Illum il-Hamis, 24 ta' Gunju 2021

Rat ir-rikors tar-rikorrenti tal-5 ta' Frar 2020 li jghid hekk:

Illi l-fond Block 26, Flat 3, Merchant Street L-Imdina huwa proprjeta tal-esponenti, liema proprjeta giet akkwistata minnu permezz ta' testament wara I-mewt taz-zija tieghu Mabel Morris Naudi li mietet fid-29 ta' Novembru 1988 skont certifikat tal-mewt li qieghed jigi anness bhala dok RHS1; 2.

Illi Mabel Morris Naudi halliet zewg testamenti sigrieti maghmulin quddiem in-Nutar Joseph Helal fil-11 ta' Awwissu 1979 u t-tieni testament maghmul fil-21 ta' Mejju 1982 fejn appuntat lill-esponenti bhala I-uniku eredi universali ta' gidha liema testmenti qieghdin jigu annessi flimkien mal-apertura tat-testment bhala dok RHS2, RHS3 u RHS4 u fejn ukoll hemm I-apertura tat-testmenti sigrieti; 3.

Illi I-esponenti ghamel denunzja liema denunzja qieghed jigi anness bhala dok RHS5 fejn hemm ukoll inkluz id-deskrizzjoni tal-fond mertu tal-kawza; 4.

Illi dan il-fond ilu mikri lis-socjeta kummercjali Ciantar Brothers Limited il-fuq minn erbghin sena ilu, u jithallas is-somma ta' Lm80 fis-sena, u cioe ta' Euros 186.35 fis- sena u/jew somma verjuri;

Illi dan il-fond ftit li xejn qieghed jintuza u jinfetah darba kultant minn xi direttur tas- socjeta kummercjali; 6.

Illi dan il-fatt jista' wkoll jigi pruvat tul is-smigh tal-kawza bl-ingunzjoni tar- raprezentant tal-ARMS Limited sabiex jingieb tali prova; 7.

Illi nonostante dawn il-fatti, ir-rikorrenti qieghed jigi mfixkel fil-pussess ta' hwejgu; 8.

Illi kien biss fis-sena 2009 Ii l-Gvern irrikonoxxa I-pregudizzju serju Ii kienu qeghdin ghaddejin minnu s-sidien tal-proprjetajiet mikrija, u gie fis-sehh l-Att X tal- 2009 permezz ta' liema ligi l-Gvern ta' dak iz-zmien dahhal artikoli fil-ligi fejn - a. Giet stabbilita data definittiva meta din il-kirja sejra tintemm cioe fil-wiehed u tletin (31) ta' Mejju tas-sena 2028. b. II-legislatur iddispona Ii l-kirjiet ta' fondi kummercjali kellhom jizdiedu fis-sens u ai termini tal-Artikolu 1531D tal-Kap.

16: (1) II-kera ta' fond kummercjali, fin-nuqqas ta' ftehim mod iehor milhuq wara l-1 ta' Jannar, 2010 jew ta' ftehim bil-miktub Ii jkun sar qabel l-1 ta' Gunju, 1995 dwar kirja Ii tkun ghadha fil-perjodu originali taghha fl-1 ta' Jannar, 2010, ghandu fl-1 ta' Jannar, 2010 jigi mizjud b'rata fissa ta' hmistax fil-mija fuq il-kera attwali u jibqa' jigi mizjud kull sena kull l-ewwel (1) ta' Jannar bi hmistax fil-mija fuq l-ahhar kera bejn l-1 ta' Jannar, 2010 u l-31 ta' Dicembru, 2013.

(2) II-kera fl-1 ta' Gunju, 2013 ghandu jigi stabbilit bi qbil bejn il-partijiet.

Fin-nuqqas ta' qbil, ghandu jittiehed bhala gwida ghall-kera I-lndici tal-Valur Kummercjali tal- Proprjeta kif jista' jigi stabbilit b'regolamenti maghmulin mill-Ministru responsabbli ghall-akkomodazzjoni u fin-nuqqas ta' regolamenti, il-kera ghandu mill-1 ta' Jannar, tal-imsemmlja 2014 regolamenti.

Illi nonostante Ii sallum ma giex ippublikat I-lndici tal-Valur Kummercjali tal- Proprjeta u ghalhekk fin-nuqqas ta' qbil mod iehor, il-kera zdiedet skont il-ligi bil-5% fis-sena, u prezentament il-kirja illum il-gurnata tammonta ghal Euros 186.35 fis-sena u/jew somma verjuri, xorta wahda hemm sproporzjon kbir tant Ii b'dan il-mekkanizmu previst mil-ligi l-esponenti qatt ma ser jinghata kirja ekwa ghaz-zmien Ii l-fond ser jibqa' f'idejn l-inkwilin, liema fond huwa wara kollox wiehed ta' valur sostanzjali hekk kif jinsab fil-qalba tal-Belt L-Imdina.

Illi konsegwentament din il-kera hija wahda irrizorja meta kkomparata mal-kera Ii

l-fond intier jikseb fis-suq billi il-kirja imhallsa hija bil-wisq inqas mill-kera Ii ggib fis-

suq liberu u dana kif konfermat mir-rapport tal-Perit Joseph Fitzgerald data l-31 ta'

Ottubru 2019 (kopja hawn annessa u mmarkata dok RHS6) li jikkonferma li l-kirja

illum huwa ta' €18,000 fis-sena;

Illi ghalhekk dan kollu, inkluz it-tigdid tal-kera kontra l-volonta tal-esponenti u l-ligi

kostretta rigward l-ammont tal-kera qieghed jikser id-drittijiet fundamentali tal-

esponenti u t-tgawdija libera tal-proprjeta tieghu, inter alia taht l-Ewwel Artikolu ta'

Protokoll Nru 1 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem li giet ratifika

fil-Kap.

319 tal-Ligijiet ta' Malta u dan billi qieghed jigi privat minghajr ma jinghata

kumpens gust mit-tgawdija tal-proprjeta tieghu.

fis-sena sad-dhul

fis-sehh

fil-mija

Illi minhabba l-fatt li r-rikorrent ma seta' qatt jipprevedi din is-sitwazzjoni jigifieri qatt ma seta' jkun jaf kif ser jinbidel is-suq kummercjali jew kif il-ligi kienet se tizviluppa b'tali mod li l-quantum tal-kera kien ser jibqa' jigi kkontrollat mil-ligi huwa ma setghax jevita din is-sitwazzjoni li qieghda tohnoq il-liberta tieghu mit-tgawdija xierqa tal-proprjeta surefirita.

Illi ghalhekk ir-rikorrenti ghadu qed ibati pregudizzju serju, u ma nzammx bilanc gust u proporzjonat bejn l-allegat ghan pubbliku intiz u d-drittijiet fundamentali tas- sidien ghat-tgawdija tal-possedimenti taghhom, nonostante li l-Gvern setgha kellu r- rimedju necessarju jekk adopera u dahhal fis-sehh ligijiet sussidjarji ghar-regolar tal- Property Market Value Index.

Illi r-rikorrent jaghmel referenza ampja ghall-kawza ben studjata fl-ismijiet Louis Linwood Ali vs L-Avukat Generali (rikors 9/17JZM) deciza fl-4 ta' Gunju 2018 mill- Qorti Civili Prim' Awla (Sede Kostituzzjonali), liema kawza tittratta sittwazzjoni analoga ghal dik odjerna, u taghmel referenza ghal sensiela ta' kawzi ohra rilevanti inkluz il-kawza Zammit and Attard Cassar vs Malta (30 ta' Lulju 2015) li tittratta fattispecie simili ghal dawk odjerni u fejn il-Qorti ta' Strasborg sabet vjolazzjoni tad- drittijiet fundamentali tas-sid minkejja l-introduzzjoni tal-Att X tal-2009.

Saret u qieghda ssir ukoll referenza ghal diversi sentenzi ohra lokali u tal-Qorti ta' Ta' Kerċem rigward l-Art.

1 tal-Ewwel Protokol fosthom Amato Borg Zammit vs Malta (15 ta' Dicembru 2009), Mifsud Taliana vs Malta (30 ta' Jannar 2018), Dr Cedric Agius Gatt et vs l- Avukat Generali et (Qorti Kostituzzjoni, 25 ta' Ottubru 2013), Angela sive Gina D’alessandro vs L-Onorevoli Prim Ministru et (Qorti Kostituzzjonali, 7 ta' Dicembru 2012) u Maria Ludgarda Rosales et vs Rosario Agius Gatt et (Qorti Kostituzzjonali, 29 ta' April 2016).

Illi ir-rikorrenti jinnota kif ukoll gie kemm-il darba ddikjarat mill-Qrati Maltin f'numru ta' sentenzi inkluz fis-sentenza surreferita fl-ismijiet Louis Linwood Gouder Celestre vs L-Avukat Genprali, li l-qaghda ekonomika tal-pajjiz ma ghadhiex bhalma kienet meta dahal fis-sehh il-Kap 69 u certament issahhet u marret 'il quddiem.

Illi ghalhekk l- ghan pubbliku li kien hemm mahsub originarjament, xi ftit jew wisq spicca maz- zmien.

Illi b'rispett lejn it-terminu tal-kera, minkejja li giet stabbilita data definittiva ghat-

terminazzjoni tal-kirja, jibqa' jsostni l-fatt illi s-socjeta konvenuta sejra tibqa' topera

mill-fond proprjeta tar-rikorrenti ghal disa' snin ohra u dan iflsser li l-esponenti

ghandu disa' snin ohra mtaqqal b'dan il-piz hekk kif se jibqa' jigi mcahhad milli jgawdi

l-proprjeta tieghu.

Illi dan huwa zmien sproporzjonat u eccessiv, u dan kif dikjarat f'diversi sentenzi

fosthom Louis Linwood Gouder Celestre vs L-Avukat Generali fejn il-Qorti iddikjarat li "xorta

Fitzgerald Mifsud Taliana vs Malta fejn il-Qorti ta' Ta' Kerċem iddikjarat li "… under the laws

jipprotegu din

Illi fir-rigward tal-kontroll fl-ammont tal-kera, il-provvedimenti taht l-Artikolu 1531D tal-Kap.

16 bl-ebda mod ma jtaffi il-piz sproporzjonat li qieghed ibati u ghaddej minnu r-rikorrent hekk kif skont l-istess Artikolu l-kera zdiedet b'mod irrizorju tant li illum il- kera tammonta biss ghal Euros 186.35 fis-sena u/jew somma verjuri; 19.

Illi kif dikjarat fil-kawza Louis Linwood Gouder Celestre vs L-Avukat Generali. "dan l-awment xorta wahda ma jirriflettix fl-ghadd ir-realta ekonomika u socjali tal-pajjiz.

Wara l-1 ta' Gunju 2013, is-sid thalla b'idejh marbuta dwar b'kemm ghandha tizdied il-kera peress li fin-nuqqas tî ftehim mal-inkwilin, il-ligi baqghet tiddetta kif ghandha tigi awmentata l-kera." 20.

Illi tajjeb li jigi ssottolinejat il-fatt illi l-proprjeta mertu ta' dawn il-proceduri huwa wiehed soggett ghal kirja li tibbenifika intrapriza privata kummerciali u mhux kirja ta' residenza lil persuna ghal ragunijiet socjali ta' 'housing'.

Illi filwaqt li f'kazijiet ta' 'housing', il-Qrati xi drabi jaccettaw spoporzjon bejn l-ammont imhallas u l-prezzijiet tas-suq, f'kaz kummercjali, dan certament mhuwiex gustifikat, senjatament meta s- socjeta konvenuta ilha tgawdi minn dan il-fond ghal dan iz-zmien kollu u ghad ghandha disa' snin ohra skont il-ligi vigenti, u dan dejjem versa kera mizerja, meta si tratta ta' kumpanija stabbilita sabiex taghmel profitt! 21.

Illi oltre hekk, ir-rikorrenti ma jistax ma jinnotax li minkejja l-allegat ghan pubbliku jitfghu piz tal-provvedimenti sproporzjonat u qawwi fuq ir-rikorrent a beneficcju tas-socjeta intimata, il-Gvern tul dawn is-snin kollha ma kkontribwixxa bl-ebda mod sabiex itaffl jew igorr dan it-toqol ghall-allegat ghan pubbliku.

Illi ghalhekk u in vista ta' dawn il-fatti johrog b'mod car li d-disposizzjonijiet dwar it-tigdid awtomatiku tal-kera u dwar ir-restrizzjoni fl-ammont tal-kera jikkostitwixxu interferenza eccessiva fl-uzu tal-proprjeta tar-rikkorent u johloq zbilanc kbir bejn l- allegat ghan pubbliku intiz u d-drittijiet tar-rikkorenti ghat-tgawdija tal-proprjeta tieghu. l-attur volontarjament u totalment eskluz

konsapevolment accetta li jissottometti ruhu ghat-tali piz eccessiv li dan l-

isproporzjon tant kbir kien u ghadu qieghed johloq.

Illi ghalhekk ir-rikorrent ghandu dritt ghall-kumpens xieraq u ghandu l-jedd li

jgawdi mid-dispozizzjonijiet tal-ligi u jkollu l-pussess pacifiku tal-proprjeta tieghu.

Illi la darba ma jezisti ebda rimedju ordinarju effettiv ghas-sitwazzjoni de quo, ir-

rikorrenti qieghed jiftah dawn il-proceduri odjerni ta' natura kostituzzjonali u ta'

drittijiet fundamentali sabiex jitlob dawk ir-rimedji kollha xierqa u opportuni fic-

Illi in osserva tal-Att XXV tas-sena 2019, ir-rappresentanza tal-lstat issa jinsab

vestit f'isem l-Avukat tal-lstat, u ghalhekk l-Avukat tal-lstat huwa intimat f'dawn il-

Ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Illi evidentement huwa

il-kirja kummercjali u

Ghaldaqstant, jghid ir-rikorrenti u/jew min minnhom, prevja kwalisiasi dikjarazzjoni necessarja u opportuna I-ghaliex din I-Onorabbli Qorti ma ghandhiex – 1.

Tiddikjara li I-provvedimenti tal-Kap.

69 inter alia I-Artikoli 3, 9 u 12, u tal-Kap.

16 u inter alia I-Artikolu 1531I u tal-1531D tal-Kap.

16 u/jew min minnhom, qeghdin jivvjolaw id-drittijiet fundamentali tar-rikorrent ghat-tgawdija tal-proprjeta tieghu Block 26, Flat 3 Triq il-Merkanti, L-Imdina kif sanciti mill-Ewwel Artikolu taI-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea (li tifforma parti integrali tal-ligijiet domestici fil-Kap.

319), u dan prevja u jekk hemm bzonn billi tappunta periti nominandi.

Konsegwentement tiffissa u tordna li jithallas kumpens xieraq (sia pekunjarju u mhux pekunjarju) ghas-snin kollha li r-rikorrent bata u qieghed ibati vjolazzjoni tad- drittijiet tieghu, u dan prevja u jekk hemm bzonn bl-opera ta' periti nominandi.

