Rikors Numru: 219/19 RM Fl-atti tal-Ittra Ufficjali nru: 1962/19 fl-ismijiet L-Awtorita' tal-Ippjanar vs Monte Kristo Vineyards Limited (C32424) et

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Fl-atti tal-Ittra Ufficjali Nru. 1962/19 fl-ismijiet

L-Awtorita` Tal-Ippjanar

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Rat ir-Rikors tas-socjetajiet Monte Kristo Vineyards Limited, Monte Kristo

Estates Limited, Monte Kristo Beverages Limited ipprezentat fir-Registru ta' din

il-Qorti nhar it-8 ta' Ottubru 2019 fejn gie premess:

"Illi s-socjeta' esponenti giet notifikata bl-ittra ufficjali numru 1962/19 fl-

ismijiet premessi fl-1 ta' Ottubru 2019 b' liema l-Awtorita qieghda tippretedi

li hija kreditrici ta' l-esponenti fl-ammont ta' tnax-il elf, sitt mija u erbghin

ewro (€12,640.00) rapprezentanti multi kif ahjar spjegat fl-istess ittra;

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Illi s-socjeta' esponenti qieghda tikkontesta l-istess a tenur ta' l-Art 100 tal-

Kap 552 billi l-pretensjoni tal-Awtorita hija infondata fil-fatt u fid-dritt u dan

ghar-ragunijiet li jinkludu, izda ma humiex limitati ghas-segwenti:

Preliminarjament, is-soprasessjoni: din il-pretenzjoni u l-ligi fuq liema hija

bazata l-pretenzjoni huma bi vjolazzjoni tad-drittijiet fondamentali ta' l-

esponenti u dan billi l-multi huma multi ta' natura kriminali mposti bhala

penali ghal reati li ma gewx imposti minn Qorti kif trid l-Art 37 tal-

Kostituzzjoni.

Dan il-punt huwa kontestat f'diversi proceduri kostituzzjonali,

inkluz partikolarment il-procedura numru 24/19, fl-ismijiet Polidano Brothers

Limited Vs L-Awtorita Ta' I-Ippjanar u L-Avukat Generali.

Awtorita tista' tesegwixxi jew tipprocedi bil-pretenzjonijiet taghha ghandhu

jigu deciz definittivament jekk il-ligi fuq liema qieghda tistrieh huwiex validu

Fil-fatt jirrizulta li l-multi mertu ta' din il-kawza, u ohrajn li nhargu mill-

Awtorita` kontra l-esponenti nħargu kontra s-socjeta' esponenti qed jigu

mposti bi vjolazzjoni tad-drittijiet fondamentali tal-esponenti għall-smieh

xieraq kif protetti mill-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni tagħna u anke artikolu 6

tal-konvenzjoni tad-drittijiet fondamentali, u dana għal diversi ragunijiet

a. Il-multi għal dawn ir-reati qed jigu mposti fuq l-esponenti fuq mera

allegazzjoni li ma hijiex ikkonfermata minn l-ebda Qorti kontra r-regola

tal-prezunzjoni tal-innocenza;

b. Inoltre l-Awtorita Intimata qed timponi iktar minn piena u multa waħda

għall-istess reat;

Illum, 25 ta' Novembru 2020

c. Inoltre apparti l-multi li qed jigu mposti hemm proceduri ta' natura

kriminali għaddejjin għall-istess offizi li jistgħu iwasslu għal pieni ohra u

dan bi vjolazzjoni tal-principju ne bis in idem;

d. Fl-ahhar qed jigu mposti pieni ta' natura kriminali mingħajr ma l-

esponenti jkollhom l-opportunita' li jresqu l-kaz taghhom quddiem Qorti

indipendenti kif inhu d-dritt tal-esponenti a tenur tal-artikolu 39(1) tal-

kostituzzjoni ta' Malta.

Fit-tieni lok, l-procedura adoperata mill-Awtorita hija monka inkwantu ma

tfissirx ir-raguni ghal pretenzjoni ta' l-Awtorita.

Isir riferenza ghal-

gurisprudenza ta' l-ittri 166A fis-sens li l-ittri ufficjali trid taghti tifsira cara

ghala qed tigi mposta din il-multa partikolarment fil-kaz odjerna fejn qeghdin

fil-kamp kriminali.

L-esponenti jirriserva li jaghmel iktar sottomissjonijiet jekk

ikun il-kaz.

Fit-tielet lok, l-ittra ufficjali mertu ta' dan ir-rikors sar irregolarment billi

jidher li hemm ittri ufficjali ohra li nbaghtu fir-rigward ta' l-istess Avviz

t'Enfurzar, meta a tenur ta' l-iskeda tal-Avviz legali 276 tas-sena 2012:

Fil-kaz li jkun hemm aktar minn illegalita waħda fuq l-istess sit fiż-żmien tal- ħruġ tal-avviz biex tieqaf u ta' twettiq, l-ogħla rata għall-iżvilupp illegali li jkun twettaq wara d-dħul fis-seħħ ta' dawn id-dispozizzjonijiet, tiġi imposta.

Fir-realta qed jiġu mposti multipliċita ta' multi għall-istess avvizi ta' twettiq.

Fir-raba' lok, billi l-multa qieghda tigi spezzettata l-intimati ghandhom jgibu

prova li l-ammont globali tal-penali ma jeccedix is-massimu ta' 50,000 euro

impost a tenur ta' l-proviso tar-regolament 3(2) ta' l-Avviz Legali 276/12;

Ghaldaqstant l-esponenti filwaqt li jirriserva li jressaq dawk il-provi u jaghmel

dawk is-sottomissjonijiet kollha lilha permessi fil-ligi titlob bir-rispett lil dina l-

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Onorabbli Qorti joghgobha tichad l-pretenzjonijiet ta' l-Awtorita tal-Ippjanar u

tiddikjara l-istess pretenzjoni infondata u dan salv kull dikjarazzjoni u

provvediment iehor xieraq u opportun.

Bl-ispejjez u l-ingunzjoni in subizzjoni tal-Awtorita` intimata."

Rat ir-Risposta tal-Awtorita` tal-Ippjanar ipprezentata fl-14 ta' Novembru 2019

Illi din l-Onorabbli Qorti hi ezawtorata milli, fi proceduri specjali ta' din ix-

dwar

ta'

Kostituzzjonali/Konvenzjonali msemmija mis-socjetajiet

fil-

paragrafi numerati (3) u erba' (4) (inkluz l-paragrafi "a" sa "d") ta' dan ir-

Punt dan, li s-socjetajiet rikorrenti stess jaghrfu u jirrikonoxxu, tant li

qeghdin jitolbu is-soprasessjoni f'dawn il-proceduri.

soprasessjoni hi, f' kull kaz, manifestament fiergha u nfondata, billi (i) ebda

wahda mis-socjetajiet rikorrenti ma ressqu proceduri Kostituzzjonali, izda

il-kawza

Kostituzzjonali li ghaliha ssir riferenza fir-rikors tal-lum; (ii) f'kull kaz, l-ittra

ufficjali li qed tissemma f'dan ir-rikors, ma tifformax parti mill-mertu ta' dik

il-kawza Kostituzzjonali, mibdija minn haddiehor u mhux mis-socjetajiet

rikorrenti; u (iii) f'kull kaz ukoll, u bla hsara ghal dak kollu li ghadu kif

inghad, kieku biss ghall-grazzja tal-argument, kien hemm tabilhaqq proceduri

kostituzzjonali mibdija mis-socjetajiet rikorrenti, din il-Qorti xorta wahda ma

kien ikollha ebda raguni ghala tissospendi s-smigh ta' dawn il-proceduri billi

dawn il-proceduri isarrfu fir-rimedju ordinarju/mezz xieraq ta' rimedju li

tahseb ghalih il-Ligi tal-Ippjanar biex wiehed jopponi ghal kull talba ghall-

hlas imressqa mill-Awtorita` skont l-Artikolu 100 tal-Kapitolu 552.

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Illi mbaghad, dejjem bla hsara ghall-permess, l-esponenti genwinament

tiskanta kif ir-rikorrenti jaslu jasserixxu li l-Awtorita` ma tat ebda raguni biex

issostni l-pretenzjoni taghha, meta hawn qed nitkellmu dwar hlas ta' daily fine

ta' April 2018, lill-contravener wara l-hrug tal-Avviz ECF 877/08; fejn fl-

istess avviz inghatat twissija cara bl-izvilupp illegali estensiv imwettaq mir-

rikorrenti konsistenti f'"tinda minghajr permess fuq is-saqaf tal-impjant tal-

Ir-rikorrenti mhux talli njoraw bl-aktar mod sfaccat l-

enforcement notice izda addrittura njoraw ukoll il-breach of notice relattiv u,

bl-aktar mod illegali u abbuziv, baqghu jippersistu bl-illegalita' minnhom

imwettqa.

Is-socjetajiet rikorrenti gew mgharrfa wkoll bid-daily fine imposta

fuqhom ghal kull jum li fih tippersistit l-illegalita`, izda minkejja kull twissija

li nghatat, huma baqghu – kif ghadu sal-lum - jwebbsu rashom u jippersistu

fl-izvilupp manifestament illegali mwettaq minnhom.

Ghalhekk ir-rikorrenti

jridu jkunu altru tabilhaqq azzardati biex jigu issa u jghidu li ma jafux dwar

x'hiex, jew li ma nghatat ebda raguni dwar x'hiex, qed jintalab il-hlas mill-

Hawn rilevanti ukoll li jinghad li s-socjetajiet rikorrenti qatt ma kkontestaw l-

bil-proceduri opportuni ta' appell li tahseb ghalihom il-Ligi tal-Ippjanar, u

allura r-rikorrent illum gew li ssokkombew u accettaw l-ordnijiet hemmhekk

kontenuti, u gew li rrikonoxxew u accettaw li qieghdin fi stat ta' illegalita`

Min b'ghemilu, bhal fil-kaz tar-rikorrenti, juri attitudni ta' sfida u

prepotenza lejn il-Ligi, m'ghandu qatt jigi kkawtelat, f'dan l-ghemil tieghu,

Anzi ghemil bhal dan ghandu jigi ccensurat mill-Qorti bl-

L-ahhar zewg oggezzjonijiet imressqa mir-rikorrenti fil-paragrafi numerati

sitta (6) u sebgha (7) tar-rikors taghhom, huma daqstant iehor fiergha u

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Anzi jekk xejn dawn l-oggezzjonijiet ikomplu juru l-attitudni ta' sfida

lejn il-ligi li dejjem urew, u ghadhom sa llum juru, ir-rikorrenti ghaliex kull

multa mposta mill-Awtorita` tghodd ghal perjodu differenti li fih is-socjetajiet

rikorrenti baqghu ghaddejjin bl-illegalita` minnhom mwettqa, kif fil-fatt

ghadhom hekk ghaddejjin sal-lum.

L-unika raguni ghala l-multi gornaljieri ma

waqfux jiddekorru, hi propju ghaliex ir-rikorrenti baqghu, u ghadhom sa llum,

iwebbsu rashom u jippersistu bil-ksur tal-Ligi.

Finalment, kif ser jintwera bic-car mill-Awtorita` waqt is-smiegh u t-

trattazzjoni ta' dan il-kaz, l-ammont mitlub mill-Awtorita` permezz tal-ittra

ufficjali mertu ta' dawn il-proceduri nhadem korrettement u skont il-Ligi.

ghalhekk, l-oggezzjonijiet finali tar-rikorrenti ma fihom ebda siwi wkoll

l-ammont mitlub mill-Awtorita` jirrifletti precizament il-penali

gjornaljera, imposta a tenur ir-regolament 3 tal-Avviz Legali 276 tal-2012, li

akkumulat tul il-perjodi msemmija fl-istess ittra ufficjali, u dan wara li r-

rikorrenti mhux biss injoraw l-ordni fl-Avviz ta' twettiq, izda sahhansitra

agixxiet bi ksur ulterjuri tal-istess enfocement notice billi wettqet zvilupp

illegali ulterjuri fuq is-sit in kwistjoni.

