QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Rat ir-rikors ipprezentat mir-rikorrenti Margaret Labada Muscat, il-Professur

Settembru, 2018, li permezz tieghu nghad is-segwenti:

"Illi l-esponenti u l-intimata fil-vesti tagħhom bħala eredi, huma lkoll aħwa wlied Salvatore Hillman, li miet fit-30 ta' Ġunju, 1993 u Angela Hillman li mietet fis-27 ta' Marzu tas-sena 2006, u lkoll ko-proprjetarji

tal-fondi li jinsabu f'numru 70, 'Midland House', Triq Carlo Manché, Xlendi, Il-Munxar; numru 46, Camilla, Triq Wilġa, Paceville, Floriana; numru 48, Triq Sir Charles Cameron, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar; u 'The Stamp Shop', Triq Manuel Dimech, Iż-Żejtun; "Illi dawn il-proprjetajiet ilhom miżmuma in komuni għal aktar minn tliet snin; "Illi dawn il-proprjetajiet ilhom żmien twil magħluqa, qed issir ħsara lilhom u dan minħabba nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet li sarraf ukoll fi proċeduri litiġjużi pendenti; "Illi r-rikorrenti jaqblu li jsir il-bejgħ tal-fondi de quo għall-prezz ta' €145,000 fil-każ tal-proprjetà bin-numru 70, 'Midland House', Triq Carlo Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, kif jirriżulta mill-konvenju datat 6 ta' Jannar, 2018 (Dok.

A), li ġiet valutata għall-prezz ta' €150,000 mill-Perit Jonathan Mc Kenna (Dok.

B); għall-prezz ta' €200,000 fil-każ tal-proprjetà bin- numru 46, Camilla, Triq Wilġa, Paceville, Floriana kif jirriżulta mill- konvenju datat 25 ta' Settembru, 2017 (Dok.

C), li ġiet valutata għall- prezz ta' €180,000 mill-Perit Jonathan Mc Kenna (Dok.

D); għall-prezz ta' €490,000 fil-każ tal-proprjetà 'The Stamp Shop', kif ġiet valutata mill- Perit Jonathan Mc Kenna, fi Triq Manuel Dimech, Iż-Żejtun (Dok.

E); u għall-prezz ta' €210,000 fil-każ tal-proprjetà sitwata f'numru 48, Triq Sir Charles Cameron, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, kif ġiet valutata mill-Perit Jonathan Mc Kenna (Dok.

F); "Illi l-esponenti diġà sabu l-bejgħ tal-fondi 70, 'Midland House', Triq Carlo Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, u 46, 'Camilla', Triq Wilġa, Paceville, Floriana u ġew iffirmati l-kuntratti tal-konvenju datati 6 ta' Jannar, 2018 u 25 ta' Settembru, 2017 rispettivament; "Illi fuq dan il-wirt hemm litiġju bejn l-eredi u żewġ kawżi l-Qorti, waħda fejn l-intimata Victoria Labada Muscat qed tiġi mitluba tagħti rendikont tal- amministrazzjoni, u loħra fejn l-intimata stess talbet it-tħassir tat- Testment ta' omm il-kontendenti, tas-7 ta' Diċembru, 1999;

"Illi filwaqt li l-kawża għar-rendikont għadha pendenti quddiem il-Prim

Awla, il-kawża dwar it-tħassir ta' testment ġiet deċiża mill-Qorti

Prim'Awla Ċivili permezz tas-sentenza tat-17 ta'Ottubru 2017 hawn

annessa u mmarkata bħala Dok.

G, fejn laqgħet it-talba għat-tħassir tat-

testment u ddikjarat illi t-testment ta' Angela Hillman, omm il-

kontendenti, datat 7 ta' Diċembru 1999 (Dok.

H), hu null u mingħajr

effett u ordnat li s-suċċessjoni tal-istess testatriċi tiġi regolata mit-

testment preċedenti tal-istess Angela Hillman li jġib id-data tas-17 ta'

"Illi din is-sentenza ġiet appellata mill-konvenuti, biss għadha pendenti

quddiem il-Qorti tal-Appell.

Naturalment id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell

ser tinċidi fuq parti tar-rikavat tal-fondi mertu ta’ dan ir-rikors,

preċiżament fuq il-porzjon ta’ ħamsa minn kull tmienja (5/8);

"Illi omm il-kontendenti fl-aħħar testment li għamlet datat 7 ta' Diċembru, 1999 mertu tal-appell fuq imsemmi, ħalliet bħala eredi lill- kontendenti kollha f'partijiet indaqs, inkluż l-intimata Victoria Labada Muscat, skont l-artikolu numru ħamsa; "Illi għal kull buon fini jiġi dikjarat li jekk l-eredità tiġi regolata mit- testment datat 17 ta' Awwissu, 1994 (qegħdin dejjem nitkellmu fuq sehem l-omm tal-partijiet għaliex in kwantu l-eredità ta' missierhom, proprjetarju ta' nofs indiviż ta' kull wieħed minn dawn il-fondi dan il-wirt iddevolva fuq il-kontendenti (Dok.

J)), l-intimata Victoria Labada Muscat tkun eskluża mill-proprjetajiet mertu tal-kawża odjerna; "Illi l-esponenti huma illum imdaħħla fiż-żmien u minħabba raġunijiet ta' saħħa jixtiequ li jiddisponu malajr kemm jista' jkun mill-proprjetà tagħhom; "Illi għal kull buon fini u mingħajr preġudizzju għall-eżitu tal-Appell, ir- rikorrenti jiddikjaraw li tlieta minn tmienja (3/8) ta' kwalsiasi rikavat jgħaddu dejjem f'sehem indaqs lill-kontendenti kollha peress li jifforma parti mill-wirt tal-missier, min-naħa l-oħra d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell tinċidi fuq lil min jispetta r-rimanenti rikavat konsistenti f'ħamsa minn kull tmienja (5/8); "Illi għalhekk ma hemm ebda ġustifikazzjoni mill-intimata għaliex m'għandhiex tersaq għal tali bejgħ kemm-il darba din il-Qorti tordna dan il-bejgħ bil-kundizzjoni li l-porzjon ta' ħamsa minn tmienja (5/8) mir- rikavat li minnu jista' jkollha dritt, jinżamm depożitat il-Qorti sakemm jiġi deċiż l-Appell; "Illi għal kull buon fini u skont l-Artikolu 495A tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta, ir-rikorrenti qed jannettu d-dikjarazzjoni (Dok.

K), tagħhom li huma jaqblu li jsir dan il-bejgħ skont il-kundizzjonijiet u l-pattijiet stabbiliti u kif ukoll lista tal-porzjonijiet li tispetta lil kull wieħed u waħda minnhom.

"Għaldaqstant, għar-raġunijiet premessi u prevja kull dikjarazzjoni oħra li tirriżulta meħtieġa, l-esponenti qed jitolbu bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti jogħġobha:

Tawtorizza l-bejgħ tal-fond li jinsab f'numru 70, 'Midland', Triq Carlo

Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bil-prezz, bil-pattijiet u bil-kundizzjonijiet l-oħra kollha

stipulati fil-konvenju msemmi datat 6 ta' Jannar, 2018;

Tawtorizza l-bejgħ tal-fond bin-numru 46, Camilla, Triq Wilġa,

Paceville, Floriana bil-prezz, bil-pattijiet u bil-kundizzjonijiet l-oħra

kollha stipulati fil-konvenju msemmi datat 25 ta' Settembru, 2017;

Tawtorizza l-bejgħ tal-fond numru 91, 'The Stamp Shop', Triq Manuel Dimech, Iż-Żejtun bil-prezz kif stabbilit fir-rapport ta' valutazzjoni tal-Perit Jonathan Mc Kenna; "4.

Tawtorizza l-bejgħ tal-fond 48, Triq Sir Charles Cameron, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bil-prezz kif stabbilit fir-rapport ta' valutazzjoni tal-Perit Jonathan Mc Kenna; "5.

Tordna li l-porzjon ta' tlieta minn kull tmienja (3/8) mir-rikavat tal- bejgħ tal-proprjetajiet kollha jinqasmu b'sehem lil kull wieħed mill- partijiet skont it-Testment tal-ġenituri tal-istess datat 29 ta' April, 1993; "6.

Tordna li l-porzjon ta' ħamsa minn kull tmienja (5/8) mir-rikavat tal- bejgħ tal-proprjetajiet kollha jinżammu depożitati l-Qorti sakemm jiġi deċiż l-appell mis-sentenza tas-17 ta' Ottubru 2017; "7.

Taħtar kuratur għall-eventwali kontumaċja tal-intimata.

"Bl-ispejjeż kontra l-istess intimata."

Rat ir-Risposta ta' Victoria Labada Muscat, ipprezentata fit-18 ta' Ottubru,

2018, li permezz taghha eccepiet:

Illi preliminarjament, dawk fost ir-rikorrenti li huma assenti minn dawn il-Gżejjer għandhom ikunu rappreżentati minn mandatarji permezz tad-debiti strumenti ta' prokura; "2.

Illi bla ħsara għall-premess, u wkoll preliminarjament, jiġi eċċepit lis alibi pendens u sussidjarjament is-soprasessjoni, in konnessjoni mal- kawża fl-ismijiet 'Victoria Labada Muscat vs Mary Faridi et', (Ċitazzjoni Numru 799/2006), pendenti fil-Qorti tal-Appell, in kwantu l-istess kawża tinċidi fuq il-validità tat-testment ta' Angela Hillman tas-7 ta' Diċembru, 1999, u konsegwentement fuq l-ishma tal-komproprjetarji, kif del resto jammettu r-rikorrenti stess fl-istqarrija tagħhom esebita bħala 'Dok.

Illi bla ħsara għall-premess, u wkoll preliminarjament, l-irritwalità tar- rikors promutur ta' din l-azzjoni billi d-dikjarazzjoni mitluba a tenur tal- artikolu 495A (2) tal-Kodiċi Ċivili ġiet iffirmata minn waħda biss mir- rikorrenti; "4.

Illi bla ħsara għall-premess, u wkoll preliminarjament, it-tielet u r- raba' talbiet tar-rikorrenti huma intempestivi u karenti minn kull interess ġuridiku, li m'għandhom ebda akkwirent prospettiv u ebda konvenju in konnessjoni mal-immobbli li dwarhom ġew dedotti l-istess talbiet.

in kwantu ex admissis

jistqarru

Illi bla ħsara għall-premess, l-eċċipjenti toġġezzjona għal din l- azzjoni intiża biex tisforza l-bejgħ ta' proprjetà immobbli bil-għan li r- rikavat mill-bejgħ jiġi miżmum fir-Reġistru ta' din l-Onorabbli Qorti minħabba litiġji oħrajn bejn il-komproprjetarji, liema bejgħ sfurzat ser iwassal biex l-eċċipjenti tiġi mċaħħda minn kull żieda fil-valur tal- proprjetà immobbli in kwistjoni, filwaqt li sehemha mill-prezz rikavat ser jibqa' marbut fil-qrati mingħajr ma jħalli ebda frottijiet, liema ċirkostanzi jikkostitwixu preġudizzju gravi u nġust fil-konfront tagħha; "6.

Illi bla ħsara għall-premess, l-eċċipjenti jidhrilha li l-prezzijiet u valuri esposti mir-rikorrenti huma baxxi, li huma gravement preġudizzjevoli fil-konfront tagħha; "7.

Illi bla ħsara għall-premess, l-eċċipjenti tirrileva li l-konvenju konkluż mir-rikorrenti ma' terzi dwar il-fond bin-numru sebgħin (70) u magħruf bl-isem 'Midland House', fi Triq Carlo Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, jimponu fuq il- bejgħ il-kondizzjoni li l-immobbli in vendita huwa konformi mal-permessi tal-bini u mal-liġijiet tas-sanità u tal-ippjanar, u dan meta r-rapport peritali kkummissjonat u esebit mir-rikorrenti huwa għal kollox priv minn kull konstatazzjoni fir-rigward; "8.

Illi bla ħsara għall-premess, l-eċċipjenti tirrileva li l-proprjetà bin- numru sitta u erbgħin (46), u magħrufa bl-isem 'Camilla', fi Triq Wilġa, Paceville, Floriana, qed tinbiegħ kif okkupata b'titolu ta' kirja protetta, u fl-istess ħin b'garanzija tal-pussess battal, u għalhekk l-eċċipjenti ma tistax tiġi mġiegħla tintrabat b'kondizzjoni li mhux se tkun possibbli tonora; "Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

"Bl-ispejjeż kontra r-rikorrrenti, li huma lkoll inġunti in subizzjoni."

Rat is-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tal-4 ta' Frar, 2019, li

permezz taghha l-kawza giet deciza fis-sens illi:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-intimata; "2.

Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti, u tawtorizza l-bejgħ tal-fond indikat bin-numru 70, 'Midland', Triq Carlo Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bil-prezz, u bil-pattijiet u kundizzjonijiet l-oħra kollha stipulati fil-konvenju tas-6 ta' Jannar, 2018; "3.

Tilqa' t-tieni talba tar-rikorrenti, u tawtorizza l-bejgħ tal-fond indikat bin-numru 46, 'Camilla', Triq Wilġa, Paceville, Floriana, bil-prezz, u

bil-pattijiet u kundizzjonijiet l-oħra kollha stipulati fil-konvenju tal-25 ta' Settembru, 2017; "4.

Tilqa' t-tielet talba tar-rikorrenti, u tawtorizza l-bejgħ tal-fond indikat bin-numru 91, 'The Stamp Shop', Triq Manuel Dimech, Il-Qrendi, bil-prezz, u bil-pattijiet u kundizzjonijiet l-oħra kollha stipulati fil- konvenju tad-19 ta' Novembru, 2018; "5.

Tilqa' r-raba' talba tar-rikorrenti, u tawtorizza l-bejgħ tal-fond indikat bin-numru 48, Triq Sir Charles Cameron, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bil-prezz, u bil-pattijiet u kundizzjonijiet l-oħra kollha stipulati fil-konvenju tad-19 ta' Novembru, 2018; "6.

Taħtar lin-nutara pubbliċi li rrediġew l-imsemmija konvenji, sabiex fi żmien xahar mil-lum jippubblikaw l-att finali ta' bejgħ u għal dan il- għan jistabbilixxu data, ħin u post; "7.

Taħtar lill-avukat Dr Michael Dilley bħala kuratur sabiex jirrappreżenta lill-intimata jekk tonqos milli tidher għall-pubblikazzjoni tal-atti finali ta' bejgħ; "8.

Tordna li mir-rikavat tal-bejgħ ta' dawn il-proprjetajiet, jitwarrab ammont li jekwivali għal ħames minn tmien ottavi (5/8) mill-prezz, liema ammont għandu jiġi iddepożitat mill-kuratur l-avukat Dr Michael Dilley taħt l-Awtorità tal-Qorti, fi żmien xahar mid-data tal-pubblikazzjoni ta' kull wieħed mill-atti tal-bejgħ; "9.

Tordna li l-ispejjeż ta' din il-proċedura għandhom jitħallsu mill- partijiet fis-sehem ta' kwint (1/5) kull wieħed."

konsiderazzjonijiet:

Dik il-Qorti tat is-sentenza taghha wara li ghamlet is-segwenti

"Ir-rikorrenti qegħdin jagħmlu użu mill-proċedura maħsuba taħt l- artikolu 495A tal-Kodiċi Ċivili sabiex jitolbu lill-Qorti tawtorizza l-bejgħ ta' erba' proprjetajiet indikati minnhom, liema proprjetajiet huma miżmuma f'komunjoni bejn il-partijiet f'din il-kawża, anki jekk f'dan l- istadju għad mhux ċert kemm hu s-sehem ta' kull wieħed mill-partijiet fir-rigward tal-proprjetajiet indikati minnhom, u dan in vista tal-fatt li din il-proprjetà ġejja minn wirt li parti minnu qiegħed jiġi kkontestat quddiem il-Qrati.