Taghtih dawk ir-rimedji kollha li jidhrilha xierqa u opportuni fic-cirkostanzi inkluz izda mhux limitatament li tiddikjara s-socjeta konvenuta ma tistax tistrih izjed fuq id- dispozizzjonijiet tal-Kap.

69 u Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta sabiex tkompli tokkupa u tikri I-fond Block 26, Flat 3 Triq il-Merkanti, L-Imdina u tordna I-izgumbrar tas-socjeta intimata Ciantar Brothers Limited (C-577) mill-fond entro terminu qasir u perentorju.

BI-ispejjez u bl-imghaxijiet legali sal-pagament effettiv.

Rat ir-risposta tal-Avukat tal-Istat li tghid hekk:

Illi t-talbiet tar-rikorrent ghandhom jigu michuda in toto peress li huma infondati fil- fatt u fid-dritt u dan ghar-ragunijiet segwenti li qed jigu hawn elenkati minghajr pregudizzju ghal xulxin: 2.

Illi l-ewwel u qabel kollox, ir-rikorrenti ghandu jgib prova tara tat-titolu tieghu sabiex juri li huwa l-proprjetarju tal-fond in kwistjoni kif qed jallega fir-rikors promutur; 3.

Illi l-esponenti jirrileva li skont il-proviso tal-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal- Konvenzjoni Ewropea, I-Istat ghandu kull jedd li jghaddi dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-uzu tal-proprjeta skont l-interess generali.

Anki skont il- gurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Xlendi, Il-Munxar, I-Istat igawdi diskrezzjoni wiesgha sabiex jidentifika x'inhu mehtieg fl-interess generali u x'mizuri ghandhom jittiehdu sabiex jigu ndirizzati dawk il-htigijiet socjali.

Tali diskrezzjoni tal-legislatur ma ghandhiex titbiddel sakemm din ma tkunx manifestament minghajr bazi ragonevoli - li igur mhux il-kaz; 4.

Fil-kaz prezenti, l-indhil tal-lstat fl-uzu tal-proprjeta mikrija mir-rikorrenti jaqa' fl- ambitu tal-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea ghaliex it- tigdid tal-kirja u l-kontroll tal-valur tal-kera ghal skopijiet kummercjali huwa legali peress li johrog mil-ligi stess; 5.

Illi l-iskop tal-ligi li qed jilmentaw minnha r-rikorrenti huwa sabiex jigu protetti fondi intraprizi kummercjali.

Tali protezzjoni kummercjali, tipprotegi l-impjieg tal-haddiema f'dawn l-intraprizi, tivvantaggja l- konsumatur u tipprovdi stabbilita fis-servizz pubbliku provdut minn dawn l-intraprizi.

l-vjabbilta ekonomika

ta'

B'hekk dawn l-artikoli igur li ma jistghux jigu kklassifikati bhala mhux legittimi jew mhux fl-interess generali u l-esponent jara li dawn l-artikoli assolutament ma ghandhomx jitqiesu li jmorru kontra d-drittijiet fundamentali tal-bniedem; 6.

Illi rigward l-ilmenti min-naha tar-rikorrent fuq l-ammont tal-kera u l-kundizzjonijiet tal-kirja, xieraq li jigi enfasizzat li dawn gew imposti mir-rikorrenti jew l-antenati taghhom bi qbil mal-inkwilini u mhux mill-lstat.

Kien ir-rikorrent jew antekawza tieghu li stabbilixxa l-ammont tal-kera u l-lstat bl-ebda mod ma indahal fir-rigward ta' kemm kellha tkun il-kirja u ma kien hemm xejn fil-ligi li jwaqqaf lir-rikorrenti jew l-antekawza tieghu li jistabbilixxi zidiet fil-kera kull tant zmien; 7.

Illi permezz tal-Att X tal-2009, senjatament bl-artikoli 1531D u 1531I, il-legislatur ghamel l-almu tieghu sabiex jilhaq il-bilanc bejn l-interessi tas-sid u min ikun qed jokkupa l-fond.

Ghal dak li ghandu x'jaqsam mal-isproporzjon fil-kera, l-artikolu 1531D tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li l-kera dovuta wara l-1 ta' Jannar 2014 ghandha tizdied bil-hamsa fil-mija kull sena u din iz-zieda hija altru milli negligibbli.

Tajjeb li jinghad ukoll li skont l-artikolu 1531I tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, il-kirja msemmija ser tibqa' tigi protetta sal-2028 jigifieri ma fadalx wisq u barra minn hekk, il-manutenzjoni ordinarja jiehu hsiebha l-inkwilin u mhux ir-rikorrenti.

Dan jimplika allura li I-ilment tar-rikorrent dwar in-nuqqas ta' proporzjonalita mhux gustifikat u ghandu jigi michud ghaliex ma jirrizulta I-ebda ksur tal-Ewwel Artikolu tal- Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea; 8.

Rigward il-kumpens mitlub, wiehed irid jiehu in konsiderazzjoni wkoll li r-rikorrenti halla hafna snin jghaddu sakemm fetah dawn il-proceduri.

It-trapass ta' dan iz-zmien kollu jitfa' dubji serji kemm effettivament ir-rikorrenti hassu aggravat u kwindi kwalunkwe kumpens li jista' qatt jinghata lir-rikorrenti, ghandu jigi kkalkulat fid-dawl ta' dan il-fatt; 9.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Ghaldaqstant, I-esponent jitlob bir-rispett lil din I-Onorabbli Qorti joghgobha tichad il- pretensjonijiet kif dedotti fir-rikors promotur bhala infondati fil-fatt u fid-dritt stante li r- rikorrenti ma sofra I-ebda ksur tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fondamentali, u dan bl-ispejjez kontra I-istess rikorrenti.

Rat in-nota ta' cessjoni tar-rikorrenti limitatament fil-konfront tas-socjeta intimata;

Rat l-atti, ir-rapport peritali u n-noti ta' sottomissjonijiet;

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

Ikkunsidrat

Din hija sentenza wara ilment maghmul mill-attur illi l-artikoli relattivi tal-Kapitolu 69

tal-Ligijiet ta' Malta u tal-Kodici Civili huma lezivi tad-dritt fondamentali tieghu ghat-

tgawdija pacifika tal-possedimenti tieghu hekk kif sancit ai termini tal-artikolu 1 tal-

Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea.

L-attur jippremetti illi huwa s-sid tal-

proprjeta in kwistjoni wara li wiret din il-proprjeta minghand Mabel Morris Naudi, u li din

il-proprjeta kienet tinsab mikrija taht kirja kummercjali lis-socjeta konvenuta ghal

aktar minn erbghin sena versu l-kera annwali ta' €186.35 fis-sena.

Huwa jilmenta illi

l-kera pagabbli skont il-ligi hija irrizorja meta kkomparata mal-valur lokatizju reali tal-

fond u wkoll illi t-tigdid perpetwu tal-kera kontra l-volonta tieghu jammonta ghall-ksur

tad-drittijiet fondamentali tieghu ai termini tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-

Konvenzjoni Ewropea.

Fil-mori tal-kawza l-attur u s-socjeta konvenuta waslu fi ftehim fejn il-kirja mertu ta'

dawn il-proceduri giet itterminata u l-pussess tal-fond gie ritornat lura lill-attur fil-11

ta' Settembru 2020.

Ghaldaqstant l-attur ceda l-kawza fil-konfront tas-socjeta

konvenuta filwaqt illi zamm ferm il-pretensjonijiet tieghu kontra l-Avukat tal-Istat.

Il-Perit Joseph Fitzgerald, inkarigat mill-attur, irrediga rapport permezz ta' liema stima l-

valur lokatizju tal-fond mertu ta' dawn il-proceduri fl-ammont ta' €18,000 fis-sena.

Robert Zammit Pace Morris Naudi xehed illi huwa s-sid tal-proprjeta in kwistjoni, liema

ilha tikri l-fond in kwistjoni permezz ta' kirja kummercjali ghal aktar minn erbghin

sena u dan versu l-kera annwali ta' €186.35.

emendi li saru fil-ligijiet ta' kera fl-2009, izda b'dawn l-emendi s-socjeta konvenuta

xorta wahda zammet id-dritt li tibqa' fil-pussess tal-proprjeta in kwistjoni sas-sena

Il-Perit Tekniku Elena Rosales Cakmak. prezentat ir-relazzjoni taghha fil-15 ta' Dicembru

2020 u spejgat illi l-fond in kwistjoni jinsab f'posizjoni tajba hafna f'binja prominenti u

fi triq prominenti u pedonali biswit stabbilmenti importanti bhal ministeri, banek u bini

iehor importanti, u jinsab ftit il-boghod mill-Katidral ta' San Gwann.

kobor totali ta' 150 metri kwadri bi kmamar imdaqqsa u imdawlin.

Il-Perit Tekniku stmat il-valur lokatizju tal-fond in kwistjoni bejn l-1987 sas-sena 2020

bis-segwenti mod:

Valur Lokatizju Annwu

Il-Perit Tekniku spjegat li waslet ghal dawn il-valuri b'referenza ghall-fond fi stat

unfurnished, liberu u frank u fid-dawl tal-potenzjal tal-izvilupp ta' dan il-fond, id-daqs

tieghu u l-istat li jisab fih, u dan wara li kkonsultat ma' dokumenti, studji u statistici

rilevanti ghal dan l-ezercizzju kif elenkati fil-paragafu numru 5 tar-relazzjoni taghha,

bhal per ezempju il-Valuation Standards for Accredited Valuers mahruga mill-Kamra

tal-Periti fl-2012 u l-indici tal-inflazzjoni skont informazzjoni mahruga mill-Bank

Centrali ta' Malta.

L-Avukat tal-Istat eccepixxa illi r-rikorrenti ghandu igib prova cara tat-titolu sabiex juri

li huwa l-proprjetarju tal-fond in kwistjoni.

Il-Qorti taghraf illi f'kawzi ta' dan it-tip l-attur mhux rikjest illi jipproduci prova ta' titolu

Kif intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-sentenza

fl-ismijiet Robert Pirotta Ebejer vs Avukat Generali et (PA Kost 07/02/2017):

"Illi biex wiehed ikun f`qaghda li juri li garrab ksur tal-jedd fundamentali tieghu taht l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni m`ghandux ghalfejn jipprova titolu assolut u lanqas wiehed originali bhallikieku l-azzjoni dwar ksur ta` jedd fundamentali kienet wahda ta` rivendika (Ian Peter Slater et vs Avukat Generali et, Kost 27.3.2015).

Huwa bizzejjed, ghall-finijiet ta` dak l-artikolu, li wiehed juri li ghandu jedd fil-haga li tkun li bih jista` jieqaf ghall-pretensjonijiet ta` haddiehor.

Imbaghad, ghall-finijiet tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni, huwa bizzejjed li l-persuna turi li kellha l-pussess tal-haga li tkun."

Minn ezami tal-provi prezentati mill-attur fil-mori tal-kawza il-Qorti tqis illi huwa

ressaq prova sodisfacjenti tat-titolu tieghu ghall-finijiet ta' din il-kawza.

mill-atti jirrizulta illi l-attur wiret il-proprjeta in kwistjoni minghand Mabel Morris Naudi, li

mietet fid-29 ta' Novembru 1988, wara li gie appuntat bhala l-uniku eredi universali

taghha kif jirrizulta mid-dokumenti annessi mar-rikors promotur tieghu.

Il-Qorti hija ghaldaqstant sodisfatta illi l-attur ressaq prova tat-titolu tieghu ghall-finijiet

ta' dawn il-proceduri.

L-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea

L-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea jiggarantixxi lil individwu t-

tgawdija hielsa tal-possedimenti tieghu.

Dan l-artikolu jipprovdi illi

"Kull persuna naturali jew persuna morali ghandha dritt ghat-tgawdija ipprivat mill- pacifika possedimenti tieghu hlief fl-interess pubbliku u bla hsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-ligi u bil-principji generali tal-ligi internazzjonali."

tal-possedimenti taghha.

Izda d-dispozizzjonijiet ta' qabel ma ghandhom bl-ebda mod inaqqsu d-dritt ta' Stat li

jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-uzu ta' proprjeta skont l-

interess generali jew biex jizgura l-hlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni;"

F'dan ir-rigward intqal fis-sentenza fl-ismijiet AIC Joseph Attard Grech et vs L-

"...fejn si tratta minn ilmenti ta' vjolazzjoni ta' natura kontinwa tad-drittijiet ta' proprjeta` bhala rizultat tat-twettieq ta' ligijiet li jimponu arrangamenti lokatizji fuq is-sidien u li jipprovdu ghal ammont ta' kera allegatament inadegwat, gew ritenuti li jammontaw ghal mezz ta' kontroll mill-iStat fuq l-uzu tal- proprjeta` u, inkwantu tali, jaqghu sabiex jigu kkunsidrati taht it-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll.

Interferenza bhal din trid tkun kompatibbli mal-principji ta' (i) legalita` (lawfulness), (ii) ghan legittimu fl- interess generali, u (iii) bilanc gust."

Bl-istess mod, il-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem irriteniet diversi drabi illi

Fuq l-element tal-interess generali intqal minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-

sentenza fl-ismijiet Josephine Chetcuti Saliba et vs L-Onorevoli Prim Ministru et (PA,

"Illi huwa stabilit li biex indħil fit-tgawdija tas-sid jkun gustifikat fl-interess generali, irid jintwera li hemm utilita' konkreta għal dak l-indħil, u mhux semplici ipotesi ta' bżonn jew aspirazzjoni.

