QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Illum it-Tlieta, 24 ta' Ottubru 2017 Ċitazzjoni Numru: 92/2004 PC Jeffrey u Annie konjuġi Howard vs Salvina Mifsud Ganney, mart Carmelo Mifsud Ganney f'isimha u bħala mandatarja ta' ħutha imsefrin Concetta Carmelo Sinagra; Lorenzo Mifsud Ganney; Giuseppa mart Nikola Schulz-Pace; u Carmela mart John Caruana Turner; u b'digriet tat-3 ta' Marzu 2005, Carmelo Garzia ġie ammess jidħol fil-kawża in statu et terminis; u b'digriet tas-27 ta' Lulju 2007, Mario Garzia, Joe Garzia u Jane mart Carmel Sinagra ġew ammessi jidħlu fil-kawża in statu et terminis

Il-Qorti, Rat iċ-Ċitazzjoni li permezz tagħha l-atturi, wara li ppremettew: Illi b'konvenju datat erbgħa u għoxrin (24) ta' Frar elfen u erba' (2004), inti konvenuta f'ismek u f'isem ħutek imsefrin – flimkien ma oħrajn – obbligajt ruħek illi tbiegħ u tittrasferixxi lill-atturi d-drittijiet spettanti lilek fuq il-biċċa raba magħrufa bħala 'Ta' Fonzu' fil-limiti ta' Il-Munxar, Għawdex, tal-kejl ta' mandwar erbat elef erba' mija u sitta u disgħin metri kwadri (1399m.k.) konfinanti tramuntana in parti mat-triq, u in parti ma' beni tal-familja Sinagra u nofsinhar in parti ma' beni ta' Paul Cachia, in parti ma' beni ta' Wistin Garzia u in parti ma' beni ta' John Mifsud Ganney, ta' Giuseppa Cardona Scerri, u ta' Carmel Mcclory, u in parti ma' beni ta' terzi mhux magħrufa lill-partijiet; kif ukoll id-

Paġna 1 minn 10

drittijiet spettanti lilek fuq il-biċċa raba magħrufa bħala 'Iċ-Ċnus ta' San Ġwann', Il-Munxar, Għawdex, tal-kejl ta' circa elf tlett mija u ħamsa u sitti metri kwadri (1365 m.k.) konfinanti mill-punent ma beni ta' Emanuela Ferrante, in parti u in parti ma' beni ta' Jane Brownrigg, u mill-irjieħ l-oħra ma beni ta' terzi mhux magħrufa mill-partijiet; Illi kull biċċa raba ġiet murija fuq pjanta annessa mal-konvenju; Illi l-konvenju sar bil-kondizzjoni illi l-prezz pagabbli lill-konvenuta propio et nomine jiġi stabbilit a bażi ta' mija u tletin elf lira maltija (Lm130,000) għall-intier mir-raba 'Ta' Fonzu' u sitti elf lira maltija (Lm60,000) għall-intier mir-raba 'Iċ-Ċnus ta' San Ġwann'; Illi mir-riċerki dwar it-titolu tar-raba de quo irriżulta illi lil kull wieħed u waħda mill-konvenuta kienet tispetta kwota ta' ħames partijiet minn tlieta u sittin parti (5/63) mill-intier tar-raba 'Ta' Fonzu'; u kwota ta' settima parti ta' kwart indiviż, u settima parti ta' nona parti minn tlett kwarti indiviżi – pari għal parti waħda minn wieħed u għoxrin ossia 0.047619 mill-intier tar-raba 'Iċ-Ċens ta' San Ġwann'; Illi l-kuntratt pubbliku kellu jsir sa mhux aktar tard mit-tlieta u għoxrin (23) ta' Awwissu 2004, u effettivament l-atturi sejħu lilek konvenuta sabiex tersaq għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt f'dik il-ġurnata, anke permezz ta' ittra uffiċċjali preżentata minn fir-reġistru ta' din il-Qorti fl-20 ta' Awwissu 2004; Illi minkejja dan, l-istess kuntratt baqa' ma setax isir għaliex inti konvenuti bqajt tirrifjuta li tersaq għall-pubblikazzjoni tal-istess; għalkemm il-vendituri l-oħra kollha debitament resqu għall-pubblikazzjoni tal-att.

Talbu lill-konvenuta proprio et nomine tgħid għaliex m'għandhiex din il- Qorti: 1.

Tikkundannakom tersqu għall-pubblikazzjoni tal-att ta’ bejgħ favur l- atturi tal-art hawn fuq deskritti; bil-kundizzjonijiet elenkati fl-istess konvenju;

Taħtar kuratur sabiex jirrapreżenta lill-eventwali kontumaċi fuq dan l-att, liema att għandu jsir ad opera tan-Nutar Pubbliku Kristen Wallis, jew Nutar ieħor illi jiġi għaldaqstant iffissat minn din il-Qorti.

jiġi sostitiwit għalih, fil-jum, ħin, u lok illi

Bl-ispejjeż, inklużi dawk tal-ittra uffiċċjali tal-20 ta' Awwissu 2004, u tal- mandat ta' inibizzjoni fl-ismijiet premessi illi qiegħed jiġi preżentat kontestwalment, kontra tagħkom, u bl-inġunzjoni għas-subizzjoni ili għaliha minn issa intom inġunti.

Paġna 2 minn 10

Bir-riserva ta' kwalsiasi azzjoni ulterjuri, inkluż l-azzjoni għad-danni spettanti lill-atturi kontra tagħkom.

Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-atturi kkonfermata bil-ġurament ta' Jeffrey Howard.

Rat in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tal-konvenuta proprio et nomine li eċċepiet: 1.

Illi l-konvenuta pro et noe teċċepixxi illi hija ġiet indotta li tiffirma l- konvenju mertu ta' din il-kawża b'qerq u raġġiri minn diversi sorsi stante illi hija pro et noe ġiet raġġirata u mqarrqa f'diversi elementi ta' l-istess konvenju inkuż dwar il-proprjeta' oġġett ta' l-istess konvenju, dwar l- estensjoni u l-kobor ta' l-istess proprjeta', kif ukoll dwar il-prezz ta' l- istess proprjta';

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et noe teċċepixxi, illi hija pro et noe kienet resqet fuq il-konvenju mertu ta' din il-kawża fil-mori tal-kawża Cachia Paul et vs Van Der Laan Maria, Ċitaz.

Nru. 61/98, preżentement pedenti quddiem din il-Qorti diversament ipreseduta, liema kawża kienet kawża għad-diviżjoni ta' l-eredita tal- mejjet Salvatore Cachia.

Fl-imsemmija eredita kien hemm in-nofs indiviż tal-proprjeta magħrufa "Ta' Fonzu" limiti tax-Xewkija, Għawdex.

Il- partijiet f'dik il-kawża kienu talbu differiment lill-Qorti sabiex jippruvaw ibiegħu fuq is-suq il-proprjetatjiet formanti l-eredita ta' Salvatore Cachia, inkluż sehmu mir-raba "Ta' Fonzu".

Għalhekk il-konvenut pro et noe meta resqet fuq dan il-konvenju, resqet sabiex tbiegħ sehma pro et noe mill-eredita ta' Salvatore Cachia;

tal-proprjeta' magħrufa "Ta' Fonzu"

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et noe teċċepixxi illi hija pro et noe qatt ma kellha konoxxenza tal-fatt illi nofs tax-Xewkija, indiviż Għawdex, tappartjeni biss lill-konvenuta pro et noe peress illi din il- proprjeta' kienet inxtrat minn Salvatore Cachia wara t-tieni żwieġ tiegħu ma' omm il-konvenuta pro et noe u għalhekk nofs indiviż tal-imsemmija proprjeta tappartjeni biss lill-eredita ta' Vincenza Cachia, liema eredita qatt ma kienet parti mill-kawża ta' diviżjoni fuq imsemmija;

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et noe teċċepixxi ukoll illi mhux biss qatt ma ġiet informata dwar is-sehem reali illi hija pro et noe għandhom mill-proprjeta' "Ta' Fonzu" limiti tax- Xewkija, Għawdex, iżda wkoll il-konvenuta pro et noe qatt ma ġiet informata dwar is-sehem reali illi hija pro et noe għandhom mill- proprjeta' "Iċ-Ċnus ta' San Ġwann" limiti tax-Xewkija, Għawdex, ukoll mertu ta' l-imsemmi konvenju, liema ishma huma differenti stante illi japplikaw prinċipji legali differenti;

Paġna 3 minn 10

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et nomine teċċepixxi wkoll illi hija pro et noe ma taqbilx mal-kwoti kif dikjarati mill-atturi fil-premessi taċ-ċitazzjoni odjerna;

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et nomine teċċepixxi ukoll illi l-konvenju mertu ta' din il-kawża huwa null u bla effett għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi peress illi huwa vizzjat b'difett fil-kunsens stante diversi elementi ta' qerq u raġġiri kif jiġi pruvat waqt is-smiegħ tal-kawża;

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et nomine teċċepixxi ukoll illi l-konvenju mertu ta' din il-kawża huwa null u bla effett għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi peress illi huwa vizzjat b'difett fis-sustanza tiegħu stante diversi elementi ta' qerq u raġġiri kif jiġi pruvat waqt is-smiegħ tal-kawża;

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-konvenuta pro et noe teċċepixxi wkoll illi l-imsemmi konvenju huwa null u bla effett stante illi l-prezz tal-proprjeta in vendita ma hux prezz ġust kif titlob il-liġi peress illi l-imsemmi prezz huwa inqas minn nofs il-prezz fis-suq tal-istess proprejta, mhux biss iżda l-imsemmi prezz huwa dak mogħti mill-Perit Tekniku mqabbad minn din l-Onorabbli Qorti fil-kawża ta' diviżjoni fuq ċitata, liema prezz mogħti mill-Perit Tekniku pero kien jirreferi għal nofs indiviż tal-proprjeta' in vendita.

id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-istess konvenuta proprio et nomine

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.

Rat kkonfermata bil-ġurament tagħha.

Rat id-digriet tagħha tat-3 ta' Marzu 2005 fejn laqgħet it-talba ta' Carmel Garzia sabiex jintervjeni f'din il-kawża in statu et terminis.

Rat id-digiet tagħha tas-27 ta' Lulju 2007 fejn laqgħet it-talba ta' Carmel Garzia f'isem ħutu msiefrin Maria, Joe u Jane mart Carmel Sinagra sabiex dawn jintervjenu wkoll f'din il-kawża.

