Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

l-appell intavolat appellanta huwa irritu u null, u dan proprju għaliex ma jottemporax ruħu mad-dispożizzjonijiet tas-subartikoli (2) u (3) tal-artikolu 8 tal-Kap.

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri)

Seduta tal-25 ta' Ġunju, 2021

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Elmo Insurance Limited (C 3500) kif surrogata fid-drittijiet tal-assikurat tagħha Kevin Jimenez ('is-soċjetà appellata')

Ray Aquilina Installations Company Limited (C 25775) ('is-soċjetà appellanta')

Dan huwa appell magħmul mis-soċjetà

Installations Company Limited (C 25775), hawnhekk 'is-soċjetà appellanta',

minn deċiżjoni tat-Tribunal għal Talbiet Żgħar [minn issa 'l quddiem 'it- Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Tribunal'], tal-20 ta' Jannar, 2021 [minn

'id-deċiżjoni

appellata'], li permezz tagħha t-Tribunal iddeċieda billi filwaqt li ċaħad l-

eċċezzjonijiet tas-soċjetà intimata, laqa' t-talbiet tas-soċjetà rikorrenti Elmo

Insurance Limited (C 3500) kif surrogata fid-drittijiet tal-assikurat tagħha

Kevin Jimenez, hawnhekk 'l-appellata', u ordna lill-intimata tħallas lir-rikorrenti

s-somma ta' mitejn u erbgħa u disgħin Euro u ħmistax-il ċenteżmu (€294.15)

bl-imgħax mid-data tal-preżentata tal-kawża sad-data tal-ħlas effettiv, filwaqt

li kkundanna lill-intimata tħallas l-ispejjeż tal-kawża.

Is-soċjetà rikorrenti talbet lit-Tribunal jikkundanna lis-soċjetà intimata

tħallas is-somma ta' mitejn u erbgħa u disgħin Euro u ħmistax-il ċenteżmu

(€294.15), rappreżentanti danni sofferti mill-assikurat tagħha, li għamlet tajjeb

għalihom is-soċjetà rikorrenti bħala indennizz favur l-assikurat tagħha.

Grech, l-assikurat tas-soċjetà rikorrenti kien involut f'inċident li seħħ fit-28 ta'

Marzu, 2017 ġewwa ż-Żejtun, meta kien ipparkjat fi triq partikolari, u l-vettura

tiegħu ġarrbet ħsarat konsegwenza ta' xogħlijiet li kienu qegħdin isiru mis-

soċjetà intimata, permezz tal-impjegati tagħha.

Is-soċjetà rikorrenti spjegat li hija s-soċjetà intimata li għandha tinżamm

responsabbli kemm għall-inċident kif ukoll għad-danni konsegwenzjali subiti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Is-soċjetà intimata wieġbet li hija m'għandha l-ebda għarfien dwar dan l-

inċident, u li l-ebda awtorità jew individwu ma kellimha dwar dak li seħħ.

L-

intimata ċaħdet li kienet hija li kkawżat il-ħsara fil-vettura tal-assikurat tas-

soċjetà rikorrenti u għaldaqstant irrifjutat kwalsiasi responsabbilità għal dak li

seħħ.

tagħha.

Mill-atti jirriżulta li fit-28 ta' Ġunju, 2017 kien sar rapport l-Għassa tal-

Pulizija taż-Żejtun fejn ġie allegat li kien hemm persuni li laqtu vettura

partikolari waqt li kienu qegħdin jaħdmu.

Il-kwerelant spjega li huwa kien

ipparkjat ġewwa ż-Żona Industrijali ta' Bulebel, meta rċieva telefonata sabiex

iressaq il-vettura tiegħu għaliex kien hemm xi persuni li riedu jaħdmu.

Pulizija setgħet tikkostata

l-vettura proprjetà tal-assikurat tas-soċjetà

rikorrenti (EGM 911), kellha ħsarat viżibbli fil-parti ta' quddiem tal-bonnet

Fl-affidavit tiegħu Earvin John Jimenez Wait, spjega li fit-28 ta' Ġunju,

2017 kellu l-vettura tal-għamla Seat Ibiza targata EGM 911 ipparkjata fiż-Żona

Industrijali ta' Bulebel, fiż-Żejtun, peress li dak iż-żmien huwa kien impjegat

f'fabbrika fl-istess żona.

Spjega li l-vettura ta' missieru Kevin Jimenez, li kien qed

juża x-xhud, kienet f'parking slot li tintuża prinċipalment mill-ħaddiema tal-

kumpannija fejn huwa kien impjegat, u quddiemu kien hemm container

magħluq.

Qal li huwa mar ix-xogħol u għall-ħabta ta' nofsinhar huwa ntalab

iressaq il-vettura tiegħu għaliex xi ħaddiema tal-kumpannija kellhom bżonn

aċċess għall-container.

Qal li bil-mod kif huwa kien ipparkjat, kemm min-naħa

ta' quddiem kif ukoll min-naħa ta' wara tal-vettura, kien hemm spazju

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

adegwat biex wieħed jaċċedi għall-container.

Ix-xhud spjega li sakemm mar

biex iċaqlaq il-vettura, kollega tax-xogħol tiegħu qallu li xi ħaddiema tas-

soċjetà intimata kienu laqtulu l-vettura.

Żied jgħid li meta mar fuq il-post ra

żewġ ħaddiema jgħabbu parti minn scaffolding fil-container, u dak il-ħin seta'

jara li kellu daqqa fuq il-bonnet.

Ix-xhud qal li dak il-ħin ġibed l-attenzjoni ta'

dawn il-ħaddiema, li ċemplu lis-superjur tagħhom li kien fuq l-istess lant tax-

xogħol.

Kompla jgħid li ftit wara kellmu rappreżentant tal-kumpannija intimata

fuq it-telephone, li qallu li l-kumpannija kienet ser tagħmel tajjeb għall-ħsarat li

ġarrab.

Żied jgħid li minkejja li ngħata l-assikurazzjoni li kien ser jitħallas, xorta

waħda ħass il-ħtieġa li jmur jagħmel rapport l-Għassa, u wara fetaħ claim mal-

kumpannija tal-assikurazzjoni tiegħu.

WPC 38 Graziella Formosa xehdet li l-assikurat tal-vettura kien għamel

rapport fl-Għassa tal-Pulizija in segwitu għall-inċident, u l-Pulizija kienu raw il-

ħsara li ġarrbet il-vettura.

PC 369 Jean Mark Tramboo Galea xehed li kien xogħol fl-

Għassa taż-Żejtun meta sar rapport li kien hemm xi ħaddiema fiż-Żona

Industrijali ta' Bulebel li laqtu vettura.

Earvin John Jimenez Wait fix-xhieda tiegħu qal li huwa ma rax il-ħsara ssir

fuq il-vettura tiegħu, iżda ra biss il-ħaddiema ħdejn il-vettura tiegħu, li kienu

qegħdin idaħħlu l-iscaffolding fil-container.

Qal li kien terz li qallu li l-vettura

tiegħu kienet intlaqtet, u meta huwa mar għall-vettura tiegħu kien tkellem ma'

persuni li ra fuq is-sit, kif ukoll tkellem mas-superjuri tagħhom fuq it-

Qal ukoll li huwa seta' jara l-ħaddiema jaħdmu fuq l-iscaffolding

viċin tal-vettura tiegħu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Kenneth Spiteri Farrugia, general manager mas-soċjetà intimata xehed li huwa

ma jaf xejn dwar il-każ u għandu ma kienet waslet l-ebda korrispondenza dwar

l-inċident.

Qal imma li fl-2018 kien tkellem mal-claims handler tas-soċjetà

rikorrenti, li kien qallu bil-każ.

Għad-domandi li sarulu in kontroeżami, ix-xhud

ikkonferma li f'Ġunju tal-2017, il-kumpannija rappreżentata minnu kienet

qiegħda tagħmel xi xogħol fil-fabbrika De La Rue ġewwa Bulebel.

Id-Deċiżjoni Appellata

Permezz tad-deċiżjoni mogħtija fl-20 ta' Jannar, 2021, it-Tribunal

iddeċieda l-kawża billi ċaħad l-eċċezzjonijiet tas-soċjetà intimata, laqa' t-talbiet

tar-rikorrenti u ordna lill-intimata tħallas lir-rikorrenti l-ispejjeż sofferti, bl-

imgħax mid-data tal-preżentata tal-kawża sad-data tal-ħlas effettiv, u dan

wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet:

"Ikkunsidra:

Illi l-fatti kif jirriżultaw mill-atti huma s-segwenti:

Illi l-assikurat tas-soċjetà attriċi, Kevin Jimenez, għandu karozza reġistrata fuq ismu li dakinhar tat-28 ta' Ġunju, 2017 kienet qed tintuża minn ibnu Earvin John Jimenez Wait, li kien ipparkja l-istess vettura ġewwa ż-żona industrijali ta' Bulebel, L-Imdina, fi spazju magħmul għall-parkeġġ ta' karozza.

Ħdejn il-karozza msemmija, kien hemm imqiegħed container magħluq, ukoll ġo spazju magħmul għall-ipparkeġġjar.

Illi susegwentement, għall-ħabta ta' nofsinhar, xi ħaddiema marru jgħidu lis-Sur Grech Meli li kien jeħtieġ li jċaqlaq il-karozza għaliex kien qiegħed isir xi xogħol.

Fil- frattemp, kollega tiegħu infurmah li kienu laqtulu l-karozza, u malli ħareġ jaraha, is- Sur Grech Meli seta' jikkonferma li fil-fatt il-karozza kellha daqqa fuq il-bonnet.

Is- Sur Grech Meli xehed illi dak il-ħin ġie kellmu dak li kien inkarigat mill-ħaddiema tas- soċjetà konvenuta, li kienu qed jagħmlu xi xogħol f'dak il-lant, u dak li qalulu li kien il-prinċipal tagħhom ikkonfermalhom bit-telefon li kien ħa jħallsu tal-ispejjeż.

Illi fil- Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

frattemp, Grech Meli baqa' ma tħallasx.

Ir-rapport tal-Pulizija esebit fl-atti jikkonferma dak li qal ix-xhud Grech Meli fl-affidavit tiegħu.

Illi s-soċjetà konvenuta laqgħet għat-talbiet tas-soċjetà attriċi billi qalet li hija ma kellhiex tagħrif dwar l-inċident, u fit-tieni lok, ċaħdet li għamlet xi ħsara fil-vettura in kwistjoni.

Illi t-Tribunal jinnota illi fl-affidavit ma ftakar l-ebda isem ħlief dak tas-superjur tiegħu dak iż-żmien, persuna li iżda ma kellhiex x'taqsam fl-inċident, għajr għall-fatt li mar jara l-karozza dakinhar tal-inċident.

Ma semmiex iżda min kienet il-persuna, mill-kumpannija konvenuta, li kellmitu; għalkemm fl-istqarrija li ta lill-Pulizija jindika li dan kien Kenneth Spiteri Farrugia.

Illi t-Tribunal jifhem li dan mhux xi inċident ta' kolliżjoni fejn wieħed jista' faċilment jindika liema kienu l-vetturi involuti, biex jasal għar-responsabbilità.

Hawnhekk hawn każ ta' vettura li ġiet milquta b'xi ħaġa iebsa u tgħattnilha l-bonnet.

Jirriżulta lit-Tribunal li dakinhar tal-inċident ma kien hemm ebda ħaddiema oħra jagħmlu x- xogħlijiet għajr dawk tas-soċjetà konvenuta.

Apparti dan, il-fatt li ma kienx hemm xhieda okulari tal-akkadut ma jfissirx illi s-soċjetà konvenuta m'għandhiex taħti għal din il-ħsara.

Fi kliem Grech Meli, is-soċjetà konvenuta, jew rappreżentant tagħha, kien ammetta li kellu jħallas il-ħsara hu; din il-pożizzjoni iżda ġiet eventwalment mibdula min-naħa tas-soċjetà konvenuta, biex b'hekk is-soċjetà konvenuta bdiet fl- ewwel lok tgħid li m'għandhiex tagħrif u fit-tieni lok u fl-istess nifs tgħid li ma għandhiex taħti.

Mill-mod kif is-soċjetà konvenuta baqgħet taġixxi b'attitudni evażiva fis-sens li baqgħet titlob l-informazzjoni dwar l-inċident, bħal li kieku ma taf b'xejn, jirriżulta lit-Tribunal li s-soċjetà konvenuta kienet qiegħda biss tipprova taħrab ir-responsabbilità.

Ma setax ikun illi s-soċjetà konvenuta kellha ħaddiema tagħha stess u supervisor fuq il-post u ma kienet taf b'xejn.

Dan jagħmel ix-xhieda ta' Earvin John Jimenez Wait ferm aktar verosimili u kredibbli, u eżami tax-xhieda tiegħu jipponta lejn ir-responsabbilità tas-soċjetà konvenuta.

Għalhekk fuq bażi ta' probabbilità, u wara li ġiet mogħtija iktar kredibbilità lix-xhieda ta' Jimenez Wait, għar-raġunijiet fuq imsemmija, it-Tribunal jara li s-soċjetà konvenuta għandha tinstab responsabbli għall-ħsara in kwistjoni.

Għaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeċiedi billi filwaqt li jiċħad l-eċċezzjonijiet tas- soċjetà konvenuta, jilqa' t-talbiet tas-soċjetà attriċi u jordna lis-soċjetà konvenuta tħallas lis-soċjetà attriċi s-somma ta' mitejn u erbgħa u disgħin euro u ħmistax-il ċenteżmu (€294.15), bl-imgħax mid-data tal-preżentata tal-kawża sal-ħlas effettiv.

L-ispejjeż ta' din il-kawża għandhom jitħallsu mis-soċjetà konvenuta."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Is-soċjetà appellanta ressqet l-appell tagħha mid-deċiżjoni appellata fid-

9 ta' Frar, 2021, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex,

"… jogħġobha tirrevoka u tħassar is-sentenza tat-Tribunal għal Talbiet Żgħar mogħtija fl-20 ta' Jannar, 2021 u konsegwentement tillibera lis-soċjetà konvenuta minn kull responsabbilità u ordni ta' ħlas, għar-raġunijiet hawn fuq imsemmija.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-intimati appellati."