Minbarra dan, l-interess generali jew pubbliku għandu jibqa' jseħħ għaż-żmien kollu tal-indħil fit-tgawdija tal- gid tal-persuna."1

It-terminu interess pubbliku jew generali ghandu interpretazzjoni pjuttost ampja, u l-

awtoritajiet

responsabbli ghandhom diskrezzjoni wiesa'

il-kuntest

m'ghandhiex tigi mittiefsa mill-qrati sakemm ma jirrizultax li tkun irragonevoli.2 Detto

dan, din is-diskrezzjoni m'hijiex wahda llimitata u l-ezercizzju taghha jrid dejjem ikun

entro l-esigenzi minimi mposti mill-Konvenzjoni.3

Jidher mill-gurisprudenza tal-Qorti Ewropea illi l-interess generali ma jehtieg li jkun

wiehed relattiv ghall-akkomodazzjoni socjali; l-ghan jista' jkun wiehed socjali,

ekonomiku, jew xi ghan iehor li jista' talvolta jigi meqjus bhala wiehed fl-interess

pubbliku anke jekk il-komunita in generali ma jkollhiex uzu jew tgawdija diretta tal-

proprjeta in kwistjoni,4 u wkoll ghal protezzjoni tal-morali.5 Fir-rigward tal-legislazzjoni

mmirata lejn il-protezzjoni t'intraprizi kummercjali intqal illi "rent regulation to

Ghalkemm l-interferenza fid-dritt tal-proprjeta tar-rikorrenti f'dan il-kaz ma kinitx ghal

skopijiet t'ghajnuna socjali jew t'akkomodazzjoni residenzjali, il-Qorti tqis illi xorta

wahda l-ghan tal-ligi kien wiehed legittimu fl-interess generali, sabiex jghin lill-

intraprizi kummercjali u konsegwentement l-ekonomija tal-pajjiz in generali.7 Il-Qorti

1 Ara wkoll Francis D’Alfonso ui vs Kummissarju tal-Artijiet (Kost, 10 Ottubru 2003).

tqis illi l-legislatur gharaf pero li aktar ma jmur iz-zmien, anqas m'ghad hemm bzonn

ta' din il-protezzjoni moghtija lil intrapizi kummercjali tant illi permezz tal-Att X tal-

2009 introduca emendi li ghandhom l-iskop li jtemmu l-protezzjoni tal-kirjiet

In oltre l-fatt illi l-interess pubbliku m'huwiex immirat lejn l-assigurar ta'

akkomodazzjoni residenzjali u l-prevenzjoni ta' homelessness dan jassumi rilevanzi

ghal likwidazzjoni tal-kumpens li jista' jkun dovut lir-rikorrenti jekk jinstab illi huwa

minnu illi sofra ksur tad-dritt fundamentali indikat minnu.8

Minkejja dan, l-istat irid jissodisfa lill-organu gudizzjarju li fil-kaz konkret ikun inzamm

dak l-element ta' bilanc jew proporzjonalita bejn l-ghan li jkun irid jintlahaq fl-interess

pubbliku min-naha u l-protezzjoni tad-dritt fondamentali ta' l-individwu minn naha 'l

Il-piz biex jintlahaq dan il-ghan ma ghandux jintefa' kollu fuq is-sid ghaliex

altrimenti ma jigix sodisfatt l-element ta' proporzjonalita.

Fir-rigward tal-element tal-

proprozjonalita, gie deciz illi sabiex interferenza fid-drittijiet sanciti permezz tal-

Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol ma tkunx tissarraf f'lezjoni tal-istess drittijiet, ghandu

jirrizulta illi l-interferenza li dwarha jkun qed isir l-ilment tkun zammet

Fuq dan il-punt, gie deciz illi

"Hekk kif il-Gvern ghandu dritt jespropria art fl-interess pubbliku, basta joffri kumpens gust ghal dak it-tehid, hekk ukoll jekk, fl-interess nazzjonali, ihoss li jrid jintervjeni fl-uzu li jsir minn proprjeta` ta' terzi, irid jara li c-cittadin privat ma jigix ippregjudikat, u li jinghata kumpens xieraq ghall-uzu impost.

L-aspett socjali ta' ligi trid tigi evalwata mill-Gvern, u sta ghall-Gvern jara li ligi, applikabbli ergo omnes, twassal ghal-konsegwenzi mixtieqa, pero`, fejn se jigu aggevolati klassi ta' persuni f'sitwazzjoni partikolari, il-Gvern irid jara Ii ma tbatix klassi ohra ta' cittadin, u hawn il-htiega ta' bilanc gust.

Jinkombi fuq il-Gvern li johloq mekkanizmu li f'kull kaz iwassal ghal bilanc gust, u ghall-fini ta' dan il-kaz, din il-Qorti tara li l-Gvern ma pprovdix ghas- sitwazzjoni fejn il-kumpens ikun baxx wisq..."10

teoretiku biss, izda trid tigi determinata f'kull kaz skont ir-rizultanzi fattwali tieghu.

Bhala prova dwar il-valur lokatizju fuq is-suq liberu tal-fond in kwistjoni, il-Qorti

ghandha quddiemha r-relazzjoni tal-Perit Tekniku mahtur minnha, u wkoll rapport ta'

Meta l-kera percepibbli mill-attur skont il-ligi tigi kkomparata mal-valur

lokatizju fuq is-suq liberu tal-istess fond kif stmat mill-Perit Tekiniku, tirrizulta

diskrepanza sostanzjali.

Ghalhekk jirrizulta li l-kera attwalment percepita mill-attur

kienet dejjem anqas minn 10% tal-valur lokatizju fuq is-suq liberu, u bhalissa il-kera

percepita minnu tammonta ghal cirka 1.3% tal-valur lokatizju reali tal-proprjeta in

kwistjoni.

Fil-fehma ta' din il-Qorti din id-diskrepanza turi sproporzjon evidenti u

manifesta bejn l-ghan tal-mizura u d-drittijiet kostituzzjonali u konvenzjonali tal-attur

sanciti permezz tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea.

Fir-rigward tal-emendi li gew introdotti permezz tal-Att X tas-sena 2009 il-Qorti

taghmel referenza ghal dak deciz minnha fis-sentenza fl-ismijiet Agnes Staples de

"Rigward l-emendi bl-Att X tas-sena 2009 il-Qorti tirrileva li dawn l-emendi ghall-Kodici Civili ma jistghux ikunu ta' konfort ghas-sitwazzjoni tar-rikorrenti billi dawn lemendi ma humiex bizzejjed ladarba l-awment qieghed jigi kkalkolat fuq kera li hija hafna inqas minn dik tas-suq, u dan minhabba r- restrizzjoni kontemplata fl-Artikolu 4(2) tal-Kap.

Ghalkemm bl-emendi li dahlu bl-Att X tal-2009 kien hemm awment fil-kera, u dan l-awment xorta wahda ma jirriflettix fl-ghadd tar-realta ekonomika u socjali tal-pajjiz. [...]

Inoltre, skont l-Artikolu 1531I tal-Kodici Civili, il-possibilita li r-rikorrenti tiehu lura l-fond taghha tiskatta wara 20 sena dekorribbli mis-sena 2008 u ghalhekk illum ghad fadal 9 snin ohra sabiex hi tkun fil-pozizzjoni li tirriprendi l-post.

Sadanittant hija tibqa' kostretta ghal dan iz-zmien li baqa' li tircievi lkera tenwa bhal ma qed idahhal fil-prezent u tibqa' jgorr piz eccessiv u sproporzjonat."

Il-Qorti ftit li xejn ghandha xi zzid fuq dan.

Peress illi skont dawn l-emendi l-awment

tal-kera jigi kkalkolat fuq kera li hija ferm anqas minn dik tas-suq liberu, ir-rizultat

jibqa' xorta wahda illi l-kera percepita mir-rikorrenti hija anqas minn 1% tal-valur

lokatizju fuq is-suq liberu u ghalhekk huwa car li ma tirriflettix ir-realta ekonomika u

socjali tal-pajjiz.

Ghaldaqstant il-Qorti tqis illi l-ilment tal-attur huwa fondat u qieghed jigi milqugh.

Il-Qorti tibda billi taghmel referenza ghal dak deciz fis-sentenza fl-ismijiet Herbert

"...l-kumpens misthoqq lill-persuna wara li jkun instab li din garrbet ksur ta` xi jedd fundamentali taghha ma huwiex l-istess bhal-likwidazzjoni u hlas ta` danni civili mgarrba.

Huma minnu li Qorti Kostituzzjonali tista' taghti bhala rimedju kemm danni pekunarji kif ukoll danni non-pekunarji, izda din il-Qorti tissenjala li l-kumpens pekunjarju li jinghata f'proceduri bhal dawn ma ghandux ikun ekwivalenti ghal danni civili ai termini tal-Artikolu 1031 et seq. tal-Kodici Civili.

Id-danni pretizi huma marbuta mat-talba ghal dikjarazzjoni ta' lezjoni ta' dritt fundamentali u mal-iskop socjali u l-interess generali tal- ligi."

Fir-rigward tal-kumpens li ghandu jigi llikwidat favur individwu li jkun sofra ksur tad-

drittijiet fundamentali tieghu, gie deciz illi

Il-Qorti taghraf illi skont l-insenjament tal-Qorti Ewropea

Mir-relazzjoni tal-Perit Tekniku jirrizulta li s-somma globali ta' kera percepibbli mill-

attrici a bazi tal-valur lokatizju fuq is-suq liberu bejn l-1987 u d-data ta' meta giet

intavolata din l-azzjoni kienet tkun ta' cirka €259,235, filwaqt illi l-attur ircieva circa

€8,000 bhala kera pagabbli skont il-ligi f'dan iz-zmien.

Il-Qorti qed tiehu in konsiderazzjoni s-segwenti fatturi fil-likwidazzjoni tal-quantum tal-

kumpens dovut lir-rikorrenti ghall-lezjoni tad-dritt fundamentali soffert minnu:

-Il-fatt li l-fond ma kienx qed jintuza ghal xi gid socjali jew sabiex jigi evitat li inkwilin

jispicca bla dar imma ghall-intrapriza kummercjali;

-L-isproporzjon fid-differenza bejn il-kera percepita u dik li setghet tkun percepita fis-

suq hieles li kieku ma kinitx kontrollata bil-ligi;

-L-iskop legittimu fl-interess generali tal-ligi impunjata;

-Iz-zmien li dam l-attur ibati minn dan in-nuqqas ta` proporzjonalita;

-L-inerzja tal-Istat li baqa` passiv ghal tul irragonevoli ta` zmien sabiex jipprova

jirrimedja ghas-sitwazzjoni b`legislazzjoni ad hoc;

-Il-fatt illi l-attur dam tul ta' zmien qabel ma beda l-proceduri odjerni;

-Il-kera mhallsa mill-inkwilin.

Ikkonsidrat dan kollu, il-Qorti tqis illi l-kumpens pekunarju li ghandu jkun dovut lill-

attur huwa fl-ammont ta' tmenin elf ewro (€80,000) filwaqt illi l-kumpens non-

pekunarju li ghandu jkun dovut lill-attrici huwa fl-ammont ta' hamest elef ewro

Ghal dawn il-motivi l-Qorti filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-Avukat tal-Istat u

tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet talba attrici stante illi l-pusses tal-fond

in kwisjtoni gie ritornat lura lill-attur mill-inkwilin fil-mori tal-kawza, tilqa l-bqija tat-

Tiddikjara li l-provvedimenti tal-Kapitolu 69 tal-Ligijiet ta' Malta, senjatament l-artikolu

3, 9 u 12 u l-provvedimenti tal-Kodici Civili, senjatament l-artikoli 1531I u 1531D, qed

jivvjolaw id-dritt fondamentali tal-attur ghat-tgawdija pacifika tal-proprjeta mertu ta'

din il-kawza;

Tillikwida s-somma ta' hamsa u tmenin elf ewro (€85,000) bhala l-kumpens dovut lill-

attur, rapprezentanti in kwantu ghal tmenin elf ewro (€80,000) kumpens pekunarju u

in kwantu ghal hamest elef ewro (€5,000) kumpens non-pekunarju, u tordna lill-

Avukat tal-Istat ihallas is-somma hekk likwidata.

Spejjez kollha, inkluz ta' Ciantar Brothers Ltd, jithallsu mill-Avukat tal-Istat.


QORTI TAL-APPELL

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO PRESIDENT

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar il-Ħamis, 24 ta' Ġunju, 2021.

Numru 1 Rikors maħluf numru 286/2016/2 MCH

Mark u Josielle konjuġi Gaffarena

Daphne Chetcuti Glanville f'isimha proprju u bħala prokuratriċi tal-assenti Dottor Christopher Sghendo, Dottor Martin Sghendo u Mary Xuereb; u b'dikriet tat-28 ta' Ġunju 2016 l-atti tal-kawża tkompliet f'isem l- istess konvenuti Daphne Chetcuti Glanville f'isimha proprju u bħala prokuratriċi tal-assenti Dottor Christopher Sghendo, Dottor Martin Sghendo u David Sghendo bħala eredi tal-konvenuta Mary Xuereb li mietet fil-mori tal-kawza

Dan huwa appell tal-atturi konjuġi Gaffarena minn sentenza mogħtija

mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-29 ta' Ottubru 2019 li ċaħdet it-talbiet

tagħhom biex il-konvenuti jiġu mġiegħla jersqu għall-pubblikazzjoni ta'

Rikors maħluf numru 286/2016/2

kuntratt li bih il-konvenuti jbigħulhom proprjetà immobbli kif intrabtu li

jagħmlu b'wegħda ta' bejgħ-u xiri.

Il-fatti relevanti huma dawn:

B'konvenju tas-26 ta' Marzu 2015 il-konvenuti kienu ntrabtu li jbigħu

lill-atturi, li min-naħat tagħhom intrabtu li jixtru "is-sehem ta' kwart

indiviż (1⁄4) indiviż, u kwalsiasi sehem ieħor verjuri illi talvolta jista' jkun

spettanti lill-bejjigħa fil-korp ta' bini, L-Isla … … ...".

Ġara illi bejn meta sar il-konvenju u meta kellu jiġi pubblikat il-kuntratt

ta' bejgħ-u-xiri l-Gvern ta' Malta esproprja sehem mhux maqsum tal-

proprjetà li kellha tinbigħ u għalhekk meta l-atturi sejħu lill-konvenuti

biex jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt il-konvenuti irrifjutaw għax

qalu illi ma setgħux aktar ibigħu dak li ntrabtu li jbigħu għax ma

għadux kollu tagħhom.

L-atturi għalhekk fetħu din il-kawża tallum u

talbu illi l-qorti, wara li (i) tgħid illi l-konvenuti huma marbuta jbigħu-

lhom il-proprjetà msemmija fil-konvenju, (ii) tikkundannahom jersqu

għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt, (iii) taħtar nutar biex jippubblika l-

kuntratt u kuraturi biex jidhru għalihom fil-każ li jonqsu, u (iv) tiffissa l-

post, jum u ħin għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt.

Il-konvenuti ressqu dawn l-eċċezzjonijiet fost oħrajn:

»4. … … … it-talbiet attriċi huma infondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra r-rikorrenti, stante illi I-eċċipjenti mhumiex f'pożizzjoni jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt relattiv wara l-konvenju tas-26 ta' Marzu 2015 ghas-segwenti ragunijiet:

Illi … … … jirriżulta illi, in forza ta' żewġ dikjarazzjonijiet tal- President ta' Malta datati 22 ta' Jannar 2015 u 8 ta' April 2015 rispettivament … … … ġie esproprjat kwart indiviż (1⁄4) kull darba mill- proprjetà intiera … … ...; konsegwentement, I-eċċipjenti mhumiex f'pożizzjoni illi jersqu sabiex isir I-atti finali ta' bejgħ ta' sehmhom

minħabba trasferiment ta' titolu ta' nofs indiviż minn sehmhom mill- proprjetà in kwistjoni favur il-Gvern ta' Malta … … ...;

L-ewwel qorti iddeċidiet hekk:

»… … … tilqa' l-eċċezzjoni tal-konvenuti li mhux f'pożizzjoni li jersqu għal kuntratt ta' bejgħ ta' dak imwiegħed minnhom minħabba raġuni valida konsistenti fl-esproprjazzjoni mill-Gvern ta' Malta kemm qabel u wara l-konvenju mertu ta' din il-kawża ta' żewġ kwarti indiviżi tal-fond … ...… mingħajr il-konoxxenza jew xi ħtija tagħhom, u għalhekk qed tiċħad it-talbiet attriċi, bl-ispejjeż kontra l-atturi.«

Ir-raġunijiet li wasslu lill-ewwel qorti għal din id-deċiżjoni ġew imfissra

hekk:

»Din hi kawża fejn l-atturi daħlu f'konvenju mal-konvenuti datat 26 ta' Marzu 2015 għal sehem ta' kwart indiviż u (sottolinear tal-qorti) kull sehem ieħor verjuri spettanti lill-konvenuti mill-fond … … … Il- konvenju kien jiskadi fis-26 ta' Marzu 2016.