Rat ir-Risposta maħlufa tal-istess Carmel Garzia nomine li permezz tagħha eċċepixxa: Illi preliminarjament il-proprjeta' in kwisjtoni hija parti minn wirt indiviż liema wirt għadu ma ġiex diviż u l-kawża dwar id-divżjoni għadha pendent quddiem din il-Qorti diversament ippreseduta fl-atti taċ-ċitazzjoni 61/98 AE u għalhekk din il-kawża għandha tiġi soprasseduta sakemm tinqata l-kawża Ċitaz 61/98 AE stante li l-kwistjoni involuta fil-kawża pendent quddiem dik

Paġna 4 minn 10

jekk meta ssir il-qasma l-oġġett aljenat

il-Qorti l-oħra hija tali li d-deċiżjoni tista' tinfluwixxi "a planta pedis" fuq il- mertu tal-azzjoni preżenti; Illi stante li ma hemm ebda garanzija li l-proprjeta' assenjata minn wħud mill-werrieta lill-attur ser tiġi assenjata fil-kawża tal-qsim tal-wirt Ċit, 61/98 AE lill-istess attur; Illi l-esponenti jagħmlu referenza għas-sentenza Ċit.

1108/1999 Appell Inferjuri per Imħ.

Sciberras fl-ismijiet Hunt Carmelo et vs Spiteri Delia Mario et; Illi tali bejgħ ikun qed isir taħt il-kundizzjoni impliċita li dik il-kwota tiġi assenjata lil min biegħ lill-attur meta ssir il-qasma.

B'hekk il-bejgħ ikun jiġi assenjat lil xi ineffikaċi komproprjetarju ieħor; Illi fil-każ odjern l-attur ma għandu ebda garanzija li l-proprjeta in kwistjoni ser tiġi assenjata lil min biegħlu sehemu minn tali proprjeta u għalhekk tali bejgħ ikun null ġialadarba tali assenjazzjoni għadha ma saritx.

(Emanuel Falconi Vella vs joseph Falconi Vella et (Av. Dr. Joseph Sinagra noe vs Teresa Mion et (ċit 552/65 PA 14.6.1967); Illi għalhekk din il-kawża ma tistax titkompla sakemm tinqata l-kawża tal- qsim tal-wirt hawn fuq imsemmija; Illi mingħajr preġudizzju għal premess, t-talbiet tal-attur għandhom jiġu miċħuda wkoll stante li l-konvenju u l-kuntratt li sar mill-werrieta l-oħra huwa null u bla validita legali stante li dan sar wara li ġiet intavolata l- kawża għal qasma tal-wirt u kif tgħallimni din il-Qorti, diviżjoni parzjali ma hix ammissibbli jekk ma jkunx hemm il-kunsens tal-interessati kollha (Sentenza Qorti tal-Kummerċ: Spiridione Brockwell et vs Salvatore sive Saviour Brockwell deċiża 21.11.92 vol.

76 (1992) Part No. 4); Illi huma ma għandhomx ibagħtu spejjeż.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Rat id-digriet tagħha tas-16 ta' Lulju 2008 fejn ordnat is-soprasessjoni ta' din

il-kawża, pendenti d-deċiżjoni finali fil-kawża għad-diviżjoni tal-beni

formanti l-assi ereditarji ta' Salvatore Cachia (ċitaz.

Rat id-digriet tagħha tas-26 ta' Ġunju 2014 fejn ordnat il-prosegwiment ta'

din il-kawża, wara li kien hemm sentenza li ma ġietx appellata fil-kawża

Paġna 5 minn 10

Rat il-verbal tal-legali tal-intervenuti fil-kawża tal-31 ta' Jannar 2017 fejn iddikjarat li l-istess intervenuti fil-kawża ma kienx fadlilhom interess f'dawn il-proċeduri.

Rat il-verbal tal-udjenza tat-23 ta' Mejju 2017 fejn ħalliet il-kawża għal-lum għas-sentenza.

Rat in-Nota tal-Osservazzjonijiet tal-atturi.

Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi d-dokumenti esebiti.

Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din il-kawża l-atturi qed jittentaw jiksbu l-esekuzzjoni ta' konvenju redatt bejnhom u l-konvenuta proprio et nomine u oħrajn dwar il- bejgħ lilhom ta' żewġ biċċiet raba' fix-Xewkija, Għawdex.

Il-konvenuta proprio et nomine qed tirrifjuta li tersaq għall-kuntratt relattiv għax allegatament dan kien ivvizzjat b'qerq u raġġiri li bihom ġiet ingannata f'diversi elementi tiegħu.

Ġara illi l-partijiet flimkien ma' oħrajn, kollha werrieta ta' ċertu Salvatore Cachia, kienu ilhom sa mis-sena elf disa' mija u tmienja u disgħin (1998) involuti f'kawża għad-diviżjoni tal-assi ereditarji tiegħu.1 Fil-mori tas- smiegħ ta' dik il-kawża l-partijiet ftehmu li jipprovaw isibu l-bejgħ tal-beni mmobbli formanti parti minn dan il-wirt biex jevitaw li dawn jinġiebu għall- bejgħ b'liċitazzjoni ordnata mill-Qorti.

Wara li għal xi raġuni jew oħra ma rnexxilhomx jiltaqgħu fl-uffiċċju ta' xi ħadd mill-avukati li kienu qed jippatroċinawhom f'dik il-kawża, l-partijiet iltaqgħu fil-garage ta' wieħed mill-kondividendi.

Fl-14 ta' Frar 2004 ġiet iffirmata skrittura li permezz tagħha ftehmu li jipprovaw isibu l-bejgħ ta' dawn il-beni mmobbli għall- prezz indikat fuq l-istess skrittura.2 Sa ġimgħa wara kien instab il-bejgħ għal tnejn minn dawn il-beni, u ċioe' ż-żewġ biċċiet raba' mertu ta' din il-kawża.

Minnufih fit-23 ta' Frar 2004 ġie ffirmat il-konvenju in kwistjoni.3 Skont l- istess konvenju l-att finali kellu jsir sa mhux aktar tard minn sitt xhur minn dik id-data.

Meta kienet qed toqrob l-iskadenza ta' dan il-konvenju, u peress li kien hemm suspett li l-konvenuta proprio et nomine ma kenitx ser tersaq għall-kuntratt, l-atturi, biex jissalvagwardjaw id-drittijiet tagħhom skont il- liġi, bagħtulha ittra uffiċċjali biex jintimawha tersaq għall-pubblikazzjoni

tiegħu.4 Billi l-konvenuta baqgħet inadempjenti, saret il-kawża relattiva

entro t-terminu konċess mill-liġi bl-artikolu 1357 tal-Kap.

1 Ara kopja taċ-ċitazzjoni relattiva a fol.

281- 283 tal-proċess 2 Ara oriġinali ta' din l-iskrittura redatta min-Nutar Kristen Wallis u minnu esebita bħala Dok.

181 – 186 tal-proċess 3 Ara Dok.A anness maċ-ċitazzjoni, u oriġinali ta' dan il-konvenju esebit min-Nutar Wallis bħala Dok.

187 -188 4 Ara kopja ta' din l-ittra esebita bħala Dok.

B maċ-ċitazzjoni a fol.

Paġna 6 minn 10

Kif jirriżulta mill-eċċezzjonijiet mogħtija mill-konvenuta proprio et nomine, hija rrifjutat li tersaq għal dan il-kuntratt għax allegatament ġiet ingannata dwar il-valur reali ta' dawn il-beni u s-sehem proprju tagħha u ta' ħutha mill-istess proprjeta'.

L-artikolu 974 tal-Kodiċi Ċivili jistipula: "Jekk il-kunsens ikun gie moghti bi zball , jew mehud bi vjolenza, jew b'eghmil doluz, ma jkunx jiswa."

L-artikolu 981(1) tal-Kap.

16 jispeċifika li: "L-ghemil doluz huwa motiv ta' nullita' tal-ftehim meta l-inganni maghmula minn wahda mill-partijiet ikunu tali illi minghajrhom il-parti l-ohra ma kenitx tikkuntratta.

L-ghemil doluz ma jistax ikun presunt imma ghandu jigi pruvat. "

(iv) i raggiri dolosi debbono essere stati opera dell'altro contraente.6 Fil-każ in eżami jirriżulta li meta l-partijiet iltaqgħu fil-garage ta' Carmelo Garzia, l-intenzjoni kienet li jippruvaw isibu huma stess il-bejgħ tal-beni in diviżjoni spettanti lilhom mill-eredita' ta' Salvatore Cachia, antenat komuni tagħhom, biex jevitaw li dawn jinġiebu għall-bejgħ in subbasta, bħala konsegwenza ta' sentenza fil-kawża għad-diviżjoni tal-istess beni li kienet għadha pendenti, u dana fuq suġġeriment li kien sar waqt is-smiegħ tal- kawża.

Huwa evidenti li min assista lin-nutar Dimech biex jirrediġi l- iskrittura tal-14 ta' Frar 2004, kellu f'idejh ir-rapport tal-periti ġudizzjarji nominati fil-kawża għad-diviżjoni.7 Dan għaliex jidher li l-prezzijiet li ġew

124 - 131 7 Dan ir-rapport kien ġie ppresentat il-Qorti mill-periti ġudizzjarji l-Qorti fit-8.05.2003; ara timbru tar-Reġistru fuq l-ewwel pagna tar-rapport a fol.

Paġna 7 minn 10

iffissati fuq dik l-iskrittura kienu bbażati fuq l-istejjem li kien għamel il-perit Emanuel Sinagra bħala perit tekniku f'dik il-kawża.8 Stranament pero', filwaqt illi għall-beni mmobbli l-oħra kollha il-prezz li l-partijiet ftehmu dwaru kien xi ftit jew wisq ogħla minn dak li kien iffissa l-perit tekniku, fir-rigward tar- raba' "ta' Fonzu", il-partijiet żammew eżattament il-prezz li kien stabilixxa l- perit tekniku, u ċioe' dak ta' Lm130,000, bid-differenza kbira, pero', illi għalkemm il-perit tekniku kien stabilixxa dan il-valur għan-nofs indiviż ta' dan ir-raba', fl-iskrittura in kwistjoni, ġie dikjarat: "(5) il-bicca art 'ta' Fonzu', Xewkija, Ghawdex, tal-kejl ta' circa 8405 m.k. jew kejl verjuri, ghall-prezz ta' Lm130,000. ...".9, bl-intendiment għalhekk li l-intier tar-raba' kollu kellu jinbiegħ għal dak il- prezz, u mhux biss in-nofs indiviż tiegħu, u għalhekk il-valur ta' din l-art kien qed jiġi dimezzat, minflok ma jingħata prezz ogħla bħal ma sar għall- beni l-oħra.