Is-soċjetà appellanta tgħid li hija ħasset ruħha aggravata bid-deċiżjoni

li l-prova li kellha ssir mir-rikorrent li istitwixxa dawn il-proċeduri, baqgħet

L-appellanta qalet li Earvin John Jimenez Wait fix-xhieda tiegħu qal

li huwa ma ra lil ħadd jagħmel il-ħsara fuq il-vettura tiegħu, imma xi ħadd

kien qallu li kellu l-ħsara fil-vettura.

lill-foreman u lis-superjur tal-ħaddiema li kien hemm fuq is-sit, imma qal li

ma jafx il-persuni li kellem x'jisimhom, u minkejja li xehed li jaħseb li kellem

lil Kenneth Spiteri Farrugia, meta rah qal li ma jafux.

L-appellanta qalet li Kenneth

Spiteri Farrugia xehed li wara li rċieva telefonata mill-claims handler tas-soċjetà

appellata, huwa kien talab spjegazzjoni bil-miktub dwar l-inċident, liema

spjegazzjoni baqgħet qatt ma ngħatat.

Is-soċjetà appellanta qalet

għalhekk ma jistax jiġi stabbilit b'ċertezza li hemm konnessjoni bejn il-ħsara

li nstabet fuq il-vettura assikurata mas-soċjetà appellata u l-ħtija tas-soċjetà

appellanta, għaliex din hija bbażata biss

fuq allegazzjonijiet

ta'

testimonjanzi inkompleti u fuq dak li allegatament għamlu ħaddiema li qatt

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

ma ġew identifikati b'isimhom.

Żiedet tgħid li huwa prinċipju stabbilit li min

jallega jrid jipprova, u f'dan il-każ ma nġabet l-ebda prova li dak li qiegħed

jallega l-assikurat tas-soċjetà appellata huwa minnu.

L-appellanta qalet li

għalhekk kien jinkombi fuq is-soċjetà appellata li tresaq xhieda effettiva

sabiex jiġu aċċertati l-fatti, li matul il-kawża ġew ipprovduti biss mill-

assikurat, li ma rax l-inċident iseħħ, ma jafx min kellmu u lanqas ma jaf lil

Is-soċjetà appellanta qalet li l-fatt li dakinhar tal-inċident ma

kien hemm l-ebda ħaddiema oħra fuq il-post jagħmlu x-xogħlijiet, ma kellux

iwassal għall-konferma li kienu l-ħaddiema tagħha li għamlu l-ħsara, għaliex

wara kollox jista' jkun li l-ħsara fuq il-vettura kienet diġà hemm, jew saret

minn xi terz li mhux parti mill-kawża.

Ir-Risposta tal-appell

Fir-risposta tagħha s-soċjetà appellata qalet li d-deċiżjoni mogħtija mit-

Tribunal hija ġusta u timmerita konferma, filwaqt li l-appell għandu jiġi miċħud

għaliex huwa infondat fil-fatt u fid-dritt.

Preliminarjament, is-soċjetà appellata

eċċepiet li l-appell odjern huwa irritu u null, u dan għaliex l-artikolu 8(3) tal-

Kap. 380 jipprovdi li hemm dritt ta' appell fil-każijiet kollha fejn l-ammont

kalkolat skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 3(2) jaqbeż l-elf u ħames mitt

Qalet li f'dan il-każ it-talba tal-appellati kienet limitata għal

Kompliet tgħid li ai termini tal-artikolu 8(2) tal-Kap.

rimedju ta' appell indipendentement mill-ammont tat-talba, limitatament

dwar kull ħaġa li jkollha x'taqsam mal-kompetenza tat-Tribunal, fuq kull

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

kwistjoni ta' preskrizzjoni, fuq kull nuqqas ta' tħaris tal-artikolu 7(2) tal-Kap.

380, u meta t-Tribunal ikun b'mod gravi mar kontra d-dettami tal-imparzjalità

u tal-ekwità skont il-liġi, u dik l-azzjoni tkun ippreġudikat il-jeddijiet ta' min

Qalet li m'hemm xejn fl-aggravju sollevat mis-soċjetà appellanti li

jaqa' fil-parametri inkwadrati fil-liġi, u dan għaliex l-aggravju sollevat mis-

soċjetà appellanta huwa limitat għal allegat apprezzament żbaljat tal-provi

Is-soċjetà appellata qalet li ladarba l-appell huwa msejjes fuq l-

ammont ta' €294.15 u ma jissodisfa l-ebda wieħed mill-kriterji elenkati fl-

artikolu 8(2) tal-Kap.

380, din il-Qorti tal-Appell għandha tieqaf milli tieħu

konjizzjoni tiegħu.

L-appellata qalet li l-aggravju prinċipali tas-soċjetà appellanta huwa li t-

Tribunal għamel apprezzament żbaljat tal-provi miġjuba, u li minħabba f'dan l-

"apprezzament ħażin", kellu jirriżulta li l-ħsara fil-vettura tal-assikurat tas-

soċjetà appellata ma kinitx magħmula mill-ħaddiema tas-soċjetà appellanta,

iżda minn xi terz li mhuwiex parti fil-kawża.

L-appellata qalet li l-appell odjern

jikkonċerna unikament l-evalwazzjoni tal-fatti kif magħmula mit-Tribunal u dan

għaliex il-konklużjoni tat-Tribunal ma kinitx dik li stennew l-appellanti.

dan iżda ma jammontax għal 'apprezzament ħażin' tal-provi.

L-appellata qalet ukoll li mhux minnu li ma ġiet stabbilita l-ebda

konnessjoni bejn il-ħsara li nstabet fuq il-vettura tal-assikurat tas-soċjetà

appellata u l-ħtija tas-soċjetà appellanta, u dan għaliex mill-provi miġjuba kellu

jirriżulta li l-prinċipal tal-ħaddiema li kienu qegħdin jaħdmu viċin il-vettura tal-

appellat, kien ikkonferma bit-telefon li kien ser iħallas għall-ispejjeż, kif ukoll fl-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

istqarrija li l-assikurat ta lill-Pulizija, dan kien indika li kien tkellem ma' Kenneth

Spiteri Farrugia, rappreżentant tas-soċjetà appellanta.

It-Tribunal ħa konjizzjoni wkoll

tal-fatt li fil-ħin tal-inċident ma kien hemm l-ebda ħaddiema oħra qegħdin

jagħmlu xi xogħol.

It-Tribunal ikkonsidra wkoll li mill-imġiba ta' esponenti tas-

soċjetà appellanta, kemm il-ħaddiema fuq il-lant, kif ukoll ir-rappreżentanti

tagħha, riedu jaħarbu mir-responsabbilità u aġixxew b'mod evażiv.

Is-soċjetà

appellata qalet li t-Tribunal wara li ikkonsidra l-provi u qies li x-xhieda ta'

Earvin John Jimenez Wait kienet aktar kredibbli u verosimili, dan iddeċieda li s-

soċjetà appellanta għandha terfa' responsabbilità għall-inċident.

Mill-provi

jirriżulta wkoll li fir-rapport li sar lill-Pulizija, l-assikurat tas-soċjetà appellata

indika lil Kenneth Spiteri Farrugia bħala l-persuna li tkellem miegħu u li assigurah li

kien ser isir ftehim bejn is-soċjetajiet assikuratriċi rispettivi.

L-appellata qalet li

fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, ma jistax jintqal li d-deċiżjoni tat-

Tribunal kienet imsejsa fuq evalwazzjoni ħażina tal-provi, sempliċiment għaliex

il-konklużjoni tat-Tribunal ma kinitx favorevoli għas-soċjetà appellanta.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Qabel tgħaddi biex tindirizza l-aggravju sollevat mis-soċjetà appellanta,

il-Qorti sejra tgħaddi biex tindirizza

l-eċċezzjoni sollevata mis-soċjetà

appellata, li l-appell odjern huwa null għaliex jittratta ammont li huwa ferm

anqas mill-€1,500 stabbilit mill-artikolu 8(3) tal-Att dwar it-Tribunal għal

Talbiet Żgħar (Kap. 380).

Il-Qorti hawnhekk tagħmel riferiment għal dak li qalet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

il-Qorti diversament preseduta

fid-deċiżjoni

fl-ismijiet Champalin

"Ibda biex din il-Qorti ma tistax ma tagħmilx bħala osservazzjoni proċedurali illi, trattasi illi l-ammont tat-talba hu inferjuri għal €1,164.69 (din is-somma ġiet sostitwita għal €1,500 bl-Att IV tal-2016 li daħal fis-seħħ fid-19 ta' Jannar, 2016) … l-uniku rimedju li kellha s-soċjetà appellanti għall-ingress quddiem din il-Qorti kien dak li tikkwalifika l-appell tagħha taħt xi wieħed mill-ipotesijiet prefissi fis-subinċiż (2) tal-istess artikolu 8."

Fid-deċiżjoni fl-ismijiet Mirage Holdings Ltd vs Cihan Dos Santos Calcado, intqal

hekk:

"A propożitu ta' dan id-dispost tal-liġi intqal fid-deċiżjoni fl-ismijiet 'Gasan Insurance Agency Limited noe vs The Cargo Handling Company Limited' (Appell, 13 ta' Jannar, 1999), illi "hu ċar li kull rikors ta' appell li ma jkunx jaqa' fil-parametri ta' xi waħda minn dawn is-subinċiżi jkun irritu u null u għandu jiġi skartat minn din il- Qorti.

Inoltre għandu jkun ukoll ċar mill-istess rikors tal-appell illi l-appellant kellu jħossu aggravat bid-deċiżjoni tat-Tribunal in kwantu kienet tivvjola xi waħda mis- subinċiżi fuq elenkati kif dispost fl-artikolu 8 tal-istess Att Nru. V tal-1995."

F'dan il-każ l-aggravju tas-soċjetà appellanta jikkonsisti fl-allegazzjoni li

t-Tribunal għamel apprezzament żbaljat tal-provi li kellu quddiemu, u dan

għaliex fil-fehma tal-appellanta ma rriżulta minn imkien li hemm xi konnessjoni

bejn il-ħsara sofferta fil-vettura tal-assikurat tas-soċjetà appellata u l-aġir tal-

ħaddiema tagħha

li kienu qegħdin jaħdmu fil-viċinanzi ta' fejn kienet

ipparkjata din il-vettura.

L-appellanta ssostni li t-Tribunal kellu jasal għall-

konklużjoni li l-appellata ma seħħilhiex tipprova l-każ tagħha, u li jista' jagħti l-

każ li l-ħsara fuq il-vettura tal-assikurat tas-soċjetà appellata kienet hemm

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

minn qabel, jew li kienu terzi li ma kinux parti minn dawn il-proċeduri li

kkawżaw din il-ħsara.

Huwa ċar li dan l-aggravju ma jolqotx il-kompetenza tat-

Tribunal, u lanqas ma jolqot il-preskrizzjoni.

Lanqas ma jista' jingħad li dan l-

aggravju huwa b'xi mod dwar nuqqas ta' ħarsien ta' dak li jipprovdi għalih l-

artikolu 7(2) tal-Kap 380.

Jifdal li jiġi mistħarreġ għalhekk jekk jistax jintqal li

dan l-aggravju jinkwadra ruħu taħt ir-raba' parametru indikat fl-artikolu 8(2)

tal-Kap.

380, li jipprovdi għal appell f'dawk il-każijiet fejn it-Tribunal ikun mar

b'mod gravi kontra d-dettami tal-imparzjalità u tal-ekwità skont il-liġi, u b'hekk

dik l-azzjoni tkun ippreġudikat il-jeddijiet ta' min jappella.

Hawnhekk il-Qorti

tagħmel riferiment għal dak li qalet il-Qorti tal-Appell fid-deċiżjoni fl-ismijiet

"Id-dritt ta' appell fit-Tribunal għat-Talbiet Żgħar ma jestendix għal każijiet fejn hu allegat li kien hemm applikazzjoni ħażina tal-liġi mit-Tribunal ħlief fejn dan espliċitament provdut (ara RAF Limited vs Testa Joseph fenech magrin fid-9 ta' Mejju, 1997 – Imħ.

"Hu ċar li kull rikors ta' appell li ma jkunx fil-parametri ta' xi waħda minn dawn is-sub-inċiżi (8(2) (a) sa (d) jkun irritu u null u għandu jiġi skartat minn din il-Qorti ...".

Aggravji prinċipalment bażati fuq allegata interpretazzjoni u applikazzjoni ħażina tal-liġi li bl-ebda mod ma huma marbuta u addebitati lil xi nuqqas ta' imparzjalità tat-Tribunal jew ma' xi allegazzjoni li dan mar kontra d- dettami tal-ekwità kif trid il-liġi ma jaqgħux fil-parametri tal-artikolu 8(2) tal- Kapitolu 380."

Il-Qorti tqis li n-nuqqas ta' qbil da parti tal-appellanta mal-apprezzament

tal-provi li għamel it-Tribunal, ma jammontax għal ilment dwar in-nuqqas ta'

ekwità u imparzjalità tat-Tribunal.

Ċertament li bl-ebda mod ma jista' jintqal li

t-Tribunal naqas milli jevalwa l-provi kollha mressqa quddiemu, jew li dan ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 14

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

kienx imparzjali fid-deċiżjoni tiegħu, u għalhekk din il-Qorti m'għandhiex

tagħmel skrutinju mill-ġdid ta' fatti li diġà ddeċieda dwarhom it-Tribunal

ladarba ma jirriżultawx l-estremi tan-nuqqas ta' ekwità u n-nuqqas ta'

imparzjalità li jitlob il-leġiżlatur sabiex appell bħal dan ikun jista' jiġi kkonsidrat

minn din il-Qorti.

Jirriżulta li t-Tribunal ibbaża ruħu fuq il-konsiderazzjonijiet

fattwali dedotti mill-provi, u għadda għal soluzzjoni fuq il-kontroversja li kellu

quddiemu skont ir-riżultanzi, jiġifieri għamel valutazzjoni tal-provi, anki jekk il-

konklużjoni li wasal għaliha t-Tribunal hija waħda li s-soċjetà appellanta ma

taqbilx magħha.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tqis li l-appell huwa irritu u null inkwantu

mhuwiex konformi ma' dak li jiddisponi għalih s-subartikolu 8(3) tal-Kap.

għaliex l-ammont li s-soċjetà appellanta ġiet ikkundannata tħallas permezz

tad-deċiżjoni appellata huwa ta' €294.15, u għalhekk inqas mill-minimu li jitlob

dan is-subartikolu tal-liġi.