L-atturi qed jitolbu lill-qorti ġġiegħel lill-konvenuti jersqu għall-kuntratt finali kif miftiehem skont il- kundizzjoniijiet miftehma.

»Il-konvenuti … … … jsostnu illi mhumiex f'pożizzjoni li jersqu għall- kuntratt finali għaliex b'żewġ dikjarazzjonijiet presidenzjali datati 22 ta' Jannar 2015 u 8 ta' April 2015 ġie esproprjat kwart indiviż kull darba mil-fond … … ...

»Bħala fatt relevanti jirriżulta illi l-attur kien xtara, preċedentement għall-avvenimenti mertu ta' din il-kawża, żewġ porzjonijiet indiviżi ta' kwart indiviż kull wieħed mingħand il-familji Galea u Mercieca li kellhom rispettivament kwart indiviż kull wieħed mil-fond intier mertu tal-kawża.

Dawn saru fit-12 ta' Diċembru 2007 u 26 ta' Frar 2015 rispettivament. … … ...

»Fis-26 ta' Marzu 2015 l-atturi daħlu fil-konvenju mertu ta' din il- kawża. … … ...

»Il-qorti ser tissofferma ruħha fuq l-azzjoni [recte, l-eċċezzjoni] tal- konvenuti li kellhom raġuni tajba biex ma jersqux għall-kuntratt. … … ...

»Il-qorti tqis illi għandha toqgħod għall-parametri tal-azzjoni magħmula u t-talbiet hemm magħmula.

F'dan il-każ l-atturi qed jinsistu illi l- konvenuti jbigħu dak li ftiehmu cioè kwart indiviż tal-fond … … … u kull sehem ieħor verjuri għall-prezz stabbilit.

L-atturi jafu li l-konvenuti ma humiex f'pożizzjoni jagħmlu dan għax parti minn dan il-kwart indiviż hu soġġett għal esproprjazzjoni, b'liema esproprjazzjoni, almenu l-ewwel waħda, l-istess atturi kienu jafu qabel sar il-konvenju u ma qalu xejn lill-konvenuti li mkien ma irriżulta li kienu konsapevoli dwar dan.

Di più baqgħu siekta anke meta appena xahrejn wara ġiet esproprjata parti oħra mill-istess korp ta' bini.

L-atturi mkien ma iddik-

Rikors maħluf numru 286/2016/2

jaraw jew xehdu li kienu b'xi mod qed jirrinunzjaw għal xi parti mis- sehem imwiegħed u l-kliem tal-konvenju 'kwart indiviż u kull sehem verjuri' ma jagħtlix lok għal bejgħ ta' sehem inqas iżda semmai sehem akbar.

Kwindi hi l-fehma tal-qorti illi l-esproprjazzjoni eżistenti bla ebda intervent jew anki konoxxenza tal-konvenuti hi ta' xkiel għalihom li jadempixxu mal-obbligi fil-konvenju meta dawn lanqas kienu konoxx- enti tal-esproprjazzjoni … … … Kien biss fin-nota ta' sottomissjonijiet illi l-atturi issottomettew li huma lesti jixtru kwalsiasi sehem li għand- hom mingħajr ma l-vendituri jbatu xi konsegwenza u anki jekk it-titolu mhux ċert u tajjeb.

»Kif ġà ingħad il-qorti hi marbuta mal-premessi u talbiet magħmula u nota ta' sottomissjonijiet ma tbiddilx jew tissosttiwixxi dak mitlub speċjalment kif ġà ingħad l-atturi kienu konsapevoli tal-esproprjazzjoni ta' almenu wieħed mill-kwarti indiviż esproprjati qabel ma sar il-kon- venju, u waqt il-kawża baqgħet l-insistenza li jinbigħ dak li ġie mwiegħed meta kienu ben konxji li dan ma setax iseħħ.

»Il-Marsa l-qorti tirreferi għas-sentenza Olive Gardens Investments Limited v. Charles Coleiro Tonna Diaddetta et, (App 31/05/2019) … … .fejn intqal:

»"B'mod ġenerali jista' jingħad li jeżisti l-jedd tal-għażla ta' kom- pratur fuq konvenju li jew jinħall mill-konvenju jew li jinsisti li jitwettaq dak li jkun imwiegħed, u fin-nuqqas jista' jeżiġi d-danni, meta wara li jkun sar konvenju tirriżulta raġuni tajba għala l- venditur m'għandux jiġi mġiegħel jersaq għall-kuntratt.

Iżda fin- nuqqas ta' ftehim bejn il-partijiet dwar per eżempju kif jista' jsir il- bejgħ bi tnaqqis fil-prezz, din il-qorti ma tistax tordna li jsir kuntratt bi tnaqqis fil-prezz ġaladarba ma jkunx hemm qbil dwar it-tnaqqis fil-prezz.

Kif ingħad mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, fis-sentenza tagħha tal-20 ta' Marzu, 2003, fil-kawza fl-ismijiet Hecnef Pro- perties Limited v. Stephen Bell:

»"'Ma jidhirx li l-qorti hija mogħtija s-setgħa li tindaħal hi f'dak li l-partijiet ma ftehmux, jew li tibdel xi kundizzjoni minn fost dawk li ġew maqbula mill-partijiet fuq l-att tal-konvenju;

»"'Illi l-bixra waħdanija fl-għadd ta' deċiżjonijiet li l-qrati tagħna taw dwar din id-disposizzjoni tal-liġi kienet fis-sens li, jekk ikun hemm xi ċirkostanza li tirriżulta wara li jkun sar ftehim bħal dak jew li ma kinitx magħrufa lil xi parti meta tkun saret il-wegħda ta' bejgħ u xiri, dik il-parti jkollha raġuni tajba biex ma tiġix imġiegħla tersaq għall-ftehim aħħari.

Imkien ma ngħad xi darba li l-qorti tista' tordna li jsir ftehim aħħari mibdul jew differenti minn dak li l-partijiet kienu oriġinarjament ftiehmu.

Li kieku jsir hekk, jiġri li l-qorti tkun qiegħda toħloq ftehim ġdid u mhux tagħti eżekuzzjoni ta' ftehim imwiegħed'".

»Hu minnu li hemm sentenzi fejn il-qorti sostniet li venditur ma jistax jopponi l-bejgħ fejn il-kumpratur jitlob li jixtri s-sehem realment appartenti lil vendituri u fejn dan jista' jsir faċilment u l-prezz jiġi ridott pro rata.

Però s-sentenza fuq ċitata, li din il-qorti tikkondividi iktar u iktar meta tqis it-talbiet kif magħmula, issostni illi ladarba l-partijiet ma ftehmux fuq is-sehem realment appartenenti lill-vendituri u t-tnaqqis fil- prezz konsegwenzjonali, din il-qorti għandha jdejha marbuta u ma tistax tordna la li jsir il-kuntratt kif maħsub fil-konvenju u lanqas tista' tordna tibdil fil-konvenju pattwit bejn il-kontendenti fil-kawża.

Altrimenti kif ingħad fis-sentenza hawn qabel ċitata tkun qiegħda tagħmel ftehim ġdid u mhux tagħti eżekuzzjoni ta' ftehim imwiegħed!

»Il-qorti għalhekk hi tal-fehma illi l-konvenuti kellhom raġuni valida fil- fatt u fil-liġi biex ma jersqux għall-kuntratt u għalhekk qed tilqa' din l- eċċezzjoni.

Fiċ-ċirkostanzi ma tqisx li hemm lok li wieħed iqis l- eċċezzjonijiet l-oħra fil-mertu … … ...«

L-atturi appellaw b'rikors tal-15 ta' Novembru 2019 li għalih il-

konvenuti wieġbu fis-26 ta' Frar 2021.

L-aggravju tal-appell tal-atturi

ġie mfisser hekk:

»… … … l-appellanti huma tal-fehma li l-ewwel qorti mxiet fuq il- premessa żbaljata li affettwat kompletament ir-raġunament tagħha, u cioè li l-esproprjazzjoni/jiet kellhom effett fuq is-sehem tal-appellati li kienu ser ibigħu lill-appellanti.

»Illi l-aggravju tal-appellanti huwa li l-ewwel qorti ma għamlet ebda ta' osservazzjoni dwar dak osservazzjonijiet tal- esproprjazzjonijiet li seħħew fuq il-binja in kwistjoni.

l-appellanti ssottomettew fin-nota jirrigwarda n-natura

li tagħhom għal dak

»Illi l-appellanti, fin-nota ta' osservazzjonijiet tagħhom, iddedikaw parti minnha fuq il-kwistjoni tal-esproprjazzjonijiet li kienu seħħew … … … imma l-ewwel qorti ma kkummentat xejn dwar dan.

»Illi l-appellanti jissottomettu illi kien fundamentali li l-ewwel qorti tikkunsidra n-natura tal-esproprjazzjonijiet li seħħew u tara jekk dawn il-konvenju de quo. kellhomx effett li kien hemm esproprjazzjoni ma jfissirx li kien fatt ukoll li s-sehem tal-appellati kien affettwat ukoll.

fuq

»Illi l-appellanti huma tal-fehma li għal darb'oħra jeħtieg li jkun riprodott dak li ntqal fin-nota tagħhom:

»"Illi din l-onorabbli qorti taf, meta ssir esproprjazzjoni da parte tal- lstat Malti, dina ssir fil-konfront tal-proprjetà immobbli u mhux fil- konfront ta' persuna fiżika.

Illi għalhekk jinkombi fuq is-sid sabiex jirrprova t-titolu tiegħu fil-konfront tal-immobbli lill-Kummissarju tal- Artijiet.

»"Illi l-esponenti jissottomettu li mhux minnu illi d-Dikjarazzjoni tal- President fejn – f'kull okkazzjoni – ġie esproprjat il-kwart indiviz fil- binja ġewwa l-Belt 'jirreferi għall-kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil- proprjetà'.

»"Illi l-lstat Malti esproprja kwart indiviż tal-proprjetà … … … u mhux kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil-proprjetà jew għas-sehem tal-intimati Gaffarena biss. ld-dikjarazzjonijiet ma jagħmlu ebda riferenza għal persuni fiziċi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq bini u xejn aktar.

L-esponenti ma jistgħux jifhmu kif l-intimati qegħdin jonqsu milli jifhmu wieħed mill-kunċetti bażiċi tal-Kodiċi Civili tagħna, dak tat-Titolu V, Fuq il-Komunjoni tal-Beni, l-artikoli 489 et seq.

»"Illi il-blokk bini ġewwa l-Belt kienet fżidejn erba' familji b'mod indiviż u fejn allura qatt ma saret d-diviżjoni bejn dawn il-familji u allura kulħadd kien sid (skont is-sehem tiegħu) fil-binja kollha.

Rikors maħluf numru 286/2016/2

meta l-esponenti kien ġie avviċinat sabiex jixtri sehem ta' kwart indiviż, huwa allura xtara dak is-sehem u sar s-sid ta' kwart indiviż tal-utile dominju fil-binja kollha u ħallas biss lil dik il-familja li kienet qiegħda tbigħ u mhux lil kull familja li kellhom sehem fil-binja.

Dawn ix-xorta ta' kuntratti ilhom isiru minn dejjem u ħadd qatt ma ħallas b'mod differenti.

»"Illi iżda l-intimati qegħedin jattakkaw u qegħdin jippruvaw jimminaw dan il-kunċett fundamentali dwar il-komunjoni ta' pro- prjetà immobbli.

»"Illi wkoll l-intimati qegħdin iħawdu kunċett ieħor bażiku dwar il- komunjoni tal-beni, u cioè, x'inhi d-differenza bejn proprjetà immobbli diviża u dik indiviża.

»Illi f'dan il-każ huwa paċifiku illi din il-proprjetà ġewwa l-Belt hija waħda in komun u indiviża.

»lżda x'kien jiġri jekk dik il-proprjetà kienet in komun iżda diviża?

X'kien jiġri jekk l-Istat Malti ried jesproprja sehem indiviż ta' bini in komun iżda diviż?

»"Illi r-risposta hija waħda faċli: l-lstat Malti kien ikun irid jikkum- pensa kull koproprjetarju billi l-esproprjazzjoni kkonċernata tkun qiegħda tolqot kull parti tal-proprjetà in komun iżda diviża.

»"Illi għalhekk huwa ċar illi l-intimati bbażaw l-eċċezzjonijiet tagħhom fuq kunċett legali li ma japplikax għal din il-kawża billi l- fond de quo huwa wieħed indiviż u mhux wieħed diviż.

»"… … … l-lstat Malti sar sid ta' żewġ ishma ta' kwart indiviż u kkumpensa lill-esponenti li wkoll kellhom titolu ta' żewġ ishma ta' kwart indiviż u li għalhekk, skont il-Kodiċi Ċivili, kollox sar sew u kull interpretazzjoni oħra hija żbaljata.

»"Illi li kieku r-raġunament tal-intimati kellu jreġġi, kieku il-mijiet ta' eluf ta' kuntratti ta' bejgħ ta' sehem indiviż li saru f'pajjiżna saru kollha ħażin.

Illi għaldaqstant l-esponenti jissottomettu illi din l- eċċezzjoni hija kompletament infondata fil-fatt u fid-dritt.

»"Illi għalhekk in vista tas-suespost it-teżi tal-intimati fejn qegħdin jallegaw li ma jistgħux jersqu għall-att finali ta' bejgħ għar-raġuni li m'għadhomx is-sidien ta' kwota intiera ta' kwart indiviż hija waħda żbaljata; illi allura l-esponenti jsostnu li s-sehem tal-intimati mhu milqut b'ebda dikjarazzjoni ta' esproprjazzjoni u għalhekk l-att finali jista' jsir mingħajr ebda tfixkil.

»Illi għalhekk kien hawnhekk li l-ewwel qorti għamlet l-iżball tagħha, fis-sens illi ħadtiha bħala fatt li l-esproprjazzjoni kellha effett fuq is- sehem li l-appellati kienu qed ibigħu lill-appellanti, ħaġa li l-esponenti minn dejjem kienu qed jikkontestaw.

