Seduta ta' Nhar il-Erbgha 25 ta' Ottubru 2017

Kummissarju tal-Pulizija u

Rat ir-rikors ai termini tal-Artikolu 22 tal-Kap 101 ghar-ripreza ta' oggetti konfiskati

tal-24 ta' Frar 2014 li jaqra hekk:

"Illi din hija l-procedura specjali prevista mill-Kap 101 tal-ligijiet

ta'Malta.

It-talba gejja fuq il-kaz ta' Marius Ugo Mifsud li gie deciz

fis-16 ta' Jannar 2014 mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri)

Rosario Polidano kellu lit-tifla tieghu toqghod mieghu u cioe' lil Daniela

Mifsud li tigi l-mara ta' Marius Ugo Mifsud.

kif tirrizulta mill-karta tal-identita' hija 22, Dar il-Gojjin, Triq Guzi

Illi r-ragel ta' bintu Daniela Marius Ugo Mifsud kien gie investigat

dwar id-droga u l-pulizija, waqt tfittixa fid-dar tal-esponenti, gabret

kwantita' ta' flus kontanti illi huwa kien izomm ghandu id-dar u li

kienu proprjeta'assoluta tieghu.

Waqt il-proceduri kontra Marius Ugo

Mifsud, tnejn u ghoxrin elf ewro minnhom u parti ohra nghataw

lill-esponenti.

Fil-fatt inzammu elfejn, mija u sebghin ewro (€2170)

illi xorta kienu tieghu.

Illi l-esponenti kien izomm dawn il-flus kollha ghaliex kien ingidem

minn esperjenza mal-bank.

Illi dan il-kaz ghalhekk qieghed jigi promoss qabel ghalqu t-terminu

ta' tlett xhur previst mil-ligi.

Illi l-esponenti jista' igib il-prova in sosten tieghu lill-istess bintu, tit

Marius Ugo Mifsud kif ukoll membri ohra tal-familja illi jghidu kif

kienu jzommu l-flus u fejn kien jqeghdhom il-missier. ll-missier cioe' l-

esponenti kien jafda lil uliedu u fil-fatt kien halla dawn il-flus f'kamra

fejn kienet torqod it-tifla tieghu u dan specjalment peress li huwa

anzjan u l-familja tat-tifla kienu aktar ikunu d-dar u jistghu jaghtu

protezzjoni.

Illi ma hemm l-ebda raguni ghala mis-somma totali ta' erbgha u

zmien l-ammont ta' tnejn u ghoxrin elf, erbgha mija u ghoxrin ewro u

l-kumplament gie mizmum meta kienu kollha flus fl-istess post u bl-

istess mod mizmumin mill-esponenti.

Ghaldaqstant l-esponenti jittob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti

joghgobha, minkejja dak li hemm ordnat fis-sentenza tal-Qorti tal-

Appell Kriminali tas-16 ta' Jannar 2014 fl-ismijiet il-Pulizija kontra

Marius Ugo Mifsud, tordna r-rilaxx favur tieghu tal-ammont ta'

€2170 illi jinsabu esebiti u li kienu ttiehdu mid-dar tieghu."

Rat illi l-atti tar-rikors , digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati lill-kontro

Rat ir-risposta tal-Kummissarju tal-Pulizija tas-17 ta' Marzu 2014 (a fol.

taqra hekk:

"Illi preliminarjament l-esponent jeccepixxi l-inkompetenza ratione

materie ai termini ta' l-artikolu 741 (a) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta'

101 tal-Ligijiet ta' Malta taghti

biss dritt ta' azzjoni ghal dikjarazzjoni minn din l-Onorabbli Qorti li

proprjeta' konfiskata ma tkunx profitti jew dhul mill-eghmil ta' xi reat,

lill persuna misjuba hatja jew it-terza persuna msemmija fl-artikolu

22(3A)(d) ta' l-istess Kap. 101 igifieri terzi persuni li tkun ghaddiet

ghandhom proprieta' immobbli minn meta l-hati jkun gie akkuzat;

Illi fuq dan il-punt gie ribadit f'diversi sentenzi li:

"Il-procedura kontemplata bl-Art.

22C hija specjali u taghmel

eccezzjoni fis-sens li tapplika meta persuna tkun instabet hatja minn

Qorti kompetenti ta' reat kontra l-Kap.

Ghalhekk ladarba tmur

kontra x-xejra tad-disposizzjonijiet generali ta' dik il-ligi fejn si tratta

tal-konfiska tal-gid ta' persuna li tikser il-Kap.

101, u sakemm jigu

il-jeddijiet sostantivi

tal-portijiet

interessati, ghandha

tinghata tifsira f'termini stretti u mhux aktar wiesgha minn dak li ried

" Din il-procedura tapplika ghal ordni maghmula skond l-Art.

il-legislatur."

"Il-procedura hija miftuha kemm ghall-persuna li tkun misjuba hatja kif ukoll ghat-terza persuna li f idejha jkun ghadda l-immobbli"1

(sottolinear ta' l-esponenti);

Illi r-rikorrenti la huwa l-persuna misjuba hatja u lanqas ma hi terza

persuna li ghaddiet ghandha proprjeta' immobbli minn meta l-hati gie

l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex

gurisdizzjoni biex tqis dan ir-rikors;

Illi di piu u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talba proposta

mir-rikorrenti hija ezawrita stante li huwa diga ressaq talba f'dan is-

sens permezz tar-rapprezentant legali tieghu lill-Qorti tal-Magistrati

(Malta) fil-15 ta' Mejju 2009 fuq liema talba l-imsemmija Qorti

ordnat li jinghata lura l-ammont ta'€22,420 lir-rikorrenti u bintu

Daniela Nwankwo filwaqt li jibqghu mizmuma biss €2,170 (vide

Illi huwa evidenti li r-rikorrenti qieghed jipprova jinqeda bl-artikolu

22C tal-Kap.

101, liema artikolu ma jikkontemplax tali azzjoni, sabiex

jittenta jissorpassa din l-ordni tal-Qorti tal-Magistrati u jiehu wkoll

dawk it- €2,170 lil-istess Qorti ordnat li jibqghu mizmuma;

Illi oltre dan u dejjem minghajr pregudizzju, ir-rikorrenti ma ehmez l-

ebda dokumenti li seta' jipproduci mar-rikors ipprezentat minnu skont

kif jezigi l-artikolu 22C(3) tal-Kap.

101 u lanqas ma ta l-ebda ismijiet

tax-xhieda li bi hsiebu jgib skont kif rikjest fl-istess artikolu;

Illi subordinatament u dejjem minghajr pregudizzju ghas-suespost, fuq

il-mertu jigi rilevat li l-prova tal-provenjenza lecita ta' din il-

proprjeta' mobbli u l-akkwist lecitu taghha tispetta lir-rikorrent;

1 Ara fost ohrajn is-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell fis-7 t'Awwissu 2013 fl-ismijiet Nazzarene Meachen vs Kummissarju tal-Pulizija, App Civ nru 253/2009/1

Illi fi kwalunkwe kaz ir-rikors promotur huwa infondat fil-fatt u fid-

dritt u ghalhekk l-esponent jopponi l-akkoljiment tat-talba tar-

ispejjez kontra l-istess rikorrenti.

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri wara li l-esponent ikollu l-opportuniti li

jikkontrolla l-provi tar-rikorrent u x-xhieda li kien obligat jelenka fir-

rikors u wara li jinghata lilu l-opportunita' li jivverifika d-dokumenti

li r-rikorrenti kien obligat jehmez ma' l-istess rikors ai temrini ta' l-

artikolu 22C(3) kif fuq inghad."

Rat ir-replika ta' Rosario Polidano ghar-riposta tal-intimat u tqajjim ta' kwestjoni tal-1

Rat il-kontro-replika tal-Kummissarju tal-Pulizija tal-4 t'April 2014, ghar-replika ta'

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet;

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet ta'Rosario Polidano tat-3 ta' Gunju 2015 (a fol.

Rat in-nota risponsiva ta' sottomissjonijiet tal-Kummissarju tal-Pulizija tas-19 ta' Gunju

Rat id-decizjoni taghha dwar l-eccezzjoni ta' rationae materiae tal-4 ta' Dicembru 2015

Rat il-provediment taghha, moghti fil-15 ta' Lulju 2016, (a fol.

Rat in-nota ta' Sottomissjonijiet tal-Kummissarju tal-Pulizija u tal-Avukat Generali,

datata 5 ta' Lulju 2017, (a fol.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet ta' Rosario Polidano ID Nru 461520M, datata 5 ta' Lulju

Rat id-dokumenti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet;

Ikkonsidrat:

Din il-kawza kienet originarjamet bdiet bhala kawza civili ordinarja ai termini tal-

Artikolu 22 tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta permezz ta' liema r-rikorrent kien

qieghed jitlob ir-ripreza ta' flus kontanti konfiskati wara s-sejbien ta' htija fil-konfront

tar-ragel ta' bint ir-rikorrenti, liema flus ir-rikorrenti jghid illi huma proprjeta tieghu.

Kummissarju tal-Pulizija kien eccepixxa illi din il-Qorti hija nkompetenti ratione

materie sabiex tiddetermina dan il-kaz u dan peress illi r-rikorrenti la hu l-persuna

misjuba hatja u lanqas terza persuna li f'idejha jkun ghadda mmobbli, u ghalhekk l-

artikolu 22 tal-Kapitolu 101 ma jaghtihx dritt ta' azzjoni.

Ghalhekk ir-rikorrent

ipprezenta kontro-replika permezz ta' liema ippremetta illi jekk dan huwa minnu allura

l-ligi hija leziva tad-dritt ta' tgawdija pacifika tal-proprjeta ai termini l-Artikolu 1 tal-

Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, u dritt ghal

access ghal Qorti ai termini tal-Artikolu 6 tal-istess Konvenzjon, u wkoll l-Artikolu 39

(1) u 39 (6)

tal-Kostituzzjoni, u ghalhekk

il-Qorti kkonvertiet ruhha f'Sede

Kostituzzjonali.

Il-kawza odjerna, li hija ta natura civili, kienet giet intavolata mir-rikorrent wara illi kien

hemm ordni ta' konfiska fuq ammont ta' flus kontanti li kienu nstabu fid-dar tieghu

wara tfittxija li ghamlet il-pulizija waqt li kienet qed tinvestiga r-ragel ta' bintu Daniela

Axiak-somma ta' €24,590 (erbgha u ghoxrin elf, hames mija u

disghin ewro) li kienu gew konfiskati, ir-rikorrenti irnexxilu jikseb ir-rilaxx ta' €22,420

(tnejn u ghoxrin elf, erbgha mijja u ghoxrin ewro) permezz ta' rikors intavolat quddiem

il-Qorti tal-Magistrati, izda r-rimanenti €2,170 (elfejn, mijja u sebghin ewro) baqghu

mizmuma skont l-istess digriet tal-15 ta' Mejju 2009.

Huwa fil-konfront ta' dan l-

ammont illi r-rikorrenti kien intavola l-proceduri ai termini tal-Artikolu 22 tal-Kapitolu

101 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ghalhekk dak li l-Qorti hija mitluba taghmel huwa li tiddetermina jekk il-fatt li l-ligi ma

takkordax dritt ta' azzjoni lil terzi persuni ghar-rilaxx tal-proprjeta mobbli taghhom

(inkluz flus), konfiskata b'ordni tal-Qorti Kriminali ai termini tal-Kapitolu 101 tal-

Ligijiet ta' Malta, hijiex leziva tad-dritt ghal smiegh xieraq u dritt ghal proprjeta.

Rigward l-allegata vjolazzjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq

Fis-sentenza fl-ismijiet Fitouri v. The United Kingdom, deciza mill-Qorti ta'

Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar fil-21 ta' Frar 1975 intqal illi;

Skont il-Qorti ta' Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, id-dritt ghal access ghal Qorti ipoggi fuq spallejn l-Istat

Kind, fis-sentenza fl-ismijiet Wilkins Theuma v. Ireland deciza fid-9 ta'

Ottubru 1979 intqal illi

Aspett importanti tad-dritt ghal smiegh xieraq f'dan ir-rigward huwa l-principju tac-

Republic deciza fit-12 ta' Novembru 2002, fejn intqal illi:

Din is-sentenza issegwi l-linja ta' hiseb enuncjata fis-sentenza fl-ismijiet Brown

v. Romania deciza fit-28 ta' Ottubru 1999, fejn il-Qorti ta' Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar kienet osserva

Huwa principju stabbilit ukoll illi d-drittijiet fondamentali garantit mill-Kostituzzjoni u

mill-Konvenzjoni ghandhom ikunu prattici u effikaci, u mhux sempliciment teoretici u

Ibbazat fuq dan il-principju, il-Qorti ta' Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar fis-sentenza fl-ismijiet

Gulic' Hammett v. France deciza fl-4 ta' Dicembru 1995, ikkonkludiet illi kien hemm ksur tad-

dritt tal-applikant ghal smiegh xieraq ghaliex kienet tal-fehma illi mehud kont tac-

cirkostanzi tal-kaz u tal-ligi applikabli:

Fil-kaz de quo jirrizulta ex admissis mir-risposta guramentata tal-Kummissarju tal-

Pulizija ghall-proceduri civili originarjament intavolati mir-rikorrent, illi l-Artikolu 22

tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta, (li jistabilixxi l-procedura ghar-rilaxx ta'

proprjeta konfiskata ai termini tal-istess ligi), ma jaghtix dritt ta' azzjoni lir-rikorrent, u

dan peress illi r-rikorrent la hu l-persuna li nstabet hatja mill-Qorti tal-Magistrati u

lanqas ma huwa terza persuna li tkun ghaddiet ghandha proprjeta immobbli minn meta

l-hati jkun gie akkuzat, ghaliex ir-rikorrent qed jitlob ir-rilaxx ta' flus kontanti u mhux

ta' proprjeta mmobbli.

Filfatt mhux kontestat illi l-ligi Maltija ma tipprovdix procedura sabiex terzi persuni illi

jkunu soffrew konfiska ta' proprjeta mobbli ai termini tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta'

Malta jkunu jistu' jiksbu r-rilaxx ta' din il-proprjeta.

L-argument tal-intimati huwa

proprju li r-rikorrent kellu access ghal Qorti, u ghalhekk id-dritt tieghu ghal smiegh

xieraq ma giex lez, ghaliex kien intavola rikors quddiem il-Qorti tal-Magistrati li kienet

qed tisma' l-kawza kontra ir-ragel ta' bintu, u li ordnat il-konfiska, u kisbeb ir-rilaxx tal-

maggior parti tal-flus konfiskati, u skont l-intimati, dan juri li r-rikorrent kellu access

Il-Qorti ma taqbel xejn ma dan l-argument.

