QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA SEDE KOSTITUZZJONALI ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar il-Tlieta Erbgħa u għoxrin (24) ta' Novembru 2020 Rikors Numru 201/2019 FDP Fl-ismijiet Joseph DeLuca Vs Avukat Ġenerali

segwenti:

Rat ir-rikors datat 15 ta' Ottubru 2019, li permezz tiegħu r-rikorrent talab is-

Illi l-esponenti flimkien ma' persuna oħra u ċioe' Alexander DeLuca kienu ġew akkużati illi ċirca xi snin qabel l-elf disgħa mija u erbgħa u tmenin (1984) kienu appropjaw ruħhom billi dawru bi profitt għalihom jew għal xi persuna oħra ammont ta' flus u oġġetti u anke billi b'mezzi kontra l-liġi għamlu qliegħ illegali u dan għad-dannu tal-kumpanija Mabrouk Limited.

Illi sussegwentement għal proċeduri kriminali ġew istitwiti anke proċeduri ċivili fil-konfront tal-istess esponenti u Alexander DeLuca.

Illi kemm il- proċeduri kriminali kif ukoll il-proċeduri ċivili ħadu diversi snin [iktar minn għoxrin sena] sabiex jiġu deċiżi u dan għad-dannu tal-istess esponent illi ma kellu l-ebda tort jew ħtija fid-dewmien ta' tali proċeduri;

Illi d-dritt għal smiegħ xieraq fi żmien raġjonevoli ai termini tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem ġie stabbilit permezz ta' ġurisprudenza kopjuża u kostanti tal- Qorti Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem.

Illi huwa dritt fundamentali ta' l-individwu li jkollu l-kawża tiegħu mismugħa u finalizzata fi żmien raġovenoli, liema dritt huwa tassattivament imponut fuq kull Stat.

Illi l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fil- każ Vocaturo vs Italy deċiża fl-24 ta' Mejju tas-sena 1991 u fil-każ G.H vs Austria deċiża fit-3 ta' Ottubru tas-sena 2000 irriteniet:

Illi dan irid jittieħed fil-kuntest ta' dak li jingħad fis-sentenza fl-ismijiet "Major Manduca vs Il-Prim Ministru", mogħtija mill-Onorabbli Qorti Kostituzzjonali fit-23 ta' Jannar 1995, fejn hemm ukoll referenza għall- insenjament tal-ktieb ta' Talbot Schembri Jones and CJF Talbot Perini li jipprovdi li:

Illi hawn huwa opportun li jirreferi għal dak li ġie ritenut fis-sentenza "John Ciantar Cassar vs Avukat Ġenerali et" (P.A.

Nru. 625/97/GCD - 24 ta' April 1998):

"Ghalkemm huwa minnu li ma hemmx kriterju astratt dwar meta ż- żmien jibda jitqies bħala twil iżżejjed, għax 'the reasonable of the duration of proceedings covered by Art.

6 [...] must be assessed in each case according to the circumstances'[Konig vs Germany], madanakollu meta ż-żmien prima facie jidher twil, bħal ma indubbjament huwa fil-każ tal-lum, ikun imiss għall-istat intimat li juri li kien hemm ċirkostanzi li jiġġustifikaw dan id-dewmien (Attard Refalo vs Italy, 19 ta' Frar 1991 [ECHR -A 194-D])".

Illi inoltre fis-sentenza datata 14 ta' Novembru tas-sena 2002, fl-ismijiet Central Mediterranean Development Corporation Ltd vs Avukat Ġenerali, il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) għamlet referenza għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea u awturi barranin li saħqu li sabiex jiġi stabbilit jekk kienx hemm dewmien li mhux raġonevoli, hemm bżonn li jiġu kkunsidrati t-tliet fatturi segwenti:

(a) il-komplessita' tal-każ; (b) l-imġieba tal-Qorti; (c) l-imġieba ta' min ikun qed jagħmel il-lament.

Illi meta wieħed iqiegħed iċ-ċirkostanzi tal-każ u ż-żmien rilevanti għal ilment tal-esponenti u jkejjilhom mal-kriterji hawn fuq msemmija, wieħed ma jistax jasal għal fehma li kien hemm dewmien ġustifikabbli fis-smigħ ta' dan il-każ jew li tali dewmien kien attribwibbli lir-rikorrenti.

Iż-żmien meħud biex effettivament wassal sabiex ir-rikorrenti ingħata sentenza kien wieħed li ċertament jaqbeż iż-żminijiet li normalment jittieħed biex Qorti tiddisponi minn każijiet simili.

Għaldaqtstant, l-esponenti umilment u bir-rispett jitlob lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha:

TIDDIKJARA illi t-trapass taż-żmien u d-dewmien irraġonevoli li ttieħed sabiex ġew konklużi kemm il-proċeduri kriminali u kemm dawk ċivili surreferiti, leda d-dritt fundamentali u kostituzzjonali tiegħu, hekk kif sanċiti fl-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem u ta' l-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta;

l-ordnijiet u provvedimenti xierqa u neċessarji sabiex jiġu sanċiti d-drittijiet inerenti u kostituzzjonali tal-esponent kif hawn fuq indikat.

tagħti dawk

Rat illi fil-5 ta' Novembru 2019 l-Avukat Ġenerali irrisponda għal dak mitlub billi

qajjem is-segwenti difiżi:

Illi r-rikors kostituzzjonali jirrigwarda lanjanza dwar l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-artikolu 39 tal- Kostituzzjoni minħabba allegat dewmien irraġjonevoli fil-proċeduri kemm ċivili kif ukoll kriminali fejn hemm involut r-rikorrent Ciantar.

Illi qabel xejn ir-rikorrenti għandu jispeċifika liema eżattament huma l-proċeduri kriminali u ċivili mertu ta' din l-kawża ġialadarba fir-rikors promotur m'hemm l-ebda dettal ta' xejn dwar dan ħlief li hemm involuta kumpanija Mabrouk Limited.

F'din il-qagħda huwa diffiċili għall-esponent iwieġeb speċifikatament dwar jekk kienx hemm verament dewmien u jekk dan id-dewmien kienx ġustifikat jew le u fuq kollox min għandu jerfa' r-responsabbilita' ta' dan l-allegat dewmien.

Illi huwa paċifiku kif konstatat anke mill-ġurisprudenza lokali kif ukoll dik tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem li l-fatturi li prinċipalment għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni sabiex jiġi determinat jekk is-smiegħ ta' proċess eċċediex il-parametri tas- smiegħ fi żmien raġjonevoli huma l-komplessita' tal-każ, l-aġir tal-

partijiet fil-kawża u l-aġir ta' l-awtorita' jew awtoritajiet relevanti – f'dan il-każ l-aġir ta' awtorita' ġudizzjarja.

Għalhekk, skond il- ġurisprudenza assodata kemm nostrali kif ukoll dik Ewropeja, sabiex Qorti tasal għal konklużjoni dwar jekk kienx hemm ksur tad-dritt ta' smiegħ xieraq fi żmien raġonevoli, il-proċedura ġudizzjarja mertu tal-allegazzjonijiet trid tkun eżaminata fl-assjem tagħha u ma jistax ikun eżaminat biss element jew parti waħda minn din il-proċedura.

Illi hu aċċettat illi ma hemm l-ebda 'time limit' li Qorti trid bilfors tosserva fil-kors tal-proċeduri quddiemha għax altrimenti l-interessi tal-ġustizzja jiġu preġudikati minħabba għaġġla żejda u inkonsulta.

Illi sabiex dina l-Onorabbli Qorti tkun tista' tikkonsidra b'mod serju t-talba tar-rikorrenti jrid jiġi ppruvat illi mhux biss il-każ dam pendenti iżda li tali dewmien huwa wieħed kapriċċuż u ntiż biex jiżvantaġġahom fit-tgawdija tad-drittijiet tagħhom skond il-Liġi.

Illi finalment sabiex jiġi determinat jekk kienx hemm dewmien irraġjonevoli, kull każ irid jiġi studjat fuq il-mertu tiegħu u fil- kumplessivita' tiegħu u fil-każ odjern l-esponent jeċċepixxi li mill- assjem tal-proċeduri kriminali u ċivili in deżamina għalkemm il- każijiet ħadu numru ta' snin ma kienx hemm dewmien irraġjonevoli.

Illi għalhekk m'hemm l-ebda vjolazzjoni tad-dritt għal-smiegħ xieraq.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż.

Rat illi fis-17 ta' Ottubru 2019 l-Qorti appuntat ir-Rikors Kostituzzjonali għas-

smiegħ għas-7 ta' Novembru 2019.

Rat illi fis-seduta tas-7 ta' Novembru 2019, deher r-rikorrent assistit u l-Qorti ġiet

mgħarrfa illi r-rikorrent ried żmien sabiex jippreżenta l-affidavit tiegħu.

Rat illi fil-11 ta' Diċembru 2019, ġie ppreżentat l-affidavit tar-rikorrent, Joseph

DeLuca, mingħajr ebda dokumentazzjoni. (fol 12)

Rat illi fit-3 ta' Marzu 2020, ir-rikorrent talab differiment għax ma setax jiġi assistit

legalment minħabba f'impenji tal-konsulent legali tiegħu.

Rat illi fis-7 ta' Mejju 2020, is-seduta ma setgħetx issir minħabba fl-egħluq tal-

Qrati riżultat tal-Pandemija Covid-19.

Rat illi fit-22 ta' Ġunju 2020, deher il-konsulent legali tar-rikorrenti li għarraf lill-

Qorti li fadallhom jippreżentaw provi dokumentarji.

Rat illi fl-14 ta' Lulju 2020, reġa' deher il-konsulent legali tar-rikorrenti u għarraf lill-Qorti li kellu bżonn aktar ħin sabiex jippreżenta l-provi dokmentarji minnu msemmija preċendentement.

Rat illi fit-23 ta' Settembru 2020, ir-rikorrent ppreżenta rikors fejn għarraf lill-Qorti li, "m'għandux aktar provi għajr nota b'sett ta' dokumenti li se jkun qiegħed jippreżenta fir-reġistru ta' din il-Qorti fi żmien ġimgħa millum."

Rat illi fit-23 ta' Settembru 2020, il-Qorti pproċediet biex iddikjarat il-provi

rikorrenti magħluqa.

Rat illi fit-12 ta' Novembru 2020, l-intimat għarraf illi, stante li r-rikorrent ma

ressaq ebda provi dokumentarji, huwa ma għandu ebda provi x'iressaq.

Rat illi, għalkemm indikat fit-23 ta' Settembru 2020 mir-rikorrent li kien ser jippreżenta dokumenti fi żmien gimgħa minn dakinhar, sat-12 ta' Novembru 2020, ossija aktar minn sebgħa ġimgħat wara, ebda dokumentazzjoni ma kienet ġiet ippreżentata.

Rat illi, għalhekk, fit-12 ta' Novembru 2020, il-kawża ġiet differita għas-sentenza

Rat illi, sa llum, ma saret ebda talba tar-rikorrent biex jiġġustifika n-nuqqas tad- dokumentazzjoni minnu ndikata li ser jippreżenta, u għalhekk il-Qorti ser tgħaddi għas-sentenza abbażi tal-provi illi għandha.

għal-lum.

Jirriżulta illi r-rikorrent, permezz tal-proċeduri odjerni, qiegħed jilmenta mill-fatt illi kellu proċeduri fil-Qorti, kemm ċivili kif ukoll kriminali, li skont hu bdew fis- sena 1984 u spiċċaw fis-sena 2017.

Jirriżulta illi, riżultat ta' tali dewmien fil-proċeduri, ir-rikorrent jikkontendi illi

huwa w martu għaddejjin minn ħafna tbatija fiżika u finanzjarja.

Jirriżulta illi r-rikorrent jikkontendi illi nkisrulu ħafna drittijiet li iżda ma setax jelenkahom kollha, iżda saħaq illi ċertament inkisrulu d-dritt fundamentali għas- smiegħ raġjonevoli.

Jirriżulta, madanakollu, illi fil-proċeduri odjerni minnu mibdija, ma għamel ebda referenza għal-liema kienu l-kawżi illi fihom huwa jilmenta li kellu ħafna drittijiet leżi u ma ppreżenta ebda dokumentazzjoni w informazzjoni in konnessjoni ma kawżi illi fihom r-rikorrent seta' kien involut u illi fihom huwa jilmenta d-dewmien.

Jirriżulta, di fatti, illi, għalkemm rikjest kemm minn dina l-Qorti waqt is-seduti, kif ukoll mill-intimat fid-difiża tiegħu tul il-proċeduri odjerni, r-rikorrent naqas milli jippreżenta d-dokumentazzjoni li obbliga ruħu varji drabi li ser jippreżenta, għajr għall-affidavit tiegħu, fejn ir-rikorrent ripetutament jitlob lill-Qorti tagħmel referenza għall-proċess ta' kawża, liema kawża r-rikorrent qatt ma ndika x'kienet u wisq anqas ma pproduċa kopji tagħha lill-dina l-Qorti.

Ikkunsidrat

Il-Qorti, tibda billi tosserva illi l-proċeduri ta' natura Kostituzzjonali huma, minn natura tagħhom, proċeduri serji, solenni u ta' importanza kbira u għandhom jitqiesu u jingħataw l-importanza illi jistħoqqilhom.

Fil-każ odjern, madanakollu, r-rikorrent u min assistieh, wrew disrispett totali lejn il-proċeduri Kostituzzjonali w in-natura serja tagħhom, fejn anke fir-rikors promotur, flok ma ppreżentaw talba "b'mod konċiż u ċar" fejn "il-fatti li minnhom jinħoloq l-ilment" jiġu ndikati, kif tipprovdi l-Art 3 (1) tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 12.09, ppreżenta rikors fejn għamel rassejna ta' ġurisprudenza, kemm lokali kif ukoll estera, dwar dewmien fil-qrati filwaqt illi lanqas biss għamel referenza waħda għall-aktar dettall importanti – id-dettalji bażiċi, bħal ismijet u numru jew numri tal-att tal-kawża jew kawżi li, skond ir-rikorrent, għaddewh minn ħafna "tbatija fiżika u finanzjarja".

Dina l-Qorti tippretendi illi, QABEL ma persuna tagħżel illi tipproċedi bi proċedura daqstant solenni u serja bħalma għandha tkun ilment ta' natura kostituzzjonali, fejn il-leżjoni tad-drittijiet tal-bniedem qed jiġu allegati, hija u min jassistiha, għandhom jassikuraw ruħhom illi jippreparaw ruħhom sew u jlestu d-dokumentazzjoni kollha illi għandhom bżonn in sostenn mat-talba tagħhom, U DANA QABEL MA JIPPREŻENTAW IR-RIKORS PROMOTUR!!

Din il-Qorti ma tistax ma tosservax illi, fl-aħħar snin, saret drawwa komuni minn nurmu żgħir ta' membri tal-Avukatura illi, għall-iċken ħaġa illi tista' lilhom tirbħilhom aktar dewmien fi proċeduri oħra u/jew li takkwistalhom aktar xogħol, jippreżentaw ilment Kostituzzjonali għal xi dritt fantażma illi huma jikkontendu illi l-klijent tagħhom allegatament sofra, u wara illi jkunu laħqu l-għan tagħhom, tali proċeduri jitħallew jimxu waħedhom sakemm eventwalment jitneħħew minn fuq il-listi tal-Qorti minħabba f'nuqqas ta' attendenza jew inkella jiġu deċiżi kontra tagħhom għax bla bażi.

Il-każ odjern huwa ċertament wieħed minn dawk il-kawżi li jiffigura f'tali

klassifika ta' azzjonijiet pwerili u frivoli!

Filwaqt illi l-Qorti tisħaq illi d-drittijiet tal-Bniedem huma drittijiet illi jistħoqqilhom ir-rispett u l-attenzjoni kollha u għandhom jiġu protetti mill-Qrati, tali drittijiet iġibu wkoll magħhom obbligi fuq min qed jallega l-ksur tagħhom, ossija l-obbligu illi jagħmel xogħolu kif suppost u jipprepara l-każ tiegħu, kemm minn qabel ma jniedi l-proċeduri odjerni, kif ukoll waqt li għaddejjin il-proċeduri.