Ġie aċċertat mill-Qorti li r-rikorrenti li pproponew dawn il- proċeduri għandhom bejniethom il-maġġoranza tal-ishma fl-imsemmija proprjetatjiet, u li huma ser jibqa' jkollhom tali maġġoranza, ikun x'ikun l-eżitu tal-proċeduri pendenti bejn l-istess partijiet li bħalissa jinsabu quddiem il-Qorti tal-Appell.

Għal din it-talba speċifika tar-rikorrenti fuq naħa, hemm oġġezzjoni tal-intimata fuq in-naħa l-oħra, li qiegħda

tressaq għadd ta' eċċezzjonijiet, filwaqt li toġġezzjona għall-bejgħ ta' dawn il-proprjetajiet kif qiegħed jiġi propost mir-rikorrenti.

"L-eċċezzjoni preliminari mogħtija mill-intimata li dawk fost ir-rikorrenti li huma assenti minn dawn il-gżejjer, għandhom ikunu rappreżentati minn mandatarju speċjali permezz tad-debiti strumenti ta' prokura, ġiet sorvolata wara li Margaret Labada Muscat, permezz ta' nota, esebiet in atti l- prokuri tat-tliet ħutha li jinsabu assenti minn Malta, u għaldaqstant din l-eċċezzjoni mhix qiegħda tintlaqa'.

"L-intimata in sostenn tal-argument tagħha li l-bejgħ tal-proprjetajiet indikati mir-rikorrenti jista' jikkawżalha preġudizzju gravi, eċċepiet il-lis alibi pendens u talbet is-soprasessjoni ta' dawn il-proċeduri sakemm ikun hemm eżitu finali mill-Qorti tal-Appell dwar il-kwistjoni tal-validità tal-aħħar testment ta' omm il-kontendenti.

Ir-rikorrenti jgħidu li l-ebda waħda mill-kawżi l-oħra li hemm bejn il-partijiet ma hija dwar il-bejgħ tal-proprjetajiet mertu ta' din il-proċedura, stante li waħda mill-kawżi hi għar-resa conti da parti tal-intimata, filwaqt li kawża oħra hija dwar il- validità o meno tal-aħħar testment ta' omm il-kontendenti.

Il-Qorti kkonsidrat ukoll li hi m'għandhiex tidher fuq kuntratt għall-bejgħ ta' proprjetajiet li hi għadha ma tafx jekk għandhiex sehem minnhom, jew kemm hu tali sehem.

F'dan il-kuntest intqal ukoll li jista' jkun hemm obbligi da parti tal- bejjiegħa, li l-intimata ma tkunx tista' tonora.

Il-Qorti qieset li għalkemm huwa minnu li d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell sejra tinfluwixxi fuq l-ishma tal-partijiet u b'mod partikolari fuq jekk l-intimata għandhiex xi sehem minn dawn il-proprjetajiet jew le, ma jkun qiegħed jinħoloq l-ebda preġudizzju gravi għaliha jekk hi tidher fuq il-kuntratti relattivi għat- trasferimenti tal-imsemmija proprjetajiet, sakemm fuq il-kuntratti ta' ikun hemm provvediment għas-salvagwardji kollha trasferiment maħsuba mil-leġiżlatur sabiex la l-intimata u lanqas ħadd mill-partijiet ma jsofri l-ebda preġudizzju minn dan it-trasferiment, u sakemm is- sitwazzjoni partikolari li jinsabu fiha l-partijiet tkun riflessa fl-atti ta' trasferiment relattivi, u din tkun aċċettabbli għall-partijiet kollha fuq il- kuntratt, inkluż għax-xerrejja prospettivi.

"L-intimata eċċepiet ukoll li d-dikjarazzjoni annessa mar-rikors promutur

mhix iffirmata minn kull wieħed mir-rikorrenti.

F'dan ir-rigward, il-Qorti

kkonsidrat id-dispost tal-artikolu 495A (2) li jgħid illi:

li qiegħda

"It-talba lill-Qorti għandha ssir permezz ta' rikors li miegħu jkun hemm annessa dikjarazzjoni mis-sidien fejn jaqblu li jsir il-bejgħ kif ukoll prospett li jkun juri l-għadd u l-valur tal-ishma li kull wieħed minnhom ikollu kif ukoll il-pattijiet u l-kondizzjonijiet li taħthom ikun sar il-bejgħ. ..."

"Il-ħsieb ta' dawk fost ir-rikorrenti li huma assenti minn Malta u li taw prokura mill-aktar ċara lil Margaret Labada Muscat sabiex tirrappreżenta l- interessi tagħhom f'dak kollu li hu marbut mal-eredità tal-ġenituri tagħhom, hu espress b'mod mill-aktar ampju u ċar f'kull waħda mill- prokuri esebiti.

Huwa minnu li d-dikjarazzjoni annessa mar-rikors mhix

iffirmata minn kull wieħed mir-rikorrenti, iżda biss minn Margaret Labada Muscat li għandha prokuri ta' ħutha sabiex tirrappreżentahom f'dawn il- proċeduri u sabiex tagħmel dak kollu neċessarju sabiex tħares l- interessi tagħhom f'dak kollu li għandu x'jaqsam mal-eredità tal-ġenituri tal-partijiet, iżda f'dan ir-rigward id-dikjarazzjoni tas-sidien għandha tiġi kkunsidrata bħala parti integrali mir-rikors promutur, li lanqas ma kellu għalfejn jinħalef mill-parti li ppreżentatu.

Fil-kuntest tar-rekwiżiti l-oħra stabbiliti b'dan id-dispost tal-liġi, il-Qorti kkonsidrat li minkejja li l-għadd u l-valur tal-ishma ta' kull wieħed mir-rikorrenti ma jistax ikun stabbilit qabel ikun hemm deċiżjoni finali mill-Qorti tal-Appell (Rikors Maħluf Nru 799/2006), madanakollu hu ċert li r-rikorrenti għandhom il-maġġoranza tal-ishma, u f'każ li jkun hemm konferma tas-sentenza tal-prim istanza, saħansitra tat-totalità tal-ishma.

"L-intimata eċċepiet li t-tielet u r-raba' talba kontenuti fir-rikors promutur huma intempestivi, minħabba li r-rikorrenti ma kellhom ebda xerrej prospettiv għaż-żewġ proprjetajiet hemm indikati.

Madanakollu fil-mori ta' din il-proċedura saru żewġ konvenji, li t-tnejn li huma ġew esebiti in atti, li juru li hemm promessa ta' bejgħ lil terzi tal-proprjetajiet li hemm riferiment għalihom fit-tielet u fir-raba' talba fir-rikors promutur, u għalhekk anki din l-eċċezzjoni għandha tiġi miċħuda.

"L-intimata ssejjes l-oġġezzjoni ewlenija tagħha għall-bejgħ propost billi tgħid li kwalsiasi sehem li hi jista' jkollha mir-rikavat tal-bejgħ ta' dawn il-proprjetajiet ser jinżamm il-Qorti, u dan f'ċirkostanzi fejn il-prezz tal- proprjetà mistenni jibqa' jogħla minn żmien għal żmien, il-flejjes ipperċepiti mill-bejgħ ta' din il-proprjetà ser jinżammu ddepożitati fil- Qorti mingħajr ma jitħallsu lilha mqar imgħaxijiet fuqhom.

Il-Qorti kkonsidrat li kull wieħed mill-partijiet f'kawża ta' din ix-xorta jkollu interess li jassigura l-ogħla prezz possibbli għall-bejgħ tal-proprjetà indikata minnu, u għaldaqstant il-biżgħa espressa mill-intimata li tgħid li l-proprjetà mhix ser tinbiegħ bi prezz tas-suq, mhijiex fondata.

Tqies li s-sitwazzjoni ta' komproprjetà bejn il-partijiet issa pperdurat għal għadd ta' snin, u ġew istitwiti dawn il-proċeduri sabiex ikun hemm żblokk għas-sitwazzjoni bejn il-partijiet, fl-istess waqt li jidher li hemm interess minn terzi sabiex jakkwistaw dawn il-proprjetajiet, tant li ġew

iffirmati konvenji għat-trasferiment tagħhom.

Ir-rikorrenti argumentaw li

huma qegħdin jikbru fl-età, u li ma jixtiqux iħallu problemi għal uliedhom,

uħud minnhom ukoll residenti barra minn Malta, u dan anki fid-dawl tar-

realtà li f'każ li xi ħadd mill-partijiet fil-kawża jiġi nieqes, is-sitwazzjoni

ser tikkomplika ruħha aktar minħabba li dejjem ser jidħlu persuni b'ideat

ġodda sabiex jieħdu kwalsiasi sehem li jista' jkollhom minn dan il-wirt.

L-oġġettiv ewlieni tar-rikorrenti hu li dawn il-proprjetajiet jiġu llikwidati

sabiex il-partijiet la jkollhom problemi bejniethom, u lanqas iħallu

problemi għal ta' warajhom.

"L-intimata wriet ruħha opposta anki għall-prezzijiet li bihom ser

tinbiegħ din il-proprjetà, stante li qalet li l-prezz pattwit bejn ir-rikorrenti

u x-xerrejja prospettivi hu wieħed baxx, u li ma jirrispekkjax il-valuri fis-

suq tal-proprjetà.

Il-Qorti kkonsidrat li filwaqt li huwa minnu li forsi l-

intimata ma kellhiex ċans tippreċiża prezz jew pretensjoni ta' valur fir- rigward ta' kull waħda minn dawn il-proprjetajiet, madanakollu huwa ferm inverosimili li r-rikorrenti ser ibiegħu proprjetajiet tagħhom bi prezz aktar baxx minn proprjetajiet simili fis-suq.

Wara kollox ir-rikorrenti huma ċerti mis-sehem tagħhom, filwaqt li teżisti l-possibilità, li jekk il- Qorti tal-Appell tikkonferma s-sentenza mogħtija mill-Prim Awla, l- intimata ma jkollha ebda sehem minn dawn il-proprjetajiet u għalhekk dawn l-oġġezzjonijiet tagħha jkunu servew biss biex jipperduraw sitwazzjoni ta' komproprjetà sfurzata u xejn mixtieqa mill-maġġoranza tas-sidien, u biex dawn jitilfu l-opportunitajiet li ġewhom li jbiegħu l- proprjetajiet inkwistjoni bi prezz li huma wara kollox qiesu li hu ġust u qablu miegħu.

"L-intimata qanqlet ukoll dubji dwar il-legalità tal-konvenji ffirmati, u qalet li f'każ minnhom ingħatat garanzija li l-post li qiegħed jinbiegħ hu konformi mal-liġijiet tal-ippjanar, u dan meta tali konformità mal-liġijiet tal-ippjanar ma ġietx stabbilita, u r-rapport peritali li tħejja fir-rigward tal- istess proprjetà hu nieqes għal kollox minn dettalji dwar il-konformità o meno mal-liġijiet tal-ippjanar, filwaqt li fir-rigward tal-proprjetà fi Triq Wilġa, Paceville, hemm persuna tirrisjedi fil-proprjetà li għandha kirja protetta u għalhekk il-proprjetà ma tistax tinbiegħ bil-garanzija tal- paċifiku pussess.

Il-Qorti qieset dawn il-lanjanzi mressqa mill-intimata, li tgħid li hi ma tistax tintrabat li tonora kundizzjonijiet li taf minn issa li mhux ser tkun tista' tosserva, sabiex tiġġustifika l-oppożizzjoni tagħha għall-bejgħ ta' dawn il-proprjetajiet.

Il-Qorti kkonsidrat li minkejja t- tħassib espress mill-konvenuta f'dan ir-rigward, hi ma ġabet l-ebda prova li fil-fatt il-proprjetà fi Triq Carlo Manché, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, mhix konformi mal-liġijiet tal-ippjanar, u li għalhekk ngħatat xi garanzija fiergħa mir- rikorrenti lill-akkwirent prospettiv.

Bl-istess mod, il-konvenuta esprimiet tħassib dwar il-fatt li l-fond ġewwa Wilġa Street, In-Naxxar, jinsab okkupat minn inkwilini li jgawdu minn kirja protetta, u dan meta l-fond qiegħed jinbiegħ bil-garanzija tal-paċifiku pussess.

Il-garanzija tal- paċifiku pussess tingħata sabiex jiġi assigurat li l-akkwirent tal-proprjetà ma jsofri minn l-ebda molestji fit-titolu tiegħu u ma jkun hemm l-ebda pretensjoni ta' jeddijiet reali vantati minn terzi fuq il-proprjetà li tkun qiegħda tiġi akkwistata minnu.

Minkejja li d-distinzjoni bejn il-garanzija

tal-paċifiku pussess u l-garanzija tal-pussess battal taf tkun kemxejn

neboluża, madanakollu m'hemm l-ebda konflitt bejn l-għoti tal-garanzija

tal-paċifiku pussess fuq konvenju jew kuntratt ta' bejgħ, jekk fl-istess

waqt fuq il-kuntratt jiġi stabbilit u ppreċiżat li l-fond suġġett għall-bejgħ

jinsab okkupat minn terzi li jgawdu minn kirja protetta fuq l-istess fond,

kif inhu l-każ in eżami.

Il-Qorti kkonsidrat li m'hemm l-ebda ksur tal-

garanziji mogħtija mir-rikorrenti fuq il-konvenju meta fuq l-istess kuntratt

qegħdin jistabbilixxu li fond hu mikri minn terzi.

"F'dan l-istadju l-Qorti tħoss li jkun ta' siwi li tissellef minn dak stabbilit

f'deċiżjoni ta' din il-Qorti diversament preseduta fl-ismijiet Gordon

Zerafa Giusti et vs Angela sive Gillian Curmi Dimech Zammit Haber et1 , fejn il- Qorti għamlet issegwenti osservazzjonijiet:

In-nuqqas

"Il-kondizzjonijiet li jistgħu jagħtu lok għal din l-azzjoni minn qari ta' dawn is-subinċiżi huma s-segwenti: "1.

Il-komunjoni tal-ħaġa għal aktar minn għaxar snin2 bejn il- komproprjetarji kollha; "2.

In-nuqqas ta' pendenza ta' azzjoni għall-qsim tal-proprjetà in komun; "3.

In-nuqqas ta' ftehim dwar il-bejgħ ta' proprjetà partikolari bejn il- komproprjetarji kollha; "4.

Ir-rieda tal-maġġoranza tal-komproprjetarji fil-qies tal-valur tal-ishma li jsir il-bejgħ tal-istess proprjetà; "5. li qed joġġezzjonaw jekk il-bejgħ tal-proprjetà ssir bil-kondizzjonijiet u pattijiet proposti mill-maġġoranza tal-komproprjetarji.

"Qari ta' dawn ir-rekwiżiti neċessarji biex il-Qorti tordna jew tiddeklina li tordna bejgħ juri illi din it-talba hi waħda ristretta bejn il-komproprjetarji ċioé bejn dawk li jridu l-bejgħ (il-maġġoranza skont il-qies tal-ishma) kontra dawk li ma jridux.

