Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Fl-Atti tal-Ittra Uffiċjali tal-1 ta' Awwissu 2011, magħmula a tenur tal-Artikolu 466 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, fl-ismijiet: Il-Kummissarju tal-Artijiet v. Saviour Micallef Fenech u Rita Micallef Fenech

Dan huwa appell imressaq mir-rikorrenti eżekutati miżżewġin Borġ

minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-12 ta' April, 2016,

fl-atti fl-ismijiet premessi (minn issa 'l hemm imsejħa "s-sentenza

appellata") li biha, u għar-raġunijiet hemm imfissra, dik il-Qorti ċaħdet it-

talba tagħhom biex issib ma tiswiex it-talba tal-Kummissarju eżekutant

Ċiv.

intimat għall-ħlas tas-somma ta' mija u ħamsa u erbgħin elf seba' mija u

sebgħin euro u dsatax-il ċenteżmu (€145,770.19) magħmula fl-ittra

uffiċjali fuq imsemmija, bl-ispejjeż kontra tagħhom;

Il-miżżewġin Borġ (minn issa 'l hemm imsejħin "l-appellanti") fetħu

l-kawża għall-finijiet tal-Artikolu 466(2) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta

biex jikkontestaw talba magħmula mill-Kummissarju appellat f'ittra uffiċjali

tal-1 ta' Awwissu, 2011, li bagħtilhom biex huma jħallsuh l-imsemmija

somma bħala l-bilanċ ta' arretrati ta' kera għaż-żmien bejn id-29 ta'

Novembru 2007 u l-25 ta' Mejju 2009 dwar it-tmexxija min-naħa tagħhom

Is-sentenza appellata, fil-partijiet tagħha rilevanti għal dan l-appell,

tgħid hekk:

"Ikkunsidrat illi r-rikorrenti fir-rikors tagħhom jispjegaw li fit-8 ta' Awwissu 2011 ġew notifikati b'ittra uffiċjali datata 1 ta' Awwissu 2011 li permezz tagħha l-Kummissarju tal-Artijiet talabhom il-ħlas tas-somma ta' €145,770.19 rappreżentanti l-bilanċ ta' kera fir-rigward tat-tenement bin-numru 29886, u cioè il-canteen tal-iSptar San Luqa, Għajnsielem, għall- perjodu ta' bejn id-29 ta' Novembru 2007 u l-25 ta' Mejju 2009.

(L- imsemmija ittra ma tidhirx li qatt ġiet esebita fl-atti, però l-istess Kummissarju tal-Artijiet fir-risposta tiegħu jikkonferma li fil-fatt kien bagħat tali ittra lir-rikorrenti.)

"Ir-rikorrenti sussegwentement intavolaw dan ir-rikors odjern fis-26 ta' Awwissu 2011 abbażi tal-Artikolu 466(2) tal-Kodiċi tal-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili sabiex jopponu t-talba tal-Kummissarju tal-Artijiet għall-ħlas.

Huma jsostnu li t-talba magħmula mill-Kummissarju tal- Artijiet hija waħda infondata u għalhekk qed jitolbu lil din il-qorti tiddikjara li l-ammont ta' €145,770.19 mhux dovut.

"Jirrizulta illi r-rikorrenti krew il-canteen fl-iSptar San Luqa, Għajnsielem, għal perjodu ta' tlett (3) snin mid-29 ta' Mejju 2000 sat-28 ta' Mejju 2003 mingħand il-Kummissarju tal-Artijiet bl-awtorizzazzjoni tal-Gvern ta'

Ċiv.

Il-kera kienet fl-ammont ta' Lm36,125.25 fis-sena.

"Huma aċċettaw li jġeddu il-kirja tal-imsemmi canteen għal perjodu ieħor ta' tlett snin, bl-istess kundizzjonjiet għall-perjodu mid-29 ta' Mejju 2003 sat-28 ta' Mejju 2006 bil-kera fl-ammont ta' Lm38,9002 fis-sena.

"Xahrejn qabel ma skada dan it-tieni perjodu, u cioè fil-21 ta' Marzu 20063, id-difensur tagħhom kiteb lill-Kummissarju tal-Artijiet u filwaqt li infurmah li riedu jġeddu l-kirja għal perjodu ieħor ta' tlett snin, talbuh biex huwa jikkunsidra illi:

"peress li hu ppjanat illi l-iSptar Ġenerali ta' Malta jimxi lejn l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq għall-ħabta ta' Lulju 2007, il-klijenti tiegħi jitolbu illi ikollhom id-dritt li jitterminaw ossija jirrevedu din il-kirja bi tlett xhur pre- avviż, f'kull żmien wara li jinfetaħ l-iSptar il-ġdid.

Din it- talba qed issir wara li l-klijenti ħadu in konsiderazzjoni l-fatt illi 'l fuq minn 80% tal-bejgħ tagħhom huwa derivat minn pazjenti tal-Out Patients fl-isptar.

Nitolbok illi jogħġbok tikkunsidra din it-talba b'mod favorevoli."

"Jidher li l-kirja però ġiet imġedda bl-istess kundizzjonijiet għal perjodu ieħor ta' tlett snin mid-29 ta' Mejju 2006 sat-28 ta' Mejju 2009 bil-kera fl-ammont ta' Lm41,7204 fis-sena.

"F'nofs dan it-tielet perjodu ta' kirja, u cioè għall-ħabta ta' Novembru 2007, sar il-proċess ta' migrazzjoni mill-iSptar Santa Luċija, Ta' Kerċem għall-iSptar Mater Dei.

Ir-rikorrenti jispjegaw illi bdew jiffaċċjaw problem finanzjari serji minħabba tnaqqis sostanzjali fil-bejgħ.

"Saviour Harding fl-affidavit tiegħu xehed hekk:

"...hekk kif, f'Novembru 2007, infetaħ Mater Dei bħala l-isptar ġenerali l-ġdid, jien u marti bdejna naffaċċjaw problem finanzjarji serji b'kaġun tal-fatt illi l-bejgħ mill- canteen tal-iSptar San Luqa naqas b'madwar ħamsa u tmenin fil-mija (85%).

Dan it-tnaqqis tista' tgħid illi kien jirrappreżenta l-bejgħ kollu li qabel konna nagħmlu mill- outpatients tal-istess sptar."

"Charles Tua li huwa managing partner mad-ditta Charles Scerri & Associates illi kienet tagħmel l-awditjar tas-soċjeta` Salv Trading Ltd (il- kumpanija li ġiet iffurmata għall-iskopijiet tal-ġestjoni tal-canteen tal-

1 Kuntratt ta' kera re tenement Tua, (Canteen fl-iSptar San Luqa, Għajnsielem) għal perjodu ta' tlett snin mid-29.05.2000, fol 6.

Kundizzjonijiet tal-kirja annessi mal-kuntratt – fol 7-11 2 Dok JB5 a fol 81 3 Dok JB7, Ittra mibgħuta minn Dr Norval Magri Zammit lill-Kummissarju tal-Artijiet, datata 21.03.2006, fol 83 4 Dok JB8 a fol 84 5 Affidavit ta' Saviour Damato, fol 52-55 6 Affidavit ta' Charles Pirotta, fol 62-63

Ċiv.

iSptar San Luqa) iċċertifika illi:

"...b'effett minn Novembru 2007, jiġifieri miż-żmien illi fih l-iSptar Ġenerali ta' Malta kien mexa għall-iSptar Mater Dei, id-dħul ġenerat mill-canteen kien naqas b'madwar 56% sa Mejju 2008 u b'madwar 85% sa Mejju 2009 u baqa' ridott b'dan il-mod sakemm ġiet mitmuma l-kirja f' Mejju 2009."

"In vista tat-tnaqqis fil-bejgħ li bdew isofru, ir-rikorrenti fl-10 ta' Diċembru 20077 kitbu lill-Kummissarju tal-Artijiet tramite d-difensur tagħhom.

Huma infurmawh bis-sitwazzjoni u talbuh sabiex jirrevedi l- kera in vista tat-tnaqqis fil-valur finanzjarju li jista' jirrendi l-canteen bħala konsegwenza tal-fatt li l-"iSptar Ġenerali ta' Malta" mexa għall- iSptar Mater Dei.

Il-Kummissarju tal-Artijiet wieġeb permezz ta' ittra datata 9 ta' Jannar 20088 fejn qal li biex jieħu in konsiderazzjoni t-talba ta' Davies u Rita Damato jridu primarjament jiġu ppreżentati d-dokumenti li jikkonfermaw it-tnaqqis fil-bejgħ allegat minnhom.

Ir-rikorrenti Damato fil-21 ta' Frar 20089 reġgħu ikkomunikaw mal-Kummissarju tal-Artijiet u bagħtulu kopji taz-Z Readings għax-xhur ta' Settembru 2007 sa Jannar 2008 u talbuh jinnota illi wara Novembru 2007, il-bejgħ mill-canteen niżel b'madwar 85%.

Il-Kummissarju tal-Artijiet wieġeb għal din l-ittra fis-26 ta' Awwissu 200810 fejn informahom illi ma kienx possibbli jsir tibdil fil-kundizzjonijiet oriġinali tal-kirja:

"Il-Kummissarju tal-Artijiet jixtieq jinfurmak li sabiex ikun hemm tibdil fil-kundizzjonjiet oriġinali tal-kirja fuq il-fond in kwistjoni hemm bżonn li ssir sejħa għal offerti mill- ġdid, kif huwa neċessarju skond id-dispożizzjonijiet tal- Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern (Kap 268 tal-Liġijiet ta' Malta).

Permezz ta' sejħa għal offerti mill- ġdid ikun hemm valutazzjoni ġdida tal-kera li għandu jitħallas fuq il-fond in kwistjoni wara li jittieħdu in tiegħek konsiderazzjoni qegħdin jerġgħu jiġu interpellati sabiex iħallsu l-arretrati tal-kera dovuti minnhom fuq l-imsemmi canteen bir-rata ta' kera eżistenti, li sat-28 ta' Novembru 2008 ikunu jammontaw għal €97,179.46."

l-fatturi kollha.

"Skont ma jirriżulta mill-affidavits tar-rikorrent Saviour Damato u tad- difensur tiegħu Dr Norval Azobu, fis-16 ta' Settembru 2008 kienet saret laqgħa fejn kienu preżenti r-rikorrent Saviour Damato, id-difensur tiegħu Dr Norval Magri Zammit u Albert Gabarretta (li kien il-Kummissarju tal- Artijiet).

Kemm Saviour Damato kif ukoll Dr Norval Magri Zammit xehdu li Albert Gabarretta kien qabel li l-kera kellha tiġi ridotta b'mod retroattiv biex jiġi

7 Dok B, fol 13 8 Dok C, fol 14 9 Dok D, fol 15 10 Dok JB9, fol 85 11 Affidavit ta' Dr Norval Magri Zammit, fol 56-58

Ċiv.

rifless it-tnaqqis fil-bejgħ li r-rikorrenti kienu qegħdin isofru.

F'ittra datata 25 ta' Mejju 200912 ir-rikorrenti tramite d-difensur tagħhom infurmaw lill-Kummissarju tal-Artijiet li ma kienux interessati jġeddu l- kirja għal perjodu ieħor u fakkruh fil-laqgħa li kienet saret fis-16 ta' Settembru 2008 fejn (skont huma) huwa kien aċċetta li l-kera kellha tiġi ridotta b'mod retroattiv miż-żmien illi l-isptar kien mexa għal Mater Dei.

Reġgħu kitbulu fit-23 ta' Ġunju 201013 (sena wara li kienet spiċċat il- kirja) tramite d-difensur tagħhom, fejn talbuh jaġġusta l-kera dovuta għall-perjodu bejn l-10 ta' Diċembru 2007 u t-28 ta' Mejju 2009 b'riduzzjoni ekwivalenti għall-isproporzjon fl-introjtu – u cioè għal 85% inqas mill-kera oriġinarjament mifthema.

"Jidher li qatt ma rċevew tweġiba għal tali talba u imbagħad fit-8 ta' Awwissu 2011 ġew notifikati bl-ittra uffiċjali tal-1 ta' Awwissu 2011, fejn ġew interpellati jħallsu s-somma ta' €145,770.19 għall-perjodu ta' bejn id-19 ta' Novembru 2007 u l-25 ta' Mejju 2009.

Huma in vista tas- suespost qed jikkontestaw dan l-ammont u qed isostnu li t-talba tal- Kummissarju tal-Artijiet għal tali ħlas hija infondata.

"Din il-qorti hija tal-fehma invece, li dak li huwa infondat huwa t-talba tar-rikorrenti odjerni biex hija tilqa' r-rikors tagħhom u tiddikjara li l- ammont ta' €145,770.19 mitlub mill-Kummissarju tal-Artijiet mhux dovut.

"Fl-ewwel lok ir-rikorrenti aċċettaw it-tiġdid tal-kirja għall-perjodu ta' bejn id-29 ta' Mejju 2006 u t-28 ta' Mejju 2009 meta kienu jafu ben tajjeb li l-isptar ġenerali ta' Malta (Santa Luċija, Ta' Kerċem) kien se jkun traslokat għal Tal- Qroqq (Mater Dei) fil-futur qarib.

Dan jirriżulta mill-ittra li kitbu lill- Kummissarju xahrejn qabel ma ġġeddet il-kirja f'Mejju 2006 għal perjodu ieħor ta' tlett snin fejn talbuh li jingħata lilhom "id-dritt li jitterminaw ossija jirrevedu l-kirja bi tlett (3) xhur pre-avviż f' kull żmien wara li jinfetaħ l-isptar il-ġdid".

Din it-talba ma ġietx milqugħa, madanakollu r-rikorrenti aċċettaw li jġeddu l-kirja bil-kundizzjonijiet oriġinali għal perjodu ieħor ta' tlett snin, u dan minkejja li kienu jafu li l- introjtu mill-canteen kien ser ikun sostanzjalment ridott hekk kif l-isptar jiċċaċlaq għal Tal-Qroqq.

"Kif inhu risaput, kuntratt għandu forza ta' liġi bejn il-partijiet u l-prinċipju

pacta sunt servanda għandu jiġi osservat.

L-intimat fil-fatt f'dan ir-

rigward jagħmel riferenza għad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell fil-kawża

fl-ismijiet "Gloria Pecorella et vs l-Arkitett u l-Inġinier Ċivili Anthony

Loffreda(Lofreda) Staines"14 fejn ġie ritenut illi:

"Il-prinċipju kardinali li jirregola l-istatus tal-kuntratti jibqa' dejjem li l-vinkolu kontrattwali għandu jiġi rispettat u fil- konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tiġi osservata.

tal-kontraenti kif espresso

Ċiv.

"Jirreferi wkoll għad-deċiżjoni ta' din il-qorti diversament preseduta fil- kawża fl-ismijiet "Is-soċjetà kummerċjali Malta International Airport p.l.c. vs Chev. Joseph M Grech Bickle et noe"15 fejn ġie ritenut illi :

"Il-prinċipju pacta sunt servanda huwa wieħed applikat rigorozament mill-Qrati tagħna, u jekk ma tirriżultax xi ċirkustanza li, skont il-liġi, tista' twassal għat-tħassir tal- kuntratt, l-istess kuntratt irid jiġi esegwit miż-żewġ naħat."

"Da parti tagħhom ir-rikorrenti jargumentaw illi ladarba jirriżulta ċar u manifest illi element essenzjali tal-kuntratt ta' lokazzjoni in kwisjtoni "inbidel radikalment" – u cioè minn canteen ta' "sptar ġenerali" sar canteen ta' sptar prattikament magħluq, l-intimat ma jistax jippretendi l- ħlas tal-kera kollha kif pattwita fl-istess kuntratt.

