anness I tad-Direttiva, l-indikazzjoni żbaljata tal-esponenti bħala importaturi tal-prodott hija illegali wkoll għaliex issostni li l-prodott ġie appoġġjat mill-esponenti mingħajr ma fil-fatt kien hekk u mingħajr ma l-esponenti qatt kienu involuti fl-ipproċessar jew tqegħid fis-suq ta' tali prodotti.«

jistgħu

jiġu

Jingħad qabel xejn illi l-osservazzjoni tal-konvenuti illi "biex

wieħed jista' jitqies li b'għemilu ħoloq konfużjoni fis-suq irid ikun

għamel xi azzjoni" hija, fiċ-ċirkostanzi tal-każ tallum, irrelevanti

għax fil-fatt il-konvenuti għamlu "xi azzjoni", viz. dik illi jimportaw

prodott b'tikketta li turi li l-importazzjoni saret mill-atturi, li hija

"azzjoni" biżżejjed biex tqegħedhom fi ksur tal-liġi li kieku dak li

għamlu kien illeċitu.

Għalhekk kull argument imsejjes fuq din l-

osservazzjoni huwa ħażin.

Irrelevanti wkoll hija l-osservazzjoni illi "l-awtoritajiet huma

f'posizzjoni li jidentifikaw liema batches ta' prodotti huma

mpoġġija fis-suq mis-soċjetajiet appellati u liema prodotti ġew

imqiegħda fis-suq mill-appellanti" sabiex ikunu jistgħu jieħdu

passi kontra min jiċċirkola prodotti skaduti.

Li hu meħtieġ biex

ma jkunx hemm konkorrenza illeċita huwa illi l-konsumatur – u

mhux l-awtoritajiet – ikun jista' jagħraf bejn prodott u ieħor, jew il-

provenjenza tal-prodott.

Lanqas ma għandhom wisq relevanza l-kummenti tal-konvenuti

dwar state measures billi l-ostakolu li qegħdin isibu l-atturi għall-

importazzjoni ma hijiex xi att tal-istat iżda l-indikazzjoni ta' isem l-

importatur fuq it-tikketti, ħaġa li saret mid-dar li tipproduċi l-

prodotti presumibilment bil-kunsens tal-atturi bħala "importatur

uffiċjali".

Il-meritu tassew tal-appell iżda ma huwiex il-kummenti jew l-

osservazzjonijiet tal-atturi msemmija fil-paragrafi ta' qabel dan

iżda huwa l-ħarsien tas-suq waħdieni ħieles u taċ-ċirkolazzjoni

ħielsa ta' prodotti fil-kuntest ta' konkorrenza ħielsa iżda leċita.

Huwa minnu dak li jgħidu l-atturi illi, meta l-konvenuti jdaħħlu fis-

suq malti merkanzija li fuqha turi illi l-importaturi huma l-atturi,

b'hekk

il-konvenuti

jkunu qegħdin

jagħtu

tagħrif

lill-

konsumatur, ikunu qegħdin jinqdew bl-isem tajjeb tal-atturi u

jagħmlu wkoll ħsara lil isem l-atturi jekk il-merkanzija ma

jżommuhiex kif għandha tinżamm, b'mod illi teħżien jew ma

tibqax tajba kif għandha tkun, u l-konsumatur għalhekk jibda

jassoċja l-mekanzija skaduta mal-prodott importat mill-atturi.

Għandu jingħad ukoll iżda illi isem l-atturi tqiegħed fuq it-tikketti

tal-prodott bi ftehim bejnhom u d-dar barranija li tipproduċi l-

prodott, jew, jekk mhux bi ftehim espress, ċertament bil-kunsens

tagħhom ladarba l-atturi baqgħu jimportaw il-prodott b'dawk it-

Lanqas ma jistgħu jgħidu l-atturi illi l-konvenuti kien

imisshom ftiehmu mad-dar barranija biex din tagħtihom prodotti

mingħajr isem l-atturi fuqhom, għax il-konvenuti għandhom ikunu

ħielsa jixtru l-prodott mhux bilfors mid-dar li tipproduċih iżda

wkoll mingħand intermedjarji oħra.

