Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO (President) ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ħamis 24 ta' Ottubru 2019

Emanuel Azzopardi Muscat u Grace Azzopardi Muscat v. Kummissarju tal-Artijiet, illum Awtorita` tal-Artijiet

Rat ir-rikors li resqu r-rikorrenti fil-21 ta' Marzu, 2011 u li jaqra hekk:

"Illi l-esponenti ġew notifikati (notifika kull wieħed) bl-ittra uffiċjali tal- Kummissarju tal-Artijiet, intavolata nhar it-2 ta' Marzu 2011 (kopja tagħha tinsab hawn annessa u markata bħala Dok A); "Illi permezz ta' din l-ittra uffiċjali l-esponenti ġew infurmati li l-awtorita` kompetenti qiegħdha toffri l-kumpens ta' elf u ħames mitt Euro (€1,500) għax-xiri assolut bħala liberu u frank ta' biċċa art f'Ħaż Il-Qala li tidher immarkata bil-kulur aħmar bħala plot 18 fuq il-pjanta P.D Nru: 2009_385C (annessa mal-ittra uffiċjali surreferita u mmarkata bħala

Ċiv.

KA'2'), li tmiss min-Nofsinhar, mill-Majjistral u mill-Grigal ma' proprjeta` ta' sidien mhux magħrufa, liema art hija mmarkata aktar fid- dettal bħala building 9A u 9B fuq il-pjanta tal-ADT:RD 11/09-9AB; "Illi di più u ai termini tas-suddetta ittra uffiċjali l-esponenti ġew informati illi l-awtorita` kompetenti qiegħda toffri l-kumpens ta' wieħed u għoxrin elf Ewro (€21,000) għax-xiri assolut bħala liberu u frank ta' biċċa art f'Ħaż-Żabbar li tidher immarkata bil-kulur aħmar u mmarkata bħala plot 21 fuq il-pjanta P.D. Nru: 2009_385C (annessa mal-ittra uffiċjali surreferita u mmarkata bħala Dok.

KA '2') li hija tal-kejl ta' madwar 1393 metru kwadru, li tmiss min-Nofsinhar mill-Majjistral u mill-Grigal ma' proprjeta` ta' sidien mhux magħrufa.

Illi skond Dok.

KA '5' wkoll anness mal-ittra uffiċjali de quo, is-sehem spettanti lill-esponenti għal sehmhom minn din l-art, liema sehem jammonta għal 399 metri kwadri huwa dak ta' sitt elef Ewro (€6,000); "Illi dan jikkonforma ma' dak dikjarat fl-Avviżi tal-Gvern Numru 27 u 30 rispettivament ippubblikati fil-Gażżetta tal-Gvern tat-13 ta' Jannar 2010 (kopja tal-avviżi annessi u markati mal-ittra uffiċjali de quo bħala Dok.

KA '1' u Dok.

KA '4' rispettivament); "Illi s-soċjeta` esponenti assolutament inaċċettabbli u irriżorju; "Illi dina l-proprjeta` in kwestjoni ġiet akkwistata mill-esponenti permezz ta' kuntratt fl-atti Nutar Dottor Paul Mercieca Frantz tal-25 ta' Marzu 1988 (kopja annessa u mmarkata Dok.

B); "Illi skond tal-Qorti Ewropea, f'ċirkostanzi analogi l-valur xieraq ta' art huwa dak l-ammont ekwivalenti għall-prezz li sid l-art kien jiġbor għall-istess art li kieku ġiet mibjugħa fis-suq; "Illi skond l-Art 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem, ebda tehid tal-proprjeta` ma jista' jsir jekk mhux taħt kundizzjonijiet xierqa, fosthom il-ħlas ta' kumpens xieraq.

Żgur li

ma jista' qatt jiġi kundsidrat xieraq dak li jippermetti lill-istat li jieħu l-

proprejta` privata mingħajr kumpens xieraq;

"Illi stabbiliti dawn il-fatti u prinċipji huwa ċertament inaċċettabbli u

irriżorju l-kumpens propost mill-awtorita` kompetenti fl-ittra uffiċjali tat-

2 ta' Marzu 2011;

"Illi fl-umili opinjoni tal-esponenti l-kumpens xieraq dovut lill-esponenti

għall-esproprjazzjoni tal-proprjeta` de quo għandu jkun dak kumplessiv

ta' erba' u tmenin elf Euro (€84,000), rappreżentanti inkwantu għas-

somma ta' sitta u sebgħin elf Ewro (€76,000) kumpens għall-garaxxijiet

ossija workshops industrijali u inkwantu għal tmint elef Ewro (€8,000)

kumpens għall-art agrikola, u dana skond ċertifikat tal-Perit Conti Lacey P.

Abela li kopja tiegħu tinsab hawn annessa u markata bħala Dok.

il-ġurisprudenza nostrana u dik

Ċiv.

"Għaldaqstant l-esponenti umilment jitolbu lil dana l-Bord tal-Arbitraġġ jogħġbu: Jiddikjara li l-kumpens xieraq dovut lill-esponenti huwa l-ammont "1. ta' erba' u tmenin elf Euro (€84,000) jew ammont ieħor meqjus xieraq minn dana l-Bord, u jillikwida u jiddetermina dan l-ammont; "2.

Jikkundanna lid-Direttur tal-Artijiet sabiex iħallas u/jew jitrasferixxi lis-soċjeta` esponenti dak il-kumpens xieraq stabbilit minn dan il-Bord."

Rat ir-risposta tal-Kummissarju tal-Artijiet li in forza tagħha eċċepew illi;

"Illi l-esponent ġie nnotifikat bir-rikors odjern fl-10 ta' Mejju 2011.

"Illi preliminarjament u mingħajr preġudizzju r-rikorrenti naqsu milli jinnotifikaw lill-Avukat Ġenerali hekk kif inhu rikjest fl-Artikolu 181 B (3) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

"Illi l-kumpens ġust huwa dak indikat fl-ittra uffiċjali tal-esponent, jiġifieri dak ta' elf u ħames mitt Ewro (€1,500) u dik il-parti tas-sehem tagħhom (rikorrenti) mill-ammont ta' wieħed u għoxrin elf Ewro (€21,000) hekk kif offruti mill-esponent.

"Salv eċċezzjonijiet ulterjuri fil-fatt u fid-dritt."

Rat illi fl-udjenza tat-2 ta' Ġunju, 2011, l-ewwel eċċezzjoni preliminari ġiet

dikjarata li hija sorvollata;

Rat is-sentenza li ta l-Bord tal-Arbitraġġ dwar l-Artijiet fis-26 ta' Marzu,

2014, li in forza tagħha ddeċieda illi;

"......jilqa' t-talba tar-rikorrenti u qed jiffissa l-kumpens xieraq dovut lilhom għat-trasferiment b'xiri assolut bħala liberi u franki tas-segwenti biċċiet ta' art kif ġej: "1.

Biċċa art f'Ħaż Il-Qala li tidher immarkata bil-kulur aħmar bħala plot 18 fuq il-pjanta P.D. Nru 2009_385C tmiss min-Nofsinhar mill-Majjistral u mill-Grigal ma' proprjeta' ta' sidien mhux magħrufa, liema art hija mmarkata aktar fid-dettall bħala building 9A u 9B fuq il-pjanta tal- ADT:RD11/09-9AB fl-ammont ta' €63,700 oltre l-imgħax skond il-liġi;

Ċiv.

399 metri kwadri minn biċċa art f'Ħaż Il-Qala ta'1393 metri kwadri li tidher immarkata bil-kulur aħmar bħala plot 21 fuq il-pjanta P.D. Nru 2009_385C tmiss min- Nofsinhar mill-Majjistral u mill-Grigal ma' proprjeta' ta' sidien mhux magħrufa fl-ammont ta' €11,970 oltre l- imgħax skond il-liġi.

"L-ispejjeż għandhom ikunu sopportati mill-partijiet fi proporzjon li d- differenza fl-ammont offrut mill-awtorita kompetenti u dak hekk stabbilit mill-Bord ikollhom għad-differenza fl-ammont mitlub mis-sid u l-ammont stabbilit mill-Bord".

il-Bord

tiegħu wara

li għamel

is-segwenti

konsiderazzjonijiet;

"Illi r-rikorrenti f'din il-kawża qiegħdin jilolbu lil dan il-Bord sabiex jiffissa l-valur ġust għall-espropriju ta' żewġ porzjonijiet ta' art li kienu jappartjenu lilhom u dan wara li rrifjutataw il-kumpens offert mill-intimat Kummissarju tal-art fuq il-premessa illi l-art għandha valur aktar min dak offert; "Illi l-artijet in kwistjoni jinsabu ġewwa Ħal Kirkop u ttieħdu sabiex tinfetaħ triq li tagħti għall-Smart City.

Jemerġi mill-provi illi l-ewwel art għandha kejl ta' 399 metri kwadri u hija agrikola filwaqt illi t-tieni biċċa art għandha kejl ta' 91 metri kwadri u fuqha hemm mibnija erba strutturi forma ta' garages; "Dawn l-artijiet kienu esproprijati bis-saħħa ta' Dikjarazzjoni tal- President ta' Malta tat-3 ta' Diċembru 2009 li dehru bħala Avviż numru 27 u 30 tal-Gażżetta tal-Gvern tat-13 ta' Jannar 2010.

Dawn id- dikjarazzjonijiet kienu notifikati lir-rikorrenti mill-intimat permezz ta' ittra uffiċjali bid-data tat-28 ta' Frar 2010 (u mhux 2 ta' Marzu kif jgħidu r- rikorrenti) u notifikata lilhom f'Marzu tal-istess sena; "Skond parir tal-perit tekniku tar-rikorrenti, l-ewwel porzjon art ta' 91 metru kwadru ta' erba' garaxxijiet b'użu f'kumpless industrijali mikrija lil terzi u li dawn għandhom valur ta' €76,000.

It-tieni porzjon ta' 399 metru kwadru hija waħda agrikola u hija stmata fil-valur ta' €8,000.

Ir-rikorrent xehed illi ħassu diskriminat bil-valur offert mill- intimat għaliex l-artjiet tal-ġirien tiegħu kienu smati b'valur ferm ogħla meta dawn ma jikkomparawx mal-art tiegħu.

L-istruttura tal-ġar tiegħu kienet deskritta bħala fond industrijali "commercial stores" (ara GG a fol 38) meta din anqas għandha bieb u fil-każ l-ieħor kamra ta' tmien filati b'bieb ta' anqas minn metru wisgħa u kamra oħra kienet deskritta bħala kamra rurali bil-bir meta dan ma kien bir xejn għaliex huwa fuq il-livell tal-art għoli tliet filati.

Ir-rikorrenti esebixxa ritratti relattivi għal dawn l-

tikkonsisti

Ċiv.

li kkunsidraw diversi

espropriji tal-ġirien flimkien mal-avviżi tal-espropriji.

Ir-rikorrenti jinsistu illi l-istrutturi fuq art minnhom inbnew bil-peress maħruġ mill-PAPB fl- 1991 iżda l-perit arkitett tal-intimati li għamel l-istima għad-dipartiment tal-artijiet jgħid li ma sab ebda permess ta' żvilupp meta għamel ir- riċerki tiegħu.

L-istess rikorrenti esebew kopja ta' dan il-permess u aerial photos tal-1996 in sostenn ta' dan.

"L-periti membri tal-Bord assenjati sabiex jassistuh, waslu għall- konklużjoni illi l-kumpens li għandu jingħata għat-tehid ta' dawn l-artjiet għandu jammonta għal €63,700 għall Plot 18 fuq il-pjanta P.D. 2009- 385C [iġifieri għall-erba' garaxxijiet] u €11,970 għall-399 metri kwadri minn Plot 21 fuq l-istess pjanta.

Il-periti membri waslu għal din il- konklużjoni wara fatturi fosthom sentenzi preċedenti ta' dan il-Bord, l-użu li ser isir mit-tehid ta' din l-art u l- kumpens offert lil terzi għall-art adjaċenti jew formanti parti mil-istess plots.

L-istess periti membri kienu soġġetti għal diversi domandi in eskussjoni mill-intimat.

Issa, kwantu l-erba' garaxxijiet, il-periti membri spjegat illi l-permess tar-rikorrenti kien ikopri biss nofshom u li l-bini ma kienx konsiderat bħala kummerċjali la darba ma nġieb ebda prova ta' tali permess.

L-istess periti membri kienu soġġetti għall-kritika mill- intimat fin-nota ta' sottomossijijiet tiegħu.

Madanakollu l-Bord huwa tal- fehma illi r-rapport tal-periti membri kien wieħed motivat u redatt fil- parametri tal-Kapitolu 88 tal-liġijiet ta' Malta u ma jara ebda raġuni għaliex m'għandux jadotta l-istess rakkomandazzjonijiet fih magħmula.

L-valur ta' €11,970 għal dik il-porzjoni ta' art agrikola ta' 399 metri tissarraf fir-rata ta' €30 kull metru kwadru u dan huwa l-kumpens li ingħata għall-artijiet simili f'diversi kawżi oħra u ma hemm l-ebda raġuni biex dan il-Bord jallontana minn din ir-rata;"

Rat ir-rikors tal-Appell tal-Kummissarju tal-Artijiet li in forza tagħha, għar-

raġunijiet minnu premessi, talab li din il-Qorti jogħġobha;

"...tvarja l-parti tas-sentenza appellata tas-26 ta' Marzu 2014, li tirreferi għal porzjon art f'Ħaż Il-Qala tal-kejl ta' madwar tliet mija u disgħa u disgħin metru kwadru (399 m.k.) billi tiffissa kumpens li jkun mhux aktar mit-tmint elef Ewro (€8,000) mitluba mill-appellati, u li skont it-talba li huma ressqu, kien l-ammont ta' kumpens li huma kienu kuntenti bih għat-trasferiment ta' din il-proprjeta`."

Rat ir-risposta tar-rikorrenti li in forza tagħha, għar-raġunijiet minnhom

premessi, stqarrew illi huma tal-umili fehma li dina l-Qorti għandha tiċħad

l-appell, bl-ispejjeż kontra l-appellant;

Ċiv.

Semgħet lid-difensuri tal-partijiet:

Rat l-atti kollha tal-kawża u d-dokumenti esebiti;

Ikkonsidrat;

Illi din il-kawża tirrigwarda esproprju da parti tal-Gvern ta' żewġ biċċiet art

f'ĦażBirkirkaraIl-Qala, waħda art industrijali u oħra agrikola.

kumpens ta' €1,500 għal waħda u €6,000 għas-sehem tar-rikorrenti tal-

oħra.

Ir-rikorrenti ma aċċettawx dan il-kumpens u talbu s-somma

komplessiva ta' €84,000, rappreżentanti inkwantu għas-somma ta'

€76,000 kumpens għall-art industrijali, u inkwantu għal €8,000 kumpens

għall-art agrikola.

Il-Bord adit bil-każ biex jiddeċiedi hu x'inhu l-valur ġust

tal-proprjeta`, ħatar żewġ periti arkittetti biex jassistuh f'dan l-inkarigu u

eventwalment qabel mal-istima tagħhom u ddeċieda li l-kumpens għandu

jkun ta' €63,700 għall-art industrijali, u €11,970 għall-art agrikola.