Hadd ma jista jippretendi li jitla 'l fuq

mill-ligi,

jikkometti

tieghu u

sahansitra jzid fl-izvilupp illegali mwettaq minnu (li ghadu ezistenti sa llum) u

minn bazi legali, biex ingustament jipprova jevita li jhallas il-penali li l-Ligi

timpani bhala sanzjoni fuq min, bhal fil-kaz tar-rikorrenti, jagixxi bi ksur

manifest tal-Ligi tal-Ippjanar.

Illi ghar-ragunijiet premessi, it-talba tar-rikorrenti sabiex il-Qorti tiddikjara t-

kontra l-istess rikorrenti."

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Rat id-digriet taghha tas-27 ta' Novembru 2019 fejn ordnat lir-rikorrenti sabiex

tressaq fl-atti kopja legali tal-atti gudizzjarji msemmija fir-rikors promotur

Rat in-nota tar-rikorrenti tat-2 ta' Marzu 2020 fejn giet annessa kopja mhux

legali tal-atti tar-Rikors Numru 24/19 fl-ismijiet Polidano Brothers Limited vs

Rat illi fil-verbal tal-udjenza tat-3 ta' Marzu 2020, l-abbli difensur tar-rikorrenti

ddikjara illi ghalkemm ir-rikorrenti mhumiex parti fil-proceduri kostituzzjonali

Rikors Numru 24/19, il-mertu ta' dawk il-proceduri jolqot is-sostanza tat-talba

maghmula mill-Awtorita` tal-Ippjanar fl-ittra ufficjali bin-Numru 1962/19 mertu

tal-proceduri odjerni;

Semghet is-sottomissjonijiet tad-difensuri tal-partijiet waqt l-udjenza tat-2 ta'

Novembru 2020 dwar il-pregudizzjali sollevata mir-rikorrenti fit-tielet paragrafu

Rat illi l-abbli difensur tal-Awtorita` intimata, fl-istess seduta tat-2 ta' Novembru

2020 iddikjarat illi l-istess Awtorita` qieghda tirrimetti ruhha ghad-decizjoni tal-

Qorti dwar it-talba ghal soprasessjoni minghajr pregudizzju izda, ghall-

kontestazzjoni tal-Awtorita` intimata tat-talba f'dawn il-proceduri u fil-proceduri

kostituzzjonali msemmija mir-rikorrenti;

Rat illi r-Rikors gie mholli ghal-lum sabiex jinghata provvediment dwar it-talba

tar-rikorrenti biex dawn il-proceduri jistennew l-ezitu tal-proceduri tar-Rikors

Numru 24/19, fuq imsemmija;

Ikkunsidrat;

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Illi fit-tielet paragrafu tar-Rikors promotur, ir-rikorrenti jikkontendu illi qabel l-

Awtorita` tal-Ippjanar tista' tesegwixxi jew tipprocedi bil-pretensjonijiet taghha

kif imressqin permezz tal-ittra ufficjali bin-Numru 1962/2019, ghandu jigi deciz

definittivament jekk il-ligi li fuqha qed tibbaza dik il-pretensjoni, hijiex valida

Ir-rikorrenti jsostnu, fl-istess paragrafu tar-Rikors promotur, illi l-

Artikolu 100 tal-Kap.

552 li fuqha tinsab imsejsa l-pretensjoni tal-Awtorita`

intimata fl-ittra ufficjali Numru 1962/2019 mertu tal-proceduri odjerni, huma

lezivi ghad-drittijiet

Kostituzzjoni ta' Malta u dan billi inter alia:-

il-multi reklamati huma multi ta' natura kriminali li ma gewx inflitti minn

Qorti kif trid l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta;

jinsabu ghaddejjin ukoll proceduri kriminali rigward l-istess allegat ksur li ta

lok ghall-multa pretiza mill-Awtorita` intimata, mertu ta' dawn il-proceduri,

u dan bi vjolazzjoni tal-principju ta' ne bis in idem.

Ir-rikorrenti jsostnu ulterjorment illi l-multa pretiza fl-ittra ufficjali Numru

1962/2019, mertu tal-proceduri odjerni, kif ukoll multi ohrajn li nhargu mill-

Awtorita` intimata kontra l-istess rikorrenti, qeghdin jigu imposti bi vjolazzjoni

wkoll tad-drittijiet fondamentali taghhom ghal smigh xieraq kif protett mill-

Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja

ghad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fondamentali1, u dan billi, fost ohrajn:-

il-multi qed jigu imposti mill-Awtorita` intimata fuq mera allegazzjoni mhux

affermata minn qorti u dan bi ksur tal-presunzjoni tal-innocenza,

- qed jigu impost pieni ta' natura kriminali fuq hrug ta' avviz ta' enfurzar

(Avvizi biex Tieqaf u

ta' Twettiq) minghajr

ir-rikorrenti nghataw

opportunita` li jressqu l-kontestazzjoni taghhom quddiem qorti indipendenti.

1 "Il-Konvenzjoni".

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Ir-rikorrenti jaghmlu referenza ghall-proceduri li jinsabu pendenti quddiem il-

Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-ismijiet Polidano Brothers Limited vs l-

Awtorita` tal-Ippjanar u l-Avukat Generali [Rikors Numru 24/19] u jsostnu

illi dawn il-pregudizzjali jinsabu dibattuti proprju bhala l-mertu ta' dawk il-

Ikkunsidrat;

Il-Qorti ezaminat bir-reqqa ir-Rikors bin-numru 24/19 li tressaq quddiem il-

Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-gurisdizzjoni kostituzzjonali taghha u tosserva illi

ewlieni jkun li qeghdin jigu imposti mill-Awtorita` intimata, multiplicita` ta'

multi ghall-istess avvizi biex Tieqaf u ta' Twettiq bis-sahha tal-Artikolu 100 tal-

Ir-rikorrenti f'dawk il-proceduri jikkontendu li dawn il-multi qed jigu

imposti bi ksur tad-dritt ghal smigh xieraq kif protett mill-Artikolu 39 tal-

Kostituzzjoni u tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni.

Dan l-allegat ksur jikkonsisti,

skont ir-rikorrenti f'dawk il-proceduri, fis-segwenti:-

il-multi qed jigu imposti mill-Awtorita` intimata fuq mera allegazzjoni mhux

affermata minn qorti u dan bi ksur tal-presunzjoni tal-innocenza,

- qed jigu imposti iktar minn multa wahda ghall-istess ksur;

jinsabu ghaddejjin proceduri kriminali quddiem il-Qorti tal-Magistrati

Polidano li gie mharrek fil-kapacita` tieghu bhala "direttur ghan-nom u in

rapprezentanza tas-socjeta` Polidano Brothers Limited" u dan rigward l-

istess allegat ksur li ta lok ghall-multi, u dan bi vjolazzjoni tal-principju ta'

- qed jigu imposti pieni ta' natura kriminali fuq hrug ta' avviz ta' enfurzar

(Avvizi biex Tieqaf u

ta' Twettiq) minghajr

ir-rikorrenti nghataw

opportunita` li jressqu l-kontestazzjoni taghhom quddiem qorti indipendenti.

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Il-Qorti ma taqbilx mar-rikorrenti fejn fir-Rikors promotur huma jsostnu li bhala

rizultat tal-proceduri kostituzzjonali minnhom imsemmija (Rikors Numru 24/19)

ser jigi deciz "jekk il-ligi fuq liema qieghda tistrieh, huwiex validu jew le."

ezami tar-Rikors promotur Numru 24/19, jirrizulta illi f'dawk il-proceduri

m'huwiex qed jigi kontestat il-validita` ut sic tal-legislazzjoni promulgata bl-

Avviz Legali 276 tal-2012 specifikatament l-Artikolu 100 tal-Kap.

evidentement, il-litis contestatio hi jekk dik il-ligi timpingix negattivament fuq

id-drittijiet fondamentali tar-rikorrent f'dawk il-proceduri.

Il-Qorti fehmet illi l-mira tar-rikorrenti Polidano Brothers Limited fir-Rikors

24/19 hija in essenza diretta ghall-otteniment ta' dikjarazzjoni illi l-Artikolu 100

tal-Kap.

ghaliex b'mod generali, il-ligi timponi multi li minhabba l-entita` sostanzjali

taghhom huma ta' natura kriminali, liema multi qeghdin jigu imposti bi ksur tal-

presunzjoni tal-innocenza u bi ksur ukoll tad-dritt ghal access ghal qorti

L-istess socjeta` rikorrenti tikkontendi ulterjorment illi l-fatt li Carmelo Myers,

direttur tas-socjeta` rikorrenti Polidano Brothers Limited, gie mharrek biex

iwiegeb ghal akkuzi kriminali msejsa fuq l-istess ksur li ta lok ghall-multi

imposti bis-sahha tal-Artikolu 100 tal-Kap.

552, iwassal ghal lezjoni wkoll tal-

principju ne bis in idem, sancit fl-Artikolu 39(9) tal-Kostituzzjoni.

Ikkunsidrat;

Ir-rikorrenti qeghdin jitolbu l-waqfien tal-proceduri mibdija minnhom stess a

tenur tal-Artikolu 100(7) tal-Kap.

Bis-sahha ta' din id-dispozizzjoni legali,

id-debitur tad-dejn dovut lill-Awtorita` tal-Ippjanar b'titolu ezekuttiv ottenut bil-

procedura prospettata fl-Artikolu 100(6) tal-Kap.

552, jinghata d-dritt li jopponi

Illum, 25 ta' Novembru 2020

ghat-talba ghall-hlas ta' dak id-dejn b'rikors fejn jitlob lill-Qorti tiddikjara l-

pretensjoni bhala wahda infondata.

Illi f'sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fid-9 ta' Dicembru

20152, intqal hekk in propositu ta' talba ghal soprasessjoni:-

"… huwa accettat li s-soprasessjoni tista' b'mod eċċezzjonali tingħata meta tali smigh fl-istess waqt ta' żewġ kawżi ma jkunx jista' jsir, iżda, billi hija eċċezzjoni għar-regola ġenerali li kull kawża għandha tinstama' sakemm tiġi maqtugħa, trid tingħata dejjem taħt kundizzjonijiet li għandhom ikunu serji biżżejjed biex dan isir.

Kemm hu hekk, ingħad saħansitra f'sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali, li l-eċċezzjoni tas-soprasessjoni fis-sens li l-Qorti għandha tieqaf milli tkompli tisma' kawża bħala tali, fis-sistema proċedurali tagħna, mhijiex kontemplata għaliex l-eċċezzjoni li l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili jikkontempla hija l-eċċezzjoni magħrufa bħala lis alibi pendens u din l-eċċezzjoni tipprospetta neċessarjament li jkun hemm żewġ kawżi għaddejjin fl-istess waqt pendenti quddiem il-qrati li jkollhom l-istess mertu."

Fl-ordinament guridiku taghna, is-soprasessjoni titqies bhala provvediment - ta'

natura interlokutorju - li taghti l-Qorti fid-diskrezzjoni taghha jekk tintwera

raguni tajba biex tilqa' t-talba ghal soprasessjoni.

In tema tar-ragunijiet li

jiggustifikaw is-soprasessjoni, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-sentenza taghha

hekk:-

"Ghal bosta snin, il-Qrati taghna sabu li t-twaqqif ta` smigh ta` kawza biex tistenna l-ezitu ta` kawza ohra li diga` tressqet jew sakemm titressaq wahda fuq punt eccezzjonali huwa rakkomandat biss fil-kaz meta jkun hemm lok ghas- soluzzjoni ta` xi punt li minnu ta` bilfors tiddependi l-kawza li sejra titwaqqaf (P.A. 12.4.1962 fil-kawza fl-ismijiet Azzopardi et vs Critien pro et (Kollez.