L-atturi għalhekk jafu illi l-prodotti kollha ta' dik il-marka li

jiddaħħlu f'Malta sejrin ikollhom isimhom fuqu, u biex iwaqqfu din

il-prattika jridu jew iżommu l-importazzjoni minn terzi, kif qegħdin

ifittxu li jagħmlu bil-kawża tallum, jew inkella jżommu lid-dar

barranija milli turi isimhom fuq it-tikketti biex hekk la jkun hemm

ostakolu għaċ-ċirkolazzjoni ħielsa fis-suq waħdieni u lanqas ikun

hemm il-konsegwenzi li dwarhom qegħdin jilmentaw fil-kawża

L-atturi għażlu l-ewwel triq – dik li jfittxu li jżommu l-parallel

importation – għalkemm jafu li dan mhux komptibbli mal-kunċett

tas-suq waħdieni ewropew meta setgħu għażlu t-tieni triq, li

tippermetti l-parallel trading u fl-istess ħin tevita l-konsegwenzi

negativi fuqhom u fuq isimhom.

Kif sewwa josservaw il-konvenuti, jekk ikun leċitu għal dar

barranija u l-importatur "uffiċjali" li, għax juru l-isem ta' dak l-

fuq

il-prodott,

iżommu

l-importazzjoni

prodott minn terzi, ikollhom mezz faċli kif jaqsmu s-suq u hekk

effettivament joħonqu l-parallel trading.

jinqeda b'din il-prattika ma għandux jitħalla jieħu l-benefiċċju

tagħha, kif qegħdin ifittxu li jagħmlu l-atturi bil-kawża tallum.

Tassew illi kemm l-atturi u kemm il-konvenuti qegħdin jagħmlu

ħaġa li tista' titqies illeċita: l-atturi billi, indirettament, qegħdin

ifittxu li jaqsmu s-suq waħdieni billi jinqdew b'arranġament mad-

dar barranija biex huma biss ikunu jistgħu jdaħħlu l-prodotti ta'

dik id-dar f'Malta, u l-konvenuti billi jqassmu prodotti b'tagħrif falz

fuq it-tikketta.

Iżda kemm għax nemo audiatur turpitudinem

suam allegans u kemm għax kienu l-atturi li, bl-għemil tagħhom,

qiegħdu lill-konvenuti f'sitwazzjoni fejn ikollhom jew jinnegozjaw

prodotti b'tagħrif

jirrinunzjaw għall-jedd

jagħtihom is-suq waħdieni, l-atturi ma jistgħux jingħataw ir-

rimedju li qegħdin ifittxu, u l-azzjoni tagħhom ma tistax tirnexxi.

Il-Qorti għalhekk tilqa' l-appell, tħassar is-sentenza appellata u

tiċħad it-talbiet tas-soċjetajiet atturi.

Tikkundanna lill-istess atturi

flimkien iħallsu l-ispejjeż kemm tal-ewwel grad u kemm tal-

Giannino Orsini Yalcin Barun

Noel Galea Gatt Barun

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa 25 ta' Novembru 2016

Emanuel u Eva konjuġi Macrae; u 2.

Maria Grima Macrae għal kull interess li jista' jkollha

Dan huwa appell tal-konvenuti minn sentenza preliminari mogħtija fis-

7 t'Ottubru 2015 mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili li ċaħdet eċċezzjoni ta'

nuqqas ta' interess ġuridiku tal-atturi mressqa mill-konvenuti Emanuel

Il-fatti li wasslu għal din il-kawża huma dawn: l-atturi Concetta

El Amrousy, Rosanna Buhagiar Vella El Amrousy u Richard El Amrousy għandhom id-

dirett dominju perpetwu, u l-atturi Luana Macrae u Petra Alusta,

flimkien mal-konvenuta Maria Grima Macrae, għandhom is-sub-

dirett dominju perpetwu ta' fond fil-Magħtab, limiti tan-Naxxar.