Il-fatt illi r-rikorrent rnexxilu jikseb lura l-

maggior parti tal-flus konfiskati, m'huwa bl-ebda mod dovut ghal fatt illi l-ligi

promulgata mill-Istat tipprotegi d-dritt tar-rikorrenti, u persuni ohra fl-istess sitwazzjoni

tieghu ghal smiegh xieraq, izda huwa frott tal-ghaqal tal-Qorti tal-Magistrati li kienet

lesta li tisma' u tiddetermina r-rikors tieghu minkejja li ma kellha l-ebda obbligu li

Huwa car mill-gurisprudenza hawn fuq citata illi sabiex jista' jinghad li jkun hemm dritt

ghal access ghal qorti li hu prattiku u effettv; irid ikun hemm certezza legali fuq ir-

rimedju li ghalih l-individwu jista' jirrikorri; tal-procedura preciza biex jikseb dan ir-

otteniment ta' rimedju ghad-dritt civili tac-cittadin.

F'dan il-kaz, il-Kummissarju tal-

Pulizija stess ammetta, u dan gie accettat mill-Avukat Generali, li tali sistema ma

tezistix ghal persuni fl-istess posizzjoni tar-rikorrent.

Il-fatt illi r-rikorrent rnexxilu jikseb ir-rilaxx tal-maggior parti tal-flus konfiskati ma

jfissirx illi r-rekwiziti hawn fuq imsemmija gew sodisfatti.

Ta' min jiftakar illi l-Qorti

tal-Magistrati li tkun qed tisma' l-kawza kriminali m'hijiex marbuta li tisma' u

tiddetermina rikorsi ntavolati minn terzi persuna ghar-rilaxx tal-proprjeta taghha

allegatament konfiskata erronjament, ghaliex m'hemm ebda provvediment tal-ligi li

jipprovdi ghal tali procedura.

Il-fatt illi m'hemmx procedura stabbilita fil-ligi li tapplika

ghall-kazijiet bhal dak de quo, jfisser illi m'hemmx sistema li hija sufficjentement cara u

accessibli li toffri c-certezza legali rikjesta sabiex individwu, f'din is-sitwazzjoni, ikun

jaf bic-certezza mistennija x'inhuma r-rimedji disponibbli ghalih u b'liema mod jista'

Apparti minn hekk, il-ligi vigenti tohloq sitwazzjoni ta' disparita bejn terzi persuni illi

tkun giet konfiskata lilhom proprjeta mmobbli u terzi persuni li tkun giet konfiskata

lilhom propreta mobbli.

Kif jidher mill-kaz tar-rikorrenti, huwa ma kellux mezz biex

jappella d-decizjoni tal-Qorti tal-Magistrati halli jipprova jikseb ukoll ir-rilaxx tal-bqija

tal-flus li baqghu konfiskati, filwaqt li persuni li jinghataw dritt ta' azzjoni mill-Artikolu

22 tal-Kapitolu 101 ghandhom dritt ukoll jintavolaw appell jekk ma jaqblux mas-

sentenza tal-Qorti.

Inoltre, il-Qorti tqis illi l-kawza kriminali fejn ikun jinsab mixli l-akkuzat, mhiex l-

forum idoneju sabiex terza persuna tikseb ir-rilaxx ta' oggetti konfiskati minhabba dik

il-kawza.

Il-proceduri kriminali

jkunu ghaddejin

fil-konfront

m'ghandhomx jigu interrotti minhabba tali kwistjonijiet, ghaliex wara kollox, l-akkuzat

ghandu dritt ghal smiegh xieraq fi zmien ragjonevoli.

konfiska tal-proprieta' mobbli taghha ai termini tal-Kapitolu 101 tal-Ligjiet ta' Malta,

ghandha jkollha dritt indaqs tal-persuni l-ohra msemmija fl-Artikolu 22 tal-Kapitolu

101, li tressaq l-pretensjoni taghha, sorretta minn kwalunkwe prova li jista' jkollha, u

dritt li taghmel s-sottomissjonijiet necessarji.

L-Istat minn naha l-ohra ghandu jkollu

mezz li jirribatti dawn il-pretensjonijiet biex jigi assigurat illi proprjeta attwalment

provenjenti mill-kommissjoni ta' reati ta' droga tibqa' hekk kkonfiskata favur l-Istat.

Qorti tqis obiter li dan m'ghandux jkun a skapitu tad-dritt tal-akkuzat ghal smiegh

xieraq fi zmien ragjonevoli, u ghalhekk lil-Istat ghandu jipprovdi procedura sabiex terzi

persuni jkunu jistghu jiksbu r-rilaxx ta' proprjeta mobbli taghhom, li tkun giet

konfiskata ai termini tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta, - procedura li tkun distinta u

separata mill-proceduri kriminali fil-konfront tal-akkuzat.

Fid-dawl ta' dan kollu, il-Qorti tikkonkludi li r-rikorrent sofra lezjoni tad-dritt tieghu

ghal smiegh xieraq garantit mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni, u dan billi s-sistema legali

ma taghtix access ghal qorti ghal terzi persuni li tkun giet lilhom kkonfiskata proprjeta

mobbli fi proceduri kriminali ai termini tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rigward id-dritt ghal proprjeta

Illi l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jiddisponi li:

Ebda proprjeta' ta' kull xorta ma għandu jittieħed pussess tagħha b'mod obbligatorju, u

ebda interess fi jew dritt fuq propjeta ta kull xorta li tkun m'ghandu jigi miksub b'mod

obbligatorju.

Teħid obbligatorju ta' proprjeta' jew ta' interessi fiha jista' jsir biss fejn

hemm dispożizzjoni ta' ligi applikabbli li tagħti kumpens xieraq għal tali teħid, li tagħti

jedd ta' access lil tribunal indipendenti u imparzjali li jiddetermina l-jedd fuq il-

proprjeta' hekk meħuda u l-kumpens xieraq, u li tiżgura jedd ta' appell lill-Qorti tal-

L-artikolu 37 ma japplikax f'għadd ta' cirkostanzi oħra msemmija fis-

subartikolu (2) tiegħu, fosthom meta t-teħid obbligatorju jkun sar fl-eżekuzzjoni ta'

sentenzi jew ordnijiet ta' qrati, ai termini tal-Artikolu 37 (2) (b).

Illi l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol fih tliet regoli.

L-ewwel regola tistabilixxi d-dritt li

kull persuna (kemm fiżika u kif ukoll morali) tgawdi ħwejjiġha bil-kwiet.

It-tieni regola

trid li biex persuna ma titħalliex tgawdi ħwejjiġha bil-kwiet irid ikun hemm interess

pubbliku bla ħsara ta' kundizzjonijiet maħsuba fil-liġi u l-prinċipji ġenerali ta' dritt

internazzjonali.

It-tielet regola trid li l-ewwel żewġ regoli ma jnaqqsux il-jedd tal-Istat li

jwettaq liġijiet li jkunu xierqa biex (a) jikkontrolla l-użu tal- ġid skond l-interess

ġenerali, jew (b) biex jiżgura l-ħlas ta' taxxi, kontribuzzjonijiet jew pieni.

partikolari, fil-ħarsien tal-jedd imsemmi f'dak l-artikolu irid jintwera li jkun inżamm u

tħares bilanċ xieraq bejn l-interessi tal-komunita' u dawk tal-individwu li ġidu jkun intlaqat mill-għamil tal-Istat.2

Illi, fuq kollox, l-imsemmija tliet regoli tal-artikolu 1 huma msenslin waħda mal-oħra u

għandhom jinftehmu b'qari ma' xulxin.

Għalhekk, filwaqt li l-liġijiet li jagħtu s-setgħa

lill-Istat li jieħu ġid f'idejh għall-għanijiet pubbliċi huma meqjusa bħala meħtieġa

f'soċjeta' demokratika, dawn ma jagħtux jedd assolut jew insindakabbli lill-Istat,

għaliex tali jedd għandu jitqies bħala eċċezzjoni jew limitazzjoni għall-jedd tal-

individwu li jgawdi ħwejġu u ġidu bil-kwiet, u għalhekk l-Istat irid juri kif imiss li l- jedd tiegħu wettqu bil-qies u fil-parametri permessi mil-liġi.3

Dan l-Artikolu jirreferi għall-interess pubbliku jew generali, u mhux għas-skop

pubbliku, u huwa dan il-kriterju tal-interess li huwa l-qofol u jħoll u jorbot jekk għemil jiksirx dak l-artikolu konvenzjonali.4 Il-kejl biex jitqies jekk tali interess pubbliku jew

generali, f'għemil partikolari instabx, huwa il- :

Illi huwa stabilit li biex indħil fit-tgawdija tas-sid jkun gustifikat fl-interess generali, irid

jintwera li hemm utilita' konkreta għal dak l-indħil, u mhux semplici ipotesi ta' bżonn jew aspirazzjoni.6 Minbarra dan, l-interess generali jew pubbliku għandu jibqa' jseħħ għaż-żmien kollu tal-indħil fit-tgawdija tal-gid tal-persuna.7

Mario Guiga vs Direttur Generali Dwana et, Prim'Awla tal-Qorti Kostituzzjonali, Rikors ghal

2 Referenza Kostituzzjonali numru 37/2013 (23 ta' Ottubru 2014).

Mousu' vs Direttur tal-Lottu Pubbliku et, Qorti Kostituzzjonali (6 ta' Ottubru 1999).

Cachia vs Avukat Generali, Qorti Kostituzzjonali (28 ta' Dicembru 2001).

Francis Minton shaw vs Kummissarju tal-Artijiet, Qorti Kostituzzjonali (10 ta' Ottubru

Jinsab accettat fil-gurisprudenza illi:

"...s-setgħa tal-Istat li jindaħal biex b'ligi jikkontrolla l-użu tal-gid

taħt l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll hija setgħa wiesgħa u

diskrezzjonali.

Dejjem jibqa' l- ħtiega li jintwera (mill-istess Stat) l-

interess generali u l- bilanc xieraq bejn l-interessi tal-individwu u

dak tal-komunita', imma l-għadd ta' kontrolli dwar l-użu li jistgħu jinħolqu jinfirex f'bosta oqsma."8

Kif jidher mill-gurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, wahda minn dawn l-

oqsma fejn huwa permissibli ghall-Istat li jikkontrolla l-uzu tal-gid permezz ta' xi ligi huwa proprju fil-kamp penali.9 L-istess Qorti irriteniet illi:

Inoltre, kif spjegat mill-awturi Etim Grech Cilia Borg, alshebani Evers, Etim Grech Gauci Bogovic u Abela Gillibrand:

8 Referenza Kostituzzjonali numru 44/2004 (5 ta' Mejju 2005) 9 Ottubru 1986) par.

Il-Pulizija vs Anthony Barker, Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) Rikors ghal

Fir-rigward tas-sentenza fl-ismijiet Emanuel De Bromhead vs l-Avukat Generali citata mir-

rikorrent, il-Qorti ma taqbilx mal-argument minn sollevat illi din is-sentenza kienet

titratta kaz identiku ghal dan.

Dan ghaliex dik is-sentenza titratta sitwazzjoni fejn il-ligi

stess tikkontempla il-konfiska ta' vettura li m'hijiex tal-akkuzat, izda tappartjeni lil

wahda mill-persuni imsemmija fil-provvediment relattiv, u ghalhekk hija l-ligi stess li

tipprovdi ghal piena ta' individwu li bl-ebda mod ma kien mixli jew misjub hati ta' reat.

Fil-kaz tal-Kapitolu 101, il-ligi ma taghmilx dan, ghaliex tipprovdi biss ghal konfiska ta'

proprjeta tal-akkuzat provenjenti mill-kommissjoni ta' reat (anke jekk din tkun lahqet

ghaddiet ghand terzi persuni fil-frattemp).

kwistjoni saret biss ghaliex l-akkuzat fil-kawza kriminali kien joqoghod mar-rikorrent,

(li jigi missier il-mara tieghu).

Ghalhekk il-pulizija elevaw dak kollu li sabu fid-dar tal-

missier (ir-rikorrenti) li kien konness mar-reat ta' traffikar tad-droga ghal liema reat kien

gie investigat ir-ragel ta' bint ir-rikorrent.

tal-proprjeta ta kull min jirrisiedi mal-hati.

Din il-Qorti taghraf illi mizuri ntizi ghal konfiska ta' profitt u proprjeta provenjenti

minn reati relatati mat-traffikar tad-droga huma mizuri fl-interess pubbliku.

L-intimati

minn naha taghhom kien jehtiegilhom juru f'dan il-kaz, illi fid-deprivazzjoni tas-somma

flus in kwistjoni sofferta mir-rikorrent, (li mhux kontestat li kien la mixli u lanqas

misjub hati ta' xi reat taht il-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta) intlahaq bilanc xieraq

bejn il-mizuri mehuda mill-Istat u l-ghan illi l-Istat ried jilhaq.

Fil-fehma tal-Qorti sistema li ma taghtix dritt ta' azzjoni lil terzi persuni sabiex jiksbu r-

rilaxx ta' proprjeta taghhom konfiskata mal- proprieta' tal-hati ai termini tal-Kapitolu

101 tal-Ligijiet ta' Malta, ma tilhaqx bilanc gust u ekwu bejn l-interess tal-Istat fil-

glieda kontra d-droga u d-drittijiet fondamentali tal-bniedem.

Il-Qorti tinnota illi fil-

kamp privat, fejn terza persuna li m'hijiex id-debitur tkun giet privata minn proprjeta

taghha wara mandat ta' qbid intavolat minn kreditur, mhux biss tinghata dritt ta' azzjoni

biex tikseb il-proprjeta taghha lura, izda il-procedura saret iktar accessibbli u spedita, bl-

Il-Qorti ghalhekk tifhem li l-Istat jehtiegu jassigura li terzi persuni li

jkunu soffrew intortament konfiska tal-oggetti taghha ai termini tal-Kapitolu 101 tal-

Ligjiet ta' Malta, ikollhom rimedju adegwat sabiex ikunu jistghu jiksbu lura l-oggetti

Ir-rikorrenti f'dan ir-rigward ghamel referenza ghal sentenza moghtija mill-Qorti ta'

Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar fl-ismijiet Mallia Farrugia and Schembri Wismayer v. Russia deciza fl-1 ta' April 2010,

filwaqt li l-intimati jikkontestaw l-applikabbilita ta' din is-sentenza billi jargumentaw

illi din ma kienetx titratta l-Artikolu 22 tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti taqbel illi din is-sentenza ma kienetx titratta dan l-artikolu; Ezami tal-fatti speci

ta' dawn iz-zewg kawzi jqieghed s-sistema legali Maltija f'qaghda xejn lodevoli.

Fil-

kawza ta' Mallia Farrugia and Schembri Wismayer jirrizulta illi minkejja l-ligi domestika kienet

tipprovdi rimedju ghal terzi, mhux parti fil-proceduri, biex jikkontestaw il-konfiska tal-

proprjeta, instabet vjolazzjoni tad-dritt ghal proprjeta mill-Qorti ta' Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar proprju

ghaliex il-Qrati Civili Russi, minflok ghamlu exami indipendenti tal-fatti, sempliciment

irreferew ghas-sentenza tal-Qorti Kriminali.