Meta mbagħad din il-Qorti kkunsidrat l-aggravju li s-

soċjetà appellanta qiegħda tressaq quddiemha, huwa ċar li l-appell ma jolqot l-

ebda wieħed mill-ipoteżijiet kontemplati mis-subartikolu 8(2) tal-Kap.

Għaldaqstant din il-Qorti ma tistax tieħu konjizzjoni tal-appell odjern.

Għar-raġunijiet premessi l-Qorti qiegħda tastjeni milli tieħu konjizzjoni tal-

appell intavolat mis-soċjetà appellanta, filwaqt li tiddikjarah irritu u null.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 14

L-ispejjeż tal-ewwel istanza għandhom jitħallsu kif deċiżi mit-Tribunal, u

dawk tal-appell odjern għandhom ikunu a karigu tal-imsemmija soċjetà

Appell Inferjuri Numru 162/2020/1 LM

Onor. Dr Lawrence De Mesquita LL.D. Imħallef Rosemarie Borg Clappara Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 14


Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Generali Maġistrat Dottor Brigitte Caniglia LL.D., LL.M (Il-Qrendi) Adv.

Illum, il-Ġimgha, 25 ta' Ġunju 2021 Rikors numru:- 1/2017BS Francis Farrugia Azzopardi għan-nom tal-imsiefra bintu Loreta Alshlash -vs- Jonathan Guazzo

Il-Qorti; Rat ir-rikors ta' Francis Farrugia Azzopardi illi talab:

Illi jiġi ordnat illi fi zmien qasir u perentorju ffissat minn dina l-Onorabbli Qorti jħallas lir-rikorrenti s-somma ta' sitt'elef seba' mija u disgħa u sebgħin ewro u disgħa u disgħin ċentezmu (€6779.99) rappreżentanti spejjeż sofferti mir-rikorrenti fl-appartament tiegħu bin-numru tlieta (3) u bl-isem 'Edel' fi

tal-ħsarat Triq Simirat, Għajnsielem, Għawdex per konsegwenza ikkaġunati mill-intimat permezz tax-xogħolijiet li l-intimat għamel fil- proprjeta tiegħu adjaċenti , kif jirriżulta mill-irċevuti li kopja tagħhom tinsab hawn annessa u kif jiġi dettaljatament pruvat fil-mori tal-kawża.

Għall-finijiet ta' kompetenza ta' dina l-Onorabbli Qorti qed jiġi dikjarat illi s-somma pretiza ma teċċedix il-limitu ta' kompetenza ta' dina l-Onorabbli Qorti.

Bl-ispejjeż u bl-inġunzjoni għas-subizzjoni.

Rat ir-risposta tal-intimat Jonathan Guazzo illi eċċepixxa:

Illi t-talbiet attriċi huma totalment infondati fid-dritt u fil-fatt stante li kien l-attur inniffsu li abbuzivament u klandestinament ħatt saff sħiħ mill-ħajt divizorju u dana bi ksur tal-liġi ċivili u kien biss meta l- konvenut ħatt is-saff tal-ħajt tiegħu, wara li avża lill-istess attur, sabiex jsaħħaħ il-pedamenti u l-istruttura tal-bini tiegħu li tali fatt sar magħruf;

Illi in oltre, u mingħajr preġudizzju, d-danni reklamati mill-attur huma eċċessivi u dana hekk kif jirriżulta mill-istejjem minnu stess prodotti u hawn markati Dok A sa Dok C kif ukoll skont ir-rapport redatt mill-Perit Steve Mazzacano D'Amato li qed jiġi hawn anness u markat Dok D.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż kontra r-rikorrenti u bl-inġunzjoni għas-subizzjoni tal-istess rikorrenti.

Rat il-kontro-talba fit-termini ta' l-Artikolu 396 et seq tal-Kap.

12 illi ppremetta:

Illi jirriżulta illi di fatti kien l-attur nomine innifsu illi mingħajr ebda permess ħatt il-hajt tad-divizjoni , u ċioe' s-saff tal-ħajt li jinsab fuq in-naħa tiegħu u dana fil-bathrooms li huwa għandu fl-appartament fil-livell ta' ground floor minn Triq Simirat u b'hekk uzurpa l-art tal- konvenut meta fil-fatt beda jagħmel uzu mill-ħajt u nofs l-art proprjeta' tal-konvenut; 2.

l-istess attur nomine rikonvenzjonat għamel dan kollu klandestinament u bi ksur tal-liġi ċivili u preċizament l-Artikolu 425 et seq tal-Kodiċi Ċivili, Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta;

Talab lil din l-Onorabbli Qorti:

Tiddikjara illi l-attur nomine rikonvenzjonat ħatt saff mill-ħajt ta' divizjoni u preċizament s-saff tal-ħajt li jinstab fuq in-naha tiegħu u dana fil-bathrooms li huwa għandu fl-appartament fil-livell ta' ground floor minn Triq Simirat mingħajr ebda permess u daħal u uzurpa l-art tal-konvenut;

Tordna sabiex b'mod immedjat l-attur nomine rikonvenzjonat jerġa

jibni s-saff tal-ħajt in kwistjoni għall-wisgħa oriġinali tiegħu.

Tawtorizza lill-konvenut sabiex huwa stess taħt id-direzzjoni ta' Perit Arkitett imqabbad għal dan il-għan minn dina l-Onorabbli Qorti jagħmel tali xogħolijiet huwa stess a spejjeż tal-attur rikonvenzjonat f'każ li l-istess attur nomine rikonvenzjonat ma jwettaqx ix- xogħolijiet imsemmija fit-terminu mpost minn dina l-Onorabbli Qorti; Bl-ispejjeż.

Bir-rizerva ta' kwalunkwe azzjoni oħra spettanti lill-konvenuti kontra tiegħek.

Rat ir-risposta tal-attur rikonvenzjonat Francis Farrugia Azzopardi għan-nom ta' bintu l-imsiefra Loreta Alshlash illi eċċepixxa:

Illi preliminarjament jiġi eċċepiet illi t-talbiet tal-konvenut kif magħmul fil-kontro-talba tiegħu ma jaqgħux fil-kompetenza ta' dina l-Onorabbli Qorti u dana peress li kull kwistjoni li għandha x'jaqsam ma' drittijiet marbuta ma' beni mmobbli, nkluż kwistjoni ta' ta' taħt uzurpazzjoni ġurisdizzjoni superjuri u dan ai termini tal-Artikolu 47(1) u (3) tal- Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

il-kompetenza

ta' art,

taqa'

Illi fit-tieni lok u t-talbiet tal-konvenut fil-kontro-talba tiegħu huma nfondati fid-dritt u fil-fatt stante li l-attur nomine nnifsu jew permezz ta' terzi ma għamel l-ebda xogħolijiet fil-ħajt ta' divizjoni kif qed jiġi allegat u fil-fatt qiegħed jiċħad kategorikament kull allegazzjoni magħmul f'dan ir-rigward mill-konvenut.

Salv eċċezzjonijiet ohra fil-fatt u fid-dritt.

Bl-ispejjeż kontra l-konvenut.

Rat id-digriet tagħha tal-31 ta' Mejju 2018 fejn wara li qieset bhala ġustifikata l-ewwel eċċezzjoni ta' l-attur għall-kontro talba, il-Qorti kif dak inhar presjeduta, ordnat illi l-atti tal-proċeduri bin-numru 1/2017 fl-ismijiet premessi, inkluż l-avviż oriġinali jiġu trasferiti lill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Generali sabiex tieħu konjizzjoni ta' dawk il-proċeduri skont il-liġi.

Rat in-nota ta' eċċezzjonijiet ulterjuri ta' Francis Farrugia Azzopardi illi eċċepixxa:

Illi l-esponenti qed jissolleva n-nuqqas ta' interess ġuridiku tal- konvenut rikonvenzjonant Jonathan Guazzo peress li permezz ta' diversi kuntratti esebiti minnu stess jidher li huwa biegħ il- proprjetajiet zviluppati minnu u għalhekk ma għadux is-sid tal- proprjeta` adjaċenti mal-fond tal-attur rikonvenzjonat nomine.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat il-verbal tas-seduta tas-17 ta' Frar 2021 fejn l-kawża tħalliet għas- sentenza għal-lum bil-fakolta' li l-partijiet iressqu nota ta' sottomissjonijiet finali.

Rat illi l-attur ma ppreżentax n-nota tas-sottomissjonijiet.

Rat illi l-konvenut ippreżenta nota tas-sottomissjonijiet fil-15 ta' Ġunju 2021 a fol 302 et seq tal-proċess wara awtorizzazzjoni permezz tad-digriet tad- 09 ta' Ġunju 2021.

Ikkunsidrat Illi l-azzjoni attriċi hija dwar rizarċiment għal danni li rrizultaw waqt illi kien qiegħed isir xogħol ta' kostruzzjoni fil-fond proprjeta` tal-konvenut konsegwenza ta' liema ġġarrfet il-binja ta' Loreta Attard.

tal-konvenut huwa dan adjaċenti għall-blokk

Loreta Attard hija l-proprjetarja tal-appartament bin-numru tlieta (3) u bl- isem 'Edel' fi Triq Simirat, Għajnsielem, Għawdex.

Dan l-appartament jifforma parti minn blokka ta' appartamenti li Francis Farrugia Azzopardi kien xtara u akkwista mill-poteri ta' Patrick Obrien.

Il-fond proprjeta` appartamenti proprjeta` tal-attur.

Francis Farrugia Azzopardi xehed illi meta kien fil-fazi tal-izvilupp u edifikazzjoni tal- binja proprjeta` tiegħu huwa kien għazel li jtella qoxra separata, iġifieri meta bena għazel li flok ma jqabbad u jingalja fil-hajt diviżorju, huwa tella' ħajt separat.

B'hekk naqqar parti mill-wisa` tal-plot tiegħu.

Ġara pero' illi f'dik il-parti fejn saru l-kmamar tal-banju il-plot djieqet b'tant illi s-servizzi sanitarji ma kinux joqgħodu sewwa.

Għalhekk, f'din il-parti tal-binja ossia fejn kienu ser jiġu l-kmamar tal-banju Francis Farrugia Azzopardi għazel illi juża l-qoxra tal-ħajt diviżorju u qabbad magħha s-servizzi sanitarji inkluż ukoll il- madum tal-kmamar tal-banju.

Waqt illi kien fil-fazi ta' zvilupp tal-proprjeta` tieghu il-konvenut kellu jhott il-hajt divizorju billi irrizulta li dan kien hajt antik u ma kienx sejjer jiflah il- binja il-ġdida.

Il-konvenut xehed illi meta beda jinħatt dan il-ħajt ma kien hemm ebda problemi għaliex irriżulta li l-konvenut kien bena qoxra separata u allura ma kienx ingalja fil-ħajt li l-konvenut jgħid illi huwa tiegħu.

Il-problema nibtet meta waslu fil-livell tal-ewwel sular tal- proprjeta` tal-attur u malli kien qiegħed jinħatt il-hajt diviżorju inkixfu l- kmamar tal-banju.

Il-konvenut jinsisti li din il-problema ma dehritx qabel u kien biss fil-fazi tal-ħatt tal-hajt illi rriżulta li f'dik il-parti tal-binja tal- attur il-ħajt ma kienx dobblu.

Il-konvenut u l-Perit Steve Mazzacano D'Amato, nkarigat ex parte mill-konvenut, jisħqu illi qabel ma beda x-xogħol ta' skavar u konstruzzjoni fil-proprjeta` tal-konvenut, huwa kienu aċċedew għall-fond tal-attur sabiex jaċċertaw il-kundizzjoni tal-binja tal-attur u jitolbu l-hruġ ta' polza ta' assigurazzjoni.

Dan iż-żmien ma rriżultalhomx illi fil-parti tal- kmamar tal-banju l-hajt kien wieħed singlu.

Il-konvenut ikkonferma wkoll illi huwa qatt ma kkonsulta mal-attur qabel ma bdew ix-xogħolijiet u lanqas

ma ħa l-permess tal-attur sabiex iħott il-ħajt divizorju.

Kien biss meta nqalgħu l-problemi illi mbagħad il-konvenut avviċina lill-attur.

Il-kwistjoni prinċipali f'dan il-każ iddur madwar il-fatt ta' jekk il-ħajt li kien jifred il-proprjeta` tal-attur minn dik tal-konvenut kienx ħajt diviżorju mizmum in komun bejn is-sidien taż-żewġ fond inkella, jekk kif jallega l- konvenut huwiex ħajt li jappartjeni unikament lilu.

Bhala fatt jirriżulta illi l-ħajt illi nħatt mill-konvenut huwa ħajt li għandu madwar tmenin (80) sena.

Ezatt ma dan il-ħajt l-attur tella qoxra separata li tibda minn isfel nett u tkompli tiela sa' fuq nett tul il-binja kollha eccetto għal dak il-parti fejn hemm il-kmamar tal-banju.

L-aktar xhieda ta' rilevanza għall-vertenza odjerna hija dik ta' Patrick Obrien li kien is-sid tal-proprjeta` li fis-sena 1994 huwa biegħ lill-attur.

Spjega illi oriġinarjament din il-proprjeta` kienet tikkonsisti f'għalqa li fiha kien hemm kamra.

Din il-proprjeta` kienet mifruda minn dik li eventwalment inxtrat mill-konvenut, permezz ta' hajt divizorju.

Fl-antik dan id-divizorju kien jikkonsisti f'hajt tas-sejjieh "mibni fin-nofs, u ċioe nofsu fuq proprejta` tiegħi li llum hija ta' Burlo!, u nofsu fuq il- proprjeta` li llum hija ta' Jonathan Guazzo."1 Peress illi dan il-ħajt kien jiġġarraf ta' spiss, Patrick Obrien avviċina lil Karmenu Obrien, is-sid tal-proprjeta` adjaċenti sabiex il-ħajt tas-sejjieħ jinħatt u minfloku jitla` hajt tal-kantun.

Patrick Obrien ha l-briga illi jsib bennej, certu Belin Manche’, li qabel inħatt il-ħajt tas-sejjieħ mar fuq il-post ha l-kejl u għamel is-sinjali sabiex jiġi assigurat illi l-hajt il-ġdid jitla' ezatt fin-nofs bejn iż-żewġ proprjetajiet.