L-atturi

jgħidu illi s-sub-utli dominju huwa ta' Vere Alban u Edna Cecilia morter

Wolf, li ma humiex parti f'din il-kawża.

B'att tad-19 ta' Lulju 1999 pubblikat min-Nutar Carmelo Albani l-konvenuti

Emanuel u Eva Macrae iddikjaraw illi kisbu s-sub-utli dominju

b'titolu ta' preskrizzjoni akkwiżitiva.

Billi dehrilhom illi din id-dikjar-

azzjoni unilaterali tal-konvenuti ma kinitx tiswa, l-atturi bi protest

ġudizzjarju tas-6 ta' Mejju 2008 sejħu lill-konvenuti biex jitilqu l-

pussess tal-proprjetà u qegħduhom in mala fide għal dak li tgħid u trid

il-liġi.

Minkejja dan, b'ċedola ta' depożitu u fidi ta' ċens numru 56/2009

tal-14 ta' Jannar 2009, il-konvenuti fdew iċ-ċens u sub-ċens fuq il-

L-atturi għalhekk fetħu din il-kawża tallum u talbu illi l-qorti: (i) tgħid illi

l-konvenuti qegħdin iżommu l-fond mingħajr titolu li jiswa fil-liġi; (ii)

tagħti lill-konvenuti żmien qasir biex jiżgumbraw mill-proprjetà u

jħalluha battâla; (iii) tirrexxindi l-kuntratt (sic) unilaterali tad-19 ta' Lulju

1999; (iv) taħtar nutar biex jippubblika l-att relativ u kuratur biex jidher

f'isem min jonqos li jersaq għall-pubblikazzjoni; u (v) tgħid illi ċ-ċedola

ta' depożitu u fidi ta' ċens tal-14 ta' Jannar 2009 ma tiswiex.

Il-konvenuti ressqu l-eċċezzjoni (it-tieni waħda) fost oħrajn illi:

»… … … hemm karenza ta' interess ġuridiku da parti tar-rikorrenti li jressqu l-ewwel, it-tieni, it-tielet u r-raba' talba, u dana stante li ma jissussistux l-elementi neċessarji għall-eżistenza ta' tali interess,

inkluż, iżda mhux limitatament, il-fatt illi dawn it-talbiet huma inkapaċi li jipproduċu riżultat vantaġġjuż jew utili għar-rikorrenti u fi kwalunkwe każ ir-riżultat, jew sentenza, ma tistax tiġi użufruwita mill-istess rikorrenti.

Illi kif inhu risaput fil-ġurisprudenza nostrana d-direttarju perpetwu, meta kkonċeda l-fond b'titolu ta' enfitewsi perpetwa, ma jkun fadallu l-ebda interess proprjetarju ħlief dak li jirċievi l-kanone.«

L-ewwel qorti ċaħdet din l-eċċezzjoni għal raġunijiet li fissrithom hekk:

»Illi f'din il-kawża l-atturi, li huma l-eredi tal-persuni li kkonċedew b'titolu ta' enfitewsi lil ċertu Emanuel Macrae (mhux il-konvenut) il-proprjetà in kwistjoni, qed jitolbu r-radd lura tal-proprjetà għaliex skond huma dan Macrae kien trasferixxa l-istess proprjetà lill- konjuġi Loffreda Wolf u meta dawn telqu minn Malta l-konvenuti abbuż- ivament iddikjaraw li kienu akkwistawha bil-preskrizzjoni akkwiżittiva.

»Illi l-konvenuti qed jibbażaw din l-eċċezzjoni fuq il-fatt li huma event- walment fdew iċ-ċens permezz ta' ċedola skond l-artikolu 1501 tal- Kodiċi Ċivili.

Għalhekk jissottomettu li l-atturi ma għadx baqgħalhom l- interess ġuridiku biex jitolbu r-radd lura tal-proprjetà.

»Illi din il-qorti ma taqbel xejn ma' dan ir-raġunament.

Il-konvenuti qed jibbażaw l-eċċezzjoni tagħhom appuntu fuq l-att li l-atturi qed jallegaw li sar b'mod abbużiv u illegali.