Għall-eredi l-oħra ta' Salvatore Cachia, firmatarji ta' dik l-iskrittura, dan ma kien ser jagħmel ebda differenza, għax bħala werrieta tiegħu, huma setgħu jibbenefikaw biss mir-rikavat tal-bejgħ tan-nofs indiviż ta' dik l-art, u l-prezz ta' Lm130,000 kien appuntu l-valur stabilit għan-nofs indiviż tagħha.10 Imma għall-konvenuta u ħutha, ulied Vincenza Cachia, kien ser ifisser telf ta' mill- inqas Lm130,000 oħra bejniethom.

Dan pero' l-konvenuta saret taf bih wara li kkonsultat ma' avukat li ma kenitx il-legali tagħha fil-kawża għad- diviżjoni, imma sfortunatament meta kien ġia ġie ffirmat il-konvenju tat-23 ta' Frar 2004.

Dakinhar saret taf li Salvatore Cachia kellu biss in-nofs indiviż minn dik l-art, kif wara kollox kien ġia ġie konfermat mill-periti ġudizzjarji fir-relazzjoni tagħhom,11 għax in-nofs indiviż l-iehor kien jappartjeni lill- ommha, it-tieni mara tiegħu, billi din l-art kienet inxtart waqt iż-żwieġ tiegħu magħha.

Din ir-rivelazzjoni kienet għalhekk tbiddel għal kollox is- sitwazzjoni.

Il-konvenuta u ħutha l-oħra, eredi ta' Vincenza Cachia, kienu nkonxjament ser jiġu mċaħda minn nofs il-valur sostanzjali li kien stabilixxa l-perit tekniku għal dik l-art.

Sinjifikanti kif fuq il-konvenju in kwistjoni l-ishma tal-vendituri mill-beni li

kienu ser jinbiegħu ma ġewx dikjarati u ġew riservati għall-kuntratt finali.

Dan meta faċilment seta' sar b'sempliċi referenza għar-rapport tal-periti

ġudizzjarji, minn fejn joħorġu kjarament dawn l-ishma, għalkemm fir-

rigward tal-eredita' ta' Salvatore Cachia biss.12 Madankollu, min kellu aċċess

għall-istess rapport kien jaf li Salvatore Cachia kellu biss nofs indiviż mill-art

"ta' Fonzu".

Ħaġa pero' li nżammet mistura għall-konvenuta, kif stqarret fl-

8 Ara kopja tar-rapport konġuntiv tiegħu mal-avukat dottor Kevin Catalogna, esebit a fol.

294 - 322 9 Ara paragrafu numerat (5) fl-iskrittura tal-14 ta' Frar 2004, a fol.

10 Dan reġa' kkonfermah il-perit Vella fid-deposizzjoni tiegħu f'din il-kawża, a fol.

306 tal-proċess 1212 Ara rapport a fol.

311 -312 tal-proċess

Paġna 8 minn 10

affidavit tagħha.13 Mhux hekk biss, talli ngħatat ukoll l-impressjoni li din l- art kienet green area u għalhekk mhux fabbrikabbli,14 meta l-perit tekniku ddikjara li minkejja li kellha faċċata xi ftit ristretta, seta' jsir internal development fiha.15 Fl-iskrittura tal-14 ta' Frar 2004 il-partijiet kienu ddikjaraw li: "Ahna 'l hawn fuq imsemmija proprio et nomine qeghdin naqblu u nobbligaw ruhna reciprokament illi l-immobbli hawn elenkati u li pjanta taghhom qed tigi hawn annessa mal-prezenti jinbieghu ghall-prezzijiet hawn indikati sabiex f'kaz li ngibu dawn il-prezzijiet ahna bla ebda mod ma noggezzjonaw ghat-trasferiment u anzi naghtu l-kunsens taghna b'mod immedjat u solidali u nersqu ghall-konvenji / atti ta' bejgh relattivi fi zmien tlett ijiem minn meta hekk nigu mitluba mill-ko-vendituri u komproprjetarji....Dan il-ftehim jibqa' jghodd sa zmien sena millum."16 Kien għalhekk li l-konvenuta ħassitha obbligata biex gimgħa wara tersaq għall-konvenju in kwistjoni, inkonxja li Charles Howard, li jidher li kien id- deus ex machina wara din l-iskritura, forsi ma' xi uħud oħra mill-firmatarji, kien f'kollużjoni man-neputi tiegħu, l-attur presenti, ko-eredi ieħor ta' Salvatore Cachia, u firmatarju ieħor fuq dik l-iskrittura, biex l-art "ta' Fonzu" tinbiegħ lilu bi prezz li żgur ma kienx jirrifletti l-valur proprju tagħha.

Konsegwentement kellha raġun il-konvenuta u kienet ġustifikata li, meta saret taf bl-ingann tal-attur, rrifjutat li tersaq għall-kuntratt ta' bejgħ ta' din l- art.

Mhux pero' l-istess jista' jingħad fir-rigward tal-art l-oħra milquta b'dan il-konvenju, u ċioe' dik magħrufa bħala "iċ-Ċens ta' San Ġwann".

Din kellha tinbiegħ għall-prezz ta' Lm60,000, li kien Lm10,000 iżjed minn dak stabilit mill-perit tekniku.17 Fuq din l-art il-konvenuta ma qalet xejn, u anqas ma rriżulta li dwarha kien hemm xi qerq fil-konfront tagħha.

Imma mbagħad kellha raġun il-konvenuta teċċepixxi li l-ishma li kellha hi u ħutha, rappresentati minnha, minn dan ir-raba', kif indikati mill-atturi fiċ-ċitazzjoni tagħhom kienu skorretti.

Dan għaliex bħala ko-eredi ta' ommhom, li wirtet wieħed minn disa' (1/9) partijiet ndiviżi minn dan ir-raba' mingħand żewġha, hi u dawn l-erba' ħutha l-oħra, bejniethom għandhom ħamsa minn tlieta u sittin parti (5/63) ndiviżi minnha u mhux kif erronjament dikjarat

Għal dawn il-motivi tiddeċidi l-kawża billi:

Filwaqt illi tilqa' l-eċċezzjonijiet tal-konvenuta proprio et nomine fir-

rigward (a) tal-art "ta' Fonzu" msemmija fil-konvenju tat-23 ta' Frar 2004,

309 tal-proċess 16 Ara skrittura a fol.

308 tal-proċess 18 Ara rapport tal-periti ġudizzjarji a fol.

312, u denunzja tas-suċċesjoni ta' Salvatore Loftus a fol.

Paġna 9 minn 10

minħabba qerq da parti tal-attur, u (b) l-ishma mir-raba' "taċ-Ċnus ta' San Ġwann" kif indikati fiċ-ċitazzjoni, minħabba skorettezza fihom, tiċħad it-talba tal-atturi biex il-konvenuta proprio et nomine tiġi mġegħla tersaq għall-kuntratt tal-bejgħ ta' l-istess raba' "ta' Fonzu", mentri tilqa' t- talba tagħhom fir-rigward tal-bejgħ tar-raba "taċ-Ċnus ta' San Gwann" imsemmija f'dan il-konvenju, b'dana li l-ishma tal-konvenuta proprio et nomine minn dan ir-raba' huma kif stabiliti f'din is-sentenza u mhux kif indikati fiċ-ċitazzjoni;

Għall-fini tal-pubblikazzjoni tal-kuntratt relattiv, tinnomina lin-Nutar Dr. Kristen Wallis li għandu jippublika dan l-att nhar is-Sibt 16 ta' Diċembru 2017 fl-uffiċċju tiegħu fil-għaxra u nofs ta' filgħodu (10.30 a.m.), u lill-Avukat Dottor Claire Mani għall-eventwali kontumaċi.

Fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, l-ispejjeż għandhom ikunu ssoportati nterament mill-atturi.

Dawk tal-intervenuti fil-kawża jibqgħu a karigu tagħhom.

(ft) Paul Gove’ Maġistrat

D/Reġistratur

Vera Fyfe Għar-Reġistratur 24.10.2017 – Sup92.2004 – Howard Jeffrey et vs Xuereb Butterfield pro et noe 3243

Paġna 10 minn 10


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Illum 24 ta` Ottubru 2017

(Assistent Kummissarju gia Spettur Ian Bertolo)

IL-PULIZIJA

IL-QORTI;

Rat li l-imputata, GRIMA BELHADJ CASSAR GAFFIERO detentrici tal-karta tal-identita` bin-numru

811758M, giet akkuzata talli fil-21 ta' Gunju 2001 u fis-26 ta' Dicembru 2001 u fil-

granet ta' qabel u ta' wara, f'dawn il-gzejjer, b'diversi atti maghmulin fi zminijiet

differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Ligi u li gew maghmula b'rizoluzzjoni

wahda, minhabba l-professjoni, industrija, kummerc, kariga jew servizz tieghek,

approprijajt ruhek, billi dawwart bi profit ghalik jew ghal persuna ohra, is-somma ta'

Lm5,500.00, ghad-detriment ta' Cedric u Geraldine AlUsta, liema somma giet

fdata jew ikkunsinnata lilek, taht titolu illi jgib mieghu l-obbligu tar-radd tal-haga jew li

jsir uzu minnha specifikat, u dan bi ksur tal-Artikolu 293, 294 u 310 tal-Kap.

9 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba sabiex jekk ikun il-kaz, f'kaz ta' htija tikkundanna lill-akkuzat/i

ghall-hlas ta' spejjez li jkollhom x'jaqsmu mal-hatra ta' esperti jew periti fil-proceduri

hekk kif kkontemplat fl-artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat l-atti u d-dokumenti (l-atti processwali) li ghaddew ghand din il-Qorti wara

assenjazzjoni ufficjali li sehhet f'Awwissu tas-sena 2013, u dana peress li l-Magistrat

li kien jippresjedi fil-Qorti tal-Magistrati gie elevat ghal Imhallef.

Avukat Generali deherlu li setghet tinstab il-htija taht l-Artikoli 18, 293, 294, 31, 20,

23 u 533 tal-Kodici Kriminali;

Rat li l-imputata tat il-kunsens taghha sabiex din il-kawza tigi trattata u deciza bil-

Qieset il-verzjoni tant estensiva li l-imputata tat quddiem il-Qorti;

Qieset l-atti processwali;

Ikkunsidrat;

Osservazzjonijiet Preliminari

A. Jehtieg li ssir parentezi zghira u generali dwar id-dewmien li ha dan il-process.

Diversi fatturi kkontribwew ghal dan il-fatt, fosthom izda mhux biss, il-fatt li fit-

12 ta` Lulju 2004, l-atti ta` din il-kawza, jew parti minnhom, flimkien ma hafna

ohrajn, kienu gew distrutti minhabba nirien li hakmu l-awla fejn kienu qed

jinzammu u naturalment, ir-rikostruzzjoni tal-process jiehu z-zmien.