Meta tela' dan il-hajt il-ġdid l-ispejjeż tal-ħajt inqasmu nofs bin-nofs bejn Patrick Obrien u Karmenu Obrien.

Tajjeb jingħad illi din il-kwistjoni ma tirriżultax illi ġiet regoalta permezz ta' xi att pubbliku.

L-Artikolu 410 (1) tal-Kodiċi Ċivili jistabbilixxi illi ħajt li fost l-oħrajn jaqsam għelieqi huwa meqjusa bhala komuni sakemm ma tirrizultax prova li turi l-kuntrarju.

Ix-xhieda ta' Patrick Obrien tikkonferma illi l-ħajt l-

antik li l-konvenut ikkonferma huwa l-ħajt li nħatt minnu, huwa l-ħajt li fl- antik kien jiddividi u jissepara ż-zewġ proprjetajiet in kwistjoni.

Dan il-ħajt kien mizmum in komun bejn is-sidien tal-proprjetajiet adjaċenti u d- drittijiet fuq dan il-ħajt ġew tramandati favur is-sidien il-ġodda ossia favur l-attur u favur il-konvenut li t-tnejn għandhom drittijiet ugwali li jagħmlu uzu minn dak il-ħajt.

Dan ifisser illi l-konvenut m'għandu ebda dritt li jizboq dak tal-attur.

Waqt illi kienet l-għazla tal-attur li jtella qoxra separata, dan ma jfissirx li huwa tilef id-drittijiet tiegħu fuq il-hajt komuni.

Għalhekk, ma jistax ireġi l-argument tal-konvenut illi l-ħajt li huwa ħatt huwa proprjeta` tiegħu.

Lanqas ma jreġi l-argument tiegħu illi meta l-attur uza l-ħajt diviżorju sabiex iqabbad is-servizzi sanitarji u l-madum tal- kmamar tal-banju huwa rifes u uzurpa fuq l-art tal-konvenut.

Kull ma għamel l-attur kien li bbenefika mid-dritt tiegħu tal-appoġġ mal-ħajt komuni kif del resto kellu kull dritt illi jagħmel fit-termini tal-Artikolu 413 (1) tal-Kodiċi Ċivili.

Stabbilit dan, imiss issa li l-Qorti tgħaddi għall-kwistjoni tad-danni.

L-Artikolu 415 jistabbilixxi illi: 415.

Jekk il-ħajt komuni ma jkunx tajjeb biex jerfa' l-għoli li jiżdied, dak li jkun irid igħolli għandu jibni l-ħajt kollu mill-ġdid bi spejjeż tiegħu, u kwantu għaż- żjieda fil-ħxuna, għandu jibniha fuql-art tiegħu.

Fil-kaz ta' llum jirriżulta li l-ħajt komuni ma kienx b'saħħtu bizzejjed sabiex jiflaħ il-binja l-ġdida illi ried jedifika l-konvenut u kien għalhekk illi l-ħajt inħatt u reġa nbena a spejjeż tal-konvenut stess.

Biss, skont ma' jipprovdi l-Artikolu 416 tal-Kodiċi Ċivili, il-konvenut huwa fl-obbligu illi "iħallas lill- ġar kull ħsara li dan jista' jbati minħabba t-titligħ jew il-bini mill-ġdid tal-ħajt."

L-attur xehed dwar id-diversi hsarat illi ġġarrbu fl-appartament de quo.

Irriżultat ħsara fil-bejt billi bit-tqegħdin ta' xbieki tal-ħadid fuqu ġġarraf il- membrane.

Jirriżulta wkoll, kif jidher tajjeb mir-ritratti illi f'partijiet differenti mill-appartament u l-garaxx ġew imċaqilqa xi knaten li kellhom

jerġgħu jitkaħħlu.

L-akbar ħsara pero ġġarrbet fil-kmamar tal-banju fejn inqala' l-madum u s-servizzi sanitarji.

L-attur xehed illi meta nbeda l-hajt diviżorju dan kien idjaq minn dak illi kien hemm qabel bil-konsegwenza li din l-avarija ħolqot spazju li kellu jitkaħħal.

Il-madum tal-kmamar tal- banju li tneħħa meta nħatt il-ħajt ma setax jitwaħħal lura għaliex inkiser u billi ma nstabx madum bhal dak illi diġa kien hemm imwaħħal kellu jinxtara madum ġdid li huwa differenti minn dak li kien hemm bil- konsegwenza li fil-kamra tal-banju hemm parti b'madum differenti mill- bqija tal-madum l-ieħor.

Konsegwenza tal-ħsarat kollha illi ġarrab, l-attur qiegħed jitlob ħlas għax- xogħolijiet rimedjali kollha li kellhom isiru inkluż bdil ta' saqqijiet u tindif tal-post li ntela trab u ħmieġ.

F'dan ir-rigward l-attur ippreżenta għadd ta' riċevuti li jixhdu xi spejjeż ġew inkorsi.

Komplessivament l-attur qieghed jitlob danni ammontanti għas-somma ta' €6779.99 li minnhom is-somma ta' €3908.68 tirrappreżenta u xogħolijiet sabiex tissewwa l-ħsara2 waqt illi s- somma €2871.31 tirrappreżenta ħlas ta' kera mitlufa.

L-attur xehed illi fil- mument meta ġġarrbet il-hsara l-appartament imġarraf kien mikri biss pero malli ntebaħ bil-problemi l-inkwilin hareġ mill-kirja.

Għaz-zmien kollu sakemm isewwiet il-hsara l-attur kien fl-impossibilita' illi jikri l- appartament tiegħu.

Waqt illi mix-xhieda ta' Giovanna Mercieca Hounsell jirriżulta illi l-attur kien jitlob ħlas tal-kera tal-appartament fl-ammont ta' €275 fix- xahar, l-attur fl-ebda waqt ma jindika l-ammont li kien jipperċepixxi bhala kera u lanqas ma ppreżenta ebda prova dwar kemm kien qiegħed iħallas l- inkwilin li kien hemm fl-appartament.

Mill-atti lanqas ma huwa magħruf iz-zmien għal kemm dam dan l-inkonvenjent.

Biss, da parti tiegħu l- konvenut mhux jikkontesta din il-parti tal-ispiza.

Il-kontestazzjoni tal-konvenut hija fir-rigward tal-ispejjeż inkorsi sabiex saru t-tiswijjiet.

F'dan ir-rigward ippreżenta tlett (3) stimi differenti li jkopri xogħolijiet ta' kostruzzjoni, installazzjoni ta' servizzi sanitarji u tindif.

It-total bejn dawn it-tlett riċevuti huwa ta' €1949.14.

Il-konvenut ippreżenta wkoll rapport tal-Perit Steve Mazzacano D'Amato li jistma x-xogħolijiet

2 Ara l-irċevuti a fol.

70 tal-proċess.

kollha bhala jiswew €530 eskluz il-VAT.

Tajjeb jingħad illi fix-xhieda tiegħu l-Perit Mazzacano D'Amato jghid illi huwa m'aċċediex għall-fond tal-attur sabiex jara d-danni li avveraw b'għajnejh.

Jgħid illi l-kalkoli tiegħu huwa msejsa fuq rati li ġeneralment jiġu mħallsa sabiex isiru x-xogħolijiet meħtieġa.

Da parti tieghu l-konvenut xehed illi mhix ġustifikata l-ispiza għax-xiri tal- madum u dan għaliex il-madum tal-kmamar tal-banju inqala' waħda waħda u ġie salvat kollu.

Jgħid illi l-filmat fuq il-USB drive illi pprezenta jixhed dan.

Il-Qorti rat kemm ir-ritratti li jinsabu fuq il-pendrive kif ukoll il-filmat.

Jirriżulta li hemm filmat wieħed biss.

Mill-filmat jidher illi l-attur qiegħed fil-kamra tal-banju tal-attur u waqt illi qiegħed jitkellem mal-attur ġibed filmat fejn qiegħed jindika l-parti fejn il-madum jinsab imwaħħal mal-ħajt divizorju.

Il-konvenut jinstema jispjega lill-attur x'jaqbel illi jiġri fis-sens li l-madum irid jitneħħa sabiex jerġa jsir il-hajt.

La minn dan il- filmat u lanqas mir-ritratti ma jidher jinqala l-madum.

Lanqas ma jirriżulta mqar ritratt li juri li l-madum inqala intatt.

Fin-nuqqas ta' provi l-Qorti ma tistax tistrieħ fuq il-verzjoni mogħtija mill-attur.

Lanqas ma tista' tqis bhala reali l-istima tal-Perit Scicluna meta dan lanqas biss aċċeda fuq il-post sabiex jikkostata b'għajnejh il-gravita' tas-sitwazzjoni.

Il-Qorti qieset illi l-konvenut m'għamel ebda kontro-ezami lill-attur dwar l-ispejjeż inkorsi.

Lanqas ma sar kontro-ezami tal-Perit inkarigat ex parte mill-attur kif lanqas ma sar ebda kontro-ezami lix-xhieda kollha prodotti mill-attur.

Il-konvenut ikkonċentra l-isforzi kollha tiegħu fuq provi sabiex juri li l-ħajt diviżorju huwa proprjeta' tieghu.

Fl-istess waqt naqas milli jressaq provi konkreti u reali dwar il-ħsarat kollha li avveraw u dwar it- tiswijiet konsegwenzjali.

Magħmulha dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti hija tal-fehma konsiderata illi l-pretensjoni tal-attur u l-ammont minnu mitlub huwa ġustifikat.

Tqis ukoll illi meta wieħed iqis il-hsara illi saret l- ammont mitlub mill-attur la huwa eċċessiv u lanqas jista' jingħad illi mhuwiex ġustifikat.

Il-Qorti sejra għalhekk tilqa' t-talbiet attriċi waqt illi tiċħad l-eċċezzjonijiet sollevati mill-konvenut.

Il-Kontro-Talba Permezz tal-kontro-talba l-konvenut qiegħed jitlob dikjarazzjoni illi l-attur rikonvenzjonat ħatt saff mill-hajt diviżorju.

Talab għalhekk illi l-attur jiġi ordnat jerġa' jtella l-ħajt.

L-attur rikonvenzjonat laqa' billi eċċepixxa li l-Qorti tal-Maġistrati (Sede Inferjuri) m'għandiex ġurisdizzjoni sabiex tisma' u tiddeċiedi kawża dwar uzurpazzjoni ta' proprjeta'.

Din l-eċċezzjoni ġiet sorvolata għaliex fil-mori tal-proċeduri l-Qorti kif dakinhar presjeduta ddekretat illi din l-eċċezzjoni kellha mis-sewwa u għalhekk għaddiet sabiex trazmettiet l-atti tal-kawża quddiem il-Qorti ta' ġurisdizzjoni superjuri.

Permezz tal-eċċezzjoni ulterjuri tiegħu l-attur rikonvenzjonat eċċepixxa wkoll tal-konvenut rikonvenzjonant stante illi fil-mori l-konvenut biegħ l-appartamenti kollha u m'għad għandu ebda rabta mal-binja in kwistjoni.

Hija estensiva l-ġurisprudenza illi tittratta l-kwistjoni tal-interess ġuridiku.

Jingħad illi l-interess ġuridiku:

interess ġuridiku da parti

in-nuqqas

ta'

- irid ikun attwali [jezisti fil-mument li tigi proposta l-azzjoni riferibbilment ghal ksur ta` jedd u jibqa` jezisti fil-kors kollu tal- kawza] - irid ikun dirett - irid ikun legittimu [konformi ghal dritt ta` l-attur, u mhux biss interess] - irid ikun guridiku [interess li jadixxi l-Qorti biex jottjeni dak li jitlob]

- l-azzjoni trid tkun kapaci li twassal lill-attur ghall-otteniment ta` vantagg u utilita` - ghandu jiskaturixxi minn vjolazzjoni jew theddida ta` vjolazzjoni ta` xi dritt li jappartjeni lill-attur - il-kawza li jipproponi tkun tista` tipproducilu rizultat utli jew vantaggjuz ghalih. - Irid jigi stabbilit in-ness guridiku bejn l-agir abbusiv u illegali allegatament kommess mill-konvenut u d-danni jew almenu l- pregudizzju allegatament subit mill-attur konsegwenzjali ghal tali agir - Ma jistax ikun ipotetiku, ghalkemm jista` jirreferi ghal jedd morali jew suggettiv."3

Fil-kaz ta' llum jirriżulta illi l-interess ġuridiku tal-konvenut fil-mument li nfetħet il-kawża ma baqax jissussisti matul il-kawża kollha.

Dan għaliex kif jirriżulta mill-kuntratti li ppreżenta l-konvenut rikonvenzjonanti, huwa biegħ l-appartamenti kollha fil-mori tal-proċeduri.

Għalhekk, bil-kontro- talba minnu mressqa l-konvenut m'huwa sejjer jikseb ebda vantaġġ.

Dan apparti l-fatt illi llum il-ġurnata l-ħajt reġa nbena mill-konvenut stess u m'għadx hemm lok illi tingħata ordni fis-sens kif mitluba mill-konvenut.

In ogni każ il-mertu tal-kontro-talba huwa sorvolat stante illi l-Qorti diġa' ddikkjarat illi l-ħajt mertu tal-vertenza huwa ħajt divizorju li jappartjeni nofs bin-nofs lill-attur u lill-konvenut.

Għalhekk, meta l-attur għamel uzu minn dak il-ħajt huwa m'uzurpax l-art tal-kovenut izda sempliċement uza dik il-parti tal-ħajt li bi dritt hija tiegħu.

Decide Għaldaqstant ghal dawn il-motivi u raġunijiet ġia espresso, il-Qorti sejra taqa' u tiddeċiedi din il-kawża billi:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet sollevati mill-konvenut.

Tilqa' t-talba attriċi u tordna lill-konvenut sabiex fi zmien xahar mil-lum iħallas lill-attur is-somma ta' sitt'elef seba' mija u disgħa u sebgħin ewro u disgħa u disgħin centezmu (€6779.99) rappreżentanti spejjeż sofferti mill- attur fl-appartament tiegħu bin-numru tlieta (3) u bl-isem 'Edel' fi Triq Simirat, Għajnsielem, Għawdex.

Rigward it-talbiet rikonvenzjonali: Tastjeni milli rikonvenzjonali.

Tilqa' l-eċċezzjoni ulterjuri u tiddikjara li l-konvenut rikonvenzjonanti m'għandux l-interess ġuridiku meħtieġ sabiex iressaq l-azzjoni.