Hi azzjoni intiża biex ma ttellifx ċans ta' bejgħ vantaġġjuż tal-istess proprjetà fl-interità tagħha a skapitu ta' proprjetarju wieħed jew iżjed in komun mal-oħrajn u li ma għandhomx il-maġġoranza tal-ishma.

Il-liġi ma tippostulax a priori li jkun sar konvenju ta' bejgħ.

Għalkemm ma teskludix li l-maġġoranza tal-komproprjetarji jkunu daħlu f'konvenju però tali konvenju ma jagħti ebda drittijiet lill-akkwirent prospettiv fuq l-ishma tal-minoranza riluttanti li jbiegħu jekk il-bejgħ tal- ishma tagħhom flimkien ma' dawk li jridu l-bejgħ ma jiġix sanċit mill-Qorti a bażi ta' talba taħt dan l-artikolu.

Il-Qorti trid tevalwa biss, fost kondizzjonijiet oħra, jekk bejgħ kif postulat mill-maġġoranza hux ser ikun ta' preġudizzju gravi għall-minoranza."

ta' preġudizzju gravi

tal-komproprjetarji

"Il-Qorti qieset dak li ġie sottomess mill-partijiet f'din il-kawża, partikolarment dwar l-element tal-preġudizzju gravi eċċepit mill-intimata bħala ġustifikazzjoni għall-oġġezzjoni tagħha għal bejgħ prospettat.

"Il-Qorti tinsab konvinta li fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, tenut kont il- fatt li l-intimata, li hi s-sid ta' sehem minoritarju, jew addirittura tista' ma tkun sid tal-ebda sehem f'dawn il-proprjetajiet, mhi ser issofri l-ebda preġudizzju bit-trasferiment ta' dawn il-proprjetajiet, speċjalment bis- salvagwardji addizzjonali li r-rikavat mill-bejgħ ta' dawn il-proprjetajiet fis-sehem ta' ħamsa minn tmien ottavi għandu jinżamm iddepożitat fir- Reġistru tal-Qorti sakemm ikun hemm eżitu finali għall-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Appell, filwaqt li r-rimanenti tlieta minn tmien partijiet jistgħu jinqasmu bejn il-partijiet f'din il-kawża skont id-

1 30.06.2011 (P.A.) 2 Dan ġie llum imnaqqas għal tliet snin.

dispożizzjonijiet testamentarji mħollija mill-missier, u għalhekk qiegħda tawtorizza l-bejgħ tal-proprjetajiet mertu ta' dawn il-proċeduri."

Rat ir-rikors tal-appell tal-konvenuta Victoria Labada Muscat, li permezz

tieghu talbet lil din il-Qorti tilqa' l-appell taghha, thassar tirrevoka u

tikkancella s-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tal-4 ta' Frar, 2019, fl-

ismijiet premessi u minflok tghaddi sabiex tichad it-talbiet kollha tal-atturi

previa l-akkoljiment tal-eccezzjonjiet taghha.

Bl-ispejjez taz-zewg istanzi

Rat ir-risposta tal-appell tal-atturi li permezz taghha talbu lil din il-

Qorti tichad l-appell u tikkonferma s-sentenza tal-4 ta' Frar, 2019,

moghtija mill-Prim'Awla fil-kawza fl-ismijiet premessi, bl-ispejjez taz-zewg

Semghet lid-difensuri tal-partijiet jitrattaw l-appell waqt is-smigh tal-

Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti;

Ikkonsidrat:

Illi l-azzjoni attrici hija wahda mressqa taht l-Artikolu 495A tal-

Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta) biex numru ta' nies li jzommu

gid immobbli flimkien in komun, jithallew ibieghuh b'ordni tal-Qorti u dan

skont il-prezzijiet indikati fil-konvenji rispettivi u/jew fil-valutazzjoni

maghmula mill-perit arkitett inkarigat mir-rikorrenti.

B'dan illi ntalab li s-

sehem ta' tlieta minn tmienja (3/8) mir-rikavat tal-bejgh tal-proprjetajiet

kollha jinqasmu b'sehem lil kull wiehed mill-partijiet skont it-testment tal-

genituri taghhom tad-29 ta' April, 1993, filwaqt li s-sehem ta' hamsa minn

tmienja (5/8) mir-rikavat tal-bejgh, jigu depozitati l-Qorti sakemm jigi deciz

l-appell li jgib referenza 799/2006.

Intalab ukoll li jinhatar kuratur sabiex

jidher f'kaz tal-eventwali kontumacja tal-konvenuta.

Il-Prim'Awla tal-Qorti Civili laqghet it-talbiet attrici kif dedotti u

ordnat li l-ispejjez tal-kawza jithallsu mill-partijiet fis-sehem ta' kwint kull

resqet l-appell in ezami li jissejjes fuq hames aggravji li jistghu jigu

migbura fil-qosor hekk: (i) l-ewwel Qorti zbaljat meta ddecidiet li l-ewwel

eccezzjoni taghha kienet sorvolata bil-fatt li gew ezebiti l-prokuri fl-atti tal-

kawza, minghajr ma l-atti ta' l-assenti gew assunti formalment mill-

mandatarju taghhom; (ii) l-ewwel Qorti ma kellhiex tilqa' t-talbiet attrici

meta ghad hemm pendenti bejn il-kontendenti l-kawza 699/2006

(Recte:799/2006); (iii) it-tielet aggravju tal-konvenuta jirreferi ghall-fatt li

l-ordni li jsir il-bejgh bil-kondizzjoni li parti mir-rikavat jibqa' depozitat fir-

Registru tikkostitwixxi pregudizzju gravi ghaliha; (iv) l-atturi naqsu milli

jgibu prova li l-prezz offrut ghall-immobbli kien wiehed gust fis-suq u li

taghha kellha tigi milqugha.

kwindi ma jikkostitwix pregudizzju gravi ghaliha; u (v) li t-tmien eccezzjoni

Jibda billi jigi indirizzat l-ewwel aggravu tal-appellanti, fejn tilmenta

li l-ewwel Qorti fehmet hazin l-ewwel eccezzjoni taghha, in kwantu ma

kinitx qieghda teccepixxi li l-kawza saret minn persuna f'isem haddiehor

minghajr l-awtorizzazzjoni mehtiega, izda kienet qieghda teccepixxi li

dawk li fost l-atturi huma assenti minn Malta kellhom jigu debitament

rapprezentati fil-gudizzju nnifsu u dan billi jigi debitament rifless fl-okkju

tal-kawza wara li l-atti jigu assunti mill-mandatarju nkarigat.

Issostni li din

mhix biss teknikalità, izda ghandha konsegwenza processwali, ghall-

finijiet ukoll ta' gbir ta' spejjez u ghalhekk il-mandatarju mahtur ma kellux

semplicement jezebixxi l-prokuri, izda kellu wkoll jassumi l-atti tal-kawza

f'isem dawk l-assenti u la dan ma sarx, baqa' jippersisti difett procedurali.

Jigi osservat li fil-verità, l-ewwel eccezzjoni preliminari tal-

konvenuta appellanti hija fis-sens li "dawk fost ir-rikorrenti li huma assenti

minn dawn il-Gzejjer ghandhom ikunu rapprezentati minn mandatarji

permezz tad-debiti strumenti tal-prokura."

Qorti gustament rriteniet li ladarba gew ipprezentati l-prokuri fl-atti tal-

kawza, din l-ewwel eccezzjoni giet sorvolata.

Kif jinghad mill-appellati fir-

risposta taghhom, l-eccezzjoni nnifisha ma kinitx qieghda tattakka difett

fl-okkju tal-kawza.

Kwindi ladarba din il-materja ma gietx sollevata in

prim'istanza, m'ghandhiex issa tigi trattata fl-istadju tal-appell.

Inoltre, lanqas ma jista' jinghad li din il-materja twassal ghal nullità,

peress li kif inghad minn din il-Qorti, fis-sentenza taghha tal-14 ta' Frar,

1994, fil-kawza fl-ismijiet Maurice Damato Mc Kenna nomine v. Edgar

"biex tigi kontemplata nullità jrid jigi ppruvat illi dik il-bidla fir- rapprezentanza rrekat pregudizzju lill-parti l-ohra, liema pregudizzju ma jistax jigi rimedjat hlief bis-sanzjoni tan-nullità, anki ghaliex il- korrettezza tar-rapprezentanza tinteressa primarjament lill-persuna rapprezentata u l-aktar li jrid jigi protett huwa dak l-interess."

Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, ma tarax li dan l-ewwel

aggravju tal-konvenuta appellanti ghandu jintlaqa', ladarba ma jirrizulta l-

ebda pregudizzju minn dan il-fatt ghall-appellanti u ghalhekk ser jigi

Ħ' Attard, wara li din il-Qorti rat ukoll li l-Artikolu 175(2) u (3) tal-

Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta (Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili)

jaghti s-setgha lil din il-Qorti tordna li jsiru l-korrezzjonijiet mehtiega anki

fis-sentenza ta' prim istanza.

Dawn is-subartikoli jipprovdu fis-sens illi din

il-Qorti tista' tordna jew tippermetti, f'kull zmien sas-sentenza, li jissewwa

inter alia kull zball fl-isem tal-partijiet, jew fil-kwalità li fiha huma jidhru, kif

ukoll tista', sa dakinhar li taghti s-sentenza u taqta' l-kawza, tordna minn

jeddha li tissewwa kull omissjoni jew zball gudizzjarju jew amministrattiv

f'att gudizzjarju.

Fil-fatt fis-sentenza ta' din il-Qorti, fil-kawza fl-ismijiet

El Aida Chaffey noe v. Gollcher noe, tal-14 ta' Marzu, 1988, inghad:

"dan l-artiklu (175) .. serva u gie uzat mill-Qrati taghna biex jigu evitati duplicità ta' kawzi u dak il-formalizmu rigoruz li hafna drabi kien iwassal biex jigi stultifikat il-kuncett ta' gustizzja.

Il-Qorti ziedet imbaghad li 'dan ma wassal qatt biex tigi stultifikata l-istess ligi li tipprojbixxi kull korrezzjoni li tkun tbiddel is-sustanza tal-azzjoni jew tal-eccezjoni"

Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, huwa ritenut xieraq li ghalkemm

din il-Qorti ser tichad dan l-aggravju, izda tordna lir-Registratur sabiex

taghmel in-notament opportun fl-okkju tal-kawza.

Dan jitqies xieraq ukoll

ghall-fini tal-provvediment tal-Artikolu 1005 tal-Kap.

12 sollevat mill-

Ghal dan il-ghan il-Qorti ordnat fil-verbal tas-seduta tallum li

l-okkju jigi korrett.

Fit-tieni aggravju taghha, il-konvenuta appellanti tilmenta li l-ewwel

Qorti ma kellhiex tilqa' t-talbiet tal-atturi meta ghad hemm pendenti bejn

il-kawza

il-konvenuta, attrici

il-kawza, qieghda

timpunja l-ahhar testment maghmul minn omm il-kontendenti fil-kawza

Dik il-kawza tinsab pendenti fl-appell, wara li nghatat

decizjoni in prim'istanza li kienet iddikjarat l-imsemmi testment bhala null

Kwindi l-appellanti ssostni li qabel ma jigu eppurati l-proceduri

gudizzjarji li jinfluwixxu sostanzjalment fuq l-ishma li kull wiehed mill-

kontendenti ser ikollu fil-proprjetajiet komuni, ma jistax isir il-bejgh

taghhom, peress li fuq il-kuntratt ta' bejgh ghandu jkun spjegat b'mod car

is-sehem indiviz li kull venditur ser jitrasferixxi, id-dritt tieghu fuq il-prezz,

tar-responsabbiltajiet

fil-konfront

Wara kollox, jinghad li mill-att tal-akkwist ser jiskaturixxu d-

drittijiet u l-obbligazzjonijiet reciproci tal-vendituri u l-kumpratur.

L-

appellanti tikkritika lill-ewwel Qorti, in kwantu ghalkemm osservat li l-

preokkupazzjonijiet

jigu sorvolati billi jiddahhlu s-

salvagwardji mehtiega fl-att tal-bejgh, sabiex jigu mharsa d-drittijiet

taghha, hija ma specifikatx x'inhuma dawn is-salvagwardji, izda aghar

minn hekk, l-ewwel Qorti ordnat li jsir il-bejgh tal-proprjetajiet involuti

skont il-pattijiet tal-konvenji ezebiti, kwindi ma hemm ebda salvagwardji

soprasessjoni peress li l-kawza 799/2006 tinfluwixxi radikalment fuq il-

mod kif ser isir il-bejgh ta' proprjetà komuni.

jinghad

soprasessjoni tas-smigh ta' kawza, tista' tintlaqa' bhala eccezzjoni ghar-

regola generali li kull kawza ghandha tinstama' sakemm tigi maqtugha

(Artikolu 195 (1) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta).

Tali talba tintlaqa' b'mod

eccezzjonali, meta tali smigh fl-istess waqt ta' zewg kawzi ma jkunx jista'

jsir u tinghata taht kondizzjonijiet serji bizzejjed biex dan isir.

kwalunkwe kaz, il-kawza li ggib referenza 799/2006, li tinsab appellata, u

li fil-mertu titratta, il-validità o meno tal-ahhar testment ta' omm il-partijiet,

giet appuntata wkoll quddiem din il-Qorti.

qeghdin issa jigu trattati kontemporanjament u ser jigu decizi f'daqqa, din

il-parti tal-aggravju qieghda tigi sorvolata.

Imiss li jigu indirizzati l-ilmenti tal-appellanti rigward is-salvagwardji

li hija ssemmi fit-tieni aggravju taghha.

Tajjeb li jinghad li fl-eccezzjonijiet

taghha hija wriet it-thassib taghha fis-sens li: (I) fil-kaz tal-konvenju

konkluz fir-rigward tal-fond numru 70, maghruf bhala "Midland House",

Triq Carlo Manche, Ħal Farrug, Ħal Luqa, hemm kondizzjoni li l-immobbli in vendita

huma konformi mal-permessi tal-bini u mal-ligijiet tas-sanità u ta' l-

ippjanar; u (II) fil-kaz tal-proprjetà bin-numru 46, bl-isem "Camilla", Triq

Wilga, Paceville, Iż-Żebbuġ (Ghawdex), qed tinbiegh kif okkupata b'titolu ta' kirja

protetta u fl-istess hin b'garanzija tal-pussess battal.

L-ewwel Qorti

kkoncediet li t-trasferiment tal-proprjetà jsir "sakemm fuq il-kuntratti ta'

trasferiment ikun hemm provvediment għas-salvagwardji kollha maħsuba

mil-leġiżlatur sabiex la l-intimata u lanqas ħadd mill-partijiet ma jsofri l-

ebda preġudizzju minn dan it-trasferiment, u sakemm is-sitwazzjoni

partikolari li jinsabu fiha l-partijiet tkun riflessa fl-atti ta' trasferiment

relattivi, u din tkun aċċettabbli għall-partijiet kollha fuq il-kuntratt, inkluż

għax-xerrejja prospettivi." -minghajr ma dahlet fil-mertu ta' x'ghandhom

ikunu dawn is-salvagwardji.