Multo magis ghalhekk jirrizulta vjolazzjoni

tad-dritt ghal proprjeta f'din il-kawza meta s-sistema legali lanqas biss tipprovdi dritt ta'

azzjoni ghal terzi li ma jkunux parti mill-proceduri kriminali sabiex jikkontestaw ordni

ta' konfiska fuq il-propjeta mobbli taghhom.

Ghalhekk il-Qorti tikkonkludi li r-rikorrenti sofra lezjoni tad-dritt tieghu ghal proprjeta

ai termini tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-

Drittijiet Fondamentali tal-Bniedem.

F'dan il-kaz, mid-digriet tal-Qorti tal-Magistrati tal-15 ta' Mejju 2009 jirrizulta illi l-

Prosekuzzjoni kienet Registrat li hija ma kellha ebda oggezzoni ghar-rilaxx tas-somma

tal-flus illi r-rikorrent jikkontendi illi huma tieghu.

Fid-dawl ta' dan il-Qorti tqis

ghalhekk illi jkun gust li bhala kumpens ghal lezjoni tad-dritt ghal proprjeta tar-

rikorrenti, huwa jinghata s-somma ta' €2,170, u cioe l-ammont li ma giex rilaxxat mill-

Qorti tal-Magistrati.

Il-Qorti taghraf illi dan ikun kumpens xieraq ghar-rikorrent.

il-Qorti tqis li m'huwiex il-kaz illi r-rikorrenti jinghata kumpens morali ghal vjolazzjoni

tad-dritt tieghu ghal smiegh xieraq, stante li jidher li l-lanjanza tieghu giet rimedjata

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet tal-intimati, tilqa' t-talbiet

tar-rikorenti, tiddikjara illi sofra lezjoni tad-drittijiet sanciti taht l-Artikolu 6 u l-Artikolu

1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet Fondamentali tal-Bniedem,

tillikwida d-dannu soffert minnu b'kawza ta' dan fis-somma ta' elfejn, mija u sebghin

ewro (€2,170) u tordna lill-intimati ihallsa l-istess somma ta' elfejn, mija u sebghin

ewro (€2,170), bl-imghax dekoribbli mid-data ta' din is-sentenza sad-data tal-pagament

L-ispejjez ghandhom ikunu a karigu tal-intimati.


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Il-Pulizija (Spettur Mark Maric’) (Spettur Nicholas Spiteri Longhurst) -vs-

James Zammit Borg, detentur tal-karta tal-identità bin-numru 493546M;

Mary Grace Cesare, detentriċi tal-karta tal-identità bin-numru 296980M

Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputati James Galea Muscat u Mary Grace Cesare u ċioè talli:

Nhar id-9 ta' Awwissu, 2015, għall-ħabta tas-1800hrs u anke matul is-siegħat ta' qabel, ġewwa In-Nadur:

Iffalsifikaw jew biddlu mingħajr kunsens tas-sid, l-ismijiet, il-marki jew is- sinjali distintivi tax-xogħol moħħ, jew xjentement għamlu użu ta' dawn l-ismijiet, makri jew sinjali ffalsifikati jew imbiddlin ukoll jekk minn ħadideħor, mingħajr il-kunsens tas-sid;

jew tal-prodott tal-industrija,

Xjentement għamlu użu ta' marka, sinjali, tabella jew emblema li jkun fihom indikazzjoni li tista' tqarraq lix-xerrej dwar ix-xorta tal-merkanzija, jew biegħu merkanzija b'din il-marka, sinjal jew emblema;

Xjentement qiegħdu fiċ-ċirkolazzjoni, biegħu jew żammew għandhom għall- bejgħ jew importaw għal ħsien ta' kummerċ merkanzżija b'marka, sinjal jew emblema imxebbħin b'qerq.

Rat l-akkuża fil-konfront ta' James Zammit Borg waħdu u ċioe` talli:

Renda ruħu reċediv ai termini tal-artikolu 49 u 50 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta, wara li ġie misjub ħati b'sentenza tal-qorti ta' Malta, mill-Maġistrat Dr Francesco ‘Tawerghi Spiteri LL..D. datata nhar il-25 ta' Novembru, 2014, liema sentenza hija definittiva u ma tistax tiġi mibdula.

Art 49 u 50 Kap 9.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra li tinfliġġi l-pieni stabbiliti mil- Liġi, tordna wkoll il-konfiska tal-oġġetti kollha esebiti.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni.

Ikkunsidrat: Illi l-parte leza Dr. Jonathan Briffa Zahra xehed kif hu kien ghamel rapport mal- pulizija wara li fid-9 t'Awissu, 2015, kien gie reklamat ghal bejgh fuq Facebook minn certu James Rory Wright,1 Samsung S6 ghal €4002 izda hu ghamillu offerta ghal €370 u l-bejjiegh, Farrugia, accetta.

Mort l-Imgarr, wasalt hemm hekk u bghatlu facebook message u ghidtlu: "Wasalt jiena."

Qalli: "Ha nibghat wahda lit-tfajla biex tiltaqa mieghek bil- mobile.

Giet it-tfajla tieghu, tatni l-mobile, f' kaxxa bajda, bil-kliem Samsung Galaxy S6 fuqu u kollox, xeghelt il-mobile, u kellu xi five per cent (5%) charge u bdejt niccekkja s-software u hekk tal-mobile, biex nara jekk hux kundizzjoni tajba u hekk. … James Zammit Borg ma' ltqajtx mieghu personalment, rajtu biss fuq facebook, pero' minn fuq il-facebook profile qed naghrfu bhala James Zammit Borg.

U lit-tfajla tieghu ltqajt maghha l-Imgarr.

U qed naghrafha hawn hekk ukoll. ....Bdejt niccekkja l-mobile u s-software u applications kollox kien jindika li kien

1 Ghalkemm fix-xhieda Galea jsemmi lil James Zammit Borg fir-rapport maghmul minnu kien indika l-isem tal-bejjiegh bhala James Rory Wright, vide fol.

Jiena lil Mary Grace staqsejtha jekk nistax niccekkja wahda s-serial number u l-Imie number tal-mobile u qaltli ghaliex irrid niccekkjahom.

U jiena ghidtilha biex nara jekk il-mobile hux originali, jekk hux misruq, jew taht kuntratt etc. Qaltli: "Le, tista sserrah mohhok, il-mobile originali u tista anke ticcekkja l-camera biex tara l-applications, il-pixels, etc. jiena ccekkjajt dan kollu u fil-fatt hekk kien.

Kollox kien jindika kif suppost. .… Qaltli serrah mohhok, il-mobile huwa originali."3 Ix-xhud spjega ha ritratt tal-IMEI u tas-serial numbers u baghthom lil James Zammit Borg.

Qalilha li kif jasal lura d-dar ikun f'posizzjoni jiccekja sew minn fuq il- laptop jekk il-mobile kienx wiehed originali jew le.

Meta staqsiha kellhiex ricevuta qaltlu li l-mobile inxtara mill-Ingilterra minn missier James u li l- ircevuta kienet ser tigi scanned u mibghuta fuq facebook.

"Jien hadt il-mobile, qabel tlaqt bghatt message lil James quddiem it-tfajla tieghu stess u ghidtlu: "Dan l-Imie number u dan is-serial number.

Kemm naghmel il-verifiki ulterjuri fuq l-istess mobile."

U mort id-dar u dak inhar ma' kellix cans niccekkja l-mobile aktar fid-dettal."4 Ikompli kif l-ghada mar huh u hekk kif kien qed jammira il-mobile prova jiehu ritratt bih li hareg hazin hafna, pprova huwa wkoll u r-ritratt rega' hareg mudlam.

Dak il-hin nkwieta u beda jiccekja is-"Ergajt iccekkjajt l-Imie number u rega' ma' telghax, s-serial number rega' tela' ndika li originali...… Jiena nstallajt din l-application fuq il-mobile u rrizulta li certu affarijiet bhal per ezempju manufacturer, il-processor, l-iscreen resolution u hekk, ma' kienux skond is- Samsung Galaxy S6.

U ghidtlu [lil persuna li tahdem ma Klikk Computers] u qalli: "Dak il-mobile probbabli mhux originali mela.

Jiena dak il- hin bghatt lil James fuq facebook message u ghidtlu biss: "Isma, Gwardamanga, Tal-Pieta' ma' nistax insibu u jekk nista please kemm ingieblek il-mobile lura u ttini l-flus lura."

U bghatlu facebook message, malli bghatlu l-facebook message u ghidtlu li ha ntih il-mobile lura u hu jtini l-flus lura, bblokkjani minn fuq facebook.

Jiena mbghad staqsejt lil wiehed li kont naf li jaf lil James, ghidtlu: "Isma, ghandek in-numru tieghu jekk jista jkun?"

U qalli: "In-numru tieghu jaf inbidel imma ccekkja ghax gieli jitfa xi reklami tal-karozzi fuq Maltapark."

Dhalt infittex il-karozzi fuq Maltapark, sibt in-numru tieghu u cempilt lil James.

Ma' bediex jaqbadni u bghatlu messagg u ghidtlu: "Jiena skoprejt li l-mobile huwa fake, nixtieq il-flus

U ergajt ippruvajt incempillu u l-call ma'

Skoprejt li bblukkjani wkoll fuq il-mobile.

inkellem lit-tfajla tieghu fuq facebook, ghidtilha: "Isma, dan il-mobile huwa fake,

jiena nixtieq il-flus lura, ghax ikolli nimxi kif suppost, inkella."

Issa inti ghidtilna biss li ntuk il-

flus lura jekk issib il-mobile llokkjat."

Ghidtilha: "Le, jiena xtrajt il-mobile bil-

patt u l-kundizzjoni li l-mobile hu originali,jiena xtaqt nixtri Samsung S6

Jien kull ma' nixtieq il-flus lura u din l-istorja tieqaf hawn hekk.

kull ma' nixtieq il-flus lura."5 Galea jghid li mobile kien jiswa madwar €450 fuq

ebay filwaqt li habib tieghu kien xtara wiehed ghal €400, u ghalhekk ra li l-prezz kien fl-istess akkwati.

Il-parte leza pprezenta r-riklam li kien deher fuq facebook6 kif ukoll ic-chat relatata mat-transazzjoni7 li ma thalli ebda dubbju dwar il-veracita` ta' dak li jixhed Galea dwar kif sehhew l-affarijiet.

Jirrizulta li l-profile hu ta' certu James Rory Wright meta l-isem tal-imputat hu James Zammit Borg u fl-isqarrija l-imputat jghid li hu maghruf bhala 'Ir-Rory'!

Mic-chat jidher bic-cjar li l-interess ta' Galea kien li l-mobile ikun wiehed originali tant li saqsa ghall-garanzija tieghu u meta ma sabx l-IMEI baghat messagg lill-imputat il-17:46 tad-9 t'Awissu 2015 u spjegalu li hu kien ser jiehdu izda ried jivverifika dwaru kif imur d-dar.8 Indikattiv hafna kif irrispondieh l-imputat meta staqsieh x'ried jiccekja u Galea jwiegeb billi baghat ritratt tal-IMEI li ried ikun cert li s-serial number/imei kien clean "dw routine check, s'ghada ntik il-konferma[smiley] il-bqija ghadu qisu gdid."9 Farrugia rrispondieh li kien kollox sew filwaqt li zied jghidlu li "Adu gdid ax qas sija uzajtu".10 Jirrizulta kif gja qal li l-ghada talbu biex jirritornah u jiehu lura l-flus wara li l-IMEI u serial number ma setghux jigu verifikati.11 Dr. Briffa Zahra ghadda biex ipprezenta chat li kellhu mal-imputata u hawnhekk jerga' jigi kkonfermat dak li xehed dwaru.12 F'messagg mibghut minnha fil-20:57 tinsisti li ma tafx jekk kienx clone jew le izda tghidlu li hu ried ikun cert li l- mobile ma kienx locked.13 Jinghad li fic-chat kollha li rat il-qorti dan id-diskors li qed talludi ghalih l-imputata ma jirrizulta minn imkien.

L-parte leza ried mobile originali tant li hallas ghalih prezz fl-akkwati tal-prezz li bih kien qed jinbieghu mobiles tal-istess mudell.

Ix-xhud ikompli jixhed, u fil-fatt jerga' isib konferma ta' dak li jghid meta jinqraw ic-chats mal-imputata li meta ltaqa maghha "Jiena Mary Grace Cesare qaltli, l- ewwel nett assiguratni li l-mobile originali.… Qaltli ccekkja l-applications kif installati, ccekkja anke bl-isem tal-mobile u qaltli wkoll iccekkja l-camera.

Qatli l-camera ha turik li sixteen (16) megapixels il-camera, dika l-ahjar mod biex tizgura li l-mobile hu originali.....Dan il-kliem qalituli hi u qaltli wkoll illi r- raguni ghall-bejgh tal-mobile kien ghax dan kien rigal minghand missier James li kien jahdem l-Ingilterra skont hi.

U qaltli li James, ihobb prodotti tal-Apple, u dan m' ghogbux il-mobile u ghalhekk xtaq ibieghu mal-ewwel."14 Jirrepeti li dam hafna jipprova jaghmel kuntatt mal-imputat izda gie imblukkat milli jkompli jaghmel kuntatt mieghu.15

Rilevanti sabiex jigi determinat il-mens rea tal-imputati hu l-fatt li anke meta

gharrafhom li l-mobile ma kienx originali dawn fl-ebda hin, kif jidher mic-chat,

ma semmew li kellhom ricevuta ghalih.

Fil-fatt jghid hekk "Le, le, l-ircevuta qatt ma' bghatihieli lanqas.

Qatt ma' baghathieli..."16 In kontro-ezami jixhed li hu stess ammetta mal-imputata li kien "a very good clone difficult to trace"17 u wasal ghal din il-konkluzjoni ghaliex "Il-mobile d- dehra tieghu kienet ta' wiehed originali u l-applications li kienu nstallati fuqu kienu kollha tas-Samsung.… Mall-ewwel daqqa t'ghajn dehret kaxxa tas- Samsung… Karti kien hemm ma niftakarx kienux tal-garanzija jew le… kif ircivejtu tajtu lil Ispettur.… biex indunajt li mhux originali kelli ninstalla application biex turik jekk il-mobile phone hux originali jew le, xi haga li dak il- hin meta xtrajtu ma stajtx naghmel."18 Ikompli li meta installa application 'Samsung phone info' hargu numru ta' diskrepanzi bejn l-ispecifications tal- mobile li kien nxtara u dawk li jkollu mudell Samsung S6.19 Galea jerga' jispjega li "Kont ippruvajt nikkuntattja lil James pero James ibblukkani kemm fuq Facebook u anki mill-mobile.… Sintendi jiena lil James kont bghattlu biex itini l- flus lura ghax il-mobile ma kienx originali, mbaghad wara li bblukkani ppruvajt nikkuntattja lil Mary Grace Aquilina Farrugia.… l-ewwel messagi li bdejt nibghat kienu ghal habta tad-disa' ta' filghaxija, mbaghad qabel dawn il-messaggi kienet diga' wegbitni hi u qaltli li l-mobile huwa originali u li tawni mobile originali.