Konsegwentement, tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-talbiet rikonvenzjonali.

L-ispejjeż ta' din il-kawża għandhom ikunu a karigu tal-konvenut.

tieħu konjizzjoni ulterjuri

eċċezzjoni

Dr Brigitte Caniglia sytova (ft.)

Diane Friggieri Deputat Reġistratur

Vera Galea St. John Għar-Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

mill-paragrafu (a) tas-subartikolu 16(A)1 tal-Kap.

69, huwa evidenti li t-talba għad-dispensa tas-smigħ tista' ssir biss mir- rikorrent fejn it-talba tkun għat-tkeċċija tal-inkwilin mill-kirja.

Din it-talba tal-aħħar tista' ssir sew jekk ikun hemm, u anki jekk ma jkunx hemm talba għall-ħlas ta' kera jew xi korrispettiv ieħor dovut jew bħala danni għal xi kumpens ̶ huwa evidenti li t-talba tal-aħħar ma tistax issir indipendentement mill-ewwel talba għall-iżgumbrament tal-inkwilin, kif allura seħħ fil-proċeduri odjerni meta l-appellanti taw lura lis-soċjetajiet appellati ċ-ċwievet u l-pussess vakanti tal-fond ̶ ġaladarba t-talba għall-iżgumbrament ma baqgħetx waħda valida fiċ-ċirkostanzi, tant li l-Bord għaraf li jastjeni milli jieħu konjizzjoni ulterjuri tagħha, it-talbiet l-oħra tas-soċjetajiet appellati kellhom jiġu deċiżi permezz tal-proċeduri ordinarji

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-25 ta' Ġunju, 2021

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

KPJ Company Ltd (C 56016) u TEN Star Properties Ltd (C 35437) ("l-appellati")

Life in Malta Ltd (C 61115) Adalberto Mizzi Cremona Bunting (K.I. nru 0688680A) u Lilian ow Flynn (K.I. nru 7229658A) ("l-appellanti")

Dan huwa appell magħmul mill-intimata Lilian ow Flynn (K.I.

nru 7229658A) [minn issa 'l quddiem "l-appellanta Flynn"], kif ukoll l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

intimati Life in Malta Ltd (C 61115) u Adalberto Mizzi Cremona Bunting (K.I. nru

7229658A) [minn issa 'l quddiem it-tliet intimati flimkien "l-appellanti"] mis-

sentenza mogħtija fit-12 ta' Frar, 2021, [minn issa 'l quddiem "is-sentenza

appellata"] mill-Bord li Jirregola l-Kera [minn issa 'I quddiem "il-Bord"] li

permezz tagħha ddeċieda t-talbiet tar-rikorrenti KPJ Company Ltd (C 56016) u

Ten Star Properties Company Ltd (C 35437) [minn issa 'l quddiem "is-

soċjetajiet appellati"] fil-konfront tagħha kif ġej:

"...Il-Bord qiegħed fil-konfront tal-intimata Lilian ow Cassar Flores (1) jilqa' l-ewwel talba u ċioé t-talba għad-dispenza tas-smigħ, u (2) jilqa' t-tieni talba u ċioé għat- terminazzjoni tal-kuntratt ta' kera, u (3) fir-rigward tat-tielet talba stante li l- partijiet iddikjaraw li s-sidien ingħataw iċ-ċwievet tal-proprjetà mertu tal-kawża fl-4 ta' Frar 2021 kif ukoll il-pussess vakanti tal-imsemmi fond, il-Bord jiddikjara li jastjeni milli jieħu konjizzjoni ulterjuri dwar it-tielet talba għall-iżgumbrament mill- imsemmi fond, u (4) jilqa' r-raba', l-ħames, is-sitt, is-seba' u t-tmien talbiet fil- konfront tal-imsemmija intimata, bl-ispejjeż tal-preżenti proċedura, tal-ittra uffiċjali 4242/2020 u tal-mandat ta' sekwestru numru 1763/2020 a karigu tal-istess intimata".

Il-fatti tal-appell odjern jirrigwardaw ftehim li ġie ffirmat bejn il-partijiet

fis-6 ta' Diċembru, 2019, fejn is-soċjetajiet appellati kkonċedew lill-appellanti

taħt titolu ta' kera l-fond ossia guesthouse bl-indirizz 60, Triq il-Wilġa,

Paceville, San Lawrenz, [minn issa 'l quddiem "il-fond"] għal perijodu ta' ħames

snin mill-1 ta' Frar, 2020 sal-31 ta' Jannar, 2025, fejn l-ewwel tliet snin kellhom

ikunu di fermo u l-aħħar sentejn di rispetto, bil-kera annwali li fil-bidu tal-kirja

kellha tkun ta' €255,000 flimkien mat-taxxa fuq il-valur miżjud, u skont dawk

il-pattijiet u l-kundizzjonijiet l-oħra hemm imfissra.

Ġara li l-ewwel kera ta'

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

€25,075 għax-xahar ta' Frar tħallset bil-quddiem kif miftiehem,

sussegwentement

l-appellanti ħallsu biss parti mill-kera dovuta u dan

tardivament, filwaqt li kien irriżulta wkoll kont pendenti għas-servizzi tad-dawl

u tal-ilma.

Fil-frattemp il-fond kien jinsab magħluq u fi stat ta' abbandun u

għalkemm l-appellanti ġew interpellati anki permezz ta' ittra uffiċjali sabiex

jonoraw l-obbligi tagħhom, huma baqgħu inadempjenti u baqgħu jżommu ċ-

ċwievet tal-fond.

Is-soċjetajiet appellati għalhekk intavolaw proċeduri quddiem il-Bord

permezz tal-preżentata ta' rikors fil-15 ta' Diċembru, 2020 fejn wara li

ddikjaraw li sakemm huma jafu l-appellanti ma kellhom l-ebda difiża leġittima

għat-talbiet tagħhom, talbu sabiex il-Bord:

Jgħaddi biex jiddeċiedi din il-kawża bid-dispensa tas-smigħ a tenur tal-artikolu 16A tal-Kap.

69 tal-Liġijiet ta' Malta;

Jiddikjara t-terminazzjoni tal-kuntratt ta' lokazzjoni datat 6 ta' Diċembru 2019 bejn il-partijiet;

Jordna l-intimati jiżgumbraw immedjatament mill-fond 60, Triq il-Wilġa, Paceville, San Lawrenz jew entro terminu qasir u perentorju illi jiġi prefiss minn dan il-Bord;

Jiddikjara l-intimati bħala debituri in solidum tas-soċjetajiet esponenti għas- somma ta' mitejn sitt elef sebgħa u ħamsin Ewro u ħamsin ċenteżmi (€206,057.50) rappreżentanti arretrati ta' kera għall-perijodu bejn Marzu 2020 u Diċembru 2020;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

Jikkundanna l-intimati in solidum iħallsu lis-soċjetajiet esponenti s-somma ta' mitejn sitt elef sebgħa u ħamsin Euro u ħamsin ċenteżmi (€206,057.50) flimkien mal-imgħax mid-data ta' kull skadenza sad-data tal-ħlas effettiv;

Jiddikjara l-intimati in solidum għandhom iħallsu lis-soċjetajiet esponenti s- somma ta' sitt elef, tliet mija wieħed u tletin Euro u sebgħa u għoxrin ċenteżmi (€6,331.27) rappreżentanti l-kont tad-dawl u l-ilma għaż-żmien li fih il-fond in kwistjoni kien mikri lill-intimati jew fil-pussess tagħhom;

Jikkundanna l-intimati in solidum iħallsu lis-soċjetajiet esponenti s-somma ta' tliet mija wieħed u tletin Euro u sebgħa u għoxrin centeżmi (€6,331.27) rappreżentanti l-kont tad-dawl u l-ilma għaż-żmien li fih li fih il-fond in kwistjoni kien mikri lill-intimati jew fil-pussess tagħhom;

Jiddikjara l-intimati in solidum responsabbli għall-ħlas tal-perijodu rimanenti di fermo li jammonta għal sitt mija wieħed u erbħhin elf disa' mija u għoxrin Euro (€641,920);

Jikkundanna l-intimati in solidum iħallsu lis-soċjetajiet esponenti il-perijodu rimanenti di fermo fl-ammont ta' sitt mija wieħed u erbgħin elf disa' mija u għoxrin Euro (€641,920);

Bl-ispejjeż kontra l-intimati, inkluż tal-ittra uffiċjali 4242/2020 u tal-mandat ta' sekwestru numru 1763/2020 preżentat kontestwalment li huma minn issa nġunti għas-subizzjoni u b'riserva a favur tas-soċjetajiet esponenti għal kwalsiasi azzjoni ulterjuri spettanti lilhom skont il-liġi kontra l-intimati."

Wara li l-intimata Mendes naqset milli tidher waqt l-udjenza tat-12 ta'

Frar, 2021, il-Bord iddeċieda billi laqa' it-talba għad-dispensa tas-smigħ fir-

rigward tagħha u għadda sabiex ta sentenza fil-konfront tagħha.

Il-Bord wasal għas-sentenza appellata wara li għamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

"Illi ai termini tal-artikolu 16A, il-Bord fl-ewwel smigħ tal-kawża jrid jagħmel eżami ta' dak sottomess quddiemu.

Dan perὸ jista' jasal biss sal-grad tal-prima facie partikolarment fil-każ in eżami fejn l-intimati la ressqu nota ta' oġġezzjonijiet u l- ebda wieħed minnhom ma kkonferma l-posizzjoni tiegħu u li għandu difiża valida x'jagħmel bil-ġurament.

Illi in oltre lanqas ġie pruvat xort'oħra kif rikjest taħt l-Artikolu 16A (5).

Illi għalhekk dan il-Bord irid jiddeċiedi fuq dan li għandu quddiemu u ċioé is- segwenti:

(1) L-intimata Lilian ow Cassar Flores ma dehritx quddiem dan il-Bord biex tikkontesta t-talba.

Il-Bord m'għandux għalfejn jidħol fil-kwistjoni ta' mandat o meno li seta' ingħata lill-intimat stante illi l-Artikolu 16A ma jippermettix dan.

In oltre fl-iskrittura tal-kirja l-intimata dehret personalment u f'isem il- kumpannija intimata.

(2) Illi l-intimat deher u għalhekk il-posizzjoni tiegħu tista' tkun differenti.

them' u għalhekk rappreżentanza rappreżentanza tal-istess soċjetà f'dawn il-proċeduri.

l-intimat kif deher skrittura għadnu wkoll

il-Bord huwa tal-fehma

fl-imsemmija

tas-soċjetà

Għaldaqstant il-Bord qiegħed jiddikjara illi fil-konfront tal-intimata Lilian ow Cassar Flores il-proċedura tal-giljottina għandha tiġi milqugħa fin-nuqqas tagħha li tidher quddiem il-Bord u tikkontesta t-talba, filwaqt illi jiddikjara illi l-intimati l- oħra ressqu raġunijiet biżżejjed biex juru li jista' għandhom eċċezzjonijiet validi xi jressqu.

Għal dawn ir-raġunijiet il-Bord jilqa' t-talba għad-dispensa tas-smigħ fir-rigward tal-intimata Lilian ow Cassar Flores u jikkonċedi lill-intimati l-oħra għoxrin jum għall-preżentata tan-nota ta' eċċezzjonijiet tagħhom."

L-appellanti ppreżentaw ir-rikors tal-appell tagħhom fit-3 ta' Marzu, 2021

fejn talbu lil din il-Qorti sabiex tirrevoka s-sentenza appellata u tibgħat l-atti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

lura lill-Bord sabiex dan jammetti lill-appellanti Flynn fl-eċċezzjonijiet li din

tkun tixtieq tagħmel sabiex tikkontesta t-talbiet tas-soċjetajiet appellati, u dan

bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-istess soċjetajiet appellati.

Dawn huma l-

aggravji tagħhom: (a) ġaladarba l-pussess vakanti tal-fond kien ingħata lura lis-

soċjetajiet appellati, il-proċedura kontemplata fil-para. (a) tas-subartikolu

16A(1) tal-Kap.

69 ma kinitx iktar applikabbli; (b) mat-talbiet li ressqu s-

soċjetajiet appellati lill-Bord hemm uħud li mhumiex kontemplati fl-imsemmi

paragrafu tal-Kap.

69; (ċ) l-obbligazzjonijiet naxxenti mill-iskrittura tal-kirja ma

setgħux jiġu spezzettati bejn l-inkwilini appellanti; (d) il-Bord ma kienx korrett

meta m'aċċettax li l-appellanti Mendes kienet rappreżentata minn żewġha u

anki mill-avukat tagħha;

Ir-Risposta tal-Appell

Is-soċjetajiet appellati wieġbu fil-15 ta' Marzu, 2021 fejn ressqu r-

raġunijiet tagħhom għaliex is-sentenza appellata hija waħda tajba u għandha

tiġi kkonfermata.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tikkonsidra l-aggravji mressqa mill-

appellanti, flimkien mas-sottomissjonijiet magħmula mis-soċjetajiet appellati

fit-tweġiba tagħhom, u dan fid-dawl tas-sentenza appellata.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

L-appellanti qabelxejn jirrilevaw li tmint ijiem qabel l-ewwel dehra

quddiem il-Bord, jiġifieri fl-4 ta' Frar, 2021, huma kienu taw lura lis-soċjetajiet

appellati l-pussess vakanti tal-fond u kien għalhekk li l-Bord astjena milli jieħu

konjizzjoni

tas-soċjetajiet appellati għall-iżgumbrament

tagħhom.

B'hekk huma jikkontendu li l-proċedura sommarja kif kontemplata

fil-para. (a) tas-subartikolu 16A(1) tal-Kap.

69 ma kinitx għadha aktar

applikabbli u għalhekk huma jħossuhom aggravati bil-fatt li l-Bord naqas milli

jiddikjara li l-kawża kellha titkompla skont il-proċedura normali.

Is-soċjetajiet

appellati min-naħa tagħhom jikkontendu li din is-sottomissjoni kellha ssir

quddiem il-Bord u ma setgħetx titressaq f'dan l-istadju.

Il-Qorti tibda billi tgħid li jekk huwa minnu li kif allegat, l-appellanti

qegħdin jagħmlu s-sottomissjoni inkwistjoni l-ewwel darba f'dawn il-proċeduri,

ma jirriżulta l-ebda ostakolu legali li jimpeddihom milli jagħmlu dan.

billi tirrileva li l-appellanti għandhom raġun.