Sfortunatament, jidher illi fil-każ odjern, bħalma qed jiġri ripetutament, filwaqt illi kullħadd jappella għad-drittijiet tiegħu, l-istess persuni jinsew l-obbligi tagħhom, ossija li jaqdu dmirijiethom quddiem il-Qorti u jippreżentaw il-każ tagħhom b'mod ċar u konċiż.

Fir-rikors promotur u fl-affidavit ippreżentat sussegwentement mir-rikorrent, ma kien hemm assolutament xejn ċar fih, kemm għax huwa bbażat fuq assunzjonijiet u dikjarazzjonijiet li l-bażi tagħhom, ossija l-kawżi li jilmenta dwarhom ir-rikorrent qatt ma jissemmew u qatt ma ngħatat kwalsiasi tip ta' dettal biex il-Qorti tipprova tinvestga x'seta' kien l-ilment tar-rikorrent, kif ukoll għax naqas milli jindika l-fatti bażiċi tal-każ – ossija l-kawża li dwarha qiegħed jilmenta.

Il-Qorti jiddispjaċiha tinnota illi l-attitudni w il-mod kif tmexxiet il-kawża odjerna tirrażenta d-disrispett lejn il-Qrati u, aktar u aktar, il-Kostituzzjoni ta' Malta, li l- Qrati qegħdin hemm biex jipproteġu, u ma tistax ma tikkundannax tali abbuż tas- sistema ġudizzjarja!

Il-Qrati qegħdin hemm sabiex jagħtu servizz u sabiex jipproteġu d-drittijiet taċ- ċittadin, iżda ma humiex hemm sabiex jiġu abbużati sabiex persuna tirbħilha aktar dewmien fi proċeduri oħra u/jew li takkwistalhom aktar xogħol.

Fil-każ odjern, ir-rikorrent saħaq illi huwa sofra leżjoni għax dam fi proċeduri fil- Qorti għal aktar min tlieta u tletin sena, iżda naqas milli jressaq prova waħda ta' tali dewmien, u għalhekk il-Qorti ma tistax tikkunsidra favorevolment l-ilment tar- rikorrent, filwaqt illi tosserva li jidher ċar li tali ilment huwa wieħed frivolu u vessatorju, a tenur tal-Artkolu 46 (5) tal-Kostituzzjoni.

Konklużjoni Il-Qorti; Wara illi rat l-atti proċesswali kollha ppreżentati quddiemha, Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza billi,

Tiċħad it-talba attrici.

Tiddikjara l-azzjoni bħala waħda frivola u vessatorja a tenur tal-Artikolu 46 (5) tal- Kostituzzjoni.

L-ispejjeż kollha a kariku tar-rikorrent.

Francesco Ellul Bonici LL.D. LL.M. (IMLI) Petrovic Rita De Mesquita Deputat Reġistratur


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE FAVA ZERAFA GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tlieta 24 ta' Novembru 2020

Rat ir-rikors ta' CH datat 22 ta' Jannar 2020, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk:

Il-partijiet iżżewwġu f'Malta fis-7 ta' Settembru 1990 (kopja taċ-ċertifikat taż-żwieġ

hawn anness u mmarkat bħala dok MH 1).

Minn dan iż-żwieġ twieldu tliet itfal: A li

għandha X sena, P li għandu Y sena u M li għandu Z – il sena.

Għaldaqstant A u P

huma maġġorenni u M għadu minorenni.

Il-partijiet huma separati legalment permezz ta' kuntratt redatt u ppubblikat minn

Nutar Dottor Pierre Previ fl-14 ta' Ġunju 2019, hekk kif jidher mill-kuntratt hawn

anness u mmarkat bħala dok MH 2;

Ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il-partijiet u dan

stante li minbarra li ilhom separati legalment minn Ġunju 2019, il-partijiet ilhom

separati de facto għal dawn l-aħħar erba' (4) snin, u llum għandhom ħajja totalment

separata minn xulxin;

Ma hemm l-ebda kwistjonijiet ta' manteniment stante li l-partijiet irrinunzjaw għall-

kwalunkwe dritt jew obbligu ta' manteniment skont l-Artikolu 7 tal-istess kuntratt ta

separazzjoni.

Addizzjonalment, il-manteniment, kura u kustodja tat-tifel minuri M

huwa rregolat b'mod sodisfacjenti permezz tal-klawsola 5 tal-istess kuntratt.

Illi dawn il-fatti fuq imsemmija jissodisfaw il-kondizzjonijiet kollha meħtieġa għall-

ksib tad-divorzju skond l-Artikolu 66 B tal-Liġijiet ta' Malta;

Għaldaqstant, l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tiddikjara u tippronunzja d-divorzju jew il-ħall taż-żwieġ bejn il-partijiet;

Tordna lir-Reġistratur tal-Qrati sabiex, fi żmien imħolli għal daqshekk mill-istess

Qorti, javża lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku bid-divorzju jew il-ħall taż-żwieġ

tal-partijiet sabiex dan jiġi reġistrat fir-Reġistru Pubbliku.

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond

il-ligi;

Rat ir-risposta ta' FH, datata 11 ta' Ġunju 2020 a fol 31, li taqra hekk:

Illi huwa minnu li l-partijiet iżżewwġu fis-7 ta' Settembru 1990 ġewwa Malta, u

minn dan iż-żwieġ kellhom tliet itfal, fejn l-iżgħar wild, u ċioe M għadu minorenni;

Illi huwa minnu li l-partijiet infidru legalment permezz ta' kuntratt datat l-14 ta'

Ġunju tas-sena 2019 fl-atti tan-Nuttar Dottor Pierre Previ;

Illi huwa minnu li ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn

il-partijiet;

Illi huwa minnu li l-partijiet ilhom separati de facto għal dawn l-aħħar erba' snin

u għandhom ħajja totalment separata minn xulxin;

Illi huwa minnu li jikkonkorru il-kriterji kollha rikjesti mil-liġi għal-ħall taż-żwieġ

u għad-divorzju tal-partijiet.

Għaldaqstant l-esponenti, bil-ġurament tagħha tikkonferma li hija taqbel mat-

talbiet tar-rikorrenti CH u ma ssib ebda oġġezzjoni li dina l-Onorabbli Qorti

tippronunzja l-ħall taż-żwieġ bejn il-partijiet u tordna lir-Reġistratur tal-Qrati

sabiex, fi żmien imħolli għal daqshekk mill-istess Qorti, javża lid-Direttur tar-

Reġistru Pubbliku bil-ħall taż-żwieġ tal-partijiet sabiex dan jiġi reġistrat fir-

Reġistru Pubbliku.

Semghet ix-xhieda bil-proċedura tal-affidavit;

Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Rat l-Artikoli 66A, 66B u 66C tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Ikkonsidrat:

CH xehed (vide fol 36) illi huwa izzewweġ lil FH fis-7 ta' Settembru 1990 u minn dan iż-żwieġ

twieldu tliet itfal, tnejn maġorenni u wieħed minorenni.

Dan iż-żwieġ ma irnexxiex u l-partijiet

isseparaw legalment permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Pierre Previ datat 14 ta' Ġunju

Xehed illi ma hemm l-ebda prospett raġonevoli ta' rikonċiljazzjoni bejn il-partijiet.

ukoll illi l-partijiet ilhom separati de facto għal aktar minn erba' snin u għandhom ħajja totalment

separata minn xulxin.

Xehed ukoll illi ma hemmx kwistjonijiet ta' manteniment bejn il-partijiet

għaliex huma irrinunzjaw għal kwalunkwe dritt jew obbligu ta' manteniment skont l-Artikolu 7

tal-kuntratt ta' separazzjoni.

Il-manteniment tat-tifel minuri huwa irregolat permezz tal-klawsola

5 tal-istess kuntratt ta' separazzjoni.

Finalment xehed illi martu taqbel mat-talba għad-divorzju u

li ma għandha ebda oġġezzjoni għall-awtorizzazzjoni mill-Qorti tad-divorzju u l-ħall taż-żwieġ

ta' bejniethom.

FH, xehdet (vide affidavit, Dok FH, fol 41), illi hija izzewwġet lil żewġha CH fis-7 ta' Settembru

1990 u minn dan iż-żwieġ twieldu tliet itfal - minn dawn it-tfal wieħed għadu minuri.

Illi fl-14

ta' Ġunju 2019, il-partijiet isseparaw legalment permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni fl-atti tan-

Nutar Dottor Pierre Previ datat 14 ta' Ġunju 2019.

Hija xehdet illi pero l-partijiet ilhom separati

de facto għal dawn l-aħħar erba' snin u għandhom ħajja totalment separata minn xulxin.

ukoll illi ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejniethom.

ukoll illi hija ma toġgezzjonax għat-talba ta' divorzju minn żewġha.

Ikkonsidrat:

Rat l-Artikoli 66A u 66B tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta fejn inghad:

(1) Kull wieħed u waħda mill-miżżewġin ikollu l-jedd illi jitlob id-divorzju

jew il-ħall taż-żwieġ skont kif inhu maħsub f'dan is-Sub-Titolu.

jkunx meħtieg illi qabel ma jiġi mitlub id-divorzju, il-miżżewġin ikunu

infirdu minn xulxin b'kuntratt jew b'sentenza. [...]

Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet li ġejjin ta' dan l-artikolu, id-divorzju

ma jistax jingħata ħlief b'talba ta' żewġ persuni miżżewġa flimkien jew

ta' waħda minnhom kontra l-oħra, u sakemm il-qorti tkun sodisfatta

(a) fid-data li jibdew il-proċeduri ta' divorzju, il-miżżewġin ikunu

għexu mhux flimkien għal perjodu ta', jew perjodi li jammontaw

għal, mill-inqas erba' snin matul

il-ħames snin minnufih

preċedenti, jew ikunu għaddew mill-inqas erba' snin mid-data tas-

separazzjoni legali; u

miżżewġin; u

(b) ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il-

(ċ) il-miżżewġin u kull wild tagħhom qed jirċievu manteniment

adegwat, fejn hu dovut, skont iċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom, kif

hemm maħsub fl-artikolu 57:

Iżda l-miżżewġin jistgħu f'kull żmien jirrinunzjaw għad-dritt tagħhom ta'

Ikkonsidrat:

Jirrizulta sodisfacentement pprovat illi l-partijiet kienu zzewgu nhar is-7 ta' Settembru 1990 (Vide

Dok MH1 fol 4) u li minn dan iz-zwieg huma kellhom tlett tfal, tnejn maġorenni u wieħed

Jinsab stabbilit ukoll illi l-partijiet isseparaw legalment permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar

Dottor Pierre Previ, datat 14 ta' Ġunju 2019 (vide Dok.

attur (fol 36) u tal-konvenuta (fol 41), jirriżulta illi l-partijiet ilhom sseparati de facto għal dawn

l-aħħar erba' snin u għandhom ħajja totalment separata minn xulxin, B'hekk huwa sodisfat ir-

rekwizit illi l-partijiet ikunu separati ghal aktar mill-erba' snin rikjesti mill-ligi.

Jirriżulta ukoll illi ma hemmx arretrati ta' manteniment bejn il-partijiet.

Il-Qorti tqis inoltre li jirrizulta sufficjentement ipprovat illi ma hemm l-ebda prospett ragonevoli

ta' rikonciljazzjoni bejn il-partijiet.

Ghalhekk jirrizulta illi l-attur irnexxilu jissodisfa ir-rekwiziti kollha mehtiega mil-ligi sabiex z-

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talbiet, tippronunzja il-hall taz-

zwieg bejn il-partijiet u tordna lir-Registratur tal-Qrati sabiex, fi zmien xahar mill-llum,

javza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi registrat fir-

Registru Pubbliku.

Il-Qorti tordna li l-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA SEDE KOSTITUZZJONALI ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tlieta Erbgħa u għoxrin (24) ta' Novembru 2020 Rikors Numru 41/2017 FDP Fl-ismijiet

Vs L-Avukat Ġenerali u *Charles Muxi Attard (ID Card No: 302316 M) u Maria Dolores Muxi Attard (ID Card No: 672217 M) intervjenew fil-kawża permezz ta' digriet mogħti fil-5 ta' Diċembru 2017* *korrezzjoni awtorizzata 18.01.2021 (MC/GCD/AE)*

segwenti:

Rat ir-rikors datat 26 ta' Mejju 2017, li permezz tiegħu r-rikorrent talab is-

Illi r-rikorrent huwa intimat f'kawża dwar żgumbrament fl-ismijiet "Charles u Maria Dolores konjuġi Grech vs Cecil Herbert Perren" (Rikors Numru 1267/07 AF).

Illi r-rikorrent appella minn sentenza preliminari tal-Prim' Awla tal- Qorti Ċivili tas-7 ta' Mejju 2009 u minn sentenza finali tal-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili tad-9 ta' Frar 2012.

Illi b'sentenza tad-29 ta' April 1016 l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell ċaħdet iż-żewġ appelli.

Illi r-rikorrent ressaq talba għal ritrattazzjoni tal-kawża fi grad ta' appell, liema talba tinsab differita għat-3 ta' Lulju 2017.

Illi permezz ta' Rikors Numru 347/16 fl-ismijiet "Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard vs. Cecil Herbert Perren", ir-rikorrent talab (1) biex huwa jiġi meħlus milli jġib il-garanziji kollha msemmija fl-artikolu 823(2)(a) tal-Kap 12 billi huwa kien ingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali, (2) biex jiġi dikjarat li l-eżekuzzjoni tas-sentenza preċitata tad-29 ta' April 2016 aktarx tikkaġuna preġudizzju akbar lilu milli lill-atturi, u (3) biex il-Qorti tordna t-twaqqif tal-eżekuzzjoni tas-sentenza msemmija sakemm tinqata' t-talba ta' ritrattazzjoni.

Illi permezz ta' provvediment mogħti fis-27 ta' Frar 2017, l-Onorabbli Qorti tal-Appell iddeċidiet illi hi tal-fehma li t-talbiet numru (2) u (3) ma kinux ġustifikati u ċaħdithom, filwaqt li astjeniet milli tieħu konjizzjoni tat-talba numru (1) stante li superfluwa.

Illi s-sentenza ta' l-Onorabbli Qorti tal-Appell tad-29 ta' April 2016 u l- provvediment tas-27 ta Frar 2017 ingħataw mis-S.T.O. Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Onor. Imħallef Giannino Mockridge Galea St John u Onor. Imħallef Noel Woollard, filwaqt li t-talba għal ritrattazzjoni tal-kawża fi grad ta' appell ser tinstema' quddiem l-istess Imħallfin.

Illi l-fatt li l-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 ġie mogħti mill-istess Imħallfin li ddeċidew l-appelli mis-sentenza preliminari tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tas-7 ta' Mejju 2009 u minn sentenza finali tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tad-9 ta' Frar 2012 permezz tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 tar-rikorrent għal smigħ xieraq minn qorti indipendenti u imparzjali, u dan peress li wara li taw is-sentenza tagħhom u esprimew ruħhom, għaddew biex jisimgħu u jiddeċiedu talba li kienet tolqot l-eżekuzzjoni tas-sentenza mogħtija minnhom stess.

Illi barra minn hekk, l-istess S.T.O. Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Onor. Imħallef Giannino Mockridge Galea St John u Onor. Imħallef Noel Woollard, minkejja l-premess, għaddew biex jiffissaw id-data għas-smigħ tat-talba

tar-rikorrent għal smigħ xieraq minn qorti

għal ritrattazzjoni mingħajr ma rtiraw mill-kawża, u dan ukoll jilledi d- dritt indipendenti u imparzjali, u dan peress li wara li taw is-sentenza tagħhom tad-29 ta' April 2016 u esprimew ruħhom fiha, u wara li taw ukoll il-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 u ddeċidew fuq it-talba ulterjuri tar-rikorrent, għaddew biex jagħtu bidu għas-smigħ tat-talba għal ritrattazzjoni ta' l- istess kawża fi grad ta' appell.