»Illi l-appellanti jsostnu li ġaladarba din l-onorabbli Qorti tal-Appell tagħraf dan l-iżball, allura t-talbiet tal-appellanti kienu kollha f'lokhom u li kollha kellhom ikunu milqugħa mill-qorti.«

L-argument tal-atturi essenzjalment hu illi l-esproprjazzjoni laqtet biss

is-sehem tal-atturi stess u ma laqtitx ukoll is-sehem tal-konvenuti, u

għalhekk is-sehem tal-konvenuti għadu sħiħ u dawn għadhom jistgħu

jbigħu dak li ntrabtu li jbigħu.

Din it-teżi tal-atturi iżda hija ħażina.

Id-Dikjarazzjonijiet tal-President1

igħidu illi qiegħed jinkiseb "kwart indiviż ta' blokk bini … … ..." bla ma

jgħidu xejn dwar mingħand min dak is-sehem qiegħed jinkiseb; ma

jingħadx li qiegħed jinkiseb is-sehem li għandhom l-atturi f'dak il-bini

għax, kif igħidu l-atturi stess fir-rikors tal-appell, "meta ssir espro-

prjazzjoni … dina ssir fil-konfront tal-proprjetà immobbli u mhux fil-

konfront ta' persuna fiżika".

Imbagħad l-art.

22(8) tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal

Skopijiet Pubbliċi [Kap. 88], li kienet fis-seħħ fiż-żmien relevanti, igħid

»(8) Hekk kif issir id-Dikjarazzjoni mill-President skont din l-Ordinanza li xi art għandha tkun akkwistata bix-xiri assolut tagħha, … … … il- proprjetà assoluta ta' dik l-art għandha bis-saħħa ta' din l-Ordinanza u mingħajr ebda assikurazzjoni jew formalità oħra, tkun trasferita lejn u tkun akkwistata mill-awtorità kompetenti libera u franka minn kull piż, ipoteka jew privileġġ u bil-pertinenzi kollha tagħha … … ...«

Dan ifisser illi hekk kif saru id-Dikjarazzjonijiet tal-President żewġ

ishma minn erbgħa tas-sehem li kellhom il-konvenuti ma baqgħux

aktar tagħhom għax inkisbu mill-gvern.

L-analoġija li fittxew li jagħmlu l-atturi ma' bejgħ ta' sehem indiviż bejn

privati ma għandha x'taqsam xejn ma' dak li jiġri meta sseħħ

esproprjazzjoni.

Meta jsir kuntratt ta' trasferiment bejn privati jgħaddi

biss is-sehem tal-parti li tidher bħala bejjigħ fuq dak l-att, u ebda

Rikors maħluf numru 286/2016/2

sehem ta' terzi ma jintlaqat, waqt li f'esproprjazzjoni jintlaqtu l-ishma

Daqstant ieħor irrelevanti huma l-osservazzjonijet li għamlu l-atturi

dwar "proprjetà in komun iżda diviża".

L-aggravju tal-appell huwa għalhekk ħażin, u l-qorti għar-raġunijiet

miġjuba fuq tiċħad l-appell.

L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm

tal-appell, iħallsuhom l-atturi appellanti.

Giannino Bouzidi Migliore President Deputat Reġistratur da

Tonio Bouhlel Alsaidi

Anthony Magro Parnis Alsaidi

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO PRESIDENT

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar il-Ħamis, 24 ta' Ġunju, 2021.

Numru 7 Rikors maħluf numru 377/2016/1 LSO

Mark u Josielle konjuġi Agius

Sergio Pisani u martu Marita Pisani f'isimha proprju u f'isem l-assenti Charles Smith, Catherine Antoinette Fava, Adrian Ralph Diagostino, Antoine De Leo, Lilian De Leo, Alfred De Leo u Raphael Diagostino; u Tonio Williams f'ismu proprju u f'isem Catherine Diagostino u Adrianne Williams u Lawrence Grech Burlo’ f'ismu proprju u f'isem Grace Grech Burlo’, Carmelo sive Charles Grech Burlo’, George Zerafa Civelli u Kathleen Zerafa Civelli; u Paula Gauci Borda gravina Abu Hassan; u b'digriet tas-17 ta' Mejju 2016 inħatru l-Avukat Leontine Konate u l-Prokuratur Legali Gerald Diagostino bħala kuraturi deputati sabiex jirrappreżentaw lill- assenti Carmel De Leo, u b'digriet tas-16 ta' Gunju 2016 Antonio sive Tonio Williams inħatar minflok l-imsemmija Avukat Leontine Konate u Prokuratur Legali Gerald Diagostino bħala kuratur biex jirrappreżenta lill-assenti Carmel De Leo

Verin maħluf numru 377/2016/1

Dan huwa appell tal-atturi konjuġi Gaffarena minn sentenza mogħtija

mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-31 ta' Jannar 2019 li ċaħdet it-talbiet

tagħhom biex il-konvenuti jiġu mġiegħla jersqu għall-pubblikazzjoni ta'

kuntratt li bih il-konvenuti jbigħulhom proprjetà immobbli kif intrabtu li

jagħmlu b'wegħda ta' bejgħ-u xiri.

Il-fatti relevanti huma dawn:

B'konvenju tal-31 ta' Ottubru 2014 il-konvenuti kienu ntrabtu li jbigħu

lill-atturi "kwalsiasi kull sehem u interess spettanti lill-bejjigħa illi l-

bejjigħa jista' talvolta jkollhom" fi proprjetà fil-Belt Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, waqt li l-

atturi ntrabtu li jixtru mingħand il-konvenuti "kull sehem spettanti lill-

bejjigħa ammontanti għal mhux anqas minn kwart (1⁄4) indiviż, inkluż

kull sehem u interess verjuri illi l-bejjigħa jista' talvolta jkollhom għal

dak illi jirrigwarda s-sehem derivanti mill-wirt tal-familja Diagostino" fl-

istess proprjetà.

Ġara illi bejn meta sar il-konvenju u meta kellu jiġi pubblikat il-kuntratt

ta' bejgħ-u-xiri l-Gvern ta' Malta esproprja sehem mhux maqsum tal-

proprjetà li kellha tinbigħ u għalhekk meta l-atturi sejħu lill-konvenuti

biex jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt il-konvenuti irrifjutaw għax

qalu illi ma setgħux aktar ibigħu dak li ntrabtu li jbigħu għax ma

għadux kollu tagħhom.

L-atturi għalhekk fetħu din il-kawża tallum u

talbu illi l-qorti, wara li (i) tgħid illi l-konvenuti huma marbuta jbigħu-

lhom "is-sehem hemm [fil-konvenju] indikat" tal-proprjetà, (ii) tikkun-

dannahom jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt, (iii) taħtar nutar

biex jippubblika l-kuntratt u kuraturi biex jidhru għalihom fil-każ li

jonqsu, u (iv) tiffissa l-post, jum u ħin għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt.

Il-konvenuti ressqu dawn l-eċċezzjonijiet fost oħrajn:

Illi l-esponenti mhumiex f'pożizzjoni iżjed li jbigħu dak li wegħdu stante li I-proprjetà … hija milquta minn żewġ dikjarazzjonijiet ta' esproprju, waħda għal sehem ta' kwart indiviż, ippubblikata fil-ħarġa tal-Gazzetta tal-Gvern tat-22 ta' Jannar 2015, u l-oħra għas-sehem ta' kwart indiviż ieħor ippubblikata fil-ħarġa tal-Gazzetta tal-Gvern tal-20 ta' April 2015, liema żewġ dikjarazzjonijiet ope legis jitrasferixxu t-titlu ta' nofs indiviż tal-proprjetà u għalhekk nofs indiviż ta' dak kollu li jippossjedu l-esponenti favur il-Gvern ta' Malta a tenur tal-artiklu 22(8) Kap. 88 Liġijiet ta' Malta, liema trasferiment ta' titlu ġie wkoll reġistrat mar-Reġistratur ta' Artijiet kif jiġi muri waqt it-trattazzjoni.

IIIi d-dikjarazzjonijiet relattivi ta' esproprju ma jindikawx liema kwoti indiviżi kienu qegħdin jiġu esproprijati mill-awtorità kompetenti bl-isem tal-persuna konċernata u għalhekk l-ordnijiet jaffetwaw nofs indiviż tal- kwota ta' kull kompropjetarju, inkluż għalhekk kemm tal-atturi kif ukoll tal-esponenti … … ...

Illi minħabba dan jistgħu legalment jagħtu garanzija ta' paċifiku pussess kif obbligati kemm bil- liġi kif ukoll bil-klawżola tnejn (2) tal-konvenju.

lanqas ma

l-espropju

L-ewwel qorti ċaħdet it-talbiet tal-atturi għal raġunijiet li, safejn

relevanti għall-għanijiet ta' dan l-appell, ġew imfissra hekk:

»Permezz tal-kawża odjerna, ir-rikorrenti qed jipproċedu ai termini tal- artikolu 1357 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta sabiex jobbligaw lill- intimati jaddivjenu għall-kuntratt ta' kompravendita tas-sehem indiviż tagħhom mill-korp ta' bini … … ...

»Fil-mertu essenzjalment eċċipew li mhumiex f'pożizzjoni li jbigħu min- ħabba ż-żewġ dikjarazzjonijiet ta' esproprjazzjoni … għas-sehem ta' kwart indiviż (1⁄4) kull wieħed, li b'effett tal-istess in-nofs (1⁄2) indiviż tal- proprjetà tal-intimati ġie trasferit lill-Gvern ta' Malta ope legis; illi l- intimati ma kellhom l-ebda kontroll fuq dan l-esproprju, u kienu in buona fede, għal kuntrarju tar-rikorrenti.

Isostnu inoltre li dawn l- ordnijiet ta' esproprju jaffetwaw is-sehem indiviż ta' kull kompro- prjetarju inkluż, għalhekk, l-istess intimati.

»Inoltre, ġie eċċepit, permezz tas-sitt (6) eċċezzjoni, li stante l- esproprju, ma jistgħux jiggarantixxu l-paċifiku pussess.

»Jirriżulta li sar konvenju bejn il-partijiet datat 31 ta' Ottubru 2014 għal mhux anqas minn kwart (1⁄4) indiviż ta' korp ta' bini … … … Il-prezz stipulat huwa ta' €68,134 ikkalkulat fuq prezz għall-intier ta' €139,762.

Rikors maħluf numru 377/2016/1

Kien pattwit li dan il-prezz kellu jiġi rivedut jekk irriżulta li s-sehem in vendita kien inqas minn 48.75%.

Il-kuntratt finali kellu jsir sa mhux aktar tard mit-30 ta' April 2016.

»Illi sussegwentement għal dan il-konvenju gew ippubblikati żewġ Dikjarazzjonijiet Presidenzjali ta' esproprjazzjoni, maħruġa fil-Gazzetta tal-Gvern tat-22 ta' Jannar 2015 u tal-20 ta' April 2015 … … … fejn il- Gvern ta' Malta akkwista b'xiri assolut żewġ ishma rispettivament ta' kwart (1⁄4) indiviż kull wieħed tal-kumpless ta' bini kollu soġġett għall- istess konvenju, għal skop pubbliku, bil-valur għal kull sehem ta' kwart indiviż stabbilit fl-ammont ta' €822,500.

»Illi l-każ odjern jippreżenta fattispeċje partikolari in kwantu jirriżulta li sussegwentement għall-iffirmar tal-konvenju ta' bejgħ u xiri, il-Gvern ta' Malta akkwista, ipso jure, b'effett ta' żewġ Dikjarazzjonijiet Presidenzjali pubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern, kwota komplessiva ta' nofs (1⁄2) indiviż mill-bini in mertu.

B'riżultat ta' dan, l-intimati jikkon- tendu li ma setgħux iktar jonoraw l-obbligazzjonijiet tagħhom, u li lanqas jistgħu jiġu kostretti li jiffirmaw kuntratt finali ta' bejgħ. … … ...

»Illi r-rikorrenti qed jikkontendu fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħhom li l-intimati m'għandhomx ġustifikazzjoni legali biex ma jersqux għall- kuntratt finali ta' bejgħ, peress li kieku kellhom dubju dwar it-titolu tal- intimati kienu jkunu huma li jqajmu l-oġġezzjonijiet.

Ir-rikorrenti komplew isostnu li l-klawsoli fil-konvenju ġew inseriti għall-protezzjoni tagħhom u kienu disposti li jiffirmaw il-kuntratt finali ta' xiri.

id-diversi patti

»Min-naha l-oħra, l-intimati issottolineaw li b'effett taż-żewġ Dikjar- azzjonijiet Presidenzjali ma jistgħux iżjed iwettqu dak li wegħdu fil- konvenju peress li n-nofs indiviż minn dak kollu li jippossjedu ġie trasferit ope legis lill-Gvern ta' Malta.

Konsegwentement skattaw awtomatikament fil-konvenju.

B'riferenza għall-fatt mhux ikkontestat li l-kwoti tal-vendituri fuq il- konvenju ma ġewx preċiżati, mix-xhieda tan-Nutar Angela Georgiev u tan-Nutar Antoine Mckeon jirriżulta li ma kinux ħadmu l-kwota.

Anzi n- Nutar Mckeon lanqas kien jaf x'kienet il-kwota in vendita.

Din kienet għadha il-pożizzjoni anke meta n-Nutar Mckeon kiteb lill-partijiet fis-7 ta' April 2016 biex jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt fid-19 ta' April 2016, meta l-konvenju kellu jiskadi fit-30 ta' April 2016.

riżoluttivi espressi

»Ġie sottomess li l-klawsoli fil-konvenju numri 2, 4, 5 u 6 kif ukoll il- klawsola numru 9 huma patti riżoluttivi espressi.

Minn dan isegwi, skont l-istess intimati, li ma jistgħux jitrasferixxu proprjetà li mhijiex tagħhom, għaliex f'kull trasferiment ta' immobbli għandu jigi garantit il- paċifiku pussess. … … ...

»Fit-trattazzjoni orali gie sottomess li l-espropjazzjoni saret fuq żewġ ishma ta' kwart (1⁄4) indiviż kull wieħed.

Dan is-sehem jappartjeni pro indiviso lil kull wieħed u waħda mill-komproprjetarji, u mhux lir- rikorrenti biss.

Id-dikjarazzjonijiet ma jsemmux sidien partikolari, imma jsemmu sehem indiviż mill-proprjetà.

»Ikkunsidrat … … … illi iżda tali promessa ta' bejgħ u/jew xiri ma tibqax veljanti kemm-il darba jkun hemm raġuni valida fil-liġi li persuna ma tersaqx għall-pubblikazzjoni ta' kuntratt minħabba l-fatt li ma tkunx tista' seħħ kundizzjoni li fuqha jkun ftiehmu.

»… … … l-intimati in sintesi qed jinsistu li b'effett tal-esproprju imwettaq mill-gvern, ma jistgħux iżjed ibigħu dak li wegħdu.

»Illi ma jirriżultax li hemm kontestazzjoni li b'effett taż-żewġ Dikjarazz- jonijiet Presidenzjali ġie trasferit ope legis favur il-gvern in-nofs (1⁄2) indiviż mill-proprjetà, u kwindi n-nofs (1⁄2) indiviż minn dak kollu li jippossjedu l-intimati fil-korp tal-bini deskritt fil-konvenju.