Minn din is-sentenza appella l-intimat Kummissarju tal-Artijiet li qed

jibbaża l-appell tiegħu fuq il-proviso għall-Artikolu 25(1) tal-Kap.

88 tal-

Liġijiet ta' Malta li jiddisponi illi l-kumpens li jiġi dderminat mill-Bord

"m'għandux jeċċedi l-ogħla ammont ta' kumpens li jkun ġie propost".

L-

intimat isostni illi ladarba r-rikorrenti talab €8000, il-Bord ma setax jagħti

Ċiv.

kumpens ta' €11,970, li hu aktar mis-somma proposta.

Dwar il-kumpens

iffissat għall-art industrijali ma hemm ebda appell.

Ir-rikorrenti jargumentaw illi l-proposta tagħhom kienet għas-somma

komplessiva ta' €84,000 għaż-żewġ biċċiet art, u s-somma komplessiva

li illikwida l-Bord hija anqas minn din (€63,700 + €11,970 = €75,670).

Din il-Qorti ma tistax taċċetta dan l-argument tar-rikorrenti.

li l-każ jolqot żewġ biċċiet art distinti minn xulxin u mhux lecitu li tiġi

proposta somma waħda għat-tnejn flimkien, f'dan il-każ ir-rikorrenti

speċifikaw li huma kienu qed jippretendu €76,000 għall-waħda u €8,000

għall-oħra.

Hu ċar li din kienet il-proposta tar-rikorrenti, u darba hu hekk

il-Bord ma setax jiffissa kumpens li, għall-art agrikola, jeċċedi s-somma

ta' €8,000.

Il-proviso in kwistjoni ġie dikjarat minn din il-Qorti li jolqot kull art milquta

b'dikjarazzjoni tal-President li tkun ħarġet anke qabel id-dħul fis-seħħ tal-

imsemmi proviso (ara "Aġent Kummissarju tal-Artijiet v. Vica Ltd",

deċiża fil-5 ta' Diċembru, 2014).

Ġie meqjus li meta l-proprjetarju jingħata

dak li talab, ikun qed jieħu kumpens ġust u reali.

Din hija regola ta'

interess pubbliku, meħud kont tal-fatt li jkun kontro-sens li sid art jingħata

bħala kumpens aktar milli jippretendi u li hu stess iqis ġust u raġonevoli.

Il-funzjoni tal-Bord, kif jidher minn nomenklatura tiegħu, hu li jagħmilha ta'

Ċiv.

arbitru bejn il-pretensjonijiet tal-partijiet, u f'dan il-każ dak li kellu

jiddeċiedi kellu jkun li jiffissa kumpens fl-ammont li jaqa' bejn €6,000 li

offra l-Gvern, u t-€8,000 li ppretendew ir-rikorrenti.

t-terms of remit tiegħu.

Kwindi l-appell tal-Kummissarju tal-Art huwa ġustifikat u sejjer jiġi

milqugħ.

Għaldaqstant, għar-raġunijiet premessi,

Kummissarju tal-Art illum Awtorita` tal-Artijiet billi tilqa' l-istess u tvarja s-

sentenza tal-Bord billi tiddikjara li l-kumpens għall-porzjon tal-art meqjusa

agrikola għandu jkun ta' tmint elef euro (€8,000) u mhux ħdax-il elf disa'

mija u sebgħin euro (€11,970) kif iffissa l-Bord; is-sentenza hija

konfermata għall-bqija.

L-ispejjeż tal-kawża in Prim Istanza jibqgħu kif deċiżi mill-Bord, waqt li

dawk marbuta ma' dan l-appell iħallsuhom ir-rikorrenti.

Tonio Persian Farrugia Costa

Noel Lanigan Farrugia Costa

Deputat Reġistratur rm


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN ONOR.

Seduta ta' nhar il-Hamis, 24 ta' Ottubru, 2019.

Rat ir-rikors guramentat tal-atturi Angela Cezek et ipprezentat fit-28 ta'

Gunju, 2013, li permezz tieghu gie premess:

Illi l-atturi jippossjedu b'titolu ta' kera l-fond 58, Triq il-Kbira, Qrendi u dan wara li l-kirja tal-fond imsemmi ddevolviet fuqhom meta ommhom Rosanna Cezek mietet fl-1 ta' Mejju 2012. (ara Dok AE 1 li fih seba' pagni).

Illi fl-2010, il-konvenut mar joqgħod flimkien mal-atturi ġewwa l- fond 58, Triq il-Kbira, Qrendi bi ftehim magħhom li kien se joqgħod hemm għal ftit żmien biss.

Illi minflok, abbużivament u kontra r-rieda tal-atturi, l-istess konvenut qabad u okkupa l-kmamar li jinsabu fuq f'dan il-fond.

Illi permezz t'ittra uffiċjali datata 26 t'April 2013, (ara Dok AE2) l- atturi nterpellaw joħroġ mill-fond imsemmi.

jiżgombra u

lill-konvenut

Illi madankollu, il-konvenut baqa' inadempjenti u għadu qed jirrisjedi magħhom abbużivament u mingħajr l-ebda titolu validu fil-liġi.

Illi l-atturi jafu b'dawn il-fatti personalment.

"Għaldaqstant l-atturi jitolbu bir-rispett li għar-raġunijiet premessi, din il- Qorti jogħġobha:

Tordna li l-konvenut qiegħed jokkupa l-fond 58, Triq il-Kbira, Qrendi abbużivament u mingħajr ebda titolu validu fil-liġi.

Konsegwentement tordna lill-istess konvenut sabiex fi żmien qasir u perentorju li jiġi lilu prefiss minn din il-Qorti jiżgombra mill- fond li huwa qiegħed jokkupa abbużivament u mingħajr ebda titolu validu fil-ligi.

"Bl-ispejjeż inklużi dawk tal-ittra uffiċjali datata 26 t'April 2013 kontra l- konvenut li huwa minn issa nġunt in subizzjoni."

Rat ir-risposta guramentata pprezentata mill-konvenut Peter Cezek, fl-1 ta'

Awwissu, 2013, li permezz tagħha eccepixxa:

Illi din l-Onorabbli Qorti mhijiex kompetenti rationae materiae biex tisma' l-kawża odjerna imma se mai huwa l-Bord li Jirregola l-Kera li għandu jisma' din il-vertenza għax hawn si tratta ta' drittijiet lokatizji u għalhekk l-intimat għandu jiġu liberat mill-osservanza tal-ġudizzju.

Illi bla preġudizzju għall-premess, se mai wħud mill-atturi setgħu kienu f'xi zmien ko-inkwilini mal-istess intimat u għalhekk għal din ir-raġuni wkoll din il-Qorti mhijiex kompetenti rationae materiae biex tisma' din il-kawża ta' żgumbrament għax ko-inkwilin ma jistax jiżgombra ko-inkwilin ieħor.

Illi d-domandi attriċi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt, stante illi l- atturi m'għandhom l-ebda titolu ta' kera fuq il-fond in kwistjoni peress illi l-fond in kwistjoni huwa se mai lokat lill-intimat peress illi Sapienza u Joseph Cezek li kienu jgħixu fil-fond fiż-żmien il-mewt ta' l-omm Rosanna Cezek, illum qed jgħixu band' oħra u għalhekk l-uniku titolarju tal-kera tal-fond in kwistjoni huwa se mai l-intimat Peter Cezek.

Illi l-fond in kwistjoni kien lokat lill-mejta ġenituri tiegħu Matthew u Rosanna Cezek u fi żmien il-ħajja ta' Rosanna Cezek, huwa beda jħallas sehmu mill-kera lilha u sussegwentement lil oħtu Sapienza Cezek.

Illi l-intimat huwa ġuvni u kien jaħdem barra minn Malta u kien jiġi regolarment Malta u kien jgħix fil-fond in kwistjoni fiż-żmien il-ħajja ta' ommu tant illi meta rtira mix-xogħol, huwa ġie jgħix Malta fid- dar lokata lil ommu u lil Sapienza Cezek, Joseph Cezek u Peter Cezek, li baqa' jgħix hemm sal-ġurnata tal-lum.

Illi fit-2 ta' Ġunju 2010 huwa rtira mix-xogħol u ġie jgħix Malta fil- fond in kwistjoni flimkien ma' ommu Rosanna Cezek li mietet fl-1 ta' Mejju 2012 u baqa' jgħix hemm sal-ġurnata tal-lum, tant illi huwa dejjem ħallas sehmu mill-kera kemm fil-ħajja ta' ommu, kif ukoll sal-ġurnata tal-lum.

L-istess għamel għall-konsum tad-dawl u ilma.

Huwa kien jagħti sehmu mill-kera u mid-dawl u ilma lil oħtu Sapienza Cezek.

Illi huwa ko-inkwilin ma' Sawan u Joseph Cezek tal-kirja in kwistjoni, stante illi Angela Cezek u Andrew Cezek ma jgħixux fil-fond in kwistjoni u kienu jgħixu band' oħra u qatt ma ħallsu kera.

Illi mhux minnu illi huwa b'xi mod qal lill-atturi li kien se joqgħod fil-fond ftit taż-żmien u okkupa xi kmamar li jinsabu f'dan il-fond.

Illi dan kollu għamlu meta kienet għadha ħajja ommu u bil- permess u l-awtoriżżazzjoni tagħha tant illi kien iħallas sehmu mill-kera tal-fond in kwistjoni, kif ukoll għall-konsum tad-dawl u ilma.

Illi dan id-dritt tiegħu huwa naxxenti mill-ħlas ta' sehmu mill-kera lil ommu Rosanna Cezek u sussegwentement lil Sawan Cezek u sehmu mill-kontijiet tad-dawl u ilma.

Sapienza Cezek telqet mid-dar tar-residenza tal-omm fit-23 ta' Marzu 2012, flimkien ma' ħuhom Joseph Cezek u marru jgħixu fil-fond 62, Triq il-Pirinej, Qrendi, fejn qed jgħixu sal-ġurnata tal-lum, biex b'hekk illum versu s-sidien, żgur m'għandhomx titolu ta' kera.

Illi oħtu Angela, li kienet toqgħod fi żmien il-mewt ta' ommha f'62, Triq il-Pirinej, Qrendi daħlet tgħix fid-dar residenzjali tal-intimat, mingħajr ebda titolu legali ta' kirja versu s-sidien.

Illi Andrew Cezek qatt ma għex fid-dar tal-ġenituri u kien jgħix fir- razzett Skini, fil-Fulija, fi Triq taż-Żurrieq, Qrendi fejn għadu jgħix sal-lum.

Illi l-intimat dejjem ħallas sehmu mill-kera tal-fond in kwistjoni lil Sawan Cezek sakemm din baqgħet tgħix fil-fond in kwistjoni, kif ukoll sehmu mill-kontijiet tad-dawl u ilma u għalhekk huwa għandu titolu se mai ta' ko-inkwilinat veru l-atturi jew uħud minnhom, liema titolu ta' kera Sawan u Joseph Cezek tilfu versu s-sidien peress li m'għandhomx jgħixu fil-fond in kwistjoni.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri."

Rat is-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tat-3 ta' Ottubru, 2014, li

permezz taghha ddecidiet il-kawza billi laqghet l-ewwel eccezzjoni tal-

konvenut u ddecidiet li hija m'ghandhiex kompetenza tisma' l-kawza, bl-

ispejjez kontra l-atturi.

konsiderazzjonijiet:

il-Qorti

is-sentenza

is-segwenti

"Illi kif jidher mill-att promotur l-atturi qed jitolbu għall-iżgumbrament tal- konvenut mill-fond imsemmi.

L-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut hija fis- sens li din il-Qorti mhijiex kompetenti rationae materiae biex tisma' l- kawża iżda huwa l-Bord li Jirregola l-Kera, illi għandu din il-kompetenza – presumibbilment għax ma ġiex indikat – ai termini tal-artikolu 1525 tal- Kodiċi Ċivili.

"Illi huwa paċifikament aċċettat illi l-kompetenza ta' Qorti hi determinata fuq kollox u qabel kull konsiderazzjoni tal-eċċezzjoni mogħtija mit-termini tal-azzjoni attriċi.

Hu l-att promotur kif intavolat it-talbiet u l-premessi tagħhom li jifformaw il-parametri li fihom il-Qorti kellha teżerċita l- ġudizzju tagħha u li allura jiddeterminaw il-kompetenza tagħha ("Frankie Ellul Lanfranco nomine vs Jason Huber et" deċiża mill-Qorti Appell Ċivili fis- 7 t'Ottubru 1997).

"Illi l-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili ġja' kellha okkażjoni tiddeċiedi dan il-punt fil-kawża fl-ismijiet "Dottor Francis Dakov et vs C. Boffa Company Limited et" deċiża parzjalment fil-25 ta' Frar 2009.

Il-Qorti hemmhekk għamlet referenza għall-artikolu 47(3) tal-kapitlu 12 tal-Liġijiet ta' Malta illi jgħid illi:

"Iżda l-kawżi li fihom jidħlu … inkluża kull talba għal żgumbrament jew tkeċċija minn beni mmobbli kemm urbani u kif ukoll rurali, mikrija jew okkupati minn persuni li joqogħdu jew li għandhom l-abitazzjoni ordinarja tagħhom fil-limiti tal-ġurisdizzjoni ta' dik il-Qorti ma jidħlux fil- kompetenza tal-Qorti tal-Maġistrati..."

"Illi l-Qorti qalet illi:

"l-abbli difensur tal-soċjeta' konvenuta' qed jargumenta illi l-persuna mħarrka trid tkun tabita ordinarjament fil-fond in kwistjoni u allura l-Prim' Awla hija kompetenti biss fuq kawżi ta' żgumbrament jew tkeċċija minn tal-soċjeta' konvenuta. fondi abitati bħala Il-Kalkara eżami tas-sub-artikolu juri biċ-ċar illi dan mhux il-każ; il- konvenunt irid ikun jabita fil-limiti tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti iżda żgur mhux neċessarjament f'dak il-fond li dwaru jkun ġie imħarrek.

Infatti fejn tidħol ir-residenza ordinarja l-artikolu isemmi ġurisdizzjoni u mhux kompetenza għaliex huwa ovvju li l-kompetenza ta' din il-Qorti toħroġ mill-fatt li l-atturi qed jitolbu żgumbrament."

residenza ordinarja

"Illi l-Qorti tal-Appell (Sede inferjuri) elenkat diversi sentenzi fir-rigward, fis-sentenza tagħha fl-ismijiet "Victor AlTumi et vs Maria Galea Brevers et" (deċiża fit-8 ta' Gunju 2005).

Hija qalet fost affarijiet oħra illi:

"In linea ta' prinċipju ġenerali ġie bosta drabi deċiż illi talba għall- iżgumbrament minħabba vjolazzjoni ta' patt espress jew taċitu kontrattwali kienet tispetta b'kompetenza lit-tribunal ordinarju.

("Carmela Bonnici Lanzon vs Filippo Johansen" – Appell Civili – 1 ta' Gunju 1931).

"Illi fl-istess sentenza ġew ċitati wkoll dawn is-sentenzi: Vol.

XXXIII p I pagna 685 u 805; "Innocenzo Saliba Hil et vs Giovanni Genovese" (Appell deċiż fl-4 ta' Dicembru 1957); "Madeline Grogan vs Lina Houghton" (Appell Inferjuri deċiż fit-2 ta' Marzu 1977); "Arthur Blenheim vs Michael Ellis" (Appell deċiż fis-16 ta' Gunju 1992), u "Rosina Wilson vs Joseph Ellis proprio et nomine" (Appell deċiż fl- 14 ta' April 1997).

