QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' Novembru 2020

Numru 15 Rikors numru 288/15 Maria sive Miriam Ellul Martin għan-nom u in rappreżentanza tal-imsiefer Muscat Azzopardi Mariano sive Mario Borg Buttigieg v. Reġistratur tal-Artijiet u Assistent Reġistratur tal-Artijiet

Permezz ta' rikors preżentat fil-21 ta' Awwissu 2015 l-atturi

iddikjaraw li ai termini tal-Artikolu 51(1)(b) tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni

ta' Artijiet (Kap. 296), appellaw mid-deċiżjoni tal-intimati li ħadu fir-rigward

tal-applikazzjoni numru LRA415/15.

L-ilment tar-rikorrent hu fis-sens li l-

intimat irrifjuta l-imsemmija applikazzjoni, għalkemm qatt ma ta avviż

formali għaliex, ".… skond l-intimat hemm diversi passaġġi maqbuża

talba fir-rikors taqra:

fosthom att pubblikat min-Nutar Dr Silvio Montague fil-21 ta' Ġunju 2001 u att

causa mortis pubblikat min-nutar Dr Silvio Montague fil-25 ta' Ġunju 2009".

"Għaldaqstant, l-esponenti filwaqt li jinterponu umli appell għal quddiem din l-Onorabbli Qorti mid-deċiżjoni tal-intimati meħuda fl-applikazzjoni numru LRA 415/15 kif spjegata fl-ittra tal-11 ta' Awissu 2015; u dan fit- termini tal-artikolu 51(1)(b) tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni tal-Artijiet (Kap. 296 tal-Liġijiet ta' Malta) u filwaqt li jirriżervaw li jressqu dawk il- provi skond il-liġi, umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tħassar u tirrevoka l-istess u torndalu jeffettwa r-reġistrazzjoni mitluba fl-applikazzjoni LRA 415/15)".

Fis-17 ta' Settembru 2015 l-intimat wieġeb u ta r-raġunijiet għalfejn

din il-Qorti għandha tiċħad it-talba għaliex:

2.1 L-ilmenti tar-rikorrent m'għandhom x'jaqsmu xejn mar-rimedju tal-

appell kontemplat fl-Artikolu 51(1)(b) tal-Att dwar Reġistrazzjoni ta' Artijiet

(Kap. 296).

L-intimat fl-ebda stadju ma ċaħad l-applikazzjoni LRA 415/2015, u

anzi huwa laqa' l-applikazzjoni b'titolu kwalifikat fit-termini tal-Artikolu 24

tal-Kap.

296, cioe` titolu soġġett għal ċerti riżervi imsemmija fl-istess

ċertifikat ta' titolu.

2.3 Hemm nuqqasijiet li r-rikorrent ma rrimedjax għalihom.

F'dan ir-

rigward fl-applikazzjoni semma l-fatti li wassluh biex jagħmel dawk ir-

riżervi fiċ-ċertifikat ta' titolu.

segwenti:-

Il-fatti prinċipali li huma rilevanti għal dawn il-proċeduri huma s-

Ir-rikorrent hu wieħed minn sebat aħwa ta' Giuseppe Borg Buttigieg (miet

fis-17 ta' Awwissu 1966) u Paula Borg Buttigieg (mietet fis-6 ta' Mejju 1996).

L-

aħwa jisimhom Carmelo (mejjet), Giuseppi (miet 4 ta' Diċembru 2012),

Francesca (mietet 4 ta' April 2010), Angela, Rosaria, Giuseppa (mietet

22 ta' Jannar 2009) u r-rikorrent.

Il-werrieta ta' Giuseppe Borg Buttigieg kienu s-sebat itfal.

Borg Buttigieg għamlet testment fid-9 ta' Settembru 1975 u ħalliet prelegat favur

uliedha Tufigno u Mario n-nofs indiviz tal-art magħrufa bħala 'tal-Ġebel

l-Aħmar' sive 'tat-Triq tax-Xatt, limiti tan-Nadur.

Giuseppa ħalliet lir-

rikorrent bħala werriet tagħha.