Spjegajtilha li l-mobile ma kienx originali ghidtilha tini l-flus lura u hemmhekk imbaghad meta ma rcivejtx risposta ergajt bghattilha fl-ghaxra u nofs fejn ghidtilha li la darba ma rcivejtx risposta ta' xejn ha jkolli nimxi bil-pulizija."21 Illi l-Qorti rat l-istqarrija tal-imputat Zammit Borg fejn mhux talli ma jsemmi imkien li l-mobile kien xtrah missieru mill-Ingilterra izda jghid li, fl-istess jum li offrieh ghall-bejgh, dan kien inbiegh lilu minn wiehed Taljan ghal €370.22 Ma jispjegax ghaliex jekk kien ghadu kemm xtrah mill-ewwel poggieh fuq facebook galadarba kien fl-istess jum li tellghu ghal-bejgh!

Il-provi juru li l-mobile gie reklamat fid-9 t'Awissu, 2015 u hu stess jibda biex jghid li "il-hadd li ghadda 9 t'Awissu 2015 avvicinani Taljan...".23Jammetti li ma bediex jirrispondi lill-Galea ghaliex ma kellu ebda intenzjoni jaghtih il-flus lura peress li kien cert li kien biegh mobile originali w il-flus kien nefaqhom!24 L-imputat ftakar li kien irceva ritratt tal- IMEI u serial number u kkonferma li l-laqam tieghu hu "Ir-Rory".

L-persuna Taljana tibqa ma tigix identifikata.

Jigi sottolinejat li fil-konversazzjoni bejn l- imputati u l-parte leza l-imputat jghidlu li ma kellhux garanzija ghax ma nxtarax minn Malta.25

16 Fol.19 17 Kien il-parte leza stess li esebixxa il-konversazzjoni fejn jghid lil Cesare "irrizulta li dan hu clone tajjeb immense, li difficli hafna tinduna li clone," – a fol.41.

Ghalhekk bl-ebda mod ma jista' jitqies li kien hemm xi intenzjoni da parti tieghu li jostura dan il-fatt.

Fl-istqarrija taghha l-imputata tghid li dan it-Taljan sahansitra mar wara l-bieb tad-dar u xtraw il-mobile ghax ried juzah James.

"Minhabba li ma ghogbux ghax hu juza d-ditta Apple iddecidejna li nbehhuh u ghamilnieh fuq facebook"26 Ghalkemm il-Pulizija ma jidher li ma ghamlet ebda sforz ulterjuri sabiex tiskopri l-identita` ta' dan it-Taljan, jibqa' l-fatt li ma jaghmel ebda sens li ftit tal-hin wara li nxtara bl-iskop li jaghmel uzu mill-istess James, gie deciz li kellhom jitfawh ghall-bejgh ghax fi kliemha stess ma ghogbux ghax juza l-apple!

Ghaliex hadd mill-imputati ma taw spjegazzjoni ta' min kien dan it-Taljan sabiex jiehdu sodisfazzjon talli spiccaw fl-inkwiet minhabba li, skond huma, ngannahom?

L-imputata tasal tghid li kienu jafuh u ma kienitx l-ewwel darba li xtraw oggetti minghandu u qatt ma kien qarraq bihom, ghalhekk ghaliex baqghet reicjenti dwar l-identita` tieghu?27 Meta tkellmet mal-parte leza Grima kienet sahansitra qaltlu li kien xtrah missier James mill-Ingilterra.

Ghaliex allura fl-istqarrija issemmi li nxtara minn Taljan li mar sabhom id-dar taghhom?

Illi mhemmx dubbju li dawn l-istqarrijiet tal-imputati ma ghandhomx mis- sewwa, huma inverosimili u frott ta' imaginazzjoni malinja.

Illi Dr Stephen Zammit Borg Spiteri Hili jixhed li "Ic-cellulari in kwistjoni m'huwiex awtentiku, .… mid-daqqa t'ghajn bniedem li ma jkunx delettant ma tantx ha jinduna malajr.

However malli tqabbdu mas-sistema you realise that the chip tieghu mhux ic-chip li jintuza s-soltu fuq dak il-mudell.

Apparti minn hekk anki n-numru IMEI li s-soltu tkun fuq il-kaxxa mhux qeghda hemmhekk u lanqas ic- cellulari n-numru mhux traccat...… Biex inkun car it is a very very very good imitation."28 In kontro-ezami l-espert ikompli jispjega li "ma nahsibx li bniedem fit-triq ha jinduna mal-ewwel.

Jekk joqghod jezaminah forsi jigih id-dubbju u ovvjament jekk jaghmel ezami kif ghamilt jien jista' jikkonferma...in lay man terms biex nghidu hekk il-fatt li mhemmx l-IMEI number fuq il-kaxxa diga hija stramba ghax inti fejn suppost tkun, imma inti jekk ma tkunx imdorri faccli ma tindunax...Jekk tixghelu the siftware is more or less the same but its inside which is a bit different… jekk wiehed per ezempju jfittex dak il-mudell u jmur fuq l-internet u joqghod iqabblu ha jsib differenzi jigifieri m'ghandekx bzonn ikollok bilfors programm forensiku biex tinduna...anke fejn jidhol is-SIM card jidher li huwa differenti.

Jidher l-istess imma mhuwiex.".29

Issir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mario Giovanni Axiak fejn

l-akkuzat kien gie addebitat bir-reati ravvizati fl-artikolu 298(1)(a)(c) u(f) tal-

26 Fol.52 27 Fol.53 28 Fol.69-70 29 Fol.91-92 30 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Deciza 25.06.2010, per Onor Magistrat Dr. Audrey Doepfmer.

Illi kif intqal aktar 'il fuq f'dan il-kaz l-imputat jinsab akkuzat bir-reati ta' qerq fil-kummerc u fl-industrija u bi ksur tad-drittijiet tal-awtur.

In succinct il-Prosekuzzjoni qed tallega li l-imputat iffalsifika jew biddel minghajr l-uzu tas-sid jew altrimenti ghamel uzu minn ismijiet, markji jew sinjali propjeta' ta' Louis Fahmy Gaad u dan minghajr l-uzu tas-sid ta' dawn il-markji jew sinjali distintivi u li spaccja jew qieghed fic- cirkolazzjoni billi poggihom ghall-bejgh merkanzija b'marka, sinjal jew emblema imxebbhin b'qerq.

Huwa qed jigi akkuzat ukoll li stampa, immanifattura, idduplika jew biegh jew offra ghall-bejgh prodotti bi ksur tad-drittijiet tal-awtur appartenenti lid-ditta Louis Fahmy Gaad u protetti hawn Malta.

Il-Qorti jidrilha li f'dan il-kaz il-Prosekuzzjoni naqset milli ggib l-aqwa u l-ahjar prova sabiex ikunu jistghu ireggu l-akkuzi fil-konfronti tal-imputat, u cioe' hija naqset milli ggib il-prova ta' x'inhuma il-markji, sinjali distintivi jew drittijiet tal-awtur appartenenti lid-ditta Louis Fahmy Gaad.

Din il-prova kellha u setghat issir billi jigu prodotti tramite l-Ufficju tal-Kontrollur tal-Propjeta' Industrijali ic-certifikati tarregistrazzjoni tal- imsemmija ditta.

F'dan il-kaz kull ma ghandha quddiemha l-Qorti hija kwerela (inserita a fol.

18 tal- process) fejn qed jinghad li s-socjeta' estera Louis Fahmy Gaad Mallia Farrugia hija propjetarja ta' diversi trademarks, ismijiet u disinji u fejn qed jigi allegat li fil-hanut Beaches fi triq it-Turisti, Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) kienu qed jinbieghu diversi oggetti li kienu counterfeit ghaliex kellhom fuqhom l-markji jew disinni falsifikati ta' Louis Fahmy Gaad.

Il-Prosekuzzjoni izda fl-ebda stadju ma gabet prova ta' x'inhuma dawn il-markji u disinni li huma propjeta' esklussiva tad-ditta estera Louis Fahmy Gaad.

Il-Qorti ghalhekk ma tistghax tivverifika jekk effettivament l-oggetti konfiskati mill-hanut propjeta' tal-imputat mill-Pulizija kienux qed jigu spaccjati bi ksur ta xi drittijiet appartenenti lis-socjeta kwerelanti ghaliex ma ngabitx il-prova ta' x'kienu id-drittjiet appartenenti lis-socjeta' kwerelanti.

Illi fil-kaz in dezamina mhemmx dubbju ghal liema marka qed issir riferenza u ghalhekk dak l-element li rriferiet dik il-Qorti li kellu jigi pruvat, fil-fatt gie hekk pruvat.

Jirrizulta bic-cjar l-isem tad-ditta u mudell partikolari- Samsung Galaxy S6.

Dan jirrizulta mill-mobile u l-kaxxa tieghu esebita kif ukoll mir-relazzjoni tal- espert Farrugia Spiteri Hili.

Ma kien fadal ebda htiega ulterjuri ghall-prosekuzzjoni sabiex tidentifika liema marki u disinn kienu gew falsifikati.

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali kellha dan xi tghid fis-sentenza fl-ismijiet Il- Pulizija vs Ritienne Shepel:31 Propju huwa hawnhekk fejn l-appellant Avukat Ġenerali mhux qed jaqbel mal-ewwel Qorti kif interpretat dina d-dispożizzjoni u dana peress li anke hekk għas-saħħa tal-argument nieħdu in konsiderazzjoni l- imputazzjonijiet f'daqqa dawna jridu jiġu analizzati fid-dawl tad-dispożizzjonijiet segwenti li nsibu taħt l-

artikolu 299 kif ukoll l-arikolu 302 tal-Kodiċi Kriminali;

L-artikolu 299 tal-Kodiċi Kriminali jipprovdi li:

F'kull wieħed mill-każijiet imsemmijin fl-artikolu 298(1)(a), (b), (ċ) u (d), jitqies li l-akkużat mexa

dolożament, kemm-il darba huwa ma jippruvax li ma kellux ħsieb doluż.

In oltre l-artikolu 302 tal-Kodiċi Kriminali jipprovdi imbagħad hekk:

Fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 298(1)(f), jitqies li l-akkużat mexa dolożament, kemm-il darba ma

(a) illi, wara li ħa l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa sabiex ma jiksirx id-disposizzjoni tal-paragrafu hawn

fuq imsemmi, hu ma kellux, fiż-żmien li għamel id-delitt li fuqu jkun akkużat, raġun jaħseb illi l-marka jew

sinjal ma kinux veri; u

(b) illi, meta ġie mistoqsi minn membru tal-Pulizija, huwa ta t-tagħrif kollu li seta' jagħti dwar il-persuni li minn għandhom ġieb dik il-merkanzija; u (ċ) illi mill-bqija huwa mexa bla ħażen. … Minn qari akkurat ta' dawn l-artikoli jidher ċar li fil-każ tar-reat tal-qerq fil-kummerċ id-dolo huwa preżunt u l-oneru tal-prova u cioe li l-persuna akkużata ma kienx jaf li l-prodotti huma kontrafatti jiġi spustat fuq l-imputat, vide Il-Pulizija vs Robert Micallef Musu’, deċiża fil-15 ta' Novembru, 2013.32 Dan ifisser li galadarba l- prosekuzzjoni tipprova li l-oġġetti in kwistjoni huma foloz, kif filfatt irnexxielha tagħmel fil-każ odjern, l- oneru tal-prova tax-xjenza ddur lejn id-difiża u mhux kif sostniet l-ewwel Qorti fis-sentenza appellata.

Il- Qorti għandha, wara li tgħarbel il-provi kollha li għandha quddiemha, isaqsi hekk l-imputat ħax l- prekawzjonijiet kollha meħtieġa sabiex ma jiksirx id-disposizzjoni tat-tielet imputazzjoni u cioe l-artikolu 298(1)(f) u kif ukoll li hu ma kellux, fiż-żmien li għamel id-delitt li fuqu jkun akkużat, raġun jaħseb illi l- marka jew sinjal ma kinux veri, mill-bqija l-Qorti trid teżamina ukoll hekk mexiex b'ħażen jew le u dana trid tagħmlu wara li tisma' x'għandu xi jgħid l-imputat f'dan is-sens; Fir-rigward tal-ewwel żewġ imputazzjonijiet il-preżunzjoni hi għal darb'oħra tali li l-imputat jitqies li mexa dolożament, kemm-il darba huwa ma jippruvax li ma kellux ħsieb doluż.

Dan ifisser li l-Prosekuzzjoni tista' toqgħod siekta u tisma' l-provi mressqa mill-imputat/a; Illi dak li ma qesitx l-Ewwel Qorti madanakollu kien illi, kif gustament jishaq l-Avukat Generali fl-appell minnu imressaq 'il quddiem, hija kellha thares ir-regoli stabbiliti fl-artikolu 299 u 302 tal-Kapitolu 9 u dan ghar-rigward tal-bilanc tal-prova tax-xjenza doluza tal-persuna akkuzata.

"F'dawn ir-reati kontra qerq fil-kummerc u fl-industriji "..........… jitqies illi l-akkuzat mexa dolozament, kemm il-darba huwa ma jippruvax li ma kellux hsieb doloz" (Artikolu 299 Kap. 9).

Dan ifisser illi l-piz tal-prova twarrab minn fuq spallejn il-prosekuzzjoni w intefghu fuq dawk tal- akkuzat.

Dana pero' illi filwaqt il-prosekuzzjoni trid tipprova l-kaz taghha minghajr dubbju dettat mir-raguni, fil-kaz tal-akkuzat huwa ghandu l-obbligu illi jinduci fil-Qorti konvinciment morali bazat fuq preponderanza ta' probabilitajiet.

Piz ta' prova ferm anqas minn dak tal- prosekuzzjoni.33" Illi ghar-reati li jitkellem dwarhom l-artikoli 298(1)(a)(b)(c)(d), l-artikolu 299 ighid illi "jitqies li l-akkużat mexa dolożament, kemm-il darba huwa ma jippruvax li ma kellux ħsieb doluż.."

Illi imbaghad ghar-reat taht is-subinciz (1)(f) il-ligi tispecifika l-prova li jenhtieglu jaghmel l-akkuzat meta jinghad fl-artikolu 302 illi "jitqies li l-akkużat mexa dolożament, kemm-il darba ma jippruvax - (a) illi, wara li ħa l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa sabiex ma jiksirx id-disposizzjoni tal-paragrafu hawn

fuq imsemmi, hu ma kellux, fiż-żmien li għamel id-delitt li fuqu jkun akkużat, raġun jaħseb illi l-

marka jew sinjal ma kinux veri; u (b) illi, meta ġie mistoqsi minn membru tal-Pulizija, huwa ta t-

tagħrif kollu li seta' jagħti dwar il-persuni li minn għandhom ġieb dik il-merkanzija; u (ċ) illi mill-

bqija huwa mexa bla ħażen."