Vol: XLVI.ii.591) u App.

3 Deciza 11 ta' Dicembru 2003.

Emfasi ta' din il-Qorti.

4 Sottolinejar ta' din il-Qorti.

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Ikkunsidrat;

Fil-kaz li ghandha quddiemha l-Qorti, is-socjetajiet Monte Kristo Hughes

qeghdin jikkontestaw permezz tal-procedura prospettata mill-Artikolu 100(7) tal-

Kap. 552, it-talba tal-Awtorita` intimata ghall-hlas tal-multa fis-somma ta'

€12,640 maghmula permezz tal-ittra ufficjali bin-numru 1962/2019.

izda, illi din il-legislazzjoni, introdotta bis-sahha tal-Avviz Legali 276 tal-2012,

tilledi d-drittijiet fondamentali taghhom ghad-diversi ragunijiet imsemmijin fir-

Rikors promotur, ewlenija fosthom il-kontenzjoni li din il-multa hija kriminali

fin-natura taghha u illi oltre ghall-multa, jinsabu pendenti proceduri kriminali

ghall-istess ksur li ta lok ghall-istess multa.

Dawn ir-ragunijiet huma identici

ghar-ragunijiet elenkati fir-Rikors Numru 24/19 fl-ismijiet Polidano Brothers

Limited vs L-Awtorita` tal-Ippjanar et.

Il-Qorti minnufih tosserva illi ma taqbilx illi ezitu favorevoli tal-proceduri Rikors

Numru 24/19 fejn tigi dikjarata lezjoni tad-drittijiet fondamentali ta' Polidano

Brothers Limited, jista' jincidi fuq id-decizjoni eventwali f'dawn il-proceduri

mhuwiex il-validita` tal-legislazzjoni li holqot il-multa kontestata f'dawn il-

proceduri, li tinsab fil-mira tal-proceduri Rikors Numru 24/19.

Minflok, dawk il-

proceduri jikkoncernaw allegat lezjoni tad-drittijiet fondamentali tas-socjeta`

Polidano Brothers Limited minhabba li l-istess sitt avvizi ta' twettiq li nhargu fil-

konfront tal-istess Polidano Brothers Limited, taw lok ghal serje ta' multi li l-hlas

taghhom gie reklamat mill-Awtorita` intimata permezz ta' diversi ittri gudizzjarji

lkoll elenkati espressament fl-istess Rikors Numru 24/19.

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Minn ezami tar-Rikors Numru 24/19, ma jirrizultax illi l-avviz ta' twettiq li

ghalih jirreferi l-ittra gudizzjarja Numru 1962/2019 (mertu tal-proceduri odjerni)

jew il-multa reklamata f'din l-istess ittra gudizzjarja, jinsabu fil-mira tal-

imsemmija proceduri kostituzzjonali.

Ma jirrizultax lanqas li jinsabu ghaddejjin

fil-konfront ta' xi direttur jew rapprezentant tas-socjetajiet rikorrenti fil-proceduri

odjerni, xi proceduri kriminali fuq akkuzi naxxenti mill-istess avviz ta' twettiq

mertu tal-proceduri odjerni, u dan sabiex isostni l-kontenzjoni tar-rikorrenti

imsejsa fuq il-princiju ta' ne bis in idem.

Jigi osservat ukoll illi r-rikorrenti fil-proceduri odjerni quddiem din il-Qorti,

m'humiex parti fil-proceduri kostituzzjonali mibdijin minn Polidano Brothers

Dan ifisser illi anke f'kaz li f'dawk il-

proceduri kostituzzjonali, kellha tigi riskontrata lezjoni tad-drittijiet fondamentali

ta' Polidano Brothers Limited, din id-dikjarazzjoni ma tista' qatt tiswa bhala

dikjarazzjoni ta' lezjoni tad-drittijiet ta' persuna ohra wisq inqas persuna ohra

mhux parti f'dawk il-proceduri - inkluz ghalhekk is-socjetajiet rikorrenti f'dawn

il-proceduri.

Dan ghaliex id-dikjarazzjoni ta' lezjoni ta' dritt fondamentali ta'

persuna bhala effett tal-applikazzjoni ta' legislazzjoni partikolari ghal dik il-

persuna, ghandha effett biss inter pares.

Kemm hu hekk, anke fil-kawzi fejn il-

qrati jew jiddikjaraw bla effett l-applikazzjoni ta` xi dispozizzjoni legali ghall-

fattispeci tal-kaz li kellhom quddiemhom, dik id-dikjarazzjoni jaghmel stat biss

fil-konfront tal-partijiet f`dawk il-kawzi, u mhux erga omnes.

Fis-sentenza taghha tal-11 ta` Novembru 2011 fil-kawza John Tedesco Triccas vs Il-

Provincjal Reverendu Alfred Clinch noe et, il-Qorti Kostituzzjonali ttrattat

propju dan il-punt u qalet hekk:-

Safejn l-attur u l-Avukat Generali qeghdin jilmentaw ghax l-ewwel qorti qalet illi s-sentenzi li qalu li dispozizzjoni tal-ligi tikser dritt fondamentali jaghmlu dik id-dispozizzjoni nulla erga omnes, dan l-aggravju huwa gustifikat.

Tassew illi dawk is-sentenzi ghandhom lauctoritas rerum similiter iudicatarum, izda ghalihom ukoll ighodd dak li jghid l-art.

237 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni

Illum, 25 ta' Novembru 2020

u Procedura Civili, illi "s-sentenza ma tista' tkun qatt ta' hsara ghal min, la huwa nnifsu u lanqas bil-mezz tal-awturi jew ta' rapprezentant legittimu tieghu, ma jkunx parti fil-kawza maqtugha b'dik is-sentenza".

6 tal- Kostituzzjoni jghid illi jekk xi ligi ohra tkun inkonsistenti mal-Kostituzzjoni, il- Kostituzzjoni ghandha tkun inkonsistenti, tkun bla effett, u meta l-art.

3 (2) tal-Kap.

319 jghid illi l-ligi ordinarja ghandha, sa fejn tkun inkonsistenti mal-Konvenzjoni Ewropeja, ukoll tkun bla effett, dan ifisser illi dik il-ligi inkonsistenti ghandha tkun bla effett ghall-ghanijiet tal-kawza li fiha dik l-inkonsistenza tkun dikjarata izda tibqa' fis- sehh ghal ghanijiet ohra sakemm ma tigix imhassra b'ligi ohra jew taht l-art.

242(2) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili."

Kif gia` stabbilit, m'hijiex il-validita` ut sic tal-legislazzjoni introdotta bl-Avviz

Legali 276 tal-2012 li qeghda tigi kontestata bir-Rikors 24/19, izda l-ksur tad-

dritt ghal smigh xieraq ta' Polidano Brothers Limited bl-imposizzjoni tal-

multi mertu tal-ittri ufficjali elenkati fir-Rikors u dan fl-isfond tal-

koezistenza ta' ghadd ta' fatturi ohrajn ukoll elenkati fl-istess Rikors.

ifisser illi kwalunkwe dikjarazzjoni li b'ezitu tal-proceduri kostituzzjonali

mibdijin bir-Rikors Numru 24/19, tkun favorevoli ghall-pozizzjoni tar-rikorrent

fl-istess proceduri, torbot biss lill-partijiet f'dik il-kawza u ma jolqotx

awtomatikament il-pozizzjoni ta' terzi persuni fil-mira tal-istess legislazzjoni.

Ghalhekk l-istharrig li trid taghmel il-Prim'Awla tal-Qorti Civili tal-lanjanzi tar-

rikorrenti f'dawk il-proceduri kostituzzjali, ser issir biss fil-kuntest tal-fattispeci

tal-kaz li ghandha quddiemha u mhux ser jiswa ghall-fattispeci ta' ebda kaz

iehor, inkluz dak li ghandha quddiemha din il-Qorti llum.

Il-Qorti hija tal-fehma illi bejn iz-zewg proceduri separati, oltre li dawn gew

istitwiti minn persuni differenti ghad fil-konfront tal-istess Awtorita` intimata,

ma hemm ebda rabta jew dipendenza bejn il-kawzali tat-talbiet rispettivi ghall-

Tqis illi ma jirrizultax sodisfacjentement kif il-mertu tal-kontestazzjoni tar-

rikorrenti Polidano Brothers Limited fil-proceduri kostituzzjonali, jista' jincidi

fuq il-fondatezza o meno tat-talba ghall-hlas tal-multi reklamati mir-rikorrenti

f'dawn il-proceduri ghaliex id-dikjarazzjoni li l-legislazzjoni in dizamina tilledi

d-dritt fondamentali ta' smigh xieraq ta' Polidano Brothers Limited fic-cikostanzi

Illum, 25 ta' Novembru 2020

tal-kaz taghha, ma tista' qatt tolqot is-siwi tal-imposizzjoni tal-multa li l-hlas

taghha qed tigi reklamata mill-Awtorita` intimata - ghad bis-sahha tal-istess

legislazzjoni - galadarba ma jkun qed jigi riskontrat l-ebda lezjoni ta' dritt

fondamentali tar-rikorrenti fil-proceduri odjerni quddiem din il-Qorti.

B'zieda ma' dan, jigi osservat illi ma ntweriex kif il-proceduri kriminali li

jissemmew fir-Rikors promotur tal-proceduri odjerni, huma l-istess proceduri

kriminali li jissemmew fir-Rikors 24/19 li ttiehdu kontra Carmel Myers jew li

tezisti xi rabta bejn dawk il-proceduri kriminali u l-avviz ta' Twettiq u l-multa

reklamata mill-Awtorita` intimata mertu tal-proceduri odjerni, u lanqas intwera

sodisfacjentement kif l-imposizzjoni ta' din l-istess multa tista' tkun kolpita mill-

proceduri kriminali li saret referenza ghalihom fir-Rikors 24/19.

Finalment, kwantu l-allegazzjoni illi gew imposti multiplicita` ta' multi ghall-

istess avvizi ta' twettiq, il-Qorti tqis li ghalkemm din il-kwistjoni giet sollevata

wkoll proprju f'dawn il-proceduri odjerni fejn fis-sitt paragrafu tar-Rikors

promotur, ir-rikorrenti jikkontendu illi gew ipprezentati ittri ufficjali ohrajn mill-

Awtorita` intimata fir-rigward tal-istess Avviz ta' Enfurzar, din hija kwistjoni ta'

fatt li hija facilment determinabbli u mhux wahda li ghandha bil-fors tigi

mistharrga u determinata fil-proceduri kostituzzjonali li r-rikorrenti jaghmlu

Konsegwentement, ghar-rizoluzzjoni taghha, mhux mehtieg

li din il-Qorti tistenna l-ezitu tal-proceduri kostituzzjonali surriferiti.

Ikkunsidrat;

B'applikazzjoni ghall-fattispecje ta' dan il-kaz, tal-insenjament in materja fuq

citat, huwa evidenti illi ma jezistix l-element ta' dipendenza jew talanqas il-

potenzjalita` ta' dipendenza bejn iz-zewg proceduri in dizamina billi l-ezitu ta'

din il-procedura dwar il-fondatezza o meno tal-pretensjoni ghall-hlas tal-multa

ta' €12,640 fil-konfront ta' Monte Kristo Vineyards Limited, Monte Kristo

Illum, 25 ta' Novembru 2020

numru ECF 877/08, ma jiddependix mid-determinazzjoni dwar jekk il-jedd ghal

smigh xieraq ta' Polidano Brothers Limited giex vjolat jew le.