3.3 B'kuntratt tal-21 ta' Ġunju 2001 pubblikat min-nutar Silvio Montague, li ma

ġiex insinwat, kienu assenjati immobbli lill-erbat itfal ta' Carmelo Borg Buttigieg

u ddikjaraw li dak assenjat lilhom kien "… a saldu u in totali sodisfazzjon

tas-sehem kollu spettanti lill-komparenti Maria Borg Buttigieg nomine, Josanne

u Anthony aħwa Borg Buttigieg fuq il-wirt u suċċessjoni ta' Gużepp Borg Buttigieg .....

u ta' Akakios Borg Buttigieg..… L-imsemmija Borg Caruana u Akakios konjuġi Borg Buttigieg jiġu

n-nanniet paterni tal-imsemmija David Mario Napier u Anthony aħwa

Għalkemm dak il-kuntratt ma ġiex insinwat, xorta għandu effett

legali bejn dawk li kienu parti għalih.

3.4 Fid-9 ta' Mejju 2011 saret dikjarazzjoni causa mortis addizzjonali

min-nutar Dr Maria Muscat Triolo Bigeni (dokument preżentat fl-istadju tal-appell).

Fiha jingħad li fit-22 ta' Jannar 2009 mietet Guzeppa Cassar, oħt ir-

rikorrent li b'testment tad-19 ta' Awissu 1974 kien nominat bħala werriet

universali tagħha.

Jissemma wkoll li fil-25 ta' Ġunju 2009 saret

dikjarazzjoni oħra quddiem in-nutar Silvio Montague, li pero` baqa' ma ġiex

reġistrat.

Għalhekk jingħad li r-rikorrent għamel dikjarazzjoni oħra fis-17

ta' Jannar 2011 fl-atti tan-nutar Dr Maria Ronayne.

Fl-att dikjaratorju tad-9

ta' Mejju 2011 żied il-proprjeta` li ddikjara li wiret mingħand oħtu Guzepp

Borg Buttigieg, fosthom terz indiviż tal-porzjon art magħrufa bħala 'Tal-Ġebel l-

Aħmar' sive 'Tat-Triq tax-Xatt" limiti tan-Nadur, Għawdex b'kejl ta' 9969

2.6 B'kuntratt tat-23 ta' Settembru 2013 pubblikat min-nutar Dr Maria

Muscat Triolo Bigeni saret qasma ta' proprjeta komuni bejn il-membri tal-familja

L-immobbli hu deskritt bħala art magħrufa bħala 'Tal-Ġebel l-

Aħmar' sive 'Tat-Triq tax-Xatt' limiti tan-Nadur, Għawdex b'kejl ta'

3050.04 metri kwadri, soġġetta għal ċens perpetwu ta' €1.16 fis-sena u

murija f'site plan mehmuża mal-istess att.

Fl-att hemm deskrizzjoni tal-

provenjenza tal-istess art.

B'dak l-att ir-rikorrent nomin kien assenjat

żewġ prozjonijiet diviżi mill-imsemmija art, waħda b'kejl ta' 1288.35 metri

kwadri u l-oħra 428.8 metri kwadri (ara fol.

Parti mill-istess art

baqgħet komuni bejn il-partijiet (kejl ta' 475.28 mk), skont ishma li

jissemmew fl-istess art, sabiex issir triq privata.

3.6 Fit-8 ta' Ġunju 2015 ir-rikorrent ippreżenta applikazzjoni lir-

Reġistratur tal-Artijiet (numru 415/15) li biha talab ir-reġistrazzjoni ta' tliet

porzjonijiet art f'Għawdex:-

3.5.1. porzjon art magħrufa tal-Ġebel l-Aħmar b'kejl ta' ċirka 1,288.36

metri kwadri fil-limiti tan-Nadur, Għawdex;

3.5.2. sehem ta' 8/12 indiviżi ta' porzjon art li tisbokka fuq passaġġ bla

isem fi Triq l-Imġarr, Ħaż-Zebbug (Malta), Għawdex b'kejl ta' 475.28 metri kwadri;

3.5.3. porzjon art magħrufa tal-Ġebel l-Aħmar b'kejl ta' ċirka 428.8 metri

kwadri fil-limiti tan-Nadur, Għawdex;

3.7 Fl-applikazzjoni r-rikorrent iddikjara li t-talba kienet bażata fuq

kuntratt ta' qasma tat-23 ta' Settembru 2013 pubblikat min-nutar Dr Maria

Robinson dak il-kuntratt jirriżulta li l-imsemmija immobbli kienu

assenjati lir-rikorrent.