Fatt iehor

mhux ta` ftit importanza hu li l-kawza kienet ilha skedata ghall-provi tad-difiza

propju mis-seduta tal-5 ta` Lulju 2005;

B. Mhux li stil ta` din il-Qorti li fis-sentenza toqghod tirriproduci dak kollu li jkun

irrizulta fil-process peress illi, kif inhu f'dan il-kaz, minkejja l-htiega tar-

rikostruzzjoni tal-process, dak kollu li rrizulta, jinsab dettaljatament ikkompilat

fl-atti ta` dan il-procediment.

Ikkunsidrat;

Illi rrizulta mill-provi illi permezz ta` ftehim (dokument ipprezentat fl-atti) datat 21 ta`

Gunju 2001, l-imputata intrabtet li ggib tifel mill-Pakistan ghall-addozzjoni minn naha

tal-konjugi Cedric u Geraldine AlUsta, li minn naha taghhom intrabtu li jhallsu s-

il-qofol ta` dan il-ftehim.

ipprezentata fl-atti.

Irrizulta wkoll illi l-ammont imsemmi ta` Lm5,500 kienu ntbaghtu mill-imputata lejn il-

Pakistan ghall-manutenzjoni u amministrazzjoni ta` l-istaff u l-New United Christian

kienet taghmel minn Malta, l-imputata baghtet xi flus minn dan l-ammont moghti mill-

konjugi AlUsta, lil Ms. Joyce Sciberras Roberts, li tigi omm zewgha, u lil Dilawar Sacco Decelis u

Cynthia Hogg li lkoll huma koordinaturi tal-fondazzjoni.

Irrizulta li Ms. Joyce Sciberras Roberts

inkarigat avukat fil-Pakistan sabiex jghin lil binha Dennis Sciberras Roberts, li jigi r-ragel ta` l-

imputata, u dan in konnessjoni ma problemi li huwa kellu ma l-awtoritajiet fil-

Irrizulta wkoll mill-provi illi l-imputata ma ottempratx ruhha ma` l-obbligi li assumiet fil-

ftehim tal-21 ta` Gunju 2001.

Irrizulta li t-tifel li suppost kellu jigi addottat mill-konjugi

Cuschieri qatt ma gie Malta.

L-imputata qatt ma rritornat il-flus li kienu inghataw lilha

mill-konjugi Cuschieri.

Ikkunsidrat;

Illi f'dan il-procediment jirriżulta li hemm nuqqas ta' provi u dokumenti li jistgħu b'xi

mod juru li din il-proċedura tal-adozzjoni kienet inbdiet jew almenu fejn kienet waslet.

Ma hemm ebda dokument li juri fejn dawn il-Lm5,500 imħallsa mill-konjugi AlUsta

L-imputata xehdet fit-tul u tat l-impressjoni li dawn il-flejjes kienu ġew użati għall-

iskop tal-adozzjoni tat-tifel li kellu jingieb Malta ghall-addozzjoni minn naha tal-

konjugi AlUsta, kif ukoll sabiex ikunu jistgħu jitħallsu l-ispejjeż tal-Fondazzjoni bl-

L-imputata tixhed li l-intenzjonijiet tagħha kienu dejjem ġenwini u għall-ġid tat-tfal

foqra tal-Pakistan.

Hija tgħid li minn naħa tagħha kienet sfat il-vittma ta' qlajjiet u

allegazzjonijiet fierħa li kienet involuta fi traffikar tat-tfal fost l-oħrajn.

Qalet li dawn l-

allegazzjonijiet bdew iseħħu f'Marzu tal-2003.

Qalet ukoll li żewġha kien ġie arrestat

u detenut fil-Pakistan bejn l-2002 u l-2008 minħabba f'hekk.

Dan kollu wassal biex

kellha taffronta diffikultajiet finanzjarji u emottivi kbar.

Hija tixhed li kienet hallset lura s-somma ta` Lm1,500 lill-koppja Cuschieri (ara folio

Dan il-fatt, anke jekk verament sehh, bl-ebda mod ma jinċidi fuq ir-

responsabbilita' kriminali tal-imputata għar-reat tal-approprijazzjoni indebita.

Illi sa certu punt, il-Qorti tista tifhem li din il-kwistjoni bejn il-partijiet setgħet titqies li

kienet waħda aktar ta' natura ċivili milli ta' natura kriminali.

Il-kuntratt oriġinali kien

kjarament jiġbor fih l-għanijiet komuni tal-partijiet u l-kondizzjonijiet li permezz

tagħhom huma kienu qegħdin jintrabtu biex jilħqu l-għanijiet komuni.

il-kuntratt jirriżulta ċar li l-flus li ħallsu l-koppja Cuschieri kellhom jiġu użati għal skop

speċifiku.

Il-flus imħalsin mill-koppja Cuschieri kellhom imorru speċifikament u

esklussivament għall-proċedura tal-addozzjoni tat-tifel li riedu l-koppja Cuschieri u

mhux għal raġunijiet oħra, anke jekk dawn ir-ragunijiet l-ohra kienu moralment tajba.

Dan qiegħed jingħad għaliex ir-reat in ezami kkontemplat fl-Artikolu 293 u 294 tal-

Kodiċi Kriminali jippreskrivi s-segwenti :

Kull min japproprja ruħu, billi jdawwar bi profitt għalih jew għal

persuna oħra, minn ħaga ta' ħaddieħor li tkun giet fdata jew ikkunsinnata lilu

taħt titolu illi jgib miegħu l-obbligu tar-radd tal-ħaga jew li jsir uzu minnha

spec ifikat, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' prigunerija minn tliet xhur sa

tmintax-il xahar: Izda ebda procediment kriminali ma jista' jinbeda għal dan

id-delitt, ħlief bi kwerela tal-parti.

Madankollu, meta d-delitt imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan jigi

magħmul fuq ħaga fdata jew ikkunsinnata lill-ħati minħabba l-professjoni,

industrja, kummerc, amministrazzjoni, kariga

jew servizz tiegħu,

minħabba depozitu necessarju, l-azzjoni kriminali titmexxa ex officio, u l-piena

tkun ta' prigunerija minn seba' xhur sa sentejn.

Illi fil-kawża deċiża mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs John Dalli Hili

nhar l-14 ta' Frar 1997, il-Qorti stqarret li l-elementi tar-reat in ezami huma s-

segwenti : -

Minn ezami ta' l-artikolu 293 tal-Kodici Kriminali jidher car li wiehed mill-

elementi essenzjali ta' l-approprjazzjoni indebita huwa kostitwit mill-frazi:

"...taht titolu illi jgib mieghu l-obbligu … li jsir uzu minnha specifikat ...".

Specifikat minn min?

Ovvjament minn min ikun ikkonsenja l-haga lill-agent u

minn hadd izjed.

Hija l-persuna li tikkonsenja l-haga u hadd hliefha li jkollha

jedd timponi l-obbligu ossia tispecifika lill-agent dwar kif ikollu jaghmel uzu

mill-oggett ikkonsenjat lilu minnha.

Jekk il-konsenjatur jaghti flus lill-agent

biex dan bihom jixtrilu dar, l-agent jikkommetti r-reat ta' approprjazzjoni

indebita jekk minflok jaghtihom karita'.

Jekk il-konsenjatur jaghti flus lill-

agent biex dan jixtrihom armi bi skop ta' serq, l-agent ikun approprja ruhu

mill-flus indebitament jekk jaghtihom karita', apparti l-kwistjoni tal-moralita'.

Jekk jixtrihom armi, allura l-agent ikun ghamel uzu mill-flus kif specifikat.

F'kull kaz, fl-indagini dwar il-htija jew le ta' approprjazzjoni indebita,

ghandha ssir prova ta' l-uzu tal-haga specifikata mill-konsenjatur u prova ta'

jekk l-agent ma jkunx ghamel mill-haga dak l-uzu jew uzu divers.

Fil-fehma ta` din il-Qorti, huwa preċiżament dan li seħħ f'dan il-każ.

Il-Prosekuzzjoni

ippruvat lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni li l-konjuġi Cuschieri kienu ħallsu l-

ammont ta' Lm5,500 biex l-imputata tagħmel ix-xogħol kollu meħtieġ sabiex

iġġibilhom tifel mill-Pakistan biex ikunu jistgħu jaddottawh u għal ebda raġuni oħra.

Minkejja dan, l-imputata, ex admissis, użat almenu parti minn dawn il-flejjes billi

kkonvertiet bi profitt, jekk mhux għaliha żgur għal xi persuna oħra, minn ħaġa ta'

ħaddieħor, f'dan il-każ il-flejjes imħallsin lilha mill-konjugi AlUsta, liema flejjes

kienu fdati w ikkunsinnati lilha bl-obbligu li jsir uzu minnhom specifikat fil-kuntratt.

Dan l-imputata ma osservatux u konsegwentement hija giet passabbli ghar-reat ta`

approppriazzjoni indebita.

Kwantu ghall-piena jew sanzjoni, din il-Qorti hija konxja mis-sentenza moghtija

(Citazzjoni numru 122/2003) fil-kawza fl-ismijiet "Cedric u Geraldine konjugi

Konkluzjoni.

Ghall-motivi premessi l-Qorti, wara li rat l-Artikoli 18, 293 u 294 tal-Kodiċi Kriminali,

qed issib lil Concetta Charles ħatja tal-imputazzjoni miġjuba kontra tagħha u

tikkundannaha komplessivament ghall-piena ta` prigunerija ta` wiehed u ghoxrin (21)

xahar izda, bis-sahha tal-Artikolu 28A tal-Kap 9, tordna li s-sentenza ma tidholx fis-

sehh hlief jekk, matul il-perjodu ta` erba (4) snin mill-lum, il-hatja tikkommetti reat

iehor li ghalieh hemm piena ta` prigunerija.

Skond l-Artikolu 28A(4) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti spjegat lil Concetta

Charles, fi kliem car u li jinftiehem, ir-responsabbiltajiet taghha taht l-Artikolu 28B

jekk hija tikkommetti, matul il-perjodu operattiv, reat li ghalih hemm piena ta`

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN ONOR.