Il-Qorti tqis illi ghall-kaz odjern huwa relevanti dak li kellha xi tghid il-Qorti fis-

sentenza taghha fl-ismijiet Integrated Capabilities (Malta) Limited et vs

"Fl-isfond ta` dawn id-disposizzjonijiet appena citati, fil-provvediment li tat fit-3 ta` April 2014 fil-kawza "Sylvana Borg Sciberras vs Noel Borg Sciberras et" din il-Qorti qalet hekk :-

"Illi l-Qrati taghna ammettew is-soprasessjoni ta` kawza jew ta` procediment meta soprasessjoni tkun spedjenti.

L-ispedjenza ma tistax tkun mera possibilita` … Illi fis-sentenza taghha tal-5 ta` Ottubru 1981 fil-kawza "Vella Friggieri vs Vancell et noe", il-Qorti tal-Appell qalet hekk : "Is-soprasessjoni hemm lok ghaliha meta l-ezitu tal-kawza li tigi soprasseduta jkun jiddependi jew almenu jkun jista` jiddependi mill-ezitu ta` kawza ohra, u ghalhekk ma jistax ikun hemm lok ghas-soprasessjoni jekk ma tezistix din id-dipendenza jew almenu l-potenzjalita` ta` din id-dipendenza"… Illi din il-Qorti tabbraccja l- principju li ssoprasessjoni huwa rimedju straordinarju li ghandu jigi applikat biss fejn ikun necessarju fl-interess tal-ahjar amministrazzjoni tal-gustizzja (Kollez Vol XLI.I.507 ; u Qorti Kostituzzjonali – "Cuschieri vs Onor Prim` Ministru" – 12 ta` Awissu 1994).

Illi provvediment dwar soprasessjoni huwa mholli ghal kollox fid-diskrezzjoni tal-Qorti."6 [enfasi ta' din il-Qorti]

Mizmum ferm dak premess, galadarba l-provvediment tas-soprasessjoni jitqies

bhala mizura straordinarja ghaliex jissospendi s-smigh ta' kawza meta n-norma

hija, kif inghad, li kawża li tinbeda ghandha tinstema' sa ma tinqata', il-Qorti tqis

illi f'dan il-kaz iz-zewg kawzi mhumiex interdipendenti kif tehtieg il-

gurisprudenza in materja u ma jikkonkorrux l-elementi mehtiega sabiex tigi

akkolta talba ghas-soprasessjoni.

5 Deciza 31 ta' Ottubru 2016.

6 Sottolinejar ta' din il-Qorti.

Illum, 25 ta' Novembru 2020

Ghaldaqstant, il-Qorti hija tal-fehma li ma ghandhiex tuza d-diskrezzjoni taghha

biex tordna t-twaqqif ta' din il-proedura u s-soprasessjoni mitluba mir-rikorrenti

odjerni ghaliex kif rajna, ma hemm xejn x'izomm lil dawn il-proceduri odjerni

milli jkomplu jinstemghu waqt li jkun ghadu pendenti r-Rikors 24/19 dwar il-

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti qieghda tichad it-talba tar-rikorrenti fir-

Rikors taghhom tat-8 ta' Ottubru 2019 fejn talbu l-waqfien tal-proceduri

odjerni pendenti l-ezitu tal-proceduri quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Civili

Rikors Numru 24/19, u tordna li jissokta s-smigh ta' dan ir-Rikors.

L-ispejjez ta' dan l-episodju ghandhom ibatuhom ir-rikorrenti.

Illum, 25 ta' Novembru 2020


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 25 ta' Novembru 2020

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fl-24 t'April 2019 li permezz taghha talbet lill-

intimat ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' erbat'elef, erba' mija u erbgha u

ghoxrin Euro u tmienja u ghoxrin cetemzu (€4,424.28) jew somma verjuri li ma

teccedix il-kompetenza ta' dan it-Tribunal, liema somma tirraprezenta flus li gew

depozitati on account fuq il-karta ta' kreditu tal-intimat sabiex tali flus jintuzaw ghal

skopijiet ta' xoghol u liema somma l-intimat qatt ma ta rendikont taghha.

Illi fil-5 ta' Frar 2018, is-Sur Ħal Luqa kien ingaggat bhala Chief Financial

Officer mas-socjeta' originarjament CubitsPay Limited (C84060) u dan

permezz ta' kuntratt ghal zmien definit ghal perjodu ta' sena (vide kuntratt

tal-impjieg hawn anness u mmarkat bhala Dok.

Paġna 1

Illi, sussegwentement, u bi ftehim datat 5 ta' Frar 2018 bejn is-socjeta'

mittenti, is-socjeta CubitsPay Limited u s-Sur Ħal Luqa, l-impjieg tar-

rikorrenti Ħal Luqa gie trasferit lis-socjeta' mittenti Godfox Enterprise

Limited (C 974098) (vide ftehim tal-5 ta' Frar 2018 hawn anness u mmarkat

Illi fil-5 ta' Dicembru 2018, is-Sur Ivan Ħal Luqa ittermina b'mod unilaterali

billi rrifjuta li jmur ghax-xoghol, izda dwar it-terminazzjoni hemm kawza

pendenti quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) rikors numru 20/2019 RM;

Illi, tul l-impjieg tieghu u minhabba r-rwol li kien jokkupa cioe r-rwol ta' Chief

Financial Officer, huwa kellu Revolut Card f'ismu sabiex ikun jista' jhallas

affarijiet relatati mas-socjeta' rikorrenti, b'hekk l-istess socjeta' rikorrenti

trasferit is-somma ta' hamest'elef Euro (€5,000) fuq ir-Revolut Card tal-

Illi l-intimat uza l-ammont ta' erbat'elef, erba' mija u erbgha u ghoxrin Euro

u tmienja u ghoxrin cetemzu (€4,424.28) jew somma verjuri kif ser jigi

ppruvat waqt il-mori ta' din il-kawza, minghajr ma pprovda gustifikazjoni

dwar din in-nefqa;

Illi ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Ghaldaqstant, is-socjeta' attrici talbet lil dan it-Tribunal sabiex jordna, ghar-

ragunijiet hawn fuq premessi u kif ser jigi ppruvat waqt il-kawza, li l-intimat ihallas

tmienja u ghoxrin centezmu (€4,424.28) jew somma verjuri li ma teccedix il-

kompetenza ta' dan it-Tribunal, liema somma tirraprezenta flus dovuti lis-socjeta'

Ra r-risposta tal-konvenut prezentata fil-31 ta' Mejju 2019 li permezz taghha

Illi fl-ewwel lok it-talbiet tas-socjeta' rikorrenti kif dedotti fil-konfront tal-esponenti

ghandhom jigu respinti fit-totalita' taghhom stante illi huma kompletament

infondati fil-fatt u fid-dritt;

Paġna 2

Illi in ogni kaz u minghajr pregudizzju ghal dak suespost, il-mittenti jishaq illi ghall-

kuntrarju ta' dak illi qed jigi allegat mis-socjeta' rikorrenti, l-esponenti dejjem ta

rendikont tal-flus li nghata mill-kumpanija ghal skopijiet ta' xoghol u rrikonoxxa li

huma flus illi jappartjenu lill-kumpanija;

Illi f'dan ir-rigward issir referenza ghall-proceduri li gew intavolati kontra s-socjeta'

rikorrenti nhar it-tletin (30) ta' Jannar 2019 fl-ismijiet Ivan Ħal Luqa vs. Goldfox

Enterprises Limited (Ref: 20/2019) quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) permezz

ta' liema l-esponenti qieghed jitlob lill-kumpanija rikorrenti tersaq ghall-hlas ta'

ammont dovut lilu ghall-bqija taz-zmien miftiehem fil-kuntratt t'impjieg tieghu ai

termini tal-artikolu 36(12) tal-Kap.

452 tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi f'dan ir-rigward il-mittenti jissottolinea illi l-ammont pretiz fil-proceduri sucitati

tnaqqas minn ammont ikbar u dan peress illi, kif il-kumpanija rikorrenti hija ga ben

konsapevoli, l-ammont fil-pussess tieghu gie pacut ma' parti mill-ammont dovut lilu

ai termini tal-Artikolu 1196 et seq. tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta fejn il-ligi tghid

illi tpacija bejn tnejn min-nies li huma debituri lejn xulxin issir ipso iure anke

Illi ghal kull buon fini u sabiex jezimi ruhu minn kull responsabbilta' l-esponenti

qieghed kontestwalment mar-risposta ta' din il-kawza jiddepozita permezz ta'

cedola l-ammont mertu ta' din il-kawza sabiex jigi eventwalment irtirat minn min

jirrizulta illi ghandu dritt ghalihom skond l-ezitu ta' dawn il-proceduri;

Illi in vista tal-premess l-esponenti jitlob bir-rispett illi dan it-Tribunal joggbu

jissoprasjedi l-proceduri odjerni pendenti l-ezitu tal-kawza nru.

20/2019 quddiem il-

Qorti tal-Magistrati (Malta) fl-ismijiet Ivan Ħal Luqa vs. Goldfox Enterprises Ltd;

Illi ghalhekk, it-talbiet tas-socjeta' rikorrenti ghandhom jigu michuda fl-intier

Salv eccezzjonijiet ulterjuri skond kif tippermetti l-Ligi.

Bl-ispejjez kontra s-socjeta' rikorrenti illi minn issa hija ingunta in subizzjoni.

Paġna 3

Ikkunsidra:

Ra illi b'digriet tas-26 ta' Lulju 2019, it-Tribunal cahad it-talba tal-konvenut gha-

Sema' x-xiehda ta' Aloisia Baguley, Matthew Cinena, Dr. Simona Snoussi, u l-

Sema' t-tratazzjoni tal-avukati difensuri tal-partijiet;

Ra li l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Illi l-fatti kif jirrizultaw mill-atti huma s-segwenti:

Illi l-konvenut kien impjegat tas-socjeta' attrici, u bhala tali, s-socjeta' attrici kienet trasferiet somma fuq kont tieghu, liema flus kellhom jaghmlu tajjeb ghal spejjez li hu kien ser jinkorri ghal raguni ta' xoghol.

Paġna 4

Talba Nru: 86/19 CZ – 25/11/2020 Illi l-impjieg tal-konvenut mas-socjeta' attrici ntemm u s-socjeta' attrici ssostni illi fil-kont tal-konvenut ghad hemm is-somma mitluba fil-kawza odjerna, li huma flus tal-kumpanija u li ma ntuzawx mill-konvenut waqt il-qadi ta' dmirijietu; b'hekk is- socjeta' attrici qed titlob lura din is-somma.

Illi l-konvenut iddikjara illi huwa wkoll ghandu pretensjoni kontra s-socjeta' attrici, li mexxiha 'l quddiem permezz ta' kawza bhalissa pendenti quddiem il-Qorti tal- Magistrati (Avviz Numru 20/19), u qal ukoll illi fl-ammont li talab f'dik il-kawza, diga' naqqas minnu l-ammont li qed tippretendi s-socjeta' attrici fil-kawza odjerna, u f'dan ir-rigward ghalhekk il-konvenut ressaq ir-raba' eccezzjoni tieghu billi qal illi l-ammont mitlub fil-kawza odjerna gie pacut mal-ammont dovut lilu.

Ikkunsidra ulterjorment:

Illi ghalhekk jirrizulta lit-Tribunal illi meta l-konvenut naqqas l-ammont mitlub mis- socjeta' attrici f'din il-kawza, mill-ammont ikbar li huwa qed jallega li ghandu jircievi, il-konvenut b'daqshekk irrikonoxxa illi l-ammont mitlub f'din il-kawza ghandu jhallsu, u dan ma jistax jigi interpretat mod iehor.

Il-konvenut innifsu xehed illi l-ammont li kellu jithallas kien madwar sittax-il elf Euro (€16,000), izda dan naqqsu ghal tnax-il elf Euro (€12,000).