Iżda kif intqal supra, din il-bidla radikali ma kinitx waħda mhux mistennija mir-rikorrenti.

Mhux talli kienu jafu li ser issir, talli saħansitra anke bassru l-percentwali ta' telf ta' bejgħ li kienu ser iġarrbu – u cioè ta' 80% - li skont l-awditur fil-fatt tela' għal 56% fl-ewwel sitt xhur (Novembru 2007 sa Mejju 2008) u 85% fis-sena ta' wara bejn Mejju 2008 u Mejju 2009.

"Jiġi osservat ukoll illi huma ma kellhomx il-kirja tal-canteen tal-"isptar ġenerali ta' Malta" kif jirreferu għaliha huma, iżda speċifikatament tal- kirja tal-canteen tal-iSptar Santa Luċija, Ta' Kerċem.

"Dwar l-allegazzjoni li Albert Gabarretta, il-Kummissarju tal-Artijiet, fil- laqgħa tas-16 ta' Settembru 2008, kien aċċetta li l-kirja kellha tiġi ridotta b'mod retroattiv miż-żmien li l-isptar ġenerali kien mexa għal Tal-Qroqq, din ma tirriżultax konfermata mill-istess Albert Gabarretta.

Minkejja li r- rikorrenti iddikjaraw lil Albert Gabarretta bħala xhud fil-lista tax-xiehda tagħhom, huma għażlu li ma jtellgħuhx biex jikkonferma l-allegazzjoni tagħhom.

Għalhekk din il-qorti mhix ser tikkunsidraha.

"Għalkemm din il-qorti tifhem iċ-ċirkostanzi xejn feliċi tar-rikorrenti, ma tistax tinjora l-fatt li huma kienu konsapevoli tar-riskju kbir li daħlu għalih meta fid-29 ta' Mejju 2006 iddeċidew li jġeddu l-kirja għal perjodu ta' tlett snin bl-istess kundizzjonijiet nonostante li kienu jafu li s-sena ta' wara, meta l-isptar ġenerali ta' Malta kien se ikun traslokat għal Tal- Qroqq, il-canteen tagħhom kien ser ikun sostanzjalment inqas frekwentat mill-pubbliku";

Bir-Rikors tal-Appell imressaq minnhom fis-26 ta' April, 2016, u

15 Is-soċjeta kummerċjali Malta International Airport plc v. Chev Joseph M Gauci Hill, PA (Imħ T Zidan), 09.10.2003

Ċiv.

għar-raġunijiet hemm imfissra, l-appellanti talbu li din il-Qorti jogħġobha

tilqa' l-appell tagħhom billi (i) jew tħassar is-sentenza appellata u tiċħad

it-talba magħmula mill-Kummissarju appellat fl-ittra uffiċjali tiegħu li fiha

talabhom iħallsu l-imsemmija somma bħala arretrati ta' kera jew, (ii) jekk

ma tagħżilx li tħassar l-istess sentenza, tilqa' it-talba tagħhom f'biċċa

minnha u ssib li jekk kellhom xi kera x'iħallsu lill-Kummissarju appellat din

kellha tkun fl-ammont ta' wieħed u għoxrin elf tmien mija u ħamsa u sittin

euro u tlieta u ħamsin ċenteżmi (€21,865.53) bħala kera mnaqqas

minħabba ċ-ċirkostanzi tal-każ, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-

Għal dan

il-Kummissarju appellat

laqa' b'Risposta

mressqa fit-13 ta' Mejju, 2016, li biha u għar-raġunijiet hemm imsemmija,

warrab l-aggravji tal-appellanti u qal li s-sentenza appellata kienet tajba u

ma kien hemm l-ebda siwi fiż-żewġ aggravji mqajmin minnha.

għalhekk, li din il-Qorti tiċħad l-appell, tikkonferma s-sentenza appellata

għal kollox u torbot lill-appellanti jħallsu l-ispejjeż taż-żewġ istanzi;

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet waqt is-smigħ tat-3 ta'

Novembru, 2020, meta l-appell tħalla għas-sentenza għal-lum;

Rat l-atti kollha tal-kawża, magħdud il-provvediment mogħti

minnha (diversament komposta) fil-15 ta' Diċembru, 2016, li bih u għar-

raġunijiet hemm imfissra, ċaħdet it-talba tal-Kummissarju appellat għall-

eżekuzzjoni provviżorja tas-sentenza appellata;

Ċiv.

Ikkunsidrat:

Illi l-qofol tal-appell huwa msejjes fuq l-argument li kien hemm

ċirkostanzi partikolari u qbil li dak li kien miftiehem fil-kuntratt ta' kirja

magħmula favur l-appellanti kien inbidel b'mod li l-kera li huma kellhom

iħallsu kien

tnaqqas b'mod proporzjonali man-nuqqas

kummerċjali reġistrata fit-tmexxija tal-fond lilhom mikri.

Dawn iċ-

ċirkostanzi partikolari seħħew minħabba li, matul iż-żmien tal-aħħar tiġdid

tal-kirja, l-Isptar San Luqa f'TalTal-Virtu', Ir-Rabat (Malta)PietaBirżebbuga ma baqax jiffunzjona bħal qabel

ladarba nfetaħ l-Isptar Mater Dei f'Tal-Qroqq.

Il-kirja li ngħataw l-

appellanti, kif imġedda, kienet tirrigwarda t-tmexxija u t-tħaddim tal-

canteen tal-Isptar San Luqa, u minn meta nfetaħ l-Isptar Mater Dei il-

bejgħ fl-imsemmija canteen naqas bil-kbir;

Illi l-appellanti jressqu żewġ aggravji mis-sentenza appellata.

ewwel aggravju tagħhom, l-appellanti jgħidu li l-ewwel Qorti naqset li

tagħti l-piż meħtieġ għall-fatt li, wara Novembru tal-2007, l-Isptar San

Luqa ma baqax aktar l-isptar ġenerali ta' Malta u li meta l-appellati krew

il-canteen dan kien meta l-Isptar San Luqa kien l-isptar ġenerali ta' Malta.

Huma jgħidu, għalhekk, li l-ewwel Qorti ma tatx każ tal-prinċipju li, meta

Ċiv.

parti f'kuntratt tonqos mir-rabtiet tagħha, ma tistax tistenna li l-parti l-oħra

twettaq ir-rabtiet tagħha jew titlobha twettaqhom.

Minbarra dan, jgħidu

wkoll li bil-ftuħ tal-Isptar Mater Dei bħala l-isptar ġenerali l-ġdid ta' Malta

minflok l-Isptar San Luqa, kienet seħħet bidla ta' element essenzjali tal-

kirja li kienet ingħatatilhom;

Illi l-Kummissarju appellat iwarrab dan l-aggravju u jgħid bla tlaqliq

li l-kirja li ngħataw l-appellanti ma kinitx kirja tal-canteen tal-Isptar

Ġenerali ta' Malta imma l-kirja tal-canteen tal-Isptar San Luqa li, f'dak iż-

żmien kien l-isptar ġenerali ta' Malta.

Huwa jiċħad li, b'xi mod, naqas milli

jwettaq ir-rabtiet kontrattwali li daħal għalihom fil-kuntratt tal-kirja lill-

appellanti u jisħaq li ma jistgħu jattribwulu l-ebda inadempiment.

Jiċħad

ukoll li huwa kien b'xi mod intrabat jew laqa' it-talba tal-appellanti li l-kera

li kellhom iħallsu kellha tonqos b'rabta mat-tnaqqis fil-bejgħ li beda

jkollhom jew li xi tnaqqis fil-kera kellu jmur b'lura għaż-żmien minn meta

nfetaħ l-Isptar Mater Dei;

Illi l-Qorti tqis li l-appellanti ma jgħidux sewwa li l-ewwel Qorti ma

tatx piż xieraq liċ-ċirkostanza taċ-ċaqlieqa mill-Isptar San Luqa għall-

Isptar Mater Dei sewwasew għaliex dik il-Qorti tat osservazzjonijiet

f'waqthom u siewja dwar dik iċ-ċaqlieqa u l-kuntratt li l-appellanti daħlu

għalih.

It-tieni osservazzjoni hi li l-kirja ma kinitx marbuta ma' xi

kundizzjoni, espressa jew mifhuma, li sakemm iddum il-kirja l-Isptar San

Ċiv.

Luqa irid jibqa' l-isptar ġenerali ta' Malta.

Dan l-argument tal-appellanti –

li huwa l-fus tal-aggravju tagħhom – ma joħroġx mill-kuntratt tal-kirja u

lanqas miċ-ċirkostanzi li taħthom l-appellanti mexxew il-canteen.

meta saret it-tielet tiġdida tal-kirja f'Mejju tal-2006, kien magħruf minn

kulħadd, magħduda l-appellanti, li l-attivita` tal-isptar ġenerali ta' Malta

kellha timxi għal Tal-Qroqq u dak it-tiġdid għamluh bla ma ħadd

ġiegħelhom u wkoll bla ma ntlaqgħet il-proposta tagħhom li l-kirja

tiġġedded taħt il-kundizzjoni li huma jkunu jistgħu jtemmu l-kirja billi jagħtu

lill-Kummissarju appellat pre-avviż ta' tliet (3) xhur bil quddiem.

osservazzjoni hi li, jekk tabilħaqq kien hemm ksur tar-rabtiet kuntrattwali

min-naħa tal-appellat, l-appellanti qatt ma talbuh iwettaqhom u lanqas

talbu l-ħall tal-kuntratt.

Ir-raba' osservazzjoni hi li l-kliem li l-Kummissarju

ngħad li seta' qal lill-appellant u lill-avukat tiegħu f'laqgħa li qiegħed

jingħad li saret disa' (9) xhur qabel ma għalaq il-kuntratt dwar tnaqqis fl-

ammont ta' kera dovut ma kien jiswa xejn, ladarba bidla bħal dik

f'kundizzjoni ewlenija fil-kuntratt ta' kirja ta' post tal-Gvern tista' sseħħ biss

jekk kemm-il darba l-kuntratt jintemm u ssir sejħa pubblika mill-ġdid għal

kirja ġdida;

Illi minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha l-Qorti tislet il-fehma li l-

appellanti ma wrew li seħħ l-ebda ksur tal-kuntratt min-naħa tal-

Kummissarju appellat u għalhekk iċ-ċirkostanzi li wasslu biex huma

jaqilgħu ħafna anqas mit-tmexxija tal-canteen ma kienu jagħtuhom l-ebda

Ċiv.

jedd li jippretendu t-tnaqqis fil-kera miftiehem u wisq anqas li ma jħallsux

dik il-kera miftehma, bla ma huma nfushom ikunu ħatja ta' ksur tar-rabtiet

kuntrattwali tagħhom16.

Għalhekk, it-talba tal-appellat fl-ittra uffiċjali li

bagħat lill-appellanti kienet waħda f'postha;

Illi għalhekk il-Qorti tasal għall-fehma li dan l-aggravju m'huwiex

tajjeb u ma jistħoqqlux jintlaqa';

Illi t-tieni aggravju tagħhom l-appellanti jibnuh fuq il-fatt li l-ewwel

Qorti ma laqgħetx it-teżi tagħhom li l-Kummissarju appellat kien tabilħaqq

laqa' it-talba tagħhom li l-kera jitnaqqas u li tali tnaqqis kellu jgħodd b'lura.

Huma jgħidu li ressqu provi tajbin biżżejjed biex isejsu dik it-teżi u li x-

xhieda tagħhom, flimkien max-xhieda dokumentali, kienu juru dan.

Jgħidu li ma kellhomx għalfejn iressqu lill-Kummissarju b'xhud tagħhom

(għalkemm huma semmewh bħala wieħed mix-xhieda li kien fi ħsiebhom

itellgħu u kienu wkoll ħarġu taħrika biex jitla' jixhed imma ma nstabx)

għaliex il-provi l-oħrajn li ressqu kienu biżżejjed biex isostnu l-każ

tagħhom u biex l-ewwel Qorti tasal li tilqa' it-teżi tagħhom.

jgħidu li jekk l-appellat ried tabilħaqq jiċħad dak li qalu huma, messu tela'

jixhed minn rajh, għaliex il-piż tal-prova taċ-ċaħda tal-qbil dwar it-tnaqqis

fil-kera kien jaqa' fuq l-istess appellat;

1554(b) tal-Kap 16

Ċiv.

Illi l-appellat iwarrab dan l-aggravju b'qawwa.

Huwa jgħid li kien

dejjem jaqa' fuq l-appellanti li jippruvaw dak li allegaw u li dan naqsu li

jagħmluh, ukoll billi allegazzjoni bħal dik ma setgħet qatt tkun emmnuta

billi tinbena fuq wegħda "li legalment u fattwalment (il-Kummissarju) ma

seta' qatt iwiegħed";

Illi din il-Qorti tibda biex tgħid li r-relazzjoni ġuridika bejn l-appellanti

u l-appellat kienet regolata b'kuntratt miktub.

It-teżi tal-appellanti kienet

timplika li l-partijiet ftehmu jew qablu mod ieħor minn dak li tniżżel bil-

Ftehim bħal dan ried jintwera minn min allega l-qbil u mhux minn

min jiċħad li kien hemm qbil differenti minn dak miftiehem fil-kuntratt.

tieni lok, biex jintwera li l-kuntratt (jew xi kundizzjoni minnu) kien inbidel

b'patt ieħor, ried jintwera li l-kuntratt ta' qabel tħassar u minfloku sar ieħor.

Din il-prova wkoll kienet taqa' fuq min allega l-ftehim il-ġdid.

Il-Qorti ssib

li l-appellanti kienu jafu li ma kien hemm l-ebda ftehim bħal dak prospettat

minnhom u dan joħroġ mill-fatt li, saħansitra meta kitbu lill-appellat xhur

wara li għalaq il-kuntratt17, kienu għadhom qegħdin jitolbuh jikkunsidra l-

fatti u ċ-ċirkostanzi minnhom imsemmija.

Li kieku tabilħaqq kien hemm

ftehim, it-talba ma kinitx tkun dik imma oħra.

Fit-tielet lok, il-Qorti jidhrilha

li t-teżi tal-appellanti tinbena fuq ċirkostanza legali li ma setgħetx isseħħ.

Kif ingħad qabel18, il-Kummissarju ma seta' qatt minn rajh jilqa' talba

għall-bdil tal-kera dovut, lanqas kieku għażel li jagħmel dan, bla ma

17 Ara Dok "Ġ", f'paġġ.

33 – 4 tal-proċess 18 § 11 supra

Ċiv.

jitnieda l-proċess meħtieġ għat-tfassil ta' kuntratt ġdid bil-proċeduri

maħsuba fil-liġi.

L-appellat kien għamel dan kollu ċar lill-appellanti waqt

li l-kuntratt kien għadu fis-seħħ u fejn ukoll wera li kien diġa` warrab it-

talba għat-tnaqqis tal-kera dovut billi talabhom iħallsu l-arretrati ta' kera

miġmugħa sa dak iż-żmien bla ma għamel tnaqqis mir-rata msemmija fil-

Illi dan kollu juri li l-ewwel Qorti għamlet apprezzament tajjeb tal-

provi li tressqu quddiemha mill-partijiet u ħaddmet ukoll il-liġi t-tajba għall-

każ.

Din il-Qorti tqis ukoll li bosta mis-sottomissjonijiet imressqa mill-

appellanti f'dan l-aggravju kienu ssemmew minnhom fin-Nota ta'

Sottomisssjonijiet li ressqu quddiem l-ewwel Qorti qabel ma ngħatat is-

Illi għal dawn ir-raġunijiet, lanqas dan it-tieni aggravju ma huwa

tajjeb u mhux se jintlaqa';

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-appell

Tiċħad l-appell tar-rikorrenti eżekutati miżżewġin Borġ mis-sentenza

mogħtija fit-12 ta' April, 2016, mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kawża fl-

19 Ara Dok "JB9", f'paġ.

85 tal-proċess

ismijiet premessi, u dan bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-istess

Joseph R. Mallia Muscat ‘Theuma Carabez

Tonio Zidan ‘Theuma Carabez

Ċiv.