Seduta ta' nhar il-Hamis 24 ta' Ottubru 2019

Salvino Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri u Monika Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri u b'digriet tad-19 ta' Dicembru 2017 l-atti ta' Salvino Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri gew trasfuzi f'isem Christopher Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri, l-Avukat Dr. Martin Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri u Monika Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri stante l-mewt tal-istess Salvino Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri limitatament ghall-interessi li kellu v. Kummissarju tal-Art, illum Awtorita` tal-Artijiet

Rat ir-rikors ta' Salvino Giacomi Ellul Mizzi Caruana Lauri et tal-31 ta' Mejju, 2012,

li permezz tieghu ppremettew:

"Illi l-esponenti gew notifikati b'att gudizzjarju datata 23 ta' Mejju 2012, kopja DOK A, li bis-sahha tieghu l-intimat offrilhom is-somma ta' tliet mija u erbgha u ghoxrin elf, disa' mija u sebgha u erbghin Euro u disgha u hamsin centesmi (€324,947.59) bhala kumpens ghax-xiri assolut bhala liberu u frank ta' porzjoni art iz-Zurrieq, markata bhala Plot 8B, proprjeta` taghhom tal-kejl ta' circa 1530m2 skond l-istima tal-Perit Carmen Farrugia Azzopardi annessa mall-imsemmi att gudizzjarju u skond id- dikjarazzjoni tal-President ta' Malta, Avviz Numru 304, Gazzetta tal- Gvern tas-7 ta' Marzu 2012, u konsiderata bhala in parti art fabbrikabbli u in parti art agrikola.

"Illi l-esponenti mhumiex qeghdin jaqblu mad-deskrizzjoni tal-art bhala in parti fabbrikabbli u in parti agrikola u mhumiex qeghdin jaccettaw l- kumpens offrut lilhom stante li l-imsemmija stima tal-Perit Carmen Farrugia Azzopardi ma tirriflettix il-fatt li l-art kollha hemm hi tinsab go zona ta' zvillupp.

"Illi l-porzjon art intera tal-kejl ta' circa 1,530m2 hija f'zona ta' zvilupp u ghalhekk hija kollha fabbrikabbli u l-valur taghha hija ta' tmien mija tlieta u hamsin elf, sebgha mija u erbghin Euro (€853,740.00) skond l-istima u deskrizzjoni tal-Perit AIC lyangan Pace hawn annessa bhala DOK B liema figura l-esponenti qeghdin jindikaw bhala t-talba taghhom ghal kumpens.

"Ghaldaqstant, l-esponenti jitolbu bir-rispett kollu li dan il-Bord jistabillixxi n-natura tal-porzjoni esproprijata u jiffissa l-kumpens xieraq dovut lilhom u jaghti dawk il-provvedimenti kollha necessarji ghall- finijiet tal-Artikolu 22 Kap 88."

permezz taghha nghad:

Rat ir-risposta tal-Kummissarju tal-Artijiet tas-27 ta' Gunju, 2012, li

"Illi l-esponent gie notifikat bir-rikors fl-ismijiet fuq imsemmija, fejn ir- lilhom offrut mill-awtorita` rikorrenti oggezzjonaw ghall-kumpens kompetenti fl-ammont ta' tliet mija u erbgha u ghoxrin elf, disa' mija u sebgha u erbghin ewro u disgha u hamsin centezmu (€324,947.59) bhala kumpens ghax-xiri assolut ta' bicca art fiz-Zurrieq, immarkata bhala plot 8B, tal-kejl ta' madwar elf, hames mija u tletin metru kwadru (1,530m.k.), u li taghha qeghdin jippretendu kumpens fl-ammont ta' tmien mija u tlieta u hamsin elf, seba' mija u erbghin ewro (€853,740).

"Illi l-esponent jibqa' jsostni li l-kumpens gust ghall-art fuq imsemmija huwa dak fuq citat, jigifieri, l-ammont ta' tliet mija u erbgha u ghoxrin elf, disa' mija u sebgha u erbghin ewro u disgha u hamsin centezmu (€324,947.59) u dan skont l-istima tal-Perit Carmen V. Sutton li dehret fl-Avviz Numru 304, fil-Gazzetta tal-Gvern tas-7 ta' Marzu 2012 fejn din

l-art giet ikklassifikata bhala in parti agrikola u in parti fabbrikabbli u dan skont it-termini tal-Kapitolu 88.

"Ghaldaqstant l-esponent qieghed jitlob bir-rispett lil dan l-Onorabbli Bord sabiex jiffissa l-ammont komplessiv ta' tliet mija u erbgha u ghoxrin elf, disa' mija u sebgha u erbghin ewro u disgha u hamsin centezmu (€324,947.59) bhala kumpens gust ghall-esproprjazzjoni tal- art fuq imsemmija."

Rat id-decizjoni tal-Bord tal-Arbitragg dwar Artijiet tat-18 ta' Novembru,

2015, li permezz taghha ddecieda illi:

"Jichad l-eccezzjonjiet ta' l-intimat, "Jilqa t-talbiet tar-rikorrenti u ghalhekk "Jiddikjara l-art kif deskritta fir-rikors promutur bhala art fabrikabbli kwantu ghal disgha mija u tletin (930) metri kwadri taghha u agrikola kwantu ghal sitt mitt (600) metru kwadru agrikola u "Jiffissa l-kumpens dovut lir-rikorrenti ghall-art fuq deskritta fis-somma ta' tmien mija u tlieta u hamsin elf, sebgha mija u erbghin Euro (€853,740) bl-imghax skond il-ligi.

"L-ispejjez ghandhom ikunu sopportati mill-partijiet fi proporzjon li d- differenza fl- ammont offrut mill-awtorita kompetenti u dak hekk stabbilit mill-Bord ikollhom ghad-differenza fl-ammont mitlub mis-sid u l-ammont stabbilit mill-Bord."

Dak il-Bord wasal ghal dik id-decizjoni wara li ghamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet:

"Jirrizulta illi l-Periti Teknici mqabbda minn dana il-Bord wasslu ghas- segwenti konkluzjoni:

il-Kriterji u Provvedimenti

""Skond tad- Dikjrazzjoni originali tal-President tal-15 ta' Lulju 1988 – ghalkemm ir- rikorrenti jikkontendu illi l-art kienet ilha zmien twil fabrikabbli sa minn qabel Lulju tas-sena 1998 u pprezentaw serje ta' 'aerial photos' mill- 1967 sal 1994 u permessi tal-bini li hargu fis-sena 1988 fejn ikkwotaw ukoll numru ta' permessi fuq il-pjanta – mill-aerial photo tal-1988 jirrizulta illi fi zmien din id-dikjarazzjoni originali tal-1988, l-art fil-kwistjoni kienet qed tigi zviluppata billi kienu nbnew xi pedamenti ta' xi plots pero t-toroq progettati kienu ghadhom mhux iffurmati.

Jirrizulta wkoll illi din l-

art giet ufficjalment okkupata mill-Gvern fl-1 ta' Lulju 1988.

Ghalhekk jirrizulta illi fl-istess zmien tad-dikjarazzjoni originali, l-art fil-kwistjoni kellha biss faccata fuq Triq it-Torri mill-Lvant u kienet f'distanza ta' 91.4 metri minn 'built-up area', madanakollu ghal fond ta' 25.1 metri, u cioe 930 metri kwadri minnha.

Ghalhekk 930 metri kwadri minn din l-art tikkwalifika bhala fabrikabbli u l-kumplament bhala agrikola.

""Skond id-Disposizzjoni tranzitorja tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet ghal Skopijiet Pubblici, billi kienet inharget Dikjarazzjoni tal- President qabel il-5 ta' Marzu 2003 u billi l-Avviz ghall-Ftehim li jgib id- data tat-23 ta' Mejju 2012 jirrizulta illi gie notifikat qabel il 31 ta' Mejju 2012, il-valur ta' l-art ghandu jkun skond kif ikun fl-1 ta' Jannar 2005.

""Skont Avviz Numru 533 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tad 19/6/2013, art simili madwar l-istess blokk ta' bini fiz-Zurrieq (Triq Santa Fawstina/Triq San Ciru/Triq l-Iskultur Fabri) b'kejl ta; 1977 metri kwadri (li giet)ikkunsidrata bhala agrikola ghajr ghal 248 minnha kkunsidrati bhala fabrikabbli, giet stmata €130,000 a bazi tas-sena 2005.

""Skont Avviz Numru 1200 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tat 28/11/2013, art simili fiz-Zurrieq b'kejl ta' 155 metri kwadri ikkunsidrata bhala agrikola, giet stmata €7,000 a bazi tas-sena 2005.

""Skont Avviz Numru 1201 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tat 28/11/2013, art simili fiz-Zurrieq b'kejl ta' 56 metri kwadri ikkunsidrata bhala agrikola, giet stmata €1,700 a bazi tas-sena 2005.

""Skont Avviz Numru 1202 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tat 28/11/2013, art simili fiz-Zurrieq b'kejl ta' 70 metri kwadri ikkunsidrata bhala agrikola, giet stmata €2,100 a bazi tas-sena 2005.

""Skont Avviz Numru 1203 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tat 28/11/2013, art simili fiz-Zurrieq b'kejl ta' 400 metri kwadri ikkunsidrata bhala agrikola, giet stmata €12,100 a bazi tas-sena 2005.

""L-esponenti Membri Teknici kkunsidraw dan kollu, il-lokalita u kif ukoll

id-disposizzonijiet tal-Ordinanza dwar l-Akkwist tal-Artijiet, u bhala

rizultat huma tal-opinjoni illi l-valur gust li din il-propjeta iggib fis-suq

kieku giet mibjugha bhala libera u franka minn sidha volontarjament fid-

data ta' l-1 ta' Jannar 2005, ikkunsidrata fl-istat li kienet meta ttiehdet

mill-Awtorita' Kompetenti fil 15 ta' Lulju 1998 jammonta ghal:

Tmien mija u sebgha u tletin elf Euro (€837,000), ekwivalenti ghal

disa mitt Euro kull metru kwdru (€900 mk) ghal parti fabrikabbli (930mk)

kwadru (€30) ghall-parti agrkola (600 mk)

""Ghalhekk, ghal-ammont totali ta' tmien mija u hamsa u hamsin elf Euro

"Ikkunsidra

"Jirrizulta, mill-atti prodotti, illi kienet harget Dikjarazzjoni tal-President ta' Malta datata 15 ta' Lulju 1988 u li l-art kienet okkupata mill-Gvern sa mill 1 ta' Lulju 1988.