Dan ghalhekk ixejjen l-ewwel u t-tieni eccezzjoni tal-konvenut.

Illi jonqos jigi determinat pero' jekk b'dan l-att tal-konvenut f'kawza separata sehhitx verament it-tpacija pretiza mill-konvnenut u msemmija fit-tielet u r-raba' eccezzjoni tieghu.

Illi f'dan ir-rigward it-Tribunal jaghmel referenza ghas-sentenza Maypole Limited vs. Mario Bonnici Stagno Navarra, fejn intqal:

It-tpacija hija regolata bl-artikolu 1196 et sekwitur tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Bhala regola generali huwa provdut li meta tnejn minn nies huma debituri lejn xulxin, issir bejniethom tpacija b'mod li l-krediti rispettivi huma kancellati in toto jew sal-ammont fejn dawn jkun indaqs.

Din it-tpacija topera 'ipso jure' u wkoll minghajr

Paġna 5

Izda l-ligi trid li sabiex tali tpacija issehh jrid jkun hemm zewgt idjun li jkollhom it-tnejn bhala oggett somma ta' flus, jew kwantita' determinata ta' hwejjeg fungibbli ta' l-istess speci, u li jkunu t-tnejn likwidi u li jistghu jintalbu.

L-artikolu 1197 subinciz (2) jkompli jispjega li d-dejn hu likwidu meta hu cert ukoll f'dik li hija kwantita'.

l-ispejjes

Issa fil-kaz in ezami din il-Qorti ma tistax tilqa l-eccezzjoni tal-konvenut billi mill- provi prodotti ma jirrizultawx sodisfatti r-rekwiziti sabiex topera tpacija.

Infatti jidher li hemm kontestazzjoni bejn il-kontendenti fuq l-ezistenza tal-istess kreditu reklamat mill-konvenut.

Il-konvenut jsostni li huwa kellu jiehu biss hsieb is-'service' tal-van u dawk fil-magna, konsegwentement hu jghid li l-ispejjes li huwa inkorra ghand it-tellar u spray painting mhux koperti bil-ftehim li kien hemm mas-sidien tal-van u cioe is-socjeta' attrici u ghalhekk ghandu jigi rimborsat bihom.

L-atturi isostnu xort ohra billi jghidu li huma taw il-van lill-konvenut biex jinqeda fix-xoghol ta' distribuzzjoni tal-hobz u filwaqt li huma kellhom ihallsu biss il-licenzja u l-insurance, il-konvenut kellu jiehu hsieb l-ispejjes l-ohra kollha.

Il-kreditu ghalhekk ma jistax jinghad li kien wiehed cert jew dovut.

Illi l-kaz odjern, ghalkemm jipprezentaw ruhhom servizzi ta' natura ghal kollox differenti mill-kaz appena citat, jezistu pero' l-istess elementi legali li jistghu jistruwixxu ahjar ir-rizoluzzjoni ta' din il-vertenza.

Dan fis-sens illi bhal fil-kaz citat, is-somma mitluba mill-konvenut fil-proceduri quddiem il-Qorti tal-Magistrati hija ghal kollox kontestata; hija kontestata tant illi s-socjeta' konvenuta f'dawk il- proceduri sahansitra ressqet kontro-talba u qed tippretendi li ghandha tithallas hi u mhux l-attur f'dawk il-proceduri.

Illi ghalhekk ma jistax verament jinghad illi l-ammont li qed jintalab mill-konvenut fil-Qorti tal-Magistrati huwa fil-mument verament likwidu u dovut, u ghalhekk dan l- element essenzjali ghall-ezistenza tat-tpacija ma jezistix.

Il-konvenut seta' liberament inaqqas l-ammont mitlub fil-kawza odjerna mill-ammont li qed jtlob hu fil-kawza l-ohra, izda mhux b'forma ta' tpacija kif trid il-ligi.

Illi ghaldaqstant lit-Tribunal jirrizultalu illi anke l-eccezzjonijiet li nghataw mill- konvenut rigwardanti l-proceduri quddiem il-Qorti tal-Magistrati u t-tpacija, ghandhom jincahdu.

Paġna 6

Talba Nru: 86/19 CZ – 25/11/2020 Ghaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi billi filwaqt li jichad l-eccezzjonijiet tal- konvenut, jilqa' t-talbiet tas-socjeta' attrici u jordna lill-konvenut ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' erbat'elef, erba' mija u erbgha u ghoxrin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€4,424.28), bl-imghax mid-data tal-prezentata tal-kawza odjerna sal-hlas effettiv.

L-ispejjez ta' din il-kawza ghandhom jithallsu mill- konvenut.

Paġna 7

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-25 ta' Novembru, 2020

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Dan huwa appell magħmul mir-rikorrenti, hawnhekk l-appellant, Ashraf

Miah (Passaport Bangladeshi Numru BQ 0232211), mid-deċiżjoni mogħtija

mill-Bord tal-Appelli dwar l-Immigrazzjoni (minn issa 'l quddiem "il-Bord"), fis-

27 ta' Novembru, 2019 (minn issa 'l quddiem "id-deċiżjoni appellata"), li

permezz tagħha l-Bord iddeċieda illi,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Ir-rikorrent beda proċeduri quddiem

il-Bord tal-Appell dwar

Immigrazzjoni wara li fis-7 ta' Mejju, 2019 huwa ġie infurmat mill-intimata,

hawnhekk l-appellata, The Central Visa Unit li l-applikazzjoni tiegħu għal visa

tat-tip 'National D' ġiet rifjutata.

Ir-rikorrent kien applika għal din il-visa mal-

Ambaxxata Maltija fi Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta).

Ir-raġuni li ngħata r-rikorrent għal dan ir-rifjut

kienet li l-informazzjoni u l-ġustifikazzjonijiet mogħtija minnu, ma kinux ta' min

Ir-rikorrent kien ressaq applikazzjoni quddiem The Central Visa Unit

sabiex jingħata visa tat-tip 'National D' għal perijodu ta' 91 ġurnata, għaliex

huwa kellu l-ħsieb li jivvjaġġa lejn Malta għal skopijiet ta' impjieg.

applikazzjoni saret fis-26 ta' April, 2019, u l-perijodu meta r-rikorrent kien qed

jippjana li jkun Malta kien bejn it-28 ta' Mejju, 2019 u s-26 ta' Awwissu, 2019.

Ir-rikorrent, li hu mill-Bangladesh, issottometta għadd ta' dokumenti u

informazzjoni, inkluż kopja tal-ittra li permezz tagħha huwa kien ġie infurmat li

kien ser jingħata impjieg mal-kumpannija AX Construction Limited bħala

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 12

jorbot fuqhom.

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Fis-7 ta' Mejju 2019, ir-rikorrent ġie infurmat li l-applikazzjoni tiegħu

għal visa kienet qiegħda tiġi rifjutata, u li huwa kellu jedd jintavola appell minn

din id-deċiżjoni quddiem il-Bord tal-Appell dwar l-Immigrazzjoni.

fil-fatt intavola l-appell tiegħu fit-28 ta' Mejju, 2019, fejn saħaq li

applikazzjoni tiegħu ma kellhiex tiġi rifjutata għar-raġuni mogħtija mill-

diġà kellu single-work permit biex ikun jista' jaħdem f'Malta, kif ukoll permess

biex ikun jista' jgħix hawn Malta.

Fir-rikors tal-appell tiegħu, ir-rikorrent saħaq

li l-permess ta' residenza maħruġ minn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jagħti

lill-applikant il-jedd li jidħol fiż-Żona Schengen, kif ukoll il-jedd li jidħol fl-Istat

Membru minn fejn jkun ħareġ dak il-permess.

Kompla jgħid li m'hemm l-ebda

raġuni għar-rifjut tal-ħruġ ta' tali visa wara li kien inħariġlu minn Identity Malta

single-work permit taħt id-dispożizzjonijiet tas-Single Application Procedure for

Ir-rikorrent spjega li l-ħsieb tiegħu kien li jivvjaġġa lejn Malta sabiex

ikun jista' jaħdem mal-kumpannija AX Construction Limited skont kuntratt ta'

impjieg li huwa kien iffirma, u kellu anki kuntratt ta' kera fir-rigward tal-fond

numru 20, Triq Santa Marija, Bubaqra, Iż-Żurrieq, għal perijodu ta' sena.

spjega li huwa kellu fil-pussess tiegħu ċertifikat ta' kondotta tajba maħruġ mill-

Pulizija fil-Bangladesh, kopja ta' statement tal-kont bankarju tiegħu, ittra ta'

rakkomandazzjoni, ċertifikat mediku, ittra li tikkonferma li r-rikorrent kien ser

jingħata impjieg mal-kumpannija AX Construction Limited, kopja taċ-ċertifikat

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

tat-twelid u kopji ta' ċertifikati akkademiċi, dikjarazzjoni dwar il-qagħda

finanzjarja tiegħu, kif ukoll kopja tal-biljetti tal-ajru li kienu nxtraw mir-

rikorrent sabiex ikun jista' jivvjaġġa lejn Malta.

Il-Qorti tirrileva li bis-saħħa tas-

single-work permit maħruġ lir-rikorrent, jirriżulta li r-rikorrent kien awtorizzat

jivvjaġġa lejn Malta sabiex jibda jaħdem f'pajjiżna, iżda "subject to you fulfilling

Fuq dan id-dokument hemm ukoll

speċifikat li dan id-dokument ma jikkostitwixxix permess ta' impjieg: "This

Permezz tad-deċiżjoni mogħtija fis-27 ta' Novembru, 2019, il-Bord ċaħad

l-appell tar-rikorrenti, wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet:

Id-Deċiżjoni Appellata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

L-appellant ħass ruħu aggravat bid-deċiżjoni tal-Bord, u intavola appell

minnha fis-6 ta' Diċembru, 2019, fejn talab lil din il-Qorti sabiex,

"… jogħġobha tħassar u tannulla in toto d-deċiżjoni mogħtija mill-Bord nhar is-27 ta' Novembru 2019 u tilqa' l-applikazzjoni tiegħu jew tirrimetti l-atti lura lill-Bord u tidderiġi lill-istess Bord sabiex jiddeċiedu l-appell ai termini tal-liġi applikabbli u dana taħt dawk il-provvedimenti li din l-Onorabbli Qorti jidhrilha xierqa u opportuni.

Bl-ispejjeż kollha, inkluż ta' dan l-appell, kontra l-appellat."

L-appellant jgħid li ħass ruħu aggravat bid-deċiżjoni tal-Bord għaliex

proċeduralment il-Bord m'osservax il-liġi meta naqas milli jisma' lill-partijiet u

dan bi ksur tal-artikolu 25A (1)(ċ) tal-Kap.

217 tal-Liġijiet ta' Malta, u dan

wassal għal ksur tal-jedd tiegħu għal smigħ xieraq.

L-appellant jgħid ukoll li l-

Bord applika regolamenti li mhumiex kontemplati fil-liġi speċifika.

F'dan ir-

rigward, l-appellant għamel riferiment għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu

35(1) tal-Att dwar l-Immigrazzjoni, li jispeċifika li l-Ministru jista' jipprojbixxi d-

dħul f'Malta ta' kull persuna li fil-fehma tal-Ministru ma jkollhiex post xieraq

fejn toqgħod f'pajjiżna, u qal li f'dan ir-rigward il-liġi ma titlobx li jkun hemm

bħala evidenza xi ftehim ta' kera jew xi dokument simili f'isem l-applikant, kif

talab il-Bord.

Żied jgħid li l-ġurisprudenza turi li jkun suffiċjenti li tingħata

evidenza ta' akkomodazzjoni xierqa, kif fil-fatt għamel l-appellant fil-każ

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Permezz ta' rikors ulterjuri ppreżentat fl-10 ta' Awwissu, 2020, l-

appellant qal li minkejja li l-artikolu 208 (1) tal-Kap.