"Illi huwa pero' importanti li wieħed jissottolineja li dawn is-sentenzi kollha fuq imsemmija ġew deċiżi qabel l-introduzzjoni tal-Artikolu 1525 fis-sena 2009 u għalhekk illum għandhom valur relattiv ħafna.

Dan l- artikolu jgħid fost affarijiet oħra li:

"Il-Bord li Jirregola l-Kera għandu kompetenza esklussiva li jiddeċiedi kwistjonijiet konnessi ma' kirjiet ta' fondi urbani u ta' dar t'abitazzjoni u ta' fond kummerċjali.

Kirjiet oħra jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Qrati ta'

ġurisdizzjoni ċivili u fil-kaz ta' raba' taħt il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba'".

"Illi fil-kawża fl-ismijiet "Camilleri vs International Trading Co. Ltd" deċiża fil-31 ta' Ottubru 2011, dik l-istess Qorti qalet illi:

"Jidher ċar allura li l-leġislatur ried li kwistjonijiet kollha dwar il-kiri jkunu kompetenza tal-Bordijiet rispettivi.

Kif ġia' ssemma, il-kompetenza ta' Qorti jew tribunal tiġi determinata skond it-talba ta' min jipproponi l- kawża u f'dik odjerna huwa ċar li l-atturi qed jagħmlu t-talba tagħhom a bażi tal-fatt li s-soċjeta' konvenuta ma jistħoqqilhiex tibqa' tiddetjeni l- fond in kwistjoni.

Din id-deċiżjoni pero' palesament tiddependi fuq l- allegazzjoni tal-atturi li s-soċjeta' konvenuta naqset mill-obbligi tagħha skond l-iskrittura ta' lokazzjoni li saret bejn il-kontendenti.

Għalhekk ma hemmx dubju għall-Qorti li din hija waħda minn dawk il-vertenzi li l- leġislatur ried jirrimetti fil-ħoġor tal-Bord imsemmi permezz tal- introduzzjoni tal-artikolu 1525."

"Illi dan l-insenjament ġie wkoll applikat fis-sentenza fl-ismijiet "Elizabeth Tomasuolo vs Irene Schembri Sultana Mckeon", deċiża minn dik il-Qorti fil-31 ta' Mejju 2013.

"Illi din il-Qorti hija ben konxja li l-eċċezzjonijiet li l-Qorti m'għandhiex kompetenza u jekk il-konvenut ikollux titolu ta' lokazzjoni huma intimament konnessi, u dan għaliex kjarament biex il-Prim' Awla ma jkollhiex kompetenza jrid ikun hemm kirja favur il-konvenut – iżda l-atturi filwaqt li fit-talbiet tagħhom qed jitolbu dikjarazzjoni li l-konvenut qed jokkupa l-fond bla titolu, fl-istess waqt qed jippremettu illi t-titolari tal- lokazzjoni huma l-istess atturi ad esklużjoni tal-konvenut.

Tajjeb wieħed iżid li fil-kawżi msemmija aktar qabel li ġew deċiżi favur din l-eċċezzjoni wara l-emendi tal-2009 kienu l-istess atturi li ndikaw fir-rikors promotorju li l-konvenut jew konvenuta kienu jokkupaw il-fond tramite ftehim ta' lokazzjoni.

"Illi f'dan il-każ, għalhekk, huwa evidenti li f'din il-kawża l-vertenza huwa dwar min bejn il-kontendenti għandu d-dritt lokatizju biex jibqa' jgħix fil- fond; kwindi huwa evidenti għall-Qorti li din hija kwistjoni ta' drittijiet lokatizji u allura kompetenza tal-Bord li Jirregola l-Kera."

Rat ir-rikors tal-appell tal-atturi kollha li permezz tieghu, filwaqt li talbu li

din il-Qorti tilqa' l-appell taghhom, tirrevoka u thassar is-sentenza

appellata tat-3 ta' Ottubru, 2014, fil-kawza fl-ismijiet premessi moghtija

mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili, billi tichad l-eccezzjoni preliminari tal-

konvenut u konsegwentement tiddikjara l-Prim'Awla tal-Qorti Civili

kompetenti ratione materiae biex tisma' l-vertenza odjerna u tghaddi biex

tirrimanda l-atti lill-Prim'Awla ghall-prosegwiment tal-procediment, bl-

ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-konvenut appellat.

Rat ir-risposta tal-konvenut appellat li permezz taghha sahaq li t-talbiet

tal-appellanti ghandhom jigu michuda, bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra

Rat l-atti kollha tal-kawza;

Ikkonsidrat:

Rat id-digriet u l-verbal ta' din il-Qorti waqt is-seduta tal-20 ta' Gunju,

2019, li permezz taghhom il-kawza baqghet differita ghas-sentenza;

Illi permezz ta' din il-kawza l-atturi qeghdin jitolbu l-izgumbrament tal-

konvenut mill-fond numru 58, Triq il-Kbira l-Qrendi, peress li jikkontendu

li l-istess konvenut qieghed jokkupa l-istess fond abbuzivament u

minghajr ebda titolu validu fil-ligi.

Min-naha l-ohra l-konvenut, filwaqt li jressaq id-difiza tieghu fil-mertu,

ressaq zewg eccezzjonijiet ta' natura preliminari, fis-sens li kkontesta l-

kompetenza tal-qrati ordinarji ratione materiae, stante li jikkontendi li

ladarba l-vertenza titratta drittijiet lokatizji u ladarba l-atturi kienu ghal xi

zmien ko-inkwilini mal-istess konvenut, huwa l-Bord li Jirregola l-Kera li

huwa kompetenti li jisma' l-vertenza in ezami.

L-ewwel Qorti, permezz tas-sentenza appellata, ddecidiet il-kawza fis-

sens li laqghet l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut u ddecidiet li hija

m'ghandhiex il-kompetenza li tisma' l-kawza peress li l-vertenza f'din il-

kawza hija essenzjalment wahda dwar min ghandu d-dritt lokatizju li jibqa'

jghix fil-fond, kwindi trattandosi ta' drittijiet lokatizji, qieset li l-materja

ghandha taqa' fil-kompetenza tal-Bord li Jirregola l-Kera.

L-atturi appellanti hassewhom aggravati bl-imsemmija sentenza u ressqu

l-appell odjern, li jinghad minnhom huwa principalment imsejjes fuq l-

aggravju li l-ewwel Qorti m'afferratx kif jixraq il-materja quddiemha u li

ghamlet valutazzjoni fattwali u legali zbaljata.

Inoltre jinghad li l-qorti tal-

ewwel grad wettqet apprezzament zbilancjat tal-fatti kif lilha mressqa mill-

partijiet, kif ukoll malament interpretat certu aspetti tal-vertenza.

konsegwenza, l-appellanti jikkontendu li d-decizjoni tal-ewwel Qorti ma

tirriflettix gustament il-materja in kwistjoni u n-natura mplicita tal-kaz.

Jibda billi jigi pprecizat li s-sentenza appellata titratta kwistjoni wahda,

cioè jekk il-Qorti ghandhiex kompetenza tiddeciedi l-kaz hekk kif impustat

mill-atturi appellanti u ma dahlitx fil-mertu tat-titolu vantat mill-konvenut

Micallef Fenech, kif kostantement ritenut mill-Qrati taghna: "kif konoxxut, l-

kompetenza tat-tribunal tigi qabel xejn determinata mit-termini tat-talbiet

u l-premessi ghalihom, kif ukoll, s'intendi, mit-termini tal-eccezzjonijiet li

jitqajmu b'opposizzjoni ghall-istess talbiet" (Ara f'dan is-sens din is-

sentenza ta' din il-Qorti (Sede Inferjuri) fil-kawza fl-ismijiet Joseph

Alshalsh et v. Alfred Rafferty deciza fis-6 ta' Ottubru, 2004.)

Hekk ukoll,

huwa principju fundamentali li meta titressaq kontestazzjoni dwar jekk il-

Qorti ghandhiex il-kompetenza li tisma' kawza, dik il-Qorti ghandha

tistharreg u tiddeciedi dwar eccezzjoni bhal dik fl-aspetti kollha taghha.

Il-Bord li jirregola l-Kera nghata poteri estensivi bl-emendi li sehhew

permezz tal-Att X tas-sena 2009.

Izda ladarba dan il-Bord jitqies bhala

tribunal specjali, il-kwistjonijiet li jista' jiehu konjizzjoni taghhom iridu jkunu

tali li jaqghu esplicitament fil-kompetenza tieghu u dan kif rizultanti mill-

provvedimenti tal-Kodici Civili (Kap.16 tal-Ligijiet ta' Malta) u tal-

Ordinanza li Tirregola t-Tigdid tal-Kiri tal-Bini (Kap. 69 tal-Ligijiet ta'

Ladarba l-Bord huwa tribunal ta' gurisdizzjoni specjali, s-setghat

moghtija lill-Bord iridu jitfissru b'mod ristrett, bla twessigh jew analogiji

(Ara sentenza ta' din il-Qorti (Sede Inferjuri) fil-kawza fl-ismijiet Enriketta

L-Artikolu

1525(1) tal-Kap.

16 jipprovdi hekk:

"Il-Bord li Jirregola l-Kera (hawn aktar 'il quddiem f'dan it-titolu msejjah ''il-Bord tal-Kera'') mahtur bis-sahha tal-Ordinanza li tirregola ta' Bini ghandu kompetenza esklussiva li jiddeciedi kwistjonijiet konnessi ma' kuntratti

tal-Kiri

ta' kiri ta' fond urban u ta' dar għall-abitazzjoni u ta' fond kummercjali.

Kirjiet ohra jaqgħu taht il-kompetenza tal-qrati ta' gurisdizzjoni civili u fil-kaz ta' raba' taht il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' mahtur bid-disposizzjonijiet tal-Att dwar it-Tigdid ta' Kiri ta' Raba'." (enfasi ta' din il-Qorti).

Filwaqt li l-Artikolu 16(4) tal-Kap.

69, dwar il-Bord li jirregola l-Kera,

"(4) Minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra, il-Bord għandu wkoll jiddeċiedi l-materji kollha li jolqtu kirjiet ta' fondi urbani li jinkludu fondi residenzjali kif ukoll fondi kummerċjali u dan għat-termini ta' Titolu IX tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal- Kodiċi Ċivili, Fuq inklużi kawżi dwar okkupazzjoni ta' fondi urbani fejn il-kirjiet ikunu ntemmu wara t- terminazzjoni ta' kirja."

il-Kuntratti

tal-Kiri,

Kif inghad fis-sentenza ta' din il-Qorti (Sede Inferjuri) fl-ismijiet Catherine

Borg Costanzi et v. Miriam Micallef-Grimaud Espinosa Rodriguez et, deciza fis-16 ta' Dicembru

2015, l-emendi fil-ligi tal-kera kienu intizi biex ir-regola tkun li l-Bord li

Jirregola l-Kera jkollu l-kompetenza li jisma' kull kwistjoni konnessa ma'

kirja ta' fond urban, fond ta' abitazzjoni u fond kummercjali u illi hi l-

eccezzjoni li l-Bord ma jkunx kompetenti.

Sahansitra l-Artikolu 39(5) tal-

Att X tal-2009 jghid li l-Bord li Jirregola l-Kera ghandu jkollu gurisdizzjoni

esklussiva li jiddeciedi kwistjonijiet konnessi ma' kirjiet ta' fondi urbani li

jinkludu kemm fondi kummercjali kif ukoll residenzjali.

F'materja ta' kompetenza bejn il-Bord li jirregola l-Kera u l-Qrati ordinarji,

gie affermat bosta drabi li dawn il-Qrati ordinarji huma kompetenti sabiex

jiehdu konjizzjoni ta' talba ghall-izgumbrament fuq il-bazi li persuna

ta' Malta) li jipprovdi:

Dan jirrizulta wkoll minn qari tal-Artikolu

47(3) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet

"Iżda l-kawżi li fihom jidħlu dwar il-proprjetà ta' beni immobbli, … inkluża kull talba għal żgumbrament jew tkeċċija minn beni immobbli kemm urbani u kif ukoll rurali, mikrija jew okkupati minn persuni li joqogħdu jew li għandhom l-abitazzjoni ordinarja tagħhom fil-limiti tal-ġurisdizzjoni ta' dik il-Qorti ma jidħlux fil- kompetenza tal-Qorti tal-Maġistrati..."

Trattati l-principji regolatorji, imiss li dawn jigu applikati ghall-fatti tal-

kawza sabiex din il-Qorti tqis jekk il-pretensjonijiet tal-atturi appellanti in

ezami humiex eskluzi mill-gurisdizzjoni tal-Qrati ordinarji.

jirrizulta pacifiku li f'dan il-kaz il-kontendenti fil-kawza huma lkoll ulied

Rosanna Cezek, li lilha kienet issejjah il-kirja tal-fond in kwistjoni, sa meta

din mietet fl-1 ta' Mejju, 2012.

Huwa veru li t-talbiet attrici huma fis-sens

ta' talba ghal zgumbrament, stante li jinghad li l-konvenut qieghed

jokkupa l-fond minghajr titolu validu.

Izda jigi nnutat li filwaqt li l-atturi

appellanti jippremettu li kien sar ftehim fis-sena 2010 bejn il-kontendenti

fil-kawza, li l-konvenut joqghod maghhom ghal zmien qasir, il-konvenut

jishaq li huwa kien mar joqghod ma' ommu definittivament fis-sena 2010,

wara li huwa rtira mix-xoghol.

Din il-Qorti tosserva li effettivament fis-sena 2010, il-kirja fuq il-fond in

kwistjoni kienet legalment ghadha ssejjah lil omm il-kontendenti fil-kawza,

Rosanna Cezek (dan kif jirrizulta mill-ircevuti relattivi esebiti in atti mill-

Kwindi ghalkemm l-atturi appellanti jsejsu l-pretensjonijiet

taghhom fuq il-premessa li huma ghandhom titolu validu ta' kera u dan

ad eskluzjoni tal-konvenut u li l-konvenut kien jokkupa l-fond in kwistjoni

b'mera tolleranza, dan jinsab kuntrastat mill-konvenut appellat.

Isegwi li

tibqa' valida l-osservazzjoni tal-ewwel Qorti li essenzjalment il-vertenza

in ezami titratta l-kwezit dwar min mill-kontendenti fil-kawza ghandu d-

dritt lokatizju li jibqa' jghix fil-fond in kwistjoni.

Tant hu hekk li l-atturi

appellanti qeghdin jinvokaw l-Artkolu 1531F(i) tal-Kodici Civili, dwar kif

persuna tista' tkompli l-kirja wara l-mewt tal-inkwilin.

Fil-fehma ta' din il-Qorti, l-fatt fih innifsu u wahdu li l-atturi appellanti talbu

tal-konvenut ma

il-kompetenza

ordinarji.

Dana peress li, kif inghad qabel, meta wiehed jara t-talbiet

attrici, fl-isfond tal-premessi maghmula fir-rikors promotur, kif ukoll fid-

dawl tal-ewwel eccezzjoni tal-konvenut fl-aspetti kollha taghha, tabilhaqq

tasal ghall-istess konkluzjoni tal-ewwel Qorti.