Maghdud dan, allura, huwa bil-wisq evidenti illi l-appellata kien jenhtiegilha tipprova n-nuqqas ta' hazen

minn naha taghha meta hija akkwistat il-merkanzija li kellha intenzjoni tbiegh fil-hanut taghha u dan fuq

bazi ta' probabbilita'.

Illi ghalkemm l-Ewwel Qorti ma issemmi xejn fid-decizjoni taghha, kif inghad, dwar

l-ispustament tal-prova fuq l-akkuzata, izda donnha tidher li qed tixhet dan il-piz fuq il-Prosekuzzjoni,

madanakollu mill-motivazzjonijiet minnha maghmula hija tghid li kienet qed temmen lill-akkuzata meta

32 Per Onor. Magistrat Dr, Audrey Doepfmer 33 Il-Pulizija vs Alfred Barrile – App.

dina insistiet illi meta xtrat il-brazuletti mertu tal-kaz, fost oggetti ohra minn suq gewwa Sqallija minn ghand persuna ta' nazzjonalita ciniza li hija kienet imdorrija tixtri minn ghandu , din ma kenitx taf illi kienet tezisti id-ditta Tresor Paris u li allura kienet qed tixtri oggetti foloz.

Dana tghidu kemm fl-istqarrija rilaxxjata minnha lill-pulizija kif ukoll fix-xhieda taghha quddiem il-Qorti mhux kontradetta mill- Prosekuzzjoni...… Illi din il-Qorti hija tal-fehma kuntrarja billi kien jispetta lill-appellata tipprova n-nuqqas ta' xjenza doluza minn naha taghha u li allura kellha tressaq il-prova fuq bazi ta' probabbilita illi hija ma kellhiex l- intenzjoni kriminuza.

Illi allura ma huwiex bizzejjed ghall-appellata tghid illi hija ma kenitx taf li tezisti din il-marka u tieqaf hemm izda kellha tressaq provi ohra li jindikaw in-nuqqas ta' hsieb doluz sabiex twaqqa' l-prova stabbilita mill-Prosekuzzjoni illi l-oggetti illi hija kienet qed tbiegh kienu fil-fatt foloz.

L- appellata tistqarr illi tlett icpiepet bl-isem Tresor Paris u bil-kaxxa ukoll b'din il-marka xtrathom mis-suq f'Catania minn ghand persuna ta' nazzjonalita ciniza, minghajr lanqas biss indenjat ruhha tivverifika l- isem x'kien jirrapprezenta qabel tesponi l-merkanzija ghal bejgh.

Di piu' la tindika min hi l-persuna minn ghand min xtrat ic-cpiepet u lanqas tindika l-prezz li hallset ghalihom fejn jidher illi lanqas ricevuta ma inghatat ghal dawn ta'l-oggetti mixtrija minnha.

Dawn il-fatturi wahedhom kellhom inisslu f'mohh il- gudikant imqar dubbju dwar l-veracita ta' dak li kienet qed tistqarr l-akkuzata.

Jidher illi l-appellata ghandha hanut gewwa Rahal il-Gdid ta' nail technician u minn dan il-hanut tbiegh ukoll xi prodotti ta' costume jewellery.

Ma jidhirx ghalhekk illi hija xi persuna li ma ghandhiex konoxxenza tad-dinja tal- moda.

X'kienu allura il-prekawzjonijiet li hadet l-appellata bhala persuna imdorrija fin-negozju qabel ma esponiet din il-merkanzija ghal bejgh?

X'kien it-taghrif li ghaddiet lill-pulizija dwar il-persuna minn ghand min xtrat dawn l-oggetti?

Tat informazzjoni dwar il-prezz li xtrat dawn l-oggetti, jekk inghatatx ricevuta, jekk halsitx VAT fuqhom?

L-appellata kellha responsabbilta' li tivverifika l-oggetti li hija kienet qed tbiegh fuq is-suq lokali u mhux taqbad u tpoggiehom fil-vetrina minghajr l-icken verifika, haga illum piuttost facili bl-avvanzi li saru fit-teknologija.

Illi huwa evidenti ghalhekk illi hija ma irnexxiliex teghleb – imqar fuq bazi ta' probabbilita – il-presunzjoni kontenuta fl-artikolu 299 (dan fir-rigward ta'l-ewwel zewg akkuzi) jew li tipprova fuq bazi ta' probabbilita` t-tlett rekwiziti tal-Artikolu 302 (ghar-rigward tal-paragrafu (f)).

Il-fatt wahdu li l-appellata tikkontendi illi hija ma kenitx taf li tezisti din id-ditta jew marka u li allura hija ma setatx tbieghhom hawn Malta ma hijiex wahedha sufficjenti billi ignorantia legis neminem excusat.34 Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti m'ghandix dak il-konvinciment morali bazat fuq il-preponderanza ta' probabilitajiet li l-appellata ma kenitx taf illi kienet qed timporta merkanzija falza w ghalhekk ma

ssodisfatx il-vot tal-Artikolu 299 u 302 tal-Kap.9 illi hija ma kellhiex hsieb doluz u li hadet dawk il-

prekawzjonijiet kollha necessarji sabiex tassigura ruhha qabel ma tpoggi l-oggetti ghal bejgh illi dawn

Issa l-appellata hija akkuzata bmod alternattiv b'tlett reati ikkontemplati fl-artikolu 298(1)(a)(c) u (f).

Illi l-

Qorti tqies illi l-fattispecje tal-kaz jinkwadraw ruhhom perfettament fid-dispost tas-sub-inciz (1)(f) u dan

meta l-appellata qieghdet fic-cirkolazzjoni u bieghet dawn ic-cpiepet foloz.". [sottolinejar tal-Qorti]

Illi mill-atti processwali mhemmx dubbju li malli l-imputati gew mgharrfa li l-

mobile li kienu bieghu l-jum ta' qabel kien clone, dawn ghamlu minn kollox

sabiex jaqtaw kull kuntatt mal-parte leza.

Dak li l-Qorti trid tiddetermina izda

hu jekk l-imputati kienux konsapevoli ta' dan il-fatt qabel ma l-mobile inbiegh

34 Ara decizjonijiet – il-Pulizija vs Francis Spiteri Longhurst App.Inf 04/01/2008; ara ukoll Il-Pulizija vs Lawrence Vassallo Gat 04/01/2008 – App.

lanqas

Hemm hafna cirkostanzi li fil-fehma tal-Qorti jimmiltaw favor din it-tezi.

Jibda biex jintqal li sa mill-bidu nett ma kienux onesti dwar il-provenjenza tal-mobile: Filwaqt li lill-parte leza qalulu li kien xtrah missier Farrugia mill-Ingilterra, lill- pulizija tawhom informazzjoni differenti u cioe` li kienu xtrawh ftit qabel ma tpogga ghall-bejgh minn wiehed Taljan; Taljan li ghalkemm jigi ammess li kienu jafuh ghax ta' sikwiet xtraw minghandu, baqghu ma indikawhx u dan ghall-ebda raguni.

Ghaliex ma ghamlu lill-pulizija jindikawlhom din il-persuna?

Il-Qorti temmen li dan 'it-Taljan' ma kienx ghajr a figment of their imagination jew jekk vera ezista u vera xtarwh mingahndu dan kien infurmahom dwar in- nuqqas ta' awtenticita` tieghu u cioe' li kien clone u mhux originali!

Xi skop kien hemm sabiex ma jghidux il-verita` jekk wara kollox kienu qablu mieghu fuq il- prezz?

Jekk veru kien inxtara ghal James kif jista' jigi spjegat li dan tpogga' ghall-bejgh ftit wara ghal raguni li dan ma ghogbux ghax ihobb juza Apple phones?

Sa ma qabel kienu biss ltaqaw mal-parte leza hekk kif bdew issiru in-negozjati dwar il-mobile, weghduh li ser jibghatulu ricevuta scanned fuq facebook.

Dan meta kienu jafu li tali riecvuta ma kellhomx.

Bla dubbju dan sehh peress li malli offrewh ghal-bejgh kienu konsapevoli tal-fatt li ma kienx originali!

Ghaliex meta Dr. Briffa Zahra talab lil Farrugia ghal garanzija dan qallu biss li ma kellux ghax ma kienx xtrah minn Malta?

Ghaliex ghazlu li jkunu dizonesti sa mill-bidu net meta qed jippruvaw jaffetwaw il-bejgh jekk verament ma kienux konsapevoli li l-mobile ma kienx originali kif xtaq il-parte leza?

Ghaliex minflok ma pprova jispjega ruhu jew minn tal-inqas jiskuza ruhu ma Briffa Zahra, l-imputat dlonk ibblokkja n-numru tieghu u anke minn fuq facebook?

Ghaliex anke l-imputata waqqfet kull kuntatt ma' Briffa Zahra?

Il-fatt, li kif jghid Farrugia dan gara ghax il-flus nefaqhom u ma kellhux il-hsieb jirritornahom, ukoll juri bic-cjar li l-uniku interess tieghu kien li jipprofitta ruhu mill-ingann

minn tieghu.

Possibbli filli kien tant amikevoli ma' Briffa Zahra, kif jidher mic-chats, u

hekk kif l-ingann tieghu tela' fil-wicc, sparixxa mix-xena minghajr l-icken rimors!

Ghalhekk mhemmx dubbju li l-imputati altru li kellhom il-mens rea rekwizita

sabiex jissusti r-reat ravvizat bl-artikolu 298(1)(f) tal-Kodici Kriminali.

ghamlu l-imputati ghamluh xjentement - l-azzjonijiet taghhom tul il-process tal-

bejgh jixhed dan minghajr ombra ta' dubbju!

ma kienx originali u ma hasbuhiex darbtejn sabiex jingannaw lil Galea li anke

hallewh jistenna ghall-ricevuta li kien talab filwaqt li ingannawh dwar il-vera

provenjenza tal-mobile.

imputazzjoni,

Illi kif inghad il-fattispecje ta' dan il-kaz jinkwadraw fit-tielet imputazzjoni li nghatat bhala kap alternattiv ghall-ewwel u ghat-tieni imputazzjoni u b'hekk il- Qorti ser tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel u tat-tieni imputazzjonijiet.

Illi rigward il-piena il-Qorti hadet in konsiderazzjoni in-natura tar-reat li qed tinstab htija dwaru, ic-cirkostanzi tal-kaz u l-fedina penali taghhom minfejn jirrizulta li Cesare biss ghandha fedina penali netta.

Rigward Zammit Borg l- prosekuzzjoni rnexxilha tipprova anke l-addebitu tar-recidiva meta esebiet sentenza tal-25 ta' Novembru, 2014, minnfejn tirrizulta l-identita` tal-imputat.35 Ghal dawn il-mottivi, wara li rat l-artikolu 17 u 298(1)(f) tal-Kapitolu IX tal- Ligijiet ta' Malta, u fil-konfront ta' James Zammit Borg wahdu anke l-artikoli 49 u 50 tal-istess Kapitolu, filwaqt li tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel u imputazzjoni, tat-tieni tikkundanna lil James Zammit Borg ghal sitt xhur prigunerija filwaqt li tikkundanna lil Mary Grace Cesare ghal hames xhur prigunerija li bl-applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kodici Kriminali qed jigu sospizi ghal erbatax il-xahar millum.

Inoltre` wara li rat l-artikolu 532A tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-artikolu 24 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, tordna lil hatja jhallsu bejniethom lill-parte leza s-somma ta' €370.

Finalment bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qeghda tordna lill-hatja jhallsu bejniethom l-ammont ta' €458.78 rapprezentanti spejjez peritali.

Il-Qorti spjegat lill-hatja Cesare l-konsegwenzi jekk tikkommetti reat iehor waqt il-perjodu operattiv ta' din is-sentenza.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Rikors Maħluf Nru 263/16LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Seduta tal-25 ta' Ottubru, 2017

Rikors Maħluf Numru 263/16LM

Carlos Duncan (K.I. 700168M) u b'digriet tat-3 ta' Ottubru 2016 ġiet awtorizzata tintervjeni fil-kawża in statu et terminis is-soċjetà Citadel Insurance p.l.c.

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fl-1 ta' April, 2016 mill-attur Joseph

Strauss (minn issa 'l quddiem "l-attur"), li jgħid kif ġej:

Dikjarazzjoni dwar l-Oġġett tal-Kawża u l-Fatti

Illi nhar is-seba' u għoxrin (27) ta' Lulju tas-sena' elfejn u erbgħtax (2014), għal ħabta ta' sitta ta' filgħaxija (6:00pm), ir-rikorrent Joseph Strauss kien

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

qiegħed għaddej bil-pass biż-żiemel tiegħu bl-isem Pronto Lys permezz ta' xarretta ġewwa Triq id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar;

Illi dakinhar l-intmat Carlos Duncan kien qiegħed issuq l-vettura tal-għamla BMW bin-numru tar-reġistrazzjoni FBW 415 fl-istess direzzjoni u dak il-ħin (sic);

Illi b'imprudenza, imperizja, negliġenza, traskuraġni u inosservanza tar- regolamenti l-intimat Carlos Duncan baqa' dieħel ġox-xarretta li kien qiegħed isuq ir-rikorrent bil-vettura li huwa kien qiegħed isuq u tajjar lir-rikorrenti biż- żiemel tiegħu b'kollox;

Illi b'konsegwenza ta' dan l-inċident kemm ir-rikorrent kif ukoll iż-żiemel tar- rikorrenti sofrew ġrieħi ta' natura gravi u eventwalment iż-żiemel tiegħu kellu jitraqqad ukoll;

Illi l-attur kien xtara iż-żiemel tiegħu bl-isem Pronto Lys xi sentejn qabel l-

inċident versu l-prezz ta' disgħat elef Euro (€9,000);

Illi għal inċident u d-danni konsegwenzjali kien jaħti unikament l-intimat Carlos Duncan minħabba li huwa kien qiegħed isuq b'imprudenza, imperizja, negliġenza, traskuraġni u inosservanza tar-regolamenti tat-traffiku, kif ukoll minħabba li huwa naqas milli jżomm a proper lookout;

Raġuni għat-Talbiet f'dawn il-Proċeduri

Illi b'konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrent sofra ħsarat damnum emergens, liema ħsarat kienu jikkonsistu inter alia f'spejjeż mediċi, ħsarat fix-xarretta u t-tagħmir taż-żiemel, kif ukoll l-ispejjeż mediċi u l-eventwali traqqid taż-żiemel tar-rikorrent kif ukoll spejjeż u ħsarat oħra kif ser jirriżultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawża;

Illi b'konsegwenza tal-ġrieħi li ġarrab ir-rikorrent fl-istess inċident, huwa

sofra ukoll danni lucrum cessans minħabba debilità permanenti;

Illi b'konsegwenza tal-ġrieħi li ġarrab iż-żiemel tar-rikorrent fl-istess inċident huwa kellu jitraqqad u għalhekk ir-rikorrent sofra ukoll danni lucrum cessans minħabba li tali żiemel kien jintuża sabiex itellaq b'mod kompetittiv u għaldaqstant għal fini ta' lukru;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Illi għalkemm l-intimat kien debitament interpellat sabiex jagħmel (recte) tajjeb għad-danni li sofra r-rikorrent, permezz ta' ittri legali ta' nhar it-tnax (12) ta' Jannar elfejn u ħmistax (2015) u l-ittra uffiċjali ta' nhar 3 ta' Frar, 2016 huma baqa' inadempjenti;

Illi r-rikorrent jiddikjara li huwa jaf b'dawn il-fatti personalment;

Jgħid ir-rikorrent prevja kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u opportuna u għar- raġunijiet premessi għaliex din l-Onorabbli Qorti m'għandhiex:

Tiddikjara illi l-inċident li seħħ fis-seba' u għoxrin (27) ta' Lulju tas-sena elfejn u erbgħatax (2014), għal ħabta ta' sitta ta' filgħaxija (6:00pm) fejn ġie mtajjar ir-rikorrent ġewwa In-Naxxar ġara minħabba traskuraġni, imprudenza, nuqqas ta' proper lookout u nuqqas ta' osservanza tar- regolamenti tat-traffiku da parti tal-intimat;

Tiddikjara lill-intimat responsabbli għad-danni kollha konsegwenzjali sofferti

mir-rikorrent;

ta' danni;

Tillikwida d-danni kollha sofferti mir-rikorrent, okkorrendo bl-opra ta' periti

Tikkundanna lill-intimat iħallas lir-rikorrent l-ammont hekk likwidat in linea

Bl-ispejjeż, kompriżi dawk tal-ittra legali ta' nhar it-tnax (12) ta' Jannar elfejn u ħmistax (2015) u l-ittra uffiċjali ta' nhar it-3 ta' Frar, 2016 u bl-imgħax legali kontra l-intimati li huma inġunti għas-subizzjoni.1

1 Ġew esebiti flimkien mar-Rikors Maħluf kopja tar-rapport tal-Pulizija, a fol.