Naturalment dan irid ikun ippruvat fil- proċeduri iżda wieħed ma jistax jilqa' għall-azzjoni in kwistjoni billi jeċċepixxi n-nuqqas ta' interess ġuridiku meta jekk l-allegazzjonijiet tal-atturi jkunu ppruvati sodisfaċentement huma jistgħu jitolbu r-radd lura tal-proprjetà nnifisha.

Għalhekk indubbjament l-atturi għandhom interess ġuridiku … … … li jipproponu din il-kawża.«

B'rikors tat-12 ta' Ottubru 2015 il-konvenuti talbu fakoltà jappellaw

mis-sentenza.

Din il-fakoltà – li hija meħtieġa taħt l-art.

231 tal-Kodiċi

ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili biex isir appell minn sentenza

preliminari – ingħatatilhom mill-ewwel qorti b'dikriet tat-18 ta' Novem-

Il-konvenuti mbagħad appellaw mis-sentenza b'rikors tal-25

ta' Novembru 2015 li għalih l-atturi wieġbu fl-4 t'April 2016.

Peress illi l-atturi, fit-tweġiba tagħhom għall-appell, ressqu eċċezzjoni

ta' nullità tal-appell, din il-qorti sejra tibda billi tqis din l-eċċezzjoni

għax, jekk tilqagħha, l-appell jieqaf hawn.

L-eċċezzjoni tgħid hekk:

» … ir-rikors tat-12 ta' Ottubru 2015 li ppreċeda dan l-appell u li bih [il- konvenuti] kienu talbu permess biex jappellaw kien ġie mitlub a tenur tal-artikolu 235(4) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta: dana meta s-sub-

artikolu riferut huwa sub-artikolu ineżistenti, u l-artikolu 235 jittratta dwar meta qorti tal-ewwel grad tħalli barra fid-deċiżjoni waħda mit- talbiet proposti, f'liema każ ma jingħatax appell ab omissa decisione.«

Għalkemm huwa minnu illi l-konvenuti iċċitaw artikolu ħażin fir-rikors

tagħhom taħt l-art.

231, l-appell setgħu jagħmluh mhux bis-saħħa ta'

dak ir-rikors iżda bis-saħħa tad-dikriet mogħti mill-ewwel qorti fit-18 ta'

Jekk il-konvenuti iċċitaw artikolu ħażin, fl-agħar

ipotesi dan seta' jwassal biex l-ewwel qorti tiċħad it-talba magħmula

b'dak ir-rikors.

Lill-ewwel qorti iżda dehrilha – korrettament, fil-fehma

ta' din il-qorti – illi xorta setgħet tilqa' t-talba u għalhekk tat id-dikriet

tat-18 ta' Novembru 2015.

Billi l-appell sar bis-saħħa ta' dak id-dikriet,

u d-dikriet innifsu ma ġiex impunjat, l-appell jiswa.

Il-qorti għalhekk tiċħad l-eċċezzjoni u sejra issa tgħaddi biex tqis il-

meritu tal-appell.

Il-konvenuti fissru l-aggravju tagħhom hekk:

»Is-sentenza tirrigwarda l-eċċezzjoni ta' interess sollevata mill-kon- venut u tiċħad dik l-eċċezzjoni ta' interess.

L-appellant jaqbel mal- analiżi li għamlet l-ewwel onorabbli qorti tal-interess ġuridiku rikjest għall-azzjoni magħmul mill-ewwel onorabbli qorti imma ma taqbilx għall-mod kif l-ewwel onorabbli qorti applikat dik in-nozzjoni ta' inter- ess mal-fatti ta' din il-kawża.

Del resto il-fatti li taw lok għal din il-kawża ma hemmx kontestazzjoni kbira dwarhom, u in kwantu dawk il-fatti huma meħtieġa għall-misura tal-interess tal-attur fl-azzjoni minnu proposta ma hemmx kontestazzjoni vera għallkemm jista' u hemm kontestazzjoni dwar fatti li ma humiex strettament rilevanti għad-deċiż- joni tal-interess.