Illi dan kollu jmur kontra l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja għad- Drittijiet tal-Bniedem (Kap 319), li jiggarantixxi d-dritt għal smigħ xieraq minn qorti indipendenti u imparzjali, kif ukoll kontra l- ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti ta' Kappara, San Ġwann.

Illi l-ġudikanti kellhom jirtiraw mill-kawża minnufih wara li esprimew ruħhom fis-sentenza tad-29 ta' April 2016 u naqsu li jagħmlu dan.

Illi fit-2 ta' Marzu 2017, in forza tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 u wara li ġiet miċħuda t-talba għat-twaqqif ta' l-eżekuzzjoni tas-sentenza, il-konjuġi Grech talbu l-ħruġ ta' mandat ta' żgumbrament numru 360/2017, liema mandat ma kienx jinħareġ kieku ma twettqux il- vjolazzjonijiet imsemmija fuq.

Għaldaqstant ir-rikorrent jitlob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti jogħġobha:

(1) tiddikjara illi r-rikorrent sofra leżjoni tad-dritt garantit mill- artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja meta l-imsemmija Imħallfin taw il-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 billi naqsu li jirtiraw mill- każ;

(2) tiddikjara illi r-rikorrent sofra leżjoni tad-dritt garantit mill- artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja meta l-imsemmija Imħallfin għaddew biex jagħtu bidu għas-smigħ tat-talba għal ritrattazzjoni ta' l-istess kawża fi grad ta' appell billi naqsu li jirtiraw mill- kawża;

(3) tordna t-twaqqif minnufih tal-vjolazzjoni ta' l-artikolu 6 li qed jilmenta dwarha r-rikorrent, okkorrendo permezz ta' miżuri provvizorji;

(4) tagħti r-rimedji xierqa 'ad interim', inkluż it-twaqqif tal-mandat ta' fuq

żgumbrament numru 360/17 deċiżjonijiet li jivvjolaw id-dritt tar-rikorrent għal smigħ xieraq,

li nħareġ u qed

jistrieħ

(5) tordna l-ħlas ta' kumpens xieraq.

Bl-ispejjeż.

Rat illi fit-13 ta' Ġunju 2017 l-Avukat Ġenerali irrisponda għal dak mitlub billi

qajjem is-segwenti difiżi:

Illi fl-ewwel lok, l-esponent jitlob li għandhom jiġu kjamati in kawża Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard li kienu l-partijiet li ntavolaw ir-Rikors Promotur fl-ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert Perren (Ref.

1267/2007) li minnhom skattaw il-proċeduri odjerni u li l-proċeduri odjerni jistgħu għalhekk ikollhom effett fuq id-drittijiet tagħhom, u dan sabiex il-proċess ikun integru; Illi fit-tieni lok, l-esponent jirrileva li r-Rikors odjern huwa bid- dovut rispett svijanti stante li għalkemm ir-rikorrent odjern Cecil Herbert Perren jidher li qed jilmenta mill-fatt li l-Imħallfin Sedenti li se jisimgħu ir-Rikors dwar it-talba għar-ritrattazzjoni fil-każ fl- ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert jirtiraw mill-każ, ma Perren jirriżultax li l-istess rikorrent Perren għamel xi talba ad hoc ai termini tal-Artikolu 734 tal-Kap 12.

Jekk ir-rikorrent dehrlu li fiċ- ċirkostanzi odjerni teżisti xi raġuni serja li tissodisfa l-imsemmi Artikolu 734 tal-Kap 12 u li terradika r-rikuża, ir-rikorrent kien imissu ssollevaha in limine litis fil-proċeduri fejn se mai seta' jqajjimha u mhux, minflok, f'dawk il-proċeduri u fil-ħin propizju jissokkombi għall-istat ta' fatt viġenti u mbagħad jintavola proċeduri oħra biex jitlob rikuża li ma talabx fejn u meta qed jallega li seta' jitlobha;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, filwaqt li jopponi għat- talbiet tar-rikorrent, l-esponent jirribatti li mhux minnu li seħħ jew li qed iseħħ xi ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrent ai termini tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja, minħabba l-fatt li l-Onorabbli Qorti tal-Appell ċaħdet it-talbiet tar-rikorrent permezz tal-provvediment tal-istess Qorti tas-27 ta' Frar, 2017, u dan minħabba l-fatt li l-istess talbiet kif dedotti fir-Rikors in kwistjoni ma kinux ġustifikati skont il-liġi u konsegwentement l- Imħallfin Sedenti għaddew sabiex jagħtu bidu għas-smigħ tat-

talba għar-ritrattazzjoni, u dan għar-raġunijiet segwenti li qed jiġu elenkati mingħajr preġudizzju għal xulxin:-

(i) Illi l-esponent jeċepixxi li jidher mill-atti tal-provvediment fl-ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert Perren (Rik.

1267/2007/2) li jinsab appuntat għat-3 ta' Lulju, 2017, li r-rikorrent odjern Cecil Herbert Perren li del resto jidher li hu rappreżentat minn Avukat tal- għajnuna Legali fil-proċeduri għat-talba tar-Ritrattazzjoni tal-każ, ma ntavolax talba sabiex jitlob ir-rikuża tal- Imħallfin Sedenti ai termini tal- Artikolu 742 tal-Kap 12;

(ii) Illi l-esponent jirribatti li t-talba tar-rikorrent fejn qed jintalab rimedju ad interim inkluż it-twaqqif tal-Mandat ta' Żgumbrament bin-numru ta' referenza 360/17, hija bid- dovut rispett insostenibbli fil-fatt u fid-dritt stante li kif jirriżulta mill-provvediment tal-Onorabbli Qorti tal-Appell tas-27 ta' Frar, 2017, l-istess Qorti wara li għarblet iċ- ċirkostanzi kollha tal-każ, waslet għall-konklużjoni tagħha li t-talbiet tar-rikorrent kif dedotti fir-Rikors in kwistjoni ma kinux ġustifikati skont il-liġi.

Efettivament, l-Onorabbli Qorti tal-Appell ikkunsidrat li:

4 … Li l-konvenut qed jibbaża t-talba tiegħu għar- ritrattazzjoni tal-Artikoli fuq 811[k] u 811[l] tal-Kodiċi, jiġifieri li hemm dokument allegatament ġdid li ma kienx f'idejh waqt il-proċeduri u li sar żball li jirriżulta mill-atti tal-kawża.

L-atturi jsostnu li d-dokument li qed jirreferi għalih il-konvenut huwa kont maħruġ mill-Arms Ltd. li seta' faċilment inġieb matul il-proċeduri ordinarji.

Apparti minn hekk ma jistax ikun hemm żball li jidher mill-atti jekk il-bażi tal-allegat żball huwa dokument li lanqas biss huwa fl-atti.

Huma jissenjalaw li waqt il-proċeduri rriżulta li linja tat-telephone fil-fond in kwistjoni ma kienx hemm u li ż- żewġ linji li kien hemm waħda fis-sena 1999 u l-oħra fis-sena 1998 kienu ġew maqtugħa minħabba nuqqas ta' pagament.

Inoltre, mill-provi rriżulta li ma hemmx dawl u ilma fil-fond.

Kif xehdet ir-rappreżentant tal- Korporazzjoni Għas-Servizzi tal-Ilma, konsum ma kienx hemm mis-sena 2005 il-quddiem.

Jissottometti wkoll li l-konvenut kien iddepożita fil-Qorti l-arretrati

ta' sitt snin kera b'ċedola waħda preżentata fis-sena 2007, peress li kien ġie rinfaċċjat bil-kawża. … … … 9.

Din il-Qorti, wara li rat l-atti id-dokument anness mar-rikors tat-talba għar-ritrattazzjoni li huwa kopja parzjali ta' dokument, ikkonsidrat li l-każ jirriżali għas-sena 2007 meta kienet ġiet istitwita l-kawża mill- atturi quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

Il-każ kien ġie deċiż fis-sena 2012 b'eżitu sfavorevoli għal konvenut.

Cecil Sussegwentement sar appell mid-deċiżjoni tal-ewwel Qorti, li eventwalment ġie deċiż fid-29 ta' April 2016.

Issa, bil-proċeduri straordinarji odjerni istitwiti fid-29 ta' Lulju 2016 l-istess konvenut qed jitlob is-smigħ mill-ġdid it- tal-appell kontestwalment qed twaqqif ta' l-eżekuzzjoni tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 sakemm tinqata' l-kawża ta' ritrattazzjoni.

Din il-Qorti, wara debita konsiderazzjoni tal-fatti kif jirriżultaw mill-atti, mhix tal-fehma li t-talba tal- konvenut hija ġustifikata u li hu ser isofri preġudizzju akbar mill-atturi jekk it-talba tiegħu ma tintlaqax.

Tul dawn id-disa' snin proċeduri ġudizzjarji li rriżultaw f'ezitu favorevoli għall-atturi dawn baqgħu privati mill-godiment tal-proprjeta' tagħhom u fiċ-ċirkostanzi, din il-Qorti ma tarax li aktar dewmien sabiex l-atturi jieħdu dak li, kemm l-ewwel Qorti kif ukoll din il-Qorti, iddeċidew li huwa tagħhom bi dritt jissarraf fi preġudizzju anqas minn dak li allegatament isofri l- konvenut bl-eżekuzzjoni tas-sentenza; Għalhekk, din id-deċiżjoni dwar l-eżekuzzjoni tas-sentenza għandha l- awtorita' tar-res judicata ;

(iii) Inoltre u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponent jirrileva li in kwantu din l-Onorabbli Qorti qed tintalab li tagħti rimedju ad interim inkluż it-twaqqif tal-Mandat ta' ta' Żgumbrament numru 360/17 quddiem kompetenza ordinarja, l-esponent l- ġurisprudenza nostrana hija opposta għal miżura simili, in kwantu ta' proċeduri Ċivili u twaqqaf l-ispeditezza li tesiġi l-ġustizzja fi żmien raġjonevoli u biex : kull kawża dan 'jista' biss iwassal għal kroll totali tas-sistema tal- ġustizzja tagħna li hija ġia mgħobbija b'diversi diffikultajiet

il-Qorti li

tali miżura

twaqqaf

tinqata'

li mhux il-kompitu ta' din il-Qorti li tidħol fihom f'din is- sentenza.

(iv) Illi l-esponent jirribatti wkoll li legalment hemm biss l- obbligu tas-soprasessjoni fiċ-ċirkostanza eċċezzjonali fejn Qorti ta' kompetenza ordinarja rinfaċċata b'ilment dwar l- allegat ksur tad-drittijiet tal-Bniedem jew tal-Libertajiet Fundamentali tiddeċiedi, wara li tanalizza l-każ u l-lanjanzi quddiemha, li ma tistax tkompli bis-smigħ tal-każ mingħajr d-direzzjoni tal-Qorti Ċivili fis-Sede Kostituzzjonali tagħha u għalhekk tirreferi l-każ lilha.

Għalhekk, hija l-Qorti ta' kompetenza ordinarja li qed tisma' l-każ, li għandha l- kompetenza sabiex tiddeċiedi jekk għandhiex twaqqaf il- proċeduri tagħha o meno;

(v) Illi fil-każ odjern u dejjem mingħajr preġudizzju, bid-dovut rispett in kwantu permezz tar-Rikors odjern ir-rikorrent qed jittenta jissovverti dak diġa' deċiż mill-Onorabbli Qorti tal- Appell permezz tad-deċiżjoni tad-29 ta' April, 2016, l- esponent jirrileva li din l-Onorabbli Qorti li hi ta' kompetenza straordinarja, bid-dovut rispett mhix intiża biex tkun Qorti ta' Appell minn deċiżjonijiet ta' Qrati oħra;

il-Qrati

(vi) Illi effettivament u dejjem mingħajr preġudizzju għas- suespost, rinfaċċati b'talbiet bħal dik odjerna tennew illi m'għandhomx jidħlu fi proċeduri quddiem Qrati oħra u dan għaliex hija l-Qorti ta' Ġurisdizzjoni ordinarja li għandha tiddeċiedi jekk għandiex tibqa' għaddejja bil-kawża o meno pendenti l-proċeduri Kostituzzjonali;

fis-Sede Kostituzzjonali

(vii) Illi minn eżami tar-Rikors Promotur odjern huwa manifest li l-proċeduri intavolati mir-rikorrent huma intiżi sabiex jissospendu l-eżekuzzjoni tal-Mandat ta' Żgumbrament li inħareġ fil-konfront tar-rikorrent Cecil Herbert Perren wara d-debitu proċess fil-qrati.

Illi dato ma non concesso li l- allegazzjonijiet tar-rikorrent huma fondati, ħaġa li l- esponent qed jikkontesta, xorta waħda ma jsegwix li l- eżekuzzjoni tas-sentenza tagħti lok għal-nuqqas ta' smigħ xieraq.

Kif tgħallimna l-Ġurisprudenza nostrana, id-dritt l-aderenza ma' ċerti għas-smigħ xieraq għall- prinċipji amministrazzjoni l- indipendenza u l-imparzjalita' tal-Qorti u tal-ġudikant, audi alteram partem u smigħ u pronunzjament tad-deċiżjoni fil- fil-mansjoni pubbliku.

Fil-fatt, din

jiggarantixxi li tal-ġustizzja bħal minima

proċedurali tajba

l-Onorabbli Qorti

konduċenti

Kostituzzjonali tagħha hija kompetenti biss biex tiddeċiedi jekk ġewx leżi xi drittijiet fundamentali kif protetti bil- Kostituzzjoni u bil-Konvenzjoni Ewropeja u mhux biex tirrevedi d-deċiżjonijiet tal-Qrati l-oħra sabiex tiddeċiedi jekk dawn ġewx deċiżi b'mod korrett o meno.

Isegwi għalhekk li l-allegazzjoni tar-rikorrent li t-talba tiegħu sabiex l-Qorti konċernata tordna t-twaqqif tal-eżekuzzjoni ta' tas-sentenza msemmija sakemm ritrattazzjoni ma kellhiex tiġi miċħuda, ma ssegwix u hija legalment infondata.

tinqata'

l-Qorti Ewropeja

tinterpreta kwistjonijiet

ta' interim measures b'mod ristrett u tikkonċedi tali miżuri biss f'ċirkostanzi li jirrigwardaw sitwazzjonijiet estremi ta' allegata vjolazzjoni tad-dritt għall-ħajja u tad-dritt li persuna ma tiġix assoġġettata għal tortura jew għal trattament inuman u degredanti f'kuntest ta' estradizzjoni, deportazzjoni u espulsjoni.

Ċertament illi l-każ odjern ma jinkwadra taħt l-ebda wieħed minn dawn l-artikoli tal- Konvenjoni li abbażi tagħhom jingħataw dawn il-miżuri;

(ix) Salv eċċezzjonijiet ulterjuri; jekk ikun il-każ.

Għaldaqstant l-esponent, jitlob bir-rispett lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tiċħad it-talbiet kollha tar-rikorrent kif dedotti fir-Rikors Promotur bħala infondati fil-fatt u fid-dritt stante li ċ-ċirkostanzi lamentati ma jiksrux id-dritt tar-rikorrent ai termini tal-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropeja.

Di piu, l-esponent jissottometti illi fl-umli fehma tieghu m'huwiex indikat illi din l-Onorabbli Qorti 'tordna t-twaqqif minnufih tal-vjolazzjoni tal-Artikolu 6 li qed jilmenta dwarha r-rikorrent, okkorrendo permezz ta' miżuri provvizorji' kif mitlub mir-rikorrent u dan stante li ma qiegħda sseħħ ebda tali vjolazzjoni u, bid-dovut rispett, jidher li dawn il-proċeduri huma sostanzjalment abbuż tal-proċess ġudizzjarju li jirrappreżentaw tentattiv in extremis biex iwaqqfu l- eżekuzzjoni' ta' sentenza tal-Qrati kompetenti li taw smigħ xieraq lill- partijiet kollha.