Minn qari tal-klawsola numru 10 tal-konvenju tas-6 ta' Jannar,

8 tal-process, jirrizulta li jinghad: "The said

10 tal-process).

qari tar-rapport tal-perit inkarigat mill-atturi appellati, jinghad li minn harsa

lejn il-website tal-Awtorità tal-Ippjanar, ma jirrizultax li hemm xi

llegalitajiet, minkejja li fl-istess paragrafu jinghad ukoll li, din il-website

mhux dejjem tkun aggornata u mhix daqstant preciza.

mhux ritenut ghaqli li l-vendituri jaghtu garanzija fuq permessi ta' bini a

bazi ta' dak ir-rapport u ghal din ir-raguni, il-klawsola numru 10 ghandha

B'dan illi s-socjetà akkwirenti fuq dak il-konvenju ghandha

tinghata l-opportunità sabiex tiddeciedi jekk ghadhiex interessata

takkwista l-imsemmi fond tenut kont il-bidla fil-kondizzjoni.

Hekk ukoll fil-kaz tal-konvenju datat 25 ta' Settembru, 2017, (Dok.

27 tal-process) ghall-fond bin-numru 46, bl-isem "Camilla", Triq

klawsola numru 4 tal-istess konvenju jinghad ukoll: "Vendors undertake

Sabiex jigi eliminat kull dubju, wara din il-frazi ghandu

ghandhom jindirizzaw adekwatament it-thassib tal-appellanti.

Imiss li jigi trattat it-tielet aggravju tal-appellanti, dak fejn tilmenta li

meta l-ewwel Qorti laqghet it-talbiet attrici u ordnat li jsir il-bejgh, bil-

kondizzjoni

li parti mir-rikavat

jibqa' depozitat

fir-Registru, dan

jikkostitwixxi pregudizzju gravi ghaliha.

Dan jinghad minnha peress li

tikkontendi li d-depozitu fir-registru tal-qrati m'huwa ser ihalli ebda frott

ghaliha u ghalhekk issostni li l-bejgh ghandu jsir wara li l-pendenzi

gudizzjarji jigu definiti finalment u kwindi bil-valuri relattivi ghal dik l-

epoka, li ghad ikun oghla, peress li maz-zmien,il-valur tal-proprjetà dejjem

Hija taghmel referenza ghall-konsiderazzjonijiet tal-ewwel Qorti,

inkluz dik tal-età tal-kontendenti fil-kawza bhala rrilevanti, peress li bejgh

pregudizzjevoli jibqa' tali u l-età tal-appellati ma waqqfithomx milli jressqu

appell fil-kawza 799/2006.

Hekk ukoll issostni li, ladarba l-bejgh isir bil-

prezz tal-lum, minkejja li tikkontesta li dan ser isir bl-ahjar prezz possibbli,

xorta ser isarraf f'pregudizzju gravi ghaliha, peress li dan ikun jista' jigi

zbankat biss ladarba tkun deciza wkoll il-kawza li ggib referenza

799/2006 minghajr ebda mghax jew frott, mentri jekk il-bejgh isir wara l-

proceduri precitati, il-bejgh isir bi prezz awmentat li jkun ottenibbli f'dik l-

epoka u dan ghall-beneficcju tal-komproprjetarji kollha.

Ghalhekk il-bejgh

propost mill-atturi appellati kellu jitqies gravament pregudizzjevoli

Ghandu jinghad mal-ewwel, li wahda mill-kondizzjonijiet mehtiega

sabiex tirnexxi azzjoni taht l-Artikolu 495 A tal-Kapitolu 16 (Kodici Civili)

hija n-nuqqas

ta' pregudizzju gravi

tal-komproprjetarji

joggezzjonaw, jekk il-bejgh tal-proprjetà ssir bil-kondizzjonijiet u pattijiet

proposti mill-maggoranza tal-komproprjetarji.

Kif inghad minn din il-Qorti

fis-sentenza taghha tas-27 ta' Jannar, 2017, fil-kawza fl-ismijiet Nutar

"Meta l-ligi fl-artikolu msemmi issemmi l-kelma pregudizzju tinftiehem li dan irid ikun gravi – b'tali mod li l-bejgh eventwali tal-proprjeta` in kwistjoni jkun biex wiehed juza terminu bl-ingliz "manifestly unfair ghad- dissident. "… Din il-Qorti zzid tghid li biex tiddeciedi li ma taderixxix ghat-talba ghall-bejgh mhux bizzejjed li l-konvenut jesebixxi stimi li juri differenza fil-valur tal-proprjeta` li finalment jekk tinqasam bejn il-koproprjetarji tkun relattivament zghira.

L-iskop tal-Artikolu 495A mhuwiex biex jigi assigurat bi precizjoni l-valur tal-proprjeta` fis-suq – xi haga finalment soggettiva sia pure bil-beneficcju tal-perizja teknika – izda li tassikura bejgh bi prezz gust (li jkun assikurat ghaliex miftiehem fil-konvenju) li ma jilledi lill-ebda propjetarju."

Filwaqt li din il-Qorti taghmel dawn il-konsiderazzjonijiet taghha

wkoll, tabilhaqq m'ghandux ikun li l-preokkupazzjoni ta' wiehed mill-

komproprjetarji izomm b'ostagg lill-komproprjetarji l-ohra milli jipprocedu

Il-prezz m'ghandux ikun l-uniku konsiderazzjoni tal-

Qorti li tkun qieghda titratta talba taht l-Artikolu 495A.

Kwindi lanqas ma

tista' titqies censurabbli l-konsiderazzjoni tal-ewwel Qorti li l-kontendenti

jinsabu kollha f'età avvanzata u li l-appellati wrew ix-xewqa li ma jhallux

kwistjonijiet warajhom lill-werrieta taghhom.

Madankollu, konsidrat li l-

kawza li ggib referenza 799/2006 qieghda tigi trattata flimkien ma' dik in

ezami, minn din il-Qorti, multo magis ma tregix il-preokkupazzjoni tal-

appellanti, in kwantu dik il-pendenza gudizzjarja ser tkun issa definita u

ghalhekk m'hu ser ikun hemm ebda trapass ta' zmien li jista' jservi ta'

pregudizzju ghall-appellanti.

B'hekk l-appellanti tkun tista' taghmel uzu

shih mis-sehem taghha mir-rikavat tal-bejgh, minghajr xkiel, inkluz li

tinvesti l-flus bl-aktar mod vantagguz li jidhrilha xieraq, li jista' jrendi l-

Dan l-aggravju ghalhekk ser jigi michud ukoll.

Imiss li jigi trattat ir-raba' aggravju tal-appellanti, dak fejn jinghad li

l-atturi naqsu milli jressqu prova li l-prezz offrut ghall-proprjetà in kwistjoni

kien wiehed gust fis-suq u kwindi li ma jikkostitwixxix pregudizzju gravi

ghaliha u dan a bazi tal-principju li min jallega jrid jipprova.

appellati jsostnu li ressqu din il-prova permezz tal-istima tal-perit inkarigat

minnhom, din l-istima ma gietx ikkonfermata bil-gurament u ghalhekk ma

tirreferi ghall-

provvediment tal-Artikolu 563A tal-Kap.

12, issostni li fin-nuqqas tal-atturi

appellati li jipproducu lill-perit taghhom bhala xhud, dik il-persuna ma

haditx ir-responsabbilità tal-opinjoni taghha permezz ta' gurament u

L-appellati naqsu li jitolbu

wkoll in-nomina ta' perit tekniku.

L-appellanti tikkritika lill-ewwel Qorti talli

qalet li huwa inverosimili li r-rikorrenti ser ibieghu proprjetajiet taghhom bi

prezz aktar baxx minn proprjetajiet simili fis-suq, sabiex b'hekk

targumenta li l-procedura taht l-Artikolu 495A giet reza superfluwa.

Ghalkemm l-ewwel Qorti, rriteniet inverosimili li s-sidien b'maggoranza

jbieghu jekk mhux bi prezz gust, irrikonoxxiet li l-atturi riedu jbieghu

sabiex "jehilsu" u ma jhallux problemi ghal uliedhom, konsiderazzjonijiet

li fil-fehma taghha, jimmilitaw kontra xulxin.

Konsiderazzjoni ohra zbaljata

skont l-appellanti, hija dik li l-ewwel Qorti qalet li l-oggezzjonijiet taghha

jistghu jservu biss sabiex tipperdura sitwazzjoni ta' komproprjetà sfurzata

li tista' twassal li l-maggoranza tas-sidien jitilfu l-opportunità li giethom li

jbieghu l-proprjetajiet in kwistjoni, bil-prezz li huma jqisu gust u qablu

mieghu, mentri jekk s-sentenza appellata li ggib referenza 799/2006 tigi

kkonfermata fl-appell, kapaci li l-konvenuta lanqas ikollha sehem minn

dawk il-proprjetajiet.

Mentri l-appellanti ssostni li dan huwa zbaljat peress

li hija, f'kull kaz, ghandha interess bhala eredi ta' missierha u ghalhekk il-

prezz jinteressaha dejjem u li dan kollu jsahhah l-argument taghha dwar

is-soprasessjoni.

f'waqt minnhom osservat li jista' jkun il-kaz li, il-konvenuta appellanti, ma

jkollha ebda sehem mill-proprjetà in kwistjoni, peress li fi kwalunkwe kaz

il-konvenuta kellha sehem mill-istess proprjetà derivanti mill-wirt tal-

missier, kwindi l-interess taghha li tissalvagwardja d-drittijiet taghha fuq

il-proprjetà in vendita jibqa' vigenti minkejja l-ezitu tal-kawza 799/2006.

Min-naha l-ohra, ghalkemm il-ligi taghna ma tiffavorixxix il-komunjoni tal-

proprjetà, tajjeb li jigi enfasizzat il-punt imsemmi fil-konsiderazzjoni

maghmula taht l-ahhar aggravju, li l-qrati li jkunu rinfaccati b'talbiet taht l-

artikolu tal-ligi in ezami, il-prezz mhuwiex l-unika konsiderazzjoni li

ghandhom jaghmlu meta jikkonsidraw tali azzjoni.

Tant hu hekk, li fis-

subinciz (6) tal-Artikolu 495 A, il-ligi tipprovdi li meta l-Qorti tigi biex

tivvaluta jekk ikunx hemm xi pregudizzju serju ghal xi wiehed mill-

komproprjetarji, hija ghandha tqis kull fattur rilevanti, inkluz il-valur tal-

proprjetà u l-prezz tal-bejgh, u tista' ghal dan il-ghan tordna li ssir stima

tal-proprjetà, skont kif tipprovdi l-istess kodici (Artikolu 306 tal-Kap.

Ghalhekk din il-Qorti ma tara xejn censurabbli fil-fatt li l-ewwel Qorti,

rriteniet inverosimili li s-sidien b'maggoranza jbieghu jekk mhux bi prezz

gust, jew li kkonsidrat ukoll l-età avvanzata tal-kontendenti fil-kawza u l-

preokkupazzjoni taghhom li ma jhallux il-problema tikber warajhom.

Kif inghad minn din il-Qorti fis-sentenza taghha tal-5 ta' Ottubru,

Ħal Tarxien dan l-aggravju tal-appellanti jirrigwarda l-preġudizzju serju li jissemma fis-subartikoli (1) u (6) tal-artikolu 495A tal-Kodiċi Ċivili.

Il-liġi titlob li, fil-qies ta' preġudizzju bħal dak, il-Qorti għandha tiżen kull fattur rilevanti magħdud il-valur tal-proprjeta' u l-prezz tal-bejgħ.

Minn kliem il-liġi, allura, joħroġ ċar li l-prezz li jkun miftiehem huwa biss waħda minn għadd ta' ċirkostanzi li Qorti tista' tqis biex tara jekk il-parti intimata hijiex jew le se ġġarrab preġudizzju li kieku l- bejgħ awtoriżżat ikollu jsir.

X'aktarx li, minħabba n-natura partikolari tal-proċedura taħt l-artikolu 495A, il-prezz miftiehem ikun l-aktar kwestjoni li tnissel in-nuqqas ta' qbil bejn il- komproprjetarji: imma l-prezz mhuwiex il-kejl waħdieni li l-liġi tirreferi għalih, għaliex kieku l-kliem tal-liġi kien ikun mod ieħor.

Kemm hu hekk, jidher li l-Qrati qiesu bħala preġudizzju gravi kundizzjonijiet f'konvenju li kienu jwarrbu l-għoti tal-garanzija tal- paċifiku pussess jew l-għoti ta' garanzija li l-ġid għandu l-permessi kollha tal-bini meta dan ma kienx il-każ3; "27.

Illi għar-rigward tal-preġudizzju serju jew gravi minħabba l-bejgħ li jkun se jsir, dan irid ikun ta' sura tali li jkun manifestament inikwu għall- parti mġarrba4.

Madankollu, biex Qorti tiddeċiedi jekk tilqax jew le talba għall-bejgħ ma huwiex biżżejjed li l-parti intimata tressaq stejjem li juru differenza fil-valur tal-proprjeta' fejn id-differenza fil-valur bejn il-prezz miftiehem u l-valur fl-istima tkun relattivament żgħira.

Kif ingħad, l- iskop tal-artikolu 495A mhuwiex biex jiġi assigurat bi preċiżjoni l- valur tal-proprjeta' fis-suq, imma li tara li l-bejgħ isir bi prezz xieraq li ma jġib ħsara lill-ebda proprjetarju;" (enfasi ta' din il-Qorti)

Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, ghalkemm ghandha

ragun l-appellanti meta tghid li l-principju huwa dak li min jallega jrid

jipprova, huwa minnu wkoll li l-piz tal-prova joxxilla minn parti ghal ohra

fil-kawza.

Il-principju ewlieni li jirregola l-piz probatorju jibqa' dejjem dak

li min jallega jrid jipprova, dak li fil-gurisprudenza taghna, jigi deskritt

hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti fil-kawza, sija fuq l-attur li jsostni

l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu -actori

incumbit probatio, sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu

biex jikkontrasta l-pretiza ta' l-attur - reus in excipiendo fit actor.

Ċiv.

27.1.2017 fil-kawża fl-ismijiet Nutar Richard Lepre’ Eltramsy et vs John Lepre’ Eltramsy et App.

Ċiv.

327/16 12 5 ta' Ottubru, 2018

is-sens is-sentenza moghtija minn din il-Qorti (Sede Inferjuri), fil-kawza fl-

ismijiet Joseph Spiteri Debono v. Philip Benoit Trepa Torres fit-12 ta' April, 2007).

Huwa minnu li kien ikun aktar ghaqli li l-prova mressqa mill-atturi

appellati, konsistenti f'diversi rapporti ta' valutazzjoni tal-perit tekniku

inkarigat minnhom, li jkunu debitament mahlufa sabiex jikkostitwixxu L-Isla, l-atturi appellati ma ressqux biss dawk il-

valutazzjonijiet, izda f'kull kaz, huma ressqu kopja tal-konvenju propost

minnhom, ghal kull proprjetà suggett tal-azzjoni odjerna.

il-prezzijiet indikati fil-valutazzjoni tal-perit ex parte u l-prezz rizultanti mill-

konvenji jirrizulta s-segwenti:

Proprjetà

Valutazzjoni perit ex parte

Konvenju: Data u Prezz 6/1/2018 - €145,000

Filwaqt li l-prezz fil-kaz tal-ewwel proprjetà, huwa kumparabbli mal-

valutazzjoni tal-perit u fil-kaz tat-tieni proprjetà, il-prezz fil-konvenju

sahansitra jissupera l-istima tal-perit ex parte, fil-kaz tat-tielet u r-raba'

proprjetà, tirrizulta diskrepanza notevoli bejn l-istima tal-perit ex parte u l-

prezz fuq il-konvenju ta' €40,000 fil-kaz tat-tielet proprjetà u ta' €30,000

fil-kaz tar-raba' proprjetà.