Din il-qorti wkoll taqbel ma' din l-interpretazzjoni tal-intimati dwar l-effett tad- Dikjarazzjoni Presidenzjali u tqis li hija korretta.

»Id-Dikjarazzjonijiet Presidenzjali ma jsemmux l-ismijiet tas-sidien tal- kwoti milquta, li huma kwoti indiviżi, u jwasslu għat-trasferiment ipso jure tas-sehem indiviż mill-proprjetà kollha milquta lill-gvern.

Dan is- sehem jappartjeni lil kull wieħed u waħda mill-komproprjetarji li għandhom kull jedd li jitolbu kumpens mill-gvern għal dan it-teħid ta' proprjetà.

»Kwindi tajjeb jargumentaw l-intimati li huma wkoll ġew milquta bl- esproprju.

Dan seħħ sussegwentement għall-iffirmar tal-konvenju u seħħ indipendentement mill-volontà tagħhom.

Id-diskors kien ikun ben altru li kieku l-intimati kienu konsapevoli li s-sehem li kienu qed iwiegħdu li jbigħu ma kienx kollu tagħhom.

»Għal fini ta' dawn l-eċċezzjoni, tqies li l-intimati kienu in buona fede meta iffirmaw il-konvenju, u ma jistgħux jadempixxu l-obbligazzjonijiet tagħhom minhabba fatturi għal kollox esterni għall-volontà u għall- kontroll tagħhom u li joħolqu impediment definittiv għat-twettiq tal- kuntratt finali ta' bejgħ.

»Fil-ħames eċċezzjoni, l-intimati sostnew li d-dikjarazzjonijiet relattivi ta' esproprju ma jindikawx liema kwoti indiviżi kienu qegħdin jiġu esproprjati mill-awtorità kompetenti; għalhekk l-ordnijiet jaffettwaw nofs indiviż tal-kwota ta' kull komproprjetarju.

Din it-teżi ġà ġiet milqugħa minn din il-qorti ante. … … ...«

L-atturi appellaw b'rikors tal-15 ta' Frar 2019 li għalih il-konvenuti

wieġbu fil-5 ta' Marzu 2019.

L-aggravju tal-appell tal-atturi ġie mfisser

hekk:

»"Illi ma jirriżultax li hemm kontestazzjoni li b'effett taż-żewġ Dikjarazzjonijiet Presidenzjali ġie trasferit ope legis favur il-gvern in-nofs (1⁄2) indiviż mill-proprjetà, u kwindi n-nofs (1⁄2) indiviż minn dak kollu li jippossjedu l-intimati fil-korp tal-bini deskritt fil- konvenju.

Din il-qorti wkoll taqbel ma' din l-interpretazzjoni tal- intimati dwar l-effett tad-Dikjarazzjoni Presidenzjali u tqis li hija korretta.

»"Id-Dikjarazzjonijiet Presidenzjali ma jsemmux l-ismijiet tas- sidien tal-kwoti milquta, li huma kwoti indiviżi, u jwasslu għat- trasferiment ipso jure tas-sehem indiviż mill-proprjetà kollha

Rikors maħluf numru 377/2016/1

milquta lill-gvern.

Dan is-sehem jappartjeni lil kull wieħed u waħda mill-komproprjetarji li għandhom kull jedd li jitolbu kumpens mill- gvern għal dan it-teħid ta' proprjetà.

»"Kwindi tajjeb jargumentaw l-intimati li huma wkoll ġew milquta tal- bl-esproprju.

Dan seħħ sussegwentement għall-iffirmar konvenju u seħħ indipendentement mill-volontà tagħhom.

Id- diskors kien ikun ben altru li kieku l-intimati kienu konsapevoli li s- sehem li kienu qed iwiegħdu li jbigħu ma kienx kollu tagħhom."

»Illi r-rikorrenti appellanti ma jaqblu xejn ma' dan ir-ragunament u jsostnu Ii dan huwa kompletament żbaljat.

»Illi r-rikorrenti appellanti jafu daqs l-intimati illi meta ssir espro- prjazzjoni da parte tal-Istat Malti, dina ssir fil-konfront tal-proprjetà immobbli u mhux fil-konfront ta' persuna fiżika. llli r-rikorrenti appellanti jafu ukoll illi jinkombi fuq is-sid sabiex jirrprova t-titolu tiegħu fil- konfront tal-immobbli lill-Kummissarju tal-Artijiet.

»Illi l-esponenti jissottomettu Ii mhux minnu illi d-Dikjarazzjoni tal- President fejn – f'kull okkazzjoni – ġie esproprjat il-kwart indiviż fil- binja ġewwa I-Belt "jirreferi għall-kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil- proprjetà".

»Illi l-lstat Malti esproprija kwart indiviż tal-proprjetà ġewwa Strada Zekka u mhux kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil-proprjetà jew għas- sehem tal-intimati Gaffarena biss. ld-dikjarazzjonijiet ma jagħmlu ebda riferenza għal persuni fiżiċi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq bini u xejn aktar.

L-esponenti ma jistgħux jifhmu kif ir-rikorrenti qegħdin jonqsu milli jifhmu wieħed mill-kunċetti bażiċi tal-Kodiċi Ċivili tagħna, dak tat- Titolu V, Fuq il-Komunjoni tal-Beni, I-artikoli 489 et seq.

»Illi il-blokk bini ġewwa I-Belt kienet f'idejn erba' familji b'mod indiviż, u fejn allura qatt ma saret d-diviżjoni bejn dawn il-familji u allura kulħadd kien sid (skont is-sehem tiegħu) fil-binja kollha.

Illi meta l-esponenti kien ġie avviċinat sabiex jixtri sehem ta' kwart indiviż, huwa allura xtara dak is-sehem u sar s-sid ta' kwart indiviż tal-utile dominju fil-binja kollha u ħallas biss lil dik il-familja li kienet qiegħda tbigħ u mhux lil kull familja li kellhom sehem fil-binja.

Dawn ix-xorta ta' kuntratti ilhom isiru minn dejjem u ħadd qatt ma ħallas b'mod differenti.

»Illi wkoll ir-rikorrenti qegħdin iħawdu kunċett ieħor bażiku dwar il- komunjoni tal-beni, u cioè x'inhi d-differenza bejn proprjetà immobbli diviża u dik indiviża.

»Illii f'dan il-każ huwa paċifiku illi din il-proprjetà ġewwa l-Belt hija waħda in komun u indiviża.

»Iżda x'kien jigri jekk dik il-proprjetà kienet in komun iżda diviża?

X'kien jiġri jekk l-Istat Malti ried jesproprja sehem indiviż ta' bini in komun iżda diviż?

»Illi r-risposta hija waħda faċli: l-Istat Malti kien ikun irid jikkumpensa kull koproprjetarju billi l-esproprjazzjoni kkonċernata tkun qiegħda tolqot kull parti tal-proprjetà in komun iżda diviża.

»Illi għalhekk huwa ċar illi r-rikorrenti ibbażaw il-kawża tagħhom fuq kunċett legali li ma japplikax għal din il-kawza billi l-fond de quo huwa wieħed indiviż u mhux wieħed diviż.

»Illi f'dan il-każ ħareġ b'mod ċar illi l-Istat Malti sar sid ta' żewġ ishma ta' kwart indiviż u kkumpensa lill-esponenti li wkoll kellhom titolu ta' żewġ ishma ta' kwart indiviż u li għalhekk, skont ll-Kodiċi Ċivili, kollox sar sew u kull interpretazzjoni oħra hija żbaljata.

Illi li kieku r- raġunament tar-rikorrenti kellu jreġġi, kieku il-mijiet ta' eluf ta' kuntratti ta' bejgħ ta' sehem indiviż li saru f'pajjiżna saru kollha ħażin.

Illi għaldaqstant l-esponenti jissottomettu illi din il-kawżali hija kompleta- ment infondata fil-fatt u fid-dritt.

»Illi għalhekk l-intimati f'din il-kawża kien għad kellhom is-sehem tagħhom kollu li kienu kkuntrattaw għalih fil-konvenju de quo.

»Illi dwar is-sitt, seba', tmien u disa' eċċezzjonijiet, dawna kollha jsegwu minn dak li ntqal hawn fuq.

Dawn il-klawsoli jirrigwardaw numru ta' kundizzjonijiet li gew inseriti fil-konvenju de quo, u cioè dawk dwar litigazzjoni pendenti, esproprjazzjoni u l-garanzija ta' paċifiku pussess.

»llli allura jekk din l-onorabbli qorti tilqa' t-teżi tar-rikorrenti appellanti li l-esproprjazzoni ma laqtitx is-sehem tal-intimati, allura jsegwi li dawn il-kundizzjonijiet ma joltqtux lil dan il-konvenju u għalhekk ma hemmx ostakolu li l-att finali ta' bejgħ isir bejn il-partijiet.«

Ir-raġunijiet u l-argumenti tal-atturi appellanti ma humiex għalkollox

ċari, u f'xi partijiet jidhru anke kontradittorji għal xulxin.

minnhom igħidu illi huma "jafu daqs l-intimati illi meta ssir espro-

prjazzjoni da parte tal-Istat Malti, dina ssir fil-konfront tal-proprjetà

immobbli u mhux fil-konfront ta' persuna fiżika", iżda mbagħad igħidu

illi "mhux minnu illi d-Dikjarazzjoni tal-President fejn – f'kull okkazzjoni

– ġie esproprjat il-kwart indiviż fil-binja ġewwa I-Belt 'jirreferi għall--

kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil-proprjetà'".

Igħidu wkoll illi "l-lstat Malti esproprija kwart indiviż tal-proprjetà

ġewwa Strada Zekka u mhux kwart indiviż fuq l-ishma kollha fil-

proprjetà jew għas-sehem tal-intimati Gaffarena biss": din l-osserv-

azzjoni hija kontradditorja fiha nfisha, għax jew ġie esproprjat sehem

minn erbgħa tal-ishma kollha, inkluż għalhekk sehem il-konvenuti, jew

ġie esproprjat biss is-sehem minn erbgħa tal-atturi.

Rikors maħluf numru 377/2016/1

Minkejja dawn il-kontradizzjonijiet, jidher li l-argument tal-atturi ess-

enzjalment hu illi l-esproprjazzjoni laqtet biss is-sehem tal-atturi stess

u ma laqtitx ukoll is-sehem tal-konvenuti, u għalhekk is-sehem tal-

konvenuti għadu sħiħ u dawn għadhom jistgħu jbigħu dak li ntrabtu li

jbigħu.

Din it-teżi tal-atturi iżda hija ħażina.

Id-Dikjarazzjonijiet tal-President1

igħidu illi qiegħed jinkiseb "kwart indiviż ta' blokk bini … … ..." bla ma

jgħidu xejn dwar mingħand min dak is-sehem qiegħed jinkiseb; ma

jingħadx li qiegħed jinkiseb is-sehem li għandhom l-atturi f'dak il-bini

għax, kif igħidu l-atturi stess fir-rikors tal-appell, "meta ssir espro-

prjazzjoni … dina ssir fil-konfront tal-proprjetà immobbli u mhux fil-

konfront ta' persuna fiżika".

Imbagħad l-art.

22(8) tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal

Skopijiet Pubbliċi [Kap. 88], li kienet fis-seħħ fiż-żmien relevanti, igħid

»(8) Hekk kif issir id-Dikjarazzjoni mill-President skont din l-Ordinanza li xi art għandha tkun akkwistata bix-xiri assolut tagħha, … … … il- proprjetà assoluta ta' dik l-art għandha bis-saħħa ta' din l-Ordinanza u mingħajr ebda assikurazzjoni jew formalità oħra, tkun trasferita lejn u tkun akkwistata mill-awtorità kompetenti libera u franka minn kull piż, ipoteka jew privileġġ u bil-pertinenzi kollha tagħha … … ...«

Dan ifisser illi hekk kif saru id-Dikjarazzjonijiet tal-President żewġ

ishma minn erbgħa tas-sehem li kellhom il-konvenuti ma baqgħux

aktar tagħhom għax inkisbu mill-gvern.

L-analoġija li fittxew li jagħmlu l-atturi ma' bejgħ ta' sehem indiviż bejn

privati ma għandha x'taqsam xejn ma' dak li jiġri meta sseħħ

esproprjazzjoni.

Meta jsir kuntratt ta' trasferiment bejn privati jgħaddi

biss is-sehem tal-parti li tidher bħala bejjigħ fuq dak l-att, u ebda

sehem ta' terzi ma jintlaqat, waqt li f'esproprjazzjoni jintlaqtu l-ishma

L-aggravju tal-appell huwa għalhekk ħażin u, ladarba l-appell hu

msejjes biss fuq dak l-aggravju, l-appell ma jistax jintlaqa', għax il-qorti

tqis biss l-aggravji li jkunu saru.

Għalhekk, jekk il-fatt li l-esproprjazzjoni tolqot ukoll sehem mis-sehem

tal-konvenuti għandux iwassal għall-konsegwenza li l-konvenju jinħall

u ma jibqax jorbot hija kwistjoni li din il-qorti ma hijiex sejra tidħol fiha

u għalhekk ma hijiex sejra tippronunzja ruħha dwarha għax ma sar

ebda appell dwar hekk.

Magħmula din il-preċiżazzjoni, il-qorti għar-raġunijiet miġjuba fuq

tiċħad l-appell.

L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm tal-appell,

iħallsuhom l-atturi appellanti.

Tonio Santoro Meli

Anthony Puli. Meli

Giannino Azzopardi Mamo suda President Deputat Reġistratur gr


Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:289560 Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

ĠIA' KUMPILAZZJONI NRU.

381/02: IL-PULIZIJA (SPETTUR HUBERT CINI, SPETTUR DORIETTE CUSCHIERI) V. CARLO (CARMEL HORACE) SCHEMBRI (ID.

660326M) (APPLIKAZZJONI TAL-PRINCIPJU TAN-NON-RETROATTIVITA' GĦALL-LIĠI LI TIRREGOLA L- PRESKRIZZJONI – JEKK F'KAZ TA' REAT KONTINWAT GHANDUX JITTIEHED QIES TAZ-ZIEDA FIL-PIENA GĦALL-FINIJIET TA' PRSKRIZZJONI TAĦT L-ART.