Rat li Charles Muxi Attard u Maria Dolores Muxi Attard ippreżentaw rikors datat 12 ta' Ġunju 2017, sabiex jintervjenu fil-każ odjern.

Din il-Qorti kif diversament ippresjeduta laqgħet it-talba sabiex jintervjeni fil-każ fil-5 ta' Diċembru 2017 (fol 57).

Rat li permezz ta' rikors ippreżentat fit-18 ta' Settembru 2017 ir-rikorrent talab li l-Qorti toħroġ miżura provviżorja, liema talba ġiet miċħuda fis-16 ta' Ottubru 2017 (fol 49).

Rat l-affidavit ta' Cecil Herbert Perren ippreżentat fil-31 ta' Ottubru 2017 (fol

Rat ix-xhieda viva voce ta' Charles Muxi Attard mogħtija fil 5 ta' Diċembru 2017. (fol

Rat li fit-22 ta' Diċembru 2017, ir-rikorrent talab, għal darba oħra, l-ħruġ ta' miżura provviżorja, liema rikors ġie miċħud permezz ta' digriet datat 10 ta' Jannar 2018.

Rat ix-xhieda viva voce ta' Cecil Herbert Perren mogħtija fil-15 ta' Frar 2018. (fol

Rat ix-xhieda viva voce ta' Dr. Tonio Fletcher moghtija fit-18 ta' Ottubru

Rat illi fil-11 ta' Ottubru 2019, dina l-Qorti, kif komposta, ħadet konjiżzjoni tal-

każ, fejn ir-rikorrent għarrafha li sa seduta oħra jkun għalaq il-provi tiegħu.

Rat illi fit-13 ta' Novembru 2019, ir-rikorrent eżebixxa dokumentazzjoni in konnessjoni mal-proċeduri 1267/2007 quddiem il-Qorti tal-Appell. (fol 97 sa 179)

Rat illi fit-8 ta' Jannar 2020, l-intimat ippreżenta serje ta' dokumentazzjoni in konnessjoni mal-varji proċeduri legali involuti fil-proċess odjern. (fol 183 sa 229)

Rat illi b'rikors datat 8 ta' Jannar 2020, l-intimat Avukat Ġenerali talab illi l- pożizzjoni legali ta' l-intervenuti fil-kawża Charles u Maria Dolores Muxi Attard tinbidel għal waħda ta' imsejjħin fil-kawża, liema talba ġiet miċħuda fid-29 ta' Jannar 2020.

Rat illi fil-5 ta' Frar 2020, il-partijiet qablu illi l-kawża setgħet titħalla għas-

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrent ippreżentata fl-1 ta' Ġunju 2020 (fol

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-Avukat tal-Istat ippreżentata fil-15 ta' Ġunju

sottomissjonijiet finali.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intervenuti fil-kawża Charles u Rita Muxi Attard

ippreżentata fl-10 ta' Settembru 2020.

Rat illi fil-25 ta' Settembru 2020, il-kawża tħalliet għas-sentenza.

Fatti tal-każ

Jirriżulta li r-rikorrent kien intimat fil-każ ta' żgumbrament mill-fond "Sacred Heart", Triq Gorse, B'kara, fil-każ Ċitazzjoni Nru 1267/07 fl-ismijiet 'Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard vs Cecil Herbert Perren', liema każ ġie deċiż mill- Prim' Awla Qorti Ċivili fid-9 ta' Frar 2012.

Jirriżulta illi, sussegwentement, Cecil Herbert Perren appella kemm mis-sentenza preliminari tal-ewwel Qorti datata 7 ta' Mejju 2009 kif ukoll mis-sentenza finali tad-9 ta' Frar 2012.

Iżda, b'sentenza tad-29 ta' April 2016, il-Qorti tal-Appell ċahdet iż-żewġ appelli.

Jirriżulta li, eventwalment, ir-rikorrent ressaq ukoll talba għal ritrattazzjoni fi grad ta' appell, li kienet appuntata l-ewwelnett għat-3 ta' Lulju 2017 u li ġiet eventwalment deċiża fl-14 ta Diċembru 2018 (fol 165), fejn ċaħdet l-appell tar- rikorrent ritrattant.

Jirriżulta li kontestwalment mat-talba ta' ritrattazzjoni, r-rikorrent kien talab li s- sentenza t-talba għar- ritrattazzjoni, iżda din it-talba għas-sospensjoni ġiet miċħuda mill-Qorti tal- Appell fid-29 ta' April 2016.

tiġi sospiża sakemm

tinqata'

Jirriżulta wkoll li fl-1 ta' Awissu 2017, ġie eżegwit il-mandat ta' inibizzjoni, u r- rikorrent sab ruħu barra mid-dar tar-residenza tiegħu, fejn kien joqgħod, in vista tal-iżgumbrament li sofra konsegwenza tal-kawża tal-Qorti.

Jirriżulta li in segwitu, hu ppreżenta Mandat ta' Inibizzjoni biex Charles Muxi Attard ma jieħux iċ-cċwievet tad-dar tiegħu, iżda din ġiet miċħuda.

Talab ukoll għal miżura provviżorja oħra biex ma jittieħdux lura ċ-ċwievet u ma jinħarġux ħwejjeġ mill-fond, iżda din it-talba ġiet ukoll miċħuda.

Jirriżulta li fix-xhieda ta' Charles Muxi Attard quddiem dina l-Qorti, meta referut għall-

iskrittura (fol 54) hu xehed li qatt ma raha.

Jirriżulta li l-Imħallfin fil-Qorti tal-Appell kienu l-Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Noel Woollard u Giannino Mockridge Galea St John.

Ir-rikorrent qed jilmenta li r- ritrattazzjoni kienet tinsab quddem l-istess Imħallfin li ddeċidew l-Appell.

Meta' r-ritrattazzjoni kienet għadha pendenti, ġiet eżegwita d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell, b'konsegwenza li r-rikorrent ġie żgumbrat.

Meta r-rikorrent ġie żgumbrat mid-dar fejn kien jirrisjedi f'Birkirkara, mar joqgħod għand ħabib tiegħu f'Burmarrad, u għadu jgħix hemm.

Meta rrikorrent għamel talba lill- Awtorita` tad-Djar, ġie infurmat li ma setgħux jgħinuh għax hu ma kellux titolu fuq id-dar.

Dwar l-iskrittura eżebita a fol 54, ir-rikorrent sostna li din l-iskrittura saret bejn ommu, illum defunta Rita Perren, u s-sid oriġinali tal-fond fejn kien jabita, Emanuel Meyer, liema skrittura saret f'Novembru 1965.

Ir-rikorrent sostna li huwa jissemma' fit-tieni paragrafu ta' din l-iskrittura.

Jirriżulta li l-avukat Dottor Tonio Fletcher beda jippatroċinja lir-rikorrent wara

li kien ġie deċiż l-appell.

Ikkunsidrat

Jirriżulta, mill-provi prodotti, illi r-rikorrent qiegħed, permezz tal-azzjoni preżenti, jilmenta li sofra leżjoni tad-dritt lilu garantit mill-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea meta jirtiraw mill-każ skont l-Imħallfin naqsu provvediment datat 27 ta' Frar 2017.

Inoltre`, huwa qed jilmenta wkoll li sofra leżjoni ta' dritt kif garantit mill-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea, meta taw bidu għar-ritrattazzjoni tal-kawża li kienet ġiet deċiża mil-Qorti tal-Appell, u dana billi naqsu li jirtiraw mill-kawża.

Jirriżulta, mill-banda l-oħra, illi l-Avukat tal-Istat, qajjem is-segwenti difiżi:

a. Ir-rikorrent ma għamilx talba ad hoc ai termini tal-artikolu 734 tal-Kap

b. Ir-rikorrent fil-proċeduri ta' ritrattazzjoni ma ntavolax talba għar-rikuża

tal-Imħallfin ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12.

c. Mhuwiex minnu li seħħet leżjoni skont l-artikolu 6 tal-konvenzjoni Ewropea, għaliex it-talbiet tar-rikorrent kif dedotti ma kinux ġustifikati skont il-liġi.

fejn qed

ta' żgumbrament numru 360/17 hija insostenibbli.

Fejn qed jintalab rimedju inkluż it-twaqqif tal-mandat ta' żgumbrament, din twaqqaf l-andament ta' proċedura ċivili, u hija opposta fil-ġurisprudenza nostrana.

tal-mandat

jintalab

e. L-obbligu tas-soprassessjoni huwa biss f'ċirkostanzi eċċezzjonali fejn il-

Qorti tkun rinfaċċjata b'allegat ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem.

L-eċċezzjoni preliminari tal-Avukat tal-Istat

Jirriżulta li, permezz tal-ewwel eċċezzjoni preliminari, l-Avukat tal-Istat talab li Charles Muxi Attard u Maria Dolores Muxi Attard jiġu kjamati in kawża.

Jirriżulta illi in segwitu għal rikors tal-istess konjuġi Grech biex jintervjenu fil-kawża, din il-Qorti diversament ippresjeduta kienet laqgħet it-talba fil-5 ta' Diċembru 2017 (fol 57) sabiex il-konjuġi Grech jintervjenu fil-kawża.

Jirriżulta wkoll, li wara li l-Avukat tal-Istat, sussegwentement fil-mori tal- każ ippreżenta rikors fejn talab, li l-konjuġi Grech jiġi imsejħa fil-kawża, din il-Qorti ċaħdet it-talba permezz ta' digriet tad-29 ta' Jannar 2020 (fol 234), wara li rat li l-atti huma integri ladarba l-konjuġi Grech intervjenew fil-każ.

Meritu tal-każ.

Għaldaqstant,

il-Qorti

li għandha

tiċħad

l-ewwel eċċezzjoni

preliminari tal-Avukat tal-Istat.

Ir-rikorrent qed jikkontendi li d-dritt fundamentali tiegħu għal smiegħ xieraq ġie leż wara li t-tlett Imħallfin, li kienu taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017 u illi l-istess tlett Imħallfin taw bidu għall-proċedura ta' ritrattazzjoni wara li kienu ddeċidew kawża ta' appell fil-konfront tiegħu, u ma rtirawx mill-każ.

Fis- sottomissjonijiet tiegħu, r-rikorrent issottometta, li dan l-istess panel ta' tlett id-dritt Imħallfin fundamentali tar-rikorrent għal smiegħ xieraq skont l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Fis-sottomissjonijiet, ir-rikorrent jilmenta b'mod approfondit li t-tlett Imħallfin ma kellhomx jipproċedu bis-smiegħ tal-każ ta' ritrattazzjoni wara li diġà kienu ddeċidew il-każ tar-rikorrent fl-Appell u wara li taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017.

ta' deċiżjonijiet, b'hekk ġie

iddeċidew "kullana"

Fis-sottomissjonijiet tiegħu, ir-rikorrent irrefera għal diversi kawżi, fosthom tal- Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, fosthom, Scuereb k/a Xuereb vs Albania u Farrugia Gillibrand leyland Forster vs Portugal, fejn ingħad li la darba l-Imħallfin kienu diġa' esprimew l- opinjoni tagħhom fuq kwistjoni, huma ma kellhomx jerġgħu jiddeċiedu fuq l- istess kwistjoni.

Ir-rikorrent kompla jissottolinea dwar il-ħtieġa ta' indipendenza u imparzjalita` tal-Qorti, billi rrefera għall-każ De Riklin-Dingli, deċiża fis-26 ta' Ottubru 1984, kif ukoll Stajic & Schembri Wismayer vs Russia, deċiża fit-23 ta' Frar 2016 fejn ingħad: "The risk of issuing contradictory judgements was a factor that discouraged the Judge in finding the truth".

Għalhekk, ir-rikorrent ikkontenda li meta l-Imħallfin jerġgħu jiddeċiedu dwar l-istess każ, ikun ta' dannu għall- imparzjalita` meħtieġa f'deċiżjonijiet ta' din ix-xorta.

Din il-Qorti tosserva li r-referenza għall-ġurisprudenza fis-sottomissjonijiet tal- intimat jista jkollhom relevanza għall-prinċipju ta' imparzjalita` u indipendenza ta' Ġudikant, iżda mhumiex direttament applikabbli għall-każ odjern, peress li fil- każ odjern, l-ilment huwa essenzjalment dwar il-proċedura ta' ritrattazzjoni.

Il-Qorti tosserva illi, mill-ottika tal-fatti u ċirkostanzi tal-każ eżistenti kif esposti quddiemha, jidher li r-rikorrent kellu kull opportunita` sabiex jitlob ir-rikuża tal- Imħallfin ai termini tal-Artikolu 734 tal-Kap 12.

Tali talba għar-rikuża għandha ssir in limine litis sakemm ir-raġuni għar-rikuża ma tkunx inqalgħet wara, kif jiddisponi l-artikolu 739 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Infatti, fil-ġurisprudenza tagħna, hemm diversi każijiet fejn il-Qrati kellhom jikkunsidraw iċ-ċaħda ta' talba għar-rikuża fi stadju bikri tal-proċeduri f'Sede Kostituzzjonali fil-kuntest tad-dritt ta' smiegħ xieraq.

(Ara Lawrence Muxi Attard et vs Avukat Ġenerali et- deċiża mill- Qorti Kostituzzjonai fis-7 ta' Marzu 2017; Sawan and Arrigo vs Malta deċiża fl-

10 ta' Mejju 2005; L-Imħ Dottor Carmelo Bonavia Bundy Pardew vs L-Onor.

Prim Ministru et, deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-27 ta' Jannar 2014 u L-E.T. Rev. Mons. Arcisqof Giuseppe Feng pro et noe vs L-Onor Prim Ministru noe et Qorti Kostituzzjonali, deċiża fis-27 ta' Settembru 1984.)

Il-Qorti tosserva illi l-artikolu 734 tal-Kap 12 ma jeskludix raġunijiet oħra għar- rikuża ta' ġudikant.

Il-Qorti tagħraf li r-raġunijiet li għalihom ġudikant jista' jiġi rikużat milli jkompli jisma' l-każ mhumiex biss dawk imsemmija fil-liġi fl- artikolu 734 tal-Kap 12.

Iżda, jeżistu każijiet eċċezzjonali, fejn jista' jkun hemm raġunijiet serji oħra li jwasslu għar-rikuża.

(Ara Attard ManicoloZammit AgiusErasmus vs Joseph Patiniott, deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fit-18 ta' Frar 2008).

L-istitut tar-rikuża huwa maħsub biex iħares l-aħjar interessi tal-ġustizzja, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda l-jedd ta' smiegħ xieraq b'mod imparzjali u kif ukoll it-tisħiħ tal-fiduċja pubblika fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Dan il- prinċipju isib l-applikazzjoni akbar fil-qafas ta' kawża ta' natura Kostituzzjonali (Ara Dr. Alfred Rapa vs Abdilla Cunningham. Prim Ministru et deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-6 ta' Ottubru 1994).

Kif stabbilit mill-Qrati tagħna li: "Anke jekk skont id-disposizzjonijiet relattivi tal-Kap 12 ma hemmx lok għal rikuża – anzi jista' jkun hemm divjiet ta' astensjoni – iżda tista' tinħoloq sitwazzjoni fejn ikun hemm kuntrast mad-drittijiet fundamentali u kostituzzjonali tal-individwu bil-konsegwenza li dawn tal-aħħar għandhom jipprevalu fuq id-disposizzjonijiet l-oħra tal-liġi ordinarja."

(Ara Scinto vs Onor Prim Ministru noe et deċiża fl-10 ta' Ottubru 1991 Celestino et vs Onor Prim Ministru noe et deċiża fis-17 ta' Ġunju 1994 u Ghirxi vs Abdilla Cunningham. Prim Ministru et deċiża fl-1 ta' Novembru 1996.

Jirriżulta illi fil-każ li waslu għall-proċeduri odjerni, l-avukat li dak iż-żmien kien jippatroċinja lir-rikorrent kienet għamlet eċċezzjoni dwar ir-rikuża tal-Imħallfin.