Ir-Reġistratur tal-Artijiet ħareġ ċertifikat ta' titolu fejn fil-parti

"Kummenti oħra fuq applikazzjoni numru 201509605G", iddikjara "hemm

diversi passaġġi maqbuża fosthom att pubblikat min-nutar Silvio Montague

21/06/2001 u Att Causa Mortis pubblikat min-nutar Silvio Montague 25/06/2009"

3.9 Permezz ta' ittra legali datata 7 ta' Awwissu 2015, ir-rikorrent

ilmenta li l-applikazzjoni tiegħu ma ġietx aċċettata.

Fiha spjega wkoll li l-

att causa mortis tal-25 ta' Ġunju 2009 ma kienx preżentat għaliex l-att ma

ġiex insinwat, u kien reġa' sar fid-9 ta' Mejju 2011 b'att tan-nutar Maria

Jeremic-rigward tal-att l-ieħor tan-nutar Silvio Montague tal-21 ta' Ġunju

2001, infurmah li ma kienx jara raġuni għalfejn kellu jippreżentah.

ddikjara li kien qiegħed jibgħat kopja tal-istess mal-ittra.

3.10 Permezz ta' ittra ta' tweġiba datata 11 ta' Awwissu 2005, l-

Assistent Reġistratur fir-Reġistru tal-Artijiet (Għawdex), għarraf lid-

3.9.1 Fir-rigward tal-kuntratt pubbliku tan-nutar Silvio Montague tal-21 ta' Ġunju

2001, għal finijiet ta' reġistrazzjoni ta' trasferiment ta' immobbli, kellha ssir

applikazzjoni għal dak l-iskop;

3.9.2 Mill-istess kuntratt, jirriżulta li l-partijiet fuq il-kuntratt tan-nutar Maria

Muscat Triolo Bigeni tat-23 ta' Settembru 2013 ma kinux is-sidien tal-ishma kollha

tal-proprjeta`.

3.9.3 "Peress illi Carmelo Borg Buttigieg miet wara Gużepp Borg Buttigieg, hu wiret

sehem indiviż mill-assi ereditarji ta' missieru, u wara l-mewt tiegħu, wirtuh

Għalhekk peress illi ma ġiex indikat illi l-aħwa Borg Buttigieg irrinunzjaw

ukoll għall-wirt ta' missierhom, is-sehem invidiż illi Carmelo kien wiret

mingħand missieru u li sussegwentement intiret minn uliedu, għadu

proprjeta tal-aħwa Borg Buttigieg ulied Carmelo".

3.9.4 Ir-rikorrent kien għadu ma ppreżentax kopja tal-kuntratt pubblikat

min-nutar Silvio Montague fil-25 ta' Ġunju 2009.

Konsiderazzjoni

Il-Qorti tibda billi tosserva li jidher li l-kwistjoni bejn il-partijiet

inqalgħet bla bżonn.

Fit-tweġiba l-intimat ħa l-pożizzjoni li:-

".… l-aħwa ulied Carmelo Borg Buttigieg ma rrinunzjawx ukoll għall-eredita ta' missierhom u għaldaqstant, huma għad għandhom 1⁄4 indiviż ta' 1/14 indiviż kull wieħed mill-immobbli...… "Illi dak li dejjem sostna l-esponenti, inkluż fl-imsemmija ittra tal-11 ta' Awwissu 2015, huwa li la ulied Carmelo Borg Buttigieg irrinunzjaw għall- eredita ta' Giuseppe u ta' Paola Borg Buttigieg dawn ma rrinunzjawx ukoll għall-eredita' ta' Carmelo missierhom".