Ghalkemm l-istima ta' perit jista' jkollha element ta' soggettività,

izda fil-fehma ta' din il-Qorti, konsidrata d-diskrepanza, huwa ritenut li

kien nuqqas tal-konvenuta appellanti li ma ressqet l-ebda stima da parti

taghha, gialadarba permezz tal-eccezzjonijiet taghha, hija kienet qieghda

tikkontesta l-valutazzjoni maghmula mill-perit tal-atturi appellati.

tenut kont id-diskrepanza fil-valuri bejn dak stmat mill-perit inkarigat mill-

appellati u l-prezz pattwit permezz tal-ahhar zewg konvenji, sabiex ikun

hemm serhan il-mohh ukoll dwar il-prezz tal-proprjetà in vendità, u dan fl-

interess tal-vendituri kollha, fil-kaz tal-ahhar zewg konvenji, din il-Qorti ser

tiehu l-provvediment opportun.

Ghalhekk ser tordna li dawn iz-zewg

proprjetajiet jinbieghu bi prezz medju bejn il-valutazzjoni maghmula mill-

perit inkarigat mill-atturi appellati u dak indikat fil-konvenju.

t-tielet konvenju ghandu jigi emendat sabiex il-prezz tal-bejgh ikun dak ta'

€470,000, filwaqt li r-raba' konvenju ghandu jigi emendat il-prezz ta' bejgh

Salv dejjem id-dritt tal-akkwirenti rispettivi fuq l-ahhar

zewg konvenji li jiddikjaraw ghadhomx interessati jakkwistaw il-fond

rispettiv, tenut kont il-bidla fil-prezz.

Ghalhekk dan ir-raba' aggravju ser

jintlaqa' in parte kif appena spjegat.

Jonqos li jigi trattat l-ahhar aggravju, dak fejn l-appellanti tilmenta

li kellha tigi milqugha t-tmien eccezzjoni taghha, u cioè ghalkemm fil-kaz

tal-proprjetà numru 46, bl-isem "Camilla", Triq Wilga, Paceville, fil-

konvenju jinghad li din il-proprjetà hija mikrija minn terzi, fl-istess waqt

tinghata lill-vendituri bil-garanzija tal-pussess battal.

Il-konvenuta

appellanti ssostni li hija ma tistax tigi ordnata taghti din il-garanzija, meta

din tinsab nieqsa mill-oggett tal-bejgh.

Tishaq li l-ewwel Qorti qieghda

thallat il-garanzija tal-pussess battal mal-garanzija tal-pacifiku pussess (li

hija garanzija fil-konfront tal-evizzjoni).

Mentri meta bejjiegh jiggarantixxi

li qieghed ibiegh bil-garanzija tal-pussess battal (jew vakanti), dan ifisser

li l-post mibjugh ma jkun okkupat minn hadd, haga li mhix possibbli

gialadarba l-proprjetà in vendita hija mikrija lil terzi.

Ghalhekk din l-

eccezzjoni taghha hija tajba u kellha tigi milqugha.

Fil-verità dan l-ilment tal-konvenuta appellanti gie indirizzat taht it-

Din il-Qorti, bhal ta' qabilha taprezza pjenament id-

distinzjoni bejn il-garanzija tal-pacifiku pussess u dik tal-pussess battal,

ghalhekk huwa ritenut li l-konvenju bla dubju jaghmilha cara li l-proprjetà

hija suggetta ghad-drittijiet ta' kera favur terzi.

L-uniku dubju li

possibbilment jista' jitqajjem huwa fir-rigward tal-klawsola numru 4 tal-

parte u filwaqt li:

spjegat qabel, sabiex ikun hemm konsistenza, wara din il-frazi ghandu

li ghandu jkun hemm aktar problemi dwar il-garanzija sollevata mill-

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet kollha hawn qabel spjegati, din il-Qorti

tiddisponi mill-appell interpost mill-konvenuta appellanti billi tilqghu in

(1) tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti tal-4 ta' Frar, 2019, fil-kawza

fl-ismijiet premessi, limitatament sa fejn laqghet l-ewwel talba tal-atturi u

awtorizzat il-bejgh tal-fond bin-numru 70, "Midland", Triq Carlo Manche,

L-Isla, bil-prezz u kondizzjonijiet l-ohra stipulati fil-konvenju tas-6 ta'

Jannar, 2018, b'dan illi fil-kaz tal-klawsola numru 10 ghandha tigi

Is-socjetà akkwirenti ghandha tinghata l-opportunità sabiex

tiddeciedi jekk ghadhiex interessata takkwista l-imsemmi fond tenut kont

il-bidla fil-kondizzjoni.

Il-konvenju ghandu jigi emendat f'dan is-sens fi

liberi li jinhallu mill-konvenju;

zmien xahar mil-lum u fin-nuqqas, il-komparenti fuq il-konvenju jkunu

(2) tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti tal-4 ta' Frar, 2019, fil-kawza

fl-ismijiet premessi, sa fejn laqghet it-tieni talba tal-atturi u awtorizzat il-

bejgh tal-fond bin-numru 46, "Camilla", Triq il-Wilga, In-Naxxar, bil-prezz

stipulat fil-konvenju tal-25 ta' Settembru, 2017.

B'dan illi, fir-rigward tal-

Hawn ukoll, il-konvenju ghandu

jigi emendat f'dan is-sens fi zmien xahar mil-lum u fin-nuqqas, il-

komparenti fuq il-konvenju jkunu liberi li jinhallu mill-konvenju;

(3) tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti tal-4 ta' Frar, 2019, fil-kawza

fl-ismijiet premessi, sa fejn laqghet it-tielet talba tal-atturi u awtorizzat il-

b'dan illi l-prezz fuq l-imsemmi konvenju ghandu jigi emendat ghas-

somma ta' erba' mija u sebghin elf Ewro (€470,000).

Fin-nuqqas li l-

konvenju jigi emendat f'dan is-sens fi zmien xahar mil-lum, il-komparenti

fuq il-konvenju jkunu liberi li jinhallu mill-istess konvenju;

(4) tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti tal-4 ta' Frar, 2019, fil-kawza

fl-ismijiet premessi, sa fejn laqghet ir-raba' talba tal-atturi u awtorizzat il-

bejgh tal-fond 48, Triq Sir Charles Cameron, Ħal Farrug, Ħal Luqa, b'dan illi l-prezz fuq

l-imsemmi konvenju ghandu jigi emendat ghas-somma ta' mija u hamsa

Fin-nuqqas li l-konvenju jigi emendat f'dan

is-sens fi zmien xahar mil-lum, il-komparenti fuq il-konvenju jkunu liberi li

jinhallu mill-istess konvenju;

(5) tikkonferma l-hatra tan-nutara fir-rigward tal-konvenji rispettivi u tal-

avukat kuratur sabiex jirraprezenta lill-konvenuta appellanti, f'kaz li

tonqos milli tidher fuq il-konvenji kif spjegat;

(6) tordna li r-rikavat tal-bejgh jinqasam bejn il-kontendenti fil-kawza fid-

dawl tas-sentenza fil-kawza 799/2006, li qieghda tigi deciza llum ukoll.

L-ispejjez in prim'istanza jibqghu kif deciz mill-ewwel Qorti, filwaqt li l-

ispejjez ta' din l-istanza jinqasmu bin-nofs (1/2) bejn l-atturi appellati u l-

Deputat Registratur rm


IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Josephine Mary sive Joyce Cascino u żewġha Dr Antoine Cascino v. L-Avukat Generali illum l-Avukat tal-Istat u Mario u Cynthia Sciberras Herrera

Fis-26 ta' Frar 2020 l-Avukat tal-Istat appella mis-sentenza tal-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kompetenza kostituzzjonali li biha sabet ksur

tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 1 tal-ewwel protokoll

tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-

Libertajiet Fundamentali (Konvenzjoni) u tat rimedju għal dak il-ksur.

Il-fatti li taw l-lok għall-kawża ġew imfissra hekk mill-ewwel Qorti:

Il-fond 243B Peer Gynt, Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida huwa maisonette fil-pjan terran proprjeta' tar-rikorrenti Josephine Mary sive Joyce Cascino.

Bħala fond għandu entratura ndipendenti b'veduti tal-baħar.

Inbena fl-1934 u huwa liberu u frank bil-konjuġi ntimati jgħixu fih bħala nkwilini.

Madwar sebgħin sena ilu dan il-fond kien inkera minn missier ir- rikorrenti lin- nanna tal-intimata Cynthia Sciberras Herrera li kienet tgħix fih flimkien ma' familtha.

Wara l-mewt tan-nanna, omm Cynthia baqgħet tgħix fih inkluż l-istess Cynthia li minn naħa tagħha wara ż-żwieġ mal- intimat żewġha fl-1981 baqgħu jgħixu hemm ukoll.

Meta ġiet nieqsa omm Cynthia, il-konjuġi intimati baqgħu jabitaw fil-fond fejn bħala inkwilini għadhom hemm sal-lum.

Ir-rikorrenti jilmentaw li mhux biss l-intimati konjugi għamlu tibdil strutturali mingħajr il-permess tagħhom u ma rnexxielhomx jirriprendu l- pussess tal-fond għax skont il-Bord li Jirregola l-Kera l-ġurisprudenza wessgħet it-tifsira ta' tibdiliet strutturali; iżda addirittura l-kera li jħallsu l- konjuġi ntimati hija baxxa u irrizorja wisq meta mqabbla mar-rati li jġib il- fond fis-suq ħieles.

L-istess rikorrenti nkarigaw lill-perit Ivan Byers u lil Simon Mamo Real Estate Agency biex jagħmlu stima tal-valur lokatizju tal-fond bir-rati tas-suq ħieles.

Dawn, wara li ħadu numru ta' fatturi in kunsiderazzjoni, fosthom id-daqs, l-istat u l-lok fejn jinsab il-fond in kwistjoni -

"(a) Skont il-perit Byers, il-valur tal-proprjeta fis-suq ħieles f'Settembru 2016 kien ta' €400,000 filwaqt li l-valur lokatizju huwa ta' circa €22,000 fis-sena; u

"(b) Skont Hugo Bouvet, rappreżentant ta' Simon Mamo Real Estate, f'Ottubru 2016 il-valur lokatizju tal-fond mertu tal-proċeduri odjerni huwa hekk: rata kummerċjali €130/150 kuljum; rata residenzjali: €1,500 fix- xahar.

Il-valur tal- post għall-bejgħ huwa ta' €350,000/€400,000.

Ir-rikorrenti komplew jilmentaw li lanqas il-liġi l-ġdida ntrodotta bl-Att X tal- 2009 ma ġabet titjib fir-rigward tad-drittijiet proprjetarji tagħhom in kwantu li skont l-istess liġi l-kera li għadhom iħallsu l-konjuġi ntimati hija xorta wisq baxxa tenut kont li dan it-terran jinsab fuq is-seafront ta' Ħal Ghaxaq.

Inoltre skont l- istess rikorrenti l-fatt li l-intimati jistgħu joffru dan il-post lil uliedhom jew lin- neputijiet tagħhom għar-residenza tagħhom għandha wkoll implikazzjonijiet serji fuq ir-rikorrenti stante li realment huma m'għandhomx speranza li jiksbu lura l- pussess effettiv tal-fond speċjalment in vista tal-eta' avvanzata tagħhom.

Ir-rikorrenti ndikaw ukoll li mhemmx raġuni valida il-għala l-konjugi Sciberras Herrera għandhom jingħataw xi protezzjoni speċjali tenut kont in-natura tal-impjieg ta' Mario Sciberras Herrera u l-introjtu tal-kumpanija li tagħha huwa direttur maniġerjali.

Il-Qorti nkarigat lill-perit Marie Louise Horsman Falzon Kirby sabiex tirrediġi rapport permezz ta' liema testabilixxi l-valur kurrenti residenzjali u kummerċjali tal-fond kif ukoll il-valur lokatizju residenzjali u kummerċjali tiegħu.

Wara kunsiderazzjoni tad-daqs, pożizzjoni, stat strutturali u fatturi oħra l-valuri mogħtija mill-perit kienu hekk –

"(a) il-valur lokatizju f'Marzu 2018 ġie stmat fl-ammont ta' €1,280 fix- xahar ossia €15,360 fis-sena bħala użu residenzjali;

"(b) il-valur fis-suq miftuħ tal-fond battal għal skop residenzjali huwa ta' €470,000;

"(c) il-valur lokatizju u kummerċjali ġie stmat fl-ammont ta' €4,500 fix- xahar ossia €54,000 fis-sena bħala użu kummerċjali;

"(d) il-valur fis-suq miftuħ tal-fond battal u bil-permess kummerċjali (ħwienet jew uffiċini) huwa ta' €750,000.

L-intimata Cynthia Sciberras Herrera li llum għandha 65 sena qalet li ilha għomorha tgħix fil-fond mertu tal-proċeduri odjerni u qabilha kien hemm ommha u nannitha u l-familja tagħhom jgħixu hemm.

Hija qalet ukoll li qabel ma nfetħet il-kawża odjerna ma kienx hemm problemi dwar il-ħlas tal-kera.

Qalet ukoll li peress li bil-ftuħ tal-kawża odjerna huma nkwetaw li setgħu jispiċċaw barra mill-fond, bil- flus li ġemmgħu huma u oħrajn li sselfu mingħand familjari xtraw post ieħor għall-prezz ta' €190,000.

Dan fih il-kmamar tal-banju, twieqi u madum pero' għadu vojt u mhumhiex jużawh.

L-intimat Mario Sciberras Herrera xehd li huwa ilu joqgħod fil-fond in kwistjoni sa minn mindu żżewweġ lill-intimata fl-1981 u jużawh bħala r-residenza tagħhom.

Il-kera attwali mħallsa mill-intimati hija ta' ftit aktar minn €280 fis-sena.

Illum il-ġurnata fis-soċjeta' li jaħdem fiha jaqla' circa €7,120 gross fix-xahar u kwindi circa €86,000 fis-sena gross.

Paga f'idejh jaqbad xi €5,200 fix-xahar u ċioe' aktar minn €60,000 fis-sena.

Ilu jokkupa l- kariga ta' direttur maniġerjali għal tnax il- sena.

"Qal ukoll li r-rikorrenti odjerni kienu ntavolaw proċeduri kontrihom għall- iżgumbrament quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera peress li kienu għamlu xi xogħlijiet strutturali mingħajr il-permess tas-sid u dawn il-proċeduri nqatgħu favur l-intimati.

"Huwa qal li flimkien ma' martu xtraw appartament iżda ma jużawhx".

ewwel Qorti sabiex:-

Fil-kawża li ppreżentaw l-atturi fil-25 ta' Ottubru, 2016 talbu lill-

Tiddikjara li qegħdin jiġu vjolati d-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti kif sanċiti mill-artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu tal- Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea (l-ewwel Skeda tal-Kap.

319) għar-raġunijiet fuq esposti u dawk li ser jirriżultaw waqt it-trattazzjoni ta' dan ir-rikors; "2.

Konsegwentement tagħtihom dawk ir-rimedji kollha li jidhrilha xierqa u opportuni speċjalment inkluż il-pussess lura tal-fond terran numru 243B, Peer Gynt, Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida u kumpens xieraq għall- okkupazzjoni tal-fond bi vjolazzjoni tad-drittijiet tar-rikorrenti."