Il-kwistjoni dwar min huwa

intitolat li jkompli fil-kirja wara l-mewt tal-inkwilin hija bla dubju kwistjoni

konnessa mal-kuntratt ta' kiri kif jipprovdi l-Artikolu 1525(1) tal-Kodici

Civili li jirradika l-kompetenza fil-Bord li Jirregola l-Kera.

Kif kellha okkazjoni tirrileva din il-Qorti fis-sentenza taghha tat-28 ta'

Marzu, 2014, fil-kawza fl-ismijiet George Portelli Cascun et v. Raymond

Gollcher et, "biex il-Prim'Awla ma jkollhiex kompetenza jrid ikun hemm

Applikat dan il-principju ghall-kaz in ezami, certament f'dan il-kaz

jirrizulta li kien hemm kirja favur omm il-kontendenti fil-kawza.

jmiss li jigi indirizzat f'din il-kawza hu min mill-kontendenti fil-kawza

ghandu l-jedd li jkompli din il-kirja, salv dejjem li jigu osservati l-

provvedimenti tal-ligi, materja li ghandha tigi trattata quddiem il-Bord

Din il-Qorti ma tqisx opportun li tidhol fil-mertu tas-

sottomissjonijiet maghmula mill-appellanti fir-rikors tal-appell f'dan ir-

fis-

sottomissjonijiet bi twegiba tal-konvenut appellat fir-rigward tal-Artikolu

Dan b'rispett ukoll ghall-beneficcju tad-doppio

Jigi puntwalizzat li kuntrarjament ghal dak allegat mill-appellanti, l-ewwel

Qorti pprecizat biss li fis-sentenzi citati minnha, l-atturi f'dawk il-kawzi

msemmija minnha li gew decizi favur din l-eccezzjoni wara l-emendi tal-

2009, kienu ndikaw fir-rikors promotur li l-konvenut jew konvenuta kienu

jokkupaw il-fond tramite ftehim ta' lokazzjoni, izda mkien ma qalet fis-

sentenza appellata li kien hemm xi ftehim lokatizju bejn il-kontendenti

f'din il-kawza.

Anzi jitqies li l-ewwel Qorti waslet ghall-konkluzjoni ovvja

li l-vertenza in ezami effettivament titratta drittijiet lokatizji vantati

rispettivament mill-kontendenti fil-kawza, liema konkluzjoni din il-Qorti

tikkondividi ghar-ragunijiet hawn appena mfissra.

Jinhass opportun jinghad biss li ladarba ntlaqghet l-eccezzjoni tal-

konvenut ta' nuqqas ta' kompetenza ratione materiae tal-qrati ordinarji,

b'applikazzjoni tal-Artikolu 741(b) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u

Procedura Civili (Kap.12 tal-Ligijiet ta' Malta), ghandu jigi ordnat li l-atti

tal-kawza jigu trasferiti lill-Bord li Jirregola l-Kera sabiex jiehu konjizzjoni

Kunsidrat li hemm pendenti quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera

l-kawza (Rikors Numru 25/2017) mressqa minn sid il-kera kontra l-partijiet

kollha ta' din il-kawza, ikun opportun li din il-kawza timxi flimkien maghha

quddiem l-istess Bord kif presedut.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, filwaqt li din il-Qorti tichad l-

appell interpost mill-atturi appellanti, tikkonferma s-sentenza appellata

tat-3 ta' Ottubru, 2014, fl-ismijiet premessi, bl-ispejjez kollha ta' dan l-

appell jithallsu mill-atturi appellanti in solidum bejniethom.

Tordna li l-atti jintbaghtu quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera kif appena

Deputat Registratur gr

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN ONOR.

Seduta ta' nhar il-Hamis 24 ta' Ottubru 2019

Dan hu appell maghmul mill-attrici minn sentenza moghtija mill-

Qorti Civili [Sezzjoni Familja] fil-15 ta' Marzu 2018 li permezz taghha dik

il-Qorti laqghet it-talba maghmula mill-konvenut, permezz ta' rikors

prezentat fl-10 ta' Ottubru 2017, ghall-waqfien tal-kommunjoni tal-

akkwisti pendenti l-proceduri ta' separazzjoni bejn il-partijiet, b'effett mill-

jum li dik is-sentenza tghaddi f' gudikat; spejjez riservati ghall-gudizzju

Peress li fis-sentenza appellata hemm spjegat f' mod car il-kawzali,

it-talbiet, l-eccezzjonijiet, u l-konsiderazzjonijiet li fuqhom l-ewwel Qorti

waslet ghad-decizjoni taghha, dik is-sentenza ser tigi riprodotta fl-intier

"Rat ir-rikors tal-konvenut Carmelo Spearing, ippreżentat nhar l-10 t'Ottubru 2017, illi permezz tiegħu huwa talab lill-Qorti sabiex ai termini tal-Artikolu 55 tal-Kodiċi Ċivili tordna l-waqfien tal-komunjoni tal- akkwisti eżistenti bejn il-partijiet konjuġi Spiteri.

"Ir-rikorrent jispjega illi ulied il-partijiet huma t-tnejn maġġorenni għalkemm iż-żgħir fost l-ulied għadu jistudja u jaħdem ukoll part-time.

Illi r-rikorrent iħallas mensilment ħames mitt ewro (€500) manteniment għall-intimata personalment, u tliet mija u ħamsin ewro (€350) bħala manteniment għal ibnu li huwa student.

Iħallas ukoll diversi spejjeż relatati mat-tifel fosthom l-ispejjeż kollha mediċi u edukattivi tiegħu u l- ispejjeż kollha għall-attivitajiet extra-kurrikulari tiegħu, minkejja illi m'għandu ebda ordni li jagħmel dan.

Xtralu wkoll karozza ġdida, kif ukoll ħallaslu l-ispejjeż tal-liċenzja u l-assikurazzjoni tagħha.

"Iżid illi l-intimata baqgħet tgħix fid-dar matrimonjali li hija villa f'Birguma, filwaqt illi huwa jgħix fi propjeta` oħra appartenenti lill- komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejn il-partijiet li tikkonsisti fi flat ġewwa l-Qawra.

"Isostni illi t-talba tiegħu bl-ebda mod m'hija ser tippreġudika lill-intimata u jirrileva wkoll li kienet l-attriċi nnifisha li fir-rikors ġuramentat tagħha talbet li jkun hemm ix-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti.

"Rat ir-risposta ta' Elizabeth Spearing, ippreżentata fil-25 ta' Ottubru 2017, fejn hija opponiet li t-talba tar-rikorrent tintlaqa' u dana peress li hija ser tbati preġudizzju mhux proporzjonat kemm-il darba il-komunjoni tal-akkwisti, sal-lum viġenti bejniethom, titwaqqaf f'dan l-istadju.

Hija targumenta illi l-impjieg tal-konvenut huwa l-uniku sors ta' introjtu għall- partijiet, u li jekk titwaqqaf il-komunjoni, dan il-qligħ mhux ser jidħol iktar fil-komunjoni "iżda fil-but dirett tar-raġel".

Hija tissottometti li r-rwol tagħha fil-familja dejjem kien li trabbi u tieħu ħsieb lill-familja u għalhekk hija tal-fehma li flimkien ma' sehemha mill-komunjoni hija għandha tingħata wkoll manteniment xieraq għall-għixien tagħha.

Hija tal-fehma

li kull dħul għandu jibqa' jidħol fil-komunjoni sakemm issir il-qasma tagħha.

"Issostni illi jekk isseħħ il-waqfien tal-komunjoni, hija ser tkun preġudikata billi tkun tilfet is-sehem tagħha mill-komunjoni minn issa 'l quddiem u dan fi stadju fejn il-manteniment tagħha huwa wieħed biss provviżorju.

"Semgħet it-trattazzjoni tal-abbli difensuri tal-partijiet.

"Rat illi r-rikors ġie differit għas-seduta odjerna sabiex tingħata s- sentenza.

"Ikkunsidrat: "KONSIDERAZZJONIJIET "Il-Qorti għandha quddiemha talba mressqa mill-konvenut Carmelo Spearing sabiex, qabel ma tingħata s-sentenza finali ta' separazzjoni personali, tiġi tterminata l-komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejn il-partijiet u dana ai termini tal-Artikolu 55 tal-Kodiċi Ċivili, Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

"L-intimata topponi għaliex issostni li b'dan il-waqfien hija ser tkun qiegħda tiġi ppreġudikata b'mod sproporzjonali.

"PRINĊIPJI LEGALI: LIĠI U ĠURISPRUDENZA "Il-Qorti tagħmel referenza għall-Artikolu 55(1) tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta li jagħtiha l-fakolta' sabiex f'kull żmien matul is-smigħ tal- kawża ta' firda, tordna l-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti jew tal- komunjoni ta' residwu taħt amministrazzjoni separata.

Dana jistipula:

"(1) Il-qorti tista', f'kull żmien matul is-smigħ tal-kawża ta' firda, fuq talba ta' wieħed jew l-oħra mill-miżżewġin, tordna l-waqfien tal- komunjoni taħt jew amministrazzjoni separata li teżisti bejn il-miżżewġin."

tal-komunjoni

ta' residwu

"Din il-Qorti trid neċessarjament tevalwa jekk xi waħda mill-partijiet tkunx ser tbati preġudizzju mhux proporzjonat bil-waqfien tal-komunjoni qabel is-sentenza tal-firda u dan ai termini tal-Artikolu 55(4) tal-Kapitlu 16 illi jistipula:

"(4) Qabel tordna l-waqfien tal-komunjoni kif provdut f'dan l- artikolu, il-qorti għandha tqis jekk xi parti tkunx sejra tbati preġudizzju mhux proporzjonat bil-waqfien tal-komunjoni qabel is- sentenza tal-firda."

"Eżami tal-artikolu 55(4) juri illi mhux kull preġudizzju li tista' tivvanta xi parti b'opposizzjoni għal sentenza in parte għall-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti jikkwalifika bħala ostakolu għall-pronunzja ta' tali sentenza.

l-komunjoni

imressqa sabiex

tal-akkwisti, salv għal dawk

Is-sub-inċiż 4 tal-Artikolu 55 jipprovdi illi l-Qorti għandha tippronunzja l- waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti qabel is-sentenza finali kemm-il darba xi parti ma tkunx ser tbati "preġudizzju mhux proporzjonat".

Dana ġie ritenut fil-kawża fl-ismijiet Jael Cassar Abela vs. Robert Borg Buttigieg u wkoll fil-kawża fl-ismijiet Martin Tedesco Triccas Wittebrood vs. Michella Tedesco Triccas Melillo Fenech.

"Illi għaldaqstant, bħala regola, il-Qorti rinfaċċjata b'talba bħal din, għandha xxolji il-każi eċċezzjonali fejn jiġi sodisfaċentement ippruvat illi l-waqfien ser iġib miegħu preġudizzju mhux proporzjonat lil xi parti jew l-oħra.

"Il-Qorti tilqa' l-insenjament tal-Qorti tal-Appell fejn fis-sentenza Desiree Alkhatib sive Desiree Lowell Buttigieg Vella vs. Michael Scerri Loftus intqal "Fil-fehma tal-Qorti, l-eżerċizzju li trid tagħmel il-Qorti huwa maqsum primarjament f'żewġ stadji.

Fl-ewwel stadju, l-Qorti teżamina jekk l-oġġezzjoni jew l- oġġezzjonijiet imressqa humiex oġġettivament rilevanti għall-finijiet stretti tal-artikolu 55 sub-inċiż 4.

F'każ li l-oġġezzjoni tissupera l-ewwel għarbiel, jeħtieġ li l-Qorti tgħaddi sabiex tevalwa l-provi u s- sottomissjonijiet l-oġġezzjoni, oġġettivament rilevanti, hiex sorretta mill-provi u allura jekk l-intimata ippruvatx sodisfaċentement illi fl-ewwel lok ser tbati preġudizzju u fit- tieni lok, dejjem jekk jirriżulta preġudizzju, jekk tali preġudizzju hux proporzjonat jew le."

"Din il-Qorti ssegwi wkoll l-insenjament tal-Qorti tal-Appell fejn ġie ddikjarat illi l-preġudizzju mhux proporzjonat għandu jiġi ppruvat minn min jallegah u dana ai termini tal-prinċipju stabbilit fil-ġurisprudenza tagħna li min jallega jrid jipprova ossia illi l-oneru tal-prova incumbit ei qui dicit non ei qui negat.

"Fil-fatt, b'sentenza mogħtija fl-ismijiet Daniela Sammut Pirotta vs. Duncan Peter Bugelli il-Qorti tal-Appell iddikjarat illi:- "In tema legali jingħad illi l-Artikolu 55 tal-Kap.

16 li fuqha hija bbażata t-talba attriċi, jagħti l-fakolta' lil parti

jew oħra li "f'kull żmien: matul is-smiegħ tal-kawża ta' firda titlob il-

waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti jew tal-komunjoni tar-residwu taħt

amministrazzjoni separata li tkun teżisti bejn il-konjuġi.......t-talba għall-

waqfien m'għandiex tingħata jekk parti tkun ser issofri "preġudizzju

mhux proporzjonat".

Inoltre, l-oneru tal-prova ta' dan ir-rekwiżit jirrisjedi

"APPLIKAZZJONI TAL-PRINĊIPJI LEGALI FIL-KAŻ ODJERN

tiddeċiedi

jekk

1 Deċiża mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) fit-3 ta' Diċembru 2013, (Rikors Numru.

212/2009/2 RGM) 2 Rikors Ġuramentat 256/14AL 3 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Superjuri fit-20 t'Ottubru 2015 (Rikors Numru 139/12 RGM) 4 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Superjuri fit-28 ta' Marzu 2014 (Appell Ċivili Numru.

iċ-ċaħda

jiġġustifikawx

ta' żewġha mid-data

"In vista tal-liġi u tal-ġurisprudenza li qed issir referenza għaliha, din il- Qorti sejra 1) fl-ewwel lok tikkonsidra jekk ir-risposta ppreżentata mill- intimata tikkonsistiex f'oġġezzjonijiet relevanti ai termini tal-Artikolu 55(4) ġja ċċitat u 2) konsegwentement tikkonsidra jekk l-istess tar- oġġezzjonijiet possibilment rikorrent għall-waqfa tal-komunjoni tal-akkwisti sal-lum viġenti bejn il- partijiet.

"Illi l-argumenti mressqa mill-intimata huma, fil-fehma tal-Qorti, tlieta: 1) tal- pronunċjament tal-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti sad-data tal- assenjazzjoni tagħha; "li hija m'hijiex tlaħħaq mal-ħajja bil-manteniment mgħoddi lilha 2) minn żewġha kemm għaliha personalment u wkoll għal binha student.

Illi għalhekk il-konvenut jagħmel diversi ħlasijiet li jmorru oltre dak ordnat bħala manteniment; 3) "li hija ddedikat ħajjitha għat-trobbija ta' uliedha u tal-familja u m'għandhiex f'din l-eta` tagħha tintbagħat taħdem, meta hija qatt ma ħadmet bi qligħ, lanqas fl-għerusija; "Il-Qorti tibda billi tirrileva illi t-tielet oġġezzjoni tal-intimata li hija relatata mar-rwol tagħha fiż-żwieġ u l-fatt li hija qatt ma ħadmet bi qligħ barra mid-dar, fil-waqt li jista' jkollha relevanza kbira f'dak li jirrigwarda l- manteniment dovut għaliha nnifisha, hija għal kollox irrelevanti għall- finijiet tal-artikolu 55(4) ġja ċċitat u għalhekk l-istess oġġezzjoni qiegħda tiġi skartata minn din il-Qorti, ai fini tar-rikors odjern.