Il-Qorti fehmet li Carmelo Borg Buttigieg, wieħed mis-seba' ulied ta'

Giuseppe u Paula konjuġi Borg Buttigieg, miet wara l-ġenituri tiegħu.

B'hekk hu

kien wieħed mill-werrieta u mhux uliedu li kienu parti għall-kuntratt tal-21

ta' Ġunju 2001 pubblikat min-nutar Dr Silvio Montague.

Għalhekk meta sar il-

kuntratt tal-21 ta' Ġunju 2001, ulied Carmelo Borg Buttigieg ġew assenjati

proprjeta` li kien hemm fil-wirt tan-nanniet tagħhom bħala werrieta ta'

Huma messhom sehem mill-wirt tan-nanniet paterni

tagħhom peress li huma werrieta ta' missierhom u mhux għaliex in-

nanniet paterni ħallewhom werrieta.

Hu minnu li fil-kuntratt tal-21 ta'

Ġunju 2001 jingħad li irċevew l-immobbli li jissemma f'dak il-kuntratt "a

saldu ta' sehemhom mill-ereditajiet fuq imsemmija", pero` jibqa' l-fatt li

gawdew minn dawk l-ereditajiet bis-saħħa tal-fatt li huma werrieta ta'

Il-Qorti ma ssib l-ebda raġuni valida għalfejn ulied Borg Buttigieg kellhom

jew għandhom jirrinunzjaw għall-wirt ta' missierhom Carmelo Borg Buttigieg.

hu żgur hu li bil-kuntratt tal-21 ta' Ġunju 2001 ma kien għad fadlilhom

ebda jedd, bħala werrieta ta' missierhom Carmelo Borg Buttigieg, fil-wirt tan-

nanniet paterni tagħhom.

L-intimati huma żbaljati meta jsostnu li ulied Carmelo Borg Buttigieg għad

għandhom xi sehem mill-immobbli oġġett tal-kuntratt ta' qasma tat-23 ta'

Settembru 2013 pubblikat min-nutar Maria Bongailas.

Fit-tweġiba jissemma wkoll li:

".… ladarba l-kuntratt pubblikat min-nutar Silvio Montague tal-21 ta' Ġunju 2001 għadu ma ġiex irreġistrat neċessarjament ifisser li t-titolu li qegħdin jitolbu l-partijiet għandu joħroġ bħala titolu kwalifikat kif fil-fatt ħareġ".

Madankollu fiċ-ċertifikat tat-titolu li l-intimat stess ħareġ, ma

jissemmiex dak il-fatt (ara wkoll l-ittra datata 11 ta' Awissu 2005 li l-istess

intimat bagħat lid-difensur tar-rikorrent).

L-Artikolu 51(1)(b)

tal-Kap.

jistgħu

korrezzjonijiet fir-reġistru fuq ordni tal-qorti kompetenti jew tar-reġistratur,

b'dan li jkun hemm dritt ta' appell lill-Qorti tal-Appell, f'każ li:-

"(b) bla ħsara għal kull dispożizzjoni kuntrarja espressa ta' dan l-Att, meta l-Qorti tal-Appell, fuq talba bil-mod preskritt ta' xi persuna li tkun milquta bi dħul li jkun sar jew bin-nuqqas ta' dħul fir-reġistru, jew minħabba li jkun sar xi nuqqas ('by any default being made'), jew għax ikun hemm dewmien mingħajr meħtieġ, f'xi dħul fir-reġistru, tordna li ssir korrezzjoni fir-reġistru".

F'dan il-każ hu evidenti li fir-rigward tal-applikazzjoni tar-rikorrent

sar dħul fir-reġistru.

Iċ-ċertifikat ta' titolu li nħareġ mill-intimat hu l-aqwa

Għalhekk m'għandhiex raġun ir-rikorrenti nomine li fir-rikors

"Illi l-intimat irrifjuta din l-applikazzjoni iżda qatt ma ta avviż formali illi din l-applikazzjoni kienet rifjutata.

B'dan saru jafu l-esponent tramite l- avukat tagħhom".