L-ewwel Qorti iddeċidiet il-kawża hekk:-

Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-Avukat Ġenerali;

Tiċħad l-ewwel ħames eċċezzjonijiet tal-konjuġi Mazzola, safejn kompatibbli ma' dak deċiż fis-sentenza tilqa' s-sitt eċċezzjoni filwaqt li tilqa' s-seba' eċċezzjoni tagħhom;

Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti u tiddikjara li qegħdin jiġu vjolati d- drittijiet fondamentali tagħhom kif sanċiti mill-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu ta' l-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea (l-Ewwel skeda tal-Kap.

319) għar-raġunijiet esposti fis- sentenza tal-lum;

Tilqa' limitatament it-tieni talba u tordna lill-intimati konjuġi Mazzola sabiex ma jibqgħux igawdu mill-protezzjoni offerta lilhom s'issa mill- applikazzjoni tal-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini u l-Att (Kap. 69) u tal-Att X tal-2009 fir-rigward tal-abitazzjoni tagħhom fil-fond numru 243B, Peer Gynt, Triq it-Torri Sliema.

Dan peress li t-tħaddim tal- liġijiet imsemmija fiċ-ċirkustanzi tal-każ tal-lum huma leżivi tal- artikolu 37(1) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni.

Tillikwida kumpens ta' għoxrin elf Ewro (€20,000) sabiex jagħmel tajjeb għall-leżjoni sofferta u tordna lill-intimat Avukat Ġenerali jħallas din is- somma lir-rikorrenti.

L-ispejjeż għandhom ikunu a karigu tal-Avukat Ġenerali".

L-Avukat tal-Istat appella mis-sentenza.

Konsiderazzjoni.

L-atturi wieġbu u qalu r-raġunijiet għalfejn din il-Qorti għandha

tiċħad l-appell filwaqt li l-konvenuti Mazzola taw ir-raġunijiet għalfejn fil-

fehma tagħhom l-appell għandu jintlaqa'.

L-ewwel aggravju tal-Avukat tal-Istat jirreferi għal dik il-parti tas-

sentenza li biha l-ewwel Qorti qalet li hemm ksur tal-artikolu 37 tal-

Kostituzzjoni.

Argumenta li dik id-disposizzjoni tapplika fejn hemm teħid

forżuż ta' proprjeta` u mhux meta hemm kontroll ta' użu.

Inoltre żied li l-

Ordinanza Li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini (Kap. 69) kienet fis-seħħ

qabel Marzu tal-1962, mela bis-saħħa tal-Art.

47(9) tal-Kostituzzjoni ma

tintlaqatx bl-Art.

L-Art.

37 tal-Kostituzzjoni jipprovdi li "ebda interess fi jew dritt

fuq proprjeta` li kull xorta li tkun" ma jista' jittieħed jekk mhux

inter alia bi ħlas ta' kumpens xieraq.

Id-dritt ta' sid li jkollu l-

pussess materjali u mhux biss pussess legali huwa interess

fuq proprjeta`.

B'hekk hu imħares taħt l-Art.

37 minkejja li s-

sid ma ġie imċaħħad minn kull interess fil-proprjeta`.

B'referenza għat-tieni parti tal-aggravju, il-Kap.

emendat b'liġijiet li daħlu fis-seħħ wara l-1962 li pero` ma

għandhomx l-effetti msemmija fil-para. (a) sa (d) tal-art.

Fit-tweġiba l-atturi argumentaw li l-Artikolu 37 huwa in fatti

irrilevanti għaliex xorta waħda tibqa' l-vjolazzjoni taħt l-

artikolu wieħed tal-ewwel protokoll.

Madankollu kienu l-atturi

li fir-rikors promutur ilmentaw minn ksur tal-Artikolu 37 tal-

Kostituzzjoni.

L-Artikolu 47(9) jirreferi għal 'liġi fis-seħħ minnufih qabel it-3

ta' Marzu 1962'.

It-tiġdid tal-kera seħħ bis-saħħa ta' liġi li

kienet fis-seħħ qabel l-1962.

Għalhekk hu mħares mill-

artikolu 47(9) tal-Kostituzzjoni u għaldaqstant m'huwiex

milqut minn Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni.

Għaldaqstant l-ewwel aggravju ser jintlaqa'.

Bit-tieni aggravju l-Avukat tal-Istat jilmenta minn dik il-parti tas-

sentenza tal-ewwel Qorti li sabet ksur tad-dritt tal-atturi għat-tgawdija ta'

ħwejjiġhom.

Jikkontesta l-konklużjoni tal-ewwel Qorti li sabet li s-sidien

ġarrbu piż eċċessiv u sproporzjonat.

L-ewwel Qorti wara

li għamlet referenza estensiva għall-

ġurisprudenza, qalet:-

"Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali suesposti l-Qorti tagħmel is- segwenti kunsiderazzjonijiet għall-fini tal-każ odjern –

Għalkemm wara li saret proprjetarja tal-fond in kwistjoni ir-rikorrenti għamlet żmien taċċetta l-kera mingħand il-konjuġi ntimati mingħajr kontestazzjoni dan ma jippreġudikax id-dritt tagħha li, flimkien mar- rikorrent żewġha, tiftaħ dawn il-proċeduri u tavvanza t-talbiet in eżami;

Huwa paċifiku li l-Istat għandu d-dritt u l-obbligu li jippromulga l-liġijiet li jidhirlu xierqa biex jikkontrolla l-użu tal-proprjeta' skont u għal fini ta' l- interess ġenerali.

Infatti l-Istat għandu f'idejh diskrezzjoni wiesgħa sabiex jidentifika x'inhu meħtieg fl-interess ġenerali u sabiex jistabilixxi liema huma dawk il- miżuri meħtieġa għall-ħarsien tal-interess ġenerali. joħloq Ħal Tarxien, mekkaniżmu li jipproteġi kategorija ta' persuni (utilisti ta' fondi għal fini tal-każ tal-lum) huwa xorta m'għandux il-mano libera li jippreġudika b'mod sproporzjonat id-drittijiet ta' kategorija ta' persuni oħra (sidien ta' dawk il-fondi għal fini tal-każ tal-lum).

Fin-nuqqas huwa l-Istat li għandu jġorr ir-responsabbilta' għal dan l-iżbilanċ bejn il-varji drittijiet imsemmija;

id-diskrezzjoni

fit-tħaddim

ta' din

tiegħu

Meħudin iċ-ċirkustanzi kollha tal-każ odjern il-Qorti tqis li d- dispożizzjonijiet tal-liġijiet in eżami qegħdin iċaħħdu lir-rikorrenti milli jgawdu l-proprjeta' tagħhom in kwantu mhux biss jikkontrollaw il- quantum li l-istess rikorrenti jistgħu jirċievu bħala kera iżda anke r-ripreża tal-fond.

Inoltre, minkejja li kien hemm xi titjib fil-valur tal-kera bis-saħħa tal-emendi tal-Att X tal-2009 kif sussegwentement emendati, meta mqabbla mal- valuri lokatizji tal-fond skont is- suq ħieles ma hemm ebda dubju li hemm disparita' enormi.

Jiġi sottolineat li anke jekk il-valur tal- kera stabbilit mill-liġi mhux bilfors ikun daqs kemm irendi s-suq ħieles xorta jirriżulta li hemm qabża kbira meta mqabbel mal-valur lokatizju massimu li r-rikorrenti jistgħu jirċievu mingħand l-intimati konjuġi Mazzola skont il-liġi.

Kif diġa' ngħad ripetutament fil-varji sentenzi in materja, r-rata ta' ħlas tal-kera dettata mill-liġi la tista' titqies li hija kompatibbli mar-realta' soċjali f'Malta fiż-żminijiet tal-lum u lanqas mar- rati lokatizji applikabbli fis-suq ħieles tal-proprjeta';

Fil-fehma tal-Qorti, filwaqt li l-Istat bil-liġijiet imsemmija indirizza li problema

fil-qafas soċjali pero' naqas

ta' akkomodazzjoni

jikkontrobilanċja din il-miżura b'salvagwardji adegwati li jipproteġu d- drittijiet tas-sidien tal-fondi milquta b'tali liġijiet.

Għaldaqstant ir-rikorrenti odjerni, l-istess bħal sidien oħra fl-istess pożizzjoni tagħhom, spiċċaw iġorru piż sproporzjonat u nġust fuqhom peress li nħoloq żbilanċ bejn il- jeddijiet tas-sidien min-naħa l-waħda u l-interess ġenerali min-naħa l- oħra.

Dan bi ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti għat- tgawdija tal-proprjeta' tagħhom kif protetti bl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l- ewwel artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni.

Fiċ-ċirkustanzi u fid-dawl ta' tali lezjonijiet, lanqas ma huwa akkoljibbli l- argument tal-intimati konjugi Sciberras Herrera li sejbien ta' ksur tad-drittijiet l-Konvenzjoni fundamentali a msemmija jwassal għal preġudizzju tal-aspettativa leġittima tagħhom qua inkwilini li jibqgħu jikru l-fond in kwistjoni".

tal-Kostituzzjoni u

M'hemmx dubju li l-artikolu tal-ewwel protokoll ma jiggarantixxix

kumpens sħiħ fejn ikun hemm preżenti għanijiet leġittimi li jkunu ttieħdu

fl-interess ġenerali kif inhu s-social welfare.

Il-fatturi li ssemmew mill-Avukat tal-Istat jistgħu jiġġustifikaw il-ħlas

ta' kumpens inqas minn dak li jagħti s-suq.

Pero` jibqa' l-fatt li hu meħtieġ

element ta' proporzjonalita` bejn il-kera li tipprovdi għaliha l-lġi u l-kera li

jagħti s-suq miftuħ.

Jekk id-differenza tkun wisq, mela ma jkunx hemm

bilanċ bejn id-drittijiet tas-sid u l-jedd tal-Istat.

Fis-sentenza Cassar v. Malta (50570/13) tat-30 ta' Jannar 2018,

il-QEDB qalet:-

Is-sidien ilhom is-snin ma jaċċettaw kera.

Fil-fatt hemm ċedola ta'

depożitu preżentata fil-5 ta' Lulju 2006 (numru 1088/06) li biha l-konvenuti

ddepożitaw is-somma ta' Lm32 kera ta' sena għall-perjodu mill-10 ta'

Ġunju 2006 sad-9 ta' Ġunju 2007.

L-istess ġara fis-sentejn ta' wara

(ċedola 1335/07 preżentata fil-25 ta' Ġunju 2007 u ċedola ta' depożitu

ta' Ottubru 2009).

Imbagħad

iddepożitaw is-somma ta' €185 kera ta' sena skond l-emenda li kienet

daħlet fis-seħħ bl-Att X tal-2009.

Kera li kellha tiżdied kull tliet snin b'mod

proporzjonali għall-mod li bih żdied l-indiċi ta' inflazzjoni (artikolu 1531Ċ

tal-Kodiċi Ċivili) bl-ewwel awment ikun fl-1 ta' Jannar 2013.

Fl-2013 il-

Ammont depożitat b'ċedola numru 1277/13

preżentata fit-12 ta' Lulju, 2013.

Illum intqal li l-kera hi ta' €280 kull sena, filwaqt li skont l-istima tal-

perit tekniku l-valur lokatizju hu €15,360 kull sena għal skop ta' residenza.

Dan ifisser li sidien il-kera qegħdin jirċievu 1.82% tal-kera li jistgħu jirċievu

jekk jikru l-fond fis-suq ħieles.

Saħansitra jekk il-fond jinkera għal skop

kummerċjali, il-perit tekniku ta stima fl-ammont ta' €4,500 kull xahar (fol.

Din hi l-aqwa prova li sidien il-kera ilhom is-snin jirċievu qligħ

Dan iktar u iktar meta mill-provi rriżulta li l-konvenut hu impjegat

mal-kumpanija Aeromaritime (Mediterranean) Limited u meta xehed kien

ilu tnax-il sena jokkupa l-kariga ta' direttur maniġerjali.

Xehed li għandu

qligħ nett ta' €5,200 fix-xahar, li għal Malta hu salarju tajjeb ħafna.

L-

għan wara l-liġi speċjali suppost hu li tagħti l-wens lil min m'għandux

mezzi finanzjarji li jippermettulu li jikri bir-rati ta' kera li qegħdin jintalbu

fis-suq ħieles.

Bid-dħul li għandu l-konvenut jew li kellu jekk illum hu

irtirat, m'hemmx dubju li dak l-argument ma japplikax.

Hu veru li meta

xehed fl-1 ta' Marzu 2009, il-konvenut qal li dik is-sena kien ser jirtira.

Madankollu irriżulta wkoll li flimkien ma' martu kienu xtraw appartament

fil-Mellieħa.

Ifisser li jekk iridu għandhom akkomodazzjoni alternattiva u

dan irrispettivament jekk il-fond fil-Mellieħa xtrawhx bl-għajnuna ta'

familjari jew le.

Dan apparti li oriġinarjament snin twal ilu (jissemmew sebgħin

sena) il-fond kien mikri lin-nanna tal-konvenuta, u wara l-mewt tal-

inkwilina komplew igħixu fil-fond il-konvenuta u ommha.

Imbagħad fl-

1981 iżżewġet l-attriċi u l-fond sar id-dar taż-żwieġ tal-konvenuti.

B'hekk

il-konvenuti ilhom igawdu l-fond għal snin twal għal ftit flus, u dan bis-

saħħa tal-liġi speċjali dwar il-kera.

Il-konvenuta stess xehdet, "Dan il-post

ilu mikri lill-familja tiegħi għal dawn l-aħħar 70 sena" (fol.

ovvjament a skapitu tas-sid.

Il-konvenut semma wkoll li għamel spejjeż fil-fond oġġett tal-kawża

ta' madwar ħamsa u għoxrin elf euro (€25,000).

Fatt li ma jbiddilx ir-

raġunament tal-Qorti meta tqis is-snin twal li l-konvenuti ilhom igawdu l-

fond, u li l-ispejjeż li setgħu saru kienu għal benefiċċju tagħhom sabiex

ikollhom iktar kumdita` fid-dar.

Dan apparti li ma tressqet l-ebda prova

dokumentarja li effettivament intefqet dik is-somma.

Il-fond ġie assenjat lill-attriċi permezz ta' att ta' diviżjoni pubblika

fid-9 ta' Jannar 1996 min-Nutar Dr Anthony Gharz Eddin, u għalhekk ilha tagħmel

qligħ miżeru għal snin twal.

Rilevanti wkoll li l-fond jinsab fi Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida.

Hu fatt magħruf

il-valur għoli ta' proprjeta` li tinsab tas-Sliema, iktar u iktar fi Triq it-Torri.

M'hemmx dubju li fis-suq ħieles l-atturi ser jirnexxielhom isibu kirja meta

jridu u b'kera li tkun ferm vantaġġuża.

Il-kera attwali hi a pittance ħdejn

dik li tirċievi l-attriċi jekk tikri l-fond fis-suq.

Hu veru li l-liġi tikkontempla ċirkostanzi fejn sidien il-kera jistgħu

jitolbu l-awtorizzazzjoni tal-Bord Li Jirregola l-Kera sabiex ma jġeddux il-

Madankollu, il-każijiet meta dan jista' jseħħ huma ferm limitati u fil-

każ in eżami ma jirriżultax li hemm xi waħda miċ-ċirkostanzi li jissemmew

mil-liġi.

Hu minnu wkoll li l-atturi setgħu jitolbu għall-awment tal-kera tal-

Kera quddiem il-Bord Li Jirregola l-Kera qabel l-emendi introdotti bl-Att X

tal-2009 (ara paragrafu 7 tat-tweġiba tal-konvenuti Mazzola).