Mark Aquilina Calleja Prim ‘Theuma Carabez

Deputat Reġistratur gr


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Salv Muscat Marbles Ltd (C 16769) v. Godwin Grixti Cachia Baguley eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem Marble and Granite Works, Rennie Abunada eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem R.G.P. Esinduy Brincat u Peter Paul Camilleri Zahra eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem Stone Trading

Dan huwa appell tal-konvenuti minn sentenza mogħtija mill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tat-18 ta' Mejju 2015 li biha sabet illi l-konvenuti

nqdew għall-benefiċċju tagħhom b'disinn tas-soċjeta` attriċi reġistrat

mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali fil-15 ta' Frar 2007 u għalhekk

Ċiv.

ordnathom iħallsu lill-istess attriċi danni fl-ammont ta' sebat elef erba' mija

tlieta u ħamsin euro (€7,453).

Il-fatti li wasslu għal din il-kawża huma dawn: is-soċjeta` attriċi tgħid

illi fl-2006 kienet ħolqot u inventat disinn innovattiv, ġdid u oriġinali għal

lapida kommemorattiva.

Dan id-disinn – li l-attriċi sejħitlu Heart Shape

Memorial – kien ġie reġistrat mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industriali bin-

numru ta' referenza elf tliet mija u ħamsa u sebgħin (1375) fil-15 ta' Frar

tas-sena 2007 skond l-Att dwar il-Privattivi Industrijali u d-disinni (Kap.

L-attriċi tgħid li wara li ġie reġistrat id-disinn il-konvenuti "mingħajr

il-kunsens u awtorizzazzjoni tas-soċjeta` rikorrenti, bdew jimportaw,

jesponu għall-bejgħ, u jispaċċjaw fuq is-suq Malti għal għanjiet

kummerċjali, lapida ta' materjal fil-forma ta' qalb u li għandha disinn

partikolari fil-qiegħ tal-qalb", li hija kważi identika għal dik tal-attriċi.

Billi lill-attriċi dehrilha li l-konvenuti kienu qegħdin japprofittaw

rwieħhom mid-disinn tagħha u li kienu qegħdin jiksru d-dritt li jmiss lilha

taħt l-artt.

27 et seq. tal-Att dwar Privattivi Industrijali u d-Disinni (Kap.

417), l-attriċi, wara li kisbet ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni, fetħet din il-

kawża fl-10 ta' Awwissu 2007 u talbet illi l-Qorti:

tiddikjara illi l-intimati esplojtaw [sic] l-invenzjoni tas-soċjeta`

"1. rikorrenti kif protetta bil-privattiva msemmija;

tordna illi a tenur ta' artikolu 27(1) (b) u (ċ) tal-Kap.

417 tal-Liġijiet "2. ta' Malta l-intimati jiġu miżmuma milli jagħmlu, joffru għall-bejgħ, jqiegħdu fuq is-suq, jużaw, jimportaw, jimmanifatturaw, jaħżnu, jew b'xi

Ċiv.

mod ieħor jispaċċjaw fuq is-suq lokatli jew iħajru lil terzi jagħmlu dan … … ...;

tiddikjara illi tali esplojtazzjoni kkawżat danni lir-rikorrenti u dana

"3. a tenur ta' artikolu 47 tal-Kap.

417 tal-Liġijiet ta' Malta;

tillikwida jekk ikun il-bżonn permezz ta' periti nominandi d-danni

"4. hekk sofferti mis-soċjeta` rikorrenti;

tikkundanna lill-intimati iħallsu d-danni hekk likwidati lis-soċjeta`

Il-konvenut Godwin Spiteri Baguley eżerċenti l-kummerċ taħt l-isem

Marble and Granite Works ressaq dawn l-eċċezzjonijiet:

illi d-ditta R.G.P. Marble Works ma għandha l-ebda konnessjoni "1. mal-vertenza odjerna u li l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra ma għandu l-ebda konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal- vertenza odjerna, u li għaldaqstant il-proċeduri mhumiex integri;

illi, fil-mertu, il-lapidi impurtati mid-ditta Stone Trading u mibjugħa "2. fost l-oħrajn lill-esponent Godwin Spiteri Baguley ma kenux jiksru d- drittijiet tas-soċjeta` rikorrenti in kwantu ma hemmx il-grad ta' similarità fid-disinji rikjesta mil-liġi; dan in kwantu hemm differenzi bejn iż-żewġ disinji u kjarament is-soċjeta' rikorrenti ma għandha l-ebda monopolju la fuq il-forma tal-qalb u lanqas fuq il-forma 'V';

"3. illi, fil-mertu ukoll, id-disinji in kwistjoni huma komuni ħafna fost manufatturi Ċiniżi, u anke l-istess ditta Stone Trading kien ilha timporta lapidi forma ta' qalb minn qabel ir-reġistrazzjoni tad-disinn allegatament approprjat mis-soċjeta` attriċi … … ...;

"4. illi t-talba għad-danni fil-konfront tal-eċċipjent hija preskritta bid- dekors tas-sentejn ai termini tal-art.

2153 [tal-Kodiċi Ċivili], billi l- eċċipjent bħala klijent ta' Stone Trading ma setax ikun jaf jekk ix-xiri da parti tiegħu kienx jinvolvi ksur tad-drittijiet tas-soċjeta` attriċi, u għalhekk ma setax ikun aġir kriminali.

illi f'kull każ, mingħajr preġudizzju għas-sueċċepit, is-soċjeta`

"5. attriċi trid tipprova d-danni minnha allegati."

L-ewwel Qorti ddeċidiet hekk:

"… … … tiċħad l-ewwel u t-tieni eċċezzjoni tal-intimati, tiċħad it-tielet eċċezzjoni limitatament, tiċħad ir-raba' u l-ħames eċċezzjoni tal- intimati; tilqa' t-talbiet attriċi u tillikwida d-danni sofferti mis-soċjeta` rikorrenti fis-somma ta' sebat elef erba' mija tlieta u ħamsin euro (€7,453) u tordna lill-intimati iħallsu lis-soċjeta` rikorrenti s-somma hekk likwidata … … ...); bl-ispejjeż kontra l-intimati."

Ċiv.

Il-konsiderazzjonijiet li wasslu lill-ewwel Qorti għad-deċiżjoni

tagħha ġew imfissra hekk fis-sentenza appellata:

"Mill-fatti miġjuba a konjizzjoni tal-qorti jirriżulta:

illi d-disinn tas-soċjeta` rikorrenti ġie reġistrat fil-15 ta' Frar 2007;

il-merkanzija tal-intimati waslet f'Malta fis-16 ta' Marzu 2006;

il-lapidi importati mill-intimati kienu esposti għal bejgħ wara d-data

"3. ta' reġistrazjzoni, cioè wara 15 ta' Frar 2007.

"Għar-rigward tal-intimat Peter Paul Camilleri Zahra, għalkemm iddikjara fix- xiehda tiegħu illi huwa għandu l-professjoni ta' chartered accountant, ma nġabux provi konklussivi li juru li Peter Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellu x'jaqsam xejn fl- importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq ta' dawn il-lapidi.

"Fil-meritu l-qorti, wara li rat u eżaminat ix-xiehda kollha tal-każ in eżami, b'mod speċjali għad-dokumentazzjoni tar-reġistrazzjoni tad- disinn, id-data ta' tali reġistrazzjoni u wara anliżi tar-ritratti eżebiti f'dawn il-proċeduri kif ukoll dawk eżebiti fil-proċeduri tal-Mandat t'Inibizzjoni 890/2007 JRM fl-istess ismijiet, tagħraf illi ma hemm dubbju ta' xejn illi l-prodott importat minn Sergio Camilleri Zahra u Renni Abunada huwa mid- daqqa t'għajn identiku mal-prodott li d-disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir-reġistrazzjoni tal-patent.

Il-varjazzjoni minima tal-ħxuna tal- prodott u dettalji tal-base ma jbiddlux il-fatt li l-prodotti huma prattikament identiċi.

"Il-qorti rat u eżaminat artikolu 27(1)(b) u (c) tal-Kapitolu 417 tal-Liġijiet ta' Malta li jagħti lis-sid reġistrat ta' privattiva il-jedd li jżomm lil terzi li, mingħajr ir-rieda tal-istess sid, joffru għal bejgħ jew jqiegħdu fuq is-suq prodott li jkun jinkorpora s-suġġett tal-privattiva jew li jħajru lil ħaddieħor jagħmel hekk.

"Din il-qorti wara li rat u eżaminat id-dokumentazzjoni prodotta mill- partijiet tqis illi ma hemm ebda dubbju illi l-intimati offrew għal bejgħ u qiegħdu fuq is-suq prodotti li jinkorporaw is-suġġett tal-privattiva.

Dawn jidhru fir-ritratti Ddk.

53 fuq oqbra ta' terzi persuni iżda, b'mod speċjali, id-dokumenti K1 u K2 u K4 u K5 u K6 (ritratti) juru dan il-prodott fis-showroom ta' Godwin Spiteri Sacco – Marble & Granite Works.

Illi di più ebda wieħed mill-intimati għajr Peter Paul Camilleri Zahra ma ċaħad li fil- fatt kellhom tali prodotti għal-bejgħ; anzi waħda mid-difiżi tagħhom kienet proprju illi d-disinn tal-prodott tagħhom ma kienx identiku u ergo ma jivvjolax id-drittijiet tas-soċjeta` rikorrenti.

"Il-qorti kkonsidrat ukoll il-fatt kardinali li l-importazzjoni tal-wieħed u għoxrin lapida mill-intimati saret f'Marzu 2006, kważi sena qabel id-dħul fis-seħħ tar-reġistrazzjoni tad-disinn.

Anki l-lapida mibjugħa lil Godwin Spiteri Sacco ġiet konsenjata fis-sena 2006 u mqiegħda għal bejgħ

Ċiv.

qabel id-dħul fis-seħħ tal-privattiva.

Jirriżulta ukoll li nbigħu xi erbatax minn dan il-prodott.

"Din il-qorti tagħraf però illi minkejja d-dokumentazzjoni fuq imsemmija tindika illi l-intimati Abunada u Camilleri Zahra importaw lapidi meritu tar-rikors promotorju kważi sena qabel id-dħul fis-seħħ tar-reġistrazzjoni fid- disinn, jirriżulta pprovat illi dawn l-oġġetti kienu għadhom qed jidhru għal bejgħ fid-dati sussegwenti għad-data ta' reġistrazzjoni tad-disinn wara l-15 ta' Frar 2007.

L-intimati fix-xiehda tagħhom ma ġabu ebda prova li uħud minn dawn il-lapidi nbiegħu qabel id-data tar-reġis- trazzjoni tad-disinn u ebda riċevuta ta' ebda lapida ma tinstab fil- proċess biex b'xi mod ixejjen il-preżunzjoni li toħloq ir-reġistrazzjoni tal- privittiva favur ir-soċjeta` rikorrenti li f'isimha hi reġistrata tali disinn.

"Il-qorti tagħraf li l-intimati waqfu milli jissuktaw bl-importazzjoni jew bejgħ ta' dan il-prodott, u jidher ukoll li hemm qbil dwar il-quantum tad- danni, u cioè fl-ammont ta' Lm3,200 ekwivalenti għal €7,453, rappreżentanti valur ta' għoxrin lapida li kellhom fil-pussess tagħhom Camilleri Zahra u Abunada.

Dan l-ammont fil-fatt huwa ammont li ġie konfermat kemm mill-atturi vide kif ukoll il-konvenuti u ġiet konfermata fix-xiehda ta' Rennie Abunada li afferma li ġabu biss wieħed u għoxrin lapida, u minn Sergio Camilleri Zahra li kkonferma l-istess ħaġa.

"L-intimati finalment ssollevaw l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni ta' sentejn ai termini ta' qrtikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili li jistipola:

"L-azzjoni għall-ħlas preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn."

tal-ħsarat mhux

ikkaġunati b'reat

taqa' bi

"Illi din il-qorti tagħraf illi d-disinn ġie reġistrat fil-15 ta' Frar 2007 … … .

Jirriżulta di più illi l-intimati importaw l-lapidi f'Marzu 2006 u li l-oġġetti baqgħu jintwerew għall-bejgħ sad-data meta ġie ppreżentat il-mandat t'inibizzjoni fit-13 ta' Ġunju 2007 waqt illi l-proċeduri odjerni ġew intavolati fl-10 t'Awissu 2007.

"Huwa evidenti illi l-preskrizzjoni ta' sentejn ma dekorriex entro dawn it- termini."

Il-konvenuti appellaw b'rikors tat-8 ta' Ġunju 2015 li għalih l-attriċi

wieġbet fid-9 ta' Lulju 2015.

Fl-ewwel aggravju l-konvenuti appellanti jgħidu li l-ewwel Qorti

waslet għal konklużjoni żbaljata meta kkonkludiet li "għar-rigward tal-

intimat Peter Paul Camilleri Zahra … ma nġabux provi konklussivi li juru li Peter

Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellu

Ċiv.

x'jaqsam xejn fl-importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq

ta' dawn il-lapidi".

Ifissru dan l-ewwel aggravju tagħhom hekk:

"illi l-ewwel aggravju tal-appellanti huwa li, għalkemm il-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra iddikjara bil-ġurament tiegħu li ma kellu xejn x'jaqsam man- negozju, u l-konvenuti l-oħra spjegaw kif seħħ in-negozju u qablu li Peter Paul Camilleri Zahra ma kellux x'jaqsam miegħu, u filwaqt illi l-atturi qatt ma taw l-ebda spjegazzjoni għalfejn ħarrkuh u ma ressqu ebda provi fil-konfront tiegħu, l- ewwel onorabbli qorti irriteniet illi kellu jkun hu li jġib prova li ma kellux x'jaqsam mal-kwistjoni u b'hekk marret kontra l-prinċipju li min jallega irid jipprova mingħajr ma ġġustifikat bl-ebda mod għalfejn qed taqleb l-oneru tal- prova, u inoltre injorat għal kollox il-provi univoċi mressqa fis-sens illi Peter Paul Camilleri Zahra qatt ma kellu x'jaqsam mal-kwistjoni;

"illi sa mill-bidu nett tal-proċeduri l-intimati dejjem sostnew illi Peter Paul Camilleri Zahra huwa għal kollox estranju għall-vertenza odjerna; dan ġie dikjarat minn qabel ma ġiet intavolata l-kawża (fir-risposta tal-mandat ta' inibizzjoni), ġie ribadit fir-risposta ġuramentata, u ġie ddikjarat minn Peter Paul Camilleri Zahra fix-xiehda tiegħu fejn spjega li huwa għandu l-professjoni ta' chartered accountant, u qatt ma involva ruħu fin-negozju tal-importazzjoni tal-irħam.