Il-kwistjoni tal- manteniment tiġi ċertament ri-eżaminata minn din il-Qorti fis-sentenza finali tagħha.

"Dwar it-tieni argument imressaq mill-intimata, il-Qorti hija tal-fehma li

dan huwa għal kollox irrelevanti għall-kwistjoni tal-waqfien tal-

komunjoni u dana għaliex l-argument iktar jista' jitqies bħala motiv

għall-awment tal-manteniment pagabbli għall-intimata nnifisha, milli

bħala raġuni għaliex il-komunjoni tal-akkwisti għandha tibqa' viġenti

bejn il-partijiet.

Għaldaqstant il-Qorti qiegħda tiskarta wkoll it-tieni

argument tal-intimata in vista li huwa għal kollox irrelevanti ai fini tar-

rikors odjern, iżda tieħu konjizzjoni tiegħu fi stadju ulterjuri, meta l-Qorti

tgħaddi għad-deċiżjoni finali.

"Il-Qorti hija tal-fehma illi l-ewwel oġġezzjoni tal-intimata hija relevanti

ai fini tat-talba odjerna u għaldaqstant sejra tgħaddi sabiex teżamina

jekk l-istess oġġezzjoni effettivament tiġġustifikax iċ-ċaħda tat-talba tar-

rikorrenti għall-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti.

l-ħajja matrimonjali bejniethom

"Dwar l-ilment ewlieni tal-intimata illi jekk it-talba tar-rikorrent tintlaqa', allura r-rikorrent ser ikun jista' jgawdi waħdu il-frott tal-ħidma tiegħu, il- Qorti hija tal-fehma li dak li qed tibża' minnu l-intimata ma jikkostitwiex preġudizzju mhux proporzjonat.

Din il-Qorti dejjem uriet il-fehma li huwa propju fl-ambitu u fl-iskop tal-liġi illi meta l-ħajja miżżewġa tal-partijiet tispiċċa, konjuġi ma jibqax igawdi l-frott tal-ħidma tal-konjuġi l-ieħor.

Huwa dan l-iskop, jew wieħed mill-iskopijiet, għall-waqfien tal- komunjoni fi stadju bikri tal-proċeduri tal-firda, għaliex jista' jkun ta' preġudizzju għal konjuġi wieħed jekk il-komunjoni tal-akkwisti tibqa' viġenti u l-konjuġi l-ieħor jibqa' jgawdi l-frott tal-ħidma tal-ewwel konjuġi, tkun spiċċat;5 Dana minkejja naturalment mingħajr ebda preġudizzju għal kwalsiasi manteniment li jista' jkun dovut.

"M'hemm l-ebda dubju li fil-każ odjern, il-ħajja matrimonjali tal-partijiet spiċċat u llum jinsabu jgħixu indipendentement minn xulxin.

Kienet l- attriċi nnifisha li rrikonoxxiet dan meta ntavolat il-proċeduri odjerni għas-separazzjoni personali tal-partijiet.

Fil-fehma tal-Qorti, f'dawn iċ- ċirkostanzi fejn il-ħajja matrimonjali bejn il-partijiet spiċċat, u m'hemmx wisq prospett ta' rikonċiljazzjoni bejniethom, tant li l-medjazzjoni bejniethom ma rnexxietx, l-attriċi m'għandhiex tibqa' tippretendi nofs l- introjtu ta' żewġha u dan irrispettivament u indipendentement mill-fatt li prima facie jirriżulta li hija għandha titħallas manteniment mingħandu.

"Illi għalhekk il-Qorti m'hijiex tal-fehma li f'dan il-każ jeżistu l-elementi eċċezzjonali meħtieġa ai termini tar-raba' sub-inċiż tal-Artikolu 55, sabiex il-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti ma jseħħx.

"Il-Qorti mhi qed tara l-ebda ħtieġa li l-komunjoni tal-akkwisti ta' bejn il- partijiet tibqa' fis-seħħ millum 'il quddiem.

Għall-kuntrarju, huwa fl- interess taż-żewġ partijiet illi ma jgħabbux il-komunjoni bi djun mingħajr il-konsapevolezza tal-parti l-oħra.

L-intimata tilmenta li żewġha għandu xi dejn pendenti li jlaħħaq l-elfejn ewro (€2000) u li hija ma kinitx taf bih qabel ma ntavolat dawn il-proċeduri.

Għaldaqstant, it-terminazzjoni tal- komunjoni tal-akkwisti ser ikun benefiċċjali għall-istess intamata, li sejra

tevita li terġa' ssib ruħha f'sitwazzjonijiet bħal dawn.

Kif stqarret l-

Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawża ġja ċċitata, Daniela Sammut Pirotta vs.

Duncan Peter Cordina, it-terminazzjoni tal-komunjoni kien ser iġib

benefiċċju inkwantu jevita li xi parti jew oħra tagħmel xi dejn li 'l quddiem

ikun jista' jiġi imputat lill-komunjoni.

5 Deċiżjoni ta' din il-Qorti fil-kawża Stephanie Cekic vs. Kenneth Cekic, Barton Numru: 188/15/2AL, deċiża fis-26 t'Ottubru 2016; kif ukoll Pierre Agius Bondin vs. Louise Agius Bondin, Barton Numru: 176/16/1AL, deċiż fit-30 ta' Jannar 2017; 6 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Superjuri fit-28 ta' Marzu 2014 (Appell Ċivili Numru.

L-Ewwel Aggravju

l-istadju m'huwiex ser

"Illi tenut kont ta' dan kollu suespost, hija fehma tal-Qorti illi l-waqfien tal-komunjoni jarreka preġudizzju mhux proporzjonat lill-intimata; Konsegwentement, il-Qorti ma tarax għalfejn m'għandhiex tiddikjara l-waqfien tal-komunjoni tal- akkwisti ezistenti bejn il-partijiet f'dan l-istadju.

"Jibqgħu impreġudikati l-pretensjonijiet reċiproċi tal-partijiet fil-konfront ta' xulxin mertu tal-kawża tas-separazzjoni personali bejniethom".

Dan hu bazat fuq sitt aggravji li huma konnessi ma' xulxin u wkoll

Dawn jistghu jigu sintitezzati hekk

Dan hu fis-sens li l-fatt wahdu tal-waqfien tal-kommunjoni f' dan l-

istadju qabel is-sentenza finali ser jikkreja pregudizzju mhux proporzjonat

lill-attrici, ghax dan " tant hu xi haga li fih innifsu pregudizzjevoli, illi l-Ligi

trid illi min ihossu ppregudikat bl-oghti ta' sentenza ta' waqfien ikollu d-

dritt jappella minghajr il-htiega ta permess mill-Qorti."

It-Tieni Aggravju

Dan hu fis-sens li l-ewwel Qorti skartat oggezzjonijiet ohra sollevati

mill-attrici u li ma gewx trattati fis-sentenza appellata.

"b'zieda mar-ragunijiet indikati mill-Qorti l-esponenti kienet argumentat fir-risposta taghha illi m' ghandhiex tintlaqa' t-talba tal-intimat anke

peress illi [a] billi l-konvenut jahdem barra minn Malta gja' l-esponenti ghandha diffikkolta' biex tikkontrolla d-dhul tieghu ahseb u ara jekk ikun hemm il-waqfien tal-kommunjoni u [b] illi l-principju regolatur fil-kawzi ta' firda personali huwa li l-partijiet huma socji indaqs fiz-zwieg u li kull dhul ghandu jidhol fil-kommunjoni sabiex meta eventwalment issir il- qasma jinaqsam kollox".

Tghid ukoll fir-rigward li: "[B] hi ma taqbilx mal-mod kif l-

oggezzjonijiet taghha gew skartati mill-ewwel Qorti."

spjegazzjoni ulterjuri.

Fis-sustanza l-attrici tfisser dan l-aggravju hekk:

"Il-punt kollu huwa illi peress li l-konvenut jahdem il-Libja ma' kumpanija taz-zejt gja' l-esponenti ghandha diffikolta' kbira biex tikkontrolla d-dhul tieghu ahseb u ara jekk ikun hemm il-waqfien tal-kommunjoni fi stadju qabel is-sentenza finali".

Tkompli tghid li:

"skont il-Ligi l-partijiet fiz-zwieg huma socji indaqs u li kull dhul ghandu jidhol fil-kommunjoni sabiex meta eventwalment issir il-qasma jinqasam kollox, dan ukoll ma giex tratta mill-Ewwel Qorti [li] .. invece hadet il- pozizzjoni illi trattat biss il-punt imressaq mill-esponenti dwar il-fatt li bit- terminazzjoni tal-kommunjoni hija kienet ser titlef is-sehem taghha mid- dhul tal-kommujoni mill-waqfien 'il quddiem, izda dan huwa oggezzjoni ohra".

Tissottometti ulterjorment li hija m' ghandhiex tort ghall-firda u t-tort

kollu hu tal-konvenut u ghalhekk, bic-cahda taghha ta' sehemha minn dak

li ser jaqla' il-konvenut wara il-waqfien, hija ser titqies bhallikieku hija

ghandha xi tort ghall-firda meta dana mhux il-kaz.

Ir-Raba' Aggravju

Dan l-aggravju jirreferi ghal dik il-parti fis-sentenza appellata li

ikkunsidrat bhala irrelevanti ghall-vertenza in dizamina t-tieni u t-tielet

oggezzjoni kif elenkati fl-istess sentenza u li semmai dawn kienu relevanti

biss ghall-finijiet tat-talba ghall-manteniment.

Hija kompliet tfisser li bejn

il-partijiet kien hemm ftehim fis-sens illi r-rwol tal-mara kien li tiehu hsieb

id-dar u l-familja, filwaqt li r-ragel johrog jahdem, u hekk sar ghal

ghexieren ta' snin matul dan iz-zwieg u hekk ghadu jsir u skond hi hekk

ghandu jibqa' jsir sakemm il-Qorti tkun semghet il-provi kollha u tghaddi

biex tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet u tistabbilixxi l-

Tenfazizza li m' ghandux ikun hemm decizjoni dwar il-

kommunjoni qabel ma jkun hemm pronunzjament tat-tort u decizjoni dwar

il-bqija tat-talbiet.

Il-Hames Aggravju

Dan hu fis-sens li l-ewwel Qorti ma kellhiex twarrab l-oggezzjoni

taghha li bl-ordni tal-waqfien il-konvenut ser ikun jista' jkompli jgawdi

wahdu l-frott tal-hidma tieghu u hija titlef nofs tali dhul.

li fiz-zwieg il-konjugi huma socji indaqas u hi m' ghandhiex tbati

konsegwenza ta' telf meta hi m' ghandhiex tort; multo magis fil-kaz tas-

sitwazzjoni fejn il-konvenut hareg jahdem u ghadu jahdem filwaqt li hi,

kemm minhabba l-eta' taghha, in-nuqqas ta' kompetenza taghha u

sahhitha hija impedita milli tidhol fid-dinja tax-xoghol.

Inoltre, il-konvenut ma gab ebda raguni ghaliex ghandha tigi

terminata il-kommunjoni tal-akkwisti qabel is-sentenza finali.

L-attrici tilmenta li mhuwiex minnu dak osservat fis-sentenza

appellata li hi kienet skopriet li kien hemm dejn pendenti li ma kinitx taf

bih qabel ma intavolat dawn il-proceduri.

"L-appellant qatt ma qalet li sabet ruhha rinfaccjata b' dejn tal-intimat li ma kinitx taf bih qabel, u kwindi, din il-konsiderazzjoni tal-Qorti hija ghal kollox skorretta.

Li qalet l-esponenti kien illi fil-mori saret taf b' kontijiet bankarji f' isem ir-ragel Ii ma kinitx taf bihom.

Izda dan huwa raguni ghala m' ghandhiex tigi terminata l-kommunjoni u mhux bil-kontra".

L-attrici abbazi ta' l-aggravji fuq premessi qed titlob li din il-Qorti

thassar is-sentenza appellata u tichad it-talba tal-konvenut kontenuta fir-

rikors fuq indikat u tilqa' l-oggezzjoni tal-appellanti; bl-ispejjez.

Fir-risposta

l-konvenut

jghaddi biex

jissolleva punt

procedurali li fil-fehma tieghu ghandh jwassal sabiex l-appell odjern jigi

dikjarat irritu u null.

Hu jispjega:

"....l-appellanti ma kellhiex jedd ta' appell mis-sentenza appellata billi kienet l-appellanti stess li pproponiet l-ewwel it-talba in kwistjoni, u sal- lum ghadha qed izzommha ferma.

"Fil-hames talba taghha fir-Rikors Guramentat, l-appellanti talbet li l- Qorti xxolji l-komunjoni tal-akkwisti ezistenti bejnha u l-esponent.

Fir- Risposta Guramentata tieghu, l-esponent qabel li jsir dan, u bir-Rikors tieghu tal-10 ta' Ottubru 2017, l-esponent ipprevalixxa ruhu mid-dritt moghti lil kull konjugi, li jitlob li l-Qorti tiddeciedi dwar din it-talba waqt il-proceduri tas-separazzjoni, minflok mas-sentenza finali.

"L-art.

228(1) tal-[Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili] jipprovdi li 'M'hemmx appell mis-sentenzi moghtija fuq ammissjoni tat- talba7 jew minn sentenzi li l-parti taccetta bir-rinunzja ghall-appell jew billi toqghod ghal dak li tkun qatghat is-sentenza.'

"Din il-kawza bdietha l-appellanti, u t-talba ghax-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti ghamlitha hi l-ewwel.

Din it-talba l-appellanti ghadha ssostniha sallum.

Prattikament l-appellanti bl-appell taghha qeghda tilmenta mill-fatt li l-Ewwel Qorti qablet u laqghet din it-talba taghha fi zmien aqsar mit-talbiet l-ohra.

Kjarament dan ma jaghmilx sens legali u wiehed ma jistax jikkontempla appell tal-attrici minn decizjoni li tilqa' dak li hija stess talbet. "....................................."

"L-esponent ma jaqbilx mal-argument tal-appellanti li d-decizjoni li biha l-Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) twaqqaf il-komunjoni tal-akkwisti waqt kawza ta' separazzjoni.

"Jekk wiehed ihares lejn l-art.

55 tal-Kodici Civili, introdott bl-Att XXI tal- 1993 li bidel ir-regim tal-ligi tal-familja f'Malta billi ta drittijiet godda lill- mara, jifhem mill-ewwel li l-legislatur ried jaghti dritt, lil kull wiehed mill- konjugi, li jitlob sentenza dwar il-waqfien tal-komunjoni qabel ma l- kawza tas-separazzjoni tigi deciza fuq l-aspetti kollha taghha.

"Dana naturalment il-legislatur ghamlu biex kull parti tkun tista' taqta' linja u tkompli b'hajjitha.