L-intimat argumenta li l-kummenti li tniżżlu fiċ-ċertifikat ta' titolu,

saru ai termini tal-Artikolu 24 tal-Kap.

296 li jipprovdi:

(1) Meta mal-eżami tat-titolu r-reġistratur ikun jidhirlu li t-titolu jista' jiġi stabbilit biss għal perijodu limitat, jew ikun proprjetà taħt trust jew ikun suġġett għal kondizzjoni jew għal ċerti riżervi, ir-reġistratur jista', bi dħul ta' reġistrazzjoni għal drittijiet jew interessi li jinqalgħu qabel data

jagħmel eċċezzjoni mill-effett

fir-reġistru,

speċifikata jew taħt att speċifikat jew xort'oħra deskritti b'mod partikolari fir-reġistru.

"(2) Ir-reġistrazzjoni ta' persuna bħala sid ta' art b'titolu kkwalifikat skont dan l-artikolu ikollha l-istess effett bħar-reġistrazzjoni ta' dik il- persuna b'titolu, jew titolu garantit, skont il-każ, kemm-il darba reġistrazzjoni bħal dik ma tolqotx jew ma tippreġudikax li jiġi nfurzat xi dritt jew interess li jkun jidher fir-reġistru bħala li hu eċċettwat".

Madankollu l-Qorti mhijiex tara kif dik id-dispożizzjoni għandha

x'taqsam ma' dan il-każ.

Fiċ-ċertifikat tat-titolu maħruġ mill-intimat, ma

saret l-ebda eċċezzjoni mill-effett ta' reġistrazzjoni "....għal drittijiet jew

interessi li jinqalgħu qabel data speċifikata jew taħt att speċifikat jew

xort'oħra deskritti b'mod partikolari fir-reġistru".

F'kull każ wieħed irid jifhem ukoll li r-Reġistratur meta ssirlu talba

sabiex jirreġistra art taħt id-dispożizzjonijiet tal-Kap.

296 għandu jkollu d-

dritt li fejn meħtieġ jitlob it-tagħrif li jqis li hu meħtieġ sabiex jikkonsidra l-

applikazzjoni tal-applikant.

Hekk per eżempju f'dan il-każ issemmiet id-

dikjarazzjoni causa mortis li saret min-nutar Silvio Montague tal-25 ta' Ġunju

2009 u li tissemma fil-kuntratt ta' diviżjoni tat-23 ta' Settembru 2013

b'referenza għas-suċċessjoni ta' Giuseppa Borg Buttigieg li mietet fit-22 ta'

Jannar 2009 u li jidher li r-rikorrent hu l-werriet universali tagħha.

minnu li r-rikorrenti nomine infurmat lill-intimat li kienet saret dikjarazzjoni

causa mortis oħra minflok dik tal-25 ta' Ġunju 2009, iżda l-Qorti ma tara

xejn ħażin li r-Reġistratur talab kopja tad-dikjarazzjoni causa mortis li

Għalkemm fil-kuntratt ta' diviżjoni issemmiet

causa mortis oħra li saret fid-9 ta' Mejju 2011 min-nutar Dr Maria Muscat Triolo

dikjarazzjoni causa mortis.

Magro, ma jissemmiex li t-tieni dikjarazzjoni saret minflok l-ewwel

Bubaqra, Iż-Żurrieq u f'kull każ, l-intimat xorta ħareġ iċ-ċertifikat ta' titolu u

r-rikorrent ġie reġistrat bħala s-sid.

Għalhekk hi għal kollox żbaljata l-

premessa li saret fir-rikors tal-appell li l-applikazzjoni kienet rifjutata.

ma kinitx rifjutata li nħareġ iċ-ċertifikat ta' titolu.

Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet il-Qorti mhi tara l-ebda

raġuni jew ħtieġa għalfejn għandha tordna korrezzjoni ai termini tal-

Artikolu 51(1)(b) tal-Kap.

296, cioe` d-dispożizzjoni li invokat r-rikorrent

Għal dawn il-motivi tiċħad it-talba tar-rikorrenti nomine bl-ispejjeż

Deputat Registratur mb