Tikkonsidra li mhux kontestat il-

fatt li l-appellati kienu ngħataw lura ċ-ċwievet tal-fond flimkien mal-pussess

vakanti tiegħu qabel l-ewwel data tas-smigħ quddiem il-Bord.

Għalhekk, kif

sewwa jirrilevaw l-appellanti u kif sewwa ddeċieda l-Bord, ma kien hemm l-

ebda ħtieġa ta' sentenza dwar it-talba tal-appellati għall-iżġumbrament tal-

appellanti u b'hekk il-Bord astjena milli jieħu konjizzjoni ulterjuri tat-talba

tagħhom.

Mill-paragrafu (a) tas-subartikolu 16(A)1 tal-Kap.

69, huwa evidenti li t-

talba għad-dispensa tas-smigħ tista' ssir biss mir-rikorrent fejn it-talba tkun

għat-tkeċċija tal-inkwilin mill-kirja.

Il-paragrafu tal-liġi jkompli jgħid li din it-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 9

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

għall-ħlas ta' kera jew xi korrispettiv ieħor dovut jew bħala danni għal xi

B'hekk huwa evidenti

li t-talba

tal-aħħar ma

ċwievet u l-pussess vakanti tal-fond.

Ġaladarba t-talba għall-iżgumbrament ma

baqgħetx waħda valida fiċ-ċirkostanzi, tant hu hekk li l-Bord għaraf li jastjeni

kellhom jiġu deċiżi permezz tal-proċeduri ordinarji, u dan ukoll fil-konfront tal-

Hawnhekk il-Qorti ma tistax ma tosservax li skont is-

subartikolu 16(A)1 tal-Kap.

69, it-talbiet 2, 6, 7, 8 u 9 magħmula lill-Bord fir-

rikors promotur, mhumiex permessi li jsiru taħt il-proċedura sommarja

Iġifieri hawn ukoll l-appellanti għandhom raġun meta jgħidu li

dawn it-talbiet ma setgħux jiġu deċiżi fil-konfront tal-appellanti Mendez

permezz tad-dispensa tas-smigħ.

Għaldaqstant

il-Qorti ssib

li dawn

l-aggravji tal-appellanti huma

ġustifikati u tilqagħhom, u stante li qiegħda ssib li l-appell tagħhom huwa

wieħed validu kif fondat fuq dawn l-ewwel żewġ aggravji, ma tarax li hemm

bżonn li tikkunsidra l-aggravji l-oħra, u tastjeni milli tieħu konjizzjoni tagħhom.

Għar-raġunijiet premessi l-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tal-appellanti billi

tilqgħu u tirrevoka s-sentenza appellata fl-intier tagħha, filwaqt li qiegħda

tibgħat l-atti lura quddiem il-Bord sabiex jammetti lill-appellanta Flynn

El Aida Chaffey tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 9

tippreżenta l-eċċezzjonijiet tagħha, u jkompli bis-smigħ u d-deċiżjoni tal-

L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom ikunu a karigu tal-appellati.

Appell Inferjuri Numru 239/2020/1 LM

Onor. Dr Lawrence Griffiths LL.D. Imħallef Rosemarie Falzon Zammit Munro Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 9


Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Ġenerali Maġistrat Dottor Brigitte Sumame LL.D., LL.M (Il-Birgu) Adv.

Illum, il-Ġimgħa, 25 ta' Ġunju 2021 Rikors numru ai termini tal-Artikolu 495A tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta:- 23/2020BS L-Avukat Marsette Howes Azzopardi Arnaud għan-nom ta' Carlo Attard Bezzina u Rita Attard Bezzina -vs- Dr. Mario Alshalash li b'digriet tat-23 ta' Ġunju 2020 ġie nominat kuratur deputat sabiex sabiex jirrapreżenta lill-eredi mhux magħrufa ta' Federico Grieco Falanga dimech consiglio Dempsey

Il-Qorti; Rat ir-rikors ta' Dottor Marsette Howes Azzopardi Arnaud għan-nom ta' Carlo Attard Bezzina u Rita Attard Bezzina ai termini tal-Artikolu 495A tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta illi ppremettiet:

Illi kwart indiviż ta' propjeta' li indikata bhala "raba "Tal-Grua" sive "Ta Dremxiel" fil-kontrada "tal-Lewz", limiti tax-Xewkija, bejn Sannat tal-

kejl l-intier ta' għaxart'itmiem sieh u tlett kejliet, pjanta kompriza il-ħitan, tmiss min-Nofsinhar ma Triq "Tal-Grua" Tramuntana ma beni "Tal- Taliola" propjeta' tal-eredi ta Salvatore King, Punent ma Art tal-Knisja ta Santa Sabina, L-Imsida, Giuwdex, libera u franka" ġiet mixtrija minn missier ir-rikorrent Giuseppe Attard Bezzina mingħand George Edmund Chappell u oħrajn datat it-tnejn (2) ta' Frar tas-sena elf disa' mija tlieta u sittin (2.2.1963);

Illi l-istess kwota indiviza tal-istess art fuq deskritta ġiet donata minn Giuseppe Attard Bezzina b'att tan-Nutar Joseph King datat it-tnax (12) ta' Ġunju tas-sena elf disa mija sitta u sebghin (1976) lil ibnu ir-rikorrent Carlo Attard Bezzina fejn l-imsemmija art ġiet deskritta bhala "raba "Tal- Guia" sive "Ta Dremxiel" kontrada "tal-Lews lejn Sannat, limiti tax- Xewkija, Għawdex tal-kejl l-intier ta' għaxart'itmiem, siegħ u tlett kejliet (T10, 1s3k) tmiss min-Nofsinhar ma Triq "Tal-Guia" Tramuntana ma beni "Tal-Taliola" propjeta' tal-eredi ta' Salvatore King, Punent ma Art tal- Knisja ta Santa Sabina, L-Imsida, Għawdex, libri u frank";

IIli l-kwota intiera ta' din il-proprjeta' kien ġie konsolidat minħabba terminazzjoni enfitewsi "ad tertiam generazzjoni" b'att tan-Nutar Nicola Batakis datat il-ħamsa ta' Ġunju tas-sena elf disa' mija u erbgħin (5.6.1940) in forza ta' sentenza tal-Qorti Civili Prim'awla tad-disgħa u għoxrin ta' Marzu tas-sena elf disa' mija u erbgħin (29.3.1940);

Illi kwart (1/4) indiviz ieħor mill-istess art li issa ġiet deskritta bhala "porzjon ta' Art "Ta Dremxiel" fil-limiti ta' Sannat, Għawdex tal-kejl ta' ċirca ħdax-il tomna u nofs (111⁄2) u tikkonfina mil-Lvant ma proprjeta' tal- Gvern, Nofsinhar ma Triq tal-Gvern u Punent ma ġid tal-knisja ta' Santa Sabina ta' Għawdex u Tramuntana ma ġid tal-aħwa Spiteri, libera u franka bid-drittijiet tagħha" ġiet mixtrija minn Carlo Attard Bezzina (waqt iż-żwieġ tiegħu ma martu Rita) b'att tan-Nutar Joseph King tad-disgħa ta' Diċembru tas-sena elf disa' mija ħamsa u sebgħin (9.12.1975) mingħand Marie Kemp Dos Santos Calcado (fejn l-stess proprjeta' ġiet deskritta li fiha xi ħdax-il tomna u nofs għalkemm il-konfini jaqblu mal-kuntratti precedenti);

Illi sbatax il-sehem minn tlett mija u sitta u tletin sehem indiviż (17/336) ġew mixtrija minn Carlo Attard Bezzina u martu b'att tan-Nutar Dr Roland Zammit Saliba Toledo datat id-dsatax ta' Jannar tas-sena elfejn u tnejn (19.01.2002) fejn l-imsemmija art ġiet deskritta bhala "Porzjon ta' art imsejha "Ta Dremxiel" fil-limiti tas-Sannat, Għawdex, tal-kejl ta ċirca ħdax il-tomna u nofs ossia tnax il-elf disa' mija u sitta u għoxrin metri kwadri (12,926 m.k.) u tikkonfina nofsinhar mat-triq tal Gvern, Lvant ukoll ma propjeta' tal-gvern, punent ma gid tal-Joint Office, u qabel tal-Knisja ta' Santa Sabina t'Għawdex, u Tramuntana ma ġid ta' l-ahwa Spiteri, libera u franka bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tagħha, mberfla bl-ahmar din l-art fuq pjanta hawnhekk annessa immarkata dokument "P";

Illi sittax-il sehem minn erbgħa u tmenin sehem indiviż (16/84) ġew mixtrija minn Carlo Attard Bezzina u martu b'att tan-Nutar Dr Roland Zammit Saliba Toledo datat it-tmienja ta' Awwissu tas-sena elfejn u tlettax (08.08.2013) fejn l-imsemmija art ġiet deskritta bhala "Porzjon ta' art imsejha "Ta Dremxiel" fil-kontrada "Tal-Gruwa", fil-limiti tas-Sannat, Għawdex, tal-kejl ta ċirca ħdax il-tomna u nofs ossia tnax il-elf tmin mija u tnejn u tmenin metri kwadri (12,882 m.k.) jew kejl aktar verjuri u tikkonfina Nofsinhar mat-triq tal Gvern li tagħti għal Triq tal-Lewz, Lvant ukoll ma propjeta' tal-gvern, Punent ma ġid tal-Gvern, u qabel tal-Knisja ta Santa Sabina t'Ghawdex, u Tramuntana ma ġid ta' l-ahwa Spiteri, mberfla bl- aħmar din l-art fuq pjanta hawnhekk annessa immarkata dokument "P".

Mill-bqija l-imsemmija propjeta' ged tinbiegħ soġġetta għal u tgawdi mis- servitujiet rizultanti mill-pozizzjoni tagħha, bil-pussess battal, u bhala mill- bqija libera u franka bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tagħha" fejn il-kejl tal-istess għalqa ġie aggustat (b'persentaġġ ta' 0.34% ta' differenza mil-kuntratt preċedenti) u li għandu jiġi ritenut li huwa il-kejl preċiż tal-istess għalqa;

Illi nonostante l-indikazzjoni tal-kejl tal-istess art fl-ewwel u fit-tieni kuntratt fuq imsemmija) l-għadd tal-kwoti kollha fuq il-kejl ta' 11,484.56 il-metru (ghaxart'itmiem, siegħ u tlett kejliet) mill-istess art ossia 1/4+1/2+17/336+16/84 sehmiet indiviżi mixtrija mill-art

jammontaw għall-kwota kumplessiva ta' 111/112 il-sehem indiviż mill-istess art u kwindi r-rikorrenti ghandhom l-maġġoranza tal- ishma fil-kejl fuq imsemmi tal-għalqa in kwistjoni;

Illi fuq il-kuntratti fejn l-art ġiet deskritta bhala ħdax-il tomna u nofs ossia għall-kejl ta' tnax il-elf tmin mija u tnejn u tmenin metri kwadri (12,882 m.k.) l-għadd tal-kwoti kollha mixtrija mill-istess art ossia 1/2+17/336+16/84 fuq l-art jammontaw għall-kwota kumplessiva ta' 83/112 il-sehem indiviz mill-istess art u kwindi r-rikorrenti nomine għandhom ukoll b'dan il-kejl l-maġġoranza tal-ishma fl-għalqa in kwistjoni (u d-differenza ta' 29/112) tappartjeni lill-terzi fuq id- differenza fil-kejl fuq imsemmi tal-istess għalqa ossia fuq il-kejl ta' 1,500 (m.k.) metri kwadri;

Illi l-għalqa in kwistjoni ilha mizmuma fi stat ta' komunjoni għal izjed minn għaxar snin u ħadd mis-sidien ma beda azzjoni quddiem xi Qorti jew tribunal ieħor ghall-qsim tagħha;

Illi r-rikorrenti nomine sab il-bejgħ tal-għalqa in kwistjoni u dan hekk kif jirriżulta mill-kopja ta' konvenju datat it-tletin (30) ta' Ottubru, elfejn u dsatax (2019), hawn anness bhala Dok.

E, liema konvenju huwa soġġett għall-akkwist tas-sehem rimanenti u ċioe ta' sehem wieħed minn tnax (1/112) fir-rigward tal-kejl ta' 11,382 metri kwadri mill-istess għalqa u ta' 29/112 fir-rigward tad-differenza fil-kejl ta' l- istess għalqa ossia 1,500 metri kwadri;

Illi l-esponenti, qua sid tal-maġġoranza tal-ishma fl-imsemmija propjeta', jrid li jsir il-bejgħ tal-propjeta' in kwistjoni għal prezz totali ta' €157,500 u li għalhekk:-

(i) 111/112 minn 11,382m.k. mill-istess għalqa dovut rikorrenti għandhom jinbiegħu għall-valur ta' €137,918;

(ii) 83/112 minn 1,500 m.k. mill-istess għalqa dovut rikorrenti għandhom jinbiegħu għall-valur ta' €13,591

(iii) Id-differenza fil-prezz ossia €5991 għandhom jitħallsu lill-terzi mhux magħrufa;

Illi l-prezz stipulat fuq il-konvenju esibit bhala Dok.

E huwa wieħed reali u jirrifletti l-prezz tas-suq tal-propjeta' in kwistjoni u dan kif jirriżulta mir-rapport tal-Perit Carmel Diascari hawn anness bhala Dok.

Illi l-intimati mhux ser ikunu gravement pregudikati kemm-il darba

din il-Qorti tordna tali bejgħ;

Illi għalhekk ma hemm ebda ġustifikazzjoni mill-intimati għaliex ma

għandhomx jersqu għal tali bejgh;

Talbet lil dina l-Onorabbli Qorti a tenur tal-artikolu 495A tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta u dispozizzjonijiet rilevanti oħra tal-istess Kapitolu 16:-;

Tawtorizza l-bejgħ tal-għalqa msemmija porzjon ta' art imsejħa "Ta Dremxiel" fil-kontrada "Tal-Gruwa", fil-limiti tas-Sannat, Għawdex, tal-kejl ta' ċirca tnax-il elf tmin mija u tnejn u tmenin metri kwadri (12882 m.k.) jew kejl aktar verjuri li għandu jiġi ikkonfermat sal-att finali ta' trasferiment u tikkonfina nofsinhar mat-triq tal Gvern, Lvant ukoll ma propjeta' tal-gvern, Punent ma ġid tal-Gvern, u qabel tal- Knisja ta' Santa Sabina t'Għawdex, u Tramuntana ma ġid ta' l-aħwa Spiteri.