Filwaqt li jibqa' mhux mittiefes dak li l-partijiet ikunu ggwadanjaw bil-hidma taghhom fi shubija bejniethom, minn hemm 'il quddiem kull parti tkun tista' tghix hajjitha, b'mohhha mistrieh li tista' tbati u tiehu r-riskji u l-inizjattivi li jidhrilha, minghajr il-htiega tal- kunsens tal-parti l-ohra jew tal-Qorti, u l-frottijiet jew it-telf taghhom ikunu ghaliha wahedha.

Dan il-provvediment kien mehtieg tenut kont taz-zmien li jiehdu kawzi bhal dawn biex jinstemghu u jigu decizi, partikolarment minhabba fil-kontestazzjonijiet li solitament iqumu dwar

Ikompli hekk:

7 Sottolinear tal-konvenut

min ikun jahti ghall-firda, l-affidament tal-minuri, u l-konsistenza tal-assi u d-djun tal-komunjoni.

"Id-dicitura ta' dan id-dritt fl-art.

Id- diskrezzjoni hija mhollija fil-Qorti, li tista' 'f'kull zmien matul is-smigh tal- kawza ta' firda' taghmel ordni ta' waqfien tal-komunjoni.

M'hemmx limitazzjoni dwar ic-cirkostanzi fejn tista' jew ma tistax issir din it-talba.

Lanqas hemm kwalifiki tal-proceduri.

L-uniku apprezzament li trid taghmel il-Qorti fejn issirilha talba bhal din hija 'jekk xi parti tkunx sejra tbati pregudizzju mhux proporzjonat bil-waqfien tal-komunjoni qabel is- sentenza tal-firda'. "................."

Fid-diversi aggravji taghha, l-appellanti tilmenta li l-fatt li [hi] mhux ser tgawdi min-nofs l-akkwisti li jaghmel l-esponent mill-hidma tieghu wara l-waqfien tal-komunjoni huwa 'pregudizzju mhux proporzjonat' ghaliha li jimmerita li din it-talba tigi michuda.

"Minghajr pregudizzju ghall-kwistjoni tal-improponibilita' tal-appell, huwa car mill-assjem tal-lamenteli tal-appellanti li din tippretendi li tista' taghzel li tghix il-hajja komda – u ma taghmel xejn lanqas biex tmantni lilha nnifsha – u fl-istess hin takkwista l-frott tat-tbatija li qed ibati l- esponent fid-dezert, kif ghamel dejjem tul iz-zwieg biex provda bl-ahjar mod li seta' ghall-appellanti, u ghal uliedhom.

"Ghalkemm irrilevanti ghal din il-kwistjoni, l-esponent jichad li hu b'xi mod zamm lill-appellanti milli ssib impjieg, jew milli tahdem bi qligh barra mid-dar.

Ghall-kuntrarju, l-esponent dejjem xtaq li l-piz finanzjarju tal-familja ma jgorrux wahdu, pero' l-appellanti ma ridetx tmur tahdem.

Biex izomm il-paci, l-esponent baqa' jmur jahdem fid-dezert, bir-riskji kollha li jaffaccja kull darba li jmur, minhabba li b'hekk biss seta' jilqa' ghall-ispejjez kbar li kellu sakemm rabba u ghallem lil uliedu.

"Dan l-esponent ghadu jaghmlu sal-lum, aktar minn erba' snin wara li l- partijiet ma baqghux jghixu taht l-istess saqaf, u meta l-appellanti ma ghandha assolutament ebda raguni jew xkiel biex issib impjieg u

"Kif diga' jirrizulta mill-atti, il-komunjoni tal-akkwisti tal-partijiet f'din il-

kawza tikkonsisti f'gid ingenti – immobiljari u likwidu.

partijiet m'ghandhomx, u l-uniku dejn li ssemmi l-appellanti huwa

irrizorju hdejn il-valur tal-assi komuni.

"Dan ifisser li l-appellanti mhix tistrieh fuq xi bizgha li jista' ghandha li l-

gid tal-komunjoni ma jkunx bizzejjed biex jaghmel tajjeb ghad-djun

komuni, u li minhabba f'hekk ghandha interess li l-introjtu futur tar-ragel

iservi biex jissodisfa dawk id-djun komuni.

"Bid-dovut rispett, l-esponent ma jifhimx l-allegazzjonijiet tal-appellanti li ma tkunx tista' aktar tkun taf x'qala' l-esponent jekk il-komunjoni tieqaf.

Jekk il-komunjoni tieqaf, l-appellanti ma jkollhiex aktar sehem minn dak il-gwadan, u f'kull kaz l-esponent wasal biex jirtira mix-xoghol.

"Kwantu ghall-allegazjoni l-ohra tal-appellanti li m'ghandhiex biex tghix, li tinsab fil-bzonn u l-mizerja, u li qed tbati, dan m'hu minnu xejn.

Din il-Qorti tista' tikkonferma dan mill-provi mressqa sa issa dwar il-kwalita' ta' hajja li tghix l-appellanti.

Pero' anke kieku dan kien minnu, l-ordni ta' waqfien tal-komunjoni f'dan l-istadju tal-procediment m'hu ser icahhad l-appellanti mill-ebda drittijiet li ghandha, skond il-ligi, fuq il-gid tal-komunjoni li jkun sar sad-data tax-xoljiment.

Dan qed jinghad ghaliex l-esponent jippretendi li l-appellanti tahti wahedha ghall-firda u ghalhekk iddekadiet mill-jedd li tippartecipa fil-gid li akkwista bil-hidma tieghu wahdu.

"Dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha ghamlithom din il-Qorti fis-sentenza taghha Desiree Alkhatib sive Desiree Alkhatib Buttigieg Vella vs Michael Alkhatib,8 fejn l-appellanti ressqet aggravji identici kontra decizjoni identika, u din il-Qorti cahdithom ghar-ragunijiet moghtija hawn fuq mill- esponent.

"Sfortunatament, l-appellanti ma tistax taccetta li, kif qalet tajjeb l- Ewwel Qorti, fir-realta' socjali u guridika tal-lum, 'meta l-hajja mizzewga tal-partijiet tispicca, konjugi ma jibqax igawdi l-frott tal-hidma tal-konjugi l-iehor … M'hemm l-ebda dubju li fil-kaz odjern, il-hajja matrimonjali tal- partijiet spiccat u llum jinsabu jghixu indipendentement minn xulxin.

Kienet l-attrici nnifisha li rrikonoxxiet dan meta ntavolat il-proceduri odjerni ghas-separazzjoni personali tal-partijiet'.9 "L-appellanti donnha tippretendi li ghandha jedd tuza dawn il-proceduri, u t-tul ta' zmien li qed jiehdu biex jigu decizi, ghall-vantagg taghha.

Din l-ingustizzja hija effettivament dak li l-ligi riedet telimna bid-disposizzjoni in ezami".

Konsiderazzjonijiet tal-Qorti

Nullita'

Il-konvenut isostni li l-appell huwa null ghaliex l-attrici ma setghetx

legalment tappella minn sentenza li permezz taghha giet milqugha talba

li kienet ipprononiet hija stess fir-rikors guramentat.

darba fir-rikors promotur l-attrici qed titlob il-waqfien tal-kommunjoni tal-

akkwisti, il-konvenut isostni li hija m' ghandhiex il-jedd li toggezzjona

ghat-talba ghall-waqfien tal-kommunjoni fil-mori tal-kawza.

l-eccezzjoni tieghu fuq dak li jghid l-artikolu 228[1] tal-Kodici ta'

Organizzazzjoni u Procedura Civili.

Din il-Qorti tosserva li dan l-argument tal-konvenut huwa legalment

insostenibbli stante li, minkejja li fir-rikors guramentat tkun saret talba

ghax-xoljiment tal-kommunjoni, qabel l-emendi introdotti bl-Att XXI tas-

sena 1993, tali talba setghet tigi deciza biss wara li l-Qorti tkun semghet

il-provi kollha relattivi ghall-aspett patrimonjali tal-kawza, mentri bis-

sahha tal-emendi issa l-Qorti, fuq talba appozita, tista' tordna l-waqfien

tal-kommunjoni b' sentenza anke fil-mori tal-proceduri.

Ghalhekk t-talba

tal-kommunjoni maghmula

fir-rikors guramentat m'

ghandhiex titqies bhat-talba li l-parti tkun ghamlet abbazi tal-artikolu 55

tal-Kodici Civili sabiex il-Qorti twaqqf il-kommunjoni pendente lite.

Dan l-

artikolu jaghti jedd specifiku jew appozitu lill-partijiet jew lil parti sabiex

jitolbu l-waqfien matul il-proceduri u l-Qorti hekk adita ghandha

diskrezzjoni dwar jekk tilqax it-talba jew le.

Dan jirrizulta mid-dicitura tal-

artikolu 55 li testwalment jaqra hekk:

"55(1) Il-qorti tista' f' kull zmien matul is-smigh tal-kawza ta' firda fuq talba ta' wiehed jew l-ohra mill-mizzewwgin, tordna l-waqfien tal- kommunjoni that amministrazzjoni separata li tezisti bejn il-mizzewwgin".

tal-kommunjoni

Izda s-subinciz [4] jikkwalifa dik id-diskrezzjoni bil-mod segwenti:

"(4) Qabel tordna l-waqfien tal-kommunjoni kif provdut f' dan l-artiolu, il- qorti ghandha tqis jekk xi parti tkunx sejra tbati pregudizzju mhux proporzjonat bil-waqfien tal-kommunjoni qabel is-sentenza tal-firda".

Fi kliem iehor, ghalkemm il-Qorti ghandha diskrezzjoni li tilqa' t-

talba ghall-waqfien, il-Qorti ma tistax tordna t-twaqqif tal-kommunjoni

jekk xi parti tkun ser issofri pregudizzju mhux proporzjonat.

Ferm il-premess din il-Qorti tikkunsidra li din l-eccezzjoni ma

hija differenti mit-talba ghax-xoljiment maghmula fir-rikors promotur fejn

l-element ta' pregudizzju mhux proporzjonat mhuwiex rekwizit sabiex

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni mhijiex legalment gustifikata u qed

tintlaqa' t-talba.

L-Aggravji

Dawn ser jigu tratti flimkien stante li, kif fuq gja' indikat, huma

relatati u jduru mal-istess vertenzi.

Qabel xejn, ghal dak li huma

kunsiderazzjonijiet legali, il-Qorti taghmel referenza ghal dak diga'

premess dwar l-applikazzjoni tal-artikolu 55 tal-Kodici Civili.

Rigward l-ewwel aggravju, din il-Qorti tosserva li, dak sostnut mill-

attrici li l-waqfien tal-kommunjoni that l-artikolu 55[1] u allura qabel l-ghoti

tas-sentenza finali huwa minnu innfisu pregudizzjevoli ghall-parti tant li

hemm dritt awtomatiku ta' appell minghajr il-permess tal-ewwel Qorti,

mhuwiex guridikament korrett.

Fl-ewwel lok jinghad li l-ewwel Qorti, salv

ghal dak li jghid is-subinciz 4, ghandha diskrezzjoni dwar jekk tilqax it-

talba jew le li jfisser li, jekk dik il-Qorti tara li xi parti ser issofri pregudizzju

mhux proporzjonat, tista' ma tilqax it-talba.

Inoltre, id-dritt ta' appell

minghajr il-htiega tal-permess tal-ewwel Qorti, ma jimmilitax kontra l-dak

li intqal fuq, ghax dan hu dritt li l-legislatur ried jassikura lil kull parti li

thossha milquta sfavorevolment minn dik is-sentenza parzjali minkejja li

l-proceduri tas-separazzjoni, li f' certu kazijiet jiehdu tul ta' zmien biex jigu

konkjuzi, ikunu ghadhom ghaddejjin.

Izda b'daqshekk ma jfissirx li l-

waqfien tal-kommunjoni "huwa minnu innifsu pregudizzjevoli" b'mod li

f'kull kaz m'ghandux jinghata.

Ghaldaqstant dan l-aggravju mhuwiex

Cauchi it-tieni aggravju, din il-Qorti tissenjala li s-sentenza

appellata tirreferi ghall-futur u mhux ghall-passat u ma taffettwax l-assi

tal-kommunjoni tal-akkwisti ezistenti sad-data tal-ordni ghall-waqfien.

Ghalhekk d-diffikulta' li qed tilmenta minnha l-attrici li b' tali ordni jkun

aktar difficli ghaliha li tistabbilixxi l-kontenut tal-kommunjoni tal-akkwisti,

hija estranea ghall-proceduri in dizamina.

L-attrici dejjem ser tibqa'

intitolata ghas-sehem taghha mill-kommunjoni tal-akkwisti ezistenti qabel

l-ordni tal-waqfien u dejjem jibqala' d-dritt li tistabbilixxi il-konsistenza ta'

dawk l-assi u tissalvagwarda l-interessi taghha bir-rimedji kawtelatorji

disponibbli ghaliha fil-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili.

Rigward it-tielet, r-raba u l-hames aggravji, din il-Qorti, filwaqt li

taghmel referenza ghall-konsiderazzjonijiet taghha dwar l-aggravju

precedenti, tissenjala li taqbel mar-ragunament tal-ewwel Qorti li tqis

bhala mhux valida l-konsiderazzjoni li bl-ordni tal-waqfien l-attrici ser tigi

imcahhda mis-sehem taghha mill-introjtu tal-konvenut wara l-ghoti tal-

ordni minkejja li, skond hi, t-tort tas-separazzjoni huwa attribwibbli lill-

Il-Qorti tosserva li huwa minnu li fiz-zwieg fejn jezisti r-regim

tal-kommunjoni l-partijiet huma socji indaqs, izda huwa minnu wkoll li bis-

separazzjoni anke de

facto s-sitwazzjoni

tal-partijiet

partikolarment bhal fil-kaz prezenti fejn il-firda de facto tkun ilha zmien

tezisti bejn il-partijiet.

Inoltre, ma jirrizultax li l-attrici hija nieqsa mill-affarijiet essenzjali

ghall-ghejxien taghha f' liema kaz hija dejjem ghandha dritt titlob rimedju

f' forma ta' awment fil-manteniment taghha mill-ewwel Qorti.

Ukoll, jirrizulta ammess mill-istess attrici li l-gid kollu li ghandhom

il-partijiet sa issa kien gie kollu generat mill-konvenut u ghalhekk mhux il-

kaz li bil-waqfien tal-kommunjoni l-attrici ser titlef dak li hi kienet

ikkontribwiet ghalih b' xogholha, bhal per ezempju jkun il-kaz fejn parti

tkun ikkontribwiet sostanzjalment bil-hidma taghha ghan-negozju tal-parti

l-ohra li tkun ser tkompli tarrikkixxi ruhha bil-gestjoni tan-negozju wara li

waqfien tal-kommunjoni.

Il-kontribut tal-attrici fil-kaz odjern jidher li hu

dak li hi kienet tiehu hsieb id-dar u l-familja, inkluz lill-konvenut, u bl-ordni

tal-waqfien ix-xoghol li kienet ghamlet id-dar xorta ghad jista' jinghata

jigi kwantifikat mill-Qorti

fil-likwidazzjoni

kommunjoni ezistenti qabel l-ordni tal-waqfien.

aggravji mhumiex gustifikati.

Rigward is-sitt aggravju, din il-Qorti, filwaqt li taghmel referenza

ghall-konsiderazzjonijiet premessi, tirribadixxi li l-ordni tal-waqfien tirreferi

ghall-futur, u ghalhekk il-fatt li matul il-proceduri l-attrici saret taf li l-

konvenut kellu kontijiet bankarji li ma kinitx taf bihom qabel, huwa

irrelevanti ghall-vertenza in dizamina.