6 sa 8; kopja ta' ittra ta' Melita Power Diesel Limited dwar telf ta' xogħol tal-attur, a fol.

9; kopja ta' invoice, irċevuta ta' Vets on Wheels, a fol.

10 u 11; kopja ta' ċertifikati veterinarji, a fol 12 u 13; kopja ta' rċevuta tal-walsh harnessleather, a fol.

14; kopja ta' irċevuti ta' spejjeż mediċi a fol.

15; ritratti tal-ġrieħi u ħsarat, a fol.16 sa 18; ċertifikat ta' Dr Mario Lucas, a fol.

23 u 24; ċertifikat mediku datat 27.07.2014 ta' Dr. Aimalohi CrausBarrile, a fol.

25; kopja ta' rċevuta tal- mobile, a fol.

26; u kopja tal-ittra uffiċjali datata 03.02.2016, a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Rat illi l-konvenut Carlos Duncan (minn issa 'l quddiem "il-konvenut") għad li

ġie debitament notifikat fit-18 ta' April, 2016, naqas li jippreżenta risposta

maħlufa u għalhekk huwa kontumaci għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi.

Rat id-digriet tagħha tat-3 ta' Ottubru, 2016 fejn awtorizzat lis-soċjetà

Citadel Insurance p.l.c. tintervjeni f'din il-kawża in statu et terminis.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-attur.

Rat il-verbal tal-udjenza tas-26 ta' Ġunju, 2017 fejn il-kawża tħalliet għal-

lum għas-sentenza.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

L-attur Joseph Strauss permezz ta' din

il-kawża qiegħed

il-

likwidazzjoni u l-ħlas tad-danni li huwa sofra waqt inċident stradali li seħħ fi

Triq id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar fis-27 ta' Lulju, 2014, filwaqt li

huwa kien għaddej isuq żiemel bl-isem ta' Pronto Lys riekeb fuq xarretta

meta ġie imtajjar mill-konvenut Carlos Duncan li kien qed isuq il-vettura

BMW, bin-numru ta' reġistrazzjoni numru FBW 415, liema vettura kienet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

ġejja mill-istess direzzjoni tal-attur.

L-attur isostni li dan l-inċident seħħ

unikament minħabba traskuraġni, imprudenza, nuqqas ta' proper lookout u

nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku da parti tal-konvenut.

Min-naħa tiegħu

l-konvenut għad

ppreżentax risposta maħlufa u baqa' kontumaċi u qatt ma deher għas-

smigħ quddiem il-Qorti.

Ġiet ammessa fil-kawża in statu et terminis, is-

soċjetà tal-assigurazzjoni Citadel Insurance p.l.c. li kienet ikkanċellat il-polza

ta' assigurazzjoni tal-konvenut minħabba ksur da parti tal-assigurat tagħha

Peress li l-attur xorta waħda kien intima lis-soċjetà

Citadel Insurance p.l.c. permezz ta' ittra uffiċjali biex tersaq għall-ħlas tad-

danni, din kellha interess tintervjeni fil-kawża odjerna.

Provi u riżultanzi

Ir-responsabbiltà għall-inċident

Mir-rapport tal-Pulizija ppreżentat mill-attur flimkien mar-Rikors Maħluf2,

jirriżulta li l-konvenut ma kienx waqaf meta seħħ l-inċident u baqa' sejjer.

konvenut stqarr mal-Pulizija li beża' jieqaf għaliex kien fuq probation in

konnessjoni ma' serq.

Sussegwentement il-konvenut mar f'għassa tal-

pulizija biex jirrapporta

l-inċident.

ddeskriva l-inċident billi qal li kien qed isuq lejn iż-Żejtun, fi Triq id-Daħla

7 u 8.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

"u sab ma' wiċċu s-serkin, u kif ipprova jżomm il-brake, il-vettura telqitlu bil-konsegwenza li laqat is-serkin,..."

Skont l-istess rapport, l-attur stqarr mal-Pulizija meta kellmuh l-isptar Mater

Dei l-għada tal-inċident fit-tlieta ta' filgħodu, li:

"huwa kien tiela' fi Triq id-Daħla ta' San Tumas fid-direzzjoni taż-Żejtun u f'daqqa waħda ħass daqqa kbira u spiċċa imtajjar minn fuq is-serkin."

L-attur Joseph Strauss xehed3 illi kien jagħti liż-żiemel tliet kwarti kuljum

xogħol bil-pass, ħlief meta jtellaq jew ikun training ħal farrug, ħal luqaMarsa.

Dakinhar tal-

inċident fis-27 ta' Lulju 2014, fis-sitta ta' filgħaxija, kien għaddej biż-żiemel

rikeb fuq ix-xellug tax-xarretta biex kemm jista' jkun iżomm iż-żiemel fuq ix-

xellug lejn il-bankina.

L-attur wera permezz ta' ritratti4 li juru li fil-post fejn

seħħ l-inċident it-triq qiegħda b'żewġ kareġġjati, b'direzzjoni waħda kontra

l-oħra.

L-attur jgħid li għalkemm hu kien liebes vest kulur aħdar jixgħel, ġie

minn warajh il-konvenut bil-vettura tiegħu u baqa' dieħel ġo fih eżatt fin-

nofs tal-xarretta.

Mad-daqqa l-attur għola u ħabat rasu mal-ħajt tas-sejjieħ

u ż-żiemel tiegħu spiċċa mixħut mal-art.

Wara d-daqqa s-sewwieq tal-BMW

lanqas indenja ruħu jieqaf.

Mad-daqqa l-konvenut ħalla warajh il-pjanċa

bin-numru ta' reġistrazzjoni tal-BMW tiegħu.

Is-Surġent Maġġur tal-Pulizija Eugenio Cassar Stivala jgħid li għall-ewwel irriżulta

li kemm l-attur u kemm iż-żiemel tiegħu kellhom ġrieħi ħfief u l-attur ma

riedx li jittieħdu passi kriminali kontra l-konvenut billi ffirma dikjarazzjoni.6

39 u 40.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Ix-xhud kien ġie infurmat mill-attur li kien laħaq ftehim mal-konvenut li

kellu jagħmillu tajjeb għall-ħsarat u għalhekk ma kinux ittieħdu passi mill-

Ix-xhud jgħid li xi sena u nofs wara kienu nbdew proċeduri kriminali

mill-Pulizija wara li l-attur biddel il-ħsieb tiegħu għax qallu li l-konvenut ma

mexiex ta' raġel miegħu għax ma kienx ħallsu tal-ispejjeż.

Is-Surġent Maġġur Eugenio Murgo esebixxa ritratti li ttieħdu mill-Pulizija

tal-vettura tal-konvenut7, li juru li din il-vettura kellha ħsara fuq quddiem,

speċjalment fuq in-naħa tax-xellug.

Dan ix-xhud esebixxa wkoll ritratti li juru

x-xaretta tal-attur milquta u danneġġjata fuq il-post tal-inċident.

Kemm is-

Surġent Maġġur Eugenio Murgo u kemm il-Kuntistabbli PC428 Jonathan

Gusman fix-xhieda tagħhom ikkonfermaw li mad-daqqa l-konvenut ħalla

warajh fuq il-post tal-inċident il-pjanċa bin-numru tar-reġistrazzjoni ta'

quddiem tal-vettura tiegħu.

L-attur Joseph Strauss jispjega d-danni li jgħid li sofra konsegwenza tal-

inċident de quo.9 Meta bid-daqqa safa mtajjar minn fuq ix-xarretta, l-attur

spiċċa bil-mobile tiegħu imkisser u fil-fatt esebixxa rċevuta tal-mobile li

xtara mill-ħanut Dual Zone għas-somma ta' €30, li hija datata 29 ta' Lulju,

2014, ċjoè jumejn wara l-inċident.10 Fl-inċident sfat mkissra wkoll ix-

xarretta, kif ikkonferma l-attur fix-xhieda tiegħu, liema xarretta mkissra

36 u 37.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

tidher fir-ritratti a fol.

16, 17, 18, 56 u 57 tal-proċess esebiti mill-attur u

tidher ukoll fir-ritratti a fol.

113 u 115 li ġew ippreżentati mis-Surġent

Maġġur Eugenio Murgo u li kien ħa huwa stess fuq il-post tal-inċident.11

Jirriżulta li diversi partijiet minn din ix-xarretta sfaw mkissra konsegwenza

tal-inċident.

L-attur ippreżenta stima mhux datata ta' kemm tiswa xarretta

bħal tiegħu ġdida, fis-somma ta' €900, liema stima saret minn Christopher

Lucas.12 Christopher Lucas xehed li hu jirranġa x-xarretti u jaħdimhom

ġodda, però qal illi ma kienx ra x-xarretta tal-attur wara l-inċident.13 L-attur

ma ressaqx provi dwar

jekk

ix-xarretta tal-attur spiċċatx total

b'konsegwenza tal-inċident jew setgħetx fil-fatt tissewwa.

Tqis li għad illi huwa probabbli ħafna li ċerti partijiet mix-xarretta ma

setgħux jissewwew wara l-impatt bid-daqqa tal-karozza tal-konvenut, iżda l-

attur naqas jindika x'għamel bix-xarretta li kellu u jekk irkuprax xi ħaġa

Tenut kont ta' din il-mankanza fil-provi mressqa mill-attur, il-Qorti

qiegħda tirriduċi arbitrio boni viri l-istima ta' dawn id-danni li ġarrab l-attur

għas-somma ta' €650.

Barra minn hekk l-attur fix-xhieda tiegħu jgħid li

kawża tal-inċident tqatta' wkoll ix-xedd taż-żiemel (harness) u esebixxa

ritratti tax-xedd taż-żiemel imqatta'.14 L-attur esebixxa wkoll stima ta' walsh

harness leather bħalma kellu hu, maħruġa mill-istabbiliment Malta Equine

Services fis-somma ta' €944.15 Din l-istima li tirreferi għal walsh harness

leather ġdida u mhux użata, ġiet ikkonfermata minn Silvio Bellissimo, sid l-

istabbiliment li kkonferma wkoll mir-ritratti illi l-istima kienet tagħmel

18 u 56.

287 u 288.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

riferiment għall-istess tip ta' walsh harness leather li kellu l-attur meta seħħ

l-inċident.

L-attur ippreżenta wkoll dokumentazzjoni li turi li ż-żiemel Pronto du Lys li

kien xtara minn Franza, kien imħarreġ għat-tiġrijiet u kien jieħu seħem fit-

tlielaq tal-Malta Racing Club.17 L-attur jgħid illi konsegwenza tad-daqqa ż-

żiemel sofra wkoll ġrieħi u tiċrit ġo ġismu.

Il-veterinarju Dr Louis Tinnion fuq

inkarigu tas-soċjetà assiguratriċi Citadel Insurance Limited, kien iċċertifika ż-

żiemel tal-attur li ma kienx aktar tajjeb biex jieħu sehem fit-tiġrijiet tal-

L-attur jgħid li wara l-inċident iż-żiemel kien baqa' jzappap u b'dahru

miġbud u bilkemm kien jista' jimxi u eventwalment fuq parir tal-veterinarju

ż-żiemel ġie mraqqad.

L-attur għalhekk qed jippretendi bħala danni lura l-

miżati li ħallas għas-sena 2014 fis-somma ta' €440.18

Alfred Fenech Montfort, clerk mal-Malta Racing Club, xehed li l-attur kien membru

tal-club, ikkonferma l-irċevuta tal-miżati għas-sena 2014 u kkonferma li ż-

żiemal tal-attur Pronto du Lys, ma pparteċipax aktar fi tlielaq wara Ġunju

tal-2014.19 Mil-lista ppreżentata mill-attur tat-tlielaq li ħa sehem fihom iż-

żiemel tal-attur20, jirriżulta li ż-żiemel twieled fil-11 ta' Marzu, 2003 u

għalhekk kellu kważi 12-il sena meta seħħ l-inċident inkwistjoni.

Jirriżulta

wkoll li fis-snin 2011 - 2013 dan iż-żiemel kien itellaq sa Ġunju ta' kull sena,

ħlief tiġrija waħda f'Lulju 2011 u żewġ tiġrijiet f'Diċembru, 2012.

dokument esebit minn Alfred Loffreda(Lofreda), fis-sena 2011 iż-żiemel tal-attur ħa

38, lista tat-tlielaq li ż-żiemel Pronto du Lys ħa sehem fihom hawn Malta; a fol.

44, dikjarazzjoni tas-sid preċedenti taż-żiemel li tikkonferma illi dan kien imħarreġ għat-tlielaq; u a fol.

45 sa 54, il-ktieb taż-żiemel iddepożitat mal-Malta Racing Club.

18 Irċevuta tal-Malta Racing Club tal-miżati għas-sena 2014 a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

sehem fi tmien tiġrijiet, fl-2012 f'sitt tiġrijiet, fl-2013 fi tmienja u fl-2014 sa

Ġunju 2014 f'sitt tiġrijiet.