Tali xiehda ġiet ukoll ikkonfermata mill-konvenut Polidano sive Rennie Abunada u minn Sergio Camilleri Zahra fejn qalu "Peter Paul Camilleri Zahra ma kellux x'jaqsam fl- importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq tal-lapidi mertu tal- kawża";

"illi dak li ġara huwa ċar; id-diretturi ta' Salv Muscat Marbles Ltd riedu jħarrku lil Stone Trading, li hija ditta kummerċjali, u li bħala tali d-dettalji tagħha ma jkunux disponibbli għall-pubbliku, u semgħu li huma involuti fiha Rennie Abunada u l-accountant tiegħu Camilleri Zahra; peress illi sija Peter Paul Camilleri Zahra u sija ibnu Sergio Camilleri Zahra huma accountants, marru għall-missier flok għall- iben; waqt il-proċeudri dan l-iżball ġie kkjarifikat, imma Salv Muscat Marbles Ltd baqgħu qatt ma talbu l-kjamata fil-kawża ta' Sergio Camilleri Zahra u lanqas ma ċedew fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra, għalkemm ma ressqu l-ebda prova li b'xi mod titfa' kwalunkwe tip ta' responsabilità fuq Peter Paul Camilleri Zahra;

"illi l-ewwel onorabbli qorti iddeċidiet illi "ma nġabux provi konklużivi li juru li Peter Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellux x'jaqsam xejn fl-importazzjoni, bejgħ jew tqegħid fis-suq ta' dawn il- lapidi"; b'hekk, l-ewwel qorti qalbet għal kollox l-oneru tal-prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu jipprova, b'mod konklużiv, li ma kellux x'jaqsam man- negozju in kwistjoni, u dan fin-nuqqas totali tal-iċken prova da parti tal-atturi li huwa fil-fatt kellu x'jaqsam b'xi mod;

"illi Peter Paul Camilleri Zahra xhed illi qatt ma għamel xogħol ieħor għajr dak ta' chartered accountant u li hu qatt ma importa xejn; barra minn hekk, ikkonferma li Sergio Camilleri Zahra kien ibnu u li dan kien involut bħala partner fid- ditta Stone Trading li waqfet topera fis-sena 2007.

Din ix-xiehda ġiet ikkorroborata mill-konvenut Rennie Abunada fejn xehed illi kienu hu u Sergio Camilleri Zahra biss li kienu tħajjru jimportaw xogħol ta' rħam u granit miċ-Ċina u li waqqfu d-ditta Stone Trading u din ix-xiehda ġiet ukoll ikkonfermata mill-istess Sergio Camilleri Zahra li spjega l-iter kollu tal-viċenda di xjenza proprja;

"illi għalhekk l-ewwel onorabbli qorti kella biżżejjed xiehda fuq liema tistrieħ sabiex temmen illi l-allegazzjonijiet fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra ma

Ċiv.

kenux sostnuti bil-fatti u li għalhekk kellha tkun is-soċjeta` attriċi li ġġib xi tip ta' prova għall-kuntrarju ta' dak li xehdu Peter Paul Camilleri Zahra, Rennie Abunada u Sergio Camilleri Zahra; kienet is-soċjeta` attriċi li kellha tipprova l-allegazzjonijiet li għamlet fir-rikors ġuramentat tagħha fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra iżda din ma għamlet xejn minn dan u anzi ġiet rinfaċċjata bix-xiehda unanima u mhux kontraddetta tal-konvenuti l-oħra fis-sens illi Peter Paul Camilleri Zahra ma kienx involut."

Is-soċjeta` attriċi wieġbet hekk:

"illi l-appellanti jillanjaw illi l-ewwel qorti qalbet għal kollox l-oneru tal- prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu jipprova b'mod konklussiv li ma kellux x'jaqsam man-negozju in kwistjoni;

"illi jiġi umilment rilevat illi huma skorretti l-appellanti meta jissottomettu illi nqaleb l-oneru tal-prova.

Huwa min jallega li tħarrek għal ġudizzju inutilment li jrid jipprova a sodisfazzjon tal-qorti li tħarrek għal xejn.

"illi dan hu konformi ma dak ritenut ripetutament mill-qrati nostrali … fid- deċiżjonijiet fl-ismijiet Joseph Spagnol noe v. Peter Paul Pace Gouder, Hersey, 4 ta' Diċembru 1988; Anthony any et v. John Xerri et, Hersey, 6 ta' Ottubru 1999, u l-oħrajn referenzjati fihom, "din il-qorti jidhrilha li l-konvenut ma rnexxilux jipprova sodisfaċentement li hu mhux obbligat personalment li jħallas il-kreditu tas-soċjeta` attriċi.

Fi kliem ieħor ma jirriżultax sodisfaċentement li meta l-konvenut innegozja mas- soċjeta` attriċi a tempo vergine hu ġab a konjizzjoni tagħha li hu kien qiegħed jixtri għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta` u li din is- soċjeta` biss kienet obbligata għal ħlas";

"illi aktar minn hekk ma ġiet sollevata l-ebda eċċezzjoni mill-appellati illi l-imsemmi Peter Paul Camilleri Zahra għandu jiġi liberat mill-osservanza tal- ġudizzju.

L-ewwel eċċezzjoni tgħid testwalment illi d-ditta R.G.P. Marble Works ma għandha l-ebda konnessjoni mal-vertenza odjerna u li l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra, ma għandu l-ebda konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal-vertenza odjerna, u li għaldaqstant il-proċeduri mhumiex integri;

"illi jingħad umilment illi kieku l-ewwel onorabbli qorti lliberat lill- appellant Peter Paul Camilleri Zahra mill-osservanza tal-ġudizzju kienet tmur extra petita meta ma hemmx eċċezzjoni f'dan is-sens.

Illi f'dan ir- rigward issir referenza għas-segwenti insenjament: "Hu naturali li l-qorti hi marbuta bil-parametri tat-talbiet kif proposti mill-atturi u ma tistax tiddipartixxi minnhom, għaliex diversament id-deċiżjoni tkun extra petita – u dan billi l-qorti ma tistax tissostitwixxi, iżżid jew sostanzjalment tissupplementa nuqqas dawr l-oġġett u r-raġuni tat-talba fiċ-ċitazzjoni";

"illi finalment u għall-kompletezza għandu jingħad illi l-appellant Peter Paul Camilleri Zahra kull ma għamel sabiex jipprova jikkonvinċi lill-ewwel qorti li ma għandu xejn x'jaqsam hu li ppresenta affidavit fejn fi ftit kliem jgħid li ibnu u mhux hu importa l-materjal.

Dan evidentement ma kkonvinċiex lill-ewwel onorabbli qorti.

"Illi għalhekk l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud."

Ċiv.

għandu jintlaqa'.

Dan l-ewwel aggravju tal-konvenuti appellanti huwa tajjeb u

Jingħad qabel xejn illi ditta ma għandhiex personalita` ġuridika; hija

biss l-isem li bih negozjant imexxi n-negozju tiegħu.

Għalhekk dak li kellu

jintwera hu illi l-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra imexxi n-negozju tiegħu

taħt l-isem ta' Stone Trading.

Is-sentenzi ċitati mill-attriċi fit-tweġiba

tagħha ma humiex strettament relevanti għax huma dwar sitwazzjonijiet

fejn persuna, għalkemm il-ħsieb tagħha kien li tinnegozja f'isem soċjeta`,

ma għarrfitx lill-parti l-oħra b'dan u għalhekk wasslitha biex tifhem li kienet

qiegħda tinnegozja f'isimha stess.

Peress li kienet is-soċjeta` attriċi li allegat li l-konvenut Camilleri Zahra

kellu negozju bid-ditta Marble Works, kien fuqha l-oneru li turi dan, u

mhux fuq Camilleri Zahra l-oneru li juri l-kuntrarju.

Kien ikollha raġun l-attriċi li

kieku wriet illi Peter Paul Camilleri Zahra ippreżenta ruħu li qiegħed jinnegozja

b'dak l-isem u taha x'tifhem illi n-negozju b'dak l-isem kien tiegħu, iżda

ma ntwera xejn minn dan, u għalhekk ma ntefax fuq il-konvenut Camilleri Zahra

l-oneru li jressaq prova kontrarja u aktar konvinċenti.

L-attriċi ma ressqet

l-ebda xiehda li turi l-involviment tal-konvenut appellant Peter Paul

Camilleri Zahra la fl-importazzjoni u lanqas fil-bejgħ jew fit-tqegħid għall-bejgħ

fuq is-suq tal-lapidi in kwistjoni.

L-involviment tiegħu anzi ġie miċħud

Ċiv.

kemm minnu stess kif ukoll mill-konvenuti l-oħra1.

Id-dokumenti fl-atti tal-

kawża jkomplu jikkonfermaw dan2.

Sewwa għalhekk igħidu l-appellanti illi l-ewwel Qorti żbaljat meta

"qalbet għal kollox l-oneru tal-prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu

jipprova, b'mod konklussiv, li ma kellux x'jaqsam man-negozju in

kwistjoni".

Din il-Qorti lanqas ma taqbel mal-argument l-ieħor imressaq mill-

attriċi fit-tweġiba tagħha għal dan l-ewwel aggravju meta tgħid illli "ma ġiet

sollevata l-ebda eċċezzjoni … illi l-imsemmi Peter Paul Camilleri Zahra għandu

jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju".

Fl-ewwel eċċezzjoni jingħad illi

"l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra, ma għandu l-ebda

konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal-vertenza odjerna

Ma jistax jingħad li ma tressqitx eċċezzjoni f'dan is-sens.

Għal dawn ir-raġunijiet l-ewwel aggravju tal-konvenuti sejjer

jintlaqa' u l-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra jinħeles mill-ħarsien tal-

ġudizzju.

Ngħaddu issa għat-tieni aggravju tal-konvenuti appellanti li jgħid illi

l-ewwel Qorti qalet ħażin meta qalet illi "ma hemm dubju ta' xejn illi l-

prodott importat minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada huwa mid-daqqa

t'għajn identiku mal-prodott li d-disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir-

13 et seqq. tal-atti allegati mal-atti tal-proċess tal-kawża tallum.

Ċiv.

reġistrazzjoni tal-patent".

Iżidu jgħidu li d-disinn reġistrat f'isem is-soċjeta`

attriċi huwa wieħed komuni ħafna u ma fih xejn oriġinali jew innovattiv.

Ifissru t-tieni aggravju tagħhom hekk:

"lli l-esponenti appellanti jissottomettu li l-ewwel qorti ma kellhiex tibbaża ruħha fuq il-kunsiderazzjoni li d-disinn tal-lapidi importati minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada kien "mid-daqqa t'għajn identiku mal-prodott li d- disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir-reġistrazzjoni tal-patent"; u dan għaliex fl-ewwel lok iż-żewġ disinji mhumiex fil-fatt identiċi iżda semmaj rassomiljanti, u fit-tieni lok għaliex meta disinn protett ikun jirreferi għal prodott komuni, mhuwiex biżżejjed li jkun hemm rassomiljanza, imma jrid jirriżulta li r- rassomiljanza tant hija kbira li tmur oltre r-rassomiljanzi li wieħed isib normalment fis-suq in konnessjoni ma' disinji komuni;

"illi din il-kawża tikkonċerna tip ta' memorial ossija lapida li tikkonsisti f'biċċa rħam fil-forma ta' qalb li s-soċjeta` rikorrenti qiegħda tallega li hija ħolqet u ivvintat bħala disinn innovattiv, ġdid u oriġinali; is-soċjeta` rikorrenti ssostni li hija effettivament irreġistrat bħala privattiva tali disinn mad-Direttorat tal- Proprjeta` Industriali u għaldaqstant qiegħda tivvanta d-dritt li twaqqaf lil ħaddieħor milli jimmanifattura jew jbigħ lapida tal-istess forma jew ta' forma simili u cjoè forma ta' qalb u b'diżinn partikolari fil-parti ta' taħt;

"illi fil-fatt huwa minnu li s-soċjeta` rikorrenti rreġistrat tali privattiva, bl-isem ta' Heart Shape Memorial fil-15 ta' Frar 2007, mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali, iżda dan wara li saret taf illi l-intimati jew min minnhom kienu qed ibigħu lapidi simili għal dik li eventwalment ġiet reġistrata; wara tali reġistrazzjoni, is-soċjeta' rikorrenti talbet il-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni (numru 890/07) kontra l-intimati sabiex twaqqaf kwalunkwe bejgħ, importar jew manifattura tal-istess disinn hekk kif kien irreġistrat; dan il-mandat ġie milqugħ u wara ftit infetħet din il-kawża;

"illi l-esponenti, sija fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni (allegati) u sija fl-atti ta' din il-kawża, ressqu diversi provi li juru lapidi simili forma ta' qalb huma komunissimi f'Malta u ilhom isiru żmien u għomor; dwar dan xehdu fit-tul fl- affidavits tagħhom, u fl-atti tal-mandat ippreżentaw diversi ritratti meħuda f'ċimiterji pubbliċi li juru kemm huwa komuni d-disinn in kwistjoni.

Għalhekk, huwa ċar illi l-forma tal-qalb fiha innifisha qatt ma tista' tkun l-oġġett ta' privattiva ta' disinn ai termini tal-liġi billi huwa motif komunissimu fil-kulturi kollha ta' madwar id-dinja sa minn żmien immemorabbli; huwa għaldaqstant ċar illi kwalunkwe privattiva ta' disinn li jinkludi l-forma ta' qalb ma jipproteġix il-forma ta' qalb innifisha imma d-disinn fl-intier tiegħu, b'mod illi min jiġi akkużat li kkopja d-disinn ma jridx ikun biss ikkopja l-qalb imma anke l-maġġor parti tal-elementi l-oħra inkorporati fl-istess disinn;

"illi dan joħodna għall-punt li jmiss: id-disinn protett mill-privattiva juri qalb fuq bażi komposta minn raġġ fuq kull naħa fuq bażi plain; id-disinn magħżul miċ- Ċina minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada kien fih qalb fuq bażi komposta minn żewġ raġġi fuq kull naħa fuq bażi plain.

Ma jista' jkun hemm l-ebda dubbju li ż-żewġ disinni huma simili ħafna, imma l-lapida forma ta' qalb kollha jixxiebhu b'mod jew ieħor; f'dan il-każ, il-fatt hu li ż-żewġ disinnji jinkorporaw elementi ta' disinn (qlub, raġġi u plain bases) li huma kollha komunissimi u għalhekk jiġi sottomess umilment illi s-similarità mhiex biżżejjed biex tirradika

Ċiv.

L-attriċi wieġbet hekk:

l-azzjoni odjerna, u li hemm bżonn li ż-żewġ disinnji jkunu kompletament identiċi biex ikun hemm lok għall-azzjoni odjerna;

"illi l-esponenti jissottomettu umilment illi d-disinn li ġie rreġistrat mill-attriċi ma hu xejn oriġinali u innovattiv; madanakollu, jirrikonoxxu li jekk riedu jattakkaw tali dikjarazzjoni magħmula mill-attriċi kellhom jagħmlu dan fiż-żmien u skond il-modalitajiet rikjesti mill-liġi.

Madanakollu, l-avukat sottoskritt ikkonsulta ruħu mar-rappreżentanti tad-dipartiment ikkonċernat u ġie infurmat illi anke meta disinn ikun jirreferi għal oġġett ta' użu komuni, id-disinn jiġi reġistrat xorta sabiex jipproteġi lil sidu milli jsiru kopji eżatti tad-disinn tiegħu; huwa mbagħad kompitu tal-qrati li japplikaw kriterji differenti ta' komparazzjoni fejn isibu li fis- suq ikun hemm ħafna disinji simili sa minn qabel ir-reġistrazzjoni tad-disinn;

"illi fil-mertu ukoll hemm l-istqarrija da parti tal-kumpanija Ċiniża Refine Stone Co. Ltd tal-14 ta' Ġunju 2007 li tgħid illi 'heart shapes' huma komuni ħafna fiċ- Ċina u li ilhom jesportawhom madwar għaxar (10) snin lejn ħafna pajjiżi tal- Ewropa, u li tirreferi għal Dok.