12 jgħid li quddiem il-Qorti

fi grad ta' appell m'għandu jinġieb l-ebda xhud li ma jkunx inġieb quddiem

qorti fl-ewwel grad, l-eċċezzjoni għal din ir-regola hija li meta jiġi ppruvat li l-

parti li trid iġġib ix-xhieda ta' dak ix-xhud ma setgħetx iġġib lil dak ix-xhud fl-

ewwel istanza quddiem il-Bord, dak ix-xhud għandu jitħalla jixhed quddiem

qorti fit-tieni grad.

Qal li ladarba l-Bord naqas milli jappunta seduta għas-

smigħ, huwa ma kellux l-opportunità li jressaq kwalunkwe xhieda rilevanti

għall-każ tiegħu, minkejja dak li tgħid il-liġi.

In vista ta' dan, l-appellant talab li

quddiem din il-Qorti tinstema' x-xhieda ta' Mashuk Miah, li huwa l-persuna li

għenu u tah l-assistenza kollha sabiex jikseb il-permessi neċessarji biex ikun

jista' jiġi jaħdem f'Malta, u li kera l-appartament f'ismu u kien qiegħed jagħmel

tajjeb għall-kera f'isem l-appellant.

Ir-risposta tal-appell

Fir-risposta tal-appell tagħha, is-Central Visa Unit qalet li kemm fir-rikors

tal-appell, u anki fir-rikors ulterjuri ppreżentat fl-10 ta' Awwissu 2020, l-

appellant allega li kien hemm ksur tal-jedd tiegħu għal smigħ xieraq, minħabba

li ma nżammitx seduta viva voce quddiem

il-Bord tal-Appelli dwar

Immigrazzjoni.

Żiedet tgħid li sabiex persuna jkollha jedd ta' smigħ xieraq,

m'hemm l-ebda ħtieġa li din tingħata smigħ orali, imma li l-partijiet jingħataw

l-istess opportunità li jippreżentaw il-każ tagħhom, b'kull mezz li jkun, anki bil-

L-appellata qalet ukoll li f'każ li l-appellant xtaq li jippreżenta lil Mashuk

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Miah bħala xhud, dan seta' faċilment intalab jixhed permezz ta' affidavit, xi

ħaġa li ma saritx.

L-appellat qal li mhux minnu li l-appellant ma kienx jaf li mal-

applikazzjoni tiegħu huwa kellu jannetti kopja tal-kuntratt ta' kera, għaliex l-

appellant applika għall-visa permezz tal-aġenzija bl-isem ta' VFS Global, u

ingħata checklist ta' dokumenti li kellu jippreżenta mill-istess aġenzija.

F'din il-

lista, hemm imniżżel li l-appellant kellu jippreżenta kopja ta' kuntratt ta' kera

L-appellata tgħid ukoll li l-appellant mhux korrett meta jgħid li seta'

jippreżenta kopja ta' kuntratt iffirmat minn terza persuna li huwa allega li

kienet qiegħda tagħmel tajjeb għall-kera tiegħu f'Malta.

Żiedet tgħid ukoll li l-

kuntratt ta' kera ppreżentat mill-appellant beda jiddekorri fl-1 ta' Jannar,

2020, filwaqt li l-applikazzjoni għall-visa tiegħu saret f'April tal-2019, filwaqt li

r-rifjut inħareġ f'Mejju tal-2019.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji tal-appellant,

flimkien mas-sottomissjonijiet magħmula mill-appellata fir-risposta tagħha, u

tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-Bord

fid-deċiżjoni

L-ewwel aggravju:

Il-Bord naqas milli jisma' lill-partijiet

L-appellant qiegħed jilmenta li f'dan il-każ huwa ma ngħatax smigħ xieraq

għaliex il-partijiet ma ngħatawx l-opportunità li jagħmlu s-sottomissjonijiet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

tagħhom quddiem il-Bord verbalment, u żied jgħid li huwa xtaq iressaq xhud li

seta' jispjega aħjar is-sitwazzjoni tiegħu u l-pjanijiet tiegħu biex jiġi jaħdem

f'Malta, iżda l-Bord baqa' ma żamm l-ebda seduta fejn fiha jisma' lill-partijiet.

Min-naħa l-oħra l-appellata eċċepiet li f'dan il-każ kull wieħed mill-partijiet

kellu l-opportunità li jagħmel is-sottomissjonijiet tiegħu bil-miktub, u għalhekk

ladarba kull parti kellha l-istess opportunità li tagħmel il-każ tagħha bħall-parti

l-oħra, ma jistax jintqal li xi parti sofriet leżjoni għall-jedd tagħha li jkollha

smigħ xieraq.

Din il-Qorti, kif diġà rrilevat f'każijiet oħra li kienu jinvolvu lill-

appellata, u fejn ġie sollevat l-istess aggravju, tqis li l-fatt li ma tinżamm l-ebda

udjenza quddiem il-Bord hija anomalija.

Huwa minnu li l-artikolu 25A (1)(ċ) tal-

217 jistipula illi:

"Il-Bord ikollu ġurisdizzjoni jisma' u jiddeċiedi appelli jew applikazzjonijiet bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att, jew ta' regolamenti magħmulin taħtu jew bis- saħħa ta' kull liġi oħra."

Din id-dispożizzjoni tal-liġi ma tesiġix li l-Bord għandu jżomm seduta għall-ġbir

tal-provi jew sabiex jisma' lill-partijiet.

Mill-banda l-oħra l-Att dwar Ġustizzja

Amministrattiva (il-Kap.

490) jipprovdi li tribunal amministrattiv, li jinkludi

wkoll lill-Bord skont l-Ewwel Skeda tiegħu, għandu jagħti lil kull parti l-

opportunità li tippreżenta l-każ tagħha "bil-kitba jew bil-fomm jew bit-tnejn",

liema dispożizzjoni tagħti diskrezzjoni lill-Bord dwar il-mod kif għandu jmexxi l-

proċedimenti quddiemu.

Minkejja dan, din il-Qorti tqis li ż-żamma ta' seduta

waħda sabiex almenu il-Bord jevalwa l-komportament u l-kredibbilità tax-

xhieda, tkun miżura li ssaħħaħ idejn il-Bord meta jiġi biex jagħti d-deċiżjoni

tiegħu.

F'dan il-każ jirriżulta li l-appellant xtaq iressaq persuna li kienet qiegħda Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

tassistih fl-applikazzjoni tiegħu sabiex ikun jista' jiġi jaħdem Malta, u li kera

f'ismu l-appartament fejn l-appellant kien sejjer jirrisjedi ladarba jiġi Malta.

Jirriżulta li l-Bord ċaħad l-appell tal-appellant mingħajr ma sema' dan ix-xhud

x'kellu xi jgħid, jew x'kienet ir-raġuni għalfejn ippreżenta kopja ta' kuntratt ta'

kera ffirmat minn terz.

Ovvjament ladarba l-appellant kien għadu ma ġiex

Malta, dan ma setax iffirma l-kuntratt ta' kera huwa stess.

Ta' min jirrileva li

applikazzjonijiet bħal dik tal-appellant isiru minn persuni li jkollhom iħallu

pajjiżhom sabiex ifittxu opportunitajiet aħjar f'pajjiż ieħor, u ħafna drabi dawn

il-persuni ma jkollhomx il-mezzi meħtieġa biex jikkontrattaw ftehim ta' kiri

minn qabel ma jiġu Malta, partikolarment meta wieħed iqis li mal-ftehim ta'

kera jintalab il-ħlas ta' depożitu ekwivalenti għal xahar kera u ħlasijiet oħra bil-

Miċ-checklist ippreżentata mill-appellata mar-risposta tal-appell

tagħha, lanqas ma jirriżulta li l-aġenzija li ħadet ħsieb l-applikazzjoni tal-

appellant talbet li l-kuntratt ta' kera jkun iffirmat mill-appellant innifsu, iżda l-

prova li ntalbet kienet jew ta' prenotazzjoni f'lukanda, jew inkella ta' kuntratt

ta' kera ffirmat.

Imkien mhu speċifikat li l-kuntratt ta' kera jrid ikun iffirmat

mill-appellant, u l-Qorti għal darb'oħra tirrileva li kieku kien hekk, tkun qiegħda

tintalab dokumentazzjoni li huwa impossibbli għal xi ħadd fis-sitwazzjoni tal-

appellant li jippreżenta.

F'sitwazzjonijiet bħal dawn, huwa aktar importanti li l-

Bord iżomm imqar seduta waħda għas-smigħ tal-provi jekk ikun hemm, u

sussegwentement

jagħti d-deċiżjoni

tiegħu.

ta' dawn

il-

konsiderazzjonijiet, tqis li dan l-ewwel aggravju tal-appellant huwa ġustifikat u

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 12

tilqgħu.

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Ġew applikati regolamenti li mhumiex kontemplati fil-liġi speċifika

L-appellant jgħid li l-Att dwar l-Immigrazzjoni jispeċifika li l-Ministru

jista' jipprojbixxi d-dħul f'Malta ta' kull persuna li fil-fehma tal-Ministru ma

jkollhiex post xieraq fejn toqgħod f'Malta.

Imkien ma jingħad li l-persuna li

tapplika għal visa biex tkun tista' tiġi taħdem f'Malta, trid tkun iffirmat

kuntratt ta' kera, jew li dan il-kuntratt għandu jiġi ppreżentat għas-sodisfazzjon

tal-appellata qabel tinħareġ il-visa.

L-appellant qal li f'dan il-każ huwa ssodisfa

dan ir-rekwiżit billi ppreżenta kopja ta' ftehim ta' kera ffirmat minn persuna li

huwa jaf u li kien ħajru u assistih sabiex ikun jista' jagħmel l-applikazzjoni

neċessarja biex ikun jista' jiġi jaħdem f'Malta.

L-appellata saħqet li dan mhux minnu, u li l-kopja tal-kuntratt ta' kera

ppreżentata mill-appellant saret ferm wara li huwa applika sabiex tinħariġlu l-

Din il-Qorti tirrileva li dan mhux korrett, għaliex mill-inkartament tal-

proċess li nżamm quddiem il-Bord, jirriżulta li l-kuntratt ta' kera ppreżentat

mill-appellant kien iffirmat minn ‘Ashby Tawfiq fl-1 ta' Marzu, 2019.

Għar-

raġunijiet mogħtija diġà fil-konsiderazzjonijiet dwar l-ewwel aggravju, u anki

għaliex din il-Qorti tikkunsidra li l-leġiżlatur irid li sabiex persuna tingħata visa

biex tkun tista' tiġi taħdem f'Malta, din għandha tipprova li għandha fejn tmur

toqgħod, u mhux li hija f'isimha tkun ikkontrattat ftehim ta' kera, qiegħda tqis

li anki dan it-tieni aggravju huwa mistħoqq, u tilqgħu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 12

Appell Inferjuri Numru 90/2019 LM

Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dwar l-appell tal-

appellant billi tilqa' l-aggravji tal-appellant, u tħassar u tannulla d-deċiżjoni

Tordna li l-atti jintbagħtu lura quddiem il-Bord għal deċiżjoni dwar

it-talbiet tal-appellant, li tagħti qies tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-

Qorti f'din is-sentenza.

Spejjeż tal-proċeduri quddiem il-Bord u ta' dan l-appell, a karigu tal-

Onor. Dr Lawrence Gata LL.D. Imħallef Rosemarie D'Agostino Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 12


BORD LI JIRREGOLA L-KERA Maġistrat Dr. Charmaine Abela Cuschieri B.A. LL.D.