Salv għal dak espressament indikat mod ieħor fuq dan il- ftehim l-imsemmija Proprjeta' għandha tinbiegħ libera u franka bid- drittijiet u l pertinenzi kollha tagħha, ħielsa minn ċens jew sub-ċens, piz, servitujiet, ipoteki, privileġġi, charge jew caution, libera minn drittijiet favur terzi, kemm reali jew personali ta' kwalunkwe tip jew natura, libera minn notifiki jew ordnijiet ta' rekwizizzjoni jew esproprijazzjoni, u in ġenerali libera minn titoli ta' possession and use, jew kwalunkwe drittijiet favur il-Gvern ta' Malta jew Awtorita'' pubblika oħra, libera minn kull cirkostanza li tista' tillimita jew tippreġudika bi kwalunkwe mod it-tgawdija piena u mhux ristretta

tal-imsemmija proprjeta' mill-akkwirenti tagħha u bil-pussess liberu u immedjat favur l-akkwirenti fuq l-att finali ta' trasferiment li għandu jiġi ppubblikat in segwitu għal dan il-ftehim għall-prezz globali ta' €157,500;

Konsegwentement tordna li jiġi konkluz tali bejgħ versu l-prezz

u kundizzjonijiet kollha pattwiti fil-konvenju fuq imsemmi;

Taħtar lin-Nutar Pubbliku Dottor Roland Zammit Saliba Toledo sabiex jippubblika l-att Nutarili relattiv fil-jum, ħin u post li din il-qorti jogħġobha tiffissa, kif ukoll taħtar kuraturi deputati sabiex jidhru f'isem dawk li jonqsu li jidhru ghall-imsemmi kuntratt.

Bl-ispejjeż kontra l-intimati li minn issa huma inġunti għas-subizzjoni.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-Avukat Dottor Mario Alshalash fil-kwalita tiegħu ta' kuratur deputat tal-eredita' gjaċenti ta' Federico Grieco Falanga de Dempsey illi eċċepixxa:

Illi fl-ewwel lok, l-esponenti qua kuratur deputat mhuwiex edott mill- fatti kollha li taw lok għal din il-kawża, u qed jirrizerva l-verifika tal- kwoti ndikati fir-rikors ġuramentat u bla preġudizzju għall- eccezzjonijiet hawn taht imqajma, jirrizerva li jressaq eccezzjonijiet ulterjuri meta jsir edott ahjar mill-fatti li jsawru din il-kawza;

Illi fit-tieni lok u bla pregudizzju ghall-ewwel eccezzjoni, l-esponenti jeccepixxi kif jara anké mad-daqqa t'ghajn, li l-procedura taht l- Artikolu 495A tal-Kap.

Il-fatti u ċ-ċirkostanzi ma jippermettux li tiġi osservata ad unguem id-dicitura tal-Artikolu relattiv u l-iskop tal-leġislatur li fassal u ippromulga l- Artikolu partikolari u relattiv tal-liġi;

Illi fit-tielet lok u nterament bla preġudizzju għall-premess, apparti li l-propjeta' hi komodament divizibbli tenut kont tal-kobor u l- estensjoni tat-territorju oġġett tar-rikors b'mod li sehem l-intimati jista' jibqa' hemm in-natura, il-prezz indikat huwa fazul stante li r- rikorrenti jippretendu mhux biss li jittrasferixxu sehemhom lil uliedhom bi prezz konvenjentement magħmul bejniethom, izda jippretendu anzì jridu, li jimponu dan il-prezz fuq il-komproprjetarji l-ohra li qegħdin f'minoranza bi prezz li ma jirriflettix il-prezzijiet kurrenti tas-suq.

L-eċċipjenti jemmen li l-istima mgħoddija lil din il- Qorti mill-istess rikorrenti hi mera smokescreen.

Dan il-każ non si tratta ta' biċċa art izda ta' estensjoni kbira ta' art li fuqha sa hemm mibnija razzett jew irziezet muniti bil-permessi kollha;

Illi a tenur tal-Artikolu 495A(6) tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta dan huwa ta' preġudizzju serju ghall-intimati koproprjetarji u bla pregudizzju ghat-tieni eċċezzjoni, il-Qorti għandha tqies dan il-fattur rilevanti li l-bejgħ ser isir lil uliedhom inkluż illi l-valur tal-proprjeta' u l-prezz tal-bejgħ mhux tas-suq;

Salv u tweġibiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.

Rat id-deċizjoni preliminari tagħha tal-11 ta' Diċembru 2020 fejn ċaħdet it- tieni (2) eċċezzjoni.

Rat id-digriet tagħha tal-11 ta' Diċembru 2020 fejn innominat lill-perit Alexei Farrugia Attard sabiex jistabbilixxi l-valur fis-suq tal-proprjeta` mertu tal- kwistjoni.

Rat l-atti kollha tal-kawża inkluż id-dokumenti esibiti.

Rat li l-kawza tħalliet ghal-lum għas-sentenza bil-fakolta li l-partijiet jippreżentaw in-noti ta' sottomissjonijiet finali.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimati.

Rat illi minkejja t-terminu lilhom konċess l-atturi baqgħu ma pprezentawx in-nota ta' sottomissjonijiet tagħhom.

Ikkunsidrat L-uniċi provi prodotti f'dawn il-proċeduri huwa d-dokumenti li ġew ipprezentanti flimkien mar-rikors promotur u l-kalkolazzjoni li saret mill- Perit Carmel Ellul, fuq inkarigu ex parte tar-rikorrenti, sabiex jasal għall- valutazzjoni tiegħu.

L-atturi ppreżentaw is-segwenti dokumenti:

Dikjarazzjoni, ai termini tal-Artikolu 495A(2) tal-Kap 16, fejn qua sidien qegħdin jaqblu illi għandu jsir il-bejgħ skont il-kondizzjonijiet tal-konvenju ffirmat fit-30 ta' Ottubru 2019;

Prospett fejn jindikaw l-ishma li għandhom fil-proprjeta`.

In sostenn ta' dan huma ppreżentaw ukoll il-kuntratti li bihom akkwistaw l- ishma fil-proprjeta' de quo;

Dikjarazzjoni li ilhom komproprjetarji għal iktar minn għaxar snin;

Rapport u stima peritali tal-perit ex parte li jistma l-proprjeta` mertu tal-kawża bhala li għandha valur ta' mija u sebgħa u ħamsin elf u ħames mitt ewro (€157,500).

Ir-rikorrenti ħadu ħsieb li ssir il-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern u r-rikors ġie notifikat lill-kuraturi maħtura appożitament sabiex jirrappreżentaw lill-komproprjetarji mhux magħrufa b'hekk ġie sodisfatt il-vot tal-liġi ai termini tal-Artikolu 495A(3) tal-Kap.

Fid-dikjarazzjoni tagħhom ir-rikorrenti ndikaw illi mhumiex edotti minn informazzjoni dwar min huma l-proprjetarji minoritarji għalhekk ġie sodisfatt ir-rekwiżit tal-Artikolu 495A(4).

Fil-kaz ta' llum ma tressqet ebda kontestazzjoni dwar il-provenjenza tal- proprjeta` in kwistjoni u lanqas ma huwa kontestat kif l-ishma tal-istess proprjeta` għaddew għand il-komproprjetarji.

Illi lanqas ma jirriżulta li hemm azzjoni pendenti dwar id-divizjoni tal- proprjeta` mertu ta' dawn il-proċeduri.

Illi l-kuratur għall-komproprjetarji mhux magħrufa ressaq l-oġġezzjoni tiegħu abbazi tal-Artikolu 495A(5) tal-Kodiċi in kwantu l-prezz indikat fil- jippreġudika d-drittijiet tal- konvenju huwa wieħed fazul li sejjer komproprjetarji minoritarji.

Illi, jinkombi fuq il-Qorti sabiex taċċerta li l-bejgħ mhuwiex sejjer jirreka preġudizzju gravi lill-komproprjetarji minoritarji.

F'dan ir-rigward, l- Artikolu 495A(6) tal-Kap.

16 jimponi fuq il-Qorti l-obbligu illi "tqis kull fattur rilevanti inkluz il-valur tal-proprjetà u l-prezz tal-bejgħ, u tista` għal dak il- għan tordna li ssir stima tal-proprjetà skont id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 306 tal- Kodiċi ta` Organizzazzjoni u Procedura Ċivili."

Għal dan il-ghan il-Qorti nnominat lill-perit tekniku Alexei Farrugia Attard li wara li zamm aċċess fuq il-post ikkonstata illi l-proprjeta' de quo tikkonsisti f'porzjon art agrikola, ossia razzett tal-baqar, magħrufa bhala "Tal-Grua" tas-Sannat, fil-kontrada "Tal-Lewz" sive "Ta' Dremxiel" Għawdex.

Is-sit in kwistjoni u parti mill-art ta' madwaru huma karatterizzati minn art agrikola u jinsabu fil-Pjan Lokali għal Għawdex u Kemmuna bhala Zona tal-Agrikoltura Intensiva.

F'din iz-zona huwa permess li jsir zvilupp agrikolu intensiv bhal serer, irziezet tal-annimali u binjiet oħra.

Wara li kkunsidra d-daqs tal-art, iz-zona u l-izvilupp illi sar fuq din l-art, il-Perit ikkonkluda illi l-valur fis-suq tal-proprjeta` mertu tal- kawza huwa ta' sitt mija sitta u għoxrin elf, seba' mija u ħamsin ewro (€626,750).

Ir-rikorrenti ppreżentaw relazzjoni tal-perit ex parte li jistma l-art in kwistjoni bhala li għandha valur ta' mija u sebgħa u ħamsin elf u ħames

fil-limiti

il-konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti

mitt ewro (€157,500).

Rat ukoll il-kalkoli li għamel il-perit ex parte sabiex jasal għall-valutazzjoni mogħtija minnu.

Din l-istima mhix maħlufa u l- Perit Carmel Diascari qatt ma resaq sabiex jikkonferma l-kontenut tagħha quddiem din il-Qorti.

Dwar il-kunsiderazzjonijiet li l-Qorti għandha tagħti lir-rapport peritali, ġie diversi drabi ribadit illi "Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll tiegħu jikkostitwixxu skond il-liġi prova ta` fatt li kellhom bhala tali jiġu meqjusa mill- Qorti."1 Waqt illi skont l-Artikolu 681 tal-Kap 12 il-Qorti mhix marbuta li taċċetta l-konkluzjonijiet tar-rapport tekniku jekk dawn imorru kontra l- konvinzjonijiet tagħha, fl-istess waqt il-Qorti ma tistax tiskarata dik ir- relazzjoni b'leġġerezza jew kapricc.

Il-konkluzjoni tal-Qorti dwar ir- relazzjoni u konkluzjonijiet tal-espert tagħha trid tkun ben infurmata, anki minn lat tekniku, u msejjsa fuq raġunijiet serjissimi li jqanqlu dubji dwar l- opinjoni teknika sottomessa2.

Dan ifisser illi l-Qorti tista tiskarta relazzjoni teknika unikament f'ċirkostanzi fejn tkun konvita li l-konkluzijiet milħuqa mill-espert tagħha mhumiex ġusti u korretti3.

Ingħad ukoll illi l-Qorti għandha toqgħod fuq ir-rapport tal-perit maħtur minnha aktar u aktar fejn il-parti nteressata ma tkunx talbet għan-nomina ta' periti addizzjonali4.

Fil-kaz ta' llum mhux talli ma ntalbitx in nomina ta' periti addizzjonali talli lanqas biss saret l-eskussjoni tal-perit tekniku.

Una volta li ġiet ippreżentata r-relazzjoni teknika r-rikorrenti llimitaw ruħhom sabiex jippreżentaw "dokument kontenenti l-kalkolazzjoni magħmula mill-Perit Carmel Diascari".

Il-Qorti tosserva illi dan l-hekk imsejjaħ 'dokument' jikkonsisti f'karta sfuza, mingħajr intestazzjoni, firma jew imqar l-isem tal-Perit illi allegatament hejjiha.

MagĦmula dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti sejra tgĦaddi sabiex tqis ir-relazzjoni teknika bhala prova ta' fatt flimkien mal-provi l-oħra.

1 Ara: Joseph Falzon Kirby noe vs John Attard Luck, Qorti tal-Appell, 19 ta' Novembru 2001 2 Ara: Philip Cavallo Ghigo vs Carmelo Cutajar Galea et noe, Qorti ta' l-Appell, 29 ta' Mejju 1998 3 Ara: Attard Bezzina vs Espinosa Rodriguez, Qorti ta' l-Appell, 6 ta' Ottubru 1999; Zerafa Civelli vs Attard Biancardi, Qorti ta' l-Appell, 28 ta'

Illi permezz tal-eċċezzjoni nurmu tlieta qiegħed jiġi eċċepit illi l-prezz indikat għall-bejgħ tal-proprjeta` huwa wieħed fazul li ma jirriflettix il- valur fis-suq tal-proprjeta` u dan unikament għaliex l-iskop tar-rikorrenti huwa li l-proprjeta` tinbiegħ bi prezz baxx lill-ulied l-istess rikorrenti.

Il-Qorti tagħmel referenza għas-sentenza fl-ismijiet Carmelo King et vs Josephine Bongailas et flinn fis-27 ta' Ġunju 20175 fejn wara li elenkat ir- rekwiżiti taħt l-Artikolu 495A il-Qorti osservat illi: "Qari ta' dawn ir-rekwiziti necessarji biex il-Qorti tordna jew tiddeklina li tordna bejgh juri illi din it-talba hi waħda ristretta bejn il-komproprjetarji ċioe bejn dawk li jridu l-bejgħ (il-maġġoranza skond il-qies tal-ishma) kontra dawk li ma jridux.

Hi azzjoni intiza biex ma jintilifx ċans ta' bejgħ vantaġġjuz tal-istess proprjeta fl- interita tagħha a skapitu ta' proprjetarju wieħed jew izjed in komun mal-oħrajn u li ma għandhomx il-maġġornaza tal-ishma.

Il-liġi ma tippostulax a priori n- neċessita li jkun sar konvenju ta' bejgh.