7 tal-mandat ta' inibizzjoni) b'tmien disinnji li kienet iddiżinjat dak iż-żmien l-istess ditta Ċiniża.

Inoltre l-intimati fl- atti tal-mandat ta' inibizzjoni ippreżentaw ukoll ħames ritratti li juru disinnji simili prodotti minn manufatturi oħra li jinsabu fiċ-ċimiterju tal-Addolorata u li mid-dati li hemm fuq l-istess memorials jixhdu kemm dawn id-disinnji kienu komuni minn ħafna żmien qabel ir-reġistrazzjoni tal-privattivi in kwistjoni;"

"illi permezz tat-tieni aggravju l-appellanti jillanjaw illi fi ftit kliem ma messux irriżulta lill-ewwel onorabbli qorti illi il-prodott tal-appellanti jixxiebah għal dak tal-esponenti.

"… … … jidher mad-daqqa t'għajn mir-ritratti esebiti in atti illi l-prodott espost għall-bejgħ mill-appellanti jixxiebah ħafna ma dak tal-esponenti u f'dan il-kuntest jinsab ritenut illi "l-imitazzjoni ma hemmx bżonn tkun servili, preċiża, tali li tinganna anki kompratur intelliġentissimu, imma tibbasta imitazzjoni tali li tkun tista' tinganna bniedem ta' intelliġenza u diliġenza ordinarja".

"illi kien ġie ritenut mill-qrati nostrali illi sabiex ikun hemm konfużjoni bejn il-konsumaturi iridu jirriżultaw is-segwenti fatturi:

"(a) l-isem jew marka tad-ditta konvenuta irid ikun l-istess jew simili;

"(b) li din il-marka jew isem jistgħu jikkrejaw konfużjoni fil-moħħ tal- konsumatur normali;

"(ċ) il-konfużjoni tista' sseħħ biss jekk il-kummerċjanti jkunu fl-istess sfera ta' kummerċ jew simili ta' xulxin;

"(d) il-konkorrenza trid isseħħ fl-istess arja geografika."

"illi dan kollu rriżulta fil-każ odjern u għalhekk dan l-aggravju ukoll għandu jiġi miċħud."

L-argument tal-konvenuti illi d-disinn bl-isem ta' "Heart Shape

Memorial" li ġie rreġistrat mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali fil-15 ta'

Ċiv.

Frar 2007 "ma hu xejn oriġinali u innovattiv", illi disinni simili huma

"komuni ħafna fiċ-Ċina" u li "ilhom jesportawhom madwar għaxar (10)

snin lejn ħafna pajjiżi tal-Ewropa" u illi lapidi simili forma ta' qalb huma

wkoll "komunissimi f'Malta u ilhom isiru żmien u għomor", ma huwiex

rilevanti għall-każ tallum.

Jekk lill-konvenuti dehrilhom illi r-reġistrazzjoni

ta' dan id-disinn ma jiswiex għaliex ma fih xejn oriġinali jew innovattiv

kellhom imexxu kif igħid u jrid l-art.

44 tal-Kap.

417 sabiex iħassru dik ir-

reġistrazzjoni.

Billi iżda r-reġistrazzjoni baqgħet qatt ma tħassret, u

għadha fis-seħħ sallum, persuni li "jagħmlu, joffru għall-bejgħ, jqiegħdu

fuq is-suq, jużaw, jimportaw, jimmanifatturaw, jaħżnu, jew b'xi mod ieħor

jispaċċjaw fuq is-suq lokali [id-disinn in kwistjoni] jew iħajru lil terzi

jagħmlu dan" jitqiesu li jkunu qed jisfruttaw l-invenzjoni ta' sid id-disinn

meta jagħmlu dan u jkollhom iwieġbu għad-danni.

Hu minnu li ż-żewġ prodotti m'humiex identiċi.

Pero` il-liġi rilevanti

ma tipprovdix li sabiex ikun hemm infringement il-prodoti għandhom ikunu

identiċi.

Hu fatt li meta wieħed jeżamina ż-żewġ prodotti jara differenzi

il-prodott disinjat mis-soċjeta` appellata u li dwaru saret ir-

reġistrazzjoni fuq imsemmija, fih raġġ wieħed fuq kull naħa

fuq bażi plain3 mentri l-prodott importat mill-konvenuti

appellanti fih żewġ raġġi u nofs fuq kull naħa fuq bażi plain4;

18 u 21 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007.

11 u 28 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007.

Ċiv.

il-forma tal-istruttura li tinsab fuq in-naħa ta' wara tal-qalb

tal-prodott importat mill-konvenuti hija wkoll differenti minn

dik tal-prodott tal-attriċi5.

L-ewwel Qorti osservat li:

"… … … wara li rat u eżaminat d-dokumentazzjoni prodotta mill-partijiet tqis illi ma hemm ebda dubbju illi l-intimati offrew għal bejgħ u qiegħdu fuq is-suq prodotti li jinkorporaw is-suġġett tal-privattiva.

Dawn jidhru fir-ritratti dok.

53 fuq oqbra ta' terzi persuni … … ..."

L-azzjoni tal-attriċi hi bażata fuq l-artikolu 27(1)(b) jew (ċ) tal-Kap.

417 li jipprovdi:

"(1) Meta privattiva tkun tirrigwarda xi prodott, il-proprjetarju tal- privattiva jkollu d-dritt li jipprevjeni lil terzi milli jwettqu, mingħajr ma jkollhom l-awtorizzazzjoni tiegħu, dawn l-attijiet li ġejjin: ....… (b) l-offerta għall-bejgħ jew it-tqegħid fis-suq ta' prodott li jkun jinkorpora is-suġġett tal-privattiva, l-użu ta' dak il-prodott, jew l- importazzjoni jew il-ħażna ta' dak l-oġġett għal dik l-offerta jew dak it- tqegħid fis-suq jew għal dak l-użu; (ċ) it-tħajjir ta' terzi li jwettqu xi wieħed mill-attijiet hawn aktar qabel imsemmija"

Għalkemm fil-Kap.

417 m'hemmx definizzjoni ta' x'inhu s-suġġett

tal-privattiva, fil-każ in eżami hi l-lapida oġġett tal-kawża li normalment

narawhom fiċ-ċimiterji u li ssir minn materja prima bħall-irħam jew granit.

Kien bil-proċess ta' manifattura li l-materja prima li ntużat ingħatat id-

disinn ta' qalb u tpoġġiet fuq bażi li hi mill-istess materjal.

8, 29 u 24.

Ċiv.

Fil-fehma tal-Qorti l-fatt li l-prodott fih raġġ wieħed jew tnejn u nofs

u l-fatt li fuq wara hemm struttura tal-irħam li fuqha sserraħ il-qalb, huma

konsiderazzjonijiet għal kollox immaterjali.

Il-kelma 'jinkorpora' ma tagħtix

lill-Qorti x'tifhem li d-disinni jridu jkunu identiċi sabiex tirnexxi l-claim tal-

attriċi.

L-essenza huma: il-qalb, ir-raġġi (irrispettivament min-numru) u l-

bażi li fuqha tpoġġiet il-qalb.

Tista' tgħid li huma identiċi fiż-żewġ prodotti.

Id-differenzi huma żgħar ħafna li għall-Qorti huma immaterjali.

Il-konvenuti jsostnu wkoll li d-disinn prodott jirreferi għal prodott

Argumentaw li fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni ressqu diversi provi

li, "10. ....… juru lapidi simili forma ta' qalb huma komunissimi f'Malta u

ilhom isiru żmien u għomor".

Jibqa' l-fatt li l-attriċi għandha privattiva

reġistrata fuq dak id-disinn.

Il-fatt li fiċ-ċimiterji tara diversi lapidi forma ta'

qlub ma jbiddel xejn mill-konsiderazzjonijiet li diga` saru.

m'għandha l-ebda dubju li meta tagħmel paragun bejn iż-żewġ prodotti,

dak tal-konvenuti jinkludi l-elementi prinċipali tal-prodott tal-attriċi.

L-appellanti żiedu

li d-disinn reġistrat m'huwiex oriġinali u

"12...… madankollu, jirrikonoxxu li jekk riedu jattakkaw tali dikjarazzjoni magħmula mill-attriċi kellhom jagħmlu dan fiż-żmien u skond il- modalitajiet rikjest mil-liġi.

Madankollu, l-avukat sottoskritt ikkonsulta ruħu mar-rappreżentant tad-dipartiment ikkonċernat u ġie infurmat illi anke meta disinn ikun jirreferi għal oġġett ta' użu komuni, id-disinn jiġi reġistrat xorta sabiex jipproteġi lil sidu milli jsiru kopji eżatti tad-disinn tiegħu; huwa imbagħad kompitu tal-Qrati li japplikaw kriterji differenti ta' komparazzjoni fejn isibu li fis-suq ikun hemm ħafna disinji simili sa minn qabel ir-reġistrazzjon tad-disinn."

Ċiv.

Il-provi ma jsirux b'dak il-mod, u d-deċiżjoni trid tkun bażata fuq il-

liġi u mhux x'seta' intqal lid-difensur tal-attriċi.

Ħafna mill-argumenti li

għamlu l-konvenuti għandhom x'jaqsmu ma jekk il-prodott huwiex

Eżerċizzju li l-Qorti diġa` spjegat li m'għandux isir f'din il-

Aggravju ieħor tal-appellanti hu li l-prodotti kienu importati f'Malta

minn Abunada u Camilleri Zahra qabel ir-reġistrazzjoni tal-privattiva tas-soċjeta`

attriċi.

Komplew jargumentaw li l-attriċi kellha l-oneru li tagħti prova li l-

prodotti inbiegħu wara r-reġistrazzjoni.

F'Marzu 2006 l-oġġetti li wasslu għal din il-kawża, kienu trasportati

bil-baħar lejn Malta.

Darmanin xtara 21 għall-prezz ta' US$1153.95.

L-

attriċi ppreżentat l-applikazzjoni għall-privattiva fil-15 ta' Frar, 2007 u r-

reġistrazzjoni tal-privattiva saret b'effett minn dakinhar.

Fit-12 ta' Lulju

2007 inħareġ il-mandat ta' inibizzjoni.

M'hemmx prova sodisfaċenti li fil-

perjodu bejn il-15 ta' Frar 2007 u 12 ta' Lulju 2007, Peter Paul Camilleri Zahra

kien biegħ xi lapidi li dwarhom jitratta l-ilment tal-attriċi.

Skont il-konvenut

Spiteri Sacco fis-sena 2006 kien xtara waħda mil-lapidi mingħand Sergio

Camilleri Zahra u poġġiha fil-ħanut għall-prezz ta' Lm45.

Għal finijiet ta' din il-kawża l-perjodu rilevanti beda mill-15 ta' Frar

2007, li hi d-data tal-applikazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-privattiva.

Il-fatt li

Camilleri Zahra kien biegħ numru ta' lapidi li dwarhom sar l-ilment, ma jwassalx

lill-Qorti sabiex tippreżumi li l-lapidi nbiegħu mill-15 ta' Frar 2007 'il

Ċiv.

Dan iktar u iktar meta tikkunsidra li l-prodott kien ilu madwar

sena li ġie importat f'Malta.

Madankollu m'hemmx prova li dawk li ma

nbiegħux ġew distrutti.

L-art.

27(1)(b) jipprojbixxi mhux biss il-bejgħ iżda wkoll l-offerta

għall-bejgħ jew it-tqegħid fis-suq ta' prodott, l-importazzjoni jew il-ħażna

ta' dak l-oġġett għal dik l-offerta jew dak it-tqegħid fis-suq jew għal dak l-

użu.

Mill-provi jirriżulta li l-lapida li dwarha ilmentat l-attriċi kienu on

display fil-vetrina tal-ħanut ta' R.G.P. Marble Works u ta' Spiteri Sacco

(ara ritratti fol.

26, 27, 28 u 29 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni).

Fil-fatt kien minħabba dak il-fatt li l-attriċi saret

taf b'dak li kien qiegħed jiġri (ara paragrafu 2 tal-affidavit ta' Victor

L-aħħar aggravju jitratta dwar id-danni.

L-ewwel Qorti kkundannat

lill-konvenuti sabiex iħallsu s-somma ta' €7453, valur ta' għoxrin lapida li

qalet li kellhom fil-pussess tagħhom Darmanin u Portelli.

Il-Qorti ma

taqbilx mal-ewwel Qorti għaliex:

Kuntrarjament għal dak li ddikjarat l-ewwel Qorti ma kien

hemm l-ebda qbil dwar il-quantum tad-danni li l-attriċi kienet

Ċiv.

qiegħda tippretendi.

Fil-fatt l-attriċi ma ressqet l-ebda prova

dwar danni li tippretendi.

Is-somma ta' €7453 tirrapreżenta l-valur tal-merkanzija li

Darmanin iddikjara li kellu fil-pussess tiegħu (ara tweġiba li

ppreżentaw il-konvenuti fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni).

Pero` m'hemmx prova li dawk il-prodotti inbiegħu wara li fit-

12 ta' Lulju 2007 inħareġ il-mandat ta' inibizzjoni.

Id-danni li semmai għandha jedd għalihom l-attriċi hu t-telf

ta' qliegħ li suppost għamlet bil-bejgħ tal-lapidi li importa

Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar m'hemmx prova li mill-15 ta' Frar 2007,

Darmanin jew Spiteri Sacco biegħu xi lapidi li dwarhom

oġġezzjonat l-attriċi.

Hu veru li fir-rikors ġuramentat l-attriċi

li d-disinn kien

inħoloq

fis-sena 2006,

madankollu jibqa' il-fatt li l-privattiva ġiet reġistrata b'effett

mill-15 ta' Frar 2007.

L-azzjoni li ppreżentat l-attriċi hi

bażata fuq dik il-privattiva.

Hu veru li Spiteri Sacco xehed in kontro-eżami li kien biegħ

lapidi oħra 'heart shaped memorials' li kien għamel hu, iżda

m'hemmx prova dwar kemm bigħ u kif kienu.

Għalhekk il-

Qorti ma tistax tgħaddi ġudizzju dwarhom.

Dan apparti li s-

sentenza tal-ewwel Qorti kienet titratta biss dwar dak li kien

Ċiv.

dikjarat f'paragrafu 7 tat-tweġiba li l-konvenuti ippreżentaw

fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007.

Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ngħad hawn tilqa' l-

ewwel, it-tielet u raba' aggravji u tiċħad it-tieni aggravju.

Tvarja s-

sentenza tat-18 ta' Mejju 2015 fis-sens li:

Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni u tillibera lil Peter Paul Camilleri Zahra mill-

osservanza tal-ġudizzju.

Tilqa' il-ħames eċċezzjoni fis-sens li ma ngħatatx prova tad-danni

u għalhekk tiċħad it-tielet, raba' u ħames talbiet.

Għall-kumplament tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti.

Spejjeż taż-żewġ istanzi jinqasmu nofs bin-nofs bejn il-konvenuti (mhux

inkluż Darmanin li ġie liberat mill-osservanza tal-ġudizzju) u s-soċjeta`

Mark Spagnol Burns Imħallef

Giannino any Johnson Formosa Steel

Anthony Debono Caruana Formosa Steel

Deputat Reġistratur gr

7 F'dan ir-rigward il-Qorti ħadet in konsiderazzjoni ukoll il-fatt li wieħed mill-konvenuti ġie liberat mill-osservanza tal-ġudizzju.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

L-Avukat Mark Debono Stanmore għan-nom u in rappreżentanza ta' Bruno Spasojevic v. European Insurance Group Limited (C 35708)

Din is-sentenza titratta l-appell li ppreżenta l-attur nomine fl-14 ta'

Minn digriet tal-ewwel Qorti tat-8 ta' Ottubru 2013 li bih

ċaħdet it-talba tas-soċjeta` attriċi (rikors tat-3 ta' Lulju 2013)

sabiex tipproċedi bil-kawża in eżami ai termini tal-artikolu

Ċiv.