Huwa l-applikazzjoni tal-liġi għall-dawk il-fatti kif jir- riżulta mill-proċess li l-esponenti jħossu ruħ[hom] aggravati u jissotto- mettu bir-rispett li l-ewwel onorabbli qorti applikat il-liġi ħażin.

»Il-fatti li fuqhom hija bażata l-azzjoni in kwistjoni huma dawn:

»1. l-atturi huma d-direttarji tal-fond meritu ta' din il-kawża;

»2. il-fond kien ġie koncess b'titolu ta' enfitewsi perpetwa mill-ante- ċessuri tal-atturi lil terzi;

»3. l-immobili ġie fil-pussess u qieghed fil-pussess tal-konvenuti li għamlu dikjarazjoni li huma akkwistaw dak il-fond bi preskrizzjoni;

»4. l-atturi esenzjalment qegħdin jipprovaw jirrivendikaw il-fond.

»Issa l-azzjoni ta' rivendika ma tispettax lid-direttarju imma lis-sid; id- dritt tad-direttarju bħala direttarju qatt ma ġie kontestat jew attakkat mill-possessur u huwa preċiżament għalhekk li l-atturi huma nieqsa mill-interess neċessarju.

L-unika ħaġa li l-atturi jistgħu jirrivendikaw huwa d-dirett dominju tal-fond, imma d-dirett dominju tal-fond minn- hom vantat qatt ma ġie kontestat la mill-enfitewta u lanqas mill- possessur attwali; anzi ċ-ċedola ta' fidi hija rikonoxximent ta' dak id- dritt.

L-azzjoni tal-atturi hija intiża biex tiddikjara bħala illegali u abbusiv l-akkwist tal-utili mill-possessur attwali.

Din hija materja li tesorbita d-dritt u l-interess tal-atturi bħala direttarju tal-fond.

Ir- relazzjonijiet bejn l-enfitewta oriġinali u l-possessur preżenti, u l- kwistjoni jekk dan it-trasferiment ta' proprjetà sarx sewwa jew jekk il- possessur akkwistax jew le l-utili fuq il-fond mhux materja li tista' b'xi mod tinteressa jew tilledi l-interess tal-atturi bħala direttarji.

»Issa meta wieħed janalizza l-fatti kif pruvati lill-ewwel onorabbli qorti u l-azzjoni tal-atturi għandu jara li l-istess elementi elenkati mill-qorti biex jkun hemm interess ġuridiku ma jissussistux f'din l-azzjoni.

In partiko- lari ma hemmx dritt legali li d-direttarju jista' jeserċita sabiex javvoka [sic] l-proprjetà mill-pussess tal-utilista.

L-unika dritt li jista' jeserċita d- direttarju fuq l-art la darba jkun aljena bil-konċezzjoni enfitewtika hija l- ħlas taċ-ċens jew il-fidi tal-istess ċens.

Huwa qua direttarju ma jistax jeserċita drittijiet għall-pussess jew rivendikazzjoni tal-art għaliex dawk id-drittijiet jappartjenu lill-utilista u mhux lid-direttarju.

Id-direttarju huwa kompletament priv minn interess fil-materja.

L-unika interess li jista' legalment jippretendi [recte, jistgħu … jippretendu] li jeserċitaw l-atturi huma dawk [recte, huwa dak] appartenti għad-direttarji.

Imma mhux id-drittijiet appartenenti għall-utilista.

Dan l-interess ma jissussistix u ma jissodisfax ir-rekwisiti ben tajjeb elenkati mill-qorti.

»Illi in partikolari l-atturi bħala direttarji tal-fond ma għandhomx inter- ess u ma jistgħux jitolbu l-iżgumbrament tal-konvenuti mill-fond u lanqas jistgħu jitolbu r-rexissjoni tad-dikjarazzjoni unilaterali minnhom magħmula għaliex huma huma privi mill-interess neċessarju biex jagħmlu u l-azzjoni se mai tispetta lill-utilista u mhux lilhom.

It-talbiet l- oħra huma konsegwenzjali u għalhekk la huma privi minn interessi fit- talbiet prinċipali huma ukoll privi minn interess fit-talbiet konsegwenz- jali.