Illi sussegwentement, fit-8 ta' Jannar 2018, il-Qorti tal-Appell komposta mit-tlett ġudikanti ċaħdet it-talba għar-rikuża, abbażi tal-fatt li għalkemm il-Qorti kif komposta kienet diġa' wasslet għall-konklużjoni dwar il-punt ikkontestat, bil- produzzjoni ta' dokument ġdid l-Imħallfin ser jiddeċiedu dwar punt u xenarju ġdid u għalhekk kienu ser iqisu fatti ġodda li twassal għal deċiżjoni oħra.

Jiġi osservat, li kif tajjeb eċċepit, mill-intimat Avukat tal-Istat ma saret l-ebda talba ad hoc ai termini tal-artikolu 734 u fil-proċeduri ta' ritrattazzjoni ma saritx talba għar-rikuża ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12.

Jirriżulta li kien hemm eċċezzjoni dwar ir-rikuża li ġiet respinta abbażi tal-fatt li permezz tad-dokument ġdid prodott mir-rikorrent, l-Imħallfin kienu ser jiddeċiedu dwar punt ġdid.

Għaldaqstant, ma saritx talba ad hoc kif rikjest fil-provvedimenti tal-liġi dwar ir- rikuża.

Għalhekk, fiċ-ċirkostanzi, din il-Qorti tilqa' t-tieni eċċezzjoni tal-Avukat tal- Istat.

Tilqa' wkoll in parte dak eċċepit fit-tielet eċċezzjoni tal-Avukat tal-Istat

dwar in-nuqqas tar-rikorrent, meta fil-proċeduri tar-ritrattazzjoni, ma ntavolax talba sabiex jitlob ir-rikuża tal-Imħallfin ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12.

Provvediment tas-27 ta' Frar 2017

Dwar l-ilment tar-rikorrent in konnessjoni mal-provvediment tal-Imħallfin datat 27 ta' Frar 2017, jingħad li r-rikorrent kien ippreżenta rikors sabiex iwaqqaf l- eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell li ngħatat fil-konfront tiegħu sakemm tiġi deċiża l-proċedura ta' ritrattazzjoni - l-istess Imħallfin li ddeċidew fil-Qorti tal-Appell, taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017, fejn ma laqgħux it-talba tar-rikorrent għall-waqfien tal-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Onorabbli Qorti tal-Appell.

Ir-rikorrent, permezz tal-presenti proċeduri, qed jilmenta mill- fatt illi kienu l-istess Imħallfin li ddeċidew dan il-provvediment.

Il-Qorti tosserva, l-ewwel u qabel kollox, li l-artikolu 823(1) tal-Kap 12 tal- Liġijiet ta' Malta jipprovdi illi "It-talba għar-ritrattazzjoni ma twaqqafx l- eżekuzzjoni tas-sentenza attakkata."

Fis-subinċiż 2 tal-istess artikolu 823, il- leġislatur jgħaddi beix jelenka lista eżawrenti ta' istanzi meta l-Qorti tista' twaqqaf l-eżekuzzjoni ta' sentenza.

Il-Qorti tirrileva illi hija, f'dan l-istadju, m'għħandhiex tissindika tali d-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Appell, u dana anke in vista tal-fatt li l-artikolu 823(1) suċitat huwa ċar u skjett.

Il-Qorti, għalhekk, tqis illi r-rikorrent, bl-ebda mod, ma jista' jippretendi li, minħabba l-fatt li ngħatat deċiżjoni kontrih, fis-sens li ordnat l-iżgumbrament tiegħu, Qorti għandha twaqqaf l-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell sempliċiment għaliex huwa ipproċeda bir-ritrattazzjoni.

Il-Qorti tosserva illi fid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell biex tiċħad it-talba għat- twaqqif, ma kien qed jiġi eżaminat l-ebda mertu, iżda biss it-talba għal sospensjoni, liema talba hija biss waħda proċedurali.

Għalhekk, l-ilment tar- ir-rigward, huwa evidentement rikorrent dwar vjolazzjoni imġebbed u ma jistax jingħad li hemm ksur jew vjolazzjoni meta t-talba tar- rikorrent ġiet miċħuda permezz tal-provvediment datat 27 ta' Frar 2017.

(Ara f'dan is-sens ukoll Albert Spooner noe vs L-Avukat Ġenerali, (1/2006/1) deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Ottubru 2007).

Leżjoni ta' dritt garantit mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea

Il-Qorti issa ser tgħaddi biex tistħarreġ il-mertu dwar l-ilmenti fl-ewwel u t-tieni talba tar-rikorrent, u r-relazzjoni u l-inammissibilita` o meno tat-talbiet odjerni fil- kuntest tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Fl-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea fil-Kap 319 tal-Liġijiet ta' Malta jingħad: "Fid-deċiżjoni tad-drittijiet Ċivili u tal-obbligi tiegħu jew ta' xi akkuża kriminali kontra tiegħu, kulħadd huwa ntitolat għal smiegħ imparzjali u pubbliku fi żmien raġonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali imwaqqaf b'liġi."

F'dan il-kuntest, huwa opportun illi jiġu enunċjati prinċipji dwar l-imparzjalita` u

indipendenza, meħtieġa sabiex jiġi mħares id-dritt għal smiegħ xieraq.

Sabiex jiġi determinat jekk id-dritt għas-smiegh xieraq ġie leż, il-Qorti trid teżamina jekk fil-konkret, u mhux fl-astratt, jistax jingħad li hemm jew jista' jkun jew hemm "bias" fil-ġudikant oġġettivament parzjali.

Il-prinċipju li "Justice must not only be done but must be seen to be done" trid tiġi valutata fl-isfond tal-każ partikolari. (ara Ghirxi vs Onor. Prim Ministru et PA Sede Kostituzjonali l-1 ta' Novembru 1996; E.T. Mons. Arċisqof G. Mercieca pro et vs Onor. Prim Ministru noe et, Qorti Kostituzzjonali deċiża fit-22 ta' Ottubru 1984.

tiegħu soġġettivament

hekk :

Il-Qorti Ewropeja fis-sentenza Hauschildt vs Denmark (1989) fissret ir-rekwiżiti

Għalhekk, il-Qorti tosserva, is-sempliċi biża' da parti tar-rikorrent li jista' jkun hemm nuqqas ta' imparzjalita` ma twassalx għal ġustifikazzjoni oġġettiva ta' nuqqas ta' imparzjalita`, iżda jeħtieġ li tiġi ippruvata.

(Ara f'dan is-sens Piersack case – 1 ta' Ottubru 1982 Series A no. 53 p.16, para 13).

Human Rights intqal illi:

Fis-sottomissjonijiet tal-Avukat tal-Istat ġie sottolineat, li l-fatt li Imħallef, fil- kapaċita' individwali tiegħu, jiġi msejjaħ ripetutament sabiex jiddeċiedi kawża li tolqot lill-istess persuna, mhuwiex fatt minnu nnifsu li joħloq imparzjalita`.

Lanqas jista' jimplika li l-Imħallef huwa ippreġudikat versu l-persuna li qed jiddeċiedi fil-konfront tiegħu.

Fil-każ taħt eżami, l-istess Imħallfin li ddeċidew l-Appell eventwalment iddeċidew ukoll it-talba għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Appell.

L-istess Imħallfin iddeċidew ukoll t-talba għar-ritrattazzjoni fl-istess każ.

Il-Qorti tosserva li r-rwol ewlieni tal-Qorti tal-Appell, huwa ta' Qorti ta' Reviżjoni, fejn wara eżami awtonomu tara jekk is-sentenza li minnha sar l-appell, ġietx maqtugħa b'mod tajjeb, kif ribadit fil-każ Dott. Antoinette Cauchi Borg vs L- Onorevoli Dottor Joseph Astarita – Prim Ministru et, Appell deċiża fl-14 ta' Diċembru 2018.

Min-naħa l-oħra, r-rwol ewlieni ta' Qorti fir-ritrattazzjoni huwa ferm distint minn

dak ta' Qorti ta' Reviżjoni.

IL-Qorti tinnota li l-Prinċipji li fuqhom hija imsejsa r-ritrattazzjoni jagħtu opportunita` sabiex jiġu msemmija nuqqasijiet fil-proċeduri, bil-mod elenkat taħt l-artikolu 811 tal-Kap 12, fejn tnax-il każ differenti jistgħu jitqajjmu bħala bażi għal ritrattazzjoni sabiex jiġi evalwat jekk l-Imħallef ġiex immexxi ħażin fil- ġudizzju tiegħu.

Jirriżulta illi, fil-każ odjern, ir-rikorrent, meta ppreżenta l-każ għal ritrattazzjoni

ibbaża t-talba tiegħu fuq l-artikolu 811 (k) u (l).

L-artikolu 811 tal-Kap 12 jiddisponi:

"Kawża deċiża b'sentenza mogħtija fi grad ta' appell jew mill-Qorti Ċivili, Prim' Awla, fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha, tista', fuq talba ta' waħda mill-partijiet li jkollha interess, tiġi ritrattata, wara li qabel xejn tiġi mħassra dik is-sentenza, għal waħda minn dawn ir- raġunijiet li ġejjin: … (k) jekk wara s-sentenza, jkun instab dokument deċiżiv, u li l-parti li ġġibu ma kenitx taf bih, inkella, illi bil-mezzi li tagħti l-liġi, ma setgħetx iġġibu, qabel dik is-sentenza:

… (l) jekk is-sentenza kienet l-effett ta' żball li jidher mill-atti jew mid- dokumenti tal-kawża. … Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu jitqies li hemm dak l-iżball, fil-każ biss li d-deċiżjoni tkun ibbażata fuq is-supposizzjoni ta' xi fatt li l-verita` tiegħu tkun bla ebda dubju eskluża, jew fuq is-supposizzjoni li ma jeżistix xi fatt, li l-verita' tiegħu tkun stabbilita pożittivament basta li, fil-każ il- wieħed u l-ieħor, il-fatt ma jkunx punt ikkontestat li jkun ġie deċiż bis- sentenza."

Il-Qorti tosserva li l-każ ta' ritrattazzjoni huwa intiż sabiex jiġi mistħarreġ jekk kienx hemm nuqqasijiet fil-proċedura, u di fatti, li fil-każ in eżami, ossija l- proċedura ta' ritrattazzjoni tar-rikorrent, il-Qorti tal-Appell għamlet is-segwenti osservazzjonijiet fid-deċiżjoni tagħha tal-14 ta' Diċembru 2018:

"Il-konsiderazzjoni legali li jirrigwardaw il-kwistjoni tas-smiegħ mill- ġdid ta' kawża li dwarha tkun ingħatat sentenza li saret ġudikata, jridu jimxu mal-prinċipju li r-rimedju tar-ritrattazzjoni maħsub fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili huwa wieħed straordinarju li jitħalla jintuża biss fil-każijiet u fiċ-ċirkostanzi imsemmija espressament fl-istess Kodiċi.

Minbarra dan, it-tifsira tal-istess ċirkostanzi taħthom jista' interpretazzjoni jintalab strettissima, jekk mhux ukoll b'applikazzjoni riġida li ma timxix b'xebħ jew analoġija." (fol 174).

tali rimedju, għandha

tkun waħda

ta'

Fil-każ odjern, ir-rikorrent ibbaża r-ritrattazzjoni tiegħu fuq l-artikolu 811(k) u 811(l), ossija fuq il-bażi ta' żball ta' fatt. Inoltre`, ir-rikorrent semma' li huwa beda l-proċeduri tar-ritrattazzjoni abbażi ta' dokument li ma kienx a konoxxenza tiegħu preċedentement.

Għalhekk, il-Qorti fil-proċedura tar-ritrattazzjoni, kellha tistħarreġ stat ta' fatt ġdid li għadha ma stħarrġitx, u riedet tifli dokument ġdid.

Infatti, saret referenza għall-każ Carmelo Zammit Pace et vs Direttur Ġenerali Qrati et, deċiż fil-11 ta' April 2017, fejn ġie ritenut li f'talba għal ritrattazzjoni minħabba żball ta' fatt a tenur tal-artikolu 811(l) il-ġudikant mhuwiex mitlub jinterpreta l- fatti li dwarhom ikun diġa' esprima ruħu.

Il-Qorti tosserva li hemm distinzjoni ċara u netta bejn żball ta' fatt jew żball ta' liġi, f'każijiet ta' ritrattazzjoni.

Meta t-talba għar-ritrattazzjoni hija imsejsa fuq raġunijiet li ma tkunx attribwita għal nuqqas personali tal-Imħallef, m'hemm xejn ħażin li terġa' tinstema' mill-istess Imħallef.

Tirrileva wkoll illi ma jistax jitqies illi hemm vjolazzjoni jekk l-Imħallef ikun mitlub jiġġudika l-istess każ abbażi ta' fattispjeċje ġodda.

Dan fil-fatt huwa l-każ in kwistjoni fejn Cecil Herbert Perren, fir-ritrattazzjoni sostna li sar jaf b'dokument li ma kienx a konoxxenza tiegħu.

Għalhekk, fil-proċedura tar-ritrattazzjoni l-Imħallfin kellhom jistħarrġu dokument

kompletament ġdid u ma kien hemm xejn implikat dwar żball ta' applikazzjoni tal-liġi.

Infatti, d-distinzjoni ta' żball ta' liġi jew żball ta' fatt toħroġ ċar u hija speċifikatament puntwalizzata fil-każ Albert Spooner noe vs L-Avukat Ġenerali deċiża mill-Prim Awla Qorti Ċivili Sede Kostituzzjonali fl-10 ta' Ottubru 2006 (1/2006) fejn saret referenza ampja għall-każ St. Leonard Band Club vs Malta:

Fil-kawża St. Leonard Band Club vs Malta il-Qorti Ewropea, fil-parti

konklużiva tagħha, tgħid is-segwenti:

Fil-każ Albert Spooner vs l-Avukat Ġenerali, il-Qorti ikkwotat il-parti deċiżiva tas-sentenza St Leonard Band Club vs Malta fejn il-bażi tar-ritrattazzjoni kienet jekk is-sentenza li taw l-Imħallfin tkunx applikat il-liġi ħażin u mhux dwar il-każijiet l-oħra msemmija għar-ritrattazzjoni taħt l-artikolu 811.

Dina l- Qorti, kif komposta, tosserva li fil-każ St Leonard Band Club vs Malta ingħad b'mod ċar li l-Qorti kellha tistħarreġ is-sentenza li tat preċedentament fit-30 ta Diċembru 1993 ibbażata fuq misinterpretazzjoni tal-liġi u ċioe applikazzjoni ħażina tal-liġi minnhom stess.

Għalhekk, f'dan il-każ, il-Qorti Ewropea ma qablitx illi għandhom jibqgħu l-istess Imħallfin biex jiddeċiedu r-ritrattazzjoni meta jkun hemm allegazzjoni ta' applikazzjoni ħażina tal-liġi mingħajr ma jkun hemm new and compehensive information available to the judges kif kien hemm fil-każ Bal vs Giordano.

F'dan il-kuntest, il-Qorti tqis illi għandha ssir riferenza għal każ Bal vs Switzerland deċiż fl-10 ta' Ġunju 1996, liema każ l-Qorti tqis li huwa direttament applikabbli għall-każ in eżami stante għax jitratta din il-kwistjoni ta' l-Imħallfin fi proċedura ta' ritrattazzjoni.

Fil-każ Bal vs Switzerland intqal hekk:

Ikkunsidrat dawna l-fatti u konsiderazzjonijiet kollha, il-Qorti tqis li l-allegat leżjoni ta' dritt ai termini tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-allegat ksur ta' smiegh xieraq aċċennat fl-ewwel żewġ talbiet tar-rikorrent, ma jistgħux jissusisstu u għalhekk il-Qorti m'għandhiex għalfejn tikkunsidra l-ħames talba tar-rikorrent dwar kumpens.

Finalment, għar-rigward it-tielet u r-raba' talba kif dedotti, din il-Qorti tqis, li in vista tas-suespsot, m'hemmx lok għal rimedji u għal miżuri proviżorji, kif mitlub f'dawn it-talbiet, kwindi tiċħad ukoll, it-tielet u r-raba' talba.