224(2) tal-Kap.

Kull ma ntqal fid-digriet hu li t-talba tal-

attur hi miċħuda "....

fuq

Mis-sentenza tal-Prim'Awla tat-28 ta' Ottubru 2014 li biha

laqgħet it-tieni eċċezzjoni tal-istralċarju li:

"....… is-soċjeta intimata għandha tiġi liberata mill-osservanza tal- ġudizzju għaliex ir-rikorrenti ma talabx u ottjena l-permess ta' din il-qorti biex jistitwixxi din l-azzjoni ai termini tal-artikolu 224(2) tal- Kap. 386 li tapplika għas-soċjeta intimata mutatis mutandis".

L-attur nomine ippreżenta l-kawża fit-28 ta' Awwissu 2012 u talab

lill-ewwel Qorti sabiex tikkundanna lill-konvenuta sabiex tħallas is-somma

ta' €26,774.21 flimkien mal-imgħax.

It-tieni eċċezzjoni li ta l-konvenut kienet li l-attur nomine ma

segwiex il-proċedura kontemplata fl-Artikolu 224(2) tal-Kap.

386 li qal li

hu applikabbli għall-European Insurance Group Limited bis-saħħa ta'

tar-Regolamenti dwar

Fis-sentenza l-ewwel Qorti qalet:

Illi fir-rigward tal-eccezzjoni preliminari hekk sollevata jinghad sintetikament is-segwenti:

Illi permezz tal-ittra datata d-29 ta' Settembru, 2011, mahruga mill- Awtorita` ghas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, is-socjeta` intimata tpoggiet fi stat ta' stralc, (ara foll 26);

Ċiv.

Illi ghalhekk l-azzjoni odjerna hi regolata mill-proceduri rigwardanti dan l-istat partikolari kif elenkat fl-Att dwar il- Kampaniji, Kap 386 fuq gia` riferit;

Illi l-artiklu partikolari li jindirizza il-vertenza preliminari sollevata mill-istralcjarju tas-socjeta` intimata jirrizulta li hu dak sollevat mill-istess fir-risposta tieghu, senjatament l-artiklu 224 (2) tal-Kap indikat fil- paragrafu precedenti;

Illi l-imsemmi artiklu jistabilixxi sintetikament li:

"Meta jkun sar ordni ghal stralc … ma tista` tittiehed ebda azzjoni jew jinbdew xi procedura kontra l-kumpanija jew il- proprjeta` taghha hlief bil- permess tal-qorti u taht il- kondizzjonijiet li tista` timponi l-qorti";

"Ikkunsidrat:

Illi l-artiklu kwotat fil-paragrafu precedenti ghalhekk jiddetermina l- vertenza in dizamina;

Illi l-istess artiklu ghalhekk jiddetermina li bhala kondizzjoni sive quo non, meta f'kaz li kumpanija tkun fi stat ta' stralc kif stabbilit fl- artiklu 228 tal-Kap 386 tal-istess Ligijiet fuq indikati, gie stabilit statutorjament li l- ordni pubbliku jirrikjedi li kwalunkwe azzjoni gudizzjarja kontra tali kumpanija tirrikjedi l-fiat preventiv jew l- awtorizzazzjoni specifika tal- qorti qabel ma tkun tista` tigi intavolata kwalunkwe azzjoni fir-rigward;

Illi ghalhekk ghandu jkun pacifiku li l-ordni logiku awtorizzat f'kazijiet bhal dan hu li l-ewwel ikun hemm l-istralc ta' kumpanija fejn kreditur l- ewwel jitlob li jkun awtorizzat minn qorti biex jagixxi kontra l-istess kumpanija in tutela tad-drittijiet tieghu u biss wara li jkun hekk debitament awtorizzat, ikun jista` jadixxi il-qorti biex jipprotegi l-interess tieghu;

Illi hi l-konsiderazzjoni ta' din il-qorti li tali salvagwardja hi kawtela necessitata mill-ordni pubbliku, li din il-qorti bl-ebda mod ma tista` tinjora;

Illi ghalhekk, li kreditur jadixxi lill-qorti qabel ma jkun hekk debitament awtorizzat, ikun qed jilledi l-artiklu 224 (2) tal-Att dwar il- Kumpaniji u per konsegwenza, l-azzjoni minnhu intavolata mhux biss tkun illegittima, izda tkun ukoll illegali u konsegwentement inutili".

L-aggravji tal-attur huma li:

Ċiv.

L-artikolu tal-Att dwar il-Kumpaniji ġie malament applikat

mill-ewwel Onorabbli Qorti għall-każ in eżami.

L-ewwel qorti applikat id-diskrezzjoni tagħha b'mod

żbaljat meta ċaħdet ir-rikors tal-attur bid-digriet tat-8 ta'

L-esklużjoni tal-azzjoni tal-attur mill-ewwel Qorti twassal

għall-impossibilita`

rikonoxximent tal-kreditu tiegħu minn tribunal imparzjali u

Il-Qorti naqset

il-ħtieġa

kwistjonijiet dwar dak li huma gradwazzjoni u esekuzzjoni

ta' krediti li jistgħu possibilment jkunu ta' intralċ għall-

proċess ta' likwidazzjoni.

Il-fatt li l-istralċarju diġa` Iddetermina fin-negattiv il-

pretensjoni tal-attur, huwa għandu dritt jimpunja dik id-

deċiżjoni u jitlob rimedju.

L-interpretazzjoni li tat l-ewwel qorti twassal sabiex l-attur

jiġi mċaħħad minn smigħ xieraq quddiem qorti imparzjali

B'hekk hemm ksur tal-artikolu 39 tal-

Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar

id-Drittijiet tal-Bniedem.

Il-konvenut nomine wieġeb u ta r-raġunijiet għalfejn il-Qorti

Ċiv.

għandha tiċħad it-talba.

Il-fatti prinċipali huma li:

B'effett mit-30 ta' April 2009 Bruno Spasojevic inħatar bħala

direttur u chairman tal-kumpanija konvenuta, li kienet

involuta fin-negozju tal-assikurazzjoni.

L-attur kien direttur tal-kumpanija konvenuta u qiegħed

jippretendi l-ħlas ta' €26,774.21, in kwantu għal €11,215

paga għal tliet xhur minn Ġunju sa Awwissu 2010; €14,954

servizz ta' Managing Director minn Settembru sa Ottubru

2010; u €605.21 spejjeż li għamel fl-interess tal-konvenuta

minn Ġunju sa Ottubru 2010.

Skond dokument preżentat fir-Reġistru tal-Kumpaniji (form

K), Lago rriżenzja minn dik il-kariga fis-6 ta' Awissu 2010.

raġuni għar-riżenja li tissemma fid-dokument hi, "..… the

Inkarigu li ngħata

mill-Awtorita` għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta peress li l-

istess Awtorita` irrevokat l-awtorizzazzjoni lill-konvenuta

Ċiv.

sabiex tagħmel negozju ta' assikurazzjoni.

Ordni li daħlet fis-

seħħ fit-12 ta' Lulju 2010.

Permezz ta' ittra legali datata 8 ta' April 2011, id-difensur tal-

attur kien għarraf lill-amministratur li kellu jingħata ħlas

relatat mal-eżekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu fil-kariga ta'

direttur.

Dan apparti ammonti oħra dovuti lilu.

B'ittra datata 29 ta' Settembru 2011 l-Awtorita` infurmat lil

Brian Gabriel ta' Schembri Diacono BT li ħatritu bħala stralċarju tal-

L-inkarigu ingħata lilu skont l-

Artikolu 28(1)(f) tal-Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni

Fit-28 ta' Awwissu 2012 l-attur ippreżenta l-kawża, iżda

naqas li jitlob il-permess tal-Qorti skont l-artikolu 224(2) tal-

(Kap. 403).

B'ittra uffiċjali preżentata fil-5 ta' Settembru 2012 l-istralċarju

wieġeb għall-ittra uffiċjali tal-attur.

Fiha intqal li ma kinux

qegħdin isiru ħlasijiet u li f'kull każ mis-6 ta' Awwissu 2010 ir-

rikorrent kien irriżenja mill-kariga ta' direttur, Chairman tal-

Bord tad-diretturi u managing director u għaldaqstant minn

dakinhar ma tax servizz lil EIG.

Fit-3 ta' Lulju 2013 l-attur ippreżenta rikors li bih talab lill-

Qorti sabiex tawtorizzah "..… jipproċedi bil-kawża odjerna fil-

konfront tas-soċjeta` European Insurance Group Ltd a tenur

Ċiv.

tal-artikolu 224(2) tal-Kap.

386 u dana salv kull provvediment

ieħor li jidhrilha xieraq u opportun".

Il-konvenuta wieġbet (3

ta' Ottubru 2013) u b'digriet mogħti fit-8 ta' Ottubru 2013 l-

ewwel Qorti ċaħdet it-talba tal-attur "in vista tal-istess

risposta fuq indikata".

B'ittra datata fis-6 ta' Ġunju 2017 l-istralċarju bagħat jgħarraf

lid-difensur tal-attur li t-talba tiegħu għall-ħlas ta' €26,774.21

Fl-ittra żied li l-pretensjoni

tal-atturi ma kinitx tgawdi minn preferenza għall-ħlas u dan

Up of Insurance Undertakings) Regulation (Leġislazzjoni

Sussidjarja 403.15 tal-Liġijiet ta' Malta), "..… pursuant to

Ċiv.

Konsiderazzjoni.

L-Artikolu 224(2) tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 385) jipprovdi:

"(2) Meta jkun sar ordni għal stralċ jew ikun inħataramministratur provviżorju, skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 228, ma tista' tittieħed ebda azzjoni jew jinbdew xi proċeduri kontra l-kumpanija jew il-proprjetà tagħha ħlief bil-permess tal-qorti u taħt dawk il-kondizzjonijiet li tista' timponi l-qorti".

L-attur beda l-proċeduri kontra l-kumpanija konvenuta permezz tar-

rikors ġuramentat li ppreżenta fit-28 ta' Awwissu 2012.

kien jaf li l-Awtorita` kienet inkarigat amministratur, tant li bagħat ittra

legali datata 8 ta' April 2011.

Evidenti wkoll li qabel ippreżenta l-kawża,

l-attur kien jaf li l-kumpanija ġiet xolta u inħatar Brian Gabriel bħala

stralċarju.

jirriżulta mil-lista

li hemm mar-rikors

ġuramentat, fejn wieħed mix-xhieda hu, "L-intimati, inkluż il-likwidatur

Brian Gabriel in subizzjoni".

Għalhekk dan żgur ma kienx każ fejn l-attur

seta' forsi jargumenta li ma kellu l-ebda ħjiel dwar il-ħatra tal-istralċarju.

Madankollu jibqa' il-fatt li fil-meritu l-konvenut qiegħed jikkontesta

l-pretensjoni tal-attur.

Tant hu hekk li t-tielet eċċezzjoni taqra:

Mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-attur Bruno Spasojevic kien direttur tal-EIG mill-April 2019 sa Awissu ta' l-2010 (kopji tal-Forms Ks hawn annessi u mmarkati bħala 'Dok.

EIG1', u 'Dok.

EIG2' li permezz tagħhom skond kif meħtieġ ai termini tal-Kap.

386, ir-Reġistratur tal-Kumpanniji ġie nnotifikat bir-riżenja tad-diretturi, fosthom Bruno Spasojevic) u l-EIG saret insolventi taħt il-ġestjoni tiegħu u tad-diretturi l-oħra, u dan b'riżultat ta' atti u ommissjonijiet tiegħu u ta' oħrajn.

Bruno Spasojevic m'għandux jitħallas dak li qed jippretendi u l-EIG tirriżereva d-dritt li tmexxi kontrih fir-rigward tal-atti u l-ommissjonijiet tiegħu".

Ċiv.

Għalhekk hu evidenti li dan m'huwiex każ fejn l-istralċarju jaċċetta

li l-kumpanija hi debitriċi tal-konvenuta.

Eċċezzjoni li tfisser li l-attur bilfors

ser ikollu jirrikorri quddiem qorti sabiex jiġi kanonizzat kreditur.

F'każ li

jfalli f'dawn il-proċeduri m'hemm xejn milli jwaqqaf lill-attur milli jerġa'

jibda l-proċeduri mill-ġdid billi l-ewwel jitlob il-permess tal-Qorti.

L-Artikolu 224(2) jinsab f'dik il-parti tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap.

386) li jikkonċerna stralċ b'ordni tal-Qorti.

Fl-ewwel aggravju l-appellant ilmenta li dik id-disposizzjoni tapplika

biss għal każijiet ta' stralċ fuq ordni tal-Qorti, u wkoll f'dak il-każ id-

diskrezzjoni hi mħollija lill-Qorti.

L-attur argumenta li f'dan il-każ l-istralċ

ma ġiex ordnat mill-Qorti, u għaldaqstant l-ewwel Qorti kellha tapplika dik

id-disposizzjoni fis-sens letterali tal-kliem użati u mhux b'mod estensiv.

L-appellat ma jaqbilx u argumenta li għalkemm l-istralċ ma kienx

ordnat mill-Qorti u l-istralċarju nħatar mill-Awtorita` skond l-artikolu

tal-Att dwar

il-Kummerċ

tal-Assigurazzjoni

(Kap. 403),

b'daqshekk ma jfissirx li d-disposizzjonijiet tal-Artikolu 224 ma japplikax

għall-każ in eżami.

"L-artikolu 224 ġie invokat mill-EIG mhux għaliex l-istralċ huwa wieħed ordnat mill-qorti (l-istralċ kien ordnat mill-MFSA), iżda għaliex ir- Insurance Business tar-Regolamenti dwar regolament 10(2) (Reorganisation and Winding Up of Insurance Undertakings) jipprovdi illi: "Without prejudice to the provisions of articles 28, 41 and 42 of the

Ċiv.

Ir- regolament 10(2) għalhekk jirreferi għad-dispożizzjonijiet tal-Kap.

386 mingħajr distinzjoni".

Regolament 10(2) tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 403.15 (Insurance

Il-konvenut qiegħed jargumenta li bis-saħħa ta' dak ir-regolament,

japplika l-Artikolu 224(2) tal-Kap.

Madankollu għalkemm dawk ir-

regolamenti jikkontemplaw għax-xoljiment u stralċ fuq ordni tal-Qorti,

f'dan il-każ ix-xoljiment sar b'ordni tal-Awtorita` skont Artikolu 28(1)(f) tal-

Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni (Kap. 403).

disposizzjoni l-Awtorita` fejn tkun sodisfatta li jeżistu ċirkostanzi serji

biżżejjed:

"(f) tagħti ordni għax-xoljiment u stralċ ta' kumpannija, jew fil-każ ta' impriża jew, fil-każ ta' impriża jew, fil-każ ta' impriża tal-assigurazzjoni jew tar-rijassigurazzjoni ta' pajjiż terz".

Fit-tweġiba l-konvenuta għamlet riferenza għas-sentenza ta' din il-

tad-9 ta' Novembru 2012, fejn qalet:

1 Regolamenti li ġew pubblikati biss bl-Ingliż.

Ċiv.

L-Att dwar il-Kumpanniji jaħseb għal żewġ forom ta' stralċ: stralċ mill-qorti u stralċ volontarju.

Stralċ volontarju mbagħad jista' jkun tal- membri jew tal-kredituri.

Il-Kap.

386 ma jaħsibx għal stralċ minn xi awtorità oħra iżda d- dispożizzjonijiet tal-Kap.