Għalhekk ibbażat fuq x'għamel bħala medja l-

attur fis-snin preċedenti, tqis illi huwa kien diġà utilizza parti sew mill-

miżata għas-sena 2014 u ma jistax jippretendi rifużjoni tal-ammont sħiħ u

għalhekk tqis illi mis-somma totali ta' €440, għandu jiġi kkumpensat għal

kwart biss ta' din is-somma, u ċjoè €110.

L-attur qed jitlob rimbors tal-ispejjeż mediċi u konsultazzjonijiet li kellu

jagħmel minħabba l-korriment taż-żiemel tiegħu.

Skont ir-ritratti li ħadu l-

uffiċjali tad-Dipartiment tal-Animal Welfare, Frans Mifsud22 u Costantino

Vassallo23 u skont ir-rapport li dawn għamlu24, jirriżulta li ż-żiemel kellu

feriti f'siequ u kellu bżonn il-punti fejn kellu feriti miftuħin.

Skont l-irċevuti

ppreżentati mill-attur25

l-ispejjeż għas-servizzi veterinarji u mediċina

jammontaw għal €220.

L-attur ippreżenta dikjarazzjoni tas-sid Franċiż li l-attur xtara ż-żiemel minn

għandu għas-somma ta' €9,00026, madankollu fil-ktieb taż-żiemel m'hemm

indikat dwar

il-prezz

li ħallas

l-attur għaż-żiemel.

L-attur qed

jippretendi li għandu jitħallas is-somma kollha ta' €9,000.

Imma ċertament

irid jiġi kkunsidrat li ż-żiemel kien ġie mixtri erba' snin qabel.

L-attur ġab

provi inkonfutabbli tal-feriti li ġarrab iż-żiemel tiegħu fl-inċident inkwistjoni.

Il-veterinarja Katiucha Gatt Galea fl-ewwel rapport tagħha tal-1 ta'

Awwissu, 201427, issemmi l-ferita li kellu ż-żiemel fuq il-minkeb tax-xellug u

262 u ritratti a fol.

10 u 11.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

n-nefħa fuq is-sieq tax-xellug u fir-rapport tagħha tal-5 ta' Awwissu, 201428,

wara li ż-żiemel kien ingħata kors ta' antibiotics u anti-inflammatories u

waqqfulu l-mediċini, jingħad:

Fix-xhieda tagħha l-veterinarja Katiucha Calimoso Messaoudi, wara li tiddeskrivi l-

feriti li kellu ż-żiemel eżatt wara l-inċident, tispjega l-istat taż-żiemel fl-

aħħar viżita li għamlitlu fl-istalla tal-attur fl-1 ta' Awwissu, 2014:

L-attur ma ppreżenta l-ebda provi oħrajn dwar l-istat ta' saħħa taż-żiemel

tiegħu wara l-vista li għamlet il-veterinarja Katiucha Calimoso Messaoudi fl-1 ta'

Awwissu, 2014, ħlief li fix-xhieda tiegħu l-attur jgħid li ż-żiemel baqa' sejjer

lura u fuq parir tal-veterinarju, iż-żiemel kellu jitraqqad.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

importanti l-attur ma ressaqx l-aħjar prova li kellu jressaq, ċjoè x-xhieda tal-

veterinarju li ta l-parir biex iż-żiemel jiġi mraqqad.

L-attur ma ressaq ebda

prova dwar meta u kif traqqad iż-żiemel u jekk ġiex mibjugħ għal-laħam

tiegħu.

Id-dokument bla data30 li ressaq l-attur bħala prova tal-prezz li bih

kien inxtara iż-żiemel, ma tantx jagħti affidabbilità għal din il-parti tax-

xhieda tiegħu.

L-attur flok ma ppreżenta dokumenti uffiċjali bħal bank

transfer, polza tal-assigurazzjoni fuq iż-żiemel għal waqt il-ġarr tiegħu minn

Franza, ippreżenta dikjarazzjoni miktuba bl-idejn minn xi ħadd li jikteb bil-

Franċiż li jgħid li kien is-sid preċedenti taż-żiemel li biegħu lill-attur għas-

somma ta' €9,000.

Filwaqt li għal dak li huwa grad probatorju, ir-regola ġenerali hija li minn

jallega irid iġib l-aħjar prova, mhux dejjem dan ikun possibbli u għalhekk fil-

kamp ċivili l-prova tista' ssir fuq bilanċ ta' probabbilitajiet.

Madankollu fil-

każ preżenti l-aħjar prova kienet ċertament disponibbli għall-attur kemm in

kwantu tal-prezz taż-żiemel li kien inxtara xi erba' snin qabel l-inċident, u

skont l-attur għall-prezz sostanzjali ta' €9,000, u kemm inkwantu tal-parir li

suppost ingħata mill-veterinarju biex iż-żiemel jiġi mraqqad.

l-attur ma ressaq ebda provi, u apparti minn hekk il-prezz taż-żiemel għall-

età li kellu ta' tnax il-sena meta kien diġà għamel żmien twil itellaq fi Franza

u erba' snin hawn Malta, żgur ma kienx fadallu valur daqshekk għoli.

minn hekk, tenut kont ta' dak li jgħid l-artikolu 559 tal-Kap.

12, li għandha

issir l-aħjar prova li parti tista' ġġib, u ta' dak li jgħid l-artikolu 562 tal-Kap.

12 li l-obbligu tal-prova ta' fatt imiss dejjem lil min jallegah, tqis illi dawn id-

danni partikolari kif mitluba mill-attur ma ġewx ippruvati sal-grad li trid il-

liġi.

Madankollu l-Qorti qiegħda tiffissa arbitrio boni viri d-danni li sofra l- 30 A fol.

Paġna 12 minn 24

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

attur peress li ż-żiemel tiegħu ma baqax itellaq Iż-Żejtun wara l-inċident, fis-

somma ta' tliet elef euro (€3,000).

Illi għar-rigward tal-ispejjeż mediċi inkorsi mill-attur, li mir-ritratti esebiti31 u

mid-dokumentazzjoni

jirriżulta

li dawn kienu

tabilħaqq

neċessarji, kienu: (i) €30.53 għall-mediċini skont irċevuti esebiti a fol.

konsultazzjonijiet ma' Dr Mario Lucas, ċjoè żewġ irċevuti għas-somma

totali ta' €55, a fol.

15; (iii) konsultazzjonijiet ma' Dr Malcolm Lovegrove, ċjoè

tliet irċevuti għas-somma totali ta' €270, a fol.

għalhekk bħala spejjeż mediċi u spejjeż ta' konsultazzjonijiet l-attur nefaq

L-attur ressaq ukoll provi li huwa kien jaħdem mas-soċjetà Melita Power

Diesel Limited u minħabba l-inċident inkwistjoni ma daħalx għax-xogħol

mit-28 ta' Lulju sad-29 ta' Awissu, 2014 u għalhekk tilef overtime li hu u

sħabu welders fuq ix-xogħol kienu normalment jagħmlu.

Mid-dikjarazzjoni

ta' Alexander Galea, li dak iż-żmien kien il-financial controller ta' Melita

Power Diesel Limited, u li xehed ukoll permezz ta' affidavit34, jirriżulta li

meta mqabbla ma' pay slips oħra tal-attur, dan effettivament tilef overtime

ammontanti għal 55.5 sigħat bir-rata ta' siegħa, siegħa u nofs - u 5.5 sigħat

bir-rata ta' siegħa.

Mid-dokumentazzjoni ppreżentata, jirriżulta li l-ħlas tas-

sahra li tilef l-attur fil-perjodu rilevanti kienet (55.5 x €9.375) + (5.5 x

jitnaqqas

il-ħlas tas-Sigurtà

Nazzjonali u t-taxxa, jammonta għal €516.15.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Xehdet it-tabiba Dr Angela Cassano, li spjegat li hi taħdem bħala House

ġie discharged mill-isptar wara l-inċident.

"Kien daħal l-Emerġenza fit-28 ta' Lulju, fis-sebgħa u għoxrin ta' filgħaxija għax kienet laqtitu xi karozza u kellu head injury.

Meta daħal l- Emerġenza kien fully conscious jikkomplejnja b'xi uġigħ f'għonqu, rasu u uġigħ fil-pexxun tal-lemin u kellu xi selħiet over the body.

Ammettejnih, meta daħal l-Emerġenza immobilized fully biex nipproteġu l-għonq għax ma konnix nafu x'injuries kien hemm sakemm nagħmlu l-x rays u kollox.

Kif daħal l-Emerġenza ....… nikkonferma li kien fully conscious, level of assessment .… biex naraw il-conscious level ta' dak li jkun u kien qed jikkomplejna bi slight dizziness imma kien jiftakar kollox ma kienx hemm loss of consciousness.

Kien jiftakar kollox x'ġara qabel u waqt l-event u kollox.

Meta rajnih jieħu n-nifs normali, l-Emerġenza kien qed ċirkolazzjoni kollox sew, meta eżaminajnih kellu ferita fuq in-naħa ta' wara ta' rasu.

Kien hemm tnejn, waħda ta' 3 ċm., oħra ta' 2 ċm. u kellu ħafna selħit 'l hemm u 'l hawn.

Iċ-chest kien kollox sew, airway kien kollox sew u fractures ma kienx jidher u żaqqu kien kollox sew ukoll.

Għamilna chest x-ray u x-ray tal-ispallejn u ma kienx hemm ksur la tal- kustilji, ta' xejn.

Imbagħad peress illi kien qed jikkomplejnja b'xi uġigħ f'għonqu għamilna CT ta' rasu u CT tal-għonq.

Dan ma wera xejn ħlief diffuser of low signal intensity in the wide matter of the right frontal … imma din kienet xi ħaġa skont ir-radiologist li għamel dan ir-rapport li dik ma kinitx relatata mal-injury li kellu.

Kienet xi ħaġa antika mhux kawża tal-head injury li kellu u MRI was suggested li sar fis-7 ta' Settembru li reġa' ikkonferma li din kienet xi ħaġa antika u xejn relatata mal-inċident.

L-istess żmien li kien qed li daħal jikkomplejnja b'uġigħ fil-pexxun tal-lemin, għamilna ultrasound biex naraw jekk hemmx xi thrombosis imma r-rapport kien Ii kienet intra muscular trauma, jiġifieri tbenġil kbir fil-muscles tal-pexxun.

Aħna ammettejnih biex nosservawh mill-head injury point of view u dan baqa' urogically u hymodynamically jiġifieri mill-aspett tan-nervituri u ċ-

21 u 22.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

ċirkolazzjoni kollox kien stabbli u baqa' stabbli u ddisċarġjajnih mill- isptar fit-30 ta' Lulju."

Ix-xhud żiedet tgħid li sakemm l-attur dam l-isptar ma kellux thrombosis,

iżda biss haematoma.

In kontroeżami Dr serag spjegat li din it-tip ta'

injury maż-żmien tfieq kompletament.

Ix-xhud innegat ukoll li l-attur seta'

kellu xi bidu ta' trombosi minħabba immobilità fl-isptar.

Xehed ukoll it-tabib Dr Mario Borg Hampton, li kien eżamina lill-attur fl-1 ta'

Ottubru, 201438, u kien iċċertifikah li sofra trombosi, li skont ix-xhud tista'

tkun ikkawżata minn kumplikazzjoni wara xi inċident għax wieħed ikun

immobbli għal ċertu żmien, minħabba operazzjoni, mard u affarijiet oħra.

kontroeżami ix-xhud qal li l-attur kien mar għandu minħabba li kellu

problema fil-musrana, għax hu kien speċjalistà tal-intern, speċjalment il-

musrana u l-istonku, gastro-enterologist.

L-attur ippreżenta wkoll kopja ta' rapport li sar mill-consultant neurologist

Dr Malcolm Castillo fis-17 ta' Mejju, 2016, li però ma ġiex ikkonfermat bil-

ġurament40, li kien ikkonkluda li b'konsegwenza tal-inċident mertu tal-

kawża l-attur sofra diżabilità permanenti ta' tnejn fil-mija.

ikkonkluda wkoll li għalkemm l-attur, meta kien mar għandu, ma kellu l-

ebda effett mit-trombosi li kellu, li fil-fehma tiegħu kienet effett sekondarju

tal-inċident, qal illi l-attur biż-żmien jista' jiżviluppa "post-phlebitic limb

(swelling and pain in the leg)" u li f'tali każ kienet tiżdiedlu diżabilità

40 Lanqas l-irċevuti li jinsabu esebiti a fol.

70 ma ġew ikkonfermati bil-ġurament.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Kunsiderazzjonijiet legali

Fl-ewwel lok irid jingħad li għalkemm il-konvenut Carlos Duncan kien

kontumaċi, dan ma jfissirx li din hi xi forma ta' ammissjoni.

L-istitut tal-

kontumacja jew kontumelja ma jfissirx abbandun tal-kontestazzjoni:

""Għalkemm il-konvenut jibqa' kontumaċi, dan ma jagħtix lok għall- preżunzjoni tal-abbandun tal-liti, għad-difett ta' eċċezzjonijiet leġittimi, jew għal adeżjoni għad-domanda, imma, invece, għas-supposizzjoni ta' remissjoni għall-ġustizzja tat-tribunal" (Kollez.

Fi kliem ieħor, l-invokazzjoni tal-principju "pro contumacies omnia jura clamant" (Ara Kollez.

XXI, P. II, p. 234); Minn dan isegwi illi "l-ġudikant għandu jeżamina jekk it-talba hix ġustifikata indipendentement mill-kontumaċja tal-konvenut" Giuseppe Chircop Zahra vs. Giovanni Coshia, Qorti tal-Kummerċ, 24 ta' Novembru, 1934 (Kollez.

Una volta li l-kontumaċja ma tfissirx ammissjoni imma tfisser kontestazzjoni "l-attur xorta jibqa' li jrid jipprova t-talbiet tiegħu u l-premessi għalihom" - Joseph Edmond sive Jesmond Vella Demarco vs. Brian u Jeffrey J. Vella Demarco nomine, Appell, 27 ta' Marzu, 1996."41

Barra minn hekk ġie ritenut ukoll illi:

"Hu paċifiku li l-kontumaċja ma hijiex ammissjoni" u "skont kif dejjem ġie riferut minn dawn il-Qrati l-kontumaċja għandha tiġi interpretata

41 Appell Ċivili (Għawdex) fl-ismijiet SMS Insurance Agency Limited vs. Irving & Co. Ltd., 07.07.2005.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

wkoll bħala oppożizzjoni u l-Qorti għalhekk tidħol f'ċerti dettalji li tħoss illi huma meħtieġa biex tistabbilixxi l-verità tal-fatti".42

Illi għaldaqstant fejn tissusisti l-kontumaċja bħal fil-kawża odjerna, l-attur

għandu tipprova l-każ tiegħu daqslikieku l-konvenut ikkontesta l-kawża.