Konklużjoni Il-Qorti; Wara illi rat l-atti kollha proċesswali kollha ppreżentati quddiemha, Wara illi rat is-sottomissjonijiet tal-partijiet.

Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza odjerna billi: Ticħad it-talbiet kollha tar-rikorrent.

Tiċħad l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-Avukat tal-Istat.

Tilqa' l-eċċezzjonijiet kollha rimanenti tal-Avukat tal-Istat.

L-ispejjeż għall-proċeduri odjerni għandhom ikunu a kariku tar-rikorrent.

Francesco AlUsta LL.D. LL.M. (IMLI) Imħallef Rita Wallhead Deputat Reġistratur


Rat ir-rikors tas-socjeta' attrici fejn talbet sabiex il-konvenuti jigu kkundannati li

jhallsu flimkien, u in solidum, lis-socjeta' attrici s-somma ta' tmint elef, mitejn u tlieta u

erbghin Ewro u seba' centezmi (€8,243.07) bilanc ghad-debitu fil-"Consumer Loan u

"A" u Dok.

B4") flimkien ma l-imghax ulterjuri mis-27 t'Ottubru, 2017 sad-data ta' l-effettiv

pagament, liema Loans gew moghtija lilhom permezz ta' zewg skritturi private datati 18

ta' Settembru, 2007 (Dok.

"C") u 1 ta' Marzu 2005 (Dok.

U dan wara li jigi dikjarat illi sehhew wahda jew aktar mill-grajjiet imsemmija fl-

iskritturi priviat hawn fuq indikati (Dok.

"C" u "D") partikolarment, imma mhux

milli jhallsu l-pagamenti dovuti lis-socjeta' mittenti kif stipulate fl-imsemmija skrittura,

inadempjenti

fl-istess skrittura

sopraindikata, u/jew (c) hemm bidliet materjali fic-cirkostanzi ta' l-istess konvenuti li

jipperikolaw jew jaffettwaw hazing il-possibilita' tal-hlas lura tal-imsemmi debitu dovut

lis-socjeta' attrici u b'hekk il-konvenuti iddekadew mill-beneficju tat-terminu u l-

imsemmi debitu sar dovut fl-intier tieghu f'daqqa.

Bl-ispejjez inkluzi dawk ta' l-ittra ufficjali datata 30 ta' Awwissu, 2002 (Dok.

"E") u tal-

Mandat ta' Sekwestru li qed jigi pprezentat kontestwalment kontra l-konvenuti li huma

minn issa ngunti sabiex jidhru ghas-subizzjoni.

Santonocito, il-mittenti tinfurmahom li l-pagamenti minnhom mitluba jistghu jigu

accettati mill-Bank biss wara li huma jottjenu d-debita awtorizzazzjoni mill-Qorti

Illi preliminarjament l-azzjoni attrici hija preskritta ai termini tal-Artikolu

2156(d), (e) u (f) tal-Kodici Civili ta' Malta.

Illi minghajr pregudizzju ghall-ewwel eccezzjoni tal-esponenti, is-socjeta' attrici

trid tipprova kif waslet ghall-ammont minnha pretiz ta' tmint elef, mitejn u tlieta

u erbghin Euro u seba' centezmi (€8,243.07) skond il-ligi.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat in-nota ta' Andrea Dawson Seager u Carmen Dawson Seager fejn irrilevaw:

Illi b'referenza ghall-ewwel eccezzjoni taghhom fis-sens li l-azzjoni attrici hija

preskritta ai termini tal-Artikolu 2156(d), (e), u (f) tal-Kodici Civili ta' Malta, l-

esponenti jiddikjaraw permezz tal-prezenti nota illi din l-eccezzjoni qeghda

bbazata fuq is-segwenti provi li jirrizultaw mill-atti odjerni:

"Dok B3" minn fejn jirrizulta li l-ahhar depozitu mill-esponenti fuq il-kont

bankarju relattiv sar fid-9 t'April, tas-sena 2009;

1 ta' Frar, 2018 u fit-3 ta' Frar, 2018 rispettivament.

sas-26 t'Ottubru, 2017 il-credit loan kien ta' hamest elef, tlett mija sebgha u erbghin

ewro u wiehed u tletin centezmu (€5347.31).

Fuq il-consumer loan is-sinjur

Santonocito kellhom elfejn tmien mija hamsa u disghin ewro u sitta u sebghin

L-imghax qieghed jizdied kuljum bir-rata ta' 8%.

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum sabiex tigi deciza preliminarjament fuq l-ewwel

eccezzjoni ghal dak li jirrigwarda l-preskrizzjoni ai termini ta' l-Artikolu 2156 tal-

Kapitolu 16 tal-Ligjjiet ta' Malta u dan skond il-verbal ta' din il-Qorti datat 20 ta'

Ikkunsidrat:

Illi l-konvenuti ecepew fl-ewwel eccezzjoni taghhom li l-azzjoni kontra taghhom hija

preskritta ai termini tal-artikolu 2156 (d) (e) u (f) tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

fin-nota ta' sottomissjoni tal-konvenuti (a fol 42) referew ghall-istess artikolu msemmi

hawn fuq b'referenza ghal dawk id-dati fid-dokumenti esebiti f'dawn il-proceduri.

mid-dokumenti DOK B3 jirrizulta li l-ahhar depozitu sar fid-9 t'April 2009 u dawn il-

proceduri infethu fit-3 ta' Frar 2018.

Illi ghalhekk skont dak li hemm fl-artikolu 2156

tal-Kap 16 allura din l-azzjoni hija preskritta wara li ghadda t-terminu ta' hames snin.

Illi minn naha tas-socjeta attrici rrispondiet li f'dan il-kaz mhux biss ma hux preskritt

izda l-konvenuti naqqsu milli jimxu skont ma' dak li hemm fl-artikolu 2160 tal-Kap 16

tal-Ligijiet ta' Malta u ghalhekk l-ammont huwa dovut.

L-artikolu 2156 jghid hekk:

L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin:

Illi bl-emendi li gew introdotti bl-Att numru 1 tal-2017 li dahal fis-sehh fit-tlettax (13)

ta' Jannar tas-sena elfejn u sbatax (2017) dan l-Artikolu 2148 jrid jigi allaccjat mal-

Artikolu 2160 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta li jaqra kif isegwi:

(1) Il-preskrizzjonijiet imsemmija fl-artikoli 2147, 2148, 2149, 2156 u 2157, m'ghandhomx effett jekk il-partijiet li jeccepuhom, ma jaghtux gurament minn jeddhom waqt il-kawza li mhumiex debituri, jew li ma jiftakrux jekk il-haga gietx imhallsa.

(2) Jekk il-gurament jinghata mill-werrieta tal-persuna li taghha l-attur jippretendi li kien kreditur, jew minn ohrajn li l-jeddijiet taghhom gejjin minghand dik il-persuna, il-preskrizzjonijiet fuq imsemmija ma jkollhomx effett jekk huma ma jistqarrux li ma jafux li l-haga ghandha tinghata.

(3) Fil-proceduri ghall-gbir ta' debiti li ghalihom hemm referenza fil-proviso ghall-artikolu 2156, meta parti taghti gurament li hija mhijiex debitur, din trid taghti ragunijiet ghaliex qed tqis lilha nnifisha li mhijiex debitur.

Illi minn dak li jghid l-Artikolu 2160 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta is-sitwazzjoni

inbidlet tali minn kif kien qabel ma dahlu fis-sehh dawn l-emendi.

Illi f'dan il-kaz fejn

qabel kellek l-attur li jaghti l-gurament decizorju lill-konvenut, illum huwa l-konvenut

innifsu li minn jeddu jiehu l-gurament.

Din il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza

moghtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Civili nhar is-16 ta' Frar, 2018 fl-ismijiet P & S

Limited (C-4860) et -vs- Noel Smiljanic et fejn dwar il-kambjament fin-nozjoni tal-

gurament decizorju nghad is-segwenti:

Din ix-xorta ta' duttrina illum ma jidhirx li ghadha applikabbli sa fejn jirrigwarda l-artiklu 2160 tal-Kodici Civili kif emendat.

Dak li kien gurament decizorju, illum, mhux bil-fors baqa' decizorju.

Jista' jkun li gie rez fi prova bhal kull prova ohra insostenn jew in kontradittorju tal-pretensjoni fil-kawza.

Fl-ewwel lok, fejn qabel kien ikun il-kreditur li jirreferi l-gurament decizorju lid-debitur konvenut fil-kawza, is-sitwazzjoni llum hi, li galadarba eccepita l- preskrizzjoni brevi jew partikulari, huwa l-konvenut li jrid minn jeddu jghid bil- gurament waqt il-kawza, li ma jafx li hu debitur (ara artiklu 2160(1) tal-Kodici Civili).

Ghalhekk il-figura passiva tieghu fil-ligi kif kienet qabel, giet sa certu punt, trasformata f'wahda attiva bil-ligi kif inhi llum.

L-unika differenza li tezisti llum fl-artikolu in kwisjtoni, hija dik bejn djun ordinarji u dawk dovuti lill-Gvern kif imsemmija fil-proviso tal-artikolu 2156 tal-Kodici Civili.

Fil-kaz ta' debiti imsemmija fil-proviso, id-debitur irid jaghti r-ragunijiet ghalfejn ma ghandux ihallas, mentri f'debiti ohrajn din il-kwalifika ma hiex mehtiega, anke, kif ser jinghad, il-kontro-ezami tad-debitur xorta jista' jsir.'

Illi ghalhekk dak li hemm fl-Artikolu 2160 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta jitlob

ferm aktar milli dak li kien hemm qabel li sempliciment jinghad li ghaddew il-hames

Illi f'dan il-kaz il-konvenuti kull ma' ghamlu referenza kien biss ghal zewg dati ta'

meta sehhew l-ahhar pagament u dak meta infethet il-kawza.

Illi apparti dak li hemm

f'dan l-artikolu 2160, is-socjeta' attrici kienet ukoll baghtet ittra ufficjali a bazi tal-

artikolu 166A tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta fit-30 t'Awwissu 2012 fejn l-intimati

rrispondew ghaliha fil-11 ta' Settembru 2012.

Illi madankollu sabiex jirrikjedi li l-

intimat jipprevalixxi ruhu mill-preskrizzjonijiet brevi jew partikolari u dan skont ma

hemm fl-artikolu 2160 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta jrid jaghmel dawn iz-zewg

affarijiet:

(i) jixhed minn jeddu u

(ii) jaghti l-gurament waqt il-kawza li ma hux debitur.

Inghad mill-Qorti ta' l-Appell nhar is-26 ta' Jannar, 2018 fl-ismijiet Bottega Del

'Il-preskrizzjonijiet imsemmija fl-artikoli 2147, 2148, 2149, 2156 u 2157 m'ghandhomx effett jekk il-partijiet li jeccepuhom, meta jinghata lilhom il- gurament, ma jistqarrux li mhumiex debituri, jew li ma jiftakarx jekk il-haga gietx imhallsa'.

Bl-emenda li saret bl-Att 1 tal-2017 il-legislatur impona fuq il-konvenut l- obbligu li jiehu l-gurament u fin-nuqqas il-konvenut ma jkunx jista' jiehu beneficcju mill-preskrizzjonijiet qosra.

Ovvjament,i l-konsegwenzi legali li zviluppaw mill-gurisprudenza dwar il-gurament decizorju li ssemmew mill- ewwel qorti f'pagni 19 u 20 tas-sentenza, kienu japplikaw f'xenarju partikolari cjoe' meta l-attur jaghti l-gurament lill-konvenut.

Fil-kaz in ezami l-konvenuti xehedu minn jeddhom.

'Il fatt li hi l-ligi li timponi fuq il-konvenut li jixhed biex ikun jista' jinvoka l-preskrizzjonijiet qosra, ma jbiddel xejn.

Ghaldaqstant, illum irrispettivament x'jixhed il-konvenut minn jeddu meta jiehu l-gurament kontemplat fl-artikolu 2160 tal-Kodici Civili, l-attur ghandu kull dritt li jaghti prova li kien hemm interruzzjoni jew rinunzja ghall-preskrizzjoni.

Din kienet wara kollox ukoll il-posizzjoni qabel l-emenda tal-artikolu 2160 tal-Kodici Civili meta l-konvenut kien jaghzel li jixhed minn jeddu.'

Qabel l-introduzzjoni tal-emendi l-pozizzjoni kienet differenti fejn '… Jekk l- attur jaghzel il-mezz tal-gurament, u l-konvenut ikun halef skont il-ligi, l-attur ma jkunx jista jaghzel mezz iehor, billi meta l-kreditur jitlob li jinghata lid- debitur il-gurament, dan ifisser li hu qieghed jirritjieni bhala ammissibli l- preskrizzjoni eccepita u li ma kienx hemm sospensjoni jew interruzzjoni taghha, u li jrid jipprova l-mezz estrem tad-dilazzjoni tal-gurament.

B'dan il- mezz huwa jkun qieghed jirrimetti ruhu fil-kuzjenza tad-debitur.'

Illi ghalhekk mill-insenjament ta' dawn is-sentenzi hawn fuq kwotati u dak li hemm fl-

istess artikolu 2160 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta, l-intimati m'ghamlux dak mitlub u

cioe' li xehdu minn jeddhom li l-ammont ma kienx dovut.

Illi ghalhekk din l-eccezzjoni

tal-preskrizzjoni ma tistax tigi milqugha u ghalhekk qieghda tigi michuda.

Wara illi rat il-provi kollha prodotti quddiemha,

Wara illi rat in-noti ta' sottomissjonijiet ta' l-abbli difensuri taz-zewgt partijiet;

Qeghda tichad l-ewwel eccezzjoni tal-konvenuti Andrea u Carmen Obrien ghal dak li

jirrigwarda l-preskrizzjoni kif sollevata minnhom ai termini ta' l-Artikolu 2156 tal-

Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta u tghaddi sabiex tkompli tisma' l-kawza fuq il-mertu

L-ispejjez jigu decizi mas-sentenza finali.


BORD LI JIRREGOLA L-KERA

f'isimha proprju u kif

prokuratrici ta' binha

assenti minn Malta, ir-

Illum 24 ta' Novembru, 2020

Ra r-rikors promutur li jghid hekk:

"Illi huma propretarji tal-fond bin-numru seba' u

hamsin (57) fi Triq Melita, Iż-Żejtun, Malta.

Illi l-imsemmi fond jinsab mikri ghand l-intimata

Pauline Ferrante, illum versu l-kera ta' mija u

tmienja u disghin Euro u tmienja u tletin centezmu

(€198.38) fis-sena.

Illi ai termini ta' l-Artikolu 9 (a) (i) tal-Kap 69 tal-

Ligijiet ta' Malta, is-sidien rikorrenti ghandhom

dritt illi jitolbu l-permess lil dan il-Bord li jigu

awtorizzati jirriprendu lura l-pussess tal-fond hawn

fuq msemmi, u dan partikolarment peress illi l-

intimata kerrejja naqqset milli tkun puntwali fil-

Illi jigi hawnhekk dikjarat illi l-intimata kienet

tirregolarizza

l-posizzjoni

interpellazzjonijiet l-intimata baqghet inadempjenti

anke wara z-zmien preskritt kif trid il-ligi, kollox

kif ser jigi ppruvat ahjar fil-kors ta' din il-kawza.

Ghaldaqstant, ir-rikorrenti jitolbu bir-rispett illi dan

il-Bord joghgbu:

Jawtorizzhom jirripprendu lura l-pussess tal-

fond hawn imsemmi, ossia dak in-numru 57, fi

lill-intimata

zmien qasir u

perentorju sabiex tizgombra mill-istess fond

hawn fuq msemmi.