"Jirrizulta illi d-Dikjarazzjoni inharget qabel il-5 ta' Marzu 2003 u, la darba l-Avviz tal-Ftehim datat 23 ta' Mejju 2012 gie notifikat qabel il-31 ta' Mejju 2012, il-valur ta' l-art ghandu jkun skond l-1 ta' Jannar 2005.

"Jirrizulta illi mill-porzjon ta' l-art ta' 1530 mk, 930 mk gew meqjusa bhala fabrikabbli filwaqt illi l-kumplament ta' 600 mk gew meqjusa bhala art agrikola.

"Jirrizulta illi r-rikorrenti talbu bhala kumpens is-somma ta' tmien mija u tlieta u hamsin elf, sebgha mija u erbghin Euro (€853,740) filwaqt illi l- Periti Teknici tal-Bord stabbilew bhala kumpens gust is-somma ta' tmien mija u hamsa u hamsin elf Euro (€855,000).

"Jirrizulta illi skond l-Artikolu 25 tal-Kap 88, dana jipprovdi illi:

""...l-ammont ta' kumpens li jiġi determinat mill-Bord skont id- disposizzjonijiet tal-paragrafu (e) m'għandux jeċċedi l-ogħla ammont ta' kumpens li jkun ġie propost minn xi waħda mill-partijiet.""

"Il-Bord, ghalhekk, filwaqt illi ma jara ebda raguni ghaliex ma ghandhux jaghmel tieghu l-konkluzjonijet unanimi milhuqa mill-membri esperti minnu mqabbda, stante illi huma konstatazzjonijiet gusti w in linea ta' dan stipulat fil-Kap 88 tal-Ligijet ta' Malta qieghda tillimita l-valur li ghandu jigi ggudikat bhala gust fil-parametri ta' l-azzjoni odjerna a tenur ta l-Artikolu 25 tal-Kap 88."

Rat ir-rikors tal-appell tal-Kummissarju tal-Art li permezz tieghu talab li din

il-Qorti tvarja s-sentenza tat-18 ta' Novembru, 2015 fl-ismijiet premessi

billi thassar l-istess sentenza u tordna li l-atti jintbaghtu lura quddiem il-

Bord tal-Arbitragg dwar l-Artijiet sabiex dan jerga' jikkonsidra l-prezz ta'

din il-proprjeta`.

Rat ir-risposta tal-appell ta' Salvino Testaferrata Ellul Mizzi Caruana Lauri et li

permezz taghha nghad li din il-Qorti m'ghandhiex tiddisturba d-

diskrezzjoni tal-ewwel Qorti (f'dan il-kaz Bord), in kwantu bbazata fuq

principji stabbiliti fil-ligi (Kap. 88) ta' kif il-Bord tal-Arbitragg dwar Artijiet

ghandu jasal ghal valur xieraq u l-appell tal-Kummissarju ghandu jigi

michud u s-sentenza appellata kkonfermata.

Bl-ispejjez taz-zewg istanzi

Rat li d-difensuri tal-partijiet itrattaw l-appell waqt is-seduta tal-4 ta' Lulju,

2019, meta l-appell baqa' differit ghas-sentenza.

Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti;

Ikkonsidrat:

Illi l-proceduri odjerni jitrattaw l-esproprju ta' porzjon art fiz-Zurrieq,

immarkata bhala Plot 8B fuq il-pjanta L.D.166/88/1 tal-kejl ta' circa

5404m5, skont Dikjarazzjoni tal-President pubblikata permezz tal-Avviz

Numru 304 fil-Gazzetta tal-Gvern tas-7 ta' Marzu, 2012.

Filwaqt li l-

Kummissarju tal-Art qies din l-art bhala in parti fabbrikabbli u in parti

agrikola, u offra s-somma ta' €324,947.59, bhala kumpens ghax-xiri

assolut taghha bhala libera u franka, is-sidien rikorrenti kienu qeghdin

jikkontendu li l-art kollha kellha titqies ta' natura fabbrikabbli u li ghaliha

kienu qeghdin jippretendu kumpens ta' €853,740.00, skont stima tal-perit

inkarigat minnhom, il-perit Godwin Abela.

Wara li l-periti mahtura ghamlu access

fuq il-post, hadu konjizzjoni tal-provi in atti u qiesu l-kriterji u l-

provvedimenti tal-ligi vigenti fiz-zmien meta nharget l-ewwel Dikjarazzjoni

tal-President fil-15 ta' Lulju, 1988, iddeterminaw li l-art in kwistjoni kellha

biss faccata fuq Triq it-Torri mill-Lvant u kienet f'distanza ta' 91.4 metru

konkluzjoni li 930 metru kwadru mill-art in kwistjoni tikkwalifika bhala art

fabbrikabbli, filwaqt li l-kumplament kellha tittiehed bhala art agrikola.

Stabbilew ukoll li peress li kienet harget Dikjarazzjoni tal-President qabel

il-5 ta' Marzu 2003 u li l-ittra ufficjali giet notifikata lir-rikorrenti f'xi zmien

bejn Marzu u Mejju, 2012, il-valur tal-art ghandu jkun dak applikabbli fl-1

ta' Jannar, 2005.

Wara li l-istess periti ccitaw numru ta' esproprji ohra ta'

art fiz-Zurrieq, pubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern, bhala operazzjonijiet

paragunabbli, waslu ghall-konkluzjoni li l-art fabbrikabbli kellha tigi stmata

bir-rata ta' €900 ghal kull metru kwadru, filwaqt li dik agrikola kellha tigi

stmata bir-rata ta' €30 ghal kull metru kwadru, sabiex l-ammont totali

dovut lir-rikorrenti gie stmat fl-ammont globali ta' €855,000.00.

Wara li gie pprezentat l-imsemmi rapport, l-unici zewg mistoqsijiet in

eskussjoni mressqa mill-Kummissarju tal-Artijiet kienu dawk li jirrelataw

mal-konsiderazzjonijiet maghmula mill-periti membri fl-istima taghhom

L-istess periti kkonfermaw

il-konsiderazzjonijiet

maghmula minnhom sabiex baqghu jzommu mal-istima taghhom.

partijiet fil-kawza ressqu s-sottomissjonijiet rispettivi taghhom.

qies li ma kien hemm ebda raguni valida ghala ma jaghmilx tieghu l-

konkluzjonijiet tal-periti membri mqabbda minnu, salv li a tenur tal-Artikolu

25 tal-Kap.88, illimita l-kumpens stmat mill-periti membri ghall-oghla

ammont propost mir-rikorrenti, f'dan il-kaz €853,740.00.

Il-Kummissarju tal-Art hassu aggravat bl-imsemmija decizjoni u ressaq l-

appell in ezami li jissejjes fuq zewg aggravji principali: (i) l-arja tal-art

fabbrikabbli kellha tigi limitata ghall-kejl ta' 618 m2 u mhux 930 m2 kif

determinat mill-periti membri tal-Bord, kwindi fil-fehma tal-Kummissarju

appellant tirrizulta diskrepanza ta' 312m2, li ma kinux jaqghu fil-

klassifikazzjoni ta' art fabbrikabbli skont il-kriterji vigenti fl-1988, peress li

parti mill-art in kwistjoni m'ghandhiex faccata fuq triq; u (ii) fis-sentenza

appellata jinghad li l-intimat appellant ma ressaq ebda nota responsiva

ghan-nota ta' sottomissjonijiet tal-appellati, meta minn ezami tal-process

kellu jirrizulta lill-Bord li din in-nota kienet saret u l-Bord naqas milli jiehu

konjizzjoni taghha.

Ghandu jinghad mal-ewwel li huwa minnu li skont il-kriterji relattivi

provduti fl-Artikolu 18 tal-Kap.

88, qabel ma kien emendat fl-2006, sabiex

art tikkwalifika bhala wahda fabbrikabbli, fit-termini tal-provvediment tal-

ligi vigenti fiz-zmien meta harget id-Dikjarazzjoni originali fis-sena 1988,

kien mehtieg li jikkonkorru tliet elementi: [i] li jkollha faccata fuq triq gja

ezistenti; [ii] li tkun qieghda f'zona mibnija; jew f'distanza ta' mhux izjed

minn 91.5 metri minn zona mibnija u [iii] art li taqa' f'din id-definizzjoni

tkun art ghall-bini sa fond ta' 25 metru.

ta' din il-Qorti, fil-kawza fl-ismijiet Mary Farrugia Vella et v. Il-Kummissarju tal-

Artijiet, deciza fil-5 ta' Ottubru, 2018, b'referenza ghall-kriterji elenkati fl-

Artikolu 18 (kif kien qabel l-emendi tas-sena 2006) inghad ukoll:

"dawn il-fatturi huma kumulattivi, ghalhekk jekk art ma jkollhiex faccata fuq triq, huwa inutili li tikkalkula l-fond minn fuq art ohra."

Minn ezami tar-rapport tal-periti membri, jirrizulta li dawn il-fatturi kollha

nghataw piz fil-hames paragrafu tar-rapport taghhom meta kkonkludew li

skont dawn il-kriterji, 879m2 mill-art in kwistjoni tikkwalifika bhala art ta'

natura fabbrikabbli u l-kumplament ghandha titqies bhala ta' natura

Jigi nnutat ukoll li, minkejja li l-Kummissarju appellant ressaq xi

mistoqsijiet in eskussjoni lill-periti membri dwar il-konsiderazzjonijiet

adoperati mill-periti fid-determinazzjoni taghhom tar-rata applikabbli

ghall-art agrikola, ma saret ebda mistoqsija rigward l-estent ta' art

meqjusa mill-periti membri bhala art fabbrikabbli jew konfrontazzjoni mal-

istess periti a bazi tal-pjanta li fuqha issa l-Kummissarju jsejjes l-

argumenti tieghu.

Anzi l-pjanta li skont il-Kummissarju tispjega d-

diskrepanza fl-estent ta' art fabbrikabbli tinsab esebita man-nota ta'

sottomissjonijet tieghu, meta l-kawza kienet lahqet giet differita ghas-

L-ewwel aggravju

tal-Kummissarju appellant

jissejjes

strettament fuq kwistjoni ta' natura teknika, u trattandosi l-kwezit huwa

wiehed dwar l-interpretazzjoni ta' pjanta, u l-kalkolu ta' qisien fuq l-istess

pjanta ai termini tal-provvediment tal-ligi, huwa mill-aktar inkongruwu li l-

appellant ma ressaq ebda mistoqsija fir-rigward lill-periti membri fl-istadju

tal-eskussjoni, u li ma talab ebda kjarifika lill-istess periti teknici fl-istadju

opportun tal-kawza.