Proċedura

li pero` ma kinitx ser twassal għal titjib konsiderevoli.

Iż-żidiet li setgħu

jintalbu kienu jiġu kkalkolati ma' kera bażiku li hu baxx u m'għandu l-ebda

rabta mas-suq ħieles.

Sewwa qalu l-atturi, fin-nota ta' sottomissjonijiet, li

l-liġijiet speċjali tal-kera ".… jagħtu protezzjoni lill-inkwilin u jżommu ferm

il-kera fuq livelli li kienu fl-1914 b'żied ta' erbgħin fil-mija (40%)" (Artikolu

4 tal-Kap.

M'hemmx dubju li l-ewwel Qorti setgħet tasal għall-konklużjoni

waħda, u ċioe` li hemm nuqqas ta' proporzjon bejn l-għan soċjali tal-liġi

speċjali u l-ħtieġa li jitħares il-jedd fundamentali tas-sid għat-tgawdija ta'

ħwejġu.

Id-diskrepanza kbira bejn il-kera li titħallas u dik li tista' tintalab

fis-suq ħieles, hi biżżejjed sabiex tikkonkludi li hemm nuqqas ta'

proporzjon.

Dan apparti l-inċertezza dwar meta s-sid sejra tirkupra lura

għandha.

l-pussess tal-fond, iktar u iktar meta tikkunsidra l-eta' avvanzata li

Fit-tielet aggravju l-ilment hu li l-ewwel Qorti ma kkunsidratx l-

emendi li saru bl-Att X tal-2009.

Dan apparti l-konsultazzjoni estensiva

li l-Avukat tal-Istat qal li saret qabel daħlet fis-seħħ dik il-liġi.

It-tibdil li sar bl-Att X tal-2009 dwar l-awment ta' kera ma jġib l-ebda

titjib sinifikanti għas-sidien il-kera.

Hu minnu li dik il-liġi wasslet biex inqas

persuni jitqiesu bħala inkwilini, madankollu xorta tibqa' l-inċertezza dwar

meta s-sidien ser jirnexxielhom jieħdu lura l-pussess tal-fond u jibdew

igawdu qligħ deċenti.

Dan iktar u iktar meta l-konvenuta xehdet, "....

għandna żewġt itfal li joqogħdu magħna, f'appartament mikri mingħand

Il-fatt li l-emendi proposti kienu pubblikati u l-pubbliku kien

mistieden biex jagħti l-kummenti, ma jfissirx b'daqshekk li l-Att X tal-2009

irrimedja għal ksur tal-Artikolu 1 tal-ewwel protokoll li kien diġa` qiegħed

iseħħ.

Permezz tar-raba' aggravju, l-Avukat tal-Istat argumenta li l-

kumpens li tat l-ewwel Qorti m'huwiex ġustifikat u anzi eċċessiv.

wasal biex jargumenta li ħafna drabi dikjarazzjoni ta' vjolazzjoni hi

biżżejjed.

Dan l-aggravju hu fieragħ.

L-ewwel Qorti kkundannat lill-

Avukat tal-Istat sabiex iħallas kumpens ta' għoxrin elf euro (€20,000).

Somma ferm konservattiva meta tikkunsidra:-

Il-potenzjal li għandu l-fond li fi kliem Hugo Bouvet, aġent tal-

proprjeta` mal-aġenzija Simon Bouvet, xehed li jista' jiġi

L-istima tal-kera fis-suq ħieles li għamel il-perit

tekniku u li ma ġietx kontradetta b'xi provi, meta paragunat

mal-kera li l-atturi huma intitolati jirċievu;

Is-snin twal li l-konvenuti Sciberras Herrera ilhom igawdu mill-

protezzjoni taħt il-liġi speċjali u jħallsu kera irriżorja;

Is-snin twal li l-atturi ilhom jirċievu kera baxxa;

Il-qligħ tajjeb li għandu jew kellu l-konvenut Sciberras Herrera.

Żgur li

l-konjuġi Sciberras Herrera ma jistgħux jiġu deskritti bħala social case

li kienu jeħtieġu l-protezzjoni tal-Istat sabiex ikollhom saqaf

fuq rashom.

Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet iddeċidiet sew l-ewwel Qorti

meta qalet li ma kellhomx jibqgħu igawdu mill-protezzjoni li jagħti l-Kap.

69, u dwar liema ordni ma sarx appell.

Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti qegħda tiddeċiedi l-appell tal-Avukat tal-

Tilqa' parzjalment l-appell in kwantu jirreferi għall-ewwel

aggravju, u tvarja s-sentenza tal-ewwel Qorti fis-sens li

tiċħad l-ewwel talba tal-atturi biss in kwantu tirreferi għall-

Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

Għall-kumplament ticħad l-appell tal-Avukat tal-Istat u

tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti.

Spejjeż tal-appell jinqasmu in kwantu għal 10% a karigu tal-

atturi u 90% a karigu tal-Avukat tal-Istat.

Istat billi:

Mark Houghton Prim Morgan

Giannino Horsman Roelse Mizzi Morgan

Anthony Mion Morgan

Deputat Reġistratur gr

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' Novembru, 2020.

Ċitazzjoni numru 971/2005 AF

Montaldo Insurance Agency Limited (C1052) għan-nom u in rapprezentanza tas-soċjetà estera American Home Assurance Company

Charles Hawes, Larson Lejman, Joseph Mifsud Attard, Daniel Mifsud Attard u SMS Insurance Agency Limited (C5645) rapprezentanti s-soċjetà estera Ecclesiastical Insurance Office p.l.c.; u b'dikriet tal-21 ta' Novembru 2011 tħallew li jintervjenu fil-kawża in statu et terminis il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens

Dan huwa appell tas-soċjetà attriċi minn sentenza mogħtija mill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Frar 2014 li ċaħdet talba tas-soċjetà

Ċitazzjoni numru 971/2005

attriċi biex titħassar polza ta' assigurazzjoni maħruġa minnha favur il-

konvenut Hawes, u biex għalhekk tgħid illi l-attriċi ma hijiex marbuta

favur il-konvenut Lejman u li ma hijiex marbuta tagħmel tajjab għal danni

taħt il-polza.

Il-fatti relevanti seħħew hekk:

L-attriċi kienet ħarġet polza ta' assigurazzjoni favur il-konvenut Hawes

fuq vettura tiegħu taħt l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi bil-

Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni ["Kap. 104"].

Waħda mill-kondizz-

jonijiet tal-polza tgħid hekk:

L-attriċi tgħid illi l-konvenut Hawes – l-assigurat – bigħ il-vettura lill-

konvenut l-ieħor Lejman fil-11 ta' Settembru 2003 u illi għalhekk il-polza

waqgħet billi seħħet il-kondizzzjoni fuq imsemmija.

Ġara mbagħad illi

fl-14 ta' Ottubru 2003 seħħ inċident bejn l-istess vettura misjuqa minn

Lejman u vettura oħra proprjetà tal-konvenut Joseph Mifsud Attard, assigurata

mill-konvenuta SMS Insurance Agency Limited nomine ["SMS"] u

misjuqa mill-konvenut Daniel Mifsud Attard.

SMS fetħet kawża1 kontra Lejman,

b'notifika wkoll lis-soċjetà attriċi, u b'sentenza tas-27 ta' Ġunju 2006 li

minnha ma' sarx appell il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) ikkundannat lil

SMS Insurance Agency nomine v. Larson Lejman, avviż nru 296/2004.

Pace jħallas lil SMS elfejn, sitt mija u tlieta u tmenin euro (Lm 2,683) u

l-ispejjeż tal-kawża.

Billi SMS tippretendi li bis-saħħa tas-sentenza tista' titħallas mingħand

l-attriċi, u l-attriċi min-naħa l-oħra tgħid illi ma hijiex marbuta, l-attriċi

fit-13 ta' Ottubru 2005 fetħet din il-kawża tallum kontra Hawes, Lejman,

Joseph u Daniel Mifsud Attard u SMS u talbet illi l-qorti:

»tiddikjara li l-polza ta' assigurazzjoni bejn is-soċjetà attriċi u l-kon- venut Charles Hawes kienet iddekadiet awtomatikament u ipso facto b'effett mill-11 ta' Settembru 2003;

»tiddikjara li ma teżisti ebda relazzjoni ġuridika bejn is-soċjetà attriċi u l-konvenut Larson Lejman;

»tiddikjara li s-soċjetà attriċi ma hija responsabbli għall-ħlas ta' ebda danni kaġunati fl-inċident de quo.«

B'dikriet tal-21 ta' Novembru 2011 tħalla jidħol fil-kawża l-Fond għal

Protezzjoni ["il-Fond"].

Bis-sentenza li minnha sar dan l-appell l-ewwel qorti ċaħdet it-talbiet

tal-attriċi, bla ħsara għal kull jedd li l-attriċi jista' jkollha kontra Hawes,

għal raġunijiet li fissrithom hekk:

»Il-fatti li taw lok għal din il-kawża mhumiex kontestati.

Jirriżulta illi s- soċjetà attriċi ħarġet polza ta' assigurazzjoni lil Charles Hawes fuq vettura DBD-672 fit-30 ta' Mejju 2003.

Charles Hawes bigħ il-vettura lil Larson Lejman fil-11 ta' Settembru 2003.

Il-polza tistipula li f'każ ta' bejgħ tal-vettura din tiddekadi ipso facto.

Fl-14 ta' Ottubru 2003 Larson Lejman kien involut f'inċident u kkawża danni lil Daniel Mifsud Attard u Joseph Mifsud Attard u konsegwentement lill-assikurazzjoni tagħhom SMS Insurance Agency.

»L-art.

10(1) tal-Kap.

104 jipprovdi illi:

(1) Jekk, wara li jkun inħareġ ċertifikat ta' assigurazzjoni taħt l-artikolu 4(4) lill-persuna li tkun ħadet il-polza, tiġi mogħtija sentenza kontra persuna assigurata bil-polza, dwar respons- abbiltà li għandha tkun koperta minn polza taħt l-artikolu 4(1) (meta hija responsabbiltà koperta bil-kondizzjonijiet tal-polza), f'dan il-każ, għad illi l-assiguratur awtorizzat ikun jista' jannulla jew iħassar, jew ikun annulla jew ħassar il-polza, huwa għandu, bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu iħallas lill-persuni li favur tagħhom tkun ingħatat is-sentenza, kull somma ta' flus li

Ċitazzjoni numru 971/2005

għandha titħallas bis-saħħa ta' dik is-sentenza dwar ir-respons- abbiltà fuq imsemmija, kompriż l-ammont li jmiss jitħallas għal spejjeż u għal imgħaxijiet fuq dik is-somma u dik is-sentenza wara jumejn li tiġi notifikata lill-assiguratur b'att ġudizzjarju għandha tikkostitwixxi titolu esekuttiv kontra dak l-assiguratur għall-finijiet kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u tista' tiġi enforzata kontra tiegħu.

»… … … sabiex soċjetà assiguratrici tevita li tkopri danni kaġunati lil terz trid tieħu passi a tenur tal-art.

10(2)(ċ) tal-Kap.

Ftehim bejn l- assikuratur u l-assigurat mhuwiex biżżejjed, partikolarment jekk, bħal ma ġara fil-każ odjern, isir wara li seħħ l-inċident.

»Fil-kawża odjerna, is-soċjetà attriċi ma għamlet ebda proċeduri għall- kanċellament tal-polza u r-ritorn taċ-ċertifikat, u dan kif konfermat mir- rappreżentant tagħha stess meta xehed quddiem din il-qorti fil-5 ta' Gunju 2012.

»Il-qorti hi tal-fehma li l-fattispeċie tal-kawża odjerna huma preċiż- ament dawk kontemplati fil-Kap.

Dan, però, ma jfissirx li s-soċjetà attriċi ma jistax ikollha drittijiet fil-konfront tal-assigurat tagħha jekk dan ma onorax l-obbligi tiegħu skont il-polza.

Dan, però, ma jaffettwax lit- terz danneġġjat.

»Finalment, is-soċjetà attriċi fis-sottomissjonijiet tagħha żżid il-fattur li s-sewwiq fil-mument tal-inċident kellu anqas minn 25 sena.

Il-qorti fil- kuntest hi tal-fehma li hija marbuta mal-parametri stretti taċ-ċitazzjoni u ma hux accettat li konsiderazzjonijiet ta' din ix-xorta, li jafu jkunu kawżali oħra tal-proceduri, … jitqiesu u jitqajmu fl-istadju ta' sotto- missjonijiet.

»Għal dawn ir-raġunijiet, il-qorti taqta' u tiddeċiedi billi, filwaqt li tilqa' l- eċċezzjonijiet tal-konvenuti fid-dawl tal-fuq espost, tiċħad it-talbiet ta' Montaldo Insurance Agency Limited b'riżerva ta' kull dritt ieħor spettanti lilha fil-konfront ta' Charles Hawes.

»L-ispejjeż jitħallsu mill-istess soċjetà Montaldo Insurance Agency Limited.«

L-attriċi appellat b'rikors tas-17 ta' Marzu 2014 li għalih wieġeb il-Fond

fl-1 ta' April 2014 u l-konvenuti Mifsud Attard fl-10 ta' April 2014.

L-aggravju tal-appell huwa msejjes fuq "nuqqas ta' relazzjoni ġuridika"

bejn l-attriċi u l-konvenut Pace.

L-attriċi tistrieħ fuq ir-reg.

24(3)(ċ) tar-

Regolamenti dwar il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens ["L.S. 403.13"

jew "ir-Regolamenti"], li huma leġislazzjoni sussidjarja:

(3) Assiguratur mhuwiex l-assiguratur konċernat –

»(ċ) meta l-assigurazzjoni tkun waqfet milli tibqa' fis-seħħ qabel id- data meta tkun ġiet inkorsa r-responsabbiltà ċivili minħabba t-tras- feriment ta' interess fil-vettura li l-assigurazzjoni tkun intiża li qed tkopri;«

Iżda r-responsabbiltà tal-attriċi toħroġ mill-art.

10(1) tal-Kap.

jżomm lill-assiguratur responsabbli wkoll "għad illi l-assiguratur awtor-

Iċ-ċirkostanzi li fihom, minkejja dak li jgħid l-art.

assiguratur jista' jinħeles mir-responsabbiltà huma elenkati fl-art.

10(2)(a) ma jgħoddx għall-każ billi l-attriċi, kif tistqarr hi

stess, kienet notifikata kif trid il-liġi bil-proċeduri mibdija minn

10(2)(b) ma jgħoddx għall-każ għax ma sarx appell mis-

10(2)(ċ) ukoll ma jgħoddx għall-każ billi la ntradd iċ-

ċertifikat ta' assigurazzjoni lill-attriċi u lanqas din ma fetħet

proċeduri fiż-żmien li tagħti l-liġi dwar in-nuqqas li jintraddilha ċ-

ċertifikat; u

10(3) ukoll ma jgħoddx għall-każ għax dak is-sub-para-

grafu jolqot il-każ fejn l-assiguratur jista' jħassar il-polza

"minħabba li kienet ittieħdet bil-ħabi ta' fatt sostanzjali jew billi

ġie rappreżentat fatt li kien falz f'xi partikolarità sostanzjali", i.e.

minħabba raġunijiet li kienu ġà jeżistu meta nħarġet il-polza u

Ċitazzjoni numru 971/2005

mhux – bħal fil-każ tallum – minħabba xi ħaġa – il-bejgħ tal-

vettura – li seħħet wara.

Billi għalhekk ma hemm ebda raġuni

teħles

lill-attriċi mir-

responsabbiltà taħt l-art.