Għalkemm ma teskludix li l-maġġoranza tal-koproprjetarji jkunu daħlu f'konvenju pero tali konvenju ma jagħti ebda drittijiet lill-akkwirent prospettiv fuq l-ishma tal-minoranza riluttanti li jbiegħu jekk il-bejgħ tal-ishma tagħhom flimkien ma' dawk li jridu l-bejgh ma jiġix sancit mill-Qorti a bazi ta' talba taħt dan l-artikolu.

Il-Qorti trid tevalwa biss, fost kondizzjonijiet oħra, jekk bejgħ kif postulat mill-maġġoranza hux ser ikun ta' preġudizzju gravi għal minoranza."

Hekk ukoll ġie ritenut fis-sentenza fl-ismijiet L-Onorevoli Imħallef Dr Anna Felice pro. et. noe. et. vs. l-Avukat Dr Mark A. Attard Luck Demicoli LL.D. et. noe. et.

Deċiza mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Lulju 2013.

Inghad hekk: "L-Art.

495A (5) jagħti l-fakoltà lill-komproprjetarji "dissidenti" li jopponu l- bejgħ billi "jiddikjaraw xi jkun il-preġudizzju gravi li huma jew il-komproprjetarji li jkunu jirrappreżentaw jistgħu jbatu minħabba fil-bejgħ."

Meta l-bejgħ isir lil terzi, il-komproprjetarji kollha – kemm dawk li jridu l-bejgħ u kemm dawk li ma jridux – għandhom komuni l-interess illi, jekk il-bejgħ isir, dan ikun bl-aħjar prezz.

Ġur.

Dan l-interess komuni jgħin biex ma jmorrux minn taħt dawk li ma jridux ibigħu għax għallinqas ikunu kisbu prezz tajjeb għas-sehem li, kontra qalbhom, ikollhom ibigħu."

L-istess insenjament ġie ribadit fis-sentenza fl-ismijiet Maria Carmela Grieco Falanga et vs Dr Victor Fenech Soler et, deċiċa fis-27 ta' Marzu 2018 fejn ingħad is- segwenti: "Fid-deċizjoni li tat fil-31 ta` Mejju 2017 fil-kawża fl-ismijiet Aloysius Attard Biancardi et vs Dr Josette Sumame et noe din il-Qorti diversament presjeduta qalet hekk dwar l-Art 495A tal-Kap 16:

Il-hsieb tal-liġi hu li tinghata proċedura relattivament sempliċi u ta` malajr biex jintemm stat ta` komunjoni ta` proprjeta` li l-ligi ma tiffavorihx.

Iz-zmien ta` għaxar snin li ssemmi d-disposizzjoni jibda jgħaddi minn meta jkun inħoloq l-istat ta` komunjoni.

L-Art.

495A (5) jagħti fakolta` lill-komproprjetarji `dissidenti` li jopponu l-bejgħ billi "jiddikjaraw xi jkun il-preġudizzju gravi li huma jew il- komproprjetarji li jkunu jirrapreċentaw jistgħu ibatu minħabba l-bejgħ."

Dan l-interess komuni jgħin biex ma jmorrux minn taħt dawk li ma jridux ibiegħu għax għall-inqas ikunu kisbu prezz tajjeb għas-sehem li, kontra qalbhom, ikollhom ibiegħu.

Jiġi osservat fl-ewwel lok, li skont l-artikolu 495A (3) tal-Kap 16 tal- Liġijiet ta` Malta, il-leġislatur espressament ipprovda għall-ħatra ta` kuratur u biex jirrapreċentaw lill-komproprjetarji li mhumiex magħrufa … … l-kompitu tal-Qorti fi proċedura istitwita taħt l-artikolu 495A hija biex tistabbilixxi jekk il-komproprjetarju/i dissidenti ma jkunux gravament preġudikat."

(ara wkoll : id-deċizjoni li tat din il-Qorti diversament presjeduta fil-25 ta` Marzu 2011 fil-kawċa D.G. Limited et vs L-Av.

Dr. Yana Abela Saliba Cox noe) Fis-sentenza ta` din il-Qorti diversament presjeduta tat-30 ta` Gunju 2011 fil- kawċa David Mifsud Cini noe vs Dr. Simon Abela Saliba Cox noe ngħad:-

L-iskop ta` dan l-artikolu tal-liġi kien intiż biex jiffaċilita ttrasferiment ta` proprjeta` intera meta jkun hemm proprjetarji ta` minoranza ta` ishma li għal raġuni jew oħra ma jridux jew ma jistgħux jersqu għat-trasferiment tal-intier tal-proprjeta` in komun.

Hi fil-fatt forma ta` trasferiment forzat li għalih il-liġi tpoġġi parametru ben car sabiex ma jsirx abbuz, sfruttament jew fi kliem il-liġi `preġudizzju serju` għal drittijiet tal- minoranza.

(ara wkoll: id-deċizjonijiet li tat din il-Qorti diversament presjeduta fl-24 ta` April 2017 fil-kawża Victor Blundell vs. Paul Blundell u fit-28 ta` Ġunju 2017 fil- kawża Helen Braddick-Southgate et vs Madeleine Aguilar).

Fis-sentenza li tat fis-27 ta` Jannar 2017 fil-kawża Richard simiana vs John simiana il-Qorti tal-Appell qalet hekk:-

Meta l-liġi … ssemmi l-kelma preġudizzju tinftiehem li dan irid ikun gravi – b`tali mod li l-bejgħ eventwali tal-proprjeta` in kwistjoni jkun - biex wieħed juza terminu bl-ingliz - "manifestly unfair" għad-dissident."

Aktar `il quddiem fl-istess decizjoni l-Qorti tal-Appell kompliet tosserva illi:-

… sabiex tiddeċiedi li ma taderixxix għat-talba għall-bejgh mhux bizzejjed li l-konvenut jesebixxi stimi li juri differenza fil-valur tal-proprjeta` li finalment jekk tinqasam bejn il-kopropjetarji tkun relattivament zgħira.

L-iskop tal-Artikolu 495A m`huwiex biex jiġi assigurat bi preċizjoni il- valur tal-proprjeta` fis-suq – xi haga finalment soġġettiva sia pure bil- benefiċċju tal-perizja teknika – izda li tassikura bejgħ bi prezz ġust (li jkun assikurat għaliex miftiehem fil-konvenju) li ma jilledi lill-ebda propjetarju.

Tirriżulta dispkrepanza lampanti bejn il-valutazzjoni mogħtija mill-perit ex parte u dik mogħtija mill-perit tekniku.

Dik ravvizata fl-Artikolu 495A hija proċedura straordinarja illi tqarreb lejn l-esproprjazzjoni billi b'talba taħt din id-dispozizzjoni, il-proprjetatarju maġġoritarju ikun qiegħed jisforza fuq il-kompropretarju minoritarju r- rieda tiegħu għall-bejgh tal-proprjeta`.

Għalhekk jeħtieġ illi din il- proċedura tiġi segwita u applikata skrupolozament biex jitħarsu l-interessi ta' min ikun fil-minoranza u ma jingħatax lok lil min għandu l-akbar sehem illi japprofitta ruħu biex jikseb il-bqija tal-ishma.

Fil-kaz ta' llum jirriżulta b'mod evidenti illi r-rikorrenti qegħdin jinħbew wara din il-proċedura sabiex flok illi jakkwistaw il-proprjeta` bil-prezz li din iġġib fis-suq, jakkwistawha bi prezz ferm ridott għall benefiċċju ta' uliedhom.

Il-Qorti sejra tagħmel referenża għas-sentenza fl-ismijiet Busy Bee Estates Ltd vs Anthony Bartolo Visanich et.

Fid-deċizjoni tagħha tal-20 ta' Novembru 2008, l-Ewwel Qorti qalet hekk: "Din il-garanzjia, iżda, tispiċċa meta komproprjetarju bl-akbar sehem jinqeda bil- proċedura biex jikseb l-ishma l-oħra, għax, f'dan il-każ, l-interess tiegħu hu li l- prezz ikun l-inqas, mhux l-ogħla, li jista' jinkiseb.

F'każ ta' konflitt hekk ċar bejn l-interessi tal-partijiet ma jkunx għaqli li l-bejgħ isir b'din il-proċedura, li tħalli li jsir "il-bejgħ skont ma jkun jixtieq l-akbar għadd ta' komproprjetarji fil-qies tal- valur tal-ishma li kull komproprjetarju jkollu", u jkun iżjed għaqli li l-bejgħ isir bil-proċedura ta' liċitazzjoni li, għalkemm mhux ħaġa mixtieqa daqs bejgħ fis-suq ħieles, għallinqas tagħti garanzija aħjar ta' prezz tajjeb."

Din is-sentenza ġiet appellata u fid-deċizjoni tagħha tal-25 ta' Novembru 2011, il-Qorti tal-Appell qalet hekk: "Din il-Qorti qrat b'attenzjoni kbira dak li ġie sottomess fir-rikors tal-appell u ħadet ukoll konjizzjoni tad-dokumenti eżebiti.

Hija ħasbet ukoll fit-tul dwar dak li qed jiġi sottomess.

Huwa minnu li dan l-aspett tal-kwistjoni, li qed jiġi dibattut

f'dawn il-proċeduri, huwa wieħed oriġinali billi s-soċjetà rikorrenti qed tittanta li tagħmel użu mill-Artikolu 495A biex hija takkwista l-ishma tal-intimati fil- proprjetà mertu tal-kawża biex b'hekk hija tkun ikkonsolidat il-proprjetà kollha, ġià miżmuma in komun, f'idejha.

Ma jidhirx li hemm xi pronunzjament tal-qorti, la fl-istadju ta' prim istanza u lanqas fl-istadju tal-appell, li jittanta jagħti interpretazzjoni tal-portata tal-artikolu in kwistjoni senjatament fl-applikazzjoni tiegħu u għalhekk kull pronunzjament ta' din il-qorti jista' jkollu riflessjonijiet serji fuq l-applikazzjoni ta' dan il-provvediment fi proċeduri futuri. … "Ma hemmx dubbju li l-provvedimenti tal-Artikolu 495A huma ta' natura straordinarja.

Dan qed jingħad billi d-drittijiet mogħtija b'dan l-artikolu lill- komproprjetarji li għandhom sehem maġġoritarju jmorru kontra l-prinċipju ġenerali li "Kull komproprjetarju għandu l-proprjetà sħiħa tas-sehem tiegħu u tal- qligħ jew profitti ta' dak is-sehem.

Hu jista' jittrasferixxi, iċedi, jew jipoteka dan is-sehem kif irid, u jista' wkoll, bla ħsara tad-disposizzjonijiet tal-Artikolu 912 (li jitkellem dwar id-dritt ta' irkupru mogħti lill-werrieta f'każ li xi wieħed minnhom iċiedi, b'titolu oneruż, il-jeddijiet tiegħu fuq il-wirt) iqiegħed floku lil ħaddiehor fit- tgawdija ta' dak is-sehem....."

Infatti l-Artikolu 495A donnu jxejjen dan id-dritt assolut tal-komproprjetarju billi jissoġġetta l-volontà tal-komproprjetarji minoritarji għal dik tal-komproprjetarji li għandhom l-akbar sehem, meta l-komunjoni tkun ipperdurat għal aktar minn għaxar snin, u l-volontà ta' dawn timmanifesta ruħha f'kundizzjonijiet li ma jaggravawx il-posizzjoni tal-komproprjetarji ta' ishma iżgħar.

F'dawn iċ- il- ċirkostanzi kondizzjonijiet, il-bejgħ innifsu.

Din il-Qorti għalhekk tħares b'ċerta ċirkospezzjoni lejn il-provvedimenti tal- artikolu in kwistjoni u, iżżomm ruħha lura, meta tintalab li testendi dak li huwa intiż bl-artikolu b'dak li ma huwiex hemm imniżżel.

Dan qed jingħad billi l- Artikolu 495A jitkellem ċar, u dan jirriżulta bl-aktar mod skjett mid-dibattiti fuq imsemmija fil-Kumitat Permanenti, li l-leġislatur ried li titneħħa l-komunjoni tal- proprjetà billi l-Qorti "tawtorizza l-bejgħ skont ma jixtieq l-akbar għadd ta' komproprjetarji fil-qies tal-valur tal-ishma li kull komproprjetarju jkollu".

Fil-każ in eżami t-talba tas-soċjetà rikorrenti ma hijiex biex isir bejgħ pur u sempliċi iżda li hija stess tiġi awtorizzata "tixtri" is-sehem tal-komproprjetarji minoritarji "bil-

l-komproprjetarju maġġoritarju

jekk mhux

jista'

prezz u l-pattijiet murija fuq prospett mehmuż mar-rikors".

Dan imur kontra l- ispiritu tal-artikolu in kwistjoni."

Il-Qorti hija tal-fehma meqjusa illi dik intentata mir-rikorrenti mhi xejn għajr mossa intiza sabiex japprofittaw minn din il-proċedura partikolari u jakkwistaw il-proprjeta` mertu ta' din il-kawża bi prezz irħis ghall- benefiċċju ta' uliedhom.

Ma hemmx dubju illi dan l-aġir huwa inaċċettabbli għaliex imur kontra l-ispirtu tad-disposizzjoni.

Għalhekk, il- Qorti mhijiex sejra tawtorizza l-bejgħ tal-proprjeta` skont it-termini u l- kondizzjonijiet imnizzla fil-konvenju ffirmat fit-30 ta' Ottubru 2019.

U tad- imressqa mir-rikorrenti għaliex disposizzjoni, il-Qorti lanqas ma hija ser tordna l-bejgħ bil-liċitazzjoni fit- termini tal-Artikolu 495A(9) tal-Kap 9.

Decide Għal dawn il-motivi l-Qorti qiegħda tiddisponi mit-talbiet u mill- eċċezzjonijiet li ma kinux deċizi bis-sentenza tagħha tal-11 ta' Diċembru 2020 billi qiegħda taqta' u tiddeciedi:

Tilqa' l-eċċezzjonijiet numru tlieta (3) u erbgha (4).

Tiċħad it-talbiet tar-rikorrenti.

Tordna lir-rikorrenti jħallsu l-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri. (ft.)

Dr. Brigitte Sumame Vella Ebejer

Diane Attard Biancardi Deputat Reġistratur

Vera Klindo Għar-Reġistratur