Illum 26 ta' Lulju 2021 Rikors Numru 159/20 Dionysius u Grace konjugi Teeling Vs Carmelo sive Charles u Mary konjugi Farrugia Grungo Awtorità tad-Djar (amicus curiae)

Il-Bord, Ra r-Rikors ippreżentat minn Dionysius u Grace konjugi Teeling fit-3 ta' Settembru 2020 li permezz tiegħu ġie premess u ntalab is-segwenti:

"Illi l-esponenti huma proprjetarji tal-fond bl-indirizz 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar, li pprevenja lilhom permezz ta' kuntratt ta' diviżjoni datat 30 ta' Diċembru 1996 fl-atti tan-Nutar Dr. Gerard Cilia Tortell (ara "Tielet Porzjon" tal- kuntratt anness u mmarkat Dok.

Illi permezz ta' kuntratt datat 9 ta' Novembru 1982 fl-atti tan-Nutar Dr. Anthony Stevens. Zammit Grech, omm l-esponent Dionisius Teeling, Helen Teeling, kkonċediet lill-intimati konjugi Abela b'titolu ta' subenfitewsi temporanja għal wieħed u għoxrin (21) sena l-fond in kwistjoni u dan versu s-subċens annwu temporanju ta' ħamsa u tmenin Liri Maltin (LM85, ekwivalenti għal €198) (ara Dok.

Illi din l-konċessjoni skadiet nhar id-9 ta' Novembru 2003, iżda peress li l- intimati kienu ċittadini Maltin u ordinarjament residenti fil-fond in kwistjoni, huma kellhom il-jedd li jibqgħu jgħixu fil-fond in kwistjoni taħt titolu ta' kera b'żieda fil-kera skont ir-rata tal-inflazzjoni però qatt aktar mid-doppju darba kull ħmistax-il (15) sena u dan ai termini tal-Att XXIII tal-1979;

Illi l-kirja li bdiet titħallas lill-esponenti kienet ta' tliet mija sitta u disgħin Ewro (€396) fis-sena.

Din il-kera hi waħda rriżorja meta wieħed iqis il-fond in kwistjoni;

Illi l-esponenti ġew imċaħħda mit-tgawdija tal-proprjetà tagħhom mingħajr ma ġew mogħtija kumpens xieraq għat-teħid tal-istess b'mod sfurzat u mhux skont il-pattijiet kuntrattwali raġġunti.

L-uniku kumpens li l-esponenti seta' jkollhom matul is-snin kien awment żgħir fil-kera li qatt ma setgħet taċċedi d-doppju kif stabbilit fil-kuntratt oriġinali, u dan meta l-valur lokatizzju veru tal-fond kemm fil-passat u wisq aktar illum il-ġurnata, kien ferm iżjed minn kera annwali ta' €396;

Illi anke bl-emendi tal-Att X tal-2009 u l-Att XXVII tal-2018 huma xorta leżivi tad-drittijiet fundamentali tal-esponenti billi ma jżommux il-proporzjon vis-à- vis id-dritt tas-sid li jirċievi kera ġusta għall-proprjetà tiegħu;

Illi in vista tal-premess, l-esponenti qegħdin kontestwalment jippreżentaw rikors quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fejn qed jitolbu dikjarazzjoni illi d-disposizzjonijiet tal-Kap.

158 tal-Liġijiet ta' Malta in konfront tagħhom fejn taw lill-intimati konjugi Abela d-dritt li jibqgħu jgħixu fil-fond in kwistjoni taħt titolu ta' kera, ossia ai termini tal-Artikolu 12 tal-istess jilledu d-drittijiet kostituzzjonali u Kap. 158 konvenzjonali tagħhom;

tal-Liġijiet ta' Malta,

Illi permezz tal-Att XXVII tal-2018, senjatament ai termini tal-Artikolu 12B tal-Kap.

158 tal-Liġijiet ta' Malta, l-esponenti għandhom dritt jitolbu li l-kera tiġi riveduta għal ammont li ma jeċċedix tnejn fil-mija (2%) tal-valur liberu u frank fis-suq tad-dar ta' abitazzjoni fl-1 ta' Jannar 2020 u sabiex jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ġodda fir-rigward tal-kera, b'dan illi l-esponenti qegħdin jeżerċitaw dan id-dritt strettament mingħajr preġudizzju għad-dritt tagħhom, jekk ikun il-każ, li jitolbu dikjarazzjoni mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) li tali emendi tal-Att XXVII tal-2018 jiksru d-drittijiet fundamentali tal-bniedem u għaldaqstant jitqiesu mingħajr effett;

Illi f'dan l-istadju dan l-Onorabbli Bord għandu jwettaq it-test tal-mezzi tal- inkwilini skont ir-Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal- Mezzi) maħruġa taħt l-Artikolu 1531F u 1622A tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta'

jistgħu minn żmien għal żmien li Malta u kwalunkwe regolamenti jissostiwixxuhom, liema test tal-mezzi għandu jkun ibbażat fuq id-dħul tal- intimati konjugi Farrugia Grungo bejn l-1 ta' Jannar 2019 u l-31 ta' Diċembru 2019 u fuq il-kapital tal-istess konjugi Farrugia Grungo fil-31 ta' Diċembru 2019;

Illi jekk l-intimati konjugi Farrugia Grungo ma jissodisfawx il-kriterji tad-dħul u tal-kapital tat-test tal-mezzi dan l-Onorabbli Bord għandu jagħti deċiżjoni li tippermetti lill-inkwilini żmien ta' ħames (5) snin sabiex il-fond jiġi vakat.

Il-kumpens f'dan il-perjodu għandu jammonta għad-doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli skont l-Artikolu 12 jew 12A tal-Kap.

158 tal-Liġijiet ta' Malta, ossia €792 fis-sena;

Għaldaqstant u in vista tas-suespost, jgħidu l-intimati jew min minnhom, previa kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u opportuna, u għar-raġunijiet premessi, għaliex dan l-Onorabbli Bord m'għandux:

Jiddikjara li l-intimati konjugi Farrugia Grungo huma inkwilini tal-fond 37, Cetta, Triq is- Sultana, In-Naxxar ai termini tal-Kap.

158 tal-Liġijiet ta' Malta li kien oriġinarjament konċess b'titolu ta' subenfitewsi temporanja għall-perjodu ta' wiehed u għoxrin (21) sena bis-subċens annwu temporanju ta' ħamsa u tmenin Liri Maltin (LM85, ekwivalenti għal €198) skont il-konċessjoni subenfitewtika temporanja tad-9 ta' Novembru 1982 fl-atti tan-Nutar Dr. Anthony Stevens.;

Jordna li jitwettaq it-test tal-mezzi tal-intimati konjugi Farrugia Grungo li għandu jkun ibbażat fuq it-test tal-mezzi stabbilit fir-Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal-Mezzi) maħruga taħt l-Artikolu 1531F u 1622A tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta u kwalunkwe regolamenti li jistgħu minn żmien għal żmien jissostiwixxuhom, liema test tal-mezzi għandu jkun ibbażat fuq id-dħul tal-intimati konjugi Farrugia Grungo bejn l-1 ta' Jannar 2019 u l-31 ta' Diċembru 2019 u fuq il-kapital tal-istess konjugi Farrugia Grungo fil-31 ta' Diċembru 2019;

Jiddikjara li ai termini tal-Att XXVII tal-2018, il-kera għandha tiġi riveduta għal ammont li ma jeċċedix it-tnejn fil-mija (2%) fis-sena tal-valur liberu u frank tas-suq miftuħ tal-fond 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar u sabiex jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ġodda fir-rigward tal-kera u fin-nuqqas, jekk l-intimati konjugi Farrugia Grungo ma jissodisfawx il-kriterji tad-dħul u tal-kapital tat-test tal-mezzi, li l- intimati konjugi Farrugia Grungo jiġu permessi żmien ta' ħames (5) snin sabiex il-fond jiġi vakat, oltre li jħallsu kumpens pagabbli lill-esponenti għall-okkupazzjoni tal- fond matul l-imsemmi perjodu li jammonta għad-doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli skont l-Artikoli 12 u 12A tal-Kap.

158 tal-Liġijiet ta' Malta;

Jordna, f'każ li l-intimati konjugi Abela ma jissodisfawx il-kriterji tad-dħul u tal- kapital tat-test tal-mezzi, l-iżgumbrament tal-istess konjugi Abela mill-fond 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar fi żmien qasir u perentorju stabbilit minn dan il- Bord wara ħames (5) snin mis-sentenza sabiex il-fond jiġi vakat."

Ra r-risposta tal-intimati Carmelo sive Charles u Mary konjugi Abela ppreżentata fl-14 ta' Ottubru, 2020 li permezz tagħha eċċepew is-segwenti:

Illi fl-ewwel lok l-konvenuti jikkonfermaw li ilhom jabitaw fil-fond indikat mill- atturi, u cioè 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar, sa mis-sena elf disa' mija u tnejn u tmenin (1982), fejn ai termini tal-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta, tali subenfitewsi ġiet konvertita għal dik ta' kera, skont l-impożizzjonijiet naxxenti mil-liġi;

Illi l-konvenuti konjugi Abela dejjem aderixxew mal-obbligi tagħhom fosthom għal ħlas tal-kera u dan dejjem sar fil-ħin;

Illi l-esponenti jissottomettu li umilment ma jaqblux mal-punti 6 u 7 tar-rikors promutur stante li tali asserzjonijiet ma għandhomx lok f'dan il-forum ġjaladarba l- istanzi huma kompletament distinti minn xulxin u waħda ma timpinġix fuq l-oħra.

Illi l-iskop tal-leġislatur meta introduċa l-artikolu 12B tal-Kap 158 ma kienx li jwassal għall-iżgumbrament tal-inkwilini iżda li jinħoloq bilanċ bejn id-drittijiet tal- inkwilin u dawk tas-sidien fil-parametri tal-mezzi tal-inkwilin;

Illi l-esponenti jirrivelaw li huma għandhom mezzi ferm limitati, hekk kif ser ikun qiegħed jiġi muri fit-trattazzjoni tal-kawża odjerna;

Illi għaldaqstant l-esponenti umilment jissottomettu li dan l-Onorabbli Bord filwaqt li għandu jasal għal kwalunkwe deċiżjoni fejn si tratta awment fil-parametri tal-liġi u l-mezzi tal-konvenuti, dan mingħajr il-bżonn tal-miżura estrema kkontemplata fil-liġi, u cioè dak tal-iżgumbrament."

Ra r-risposta tal-Awtorità intimata (bħala amicus curiae) ippreżentata fit-22 ta' Ottubru 2020 li permezz tagħha ppremettiet is-segwenti:-

"Illi l-atturi jridu qabel xejn jipprovaw it-titolu tagħhom u li huma waħedhom huma s- sidien uniċi tal-fond.

Illi qabel xejn dan il-Bord għandu jikkonstata jekk l-Att XXVII tal-2018 għandux jiġi applikat għal dan il-każ.

Illi l-Awtorità tad-Djar ġiet notifikata f'din il-kawża bħala amicus curiae a bażi tal-Art 4 tal-Att XXVII tal-2018; allura ukoll l-Awtorità tad-Djar għandha d-dritt li tipparteċipa fil-kawża u jekk tagħmel dan, tagħmel hekk biss bħala Amicus Curiae.

għalhekk l-Awtorità tad-Djar anke f'dan il-kaz ma għandiex tbati l-ispejjeż.

U dan kollu purché jirriżulta li l-Att XXVII tal-2018 hu applikabbli għall-każ in kwistjoni.

Illi jigi rilevat li f'kaz li l-inkwilini jissodisfaw it-test tal-mezzi impost bil-liġi allura l- kera għandha tiġi fissata f'ammont ta' mhux aktar minn 2% tal-valur tal-proprjetà – imma intant il-liġi tistabbilixxi kriterji biex il-Bord jiġi gwidat biex jistabbilixxi kera ġusta.