Bl-ispejjes kollha kontra l-intimat, inkluz dawk ta'

Ra r-risposta ta' l-intimata li tghid hekk:

"Illi l-esponenti tikri l-fond bin-numru seba' u

hamsin (57) fi Triq Melita, Iż-Żejtun minghand l-

atturi u ilha tghix hemm ghal aktar minn ghoxrin

Illi l-fond kien inkera lil konjugi Ferrante u l-

esponenti kienet tghix fil-fond mar-ragel u ma'

uliedha u fil-fatt dejjem kien r-ragel taghha li ha

hsieb il-kera;

Illi l-esponenti kienet separata minn mar-ragel

taghha u ghalhekk informat lill-atturi li kienet hi

li ser thallas il-kera izda dejjem talbet li tinghata

l-ktieb tal-kera sabiex tivverifika x'kien hemm

jghaddulha u fil-fatt kien ftit qabel ma fethu l-

kawza illi tawha biss kopja ta' dan il-ktieb tal-kera

li sal-lum ghadu fil-pussess taghhom u ghalhekk

kienu huma illi naqsu milli jzommu lill-esponenti

informata u jghaddulha l-ktieb tal-kera kif kienu

obbigati illi jaghmlu;

Illi jirrizulta illi fil-fatt, kif dejjem sostniet l-

esponenti u kif ser jigi ipprovat, l-ammonti li

dejjem talbu l-atturi ma kienux dovuti;

Illi l-esponenti baghtet diversi pagamenti lill-

atturi tramite l-avukat taghha izda dawn irrifjutaw

illi jsarfu ic-cekkijiet;

Illi ghalhekk it-talbiet attrici ghandhom jigi

Bl-ispejjes."

sottomissjonijiet.

Ra l-verbal tad-9 ta' Gunju 2020 fejn ir-rikorrenti ghazlu

li jistriehu fuq l-atti u ma jipprezentawx nota ta'

Ra li l-intimata prezentat nota ta' sottomissjonijiet fl-4 ta'

Ra u qies il-provi u d-dokumenti kollha prodotti.

Ra illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra

It-Talbiet u l-Eccezzjonijiet fil-qosor

Illi din hija kawza ghall-zgumbrament fejn ir-rikorrenti

qed jibbazaw il-kawza taghhom fuq kawzali wahda u

cioe li l-intimata "illi l-intimata kerrejja naqqset milli

tkun puntwali fil-hlas tal-kera" u minkejja li "l-intimata

kienet diversi drabi interpellata sabiex thallas il-kera u

tirregolarizza

l-posizzjoni

interpellazzjonijiet l-intimata baqghet inadempjenti anke

wara z-zmien preskritt kif trid il-ligi".

L-intimata teccepixxi illi hija kienet dejjem lesta li thallas

il-kera, kienu r-rikorrenti li ma sarrfux ic-cekkijiet tal-

kera, ir-rikorrenti kienu qed jitolbu ammont ta' kera aktar

minn dak dovut u ir-rikorrenti naqqsu illi jghaddulha l-

ktieb tal-kera u ghalhekk hija qatt ma setghet tkun taf l-

ammont ta' kera tassew dovut stante li kien ir-ragel

taghha li kien jiehu hsieb il-hlas tal-kera u huma kienu

Yvonne Abu Shamala xehdet permezz ta' l-affidavit fejn

iddikjarat li hi flimkien ma' uliedha huma proprjetarji tal-

fond numru sebgha u hamsin (57), fi Triq Melita, Iż-Żejtun,

Malta, liema fond jinsab mikri ghand Pauline Ferrante,

versu l-kera ta' €198.38c fis-sena.

intimata ilha ma thallas il-kera mis-sena 2011 filwaqt li

kompliet tghid li hi interpellat lill-intimata sabiex thallas

permezz ta' ittra legali tat-3 ta' Frar 2015 u permezz ta'

ittra ufficjali tal-15 ta' Gunju 2015.

Spjegat li l-ammont

dovut sa dakinhar kien €1,347.14c.

sussegwentament u permezz ta' ittra datata 22 ta' Gunju,

Ir-Rabat (Malta)-xhud spjegat li ma huwiex minnu dak li qalet l-

intimata li kien ir-ragel taghha li kien jiehu hsieb il-kera,

tant li meta bdiet tiehu hsieb il-kera hi f'Settembru 2008

kienet skopriet li s-Sinjuri Ferrante kellhom kera mhallsa

sal-14 ta' Mejju 2002 biss u l-ahhar darba li hallsu il-

konjugi Ferrante kien mis-sena 2009 sa l-1 ta' Gunju 2011.

Kompliet tghid li Pauline Ferrante qatt ma nfurmathom li

kienet isseparata minn mar-ragel, u kien wara li bdew il-

proceduri legali li skopriet dan il-fatt.

Spjegat li l-

ammont pendenti dovut, tant illi kien wara li bdew dawn

il-proceduri li ttentat thallas il-kera kollha b'lura u

ghaddiet biex tipprezenta ittra mibghuta tramite l-

konsulent legali taghha datata 11 ta' Marzu 2016 u cioe'

sitt xhur wara l-ftuh tal-kawza, izda ma sarrfet ebda

pagamenti maghmula biex ma

il-

pozizzjoni f'din il-kawza.

Ix-xhud ezebiet l-korrespondenza kollha li rciviet, liema

korrispondenza jindikaw illi l-pagament tal-arretrati sar

bin-nifs u dan wara l-ittra ufficjali tal-15 ta' Gunju 2015

[22/06/2015 – hlas akkont ta' €567.40c; 13/07/2015 –

hlas akkont ta' €400; 1/12/2015 – hlas akkont ta' €200;

11/03/2015 – hlas akkont ta' €180].

Spjegat li l-hlasijiet

saru ferm wara l-interpellazzjonijiet ghall-hlas u ma

thallas il-kera dovuta skond il-ligi b'dana li ghandha dritt

ghall-post lura.

2019 fejn spjegat li originarjament il-fond mertu ta' din

il-kawza kien ta' missier ir-ragel taghha u wara l-mewt

tal-genituri tieghu intiret minn zewgha u hutu.

tispjega li zewgha li kien jamministra u jiehu hsieb li

jigbor il-kera.

Ix-xhud qalet li ma tafx jekk zewgha kienx

jigbor il-kera minghand ir-ragel ta' l-intimata.

Spjegat li

marret thabbtilha biex tghidilha li zewgha miet fis-sena

2008 u irrizulta mir-registru li kellha mhallas biss sas-

Ziedet tghid "U kienet ilha tgħaddi ż-żmien

bija, u imbagħad anke llum l-ġurnata mhux għax biex

ninqeda b'ismu, għand Dottor Riklin-Dingli, illum l-ġurnata

Maġistrat, bagħtilhom ittri u kienet wara li nibgħat l-ittri

bl-avukat kienu jibgħatuli xi ħaġa biex jaqtgħu minn

Imma imbagħad fl-aħħar, jiena fl-eleven ('11) kelli

breast cancer, u ma stajtx nibqa' niġri warajhom jiena,

u mhux qisni ma tajtx kas, tajt kas, imma meta dan ma

ġietx

tħallas

iżjed u kont nibagħtilha bl-avukat

imbagħad.

Allura jiena ...".3

Mistoqsija ghand min jinsab il-ktieb tal-kera hija spjegat

Qalet li fis-sena

2008 hija indunat li kien hemm arretrati ta' 6 snin u

li zewgha kien miet u li ser tibda tigbor il-kera hi.

ammettiet li l-ktieb tal-kera zammitu hi u ma rritornatux

lill-intimata, u ziedet tghid li l-ktieb qatt ma intalab mill-

intimata minkejja li gew ezebiti ittri li kien baghat Dr.

Turner ghan-nom tal-intimata lir-rikorrenti li juru l-

Ix-xhud spjegat li hija rceviet cheques minghand Dr.

Turner izda qalet li fuq struzzjonijiet ta' l-avukat taghha

ma sarrfithomx biex ma taqax il-kawza.

mistoqsija jekk gietx mitluba minn Dr. Turner sabiex

rrispondiet fin-negattiv filwaqt li kompliet tghid li l-

ammont li kien qed jintalab kien korrett.

mistoqsija jekk tiftakarx li l-intimata kienet marret

Xhud: Le ma ġietx tħallas.

Ħa ngħidlek x'għamlet.

Waddbet fifty euros neqsin (– €50), u telqet tiġri u ma

Allura kif kont ser nibgħatielha l-rċevuta lura.

Av. Dr. Leontine Muscat Spiteri: Lanqas tajtha irċevuta tal-

flus li kienet tatek dakinhar?

Xhud: Bagħtulha kont il-ktieb.

Av. Dr. Leontine Muscat Spiteri: Bagħatha jew ma bagħthiex,

Daqqa tgħidilna li bagħtielha l-ktieb u daqqa

tgħidilna le.

Tista' tkun ċara.

Xhud: Skużi!

Ħa nkun ċara.

Jiena għidtlek mhux magħha

kont qed niddielja, mar-raġel tagħha.

Sakemm ir-raġel

tagħha kien għadu magħha, għax for all I know, lately

ma għadhomx flimkien, li mhux biċċa tiegħi.

Av. Dr. Leontine Muscat Spiteri: Naqblu li ġiet għandek u

ħallsitek u l-ktieb żammejtu?

Dik ma kontx żammejtha.

Dik kont bagħtulhom

l-ġurnata kif

qiegħed għandek il-ktieb?

Xhud: Għax qaluli biex nżommu.

Għaliex meta jiena kont

naf li ma hijiex mar-raġel, jiena żammejtu għax it wasn't

lilha jgħajjat.

La kellhom l-inkwiet ma għandhiex

x'taqsam miegħu hi.

Mhux lilha.4

sussegwentament ic-cens kien inqaleb f'kera.

Xehed ukoll permezz ta' l-affidavit Owen Guntrip,5 u

cioe' iben ir-rikorrenti Yvonne Guntrip li spjega li hu

proprjetarju ta' sehem indiviz mill-fond mertu ta' din il-

kawza flimkien ma' huh u ommu u li gie ghandu wara l-

mewt ta' missieru Carmelo.

Tenna li hu jikkonferma l-

kontenut ta' l-affidavit ta' ommu u jzid jghid li sakemm

kienu bdew il-kawza, l-intimata ma kinitx ghadha

rregolat il-posizzjoni taghha u sussegwentament kienu

li ma sarrfuhomx sabiex ma

jippregudikawx il-pozizzjoni fil-kaz taghhom.

Pauline Bonet xehdet in subizzjoni nhar id-9 ta' Frar

2018 fejn spjegat li hi toqghod gewwa l-fond bin-numru

57, Melita Street, Iż-Żejtun, liema fond huwa proprjeta' ta'

il-Housing Authority madwar 34 sena qabel.

Xehdet li l-

tghid li ma tiftakarx u kompliet tghid li madwar 6/7 snin

qabel kienet cemplet is-sid sabiex tistaqsi x'ammont

huwa dovut izda s-sid kellmitha bir-rabja u flok qaltilha

l-ammont li ghandha thallas, qaltilha 'Fittex tini l-kera'.

Kompliet tghid li sussegwentament ir-rikorrenti Yvonne

Guntrip baghtitilha karta fejn infurmatha bl-ammont li

kellha thallas u fin-nuqqas kienet ser tkecciha.

dan kien qabel isseparat tant li s-sid kienet ftehmet mar-

ragel taghha li kull sena kienet ser tmur tigbor il-kera izda

Kompliet tghid li sussegwentament

marret mat-tifel taghha li huwa patri u bdiet taghmel

hafna argumenti, ftehmu li kellha tmur ghal kera izda qatt

Mistoqsija jekk hi qatt pruvat thallas kera, ix-xhud

spjegat li hi kienet cempilitilha meta kienet fuq qadja

kienet naqset milli tghidilha kemm kellha thallasha.

kompliet tghid li qatt ma rceviet karti minghand ir-

rikorrenti wara li sseparat minn ma' zewgha izda qabel

Tenniet li

ammont mitlub lilha.

Hija spjegat li ghadha tghix fil-fond in kwistjoni u

mitluba tghid meta hallset kera l-ahhar hija tghid li ma

Kompliet tispjega li l-kera hija pagabbli kull

spjegat li hi kienet baghtet il-hlas mitlub lilha permezz

ta' cheque filwaqt li spjegat li kien hemm qbil fuq l-

Maġ: Jiġifieri s-Sinjura talbitek dak l-ammont, s-Sinjura

Xhud: Ehe, ehe … u kemm talbitni tajtha.

Maġ: Ok.

Av: U tiftakar illi fil-fatt inti kont tajtha ammont inqas

milli talbitek u tramite l-avukat tiegħek għedtilha issa

nibgħatlek il-kumplament?

Xhud: Le kien hemm xi ħaġa nieqsa ifimni li jiena kont

tajthomlha żejjed għax jiena kont ...

Av: Żejjed jew nieqes?

Xhud: Le żejjed … l-avukata hekk sabet li huma żejjed.7

Fid-19 ta' Ottubru, 2018 l-intimata kompliet tixhed in

subizzjoni8 fejn spjegat li l-ittri li kienet irceviet hi kienu

rrikonoxxiet li kellha thallas xi flejjes rapprezentanti kera

b'lura lir-rikorrenti filwaqt li kompliet tghid li ghaddiet

minn zmien hazin meta mietitilha bintha u sseparat minn

Yvonne Guntrip li din ta' l-ahhar kellha tigbor il-kera

minghandhom izda din qatt marret tigbor il-kera.

Mistoqsija jekk qattx iddepozitat kera l-Qorti x-xhud

lil Avukat Turner u kienet

thalli f'idejh biex

Ix-xhud ikkonfermat li meta

madanakollu qalet li ma tafx l-ammont li kien dovut

stante li l-ktieb tal-kera kien ghand ir-rikorrenti.

tikkonferma li wara li ntefhu il-proceduri odjerni

ghamlitx pagament fis-somma ta' €158 lir-rikorrenti, hija

u qalet li kienet tghaddi l-flus lill-Avukat Turner u thalli

Ix-xhud ikkonfermat li fiz-zmien li sseparat minn ma'

l-ammont il-Qorti.

Qalet li l-ewwel darba li marret ghand

l-avukat Turner kien l-ewwel darba li rceviet ittra

Qalet li zewgha kien jiehu hsieb

il-kera u meta telaq ma kinitx taf kemm kien ihallas

Tenniet li qatt ma marret biex thallasha izda

kienet irceviet karti minghand ir-rikorrenti.

Mistoqsija f'liema zmien marret timpustalha l-flus, hija

qalet qabel ma sseparat u qabel ma mietet bintha ghax ir-

rikorrenti kienet marret id-dar pero' ma tafx x'kien l-

ammont ghax zewgha kien jiehu hsieb izda tiftakar li s-

sid kienet qaltilhom li kienu tawha €50 neqsin.

Kompliet tispjega li wara li telaq zewgha, hi kienet

marret qadja gewwa L-Iklin u kienet cemplet lir-

rikorrenti sabiex tistaqsiha x'inhu l-ammont dovut u

minflok kienet qaltilha "issa nibaghtulek il-ktieb tal-kera

qaltli karta wahda naghmillek lilek u nkeccik minn

hemm"9 u sussegwentament ma ghamlitx aktar

kommunikazzjoni maghha filwaqt li spjegat li kienet

irceviet kont minghand ir-rikorrenti u kienet marret

ghand l-avukat li nfurmaha li hija obbligata thallas lir-

rikorrenti u kien ghalhekk li harget tahdem sabiex

thallasha kif fil-fatt ghamlet.

staqsiet lir-rikorrenti ghall-ktieb tal-kera sabiex tkun

tista' tara x'ammonti huma dovuti izda din qatt ma

baghtitulha u ghadu ghandha sal-lum.

Kompliet tghid li

lir-rikorrenti tant li kien jaghtiha envelope b'cheque fih u

kien jghidilha sabiex timpustah izda ma tafx jekk kienx

jissarraf u illum il-gurnata gew depozitati l-Qorti.

L-intimata Pauline Chetcuti Saliba xehdet permezz ta' l-

affidavit fejn spjegat li ilha toqghod fil-fond mertu ta' din

il-kawza ghal madwar 30 sena meta kienet hadet il-post

mill-Housing Authority u marret tghix hemm flimkien

mar-ragel taghha John Ferrante u t-tlett itfal tant li t-tfal

trabbew f'dan il-fond.