689 TAL-KAPITOLU 9 TAL-LIGIJIET TA' MALTA)

24 ta' Ġunju 2021

MAĠISTRAT: DR. VICTOR G. AXIAK

IL-QORTI,

wara li rat l-akkużi maħruġa kontra Carlo (Carmel Horace) Mifsud Aquilina ta' 27 sena, iben Philip u Maria Carmela nee' Brancaleone, imwieled Ħaż-Żabbar fit-22 ta' Awissu 1974, residenti fl-indirizz: 294, Astra Blgs., Flat 4, Triq Bwieraq, Tal-Pieta', detentur tal-karta tal-identità numru 666177M u lvan Pace Schembri Diacono ta' 31 sena, iben Victor u Lily nee' Xuereb Belli, imwieled Attard fit-30 ta' Awissu 1970, residenti fl-indirizz: 79/2 Triq Sant' Ursola, In-Nadur, detentur tal-karta tal-identità numru IN-NADUR (lkoll imsejjħa "l-imputati" jew "id-Difiża"),

wara li rat li fis-seduta tal-24 ta' Settembru 2002 tagħhom iddikjaraw li ma' kellhomx oġġezzjoni li l-każ jiġi trattat bil-proċedura sommarja,

l-imputati waqt l-eżami

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

wara li rat il-kunsens tal-Avukat Ġenerali tal-21 ta' Mejju 2002 sabiex il-kawża fil- konfront taż-żewġ imputati tiġi trattata bi proċedura sommarja,

wara li rat li l-kawża kienet tħalliet

fis-seduta tal-11 ta' Marzu 2015,

wara li rat illi din il-kawża ġiet assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta permezz tal- assenjazzjoni magħmula ai termini tal-Artikolu 520(1)(a) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta u tal-Artikolu 11(9) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta b'effett mill-10 ta' Mejju 2019,

wara li rat li permezz tar-rikors ippreżentat fis-27 ta' Awwissu 2020 il-Prosekuzzjoni sine die talbet li din il-Qorti tirriappunta din il-kawża, liema talba ġiet milqugħa mill-Qorti,

wara li rat li fis-seduta tat-12 ta' Novembru 2020 il-kawża reġgħet tħalliet

wara li rat li permezz tar-rikors ippreżentat fid-29 ta' Diċembru 2020 il-Prosekuzzjoni reġgħet talbet li din il-Qorti terġa tirriappunta din il-kawża, liema talba ġiet milqugħa mill-Qorti permezz tad-digriet tagħha tat-13 ta' Jannar 2021,

wara li rat li fis-seduta tat-3 ta' Ġunju 2021, id-Difiża ssollevat l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni tal-imputazzjonijiet kollha u l-Qorti tatha żmien ġimgħatejn sabiex tressaq nota b'riferenzi in sostenn tal-eċċezzjoni msemmija u lill-Prosekuzzjoni sabiex tressaq 7 nota responsiva entro ġimgħa min-notifika,

wara li rat in-nota ta' riferenzi ppreżentata mid-Difiża fil-15 ta' Ġunju 2021,

wara li rat li fis-seduta tal-lum 24 ta' Ġunju 2021 il-Prosekuzzjoni u d-Difiża ddikjaraw li m'għandhom xejn x'iżidu fir-rigward tal-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni,

wara li fliet il-verbali u d-dokumenti l-oħra kollha li ġew esebiti fil-kors tal-kawża,

Il-Pulizija ressqet lill-imputati taħt arrest bis-segwenti imputazzjonijiet u ċioe talli fit-13 ta' Ġunju 2001 u f'dati oħra, f'dawn il-Gżejjer, b'diversi atti magħmulin fi żminijiet differenti, iżda li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magħmula b'riżoluzzjoni waħda:

Sentenza qed tagħti din is-

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid Tal-Pieta'

għamlu falsifikazzjonijiet fi skritturi kummerċjali jew ta' bank privat, b'falsifikazzjoni jew b'tibdil fl-iskrittura jew fil-firem, billi ħolqu pattijiet, dispożizzjonijiet jew obbligi foloz jew ħelsien falz minn obbligi, jew billi daħħlu dawn il-pattijiet, dispożizzjonijiet, obbligi jew ħelsien minn obbligi f'dawk l-atti jew skritturi wara li kienu jew iffurmati, inkella billi żiedu jew biddlu klawżoli, dikjarazzjonijiet jew fatti, illi dawk l-atti jew skritturi kellhom ikollhom fihom jew kellhom jippruvaw.

Jew aktar li għamlu użu minn tali skritturi u ċioe numru ta' cheques tal-Bank of In-Nadur b'valur ta' madwar Lm2848 għad-detriment ta' Anthony Brincat Vassallo u oħrajn.

Dan bi ksur tal-artikoli 18, 183, 184, 185 u 186 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, iffalsifikaw ċedoli jew dokumenti oħra, illi meta jiġu ppreżentati wieħed jista' jirċievi bihom ħlas, jew jiġbor depożitu jew rahan minn bank jew stabbiliment ieħor pubbliku.

Jew aktar għamlu użu minn tali ċedoli jew dokumenti.

U dan bi ksur tal-artikli 18, 167 u 169 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta,

b'mezzi kontra l-liġi, jew billi għamlu użu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi inqdew b'qerq ieħor, ingann, jew billi urew ħaġa b'oħra sabiex iġiegħlu titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila, setgħa fuq ħaddieħor, jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqlu tama jew biża dwar xi ġrajja kimerika, għamlu qliegħ ta' madwar Lm2848 bi ħsara ta' ħaddieħor.

U dan bi ksur tal-artikli 18, 308, 309 u 310 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Din il-kawża rat il-bidu tagħha iżjed minn tmintax-il sena ilu u għaddiet minn taħt erba' ġudikanti differenti sakemm ġiet assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta b'effett mill-10 ta' Mejju 2019.

Iċ-ċirkustanzi u r-raġunijiet li wasslu għal dan id-dewmien kollu kienu varji u jinkludu żewġ seduti li ġew differiti minħabba theddida ta' bomba fl-edifiċju tal-Qorti u tnejn oħra minħabba l-effetti tal-pandemija tal-Covid-19, ħdax- il seduta li ġew differiti minħabba l-indisponibilita' tal-Prosekuzzjoni u tnax-il seduta li ġew differiti minħabba l-indisponibilita' ta' xi wieħed mill-imputati.

Il- kawża marret erbgħin seduta, kien hemm tnejn biss li matulhom nstemgħu xi xhieda u filfatt mit- 22 ta' Jannar 2003 'l quddiem ma' tressaq ħadd iżjed jixhed!

Il-Qorti m'hijiex ser tidħol fuq min kien jew kienu l-perċimes wara din is-saga farseska iżda hija ironija kbira illi d-deċiżjoni li trid tieħu llum ġiet xprunata proprju minn dan id-dewmien

u ġiet riappuntata f'żewġ okkażjonijiet differenti.

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

esaġerat fil-proċess ġudizzjarju, dewmien li qajla huwa aċċettabbli f'soċjetà demokratika mibnija fuq is-saltna tad-dritt.

Kif ġa ngħad, fis-seduta tat-3 ta' Ġunju 2021, id-Difiża ssollevat l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni.

Il-Qorti sejra qabel xejn tgħaddi biex tqis liema huwa l-perjodu ta' preskrizzjoni applikabbli għar-reati in deżamina.

Il-perjodu ta' preskrizzjoni applikabbli

L-ewwel imputazzjoni tirrigwarda r-reati ipotezzati taħt l-Artikolu 183 u 184 tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta (u għalkemm il-Prosekuzzjoni kkwotat ukoll l-Artikoli 185 u 186 dawn ma' jirrafiguraw imkien fir-reati addebitati lill-imputati): '183.

Kull persuna oħra li tagħmel falsifikazzjoni f'att awtentiku u pubbliku, jew fi skrittura kummerċjali jew ta' bank privat, b'falsifikazzjoni jew b'tibdil fl-iskrittura jew fil-firem, billi toħloq pattijiet, dispożizzjonijiet jew obbligi foloz jew ħelsien falz minn obbligi, jew billi ddaħħal dawn il-pattijiet, dispożizzjonijiet, obbligi jew ħelsien minn obbligi f'dawk l-atti jew skritturi wara li jkunu ġew iffurmati, inkella billi żżid jew tbiddel klawsoli, dikjarazzjonijiet jew fatti, illi dawk l-atti jew skritturi kellhom ikollhom fihom jew kellhom jippruvaw, teħel, meta tinsab ħatja, il-piena ta' priġunerija minn tlettax-il xahar sa erba' snin, bir-reklużjoni jew mingħajrha.' '184.

Kull persuna li xjentement tagħmel użu minn att, kitba jew skrittura falza msemmija fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, teħel, meta tinsab ħatja, il-piena stabbilita għall-awtur tal-falsifikazzjoni

It-tieni imputazzjoni hija dwar ir-reati ravviżati taħt l-Artikoli 167(1) u 169 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta: '167.

(1) Kull min jiffalsifika ċedola, polza, ordni, jew dokumenti oħra, illi meta jiġu preżentati wieħed jista' jirċievi bihom ħlas, jew jieħu l-kunsinna ta' oġġetti, jew jiġbor depożitu jew rahan minn uffiċċju pubbliku, jew minn bank jew stabbiliment pubbliku ieħor imwaqqaf jew magħruf b'xi att pubbliku tal-Gvern, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn tlettax-il xahar sa erba' snin, bir-reklużjoni jew mingħajrha.' '169.

Kull min xjentement jagħmel użu minn waħda mill-karti msemmijin fl-artikoli 166, 167 u 168, jeħel, meta jinsab ħati, l-istess piena bħall-awtur.'

It-tielet imputazzjoni hija dwar ir-reati ravviżati taħt l-Artikoli 308, 309 u 310 tal- Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta: '308.

Kull min, b'mezzi kontra l-liġi, jew billi jagħmel użu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi jinqeda b'qerq ieħor, ingann, jew billi juri ħaġa b'oħra sabiex iġiegħel titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila, setgħa fuq ħaddieħor, jew ta' krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqal tama jew biża' dwar xi ġrajja kimerika, jagħmel qligħ bi ħsara ta' ħaddieħor, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn sena sa seba' snin.' '309.

Kull min, bi ħsara ta' ħaddieħor, jagħmel xi qligħ ieħor b'qerq, mhux imsemmi fl- artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena tkun ta' priġunerija minn xahrejn sa sentejn jew il-multa.' '310.

(1) Fil-każijiet imsemmija f'dan is-sub-titolu - … (b) meta l-ammont ta' ħsara magħmula mill-ħati huwa aktar minn ħames mitt euro (€500) iżda mhux aktar minn ħamest elef euro (€5000), il-piena tkun ta' priġunerija minn sitt xhur sa erba' snin ...'

Finalment huwa applikabbli ukoll l-Art.

18 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta stante illi l- imputati ġew mixlija li fl-aġir tagħhom wettqu diversi atti, ukoll jekk fi żminijiet differenti, li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magħmulha b'riżoluzzjoni waħda: '18.

Meta d-diversi atti magħmulin mill-ħati, ukoll jekk fi żminijiet differenti, ikunu jiksru l-istess dispożizzjoni tal-liġi, u jkunu ġew magħmula b'riżoluzzjoni waħda, dawn l-atti jitqiesu bħala reat wieħed, imsejjaħ reat kontinwat, iżda l-piena tista' tiżdied minn grad sa żewġ gradi.'

Fir-rigward tal-perjodu ta' preskrizzjoni li huwa applikabbli, l-Art.

688 tal-Kap.

9 jipprovdi kif ġej: '688.

Bla ħsara ta' fejn il-liġi tiddisponi xort'oħra, l-azzjoni kriminali taqa' bi preskrizzjoni - (a) bl-egħluq ta' għoxrin sena għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' mhux anqas minn għoxrin sena;

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid Tal-Pieta'

(b) bl-egħluq ta' ħmistax-il sena għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' anqas minn għoxrin sena u mhux anqas minn disa' snin; (ċ) bl-egħluq ta' għaxar snin għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' anqas minn disa' snin u mhux anqas minn erba' snin; (d) bl-egħluq ta' ħames snin għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' anqas minn erba' snin u mhux anqas minn sena; (e) bl-egħluq ta' sentejn għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' anqas minn sena, jew tal-multa jew għall-pieni tal-kontravvenzjonijiet; (f) bl-egħluq ta' tliet xhur għall-kontravvenzjonijiet, u għall-inġurji bil-fomm suġġetti għall-pieni tal-kontravvenzjonijiet.'

L-Artikolu 689 tal-Kap.

9 imbagħad jipprovdi li: '689.

Għall-effetti tal-preskrizzjoni għandu jittieħed qies tal-piena li għaliha r-reat ikun ordinarjament suġġett, apparti minn kull skuża jew ċirkostanza oħra partikulari li, minħabba fiha, skont il-liġi, ir-reat ikun suġġett għal piena iżgħar; lanqas ma għandu jittieħed qies taż-żieda fil-piena minħabba reċidiva'

Fil-ġurnata tal-lum, ir-reati li huma addebitati lill-imputati huma suġġetti għall- perjodu ta' preskrizzjoni segwenti:

L-ewwel imputazzjoni Kemm taħt l-Art.

Massimu tal-piena stabbilita Perjodu ta' preskrizzjoni

It-tieni imputazzjoni

It-tielet imputazzjoni

kemm taħt l-Art.

184: 4 snin priġunerija Kemm taħt l-Art.

167(1) u kemm taħt l-Art.

169: 4 snin priġunerija Art.

308: 7 snin priġunerija.

309: Sentejn priġunerija.

310(1)(a): Disa' snin priġunerija.

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:Brincat Vassallo Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

L-Art.

689 fuq imsemmi però jsemmi biss ir-reċidiva u mhux ukoll ir-reat kontinwat bħala ż-żieda fil-piena li tagħha l-Qorti m'għandiex tieħu qies għall-effetti tal- preskrizzjoni.

Fuq dan il-punt il-Qrati tagħna ma' addottawx posizzjoni waħda v. Charlot Xuereb Belli konsistenti u kif qalet il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet "

Nru. 204/2019 CSH, 07/07/2020): "teżisti nuqqas ta' kjarita fl-artikolu 689 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jekk f'kaz ta' reat kontinwat ghandux jittiehed qies taz-zieda fil-piena meta jigi kkunsidrat liema perjodu ta' preskrizzjoni huwa applikabbli."

F'din l-istess sentenza l-Qorti qalet hekk: "...tezisti gurisprudenza li tipprovdi li l-artikolu 689 tal-Kapitolu 9 huwa car fis-sens li ma ghandux jittiehed qies taz-zieda fil-piena minhabba r-recediva li jfisser li a contrario sensu la darba l-legislatur ma jsemmix li ma ghandux jigi kkunsidrat iz- zieda fil-piena f'reati kontinwati ifisser li tali zieda ghandha tittiehed in konjizzjoni sabiex jigi stabbilit liema perjodu ta' preskrizzjoni japplika9.

Minn naha l-ohra tezisti gurisprudenza li qieset in-nuqqas ta' kjarita f'din id-disposizzjoni u li ghalhekk strahet fuq il-fatt li d-disposizzjoni tipprovdi li ghall-effetti tal-preskrizzjoni ghandu jittiehed qies tal-piena li ghaliha r-reat ikun ordinarjament suggett u li ghalhekk interpret dan li jfisser li ai fini ta' preskrizzjoni ma jittiehdux cirkostanzi li jistghu iżidu l-piena mill- piena originali tar-reat."