10 tal-Kap.

104, l-aggravju huwa miċħud.

L-attriċi tgħid ukoll illi ma hijiex marbuta li tħallas għax, bi ksur ta'

kondizzjoni oħra tal-polza, il-konvenut Lejman, is-sewwiq, kellu anqas

minn ħamsa u għoxrin sena meta seħħ l-inċident.

Kif sewwa qalet l-

ewwel qorti, iżda, din ma kinitx il-premessa li fuqha huma msejsa t-

talbiet tal-attriċi u għalhekk, biex jitħares id-dritt ta' difiża tal-konvenuti,

din ir-raġuni ta' ineffikaċja tal-polza ma tistax titressaq f'dan l-istadju.

Għal dawn ir-raġunijiet il-qorti tiċħad l-appell tas-soċjetà attriċi u

L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm tal-appell, tħallashom is-

soċjetà attriċi, b'dan illi l-ispejjeż tal-intervenuti jħallsuhom l-istess

intervenuti fil-kawża.

Giannino Chanwong Johnston Konate

Anthony Depares Valenzia Konate

Mark Rizzo Naudi Prim Imħallef Deputat Reġistratur gr


IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

IMĦALLEF ANTHONY ELLUL Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' Novembru 2020

Rikors Kostituzzjonali Numru 9/2018/1 MH

Gemma Curmi, Carmel Curmi, Joseph Curmi, Philippa Curmi, Mary Marshall, Grace Pisani Brincat, Emmanuel Curmi u Doris Curmi, ilkoll aħwa Curmi; u b'digriet tat-12 ta' Novembru 2020 Gemma Curmi qiegħda tidher f'din il-kawża f'isimha proprju u f'isem oħtha Doris Curmi

Chalklin Montague, llum Avukat tal-Istat; u Philippa Sheridan għal kwalunkwe interess li jista' jkollha

Dan huwa appell tal-konvenuta Philippa Sheridan minn sentenza

preliminari mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kompetenza

kostituzzjonali tagħha fid-29 ta' Jannar 2020 li biha ċaħdet eċċ-

ezzjonijiet dwar il-validità tal-proċeduri kif ukoll eċċezzjoni dwar l-

integrità tal-ġudizzju mressqa mill-konvenuta Philippa Sheridan, u

ordnat li tkompli tinstema' l-kawża.

Rikors Kostituzzjonali Numru 9/2018/1

F'din il-kawża l-atturi qegħdin jitolbu rimedju għax igħidu illi d-

disposizzjonijiet tal-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar kif emend-

ata bl-Att XXIII tal-1979 jiksru l-jedd tagħhom għat-tgawdija ta'

ħwejjiġhom.

Għar-rikors tal-atturi wieġbu kemm l-Avukat Ġenerali –

illum l-Avukat tal-Istat – kif ukoll il-konvenuta Mangion.

Is-sentenza li minnha sar dan l-appell, li hija sentenza preliminari billi

ma iddisponietx mill-kwistjonijiet kollha mqanqla bir-rikors tal-atturi u

bit-tweġibiet tal-konvenuti, ċaħdet uħud mill-eċċezzjonijiet li ressqet

il-konvenuta Mangion.

Il-konvenuta appellat mis-sentenza b'rikors tat-18 ta' Frar 2020 li

għalih wieġbu l-Avukat Ġenerali, llum l-Avukat tal-Istat, fl-10 ta'

Marzu 2020 u l-atturi fis-6 ta' Mejju 2020.

Kemm l-Avukat tal-Istat u kemm l-atturi fit-tweġibiet tagħhom igħidu

illi l-appell tal-konvenuta Sheridan ma jiswiex għax, biex sar appell

minn sentenza li iddisponiet biss minn uħud mill-kwistjonijiet fil-

kawża, kellu qabel xejn jinkiseb permess tal-ewwel qorti kif igħid u

231 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u dak

il-permess ma ngħatax.

Il-permess kellu jintalab b'rikors fi żmien sitt ijiem mis-sentenza.

Fil-

fatt intalab b'nota (mhux b'rikors, kif irid l-art.

231) ippreżentata fl-14

ta' Frar 2020, aktar minn sitt ijiem wara li ngħatat is-sentenza fid-29

ta' Jannar 2020.

Igħidu sew l-Avukat tal-Istat u l-atturi illi dan l-appell ma setax sar

mingħajr il-permess tal-ewwel qorti, u għalhekk ma jiswiex.

Il-qorti għalhekk tilqa' l-eċċezzjoni ta' invalidità tal-appell u ma tqisux

Tordna li l-atti jintbagħtu lura lill-ewwel qorti sabiex jitkompla

L-ispejjeż tal-appell tħallashom il-konvenuta appellanti.

Imħallef

Anthony Ellul Gadepaga

s-smigħ.

Mark Abela Prim Imħallef Deputat Reġistratur mb


- Sekwestru kawtelatorju dwar kirja - kompetenza tal-Bord li Jirregola l-Kera jew tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili?

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Digriet Kamerali mogħti llum 23 ta' Diċembru 2019

Fl-atti tal-mandat ta' sekwestru

numru 1675/2019 fl-ismijiet:-

Rat il-mandat ta' sekwestru maħruġ fit-2 ta' Diċembru 2019 fl-ismijiet

premessi fis-somma ta' €1,118,052 bilanċ ta' kera dovut di fermo għall-

perjodu bejn it-18.11.2019 u 17.08.2023 skont kuntratt ta' kirja tas-7

t'Awwissu 2018 tal-ġestjoni tal-fond 60 Triq Wilga, Paceville, Il-Marsa

biex tiġi użata bħala guesthouse;

Rat ir-rikors ippreżentat fil-5 ta' Diċembru 2019 mis-sekwestrati li

permezz tiegħu talbu r-revoka tal-istess mandat għal għadd ta' raġunijiet,

fosthom (i) qiegħdin jintalbu ammonti ta' kera għal termini fil-futur li

għadhom ma skadewx u għalhekk bi ksur tal-Art.

836(1)(d) tal-Kap 12 u

l-ammont fi kwalunkwe każ mhuwiex dovut – art *36(1)(f); (ii) il-mandat

inħareġ b'malizja u huwa frivolu u vessatorju ex-Art.

Talbu wkoll il-likwidazzjoni u kundanna għall-ħlas ta' penali;

Semgħet

it-trattazzjoni bil-fomm

tal-partijiet

Rat li fl-udjenza tad-19 ta' Diċembru 2019 ir-rikors ġie mħolli għad-digriet

Rat li waqt it-trattazzjoni bil-fomm, l-avukat tas-sekwestrati qanqal in-

nullita` tal-mandat; issottometta li l-mertu huwa ta' kompetenza esklussiva

tal-Bord li Jirregola l-Kera u għalhekk il-mandat kawtelatorju kellu

Illi fi proċedura bħal din, miftuħa taħt l-Art.

836(1) tal-Kap 12, ma tistax

titressaq l-eċċezzjoni tan-nullita` tal-mandat billi l-istess Artiklu jipprovdi

għadd ta' raġunijiet għat-tħassir ta' mandat validu; u mhux biex jiġi

ddikjarat null; li jfisser li qatt ma kien validu.

B'danakollu din il-Qorti hija

tal-fehma li għandha d-dover li tissolleva n-nullita` ex officio; għaliex hija

ma tista' qatt teżerċita setgħa f'materja li l-liġi ma tagħtihilhiex

Illi l-Art.

264 tal-Kap 12 jistabbilixxi r-regola (salv eċċezzjonijiet) li l-

eżekuzzjoni tas-sentenzi ssir mill-Qorti li minnha jiġu mogħtija.

L-

Onorevoli Imħallef William Jaccarini ittraċċja l-ġenesi ta' din in-norma

fid-Dritt Trapani, fil-prassi tal-foro, u l-bażi ġuridika tagħha fl-hekk

imsejjaħ dritt naturali u fil-loġika: "Issa, hu prinċipju inveterat fil-Qrati

Maltin, probabilment oriġinat mid-Dritt Lau, u ċertament secundum

si domandi la esecuzione3… Dejjem b'applikazzjoni tal-istess prinċipju...

Illi l-liġi tal-proċedura iżda, għalkemm titkellem dwar il-kompetenza tal-

Qorti wara s-sentenza, ma titkellimx espressament dwar il-kompetenza

tagħha qabel il-kawża, u ċjoe` rigward l-atti kawtelatorji.

għandna

tal-Appell (Superjuri)

li "Il-mandat

kawtelatorju hu preordinat għall-preżentata tal-att taċ-ċitazzjoni li fiha u

biha l-kreditur attur jiddeduċi l-pretensjoni tiegħu fiż-żmien stabbilit mil-

liġi.

Il-mandat kellu allura neċessarjament u legalment jiġi ppreżentat fil-

foro fejn l-attur ikun intenzjonat li jippreżenta l-azzjoni li għaliha l-mandat

ikun jirreferi.

Hu allura l-mertu tat-talba attriċi li kellha tiddetermina u

Quoties 3, Cod. de Judiciis 3 Gingell v Barone Tate 23.02.1860 Qorti tal-Appell 4 Mangani v Farrugia Vidal 07.03.1895 Qorti tal-Kummerċ; Czerny-Muscat v Cassola 11.12.1902 Prim'Awla, ikkonfermata fil- 11.03.1903 mill-Qorti tal-Appell Kollez.

teradika l-kompetenza tal-Qorti li kellha tieħu konjizzjoni tal-kawża u

fejn kellu allura jiġi ntrodott, kemm jekk dan ikun kawtelatorju kif ukoll

jekk ikun eżekuttiv"5.

Din il-Qorti taqbel ma' dan il-pronunzjament.

L-

atti kawtelatorji huma purament aġġettivali, intiżi sabiex jippreżervaw l-

oġġett tad-dritt dedott fil-ġudizzju sakemm tinqata' l-kawża; fi kliem ieħor

biex jevitaw il-periculum in mora.

Għalhekk huma inċidentali għall-

kawża fil-mertu l-istess bħall-atti eżekuttivi, bid-differenza li jokkorru

qabel u waqt il-kawża filwaqt li l-atti eżekuttivi isiru wara s-sentenza;

Illi b'danakollu, fil-fehma ta' din il-Qorti, kif preżentement ippreseduta, l-

prinċipju suespost, ċjoe` li l-Qorti kompetenti fil-mertu għandha wkoll il-

kompetenza li tieħu konjizzjoni kemm tal-atti kawtelatorji kif ukoll tal-atti

eżekuttivi – in kwantu t-tnejn li huma jikkostitwixxu materja anċillari

għall-mertu tal-kawża - ma japplikax awtomatikament għat-Tribunali,

billi dawn għandhom ġurisdizzjoni limitata6.

Interessanti li hemm sentenza

ta' din il-Qorti, ippronunzjata iktar minn seklu ilu, li tesprimi fehma usa u

iktar liberali minn dik addottata minn din il-Qorti kif preżentement

ippreseduta, fil-każ tal-eżekuzzjoni tas-sentenzi: " Che per l'articolo 290

5 Charles Farrugia Vidal v Tarcisio Mangani 05.10.1998 Qorti tal-Appell (Superjuri) LXXXII.ii.977 6 tant hu hekk, li l-leġislatur spiss jiddetermina espressament dwar kif għandha ssir l-eżekuzzjoni ta' sentenza.

Per eżempju, fil-każ tat-Tribunal Għal Talbiet Żgħar (Kap 380 Art 10(4)), u t-Tribunal tal-Konsumatur, jistatuwixxi li l-eżekuzzjoni għandha ssir mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-każ tal-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba is-setgħa tal-infurzar hija vestita fil-Bord stess (Kap 199, Art.

Fil-Kap 267, Employment Commission Act jingħad hekk: "3.(1) Il-Kummissjoni jkollha ġurisdizzjoni li tisma' utiddeċiedi kull talba magħmula minn xi persuna skont l- artikolu120(8) u (9) tal-Kostituzzjoni talli, dwar impieg, xi distinzjoni,esklużjoni jew preferenza li ma tkunx ġustifikabbli f'soċjetàdemokratika tkun saret jew ingħatat bi ħsara għaliha minħabba l-opinjoni politika tagħha.(2) Meta talba kif intqal qabel tkun saret lill-Kummissjoniskont id-disposizzjonijiet ta' dan l-Att, il-Kummissjoni tista'tagħmel dawk l-ordnijiet, toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex, twettaq, jew tiżgura t-twettiq tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 120(8) tal-Kostituzzjoni"

Din is-sentenza, għalkemm, kif għadu kif ingħad, din il-Qorti

ma taqbilx għal kollox magħha, enunċjat prinċipju sinifikanti billi estendiet

għat-tribunali kollha dak li l-Kodiċi japplika limitatament għall-Qrati;

Illi mhux ikkontestat li d-dritt kawtelat jaqa' taħt il-kompetenza tal-Bord li

Jirregola l-Kera.

Il-kweżit jekk dak li japplika għall-Qrati japplikax dejjem

għal tribunali oħrajn huwa, għall-fini ta' din il-proċedura, akkademiku,

billi fil-każ tal-Bord li Jirregola l-Kera l-leġislatur innifsu jagħtih is-

setgħat kollha tal-Qorti.

Skont il-Kapitlu 69:

(1) Il-Bord għandu l-istess setgħat mogħtija mill-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili lill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

(2) L-esekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Bord bil-mod stabbilit fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili tmiss lill- istess Bord.

Kull mandat jew ordni maħruġ mill-Bord għandu jkun iffirmat miċ-chairman u ċċertifikat mir-Reġistratur jew mill- Iskrivan tal-Bord;

Illi l-liġi speċjali għalhekk tagħti espressament lill-Bord li Jirregola l-

Kera l-istess setgħat li għandha din il-Qorti, inkluża s-setgħa li toħroġ

il-mandati.

Il-liġi ma tispeċifikax jekk il-mandati li tirreferi għalihom

humiex kawtelatorji, eżekuttivi, jew it-tnejn.

Japplika għalhekk il-

prinċipju li fejn il-liġi ma tiddistingwix, l-interpretu lanqas għandu

Din il-

Qorti, kif issa preseduta, ma tistrieħx fuq l-awtorita` tagħha stess biss,

imma għandha l-konfort ta' pronunzjament ieħor tagħha, kif diversament

ippreseduta, fi kwistjoni identika għal dik quddiemha kif issa ppreseduta,

li "Skont l-artiklu 20 l-Bord għandu l-istess setgħat mogħtija lill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili li jinkludi l-kompetenza li jordna l-ħruġ ta'

mandati (kawtelatorji jew eżekuttivi)(ara wkoll artiklu 21 tal-Kap 69"8;

Illi fiċ-ċirkostanzi, l-Qorti ma jidhrilhiex li għandha timponi l-penali;

Illi għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' t-talba tar-

rikorrent u tħassar u tirrevoka l-Mandat ta' Sekwestru Kawtelatorju Numru

fl-ismijiet premessi in kwantu li dan il-Mandat huwa null u bla effett

filwaqt li tiċħad it-talba għall-impożizzjoni ta' penali.

L-ispejjeż jitħallsu mis-soċjeta` intimata.

8 Rikors Revoka Numru 246/2015 fl-atti tal-Mandat ta' Sekwestru kawtelatorju numru 166/15 fl-ismijiet: North Services Limited (C 18689) vs Meir Houghton (ID: 11945A) 28.04.2015, Prim'Awla, per Onor. Imħ.

L-emfasi miżjuda minn din il-Qorti.