In partikolari l-qorti osservat li l-interess ġuridiku għandu jiskatur- ixxi minn vjolazzjoni jew theddida ta' vjolazzjoni ta' xi dritt li jappartjeni lill-attur.

Issa l-atti fuq imsemmija ma jikkostitwixxu l-ebda vjolazzjoni ta' dritt appartenenti lill-atturi li huma biss direttarji tal-fond, billi se mai dawk l-atti huma vjolazzjoni tad-dritt appartenti lill-utilista u mhux lid- direttarju tal-fond.

Huwa preċisament għalhekk li l-interess ġuridiku ma jissussistix kif anke ġie diversi drabi ritenut minn dawn il-qrati u tali interess f'azzjonijiet simili ma jissussistix fil-persuna tad-direttarju imma jissussisti biss fil-persuna tal-utilista.

Bir-rispett kollu dovut lejn l- ewwel onorabbli qorti r-raġunament ma jsegwix: il-qorti tgħid li l-atturi huma s-suċċessuri tad-direttarji u tgħid li huma qegħdin jibbażaw l- eċċezzjoni tagħhom ta' nuqqas ta' interess fuq il-fidi taċ-ċens; bir- rispett dan mhux il-każ: id-direttarju ma jkollux interess li jagħmel dawk it-talbiet anke kieku ċ-ċens ma ġiex mifdi; il-pussess tal-proprjetà mill- konvenuti ma tqajjem l-ebda interess fid-direttarju sa kemm id-dritt tiegħu bħala direttarju qiegħed jiġi rikonoxxut.«

Essenzjalment li qegħdin igħidu l-konvenuti hu illi l-interess tal-atturi

f'din il-kawża ma huwiex ġuridiku għax mhux imsejjes fuq dritt: id-dritt

tagħhom huwa d-dirett dominju u mhux l-utli dominju, u kien biss l-utli

dominju li l-atturi qegħdin igħidu li ġie użurpat illegalment.

L-atturi wieġħbu hekk għall-appell:

»Illi huwa d-dritt tal-atturi appellati qua direttarji tal-fond de quo li jirċievu I-ħlas taċ-ċens u Ii jirċivuh mingħand il-persuna li attwalment għandu l-obbligu li jħallas dan iċ-ċens (ara artikolu 1519(1) tal-Kodiċi Ċivili u C. Stivala Ltd v. Saviour Muscat Mallia, PA/RCP, 4 ta' Lulju 2001).

L- atturi appellati qua direttarji tal-imsemmi fond għandhom dritt ukoll illi jitolbu r-rexissjoni tal-enfitewsi f'każ ta' morożità fil-hlas taċ-ċens u dan għandhom dritt jagħmluh fil-konfont tal-persuna li legalment huwa tenut Ii jħallas iċ-ċens.

»llli.huwa evidenti għalhekk illi l-esponenti appellati qua direttarji tal- fond in kwistjoni … … … għandhom l-obbligu li jitolbu l-ħlas taċ-ċens mingħand l-enfitewti rikonoxxuti u cioè mingħand il-konjuġi Loffreda Wolf, u fl-eventwalità li dawn l-enfitewti rikonoxxuti ma jħallsux iċ-ċens allura l- istess atturi appellati għandhom id-dritt jitolbu fil-konfront tal-imsem- mija enfitewti rikonoxxuti l-konjuġi Loffreda Wolf r-rexissjoni tal-istess enfi- tewsi. … … ...

»Illi dan ifisser illi l-esponenti appellati qua direttarji tal-fond in diżamina għandhom dritt jirreżistu pretensjonijiet magħmula minn terzi persuni bħall-konvenuti appellanti li ma għandhomx dritt fuq l-art in kwistjoni għax dawn tal-aħħar ineħħulhom iż-żewġ drittijiet tagħhom li jitolbu l-ħlas taċ-ċens u li jitolbu r-rexissjoni tal-enfitewsi fil-konfront tal- enfitewta.