386 dwar stralċ xorta jgħoddu għal soċjetà assikuratriċi stralċjata mill-Awtorità bis-saħħa tar- regolament 10(2) Insurance Business tar-Regolamenti dwar (Reorganisation and Winding Up of Insurance Undertakings).

Mela l-istralċ tad-Debitriċi huwa regolat jew mid- dispożizzjonijiet tal- Kap. 386 dwar stralċ mill-qorti jew mid- dispożizzjonijiet tal-istess liġi dwar stralċ volontarju.

Billi l-Awtorità, bħall-qorti, hija indipendenti kemm mis-soċjetà nfisha, kemm mill-membri tagħha u kemm mill-kredituri, stralċ mill-Awtorità aktar għandu xebh ma' stralċ mill-qorti milli ma' stralċ volontarju u għalhekk, fil-fehma tal-qorti, id-dispożizzjonijiet ta' stralċ li jirregolawh għandhom ikunu dawk ta' stralċ mill-qorti aktar milli dawk dwar stralċ volontarju.

Għal din ir-raġuni l-art.

222 igħodd għall-każ tallum u, billi l-mandat inħareġ wara li d-Debitriċi bdiet tiġi stralċjata mill-qorti, il-Mandat għandu jitqies null".

Hekk ukoll fid-deċiżjoni Avukat Dr Michael Cristina Mc Kay

nomine v. European Insurance Group Limited tat-22 ta' Frar 2013 l-istess

Qorti reġgħet ikkonfermat:

Għar-raġunijiet mogħtija minn din il-qorti fis-sentenza mogħtija fid-9 ta' Novembru 2012 in re Avukat Mark Debono Stanmore nomine v. European Insurance Group Ltd , li għaliha qiegħda ssir referenza, stralċ taħt l-art.

28(1)(f) tal-Kap.

403 jitqies daqslikieku stralċ mill-qorti u għalhekk igħoddu għalih id-dispożizzjonijiet tal-art.

222 u 303 tal-Att dwar il- Kumpanniji [Kap. 386]".

Kif din il-Qorti sabet li japplika l-Artikolu 222 tal-Kap.

386 f'każ ta'

xoljiment li jsir fuq ordni tal-Awtorita` skont l-Artikolu 28 tal-Kap.

daqstant ieħor allura għandu japplika l-Artikolu 224 tal-Kap.

Ċiv.

Irrispettivament min-natura

tal-pretensjoni

l-permess għandu

jintalab u mbagħad il-Qorti teżerċita d-diskrezzjoni a bażi tat-tagħrif li

jingħata mill-partijiet ikkonċernati.

Il-ħtieġa għal dik l-awtorizzazzjoni hi sabiex kumpannija ma

tispiċċax b'ħafna kawżi kontriha li ovvjament ifissru wkoll spejjeż li

jnaqqsu mill-assi tal-kumpanija a skapitu ta' kredituri tal-kumpanija, u

f'ċertu każijiet bla bżonn.

Mingħajr dik il-proċedura kumpanija fi stralċ taf

tkun soġġetta għall-proċeduri li jpoġġu piż finanzjarju fuqha u li jieħdu ż-

żmien u jtawwlu bla bżonn il-proċess ta' stralċ, u li eventwalment jafu

Il-Qorti tifhem li sabiex jingħata dak il-permess għandu jkun

hemm kontroversja vera bejn il-partijiet u ma jingħatax meta jkun evidenti

li l-pretensjoni ma tkunx ġenwina u fiergħa.

Ovvjament dan l-eżerċizzju

għandu jsir b'mod li jkun kompatibbli mad-dritt ta' persuna li jkollha

aċċess għall-Qorti.

Fil-liġi m'hemmx lista taċ-ċirkostanzi meta l-permess għandu

jingħata u għalhekk id-deċiżjoni tiddependi mill-każ li jkollha quddiemha

l-Qorti li quddiemha ssir talba ai termini tal-Artikolu 224(2) tal-Kap.

Il-verżjoni bl-Ingliż tal-art.

Ċiv.

Min-naħa l-oħra il-verżjoni bil-Malti hi: "...… ma tista' tittieħed ebda

ħlief bil-permess tal-qorti ......".

Skont l-Artikolu 2(7) tal-istess liġi fejn hemm kunflitt bejn it-test

Ingliż u dak Malti, għandu jipprevali t-test Ingliż.

Skond il-fehma tal-Qorti il-kliem "proceeded with" hu wiesa'

biżżejjed sabiex jagħti lill-attur il-possibilta` li jitlob il-permess waqt il-

Wara kollox f'dik iċ-ċirkostanza, l-għan tal-leġislatur xorta

jintleħaq fis-sens li l-assi tal-kumpaniji jkunu amministrati skond id-

disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Kumpaniji u jiġi aċċertat li ħadd ma jipprova

jieħu vantaġġ mingħajr ma jkun hemm superviżjoni minn qorti.

B'referenza għall-aggravju li l-ewwel Qorti wżat id-diskrezzjoni

tagħha b'mod żbaljat, l-ewwel parti tal-ilment tal-attur hu li d-digriet tat-8

ta' Ottubru 2013 m'huwiex motivat.

Din il-Qorti diġa` kellha l-opportunita`

tiddeċiedi li sempliċi dikjarazzjoni f'digriet li jiċħad talba minħabba r-

risposta, m'hijiex motivazzjoni suffiċjenti.

Il-Qorti li tat l-imsemmi digriet

kellha d-dmir li fid-digriet tagħti r-raġunijiet li wassluha biex tiċħad it-talba

u mhux sempliċement tgħid li t-talba miċħuda "in vista tal-istess risposta

fuq indikata".

F'dan ir-rigward issir ukoll riferenza għall-Artikolu 221(2) li

Ċiv.

oħra.

jirreferi għall-Artikolu 218 tal-Kap.

Il-Qorti m'għandhiex dubju li d-

digriet tat-8 ta' Ottubru 2013 mogħti wara r-rikors preżentat waqt il-kawża,

hu wieħed minn dawk li għalih japplika l-Art.

229 tal-istess liġi.

Il-Qorti ser tieqaf hawn u m'hemmx ħtieġa li tikkunsidra l-aggravji l-

Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ntqal hawn fuq tilqa' l-

appell tal-attur nomine u tħassar id-digriet tat-8 ta' Ottubru 2013 u s-

sentenza tat-28 ta' Ottubru 2014, u tibgħat l-atti lura quddiem l-ewwel

Qorti sabiex tkompli bis-smigħ billi fl-ewwel lok tiddeċiedi jekk l-attur

nomine għandux jingħata l-permess sabiex ikompli bil-kawża.

L-ispejjeż taż-żewġ istanzi jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet.

Mark Izzo Prim Imħallef

Giannino Anastasi Sammut Faure Boulter Bugeja Coster

Anthony Bugeja Muscat Bugeja Coster

Deputat Reġistratur gr


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Regina Chetcuti Saydon v. Baron Group Limited, u Joseph u Janet konjuġi Dalton u b'digriet tal-11 ta' Marzu 2016 stante l-mewt ta' Joseph Dalton fil-mori tal-kawża, il-ġudizzju f'ismu ġie trasfuż għal fuq isem l- istess Janet Dalton, Laura Dalton u Hannah Dalton u b'digriet tal-5 ta' Marzu 2019 l-atti in kwantu dawn jolqtu lill- konvenuti Janet Dalton, Hannah Borg Degiorgio u Laura Kate sive Laura Pearson Dalton qed jiġu assunti minn Joseph Hallett u martu Renata Hallett

Cremona huwa appell wara kawża intavolata mill-attriċi appellanti fejn

qed tallega illi waqt xogħlijiet ta' skavar u tħammil u kostruzzjoni li l-

Ċiv.

konvenuti għamlu fil-fond tagħhom, il-konvenuti qalgħu ħajt li kien mibni

interament fil-proprjeta tagħha u minflok ma ġie mibni ħajt ieħor saret

ringila ħawt, u f'parti mill-ħajt saru skavazzjonijiet u tqattiegħ tal-blat aktar

il-ġewwa biex sar barbeque area.

Il-partijiet huma proprjetarji ta' fondi

attigwi u l-ħajt in kwistjoni iservi bħala l-ħajt diviżorju tal-proprjeta`, u jifred

il-mandra tal-attriċi minn mal-bitħa tal-konvenuti.

Skont l-attriċi kien hemm

ftehim bejnha u bejn ir-rappreżentant ta' Baron Group Limited li dan il-

ħajt kien ser jerġa' jinbena kif kien wara li jiġi mwaqqa' u li l-ewwel ħames

filati tal-ħajt ma kellhomx jitmissu, liema ftehim il-konvenuti ma mxewx

miegħu għaliex bnew ħajt singlu u li m'huwiex għoli daqs l-antik, filwaqt

illi fejn qabel kien hemm ħajt dobblu poġġew numru ta' ħwat tal-ġebel fuq

blat proprjeta` tagħha b'mod illi nofs il-pedament tal-ħajt antik huwa

mikxuf u qiegħed jintuża għal dekorazzjonijiet u affarijiet oħra mill-

konvenuti Schembri, li min-naħa tagħhom qalulha li huma xtraw il-

proprjeta` fl-istat li tinsab bħalissa.

F'dawn il-proċeduri hija talbet għalhekk lil Ewwel Qorti sabiex:

fil-proprjeta'

Tiddikjara illi l-istess hajt li nqala' mill-konvenuti jew min minnhom kien mibni tal-istess interament rikororenti; "2.

Konsegwentement jew min minnhom ma kellhom l-ebda dritt li jaqalghu dan il-hajt minghajr il-permess tal-attrici "3.

Tikkundanhom lilhom jew lil min minnhom sbaiex fiz-zmien qasir u perentorju li jigi lilhom prefiss jnehhu kwalunkwe ostakolu (hwat) u materjali iehor li gew impoggija u imqieghda fejn qabel kien dan il-hajt, u herghujibnu l-istess hajt ghas-

l-konvenuti

Ċiv.

spejjez taghhom bil-hxuna u sal-gholi li kien, qabel dan gie maqghluh; "4.

Fin-nuqqas tawtorizza lill-istess rikorrenti li taghmel ix- xghlijiet kollha hija gahs-spejjez tal-isetss intimati u that id- direzzjoni ta; perit arkitett li jigi nominat ghal istess fini.

"Bl-ispejjez komprizi dawk tal-ittra bonarja tal-20 ta' Lulju 2006, u bl-ingunzjoni tal-istess konvenuti ghas-subizzjoni, li ghaliha min issa huma imharka."

Baron Group Limited eċċepiet li l-attriċi trid tipprova li l-ħajt huwa

verament proprjeta` tagħha, li huwa kkontestat li l-konvenuti qalgħu il-ħajt

divizorju ta' bejn il-partijiet jew xi parti minnu, li huma għamlu xogħlijiet ta'

manutenzjoni tal-istess ħajt, li ma saru l-ebda skavazzjonijiet jew

tqattiegħ ta' blat taħt il-ħajt diviżorju kif allegat mill-attriċi u li l-ħawt u/jew

il-barbeque area jinsabu interament fil-proprjeta` tal-konvenuti.

Il-konjuġi Schembri eċċepew illi huma m'għamlu xejn minn dak

allegat fir-rikors promotur stante illi huma xtraw il-proprjeta` mingħand

Baron Group Limited u ħallewha intatta kif xtrawha u għalhekk il-

pretensjonijiet attriċi huma insostenibbli in kwantu diretti kontra tagħhom.

Bis-sentenza

tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni

Superjuri (Sezzjoni ta' Ġurisdizzjoni Ġenerali) tal-14 ta' Ottubru 2014 ġie

deċiż hekk:

"Għal dawn il-motivi tiddeċidi l-kawża billi, filwaqt illi tilqa' l- eċċezzjonijiet tal-konvenuti, tiċħad it-talbiet tal-attriċi, bl-ispejjeż kontra tagħha."

Ċiv.

L-attriċi appellat minn din is-sentenza permezz ta' rikors datat 3 ta'

Novembru 2014, u talbet lil din il-Qorti sabiex tħassar u tannulla s-

sentenza appellata u minflok tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenuta u tilqa'

it-talbiet attriċi, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellati.

Baron Group Limited preżentat ir-risposta tal-appell tagħha fit-12

ta' Diċembru 2014 u ssottomettiet li l-appell tal-Avukat tal-Istat għandu

jiġi respint u l-appellanta għandha tiġi ordnata tħallas spejjeż doppji ai

termini tal-artikolu 223(4) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Janet Dalton preżentat ir-risposta tal-appell tagħha fit-2 ta' Lulju

2015 permezz ta' liema ssottomettiet li s-sentenza appellata hija ġusta u

għandha tiġi kkonfermata minn din il-Qorti, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi

Ikkonsidrat

Ir-risposta ta' Janet Dalton

Il-konvenuta Janet Dalton preżentat ir-risposta tal-appell tagħha

fit-2 ta' Lulju 2015 (fol.

Jirriżulta pero` li r-rikors tal-appell kien ġie

notifikat fit-12 ta' Novembru 2014 (fol.

272 dorso), u għalhekk it-terminu

Ċiv.

għall-preżentata tar-risposta tal-appell kien jiskadi fit-2 ta' Diċembru 2014

ai termini tal-artikolu 144 (1) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għalhekk, u peress illi t-termini legali huma ta' ordni pubblika,1 il-

Qorti tqis illi ma tistax tieħu in konsiderazzjoni ir-risposta tal-appell ta'

Dan naturalment ma jfissirx illi il-konvenuti Dalton

għandhom jiġu meqjusa li akkwixxew għall-appell tal-appellanta, li xorta

waħda għandu jiġi eżaminat bir-reqqa minn din il-Qorti.2

L-Appell Attriċi

L-attriċi resqet aggravju wieħed fl-appell tagħha, permezz ta' liema

tilmenta li d-deċizjoni tal-Ewwel Qorti hija manifestmanet żbaljata għaliex

tmur kontra dak li jirriżulta minn evidenza primarja li m'hijiex kontradetta.

L-attriċi targumenta li ż-żewġ ritratti mmarkati ST-1 u ST-2 a fol 102 juru

mingħajr l-iċken dubju li l-ħajt diviżorju ġie spustjat 'il ġewwa għal ġo l-

proprjeta` tagħha.

Baron Group Limited tirribatti illi l-ewwel nett, ġaladarba l-attriċi

m'appellatx minn dik il-parti tas-sentenza fejn l-Ewwel Qorti ddeċidiet li

ma hemm l-ebda prova li l-ħajt in kwistjoni huwa proprjeta` tal-attriċi hija

Ċiv.

rrinunzjat għal kwalunkwe azzjoni bbażata fuq din l-allegazzjoni, u żżid illi

l-allegazzjoni tagħha dwar l-użurpazzjoni tal-ħajt kienet ibbażata proprju

fuq l-allegazzjoni li l-ħajt kien mibni interament ġol-proprjeta` tagħha.

Targumenta wkoll li Qorti tal-Appell ma tistax tiddisturba l-apprezzament

tal-provi magħmul mill-Ewwel Qorti b'leġġerezza u huwa inkonċepibbli li

dan l-apprezzament jiġi ddisturbat a bażi ta' żewġ ritratti meta fil-kors tal-

kawża ġew prodotti numru ta' xhieda li ma jagħtux raġun lit-teżi attriċi, u

dan speċjalment meta l-attriċi ma appellatx mill-aspetti kollha tal-

evalwazzjoni tal-Ewwel Qorti.

Fir-rigward ta' dak muri fir-ritratti ST1 u ST2

jirribattu li l-ewwel nett hemm kunflitt fil-verżjonijiet mogħtija mill-attriċi billi

oriġinarjament qalet li l-ħajt ġie mwaqqa' filwaqt illi fir-rikors tal-appell

tagħti wieħed x'jifhem illi dan il-ħajt ma twaqqax iżda li ġie mfannad u saru

xi xogħlijiet fih.