Xehdet li l-kera kien ihallasha r-ragel taghha u kellha

inkwiet kbir meta kienet mietet it-tifla taghha madwar 9

snin ilu u wara li zewgha kien telaq mid-dar.

Spjegat li

meta kien ghadu haj ir-ragel ta' Yvonne Guntrip, il-

ktieb tal-kera kien jinzamm ghandhom ghaliex meta

jhallsu l-kera, is-sur Guntrip kien jirritornah lura.

Tenniet li ftit wara li miet ir-ragel tar-rikorrenti, din ta' l-

ahhar kienet marret id-dar taghha ghall-kera u qalet li

kienet ilha ma tithallas il-kera u "fil-fatt ir-ragel baghat

il-ktieb bil-kera u xi hlas ta' kera u minn dak inhar

l'hawn qatt ma rajna l-ktieb tal-kera ghax zammietu hi u

ghadu ghandha sal-gurnata tal-lum".

Spjegat li wara ftit

li telaq ir-ragel mid-dar hi kienet cemplet lil Yvonne

Guntrip biex tistaqsi x'ammont ghandha thallas izda

din bdiet tghajjat maghha u naqset milli tghidilha tant li

rceviet ittra bl-avukat.

Qalet li sussegwentament hi

marret tiehu parir ghand l-avukat li infurma lir-rikorrenti

li l-intimata kienet lesta li thallas il-kera u ghalhekk

talabha l-ktieb tal-kera izda kienet bghatitilha biss kopja

tal-ktieb u l-avukat taghha kien qalilha li ma kienx

qieghed jaqbel mal-ammonti li gew indikati minnha.

Tenniet li hi kienet ghaddiet il-flus lill-avukat taghha

biex jhallasha u hu kien baghtilha cekkijiet, u wara li

nfethet il-kawza indunat li ma ssarrfux tant li kienet

ddepozitat l-ammont dovut permezz ta' cedola l-Qorti.

Mejju 2019 izda l-ammont li kien qieghed jigi mitlub

lilha kien ferm ghola.

Ikkonkludiet billi qalet li hi dejjem

u dejjem talbet il-ktieb tal-kera.

Dr. Ludvic Asciak xehed nhar is-7 ta' Mejju, 2019

fejn spjega li d-dokumenti li jinsabu a folio 83 et sequitur

hargu minn ghandu.

Spjega li dawk huma kopji stante li

intbaghtu bil-posta

fil-waqt

kkonferma li l-ittri intbaghtu minnu.

B'referenza ghac-

ikkonferma li huwa baghathom lir-rikorrenti bhala sid,

Spjega li dawn il-flejjes ma kinux issarrfu u

ghalhekk huwa tahom lura lill-intimata.

hemm diversi ittri mibghutin u anke tentattivi sabiex l-

intimata tinghata l-ktieb tal-kera tant li fl-ittra tat-tnejn u

it-tielet paragrafu jgħid, "għall-kumplament tal-bilanċ li

inti qiegħda titlob, il-klijenta tiegħi tixtieq tivverifika

mal-ktieb tal-kera meta int tibagħtulha."13 Ix-xhud

kompla jghid li "Naf li kien hemm perjodu fejn ma setetx

tħallas u allura qasmuhom ftit ftit".14

Fid-9 ta' Lulju, 2019 xehed Mario Muscat Monsigneur in

rapprezentanza ta' l-Awtorita' ta' Djar fejn ipprezenta

dokumentazzjoni li turi ordni ta' rekwizizzjoni fuq il-

fond fifty-seven (57), Triq Melita, Il-Birgu, kopja ta'

ircevuta tal-kera u fejn id-dipartiment ta' djar ghadda lill-

familja Ferrante din il-proprjeta'.

pussess ghadda ghand l-inkwilini fis-sena 1986.

Principji Legali u Gurisprudenza Applikabbli

It-talba tar-rikorrenti li giet notifikata lill-intimata fid-29

ta' Frar, 2016 hija bbazata fuq l-Art.

9(a) tal-Kap.

wahda mir-ragunijiet ghaliex il-Bord jista' jawtorizza lis-

sid jirriprendi l-pussess tal-fond mikri, hija appuntu "jekk

il-kerrej, fil-kors tal-kiri ta' qabel, ma jkunx hallas

puntwalment il-kera li kellu jaghti", u s-sub-inciz (i) ta'

l-istess artikolu li jispecifika illi: "il-kerrej jitqies li jkun

naqas milli jkun puntwali fil-hlas tal-kera jekk dwar kull

wahda minn zewg skadenzi jew izjed ma jkunx hallas il-

kera fi zmien hmistax-il jum minn dak in-nhar illi sid il-

kera jitolbu l-hlas".

F'dan il-kuntest issir riferenza ghas-sentenza Professur

Konietzny 2006, fejn din il-qorti qalet:

"Affermat dan, il-gurisprudenza interpretat id-dispost

tal-ligi - Artikolu 9 (a) (i) – fis-sens illi 'jehtieg li kunu

interpellazzjonijiet ghall-hlas

skadenzi diversi biex ikun hemm morozita' ("John wilson

et -vs- Paul Forster", Appell, 24 ta' Jannar 1964).

jigi spjegat illi 'konsegwentement, meta f'dan l-artikolu

wiehed ghandu jifhem li l-ligi tipprezumi li l-lokatur

jintima lill-inkwlin tieghu kull darba li dan jibqa' lura fil-

Dan l-inciz kellu allura jigi interpretat illi

bejn intima u ohra tkun skadiet ukoll it-tieni skadenza jew

aktar, b'mod li l-interpellazzjoni tkun saret f'zewg

ta' Jannar 2000)".

nhar it-22 ta' Novembru, 2002 mill-Qorti ta' l-Appell

(Inferjuri) fl-ismijiet Doris Yassin vs Paul Colombo. fejn

intqal is-segwenti:

Tajjeb li qabel kull kumment fuq dawn l-aspetti tal-

aggravju interpost flimkien ma' rivalutazzjoni tal-provi,

jigu rivizitati n-normi tal-ligi in materja ta' morozita` u

certi principji konkomitanti enuncjati fil-gurisprudenza

ta' dawn il-Qrati.

Biex ikollok morozita' a norma ta' l-Artikolu 9 (a)(i) tal-

Kap 69 jehtieg li jkunu saru zewg interpellazzjonijiet

Dejjem ghall-finijiet ta' l-istess dispost il-morozita'

tokkorri mhux bis-semplici nuqqas ta' hlas izda bin-

nuqqas ta' hlas fit-terminu preskritt dekoribbli mill-

interpellazzjoni (Vol XLVII pI p287).

Jinghad ukoll illi f'cirkostanzi simili 'l-ligi tikkuntenta

bil-morozita` fil-kors tal-kiri ta' qabel, minghajr ma

tirrestringi t-terminu ghall-ahhar kirja precedenti' (Vol

il-Qrati

taghna akkordaw

lill-

provvediment tal-ligi tifsira rigida u tnehhi xi kazijiet

interpretazzjoni pero' ma baqghetx assoluta fis-sens illi,

pruvati l-interpellazzjonijiet u n-nuqqas ta' hlas, fit-

terminu preskritt, dan kellu l-konsegwenza li l-kerrej jigi

dikjarat moruz.

ser isegwu, din l-istess interpretazzjoni giet temprata bi

hsieb innovattiv ta' gustizzja u ekwita', ir-raguni u l-bon

(i) 'F'materja ta' morozita` tal-inkwilin fil-hlas tal-kera

l-gudikant ma ghandux jiehu atteggjament assolut, fis-

sens illi, meta jivverifika ruhu l-fatt li l-inkwilin ma

hallasx puntwalment il-kera dovut ghal zewg skadenzi

ghandu bilfors jilqa' t-talba tal-lokatur biex ma jgeddidx

Commander Philip Peden', Appell, 28 ta' Jannar

(ii) 'Jekk hemm dubju fl-interpretazzjoni, dan id-dubju

il-kerrej,

li minhabba dik

interpretazzjoni l-ohra jista' jigi jitlef il-pussess tal-fond'

ghandu ghalhekk ikun ferm rigoruz fl-interpretazzjoni u

fl-applikazzjoni taghha' – 'Anthony Muscat Spiteri et –vs-

(iii) 'L-interpretazzjoni ma ghandhiex taghti lok ghal

tas-sid biex jaqbad lill-inkwilin fuq sieq wahda u ma hux

il-hsieb tal-legislatur li jrid fuq kollox li jassigura l-hlas

tal-kera dovut lis-sid fil-hin, imma ma jridx is-sanzjoni

estrema ta' l-izgumbrament tigi konsidrata l-barra mill-

kuntest tar-relazzjonijiet ezistenti bejn is-sid u l-inkwilin'

Appell, 21 ta' Mejju 1997;

(iv) Billi l-ispirtu informatur tal-ligi huwa dak li

jipprotegi lill-kerrej kontra l-abbuzi tal-lokatur, 'il-ligi

intiza biex

lill-lokatur biex

jirrexxindi

imma biss biex

jissalvagwardjah fil-hlas tal-kera' – 'Maria Darmenia

(v) Ghalhekk

jkun hemm cirkostanzi

fin-nuqqas

tieghu li. josserva l-obbligi, huwa ma jiddekadix mid-

dritt tieghu biex tigi lilu imgedda l-lokazzjoni' –

Appell, 22 ta' Ottubru 1956.

Minn dan premess wiehed irid issa jara jekk tezistix fil-

kaz in ezami xi cirkostanza gustifikatorja ghan-nuqqas

da parti ta' l-appellanti tal-hlas tal-kera meta sarulu l-

interpellazzjonijiet u jekk din ic-cirkostanza twassalx sal-

punt li tezonerah mill-konsegwenzi ta' l-inadempjenza

tieghu u mid-dekadenza tad-drittijiet tieghu.".

Ikkunsidra:

Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, l-Bord

jinnota li permezz ta' ittra legali datata 3 ta' Frar 201516,

ir-rikorrenti Yvonne Guntrip u uliedha Etienne u Owen

ammont ta' €1,124 rapprezentanti arretrati ghas-snin

2011, 2012, 2013 u 2014.

In oltre u permezz ta' ittra

ufficjali datata 15 ta' Gunju, 201517, l-istess rikorrenti

interpellaw lill-intimata sabiex thallas l-ammont ta'

€1,347.14c rapprezentanti arretrati ta' kera ghas-snin

2011, 2012, 2013, 2014 u 2015.

F'dan ir-rigward, il-Bord

mill-intimata u dan specjalment fir-rigward ta' l-ittra

ufficjali tal-15 ta' Gunju, 2015.

Madanakollu, jidher li l-

ittra mibghuta mill-intimata tramite l-konsulent legali

taghha18 flimkien mac-cheque anness ma' l-istess ittra,

intbaghtet certament qabel il-perjodu ta' hmistax mid-

data tan-notifika stante li hija datata 7 t'ijiem biss wara

d-data ta' l-ittra ufficjali.

Mill-atti jirrizulta li wara l-ewwel interpellazzjoni, l-

intimata tramite l-konsulent legali taghha baghtet ittra

indirizzata lill Yvonne Guntrip fejn giet infurmata li ma

hijiex qed taqbel ma' l-ammont mitlub u gie suggerit lilha

li ssir laqgha fil-prezenza ta' l-avukati.

Sussegwentament

u permezz ta' ittra datata 22 ta' Gunju, 201519, l-intimata

"Nikteb fuq inkarigu ta' Pauline Ferrante ta' 57, Melita

Camilleri Craus nibaghtlek is-somma ta' 567.40 Eur permezz ta

cioe' ghas-snin 2013, 2014 u 2015 a rigward il-fond 57,

Ghall-kumplament tal-bilanc li inti qeghda titlob, il-

klijenta tieghi tixtieq tivverifika mal-ktieb tal-kera meta

inti tibghatulha.".

In oltre u permezz ta' ittra datata 13 ta' Lulju, 2015 l-

Avukat Dr. Ludvic Turner ghan-nom ta' l-intimata

ta'

sussegwentament u permezz ta' ittra datata 1 ta'

Dicembru, 2015 intbaghat l-ahhar pagament ta' €20021.

Permezz ta' ittra datata 11 ta' Marzu, 2016 Dr. Ludvic

Turner ghan-nom ta' l-intimata baghat ittra lir-

rikorrenti Yvonne Guntrip bl-ahhar pagament ta'

Irrizulta wkoll li permezz ta' ittra datata 2 ta' Lulju, 2012

inbaghtet ittra lir-rikorrenti tramite l-avukat ta' l-intimata

fejn infurmaha li "il-Klijenta tieghi tixtieq li tkompli

thallas il-kera pero ma tistax taghmel dan jekk inti ma

il-ktieb

tibaghtu lili u nibghtalek Eur560".23

Il-Bord ra li l-arretrati ta' kera gew depozitati l-Qorti

permezz ta' Cedola ta' Depozitu fid-9 ta' Ottubru, 2017

fl-ammont ta' €1,381.22c.24

Il-Bord fela x-xhieda kollha b'mod specjali ta' Yvonne

Guntrip u ta' Pauline Ferrante fejn irrizulta pruvat li

inizjalment kien qieghed jigi mitlub il-ktieb ta' kera mill-

intimata stante li qabel ma sseparaw, kien ir-ragel taghha

Sussegwentament, u wara l-ewwel

interpellazzjoni, l-intimata baghtet tghid lir-rikorrenti li

ma kinitx qieghda taqbel ma' l-ammont mitlub lilha, ma

jidhirx li din l-ittra giet imwiegba u jirrizulta b'mod car

li r-rikorrenti Yvonne Guntrip naqset milli tghaddi l-

informazzjoni rikjesta mill-intimata.

In oltre u wara t-

tieni interpellazzjoni, l-intimata tramite l-konsulent legali

ghas-snin 2013, 2014 u 2015.

Il-Bord jinnota li din il-

korrispondenza saret kollha QABEL ma nfethu l-

proceduri odjerni, inkluz il-hlas, li rrizulta li s-sid

naqset milli

m'ghandux ikun li r-rikorrenti tiehu xi beneficcju minn

dak li gara gialadarba kienet hi stess li ma sarrfitx ic-

Hu veru li l-intimata setet indunat li l-flus ma

ssarrfux u ddepozitathom

il-Qorti

madanakollu wiehed irid ukoll jifhem li hemm terminu

ta' sitt xhur li matulhom wiehed jista' jsarraf cheque.

Pero' jibqa' l-fatt li kienet l-intimata stess li insistiet li

tinghata lura l-ktieb ta' kera sabiex tirregola l-posizzjoni

taghha u taghmel il-verifiki taghha dwar l-ammonti li

Jirrizulta ampjament li dan ma inghatax

lura mill-istess Yvonne Guntrip li ma kienet konsistenti

xejn fix-xhieda taghha jekk rritornatx il-ktieb jew le.

oltre, u wara li rceviet l-ittri, l-intimata mall-ewwel

irreferiet il-kaz lill-avukat u wara t-tieni interpellazzjoni

u minkejja li l-ittra taghha baqghet ma gietx imwiegba,

Il-Bord jirrileva li m'ghandux ikun li sid il-kera jipprova

jiehu vantagg min-nuqqas tieghu stess.

l-intimata baghtet hlas qabel il-15-il jum li jissemmew

fil-ligi.

Il-Bord jinnota wkoll li minkejja li l-hlas ma sarx

fl-intier, jinnota nuqqas kbir da parti tas-sid li minkejja li

giet mitluba sabiex jigu verifikati l-ammonti, din baqghet

qatt ma kkorrispondiet ma' l-inkwilina ghal dan il-ghan

u ghalhekk dan l-agir tas-sid ma ghandux ikun ta'

pregudizzju ghall-intimata.

Ghal dawn ir-ragunijiet, l-Bord qieghed jichad it-talbiet

tar-rikorrenti bl-ispejjez tal-prezenti proceduri u tal-ittri

ufficjali a karigu ta' l-istess rikorrenti.

Deputat Reġistratur