Huwa risaput ukoll illi għalkemm il-ħlas magħmul minn terza persuna li ma jkollhiex interess fl-obbligazzjoni huwa validu, din it- terza persuna trid taġixxi f'isem u għall-ħarsien tad-debitur, jew jekk taġixxi f'isimha basta li ma tiġix imdaħħla fil-jeddijiet tal-kreditur.

L- azzjoni tal-atturi appellati mhijiex għalhekk azzjoni ta' rivendika.

»Illi l-konvenuti appellanti li huma persuni li usurpaw ir-razzett bir-raba' miegħu u qed jokkupawh bla ebda titolu validu fil-liġi ma għandhom dritt qatt li jħallsu ċ-ċens f'isimhom.

L-abbuż tal-konvenuti appellanti ġà jirriżulta lampanti u evidenti mill-provi mressqa.

Fil-fatt, apparti li l- pussessuri f'isem ħaddieħor ma jistgħux jippreskrivu favur tagħhom infushom (ara artikolu 2118 tal-Kodiċi Ċivili), il-konvenuta appellanti Eva Macrae stess xehdet illi l-fond de quo ġie f'idejhom għax wara li, kif qalet hi stess, kienu xtrawh il-barranin (il-konjuġi Loffreda Wolf) dawn wara xi żmien telqu, kitbu lill-appellanti biex jeħdulhom ħsieb il- proprjetà u "ġie f'idejna".

Kien ukoll dan ir-raġunar li wassal lill-ewwel onorabbli qorti li tikkonkludi li l-atturi appellati għandhom interess ġuridiku Ii jipproponu l-kawża odjerna.

»Illi finalment l-esponenti appellati jissottomettu bir-rispett li l-mod kif il- konvenuti appellanti tagħhom quddiem l-ewwel onorabbli qorti għandu juri ampjament ċar lil dina l-

l-eċċezzjoni preliminari

onorabbli qorti illi dan l-appell qatt ma kellu jiġi intavolat peress li hu fieragħ fis-sens tal-artikolu 223(4) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il- konvenuti anki jonqsu li jagħmlu s-sottomissjonijiet finali tagħhom biex kemm jista' jkun itawlu l-proċedura inutilment.

U issa, għax l-ewwel onorabbli qorti ċahditilhom din l-eċċezzjoni li huma ma ddefendewx, iridu jappellaw.

Bid-dovut rispett, il-konklużjoni għalhekk ma tistax ma tkunx bħal dik li waslet għaliha l-ewwel onorabbli qorti.

Fiċ-ċirkostanzi, l-esponenti appellati huma tal-umli fehma li dina l-onorabbli qorti għandha tipprovdi fil-parti deċiżiva tas-sentenza li l-appellanti jħallsu I- ispejjeż għal darbtejn.«

Din il-qorti wara li qieset il-fatti u s-sottomissjonijiet tal-partijiet taqbel

mal-konvenuti illi l-atturi ma għandhomx interess "ġuridiku", i.e. inter-

ess imsejjes fuq pretensjoni ta' dritt.

Jekk tassew il-konvenuti użurpaw

dritt li ma huwiex tagħhom, id-dritt hekk użurpat kien l-utli dominju,

mhux id-dirett dominju, u l-atturi għandhom interess ġuridiku fid-dirett

dominju, mhux fl-utli dominju.

Fi kliem ieħor, jekk il-konvenuti kisbux

jew le l-utli dominju bl-użukapjoni hija kwistjoni li tista' tiġi determinata

f'kontestazzjoni bejn il-konvenuti u da Wolf, u mhux bejn il-konvenuti

u l-atturi tallum.

Jekk mhux minnu li seħħet l-użukapjoni favur il-konvenuti, l-atturi ma

jbatu ebda preġudizzju.

Il-ħlas tal-canone xorta jkollhom jirċevuh bla

preġudizzju għad-drittijiet tagħhom mingħand il-konvenuti bħala ħlas

minn terzi taħt l-art.

1148(2) tal-Kodiċi Ċivili1, billi l-konvenuti, għal-

kemm iħallsu f'isimhom u mhux fl-interess ta' da Ħal Luqa, ma humiex

qegħdin jippretendu li jiddaħħlu fil-jeddijiet tal-atturi bħala kredituri

għall-ħlas tal-canone.