Izda mbaghad, il-Kummissarju intimat iressaq dan l-

ilment tekniku fl-istadju ta' sottomissjonijiet u issa fl-appell in ezami.

Jigi ribadit il-principju li din il-Qorti ma tistax tiskarta b'mod legger jew

kapriccjuz, l-opinjoni tal-esperti nominati mill-Bord, sabiex jassistu fid-

determinazzjoni tan-natura tal-art skont il-qisien stabbiliti mill-ligi u fl-istimi

Jibqa' l-fatt li f'materja ta' perizja

teknika, huwa ritenut li din tikkostitwixxi prova importanti u mhux normali

li l-Qorti jew il-Bord jiskartaw l-imsemmija prova, sakemm ma jkunx hemm

konvinzjoni li r-relazzjoni peritali mhix gusta u korretta.

Dan jinghad

b'enfasi akbar fejn parti fil-kawza qajla taghmel sforz sabiex tikkontrasta

tali prova permezz ta' rimedji disponibbli ghaliha.

Din il-Qorti ma tiskartax

jkunx jidher sodisfacentement li l-konkluzjonijiet peritali huma fil-

kumpless kollu tac-cirkostanzi irragonevoli (Ara f'dan is-sens is-sentenza

ta' din il-Qorti tas-26 ta' Mejju, 2017, fil-kawza fl-ismijiet Benjamin

Galea St. John et v. id-Direttur tal-Artijiet.)

F'dan is-sens ukoll huwa ritenut opportun li ssir referenza ghas-sentenza

ta' din il-Qorti, tal-24 ta' Gunju, 2016, fl-ismijiet Kummissarju tal-Art v.

"din il-Qorti ta' revizjoni ma tiddisturbax leggerment l-apprezzament ta' fatti maghmula mill-ewwel qorti (f'dan il kaz Bord), sakemm ma jkunx hemm zball manifest, jew jekk il-Bord wasal ghal konkluzjoni li ma kellux jasal ghaliha u li konsegwentement, xi parti tkun ser issofri ingustizzja.

Hawnhekk issir referenza ghall-osservazzjonijiet f'dan is- sens ta' din il-Qorti fil-kawza Emidio Zahra Busuttil et v. Direttur tal-Artijiet et deciza fit-28 ta' Marzu, 2014, fejn inghad ukoll: "Il-premess japplika b'aktar emfasi fil-kazijiet bhal dawk in dizamina fejn id-decizjoni tkun essenzjalment wahda ta' natura teknika li l-Qorti jew il-Bord ikun wasal ghaliha bl-ghajnuna tal-esperti teknici li jkunu qed jassistuh. ...in mankanza ta' provi cari li din il-konkluzjoni taghhom hija zbaljata, din il-Qorti ma tistax tvarja l-konkluzjoni tal-Bord, allura teknikament assistit..."

Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, kif inghad qabel, il-

Kummissarju appellant ma ghamilx uzu mill-opportunita` li jeskuti lill-periti

membri dwar il-materja issa mqanqla minnu, sabiex jittanta jiskossa lill-

periti mill-fehma taghhom.

Fin-nuqqas ta' provi cari, din il-Qorti ma tistax

tiskarta l-opinjoni tal-esperti teknici.

Dan apparti l-fatt li, kif osservat mir-rikorrenti appellati, l-interpretazzjoni

ta' art fabbrikabbli skont l-Artikolu 18, kif kien qabel l-emendi tas-sena

2006, meta jinghad li din tkun f'zona mibnija u tinkludi art b'fond ta' 25

metru mit-triq, li jkollha faccata fuq it-triq, ma tfissirx li dik l-art biss li tkun

kartabun (900) mat-triq li tikkwalifika bhala art fabbrikabbli.

Din il-Qorti

hija ben konxja ta' din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 18 tal-Kap.88 moghtija

fis-sens li kwalsiasi parti tal-art mbieghda 25 metru mit-triq, kemm faccata

mat-triq, kif ukoll fil-genb taghha gew kkonsidrati bhala fabbrikabbli, liema

interpretazzjoni

tal-Kummissarju appellant

(Ara f'dan is-sens is-sentenza li qieghda tinghata llum

stess minn din il-Qorti li ggib referenza Rikors Numru 3/1972 fl-ismijiet

Kummissarju ta' l-Art v. Michael Grixti Maniscalco pro et noe fejn il-periti teknici

quddiem il-Bord b'referenza ghal sentenza ohra ta' din il-Qorti tal-20 ta'

Marzu, 1991, fil-kawza fl-ismijiet Kummissarju ta' l-Art v. Joseph

Lewis et proprju fissru dan il-hsieb).

Isegwi li din il-Qorti ma tirriskontra

xejn irragonevoli fir-rapport tal-periti membri.

Kwindi dan l-ewwel aggravju tal-Kummissarju appellant ma jimmeritax li

jintlaqa'.

Jonqos li jigi trattat l-ahhar aggravju tal-Kummissarju appellant, dak fejn

jilmenta li fis-sentenza appellata jinghad li l-intimat appellant ma ressaq

ebda nota responsiva ghan-nota ta' sottomissjonijiet tal-appellati, meta

minn ezami tal-process kellu jirrizulta lill-Bord li din in-nota kienet saret u

l-Bord naqas milli jiehu konjizzjoni taghha.

Huwa tabilhaqq minnu li minn ezami tal-process jirrizulta li l-Kummissarju

appellant ghamel in-nota ta' sottomissjonijiet tieghu fiz-zmien akkordat

lilu mill-Bord u li din in-nota tidher li sfuggiet lill-Bord meta nghad minnu

li: "ma ddahhlet ebda nota risponsiva tal-Kummissarju tal-Artijiet."

istess nota principalment tesponi n-nuqqas ta' qbil tal-intimat mal-estent

tal-porzjon art fabbrikabbli u dik agrikola, materja teknika li giet

deteriminata mill-periti membri b'mod ezawrijenti.

osservat minn din il-Qorti fil-konsiderazzjonijiet taghha taht l-ewwel

aggravju, din il-perizja teknika tikkostitwixxi prova li ma kenitx kontestata

mill-Kummissarju intimat, kif titlob il-procedura f'kazijiet simili.

Inoltre, fl-imsemmija nota ta' sottomissjonijiet inghad ukoll li l-valutazzjoni

ma tressaqx quddiem din il-Qorti, jigi nnutat li minkejja li saret tali

osservazzjoni quddiem il-Bord, fejn l-istess Kummissarju jilmenta dwar ir-

rata adoperata mill-periti membri u jaghmel paragun mar-rata adottata

mill-perit inkarigat mir-rikorrenti, l-istess Kummissarju naqas milli jressaq

prova ta' operazzjoni paragunabbli li tikkuntrasta r-rata adoperata mill-

istess periti, jew li sahansitra jeskuti lill-istess periti fuq ir-rata moghtija

minnhom ghal art fabbrikabbli.

Kwindi ma tirrizulta ebda raguni valida sabiex l-atti jintbaghtu lura

quddiem il-Bord tal-Arbitragg dwar l-Artijiet, sabiex dan jikkonsidra mill-

gdid il-prezz ta' din il-proprjeta`, kif jintalab mill-Kummissarju appellant.

Isegwi li lanqas dan l-aggravju ma jregi u ghalhekk ser jigi michud.

Ghaldaqstant, ghal dawn ir-ragunijiet kollha tiddisponi mill-appell tal-

Kummissarju intimat, billi tichad l-istess u tikkonferma d-decizjoni tal-Bord

tat-18 ta' Novembru, 2015, fl-ismijiet premessi fis-shih.

L-ispejjez in prim'istanza jithallsu kif ordna l-Bord, filwaqt li dawk mertu ta'

dan l-appell, jithallsu mill-Kummissarju intimat, illum l-Awtorita` tal-Artijiet.

Deputat Registratur rm


Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra:

Christopher Grech Lateo, detentur tal-karta ta' l-identita' numru 671421M;

Akkuzat talli:

Nhar id-19 ta' Lulju, 2017, ghall-habta tas-sebgha ta' filghaxija (19:00 hrs), gewwa

Wembley Petrol Station, Triq it-Tiben, Ta' Xbiex minghajr hsieb li joqtol jew li jqieghed il-

hajja ta' Aleksandr Maklam f'periklu car, ikkagunalu hsara fil-gisem jew fis-sahha tieghu

jew gablu disordni f'mohhu, liema offiza giet certifikata bhala ta' natura gravi.

215, 216 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta).

Rat li l-Ufficjal Prosekutur qara u kkonferma bil-gurament l-akkuzi fil-konfront ta' l-

imputat fis-seduta datata 13 ta' Settembru, 2018.

Rat l-atti tal-kawza u d-dokumenti ezebiti u cioe', estratt mill-att tac-certifikat tat-twelid

tal-imputat, fedina penali tal-imputat, current incident report, stqarrija tal-imputat,

personal details tal-imputat, il-kunsens moghti mill-Avukat Generali biex din il-Qorti

titratta l-kawza bi procedura sommarja, certifikat mediku mmarkat bhala Dok MS1, call

logs immarkati bhala Dok MS2 u Dok MS3.

Semghet ix-xhieda tal-Prosekuzzjoni u cioe' lil Aleksandr Maklam, PS 001 Nathan Basile Pace,

kien mar l-Ghassa jirraporta li qala' daqtejn meta kien il-Wembley Petrol Station, izda sa

dak il-hin tar-rapport, ma kienx ghadu gab ic-certifikat mediku.

Jghid li l-kaz kompla jigi

nvestigat minn PS 790 fejn dan infurmah li Maklam kien qal li l-persuna li tah daqtejn

kien sid l-istess Wembley Garage u meta Sidorov kien qed jara xi ritratti ta' nies minn

fuq is-sistema tal-Pulizija, kien gharaf lil Christopher Grech Lateo.

L-Ispettur Matthew

Cassar Vella bghat ghal Christopher Grech Lateo nhar il-25 ta' Lulju, 2018 fejn ittiehdet stqarrija

fejn Grech Lateo cahad li qatt sawwat lil Maklam.

L-Ispettur Cassar Vella kien talab lis-service

providers biex jaghmlu localisation tal-mobile ta' Christopher Grech Lateo fejn dawn

infurmah li avolja l-informazzjoni ma setghetx tkun ezatta, irrizulta li l-mobile ta'

Sahansitra kien talab li l-

Pulizija jigbru CCTV footages tal-Wembley Petrol Station izda dawn gew infurmati mis-

sid illi dawn il-cameras ma kienux qed jahdmu.

L-Ispettur Matthew Cassar Vella

jikkonferma li Christopher Grech Lateo m'huwiex is-sid tal-Wembley Petrol Station.