Ghalhekk anke dan l-aggravju

mhuwiex gustifikat.

Ghaldaqstant billi l-Qorti tqis li l-aggravji tal-attrici mhumiex

l-appell u tikkonferma s-sentenza

appellata fl-intier taghha, bl-ispejjez tal-appell ikunu kollha a kariku tal-

Deputat Registratur mb


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM L-24 TA' OTTUBRU 2019

Giovanni Bilocca (K.I. 788020M), Bernardette Bilocca (K.I. 184564M) u Maria Lourdes sive Marielou Bilocca (K.I. 98501M) vs. Avukat Dr. Michelle Balani (K.I. 999206M) Fil-kwalita` taghha ta' Ekonomu ta' Monsinjur Arcisqof Charles J. Pavia, Amministratur tal-Beni tal-Entitajiet Ekklesjastici Djocesani kollha f'Malta ghan-nom u fl-interess tal-Parrocca ta' L-Imdina

Rat ir-rikors ta' Giovanni Bilocca, Bernardette Bilocca u Maria Lourdes

sive Marielou Bilocca ppreżentat fis-7 t'Awwissu, 2018 li permezz tiegħu

ippremettew u talbu is-segwenti:

Illi l-atturi huma missier u hut il-mejjet David Bilocca, bin Giovanni Bilocca u

l-mejta Josephine nee Markham li twieled H'Attard fit-18 ta' Jannar 1971

u li miet f'Marsascala fid-29ta' Marzu 2016 skond certifikat tal-mewt

hawn anness u mmarkat bhala dokument A.

Illi l-wirt ta' David Bilocca ddevolva skond testment tal-4 ta' Marzu, 2016

fl-Atti tan-Nutar Dottor Sylvana Xuereb Belli Thomas hawn annessi u mmarkati

bhala dokumenti B, C u D.

Illi l-atturi huma l-missier u l-unici ahwa tal-mejjet David Bilocca.

Illi David Bilocca meta għamel l-aħħar u l-uniku testment tieghu ma kienx

kapaċi u ma kienx jinstab fil-pjeni poteri mentali tieghu skond il-Liġi li

jagħmel dan it-testment stante illi huwa kien dementi u kien affettat

dan kif jirrizulta minn certifikati medici rilaxxjati fis-26ta' Mejju 2016, fil-

15ta' Dicembru 2015, 20ta' Mejju 2014 mahrug mill-Isptar Mater Dei,

20ta' Mejju 2014 mahrug minn Saint James Hospital, 29ta' Lulju 2010,

8ta' Marzu 2007, 10ta' April 2003 hawn annessi u mmarkati bhala

dokumenti E sa K.

Illi kif jirrizulta mill-istess certifikati David Bilocca kien affettat minn din id-

li kellu jigi rikoverat l-Isptar Monte Carmeli u kellu bzonn close follow up

minn dak iz-zmien il quddiem.

Illi huwa kien persuna vulnerabbli hafna u ma setghax izomm impieg tant

li gie boarded out darbtejn kif jirrizulta mic-certifikati mahruga mit-tabib

Psikjatra Dottor Joseph R Borg Crockford datati 12ta' Dicembru 2001, 9ta' Jannar

2002 u 8ta' Awissu 2002 u ta' Dottor Etienne Rhodes hawn annessi u

mmarkati bhala dokumenti M, N, O u P.

Illi inoltre l-livell funzjonanti ta' mohhu kien fqir hafna u ma kienx kapaci

jiddeciedi u/jew b'xi mod jiddisponi minn gidu kemm f'hajtu kif ukoll

Illi għalhekk meta għamel l-aħħar u l-uniku testment tieghu tal-4ta' Marzu

2016 fl-atti tan-Nutar Dr. Sylvana Xuereb Belli Thomas, huwa ma kienx kapaċi

peress illi huwa ma kienx f'sensih fl-epoka li sar it-testment tant li

ssuwicida ruhu hmistax wara kif jirrizulta mill-burial certifikat hawn

anness u mmarkat bhala dokument L u konsegwentement it-testment tal-

4 ta' Marzu, 2016 fl-atti tan-Nutar Dr. Sylvana Xuereb Belli Thomas, huwa null

u bla effett fil-Liġi, stante l-inkapaċita tieghu.

Illi l-istat abittwali tat-testatur David Bilocca, fl-epoka qabel it-testment, tat-

testment u anki wara t-testment sal-mewt tieghu , kien illi t-testatur ma

kienx kapaci jiddisponi minn hwejjgu stante l-marda li kien affettat biha

tant li wasslitu sas-suwicidju tlett gimghat wara li ghamel it-testment.

Illi għalhekk dan it-testment huwa null u bla effett ġuridiku għax huwa

kien marid b'moħħu meta għamlu jew subordinatament kien ta' moħħ u

ta' volonta tant debboli li kien strument f'idejn ħaddieħor u għalhekk dan

it-testment m'huwiex validu skond il-Liġi, partikolarment skond l-

Artikolu 597 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għaldaqstant, l-esponenti prevja kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u

opportuna skond il-Liġi u għar-raġunijiet premessi jitolbu lill-intimat jgħid

għaliex din il-Qorti m'għandhiex:

Tiddikjara u Tiddeċiedi illi David Bilocca ma kienx kapaċi biex jagħmel it-

testment tal-4 ta' Marzu 2016 fl-atti tan-Nutar Dr. Sylvana Xuereb Belli Thomas,

Konsegwentement tiddikjara u tiddeċiedi illi dan it-testment hawn fuq

riferit huwa null u bla effett ġuridiku stante illi David Bilocca kien marid

b'moħhu meta għamel dan it-testment u ma kienx kapaci biex jiddisponi

minn hwejjgu ghal wara mewtu u/jew subordinatament kien ta' moħħ u ta'

volonta tant debboli illi kien strument f'idejn ħaddieħor u għalhekk dan it-

testment m'huwiex validu skond il-Liġi u partikolarment skond l-Artikolu

597 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Bl-ispejjeż kompriżi dawk ta' l-ittra legali tas-27ta' Ottubru 2016 u bl-

inġunzjoni ta' l-intimat għas-subizzjoni.

Rat ir-risposta ġuramentata ta' Dr Michelle Balani ppreżentata fil-5

t'Ottubru, 2018 fejn jingħad kif ġej:

Illi preliminarjament, ir-rikors ġuramentat odjern huwa irritu u null stante

li l-premessi u t-talbiet kontenuti fih huma konfliggenti u kontradittorji u

jћalltu flimkien żewġ azzjonijiet totalment distinti u separati, fis-sens illi

l-atturi qegћdin jeżerċitaw bl-istess azzjoni kemm l-azzjoni gћar-

rexxissjoni u/jew gћal nullita` tat-testment (liema azzjoni tippresuponi

testament ġuridikament eżistenti iżda jrid jiġi annullat a bażi ta'

allegazzjoni li fih nieqes xi element essenzjali rikjest mil-liġi gћall-

eżistenza tiegћu) u kif ukoll qed jeżerċitaw l-azzjoni a bażi tal-artikolo

605(1)(c) (liema azzjoni tippresuponi testament validu li fih l-elementi

essenzjali rikjesti mil-Liġi gћall-eżistenza tiegћu iżda fejn qed jiġi allegat

illi l-persuna legali li rċeviet bl-istess testament mhix denja) liema

azzjonijiet jeskludu lil xulxin;

Illi preliminarjament u mingћajr pregudizzju gћall-premess, it-talbiet

attriċi huma ġuridikament nulli, irriti u insostenibbli stante li l-premessi u

t-talbiet kontenuti huma konfliġġenti u kontradittorji u jћalltu flimkien

żewg azzjonijiet totalment distinti u separati, fis-sens illi l-atturi qegћdin

jeżercitaw bl-istess azzjoni kemm l-azzjoni gћar-rexxissjoni u/jew nullita

tat-testment (liema azzjoni tippresuponi testment ġuridikament eżistenti

iżda jrid jiġi annullat a bażi ta' allegazzjoni li fih nieqes xi element

essenzjali rikjest mil-liġi gћall-eżistenza tiegћu) u kif ukoll qed jeżercitaw

l-azzjoni a bażi tal-artikolo 605(1)(c) (liema talba tippresuponi testament

validu li fih l-elementi essenzjali rikjesti mil-Liġi gћall-eżistenza tiegћu

iżda fejn qed jiġi allegat illi l-persuna legali li rċeviet bl-istess testament

mhix denja) liema talbiet jeskludu lil xulxin;

Illi, subordinatament u mingћajr ebda preġudizzju, it-talbiet attriċi

gћandhom jiġu miċћuda bl-ispejjeż, stante li mhux minnu illi David Bilocca

kien marid b'moћћu meta gћamel dan it-testment u li ma kienx kapaci biex

jiddisponi min ћwejjġu gћal wara mewtu u/jew li kien ta' moћћ u ta'

Illi subordinatament u mingћajr preġudizzju, it-testment tal-4 ta' Marzu

2016, in atti Nutar Dottor Sylvana Xuereb Belli Thomas huwa validu gћal finijiet

u effetti kollha tal-Ligi stante li gћandu ir-rekwizisti kollha li trid il-Liġi;

Illi subordinatament u mingћajr preġudizzju, l-esponenti tiċћad bil-qawwa

kollha l-allegazzjoni illi l-istess David Bilocca "kien strument f'idejn

ћaddieћor" u li gћalhekk jeżistu l-estremi tal-artikolo 605(1)(c) tal-Kodiċi

Ċivili (Kapitolu 16 tal-Liġijiet);

Illi dwar il-fatti kif esposti fir-Rikors Ġuramentat, l-esponenti tikkontesta

illi David Bilocca kien affett min mard mentali ta tali grad u natura li kien

jinabilitah li jagћmel testment u/jew li t-testment tal-4 ta' Marzu 2016 fl-

atti tan-Nutar Dottor Sylvana Xuereb Belli Thomas huwa b'xi mod nieqes minn

xi element essenzjali gћall-validita` tiegћu, u gћalhekk l-esponenti

tikkontesta id-dikjarazzjonijiet illi hemm fir-Rikors Ġuramentat u l-atturi

gћandhom, jekk jidhrilhom, jipprovaw dak li qed issostnu.

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat illi fl-udjenza tat-22 ta' Novembru 2018 il-Qorti idderiġiet lill-partijiet

illi f'dan l-istadju kellhom jiġu trattati u deċiżi l-ewwel żewġ eċċezjonijiet

preliminari tal-konvenuta.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenuta ppreżentata fis-7 ta' Marzu

20191 u n-nota ta' sottomissjonijiet tal-atturi ppreżentata fit-13 ta' Mejju

Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza dwar l-imsemmija żewġ

eċċezzjonijiet preliminari.

Ikkunsidrat;

L-Azzjoni Attriċi.

David Bilocca, iben ir-rikorrent Giovanni Bilocca u ħu r- rikorrenti l-oħra miet

fid-29 ta' Marzu 2016.

Il-wirt tal-imsemmi ddevolva skont it-testment tal-

4 ta' Marzu 2016 redatt min-Nutar Sylvana Xuereb Belli Thomas.

Filwaqt li David

Bilocca ħassar kwalunkwe testment preċedenti bis-saħħa ta' dan it-testment,

it-Tieni Artikolu speċifikament ipprovda li 'It-testatur qieghed jinnomina

u jistitwixxi bhala l-unika werrieta universali u proprjetarja assoluta tal-

gid kollu tieghu ta' kull xorta u natura lil Parrocca ta' L-Imdina.

L-ghan

tat-testatur huwa li jghin fil-bini tac-Centru Pastorali u jekk dan ikun ġia

inbenda f'xi opri li jistgħu jsiru fil-bini ta' dan ic-Centru'.

Bis-saħħa ta' din l-azzjoni, ir-rikorrenti qegħdin jikkontestaw il-validità

ta' dan l-istess testment.

Ir-rikorrenti qegħdin jallegaw li David Bilocca ma

kienx mentalment kapaċi jagħmel dan it-testment u dan peress li kien

ibagħti minn kundizzjoni magħrufa bħala Schizoaffective Disorder and

Generalised Anxiety u ilu jbagħti minn din il-kundizzjoni minn tal-anqas

mit-12 ta' Diċembru 20012.

Mill-atti jirriżulta wkoll li huwa għamel xi

żmien qasir rikoverat fl-Isptar Monte Carmeli.

Ir-rikorrenti jinsistu li 'l-

livell funzjonanti ta' mohhu kien fqir hafna'3, tant li ma kienx kapaċi

jiddeċiedi jew jiddisponi minn ġidu, kif ukoll lanqas setgħa jżomm impjieg

1 Paġna 70 et seq tal-proċess.

2 Rapport mediku tal-Psikjatra Dr. Joseph R. Borg Crockford, paġna 33 tal-proċess.

3 Premessa 7 tar-rikors ġuramentat.

Ikompli jisħqu li dan tant hu minnu li wara

li għamel dan it-testment huwa kien ikkommetta suwiċidju.

Fl-għaxar premessa tagħhom ir-rikorrenti jsostnu li 't-testment huwa null

u bla effett għax huwa kien marid b'moħħu meta għamlu jew

subordinatament kien ta' moħħ u ta' volontà tant debboli li kien strument

f'idejn ħaddieħor'4 u għalhekk għaddew biex jitolbu lil din il-Qorti (a)

tiddikjara u tiddeċiedi li David Bilocca ma kienx kapaċi jagħmel it-testment

u (b) konsegwentament tiddikjara u tiddeċiedi li t-testment huwa null u bla

effett u li ma kienx kapaċi jiddisponi minn ħwejġu peress li 'kien ta moħħ

u ta' volontà tant debboli illi kien strument f'idejn ħaddieħor'56 u li

għalhekk it-testment m'huwiex validu partikularment skont l-Artikolu 597

tal-Kodiċi Ċivili.

Ikkunsidrat

L-azzjoni tar-rikorrenti hi bbażata fuq allegat inkapaċità tat-testatur li

jagħmel testment u dan minħabba li jallegaw li ma kienx mentalment

kapaċi li japprezza dak li qiegħed jagħmel u/jew kien għal kollox priv mill-

volontà minħabba li tant kien debboli li kien strument f'idejn ħaddieħor.

L-Eċċezzjonijiet numri 1 u 2.

F'dan l-istadju l-Qorti qed tiddeċiedi l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet

preliminari tal-konvenuta li huma kważi identiċi ħlief li l-ewwel

eċċezzjoni teċċepixxi illi 'r-rikors ġuramentat odjern huwa irritu u null'

t-tieni eċċezzjoni

teċċepixxi

't-talbiet attriċi huma

ġuridikament nulli, irriti u insostenibbli' għall-istess raġunijiet mogħtija fl-

ewwel eċċezzjoni.

Għalhekk il-Qorti ser tiddelibera dwar iż-żewġ

eċċezzjonijiet flimkien.

6 Meħuda mit-tieni talba.

Fl-eċċezzjonijiet in diżamina il-konvenuta ssostni illi l-att promotur huwa

kolpit minn nullita' li għandha twassal lill-Qorti tiddeklina milli titrattah in

kwantu tirritjeni li sew il-premessi, sew it-talbiet attriċi huma konfliġġenti

u kontradittorji li jagħmluwha impossibbli li jiġu trattati flimkien.