(2) L-obbligazzjoni tista' wkoll tiġi mitmuma bil-ħlas magħmul minn terza persuna li ma jkollhiex interess fiha, basta li din il-persuna taġixxi fl-isem u għall- ħelsien tad-debitur, jew, jekk taġixxi fl-isem tagħha nfisha, basta li ma tiġix imdaħħla fil-jeddijiet tal-kreditur.

Il-fidi taċ-ċens ukoll ma jolqotx id-drittijiet tagħhom, u xorta jistgħu

jkomplu jippretendu l-ħlas mingħand da Silva li, min-naħa tagħhom,

ma jkunux jistgħu jistrieħu fuq il-fidi billi ċ-ċedola tkun res inter alios

acta għalihom.

Jekk min-naħa l-oħra l-konvenuti tassew kisbu l-utli dominju bl-

użukapjoni l-atturi xorta ma jbatu ebda preġudizzju.

Jistgħu f'kull każ

ma jagħarfux lill-konvenuti bħala enfitewti (sakemm ma jkunux

imġiegħla jagħmlu hekk taħt l-art.

1510 tal-Kodiċi Ċivili2 jekk ma jurux

raġuni tajba għar-rifjut ta' għarfien) u għalhekk da Silva jibqgħu

marbutin favur tagħhom bl-obbligazzjonijiet tal-enfitewta u jkunu

marbuta favur tagħhom il-konvenuti wkoll, taħt l-art.

1509 tal-Kodiċi

Sakemm ma jagħarfux lill-konvenuti bħala utilisti l-atturi jistgħu

wkoll ma jagħarfux il-fidi u għalhekk xorta jistgħu jippretendu l-ħlas

mingħand da Wolf jekk il-konvenuti jieqfu jħallsu taħt l-art.

imsemmi fuq4.

Jekk imbagħad l-atturi jkunu mġiegħla jagħarfu lill-atturi bħala utilisti

xorta ma jġarrbu ebda preġudizzju għax il-posizzjoni u d-drittijiet

tagħhom ikunu l-istess bħallikeku l-persuna tal-utilista tkun inbidlet

Il-padrun dirett ma jistax jirrifjuta li jagħraf, minflok iċ-ċenswalist, lil dak li lilu l- enfitewsi tkun giet, taħt kull titolu li jkun, ittrasferita, jekk dan ikun persuna tajba biex tesegwixxi l-obbligazzjonijiet li joħroġu mill-kuntrart tal-enfitewsi.

(1) Jekk iċ-ċenswalist jiddisponi mill-fond mingħajr il-kunsens tal-padrun dirett, hu ma jiġix meħlus mill-obbligazijonijiet tiegħu lejn il-padrun dirett, jekk min jakkwista ma jiġix magħruf minn dan.

(2) Iżda, l-akkwirent, għalkemm ma jkunx ġie magħruf mill-padrun dirett, hu obbligat personalment lejh għall-ħlas taċ-ċens kollu li jagħlaq, u għat-tiswija tal-ħsarat kollha li jsiru fi żmien il-pussess tiegħu; … … ...

Għalhekk, kemm għax l-interess tagħhom ma huwiex imsejjes fuq dritt

u kemm għax ma jġarrbu ebda preġudizzju jekk it-talbiet tagħhom ma

jintlaqgħux, l-atturi ma għandhom ebda interess ġuridiku fl-azzjoni

tallum, u l-eċċezzjoni relativa tal-konvenuti għandha tintlaqa'.

Il-qorti għalhekk tilqa' l-appell, tħassar is-sentenza appellata, tilqa' l-

eċċezzjoni ta' nuqqas ta' interess ġuridiku u teħles lill-konvenuti mill-

ħarsien tal-ġudizzju.

L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm tal-appell, iħallsuhom l-atturi.

Giannino Grech Sant Fava Pace Perini

Noel Tait k/a Tate Perini

Silvio Camilleri Bartolo President Deputat Reġistratur df