Il-Qorti fis-sentenza ċitata għaddiet biex tabbraċja l-interpretazzjoni iżjed favorevoli għall-imputat u ċioe li ż-żieda fil-piena minħabba l-kontinwita' ta' reat m'għandiex tittieħed in konsiderazzjoni għall-finijiet ta' preskrizzjoni. noluit tacuit Il-Qorti hija iżjed propensa sabiex tapplika l-prinċipju illi reat ikun ordinarjament suġġett" qies taż-żieda fil-piena minħabba reċidiva"

Li jfisser li darba l-leġislatur għoġbu jikkwalifika l-kliem

"li għaliha r- jittieħed

billi daħħal ukoll l-kunċett li m'għandux "

oħra fejn jista' jkun hemm żieda fil-piena (bħal fil-każ ta' reati kontinwati taħt l-Art.

u ma' semmiex speċifikament każijiet

Ara pereżempju " Numru 261/1989 NGS, 30/09/2013), " Ġudikatura Kriminali, Numru 557/1996 NGS, 18/10/2013) u 360/2015, 29/10/2018)

" (Qorti tal-Maġistrati Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, " (Qorti tal-Maġistrati Bħala Qorti ta'

18), allura ma' kellux l-intenzjoni li jeskludi tali żidiet mill-kunsiderazzjoni tal-Qorti għall-finijiet tal-preskrizzjoni.

Għalhekk li kieku l-Qorti kellha tapplika l-liġi li hija perjodu ta' preskrizzjoni applikabbli kien ikun kif ġej:

llum il-ġurnata, l-

L-ewwel imputazzjoni Kemm taħt l-Art.

It-tieni imputazzjoni

It-tielet imputazzjoni

kemm taħt l-Art.

184: 4 snin priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi 6 snin Kemm taħt l-Art.

167(1) u kemm taħt l-Art.

169: 4 snin priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi 6 snin Art.

308: 7 snin priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi 10 snin.

309: Sentejn priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi 4 snin.

310(1)(a): Disa' snin priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi għoxrin sena.

Madanakollu kif jingħad fl-Artikolu 27 tal-Kap.

Jekk il-piena stabbilita mil-liġi li tkun isseħħ fiż-żmien tal-kawża u dik li kienet isseħħ fiż-żmien li sar ir-reat ma jkunux xorta waħda, għandha tingħata l-piena l- anqas gravi."

Il-Qorti għalhekk trid tara x'kienet sewwasew il-piena applikabbli għar-reati in kwistjoni fid-data ta' meta allegatament seħħew ir-reati.

L-aħħar data ta' meta setgħu seħħew dawn ir-reati kienet dik tat-13 ta' Ġunju 2001.

Jekk il-piena applikabbli f'tali data kienet waħda iżjed favorevoli għall-imputat allura għandha tkun dik il-piena li tapplika llum il-ġurnata.

Fil-ġurnata msemmija, ir-reati addebitati lill-imputati kienu suġġetti għall-pieni u għall-perjodu ta' preskrizzjoni segwenti:

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid Tal-Pieta'

L-ewwel imputazzjoni Kemm taħt l-Art.

Massimu tal-piena stabbilita Perjodu ta' preskrizzjoni

It-tieni imputazzjoni

It-tielet imputazzjoni

kemm taħt l-Art.

167(1) u kemm taħt l-Art.

308 – sena priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi sentejn.

309: tlett xhur li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi 4 snin.

310(1)(a) – 3 snin priġunerija li b'żieda massima ta' żewġ gradi tiġi ħames snin.

Il-Qorti sejra issa tgħaddi biex tqis minn meta beda jiddekorri l-perjodu ta' preskrizzjoni applikabbli.

Minn meta beda jiddekorri l-perjodu tal-preskrizzjoni

Skond il-liġi viġenti illum il-ġurnata: '687 (2) Iż-żmien ta' preskrizzjoni għar-rigward ta' kull reat kriminali għandu jkun sospiż mill-waqt li imputazzjoni u, jew att ta' akkuża jiġu notifikati lill-persuna akkużata jew imputata sa dak iż-żmien meta tingħata sentenza finali u definittiva fil- proċedimenti li jkunu inbdew bħala riżultat ta' dik l-imputazzjoni jew att ta' akkuża.'

Dan is-subartikolu daħal fis-seħħ permezz tal-Att III tal-2002 fid-9 ta' April 2002.

Mill-atti tal-proċess jirriżulta illi l-ewwel darba li l-imputat Carlo Mifsud Aquilina ġie

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

notifikat bil-kawża kien fil-21 ta' Mejju 2002.

Fl-ewwel seduta, ċioe dik tal-21 ta' Ġunju 2002, deher l-imputat l-ieħor Ivan Gata! Schembri Diacono u b'hekk dik kienet l-ewwel ġurnata li dan l-imputat jista' jitqies bħala li kien notifikat bl-imputazzjonijiet miġjuba kontrih.

Dan ifisser illi l-ewwel darba li l-imputati ġew notifikati bl- imputazzjonijiet miġjuba kontrihom kien diġa daħal fis-seħħ l-Att III tal-2002 u allura kien diġa beda japplika l-Art.

687(2) li kif għedna jipprovdi illi l-preskrizzjoni tiġi sospiża minn meta l-imputazzjoni tiġi notifikata lill-imputat sal-ġurnata li tingħata sentenza li tkun Il-punt kruċjali f'dan kollu huwa jekk il-Qorti għandiex taċċetta l-argument imqajjem mid-Difiża fin-nota ta' riferenzi tagħha li għandha tapplika l-liġi ta' preskrizzjoni li kienet in vigore fid-data ta' meta allegatament ġew kommessi r-reati addebitati lill- imputati (ċioe l-aħħar data indikata fiċ-ċitazzjoni, 13 ta' Ġunju 2001) u mhux id-data ta' meta l-imputati ġew notifikati bl-imputazzjonijiet.

Jekk il-Qorti taċċetta l- argument tad-Difiża u tapplika l-liġi ta' preskrizzjoni li kienet applikabbli fit-13 ta' Ġunju 2001, ikun ifisser illi ma' tkunx tista' tqis l-Art.

687(2) peress li dan ma' kienx jeżisti dakinhar, iżda minflok tapplika d-disposizzjonijiet tal-Art.

693(1) li jipprovdi biss li ż-żmien ta' preskrizzjoni jiġi interrott (u mhux sospiż) b'kull att tal- proċediment li jiġi nnotifikat lill-imputat dwar il-fatt li għalih ikun imputat.

Issa peress illi kif ser jingħad iżjed 'l quddiem, l-imputati ma' dehru għall-ebda seduta mid-9 ta' Marzu 2009 sat-22 ta' Frar 2021 u mill-proċess ma' jirriżultax illi f'dak il- perjodu ġew notifikati b'xi atti jew li nħareġ xi mandat ta' arrest fil-konfront tagħhom, isegwi għaldaqstant illi jekk il-Qorti taċċetta l-argument tad-Difiża, l- imputazzjonijiet kollha jiġu meqjusa bħala li ġew preskritti bit-trapass ta' żmien.

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid Tal-Pieta'

Il-Pulizija v. Carmel sive Charles Vassallo Gat

Dan l-insenjament tal-Professur Mamo għamlitu tagħha l-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet: " 497/12 DS, 7/12/2016).

F'din il-kawża, b'differenza minn dik odjerna, ċ-ċitazzjoni kienet ġiet ippreżentata qabel id-dħul fis-seħħ tal-Att III tal-2002.

Filfatt kienet ġiet ippreżentata fl-1993 u dan dwar reati allegatament kommessi fl-1991 u fl-1992.

Wara li kkwotat lil Professur Mamo, sewwasew il-bran fuq imsemmi, il-Qorti tal- Appell qalet hekk: "Bħalma anke jaċċetta l-Avukat Ġenerali il-liġi kif kienet viġenti fiż-żmien ta' l-allegati reati hija l-liġi l-aktar favorevoli għall-appellat (allura imputat).

Għalhekk irid jiġi eżaminat jekk tul is-snin il-preskrizzjoni nkisritx kif jgħid is- subartikolu (1) ta' l-artikolu 693 tal-Kodiċi Kriminali."

Ġara li l-imputat appellat kien deher quddiem l-Ewwel Qorti fil-5 ta' Marzu 2002 u baqa' ma' deherx sas-seduta tas-16 ta' Ottubru 2012 (inkluż tali seduta) meta imbagħad l-Ewwel Qorti ddeċidiet li l-każ kien waqa' preskritt.

L-appellat ġie biss notifikat fl-20 ta' Settembru 2013 bir-rikors ta' appell u l-avviż għas-smigħ ta' l- appell.

Peress li bejn dawn iż-żewġ dati laħqu ddekorrew ħdax-il sena sitt xhur u ħmistax-il ġurnata, il-Qorti ddikjarat illi l-azzjoni fir-rigward ta' l-ewwel imputazzjoni waqgħet preskritta.

Fis-sentenza fl-ismijiet: " 02/05/1994), il-Qorti qalet hekk: "9.

F'materja kriminali, ghall-inqas, il-ligi procedurali hija min-natura taghha retroattiva.

Jigifieri bhala regola, ghal dak li jirrigwarda procedura, il-ligi li ghandha tigi applikata hija dik in vigore fi zmien il-proceduri, minkejja li fi żmien il- kommissjoni tar-reat il-proceduri setghu kienu regolati b'ligi differenti.

Dan huwa applikabbli irrispettivament minn jekk il-ligi precedenti kinitx izjed jew inqas favorevoli ghall-imputat.

" (Qorti tal-Appell Kriminali,

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:127671 Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

Il-ligi sostanzjali, ghall-kuntrarju, bhala regola, ma tapplikax retrospettivament.

Ghandha tigi applikata l-ligi in vigore fid-data tal-kommissjoni tar-reat, sakemm ma tkunx inqas favorevoli ghall-imputat.

Fil-Kodici Kriminali, l-preskrizzjoni hija trattata fit-Tieni Ktieb intestata "Ligijiet ta' Procedura Kriminali."

Ghalhekk jidher li l-ligi dwar il-preskrizzjoni ghandha titqies bhala ligi procedurali.

Apparentement allura, a tenur tar-regola generali premessa fil-paragrafi 9 u 10 hawn fuq, kwantu ghall-preskrizzjoni ghandha tigi applikata l-ligi fis-sehh fi zmien il-procediment, anki retroattivament a rigward reat kommess f'data preċedenti li fiha kienet in vigore ligi ohra.

B'danakollu l-ligi dwar il-preskrizzjoni, fl-essenza u fl-operazzjoni prattika taghha, realment hija istitut tal-ligi sostanzjali u mhux procedurali.

Din il-ligi ma tirrigwardax il-process jew il-forma tal-proceduri, izda tirrigwarda l-iskop u l-oggett ta' dawn il- proceduri.

Tirrigwarda l-fini li l-amministrazzjoni tal-gustizzja tfittex, u mhux il-mezzi li bihom dak il-fini ghandu jigi miksub.

Ghalhekk fil-kaz tal-preskrizzjoni, il-ligi recenti ma ghandhiex tigi applikata retroattivament.

Ma ghandhiex tigi hekk applikata, jigifieri, sakemm ma tkunx aktar favorevoli ghall-imputat … 14.

Din il-Qorti tikkondividi din l-opinjoni (tal-Professur Anthony Toledo) anke ghaliex thoss li … hija konkordi mal-volonta` tal-legislatur espressa fl-artikolu 27 tal-Kodici Kriminali.

Dan l-artikolu jghid li jekk il-piena stabbilita mil-ligi li tkun issehh fizzmien tal-kawza u dik li kienet issehh fiz-zmien li sar irreat ma jkunux xorta wahda, ghandha tinghata l-piena lanqas gravi.

Ovvjament u "a fortiori", jekk skond xi wahda minn dawn il-ligijiet, l-att ta' l-imputat ma jkun soggett ghal ebda piena, ebda piena allura ma ghandha tinghata".

Din il-posizzjoni tidher li ġiet addottata b'mod pjuttost konsistenti mill-Qrati tagħna 12

u l-Qorti tikkondividiha b'mod sħiħ.

Għalhekk il-Qorti tqis li hija m'għandiex tieħu in konsiderazzjoni l-Art.

687(2) għall- finijiet tal-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni stante illi din ma' kienetx teżisti fiż-żmien li allegatament l-imputati wettqu r-reati addebitati lilhom.

Ara fost oħrajn

Nru 557/1996 NGS, 18/10/2013) u " Ġudikatura Kriminali, Nru: 571/2001 JD, 08/10/2018)

(Qorti tal-Maġistrati Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, " (Qorti tal-Maġistrati Bħala Qorti ta'

Sentenza tal-24.06.2021 ECLI:MT:GKS:2021:Toledo Sessjoni tal-Għid il-Ħamsin

Kif diġa ingħad iżjed 'l fuq f'din is-sentenza, l-imputati ma' dehru għall-ebda seduta mid-9 ta' Marzu 2009 sat-22 ta' Frar 2021 u mill-proċess ma' jirriżultax illi f'dak il- perjodu ġew notifikati b'xi atti jew li nħareġ xi mandat ta' arrest fil-konfront tagħhom.

B'mod kronoloġiku, wara s-seduta tad-9 ta' Marzu 2009 fejn dehru ż-żewġ imputati, kien hemm tnax-il seduta li matulhom l-imputati ma' dehrux sakemm fis- seduta tal-20 ta' Novembru 2013 il-Qorti għamlitha ċara li kienet qed tagħti l-aħħar differiment qabel ma' titfa l-kawża . ħadd u għalhekk il-Qorti ddiferiet il-kawża iżjed minn sitt snin mill-aħħar dehra tal-imputati u matul tali perjodu l-istess imputati ma' kienux ġew notifikati b'xi atti u lanqas ma' inħareġ xi mandat ta' arrest kontrihom.

Għalhekk f'dak l-istadju parti mit-tielet imputazzjoni, u ċioe dik li tirrigwarda l-Art.

308 u l-Art.

309 kienet diġa preskritta.

Sussegwentement meta l- kawża ġiet riappuntata minn din il-Qorti kif presjeduta għat-12 ta' Novembru 2020 , laħqu għaddew iżjed minn għaxar snin mill-aħħar dehra tal-imputati u allura l-imputazzjonijiet kollha ġew preskritti f'dak l-istadju.

Meta eventwalment l- imputati dehru quddiem din il-Qorti kif presjeduta, fis-seduta tat-22 ta' Frar 2021, kien laħqu għaddew kważi tnax-il sena mill-aħħar dehra tagħhom.

Fil-11 ta' Marzu 2015 reġa ma' deher

Sa' dakinhar kienu ġa għaddew

Deċiżjoni

Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti tiddikjara l-azzjoni kriminali fir-rigward tal- imputazzjonijiet kollha preskritta fil-konfront taż-żewġ imputati u għalhekk tilliberahom minn kull imputazzjoni u ħtija.

Maġistrat

Reġistratur