Teċċepixxi l-konvenuta illi sew ir-rikors ġuramentat kif ukoll t-talbiet

rikorrenti huma irriti u nulli peress li l-premessi u t-talbiet jirreferu għal

żewġ azzjonijiet distinti: l-azzjoni għar-rexxissjoni u/jew għan-nullità tat-

testment ai termini tal-Artikolu 597 tal-Kap 16 u fl-istess hin qed

jeżerċitaw l-azzjoni ai termini tal-Artikolu 605 (1) (ċ) tal-Kapitolu 16.

Żewġ azzjonijiet li l-konvenuta tirritjeni ma jistgħhux jiġu trattati u deċiżi

f'kawża waħda.

Artikolu 597 tal-Kap.

Il-kapaċità li persuna tagħmel testment hi trattata fl-Artikolu 597 tal-

Kodiċi Ċivili li jipprovdi s-segwenti:

Huma inkapaċi li jiddisponu b'testment:

(a) dawk li ma jkunux għalqu l-età ta' sittax-il sena;

(b) dawk li, għalkemm mhux interdetti, ma jkunux kapaċi li jifhmu

jew li jkollhom volontà, jew li, minħabba xi difett jew ħsara, ma

jkunux kapaċi, ukoll permezz ta' interpreti, li jesprimu r-rieda

tagħhom:

Iżda testment jista' biss isir permezz ta' interpretu jekk dan ikun

testment pubbliku u n-nutar li jkun qed jirċievi t-testment ikun

sodisfatt, wara li jagħti ġurament lill-interpretu, li dak l-interpretu

jista' jinterpreta x-xewqat tat-testatur b'mod korrett;

(ċ) l-interdetti minħabba ġenn jew minħabba diżordni mentali;

(d) dawk li, għalkemm mhux interdetti, ikunu persuni b'diżordni

mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmilhom inkapaċi li jieħdu

ħsieb ħwejjiġhom fil-ħin li jsir it-testment;

l-interdetti minħabba

jiġux

awtorizzati jiddisponu minn ħwejjiġhom mill-qorti li tkun ordnat l-

interdizzjoni tagħhom:

Iżda l-interdett minħabba tberbiq jista', ukoll mingħajr l-

awtorizzazzjoni tal-qorti, iħassar it-testment li jkun għamel qabel

l-interdizzjoni tiegħu.

Artikolu 605 (1) (ċ) tal-Kap.

Illi filwaqt li fir-rikors ġuramentat tagħhom r-rikorrenti jirreferu biss għall-

Artikolu 597 fuq ċitat, l-intimaa tirreferi fl-eċċezzjonijiet preliminari in

diżamina għall-Artikolu 605 (1) (ċ) tal-Kap.

16 li jaqra hekk:

(ċ) ikun ġiegħel, jew bil-qerq ġiegħel lit-testatur biex jagħmel

testment, jew biex jagħmel jew ibiddel xi dispożizzjoni

jitqies bħala mhux denn u, bħala tali, ma jkunx kapaċi biex jirċievi

(1) Kull min -

Il-konvenuta tqis illi t-talbiet attriċi huma msejsa fuq iż-żewġ artikoli ċitati

li min-natura tagħhom huma konfliġġenti u kontradittorji b'dan illi ma

jistgħux jiġu trattati flimkien.

Il-konvenuta, fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha, għamlet referenza

għall-kawża fl-ismijiet Mary Alamango et vs. Maria Xuereb Belli (App.

Ċiv.

1238/2012) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fit-28 ta' Marzu

Il-Qorti tosserva illi f'dik il-kawża l-atturi, wara li talbu li jiġi

dikjarat u deċiż li t-testment huwa null u invalidu għaliex id-decujus ma

kienx mentalment stabbli u li minħabba din l-inabilità huwa kien strument

għad-direzzjoni ta' terzi, r-rikorrent f'dik l-azzjoni resqu talba oħra fis-

sens illi f'każ li t-talbiet ma jintlaqgħux il-konvenuta (dejjem f'dik l-

azzjoni) għandha tiġi dikjarata li hi persuna indenja li tiret minħabba dak

li jipprovdi l-Artikolu 605 (1) (ċ).

Din l-aħħar talba hija nieqsa fil-każ

Minn qari tas-sentenza ċitata mill-konvenuta jirriżulta li l-konflitt

fl-azzjoni inħoloq bl-inklużjoni tat-talba ai termini tal-Artikolu 605 (1) (ċ)

tant li l-Qorti tal-Appell pprovdiet preċiżament is-segwenti:

L-ewwel talba, ghalkemm bazata fuq zewg premessi, tista' ssegwi

bhala talba peress li fiha l-atturi qed jitolbu l-istess haga, in-nullita`

tat-testment, a bazi ta' gradi differenti tal-infermita mentali tad-

Huma qed jallegaw illi t-testatur jew kien affett minn

infermita mentali totali jew kien tant ta' volonta` debboli li kien

"strument" f'idejn il-konvenuta.

Persuna li hi biss "strument" f'idejn

persuna ohra jonqos fiha l-volonta` necessarja biex taghti l-kunsens

taghha ghal att impunjat.

Bit-tielet talba pero` l-atturi qed jitolbu

lill-Qorti tinsa dan kollu u tghid li t-testatur kien mentalment kapaci,

Hawn japplika l-principju electa

insanabbli ghax ma jistax ikun li t-testatur kien sanis mentis u

Dan il-ħsieb kompliet telabora fuqu l-Qorti tal-Appell (sede Superjuri)

f'sentenzi aktar riċenti, fis-sentenza Rosalinda Rita Tucci et vs.

Ċiv.

Nru. 34/2009) mogħtija fil-5 t'Ottubru 2018

u f'liema sentenza l-imsemmija Qorti tagħmel referenza għal sentenza

oħra minnha mogħtija (iżda diversament preseduta) fit-2 ta' Marzu 2018.

It-talba fil-kawża suċċitata kienet taqra hekk:

"(3) Subordinatament u mingħajr preġudizzju għall-ewwel żewġ

talbiet, tiddikjara li meta sar it-testment tas-7 ta' Frar 2009 fl-atti tan-

Nutar Anthony Mc Carthy, l-imsemmi Saviour Tucci ma kienx jippossjedi l-

fakoltajiet mentali tiegħu b'mod li ma setax japprezza dak li qiegħed

jagħmel u/jew kien priv mill-volonta` libera tiegħu minħabba l-

pressjoni prattikata fuqu mill-konvenuta Carmen Tucci li ġie

mġiegħel minnha jagħmel testment, u ġie indott bil-qerq jaqta' lill-

attriċi bint unika tiegħu mill-wirt tiegħu, u jagħmel lilha konvenuta

eredi universali u proprjetarja assoluta ta' ġidu kollu."

Il-Qorti tal-Appell fis-sentenza suindikata, qabel għaddiet sabiex ċaħdet l-

aggravju tal-appellant, għamlet is-segwenti konsiderazzjonijiet:

Għandu jingħad ukoll illi għalkemm it-tielet talba fiha nfisha

tikkontempla żewġ kawżali differenti (li Saviour Tucci kien sanis

mentis u wkoll li ma kienx sanis mentis) ma jfissirx li tali kawżali

ma jistgħux ikunu kompatibbli għal xulxin.

F'dan ir-rigward issir

riferenza għal deċiżjoni riċenti mogħtija minn din il-qorti fil-kawża

"L-ewwel Qorti kkummentat illi ż-żewġ kawżali huma opposti għal

xulxin in kwantu l-ewwel waħda hija bbażata fuq l-allegazzjoni tal-

inkapaċita, filwaqt li t-tieni waħda tippresupponi li kienet kapaċi

tagħmel testment (libertas testandi) iżda kienet kondizzjonata......

Għalkemm il-kawżali ta' theddid tippresupponi l-kapaċita` tat-

testatriċi li tagħmel testment, jibqa' l-fatt li fin-nuqqas li tiġi

verifikata l-allegazzjoni tad-dimensja (ossia inkapaċita` mentali

assoluta) fil-mument li ġie redatt it-testment, xorta waħda jista'

jirriżulta indeboliment mentali u/jew fiżiku li seta' rrenda l-

pożizzjoni tat-testatriċi aktar suxxettibbli għal theddid.

f'dan l-ispirtu li l-ewwel Qorti minkejja li kkummentat li l-kawżali

huma "opposti" għal xulxin, qisithom sanabbli u kompatibbli tant li

qisithom it-tnejn alternattivi għal xulxin."

Din il-pożizzjoni hija fil-fatt in linea ma' dak insenjat mill-Prim'Awla tal-

Qorti Ċivili fil-kawża John Baldacchino Schembri noe et v. Carmela Khatib (deċiża fl-4

ta' Ġunju 1964), u cioe` li għalkemm jista' jidher li hemm kontradizzjoni

bejn l-allegazzjoni tal-inkapaċita` mentali tat-testatur u l-allegazzjoni tal-

kaptazzjoni u s-suġġestjoni, (in kwantu tal-ewwel tippresupponi n-nuqqas

ta' sana mens u tat-tieni tippresupponi li fil-fatt kien hemm sana mens) tali

kontradizzjoni hija waħda biss apparenti.

Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili

irrikonoxxiet li apparti mill-inkapaċita` mentali per se, għandu jiġi

kkonsidrat l-indeboliment mentali u fiżiku in kwantu jpoġġi lill-persuna

iktar fil-mira tad-dolo.

"ma hemm xejn kuntrarju li l-kapitazzjoni u s-suġġestjoni jiġu

pprospettati bħala ipotesijiet subordinati fil-każ ta' nuqqas ta'

verifika tal-ipotesi iżjed gravi tal-infermita` mentali; għaliex, kif

Hekk infatti sar fis-sentenza Akkawi vs

XXIV.i.793 u fis-sentenzi taljani Nri 538 sal-

548 ċitati fir-Raccolta ta' Gurisprudenza tal-Fadda, Vol III taħt l-

Artikolu 762-763, li kif huwa risaput jikkomentaw leġislazzjoni

simili għal tagħna.

Għalhekk il-kontradizzjoni bejn it-tlett motivi li

jaqgħu fl-ewwel kategorija fuq imsemmija hija biss apparenti u

huwa wkoll floku, skont l-imsemmija sentenza Akkawi vs Sammut Hili,

li l-indeboliment mentali u fiżiku jiġi kkonsidrat, apparti mill-

inkapaċita`, anke bħala element tal-attrazzjoni iżjed faċli tad-dolo."

Applikata l-ġurisprudenza ċitata għall-kawża odjerna l-Qorti tirrileva illi

fil-kawża odjerna l-atturi ma humiex jagħmlu talba ai termini tal-Artikolu

605 (1) (ċ) tal-Kap.

16 kif tirritjeni l-konvenuta.

promotur, la fil-premessi u wisq anqas fit-talbiet attriċi, illi l-atturi qed

jitolbu dikjarazzjoni ġudizzjarja li l-eredi universali indikat fit-testment

mertu tal-kawża ma hux denju u għalhekk mhux kapaċi li jirċevi mit-

Kieku minnu dak li ssostni l-konvenuta li l-atturi qed

jipromwovu l-kawża ai termini tal-Artikolu 605 (1) (ċ), wieħed kien

jistenna illi ta' lanqas tkun inkluża talba għall-dikjarazzjoni ġudizzjarja li

l-werriet indikat fit-testment tad-decujus "ġiegħel" jew "bil-qerq ġiegħel"

lit-testatur jagħmel it-testment bil-mod kif għamlu.

Wieħed kien jistenna

wkoll li tali akkuża tkun tinstab fil-premessi.

xejn la fil-premessi u lanqas fit-talbiet attriċi.

Għall-kuntrarju fil-premessi insibu kif ġej:

Premessa nru 4: Illi David Bilocca meta għamel l-aħħar u l-uniku testment

tieghu ma kienx kapaċi u ma kienx jinstab fil-pjeni poteri mentali

tieghu skond il-Liġi li jagħmel dan it-testment stante illi huwa kien

dementi u kien affettat b'marda ta' Schizoaffective Disorder and

Premessa nru 5: Illi kif jirrizulta mill-istess certifikati David Bilocca kien

Anxiety Disorder tant li kellu jigi rikoverat l-Isptar Monte Carmeli

6: Illi huwa kien persuna vulnerabbli hafna u ma

setghax izomm impieg tant li gie boarded out darbtejn kif jirrizulta mic-

certifikati mahruga mit-tabib Psikjatra Dottor Joseph ZAMMIT BONELLO Borg Crockford datati 12ta'

Dicembru 2001, 9ta' Jannar 2002 u 8ta' Awissu 2002 u ta' Dottor Etienne

7: Illi inoltre l-livell funzjonanti ta' mohhu kien fqir

hafna u ma kienx kapaci jiddeciedi u/jew b'xi mod jiddisponi minn gidu

kemm f'hajtu kif ukoll wara mewtu.

8: .........… huwa ma kienx kapaċi peress illi huwa ma

Premessa nru 9: Illi l-istat abittwali tat-testatur David Bilocca, fl-epoka

qabel it-testment, tat-testment u anki wara t-testment sal-mewt tieghu ,

kien illi t-testatur ma kienx kapaci jiddisponi minn hwejjgu stante l-

marda li kien affettat biha....................

10: Illi għalhekk dan it-testment huwa null u bla effett

ġuridiku għax huwa kien marid b'moħħu meta għamlu

subordinatament kien ta' moħħ u ta' volonta tant debboli li kien

strument f'idejn ħaddieħor ............................."

Huwa evidenti illi kuntrarjament għal dak sottomess mill-konvenuta; l-

atturi ma humiex qed jipproċedu bis-saħħa tal-Artikolu 605 (1) (ċ) tal-Kap.

Applikata l-ġurisprudenza fuq ċitata għal każ in eżami, jirriżulta li

m'hemm l-ebda konflitt fit-talbiet meta r-rikorrent jirreferi għall-inabilità

mentali u li b'din l-istess inabilità it-testatur ikun aktar suxxettibbli għall-

influwenzi minn terzi persuni.

Il-konflitt ikun jeżisti meta attur f'kawża l-

ewwel jitlob li testment jiġi annullat minħabba inkapaċita mentali

imbagħad jgħaddi sabiex jgħid li jekk it-talbiet tiegħu msejsa fuq l-

inabilita' mentali ma jintlaqgħux , il-Qorti għandha tgħaddi sabiex

tiddikjara li l-persuna li ser tiret hija persuna mhux denja minħabba dak li

Ġialadarba t-talbiet tar-rikorrenti huma limitati għall-ewwel xenarju

surreferit, din il-Qorti tqis illi ma rriskontrat l-ebda konflitwalita' u/jew

kontradittorjeta' la fil-premessi u lanqas fit-talbiet attriċi.

Għalhekk tqis

l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet preliminari tal-konvenuta bħala infondati u

qed tiċħadhom.

Għal dawn il-motivi l-Qorti:

Tiċħad l-ewwel u t-tieni eċċezzjoni tal-konvenuta;

Tordna l-prosegwiment tal-kawża.

L-ispejjeż jibqgħu riżervati għall-ġudizzju finali.

Imħallef

24 ta' Ottubru 2019

Deputat Reġistratur

24 ta' Ottubru 2019