Illi kwantu għas-sehem tal-intervenuta in statu et terminis f'dawn il-

proċeduri43, l-intervenuta ma tistax la tiġi kkundannata għall-ħlas tas-sorte

u lanqas tal-ispejjeż u lanqas jista' titlob rimbors tal-ispejjeż tagħha.

Rassenja dettaljata il-figura ġuridika tal-intervenut in kawża insibuha fis-

"Il-Qorti tirreferi għal pronunzjament fil-kawża Alex Farrugia Duncan vs. Anna Lodo et, (PA, 29/10/2010) fejn għamlet riassunt ta' dawn il-prinċipji li jirregolaw il-materja u qalet hekk: Għalhekk, in suċċint, il-pożizzjoni tal-intervenut fil-kawża a distinzjoni tal-kjamat in kawża, la huwa attur u anqas konvenut.

Hu la jista' jitlob għall-ħlas ta' l-ispejjeż tiegħu u anqas jista' jiġi ikkundannat għall- ispejjeż.

L-intervenut ma jistax jiġi ikkundannat jew illiberat, fis-sens li sentenza ma tista' qatt tiġi esegwita mill-intervenut fil-kawża u viċe versa u normalment ma tistax sentenza tiġi esegwita kontra tiegħu.

L- intervenut hu ikkonsidrat li mhux parti fil-kawża.

L-intervenut fil-kawża għandu jkollu interess ġuridiku u mhux sempliċiment interess fl-eżitu.

Hu jista' jitlob li jintervjeni, u għandu jiġi ammess li hekk jintervjeni, biex jipproteġi l-interessi tiegħu f'dik il-kawża partikolari u mhux f'kawża jew kawżi oħra li talvolta jistgħu jiġu intavolati.

Hu m'għandux id-dritt li jippreżenta eċċezzjonijiet ġja deċiżi.

Filwaqt li fl-artikolu 962 tal-Kap.

12 dwar il-kjamat in kawża jingħad li din għandha tiġi notifikata bir-rikors u titqies bħala kull konvenut ieħor u li li tagħti kull bħala tali għandha

jedd tippreżenta kull skrittura,

42 P.A., Ruth Pesa vs. Noel Pesa, 30.06.1995 u P.A., Reuben Catalogna vs. Yordon Nasser, 23.02.2017.

43 Artikolu 960 tal-Kap.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

eċċezzjoni, u li tinqeda b'kull benefiċċju ieħor li l-liġi tagħti lill-konvenut u tista' tiġi meħlusa jew ikkundannata daqs li kieku mill-ewwel il-kawża kienet proposta kontra tagħha, dan il-kliem ma jinstabx fl-artikolu 960 li jitkellem dwar l-intervenut fil-kawża.

L-intervenut ma jsirx leġittimu kontradittur – u dan a differenza tal-kjamat li huwa b'liġi espressa kunsidrat konvenut fil-kawża.

Il-Qorti għandha l-obbligu li tikkonsidra s- sottomissjonijiet ta' l-intervenut fil-kawża u għalhekk tiddeċiedi l-punti li huwa jissolleva.

L-intervenut jista' jippreżenta skritturi fil-kawża u jieħu parti attiva fid-diskussjoni.

Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji l-Qorti tqis illi għandha tintrabat magħhom biex tirregola dak li jista' u ma jistax jagħmel l-intervenut.

Bla dubju l-intervenuti għandhom interess ġuridiku dirett u soġġettiv f'dawn il-proċeduri billi d-deċiżjoni ser taffettwa l-proprjeta li tagħha huma proprjetarji.

Kif intqal fis-sentenza Schembri Bell Ross et vs. AlMajdoubeh et, (App Inf 10/01/2007): Konformament mas-sistema proċedurali tagħna skond l-Artikolu 960 tal- Kapitolu 12 jidher illi kondizzjoni neċessarja biex terz jiddaħħal fil-każ hi dik li dan hu titolari ta' dritt soġġettiv li huwa jrid isostni jew jiddefendi.

Minn din il-kondizzjoni jikkonsegwi illi jekk jinstab li d-domanda tiegħu biex jintervjeni għandha konnessjoni jew kollegament ma' dik tal- partijiet l-oħra fuq l-istess oġġett sostanzjali tal-kawża, dan jiġġustifika dak li mill-prattiċi huwa denot bħala "simultaneus processus"; Bħala terz interessat ammess fil-proċeduri hu jista' anke "sostenendo la ragione sia dell' attore, sia del convenuto, ed altre volte pure i propri diritti in confronto sia dell' uno che dell' altro, provocare una decisione entro i limiti dell' azione intentata" (Kollez.

Huwa veru illi skont il-vot tal-liġi (Artikolu 960) l-intervenut fil-kawża ma jissospendix il-proċediment.

B' danakollu, kif issokta jiġi enunċjat, "dan ma jfissirx illi fl-attijiet ulterjuri li jkunu għadhom iridu jsiru għall- istruzzjoni tal-kawża, l-intervenut ma jistax japprofitta ruħu mill-mezzi kollha li tagħtih il-liġi biex iġib 'il quddiem ir-raġunijiet tiegħu" (Kollez.

Minn dan jitnissel illi la darba akkolta t-talba

tiegħu biex jiddaħħal fil-kawża, huwa kellu d-dritt li jipparteċipa fl-

inċidenti kollha tagħha u li, sa dak il-mument, kienu għadhom mhux

deċiżi.

Dan hu seta' jagħmlu anke billi jressaq l-eċċezzjonijiet proprji u

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

jqajjem diskussjoni dwarhom.

Ara "Joseph Messaoudi vs. Alfred Felice", Appell Kummerċjali, 28 ta' Lulju 1987 u l-każistika f' din kompendjata;"

Ir-responsabbilità għall-inċident

Tqis illi m'għandhiex għalfejn tiddilunga wisq dwar dan l-aspett, għaliex

mill-provi miġjuba quddiemha

l-konvenut kien

responsabbli għall-inċident mertu ta' din il-kawża.

L-attur li kien biż-żiemel

fuq ix-xarretta ma jirriżultax li għamel xi moviment inkonsult, u jidher ċar

anki minn kif irriżultaw il-ħsarat fuq wara tax-xarretta u fuq quddiem tal-

vettura tal-konvenut lejn in-naħa tax-xellug, li kien il-konvenut li baqa'

dieħel fil-xarretta.

Il-vettura tal-konvenut, kif ammetta hu stess, kienet ġejja

mill-istess direzzjoni tal-attur.

Kif kien ammetta l-konvenut stess mal-

Pulizija dakinhar tal-inċident, hu daħal fix-xarretta għax għalkemm ipprova

jżomm

il-brakes,

il-vettura, fi kliemu ħarbitlu.

Dan seta'

jseħħ biss

b'konsegwenza tan-negliġenza tal-konvenut, minħabba speed eċċessiv u

nuqqas ta' proper lookout.

Mill-provi prodotti ma hemm xejn x'juri li l-attur b'xi mod ikkontribwixxa

għall-akkadut.

Anzi fix-xhieda tiegħu l-attur jgħid li kien rikeb fuq ix-xellug

tax-xarretta biex kemm jista' jkun iżomm iż-żiemel fuq ix-xellug lejn il-

bankina Kemm jekk il-konvenut ittenta jaqbeż ix-xarretta tal-attur u kemm

jekk sab ix-xarretta ma' wiċċu f'daqqa, il-konvenut kien tenut li jieħu l-

prekawzjonijiet kollha.

Il-fatt li l-konvenut stqarr mal-Pulizija li sab ix-

xarretta ma' wiċċu, huwa indikattiv li l-konvenut ma kienx qiegħed iżomm a

proper lookout u li kien qiegħed isuq bi speed eċċessiv.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Dwar l-obbligu tas-sewwieq li jżomm a proper lookout, fis-sentenza fl-

ismijiet Godfrey Holmes vs. Carmen Farrugia Nicholls ingħad:

"Jiġi rilevat li sewwieq ikun ikkontribwixxa għall-inċident jekk ma jkunx żamm "proper lookout".

Dwar id-dmir ta' kull sewwieq li jżomm a proper lookout, fis-sentenza fl-

ismijiet Dr Louis Vassallo Micallef noe vs. Michelle Cole, ingħad li:

jirregolaw

għandhom

l-prinċipji ġeneralment akkolti

fil- "tnejn huma ġurisprudenza estera u lokali, in materja ta' inċidenti ta' traffiku vetturi, stradali, li jiġifieri...omissis...b) hu anke dmir ta' sewwieq komunement tissejjaħ "a reasonable lookout" liema dmir iġib miegħu li s-sewwieq jara dak li jkun raġonevolment viżibbli."

ta' li jżomm dak

u li "min ma jarax dak li raġonevolment għandu jara jfisser li ma kienx qed

iżomm a proper lookout".48

Illi fi Newhaus N.D. vs. Bastion Insurance Co. Ltd49 il-Qorti Ingliża kienet

irriteniet illi:

47 Il-Pulizija vs. Joseph Lovegrove, 10.08.1963.

48 Il-Pulizija vs. J.M. De Marco, 17.06.1964.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

Tqis illi l-inċident ġara tort unikament tal-konvenut bis-sewqan traskurat u

perikoluż tiegħu.

Damnum Emergens Illi kwantu għad-danni realment sofferti mill-attur u li din il-Qorti tqis illi

ġew ippruvati, hemm €30 tal-mobile, €650 tax-xarretta, €944 tal-harness,

€110 bħala rifużjoni tal-bilanċ tal-miżati mhux utilizzati tal-Malta Racing

Club, €220 bħala spejjeż ta' mediċini u servizzi veterinarji minfuqa fuq iż-

żiemel, €3,000 bħala danni likwidati arbitrio boni viri għax iż-żiemel tal-attur

wara l-inċident ma baqax itellaq Iż-Żejtun, €355.53 għall-ispejjeż mediċi tal-

attur u spejjeż oħra ta' ċertifikati mediċi u €516.15 telf ta' overtime kemm

Għaldaqstant bħala damnum emergens l-attur kellu €5,825.68.

Tqis illi r-rapport tat-tabib Malcolm Lovegrove għandu jiġi skartat għalkollox,

għax apparti li huwa bbażat fuq għadd ta' suppożizzjonijiet, m'għandux

jikkostitwixxi prova għall-finijiet ta' dawn il-proċeduri, għax ma kienx

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

ikkonfermat bil-ġurament minn Dr Malcolm Lovegrove, li lanqas biss kien indikat

bħala xhud mill-attur u li ma xehedx f'dawn il-proċeduri.

jirriżulta li l-injuries li ġarrab l-attur fl-inċident inkwistjoni, partikolarment il-

haematoma, ma ħallew ebda konsegwenza fit-tul, sakemm l-attur ġie

rilaxxat mill-isptar.

Jirriżulta wkoll li meta l-attur ġie eżaminat minn Dr

Mario Lucas, dan kien minħabba xi problema li l-attur kellu fl-musrana li

ma kellha x'taqsam xejn mal-inċident mertu tal-kawża.

Evidentement il-Qorti trid tiddeċiedi fuq fatti u mhux supposizzjonijiet.

intqal fis-sentenza fl-isimijiet Ir-Reverendu Daniel Buhagiar Vella vs. Gejtu

"Illi l-Qorti tqis li, għalkemm il-grad ta' prova fil-proċediment ċivili m'huwiex wieħed tassattiv daqs dak mistenni fil-proċediment kriminali, b'daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b'saħħithom.

Il-prova mistennija fil- qasam tal-proċediment ċivili ma tistax tkun sempliċi supposizzjoni, suspett jew konġettura, imma prova li tikkonvinċi lil min irid jagħmel ġudizzju (ara P.A., DS, 13.2.2001 fil-kawża fl-ismijiet Nancy Murgo vs. Odette Vella Scicluna, imma f'dan ir- rigward, konfermata mill-Qorti tal-Appell fis-27.2.2004).51"

Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Farrugia Duncan vs. Fogg Insurance Agencies Ltd.

noe52 ngħad:

"Il-qorti trid tibbaża d-deċizjoni fuq fatti u mhux supposizzjonijiet.

Ċertament li m'huwiex faċli li f'każijiet bħal dawn ikollok prova.

Però qegħdin fil-kamp ċivili.

Kif ingħad fil-kawża ċitata mill-konvenuta53: "f'kawża ċivili d-dolo jista' jiġi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

stabbilit anke permezz ta' presunzjonijiet u indizji, purkè s'intendi jkunu serji, preċizi u konkordanti, b'tali mod li ma jħallu l-ebda dubju f'min hu imsejjaħ biex jiġġudika".

Tqis għalhekk

l-attur bl-ebda mod ma pprova

konsegwenza tal-inċident de quo li jistgħu jnaqqsulu mill-qligħ futur tiegħu.

Jirriżulta mill-provi li jinsabu in atti li l-attur kien dispost li jikkuntenta ruħu

jekk il-konvenut iħallsu biss tal-ħsarat li ġarrab (tad-damnum emergens), kif

kien ippromettilu l-istess konvenut.

Jirriżulta mid-depożizzjoni tas-Surgent

Maġġur Eugenio Murgo, sena u nofs wara l-inċident meta l-konvenut mar

lura minn kellmtu u ma ħallasx lill-attur tad-danni, l-attur insista li jittieħdu

passi kriminali kontra l-konvenut.

Evidentement l-attur imbagħad ipprova

ineffaħ kemm jista' l-quantum tad-danni li allegatament sofra u kien

proprju għalhekk li l-Qorti qagħdet attenta li tillikwida biss dawk id-danni li

ġew ippruvati sal-grad rikjest mil-liġi tal-proċeduri ċivili.

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tilqa' l-ewwel talba tal-attur u tiddikjara lill-konvenut Carlos Duncan

unikament responsabbli għall-inċident tas-27 ta' Lulju, 2014 fi Triq

id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar, fejn safa' mtajjar l-attur, iż-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 24

Rikors Maħluf Nru 263/16LM

żiemel tiegħu u x-xarretta tiegħu u dan minħabba nuqqas ta'

attenzjoni, negliġenza, imperizja u nuqqas ta' osservanza tar-regoli

tat-traffiku u nuqqas ta' proper lookout min-naħa tal-konvenut;

lill-konvenut Carlos Duncan responsabbli għad-danni

sofferti mill-attur b'konsegwenza tal-istess inċident;

Tillikwida d-danni fis-somma ta' ħamest elef, tmien mija u ħamsa u

għoxrin Euro u tmienja u sittin ċenteżmu (€5,825.68);

Konsegwentement tikkundanna lill-konvenut għall-ħlas tad-danni

kaġunati u likwidati favur l-attur fis-somma ta' ħamest elef, tmien

mija u ħamsa u għoxrin Euro u tmienja u sittin ċenteżmu

Bl-ispejjeż kollha, kompriżi dawk tal-ittra uffiċjali tat-3 ta' Frar, 2016 u bl-

imgħax legali, li jibda jiddekorri mid-data tas-sentenza sal-ħlas effettiv,

kontra l-konvenut.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 24