Aleksandr Maklam, spjega li fid-19 ta' Lulju, 2018 huwa mar il-Wembley Petrol Station

biex jahsel il-karozza u meta pparkja l-karozza, giet persuna anzjana u qaltlu li peress li

ghandu "puncher", kellu bzonn li jersaq minn hemm.

minuti kollox u jitlaq u l-anzjan accetta r-risposta ta' Maklam.

Gara li hekk kif Maklam

lesta u kien se jitlaq, hareg ragel qasir u beda jghidlu li qed izomm il-karozzi milli

jghaddu u qed jaghtu fastidju.

Maklam spjega li kien se jitlaq u hekk kif rikeb il-karozza

tieghu u kien se jaghlaq il-bieb, dan ir-ragel qasir zammlu l-bieb u tah daqqa ta' ponn go

wiccu u kkawzalu lacerazzjoni fix-xoffa ta' isfel ta' Maklam.

Christopher Grech Lateo bhala l-persuna qasir li tatu daqqa ta' ponn izda wara jghid li l-

persuna li tatu daqqa ta' ponn jixbah hafna lill-imputat fl-awla.

Jispjega li wara li gie

muri xi ritratti mill-Pulizija, huwa gharaf lil Christopher Grech Lateo, izda gie nfurmat li

Grech Lateo huwa t-tifel tas-sid tal-pompa u mhux is-sid.

PS 790 Nathan Basile Pace, jghid li huwa kien kompla r-rapport wara PS 1320 u meta l-

Peress li Maklam informa lil PS 790 illi min tah id-daqqa kien sid il-Wembley Petrol

Station, PS 790 tella ritratt tas-sid fuq is-sistema tal-computer tieghu fejn gharaf lil

Dr. Alan Giardina, huwa tabib konsulent gewwa l-Emergenza ta' Mater Dei.

Jghid li kien

ezamina lil Aleksandr Maklam fejn irrizulta li dan tal-ahhar kellu tbengila u nehfa fuq

xoftu in-naha tal-lemin u kellu ferita fuq ix-xoffa ta' isfel fuq in-naha tal-lemin.

Jeremy Grech Lateo, hu Christopher Grech Lateo jahdem fl-amministrazzjoni tal-Wembley

Petrol Station, spjega li minhabba Aleksandr Maklam li kien qed jixxotta karozza, zamm

kju qawwi ta' karozzi ohra li ma setghux jinqdew.

Ghalhekk huwa mar jafronatah u

talbu jiccaqlaq fejn Maklam kien arroganti mieghu u anke tkellem hazin fil-konfront ta'

Grech Lateo ordnalu jitlaq minn fuq il-post u Maklam dahal fil-vettura

tieghu u sabbat il-bieba.

Hawnhekk Grech Lateo hassu urtat u tah daqqa ta' harta.

Christopher Grech Lateo, spjega li kien sar jaf dwar dak li kien gara meta gie msejjah

sabiex jattendi gewwa l-ghassa ta' San Giljan.

Huwa lanqas biss kien jaf minn

Waqt il-hin li kien qieghed isehh dan il-kaz huwa ma kienx gewwa l-

pompa tal-Petrol anzi kien qieghed jitkellem mal-partner tieghu fuq ic-chats maghha.

Huwa nnega li huh kien kelmu fuq il-kaz.

Spettur Matthew Cassar Vella esebixxa rapport li sar fid-19 ta' Lulju 2017 liema rapport

Ikkunsidrat

Illi minn naha tal-pulizija fil-kors tal-investigazjzoni taghhom arrestaw lill-Christopher

Ali Melyan u ghalkemm irrilaxxa stqarrija dan baqa' jinsisti fuq l-innocenza tieghu li ma

Kien biss fuq dak li qal il-parte civile li ttiehdu proceduri kriminali

kontra Christopher Grech Lateo fejn gie akkuzat li kkaguna ferita gravi fuq il-persuna ta'

Illi Christopher Grech Lateo gie akkuzat li kkaguna feriti gravi fuq il-persuna ta' Aleksandr

Skont il-verzjoni tal-parte civile kien gharaf lill-imputat minn ritratti li kienu

gew murija lilu meta kien l-ghassa tal-Pulizija bhala l-persuna li kienet taghtu d-daqqa

Skont il-verzjoni tieghu ma kien hemm ebda provokazzjoni sabiex iqanqal din

is-sitwazzjoni kontra tieghu meta kien mar gewwa l-Wembley Petrol Station sabiex

jahsel il-vettura tieghu.

Illi meta xehed l-istess parte civile jidher li meta gie mistoqsi sabiex jiddentifika lil

kien hu li tah id-daqqa.

Illi qieghda ssir referenza ghal dak li hemm a fol 33 tal-process

fejn gie mistoqsi mill-prosekuzzjoni fejn wiegeb hekk "I've cannot know him before so I

Illi fuq dawn ic-cirkostanzi din il-Qorti tara li kien hemm konfuzjoni tal-mod tieghu kif

qieghed jipprova jispjega min seta' kienet il-persuna li tat id-daqqa'.

F'dak li gie kwotat

mix-xhieda tieghu jaghtu impressjoni li l-persuna setghet ma kenitx certa mija fil-mija li

Christopher Grech Lateo kienet il-persuna li tat id-daqqa.

Madankollu, jidher li certu Jeremy

Grech Lateo li jigi hu l-imputat kien ghamel rapport kontra l-parte civile minhabba l-mod kif

kien gab ruhhu mieghu dakinnhar li sehh il-kaz.

Illi dan ir-rapport li huwa mmarkat

bhala dok MS4 jerga' jitfa' dubji dwar min seta kienet il-persuna li kellha xi tghid

maghha il-parte civile.

Illi minn dan kollu jidher b'mod car li Jeremy Grech Lateo ghazel li jixhed f'dawn il-

Meta xehed fis-seduta tat-8 ta' Novembru 2018 qal b'mod car li kien hu li ta

Illi ghalhekk

ghalkemm huwa stess ghazel li jixhed f'din is-sitwazzjoni pogga lillhu nnifsu

f'sitwazzjoni fejn jistghu jittiehdu proceduri kriminali kontra tieghu.

Illi anki fir-rapport

li sar nhar id-19 ta' Lulju 2017 u li jidher li sar fil-mument li anki l-parte civile kien qed

jaghmel ir-rapport, johrog bic-car fejn semma li kien ta daqqa f'wicc il-parte civile.

f'ebda hin mix-xhieda tal-parte civile qal li kien gie aggrediet minn zewg persuni izda

dejjem insista u qal li kienet persuna wahda li ghamlet hekk.

Ikkunsidrat

Huwa principju baziku pprattikat mill-Qrati taghna fil-procediment kriminali, li biex l-

akkuzat jigi ddikjarat hati, l-akkuza dedotta, ghandha tigi ppruvata oltre kull dubbju

Issir referenza ghas-Sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-hamsa

ta' Dicembru, 1997 fl-ismijiet Il-Pulizija v Peter Magri Sobh, fejn dik il-Qorti fakkret li l-

grad ta' prova li trid tilhaq il-Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubbju dettat

mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubbju.

ma jistghux jitqiesu bhala dubbji dettati mir-raguni.

Fi kliem iehor, dak li l-gudikant irid

jasal ghalih hu, li wara li jqis c-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-bon sens

tieghu, ikun moralment konvint minn dak l-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni.

Fil-fatt

dik il-Qorti ccitat l-ispjegazzjoni moghtija minn Lord Camilleri Konova fil-kaz Baron v Minister

Fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Graham Charles Jeremic (Qorti tal- Appell

Kriminali-deciza fid-dsatax ta' Mejju, 1997) gie ritenut illi:

Huwa l-oneru tal-Prosekuzzjoni li tressaq l-ahjar provi sabiex tikkonvinci lill-Qorti li l-

akkuzi addebitati lil imputat huma veri u dan ghaliex kif jirritjeni il-Manzini fil-ktieb

Issa l-Qorti taghmel referenza ghas-Sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali

nhar id-disgha ta' Settembru 2002 fl-ismijiet Il-Pulizija v Martin Mark Cassar Bellizzi fejn

spjegat x'jigri meta gudikant ikun rinfaccjat b'zewg verzjonijiet konfliggenti.

Jista jigru

zewg affarijiet u cioe jew il-gudikant ikun tal-fehma li l-kaz tal-Prosekuzzjoni ma jkunx

gie sodisfacentement ippruvat, u allura ghandha tillibera, jew jekk dan moralment

konvint li l-verzjoni korretta hija wahda u mhux l-ohra, jimxi fuq dik il-versjoni li

jaccetta u jekk dik il-verzjoni tkun timporta l-htija tal-imputat jew akkuzat, allura

jiddikjara tali htija u jghaddi ghal piena jew ghal xi provediment iehor.

Issa jekk il-Qorti

thoss li hemm xhieda aktar kredibbli minn ohra, tkun effettivament qed ssib htija 'on a

balance of probabilities' u mhux ghaliex ikun hemm prova u ma jkollha ebda dubbju

dettat mir-raguni dwar il-htija tieghu.

Illi wara din l-esposizzjoni legali jidher b'mod car li l-prosekuzzjoni naqset milli

Dan il-fatt qieghed jinghad li l-

persuna ta' Christopher Grech Lateo giet akkuzata wara li l-istess Aleksandr Maklam ra

diversi ritratti u ghazel tal-imputat.

Illi pero' sa hawn ma kienx ikun hemm diffikulta'

sabiex tinstab htija izda meta ghandek persuna ohra li ammettiet kemm mal-Pulizija li

tat id-daqqa u anki meta xehdet f'dawn il-proceduri, allura jinbidlu ferm l-affarijiet.

pero' mix-xhieda mghotija minn Jeremy Grech Lateo hemm divergenza kemm ghal fatt li

kien hu li ammetta li kien ta d-daqqa f'wicc l-parte civile u mhux huh.

Illi dan il-fatt huwa

wkoll korroborat li fl-istess jum li sehh il-kaz kien ghamel rapport kontra persuna li

kienet kelmitu hazin waqt li ammetta li kien tah daqqa f'wiccu.

Ghal dawn il-motivi wara li rat l-Artikoli 214, 215 u 216 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

tiegħu ghalhekk tillibera lill-imputat minn kull htija u piena.

Illi tenut kont tal-ammissjoni stess ta' dak li qal f'dawn il-proceduri l-istess Jeremy

Grech Lateo, tissollecita' lill-Pulizija Esekuttiva sabiex jittiehdu proceduri kriminali kontra