Jgħidu li fi kwalunwke każ il-ħajt għadu sħiħ u intatt

għaliex sar biss xogħol ta' manutenzjoni fuq dawk il-partijiet tal-ħajt li

kienu iddeterjoraw u dan jinsab ikkonfermat mir-ritratti ST1 u ST2 stess,

u jżidu illi l-Ewwel Qorti mhux talli ma njoratx dawn ir-ritratti iżda talli

jirriżulta li għamlet analiżi approfondita tal-provi kollha, inkluż dawn iż-

żewġ ritratti.

L-Ewwel Qorti waslet għad-deċiżjoni tagħha wara li għamlet is-

segwenti konsiderazzjonijiet:

"Illi permezz ta' din il-kawża l-attriċi qed titob li l-konvenuti jew min minnhom jerġgħu jibnu ħajt tas-sejjiegħ li jifred il-ġnien tad- dar tagħha mill-fond illum tal-konjuġi Schembri, għall-ħxuna u għoli li kien qabel mas-soċjeta' konvenuta wettqet xogħolijet ta' bini fil-fond li minn naħa ta' wara jmiss ma' tagħha.

Ċiv.

"Is-soċjeta' konvenuta tiċħad li hija naqqset il-ħxuna jew għoli ta' dan il-ħajt, filwaqt li l-konjuġi Schembri jgħidu li huma ma għamlu ebda tibdiliet fuq l-istess ħajt minn meta akkwistaw mingħand is-soċjeta' konvenuta il-proprjeta' tal-fond li jmiss ma' dak tal-attriċi.

"Ġara illi ftit wara li akkwistat il-proprjeta' ta' fond fi Triq Dun Alwig Mizzi, In-Naxxar,1 is-soċjeta' konvenuta bdiet tagħmel modifikażzjoni fih biex jiġi konvertit f'żewġ fondi.

Parti mix- xogħol kien jinvolvi l-iskavar talmandra retrostanti biex tinġieb għall-livell tal-bitħa tal-istess fond.

L-attriċi qed tallega illi fil-kors ta' dan ix-xogħol is-soċjeta' konvenuta, permezz ta' ħaddiema inkarigati minnha, ħattet is-saff ta' barra tal-ħajt diviżorju tassejjieħ biex ġiet li akkwistat id-differenza fil-ħxuna a detriment tagħha.

Fuq dan l-ispazju tqegħdet iċ-ċangatura u ħwat li jidhru fir-ritratti esebiti.

Issostni wkoll li saret skavazzjoni fil-blat ta' taħt il-ħajt biex inħolqot barbeque area.

"Bit-tieni eċċezzjoni tagħha s-soċjeta' konvenuta tissotometti li l-attriċi kellha qabel xejn tipprova li dan il-ħajt tas-sejjieħ kien proprjeta' esklussiva tagħha.

L-artikolu 410 tal-Kodiċi Ċivili jistipula illi: "(1) Il-ħajt li qiegħed biex jaqsam btieħi, ġonna jew għelieqi, jitqies ukoll komuni, fin-nuqqas ta' sinjali jew ta' prova oħra li turi l-kuntrarju.

"(2) Jekk il-ħajt jaqsam btieħi, ġonna jew għelieqi, li qegħidn waħda f'livell akar għoli mnn dak ta' l-oħra, il-biċċa tal-ħajt li, meta jittieħed b'qies il-fond aktar baxx, taqbeż il- għoli rispettivament imsemmi fl-artikolu 408 titqies li hija ta' sid il-fond aktar għoli."

"Ma jidher li kien hemm ebda sinjali fil-ħajt li jistgħu jindikaw li kien proprjeta' esklusiva tal-attriċi.

L-attriċi tistriħ ħafna għat-teżi tagħha fuq iċċertifikat rilaxxjat mill-perit tagħha l-A.I.C. Joseph

Omran fejn inter alia jgħid illi:

"...billi l-ħajt huwa kontinwazzjoni ma' dak li jifred iż-żewġ binjiet

u kif ġie allegat minn Chetcuti Saydon illi fuq in-naħa tagħhom f'dan il-

ħajt hemm imxatar u fuq in-naħa l'oħra m'hemmx, dan huwa

sinjal evidenti ili l-ħajt huwa mibni filproprjeta' ta' Chetcuti Saydon, pero'

rrid nara jiena stess illi l-fatti huma kif qaltli Chetcuti Saydon."

"Imma apparti l-fatt li ma nafux għal-liema ħajt kien qed jirreferi

l-perit Dimech meta rrilaxxja dan iċ-ċertifikat fl-1979, u għalhekk

bosta snin qabel ma nqalgħet il-kwistjoni presenti, kif tajjeb

tal-Osservazzjonijiet

tinnota s-soċjeta' konvenuta

Ċiv.

tagħha, il-perit kien għad irid jikkonferma fuq il-post il-veraċita' ta' dak li kienet qaltlu Chetcuti Saydon, ħaġa li ma jirriżultax li qatt saret.

"Nafu illi l-mandra fil-fond akkwistat mis-soċjeta' konvenuta kienet xi tliet piedi iżjed baxxa mill-ġnien tal-attriċi qabel ma sar l-invellar, u allura japplika is-sub-inċiż (2) ta' dan l-artikolu biex, peress illi hawnhekk għandna żewġ ġonna, jiġi illi mil-livell oriġinali tal-mandra sa għoli ta' żewġ metri u erbgħin ċentimetru l-ħajt huwa komuni, bil-bqija jkun esklussivament tal-attriċi.

Allura kien ikollha kull dritt is-soċjeta' konvenuta tagħmel alterazzjonijiet fih biex tirbaħ l-ispazju tad-differenza fil-ħxuna sa' l-għoli msemmi, dejjem sakemm jittieħdu l-prekawzjonijiet meħtieġa għall-istabilita' tal-ħajt.

Ma nafux pero' kemm kien għoli dan ilħajt.

Mir-ritratti esebiti ma jidhirx li kien jaqbeż dan l- għoli.

Imma anke jekk kien hemm xi parti min-naħa ta' fuq tal- ħajt li kienet tappartjeni biss lill-attriċi, ma jirriżultax li s-soċjeta' konvenuta għamlet xi ħaġa minn dak allegat mill-attriċi.

Id- diretturi tagħha jsostu li kull ma sar f'dan il-ħajt kien ir- riparazzjoni tiegħu billi kien fi stat dilapidat ħafna, biz-zkuk tal- bajtar tax-xewk li kien hemm fil-ġnien tal-attriċi jimbotta l-ġebel għan-naħa tagħhom.

"Minn eżami tal-provi prodotti nsibu illi: "1. il-kuntrattur imqabbad biex jiskava l-mandra fil-fond tas- soċjeta' konvenuta stqarr illi huwa ma messux il-ħajt il-kwistjoni, u lanqas qatta' xi blat minn taħtu; "2. id-diretturi tas-soċjeta' konvenuta, t-tnejn ikkonfemaw dak li qal l-iskavatur tal-mandra; "3. l-istess perit Dimech jgħid illi fil-fehma tiegħu is-soċjeta' konvenuta ma użurpat l-ebda parti mill-art tal-attriċi; "4. fin-Nota tal-osservazjonijet tagħha l-attriċi tagħti importanza kbira lir-ritratti esebiti bħala primary evidence li wieħed għandu joqgħod fuqhom, u hekk hu.

Infatti mill-istess ritatti jirriżulta li dan il-ħajt tassew ma nħattx, u saru biss riparazzjonijiet fih; jekk wieħed iqabbel ir-ritatti ta' kif kien il-ħajt qabel u wara li saru dawn ir-riparazzjonijiet, jinduna li ġebla tawwalija oriżżonatli angolata 'l isfel u li tidher fuq in-naħa tallemin tar-ritratti, baqgħet

dejjem fl-istess posizzjoni;

"5. ma hemmx għalfejn tkun perit jew bennej biex tifhem li diffiċli

ferm tħott saff minn ħajt tas-sejjieħ mingħajr ma jikkrolla kollox;

"6. l-għoli tal-ħajt (xi seba' filati) baqa' l-istess li kien qabel ma

saru ttiswijiet fih;

"7. it-tqattiegħ fil-blat għall-hekk imsejjħa "barbeque area", li

tidher fin-naħa tax-xellug tar-ritratt ST2 konsegwentement sar fi

proprjeta' tas-soċjeta' konvenuta stess, għax f'dak il-livell żgur

li dik il-parti tal-ħajt diviżorju kienet tappartjeni lilha;

"8. ma rriżultax li l-konvenuti konjuġi Schembri li xtraw parti

diviża mill-fond tas-soċjeta' konvenuta għamlu xi xogħolijiet fuq

dan il-ħajt, u dan tammettieh l-istess attriċi.

Ċiv.

"F'tali ċirkostanzi pretensjonijet tagħha."

l-attriċi ma

tingħata

raġun

fil-

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Il-Qorti tibda billi tirrileva obiter illi l-Ewwel Qorti kienet żbaljata

meta kkonkludiet illi s-soċjeta` konvenuta "...kien ikollha kull dritt is-

soċjeta` konvenuta tagħmel alterazzjonijiet fih biex tirbaħ l-ispazju tad-

differenza fil-ħxuna sa' l-għoli msemmi, dejjem sakemm jittieħdu l-

prekawzjonijiet meħtieġa għall-istabilita` tal-ħajt" b'referenza ghal dik il-

parti tal-ħajt illi hija kkonkludiet illi hija proprjeta` komuni tal-partijiet.

għaliex sabiex isir hekk kien ikun hemm bżonn li jitħaffer il-ħajt komuni,

ħaġa mhux permessa skont l-artikolu 419 (a) tal-Kodici Ċivili li jipprovdi li

"l-ebda wieħed mill-ġirien ma jista' jagħmel, mingħajr il-kunsens tal-ġar l-

ieħor, ħofor fil-korp ta' ħajt komuni."

Fir-rigward tal-mertu tal-appell odjern il-Qorti tosserva illi minn qari

tar-rikors ġuramentat tal-attriċi u tar-rikors tal-appell tagħha jidher illi s-

soċjeta konvenuta għandha raġun meta targumenta li l-attrici qed tbiddel

il-binarji ta' din l-azzjoni.

Fir-rikors ġuramentat tagħha hija allegat li l-ħajt

mertu ta' dawn il-proċeduri ġie maqlugħ mill-konvenuti, tant illi hija titlob

speċifikatament għal dikjarazzjoni li "...l-konvenuti jew min minnhom ma

kellhom l-ebda dritt jaqalghu dan il-hajt minghajr il-permess tal-attrici."

Qorti rat illi fil-fatt mhux biss f'dan l-appell izda anke fin-nota ta'

Ċiv.

sottomissjonijiet tagħha, l-attriċi ma argumentatx illi l-ħajt ġie mwaqqa' kif

allegat fir-rikors ġuramentat tagħha, iżda illi "Huwa evidenti li l-hajt gie

gemb li kienet imgarrfa u li giet mibnija mill-gdid."

Għalhekk illi l-

appellanta qed tikkontradiċi l-premessi tagħha hija stess, filwaqt li tbiddel

il-binarji ta' din l-azzjoni, ħaġa mhux permessa.

Apparti minn hekk,

ġaladarba hija stess ammettiet taċitament illi ma jirriżultax li l-ħajt ġie

mwaqqa', billi argumentat li l-ħajt gie imbuttat lura fis-sottomissjonijiet

tagħha, isegwi b'mod loġiku li l-Ewwel Qorti ma kinitx f'posizzjoni li tilqa'

it-talbiet tagħha li espressament jikkwerelaw it-twaqqiegħ, u mhux l-

ispustjar, tal-ħajt in kwistjoni.

Barra minn hekk il-Qorti tosserva wkoll illi l-ewwel talba tal-attriċi

kienet għal dikjarazzjoni li l-ħajt li allegatament inqala' mill-konvenut

"...kien mibni interament fil-proprjeta` tal-istess rikorrenti" filwaqt illi l-bqija

tat-talbiet huma konsegwenti ghal din it-talba.

Jidher illi l-Ewwel Qorti

eżaminat il-pretensjoni tal-attriċi illi l-ħajt in kwistjoni huwa interament

proprjeta` tagħha, u kkonkludiet illi dan ma jirriżultax mill-provi.

appell pero`, minkejja li fit-talba tagħha l-appellanti qed titlob li din il-Qorti

tilqa' t-talbiet kollha tagħha, hija resqet aggravju wieħed biss li jirrigwarda

l-konklużjoni tal-Ewwel Qorti li l-ħajt baqa' fejn u kif kien, u ma ressqet l-

ebda aggravju mill-konsiderazzjonijiet u l-konklużjoni tal-Ewwel Qorti li l-

ħajt in kwistjoni m'huwiex proprjeta` esklussiva tagħha kif qed tikkontendi

Ċiv.

Għalhekk l-Ewwel Qorti tqis illi s-soċjeta` appellata għandha raġun

meta tgħid illi l-appell tal-attriċi jista' jfalli fuq dan il-binarju biss, peress illi

fl-assenza ta' aggravju speċifiku minn din il-konklużjoni tal-Ewwel Qorti,

din il-Qorti ma tistax tirrevoka ċ-ċaħda tal-ewwel talba attriċi u minflok

tgħaddi sabiex tilqa' din it-talba, u ġaladarba l-bqija tat-talbiet attriċi huma

konsegwenti għal din it-talba, isegwi loġikament illi anke dawn it-talbiet

Detto dan, il-Qorti tirrileva illi l-aggravju tal-attriċi huwa pjuttost

fieragħ.

Fl-aggravju tagħha l-attriċi tikkontendi li l-Ewwel Qorti injorat għal

kollox iż-żewġ ritratti immarkati ST-1 u ST-2 li huma evidenza primarja.

Pero`, minn qari tas-sentenza appellata jirriżulta mingħajr l-ebda ombra

ta' dubju li l-Ewwel Qorti fil-fatt ħadet kont ta' dawn ir-ritratti u tas-

sottomissjoni tal-attriċi illi dawn ir-ritratti huma evidenza primarja,

għalkemm kienet tal-fehma illi dawn ir-ritratti ma kinux juru dak li qed

tikkontendi l-attriċi u anzi kienu jikkontradiċu t-teżi attriċi, u dan kif jidher

mill-punt numru 4 f'paġna 5 tas-sentenza appellata, fejn l-Ewwel Qorti

tispjega illi minn dawn iż-żewġ ritratti jidher li l-ħajt ma nħatx u li saru biss

riparazzjonijiet fuqu.

Wara li rat dawn ir-ritratti din il-Qorti hija tal-fehma li

l-konklużjoni tal-Ewwel Qorti hija waħda ġusta.

Minn dawn iż-żewġ ritratti

jidher illi l-ħajt baqa' fl-istess għoli ta' ċirka seba' filati u illi l-unika xogħol

li sar fuq il-ħajt kien ir-restawr tal-partijiet li kienu ġġarfu, u ma jirriżultax l-

ispustjar li qed tallega l-appellanti.

Ċiv.

Għaldaqstant dan l-aggravju huwa nfondat u qed jiġi miċħud.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi, filwaqt li tiddikjara nulla

r-risposta ta' Janet Dalton għaliex preżentata fuori termine, tiċħad l-

appell tal-attriċi u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha, bl-

ispejjeż kollha jitħallsu mill-attriċi.

Mark Borg Zammit Prim Imħallef

Giannino Mizi Mercieca Mizzi Mallia

Anthony Araujo Mallia

Deputat Reġistratur gr