Il-liġi tgħid hekk:

Tant għall-egħref ġudizzju ta' dana l-Bord."

Ra l-atti u d-dokumenti kollha; Ra l-affidavit tar-rikorrent Dionysius Teeling; Ra r-relazzjoni tal-Esperti Tekniċi Membri tal-Bord; Ra n-Noti ta' sottomissjonijiet tar-rikorrent; Ra illi dan ir-rikors ġie mħolli għal-lum għas-sentenza.

Ikkunsidra: Illi r-rikorrent ipproċeda bir-rikors odjern sabiex tiġi riveduta l-kera tal-fond Numru 37, Cetta, Triq is-Sultana, Birkirkara u dan kif previst fl-artikolu 12B tal-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi jirriżulta wkoll illi r-relazzjoni ta' bejn l-antekawża tar-rikorrent u l-intimati bdiet permezz ta' kuntratt ta' sub-enfitewsi temporanja ta' wieħed u għoxrin (21) sena, liema kuntratt kien ippubblikat fid-9 ta' Novembru 1982.1 Mat-tmiem tal-imsemmija konċessjoni, u cioè fl-2003, l-intimati bdew jokkupaw l-fond b'titolu ta' kera skont ma kienu jiddisponu l-liġijiet viġenti, senjatament il- Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta.

Jirriżulta wkoll illi r-rikorrent Dionysius Teeling akkwista l-fond de quo permezz ta' diviżjoni ta' eredità fit-30 ta' Diċembru 1996.2

Illi in vista tal-azzjoni mressqa mir-rikorrenti, il-Bord ordna lill-intimati sabiex jippreżentaw diversi dokumenti, u dan kif jirriżulta mid-digriet mogħti fit-22 ta' Ottubru 2020, sabiex jiġi stabbilit jekk jissodisfawx jew le it-test tal-mezzi.

Permezz ta' Nota Ġuramentata ppreżentata fl-1 ta' Frar 2021 l-intimati ddikjaraw li jissodisfaw it-test tal-mezzi u esebew diversi dokumenti li jsostnu din id-dikjarazzjoni.

Il-Bord jinnota illi minn eżami tad-dokumenti esebiti mill-intimati jirriżulta illi huma għandhom sebgħa u sebgħin sena u sitta u sebgħin sena rispettivament.

Illi l-Bord wara li ra d-dokumentazzjoni esebita mill-intimati josserva illi ai termini tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 16.11 kif reża applikabbli permezz tal- Leġislazzjoni Sussidjarja 158.02 huma ma jaqbżux il-ħamsin elf ewro (€50,000) fis-sena dħul u lanqas għandhom kapital li jaqbeż is-sitt mitt elf ewro (€600,000) u kwindi jissodisfaw it-test tal-mezzi.

Illi għalhekk, il-kwistjoni prinċipali li trid tiġi determinata permezz ta' din is- sentenza hija f'liema persentaġġ il-kera għandha togħla, u dan stante li dan il- Bord irid jiffissa l-ammont il-ġdid ta' kera minn 0.1% sa 2% tal-valur fis-suq tal- fond in kwistjoni.

Illi jirriżulta li fil-preżent l-intimati jħallsu kera ta' tliet mija u sitta u disgħin ewro (€396) fis-sena.

Mill-provi prodotti jirriżulta illi l-intimati huma ta' età avvanzata filwaqt li jirriżulta li għandhom ftit eluf f'depożiti bankarji.

Min-naħa l-oħra jirriżulta li s-sidien ukoll huma ta' età avvanzata u li ilhom żmien twil jirċievu ammont ta' kera irriżorju għall-fond de quo.

Illi l-Bord ħa in konsiderazzjoni r-rapport tal-Membri Tekniċi tal-Bord li minnu jirriżulta li l-fond in kwistjoni huwa terran sottopost għal proprjetà ta' terzi.

L- istess Membri stmaw dan il-fond fis-somma ta' ħamsa u disgħin elf ewro (€95,000).3 Illi l-Bord qies illi l-intimati għandhom dħul ta' ċirka elf u mitt ewro fix-xahar (€1100).

Jekk il-kirja togħla għall-massimu ta' tnejn fil-mija, l-ammont li jrid jitħallas huwa ta' elf u disa' mitt ewro (€1900) fis-sena.

Illi l-Bord iqis li dan l- ammont huwa wiehed raġjonevoli u ġust fiċ-ċirkostanzi kollha tal-każ u ghalhekk se jkun qieghed jawmenta l-kera bil-massimu permissibbli fil-liġi.

40 tal-process

Decide Għal dawn il-motivi, il-Bord jiddisponi mit-talbiet tar-rikorrenti u mill- eċċezzjonijiet tal-intimati, billi:

Jiddikjara u jiddeċiedi illi l-intimati konjugi Abela huma l-inkwilini tal- fond 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar ai termini tal-Kapitolu 158 tal- Liġijiet ta' Malta;

Jiddikjara u jiddeċiedi illi l-kera dovuta u li ghandha titħallas mill- intimati lir-rikorrenti għar-rigward tal-fond 37, Cetta, Triq is-Sultana, In-Naxxar għandha tiżdied għal tnejn fil-mija (2%) tal-valur ta' ħamsa u disgħin elf ewro (€95,000), u cioè l-kirja għandha tkun ta' elf u disa' mitt ewro (€1900) fis-sena b'effett mill-1 ta' Jannar 2020.

Fiċ-ċirkostanzi, l-ispejjeż jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet. ___________________ Dr. Charmaine Galea Rickett __________ Diane Farrugia Portelli Deputat Reġistratur


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Illum, 26 ta' Lulju, 2021

Rat l-imputazzjonijiet mahruga kontra Carlos Phillips., bil-karta ta' l-identità numru 551386M, fejn gie akkuzat talli fis-27 ta' Lulju 2014, ghall-habta ta' 18:30hrs, waqt li kien fi triq id-Dahla ta' San Tumas, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar;

Saq vettura ta' ghamla BMW bi numru ta' registrazzjoni FBW 415 b' manjiera

traskurata, perikoluza u bla kont;

B'nuqqas ta' hsieb jew bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni tieghek jew b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti, kkaguna hruq jew ghamel hsara jew gharraq xi haga ghad-dannu ta' Joseph Hidayathullah.

Rat id-dokumenti prodotti;

Semghet trattazzjoni;

Ikkunsidrat:

Rat li din il-kawza giet differita ghas-sentenza.

Il-Qorti tibda biex tinnota li ghalkemm fil-process jinstabu xi traskrizzjonijiet ta' xhieda ta' seduti mizmuma fl-1 ta' Marzu 2018 u tal-15 ta' Frar 2018, u ghalkemm jirrizulta min-notamenti tal-qoxra ta' dan il-process, li in fatti nzammu tali seduti, fil-process ma jirrizultax li hemm inseriti dawn il-verbali ta' dawn is-seduti.

Din il- Qorti hekk kif diversament ippreseduta, kienet talbet lir-Registratur tal-Qorti sabiex jinserixxu dawn il-verbali nieqsa, izda dawn ma gewx rintraccati, hlief ghal kopja mhux iffirmata tal-verbal tal-15 ta' Frar 2018, li pprezentat kopja tieghu l- Prosekuzzjoni.

Din il-kawza tirrigwarda incident li sehh fis-27 ta' Lulju 2014, ghall-habta ta' 6.30pm, fi triq id-Dahla ta' San Tumas, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bejn karozza bin-numru ta' registrazzjoni FBW 415 misjuqa mill-imputat, u ziemel misjuq b'serkin minn Joseph Hidayathullah.

F'din il-kawza, nstemghu varji xhieda u gew ipprezentati affidavits tal-ufficjal tal-pulizija li nvestiga l-kaz, kif ukoll ta' Dr Katicha Aquilina Alamango Blake.

L-imputat ghazel li ma jixhidx, kif kellu kull dritt li jaghmel.

Skont ix-xhieda moghtija minn Joseph Hidayathullah, huwa kien ghaddej biz-ziemel bil-pass fuq in-naha tax-xellug tat-triq, peress li kien tiela' 'l fuq, meta hass daqqa li tajritu.

Sostna li s-sewwieq baqa' sejjer, filwaqt li huwa gie mitfugh fuq il-hajt b'kollox, u z- ziemel spicca mal-art.

Spjega li n-numru ta' registrazzjoni tal-vettura li laqtitu kien waqa' mal-art u l-pulizija gabritu mill-art.

Spjega li huwa sofra minn griehi u z-ziemel kellu jraqqdu.

F'seduta ulterjuri, huwa kien xehed dwar il-hsarat li sofra, u kif ukoll dwar il-valur taz-ziemel li korra fl-incident.

Xehdet ukoll il-veterinarja li kienet ezaminat liz-ziemel fuq il-post tal-incident, u li kienet ezaminat liz-ziemel f'okkazzjoni ohra sussegwenti, fejn kienet issuggeriet li kellhom isiru aktar testijiet, izda sid iz-ziemel ma kienx baqa' f'kuntatt maghha.

Tressqu wkoll xhieda dwar stimi tal-hsarat li sofra Joseph Hidayathullah kagun ta' dan l- incident, liema hsarat jammontaw ghal €944 (Dok FJ1 – prezz ghal harness); €900 (Dok FJ2 – prezz ta' xaretta), u €9,000 (Dok FJ3 – prezz li bih inxtara z-ziemel), flimkien ma' spejjez relatati ma' servizzi tal-veterinarju (Dok FJ4).

Tressqu wkoll ritratti dwar il-hsarat li soffriet il-vettura misjuqa allegatament mill-imputat (Dok CF1 sa CF6).

Il-Qorti fliet ukoll ix-xhieda ta' SM2496 E Lentini, li fl-affidavit tieghu spjega l- verzjoni moghtija kemm minn Carlos Phillips., u kif ukoll minn Joseph Hidayathullah.

Irrizulta li meta kienu qed isiru l-investigazzjonijiet mill-Pulizija, Joseph Hidayathullah kien talab li ma jittiehdux passi kriminali fil-konfront ta' Carlos Phillips., u ffirma dikjarazzjoni f'dan is-sens, liema dikjarazzjoni wkoll giet ezebita fl-atti ta' din il- kawza.

L-istess ufficjal E Lentini sostna bil-gurament tieghu, li minn investigazzjonijiet li saru, ma rrizultax li kien hemm brake marks jew xi ksur tar- regolamenti tat-traffiku.

Irrizulta wkoll mill-istess affidavit, li dawn il-passi ttiehdu wara li kienet intbaghtet ittra mill-avukat ta' Joseph Hidayathullah, fejn kien qed jigi mistoqsi ghalfejn kienu ghadhom ma ttiehdux passi, u wara li Joseph Hidayathullah rega' gie mitkellem mill- Pulizija, fejn dan sostna mal-Pulizija li huwa ried li jittiehdu passi kontra Phillips., ghax dan ma mexiex ta' ragel, u ma hallsux kif kien ftehmu, u ghalhekk ried ipattihielu.

L-Ewwel Imputazzjoni

Meta din il-Qorti gharblet il-provi prodotti, bl-ebda mod ma tasal ghall-konkluzzjoni li tista' tinstab htija fir-rigward tal-imputat fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni. il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl- Dwar l-ewwel imputazzjoni, din ismijiet, Il-Pulizija vs (Deciza mill-Qorti tal- Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fis-17 ta' Awwissu 2010):

"Jispetta ghalhekk lill- Prosekuzzjoni tipprova b'mod konklussiv illi l-incident li fih miet Clifford Stephens. sehh unikament jew almenu in parti,

Id-dover tal-

ta' negligenza, traskuragni w nuqqas t'osservanza tar- regolamenti tat-traffiku da parti tal-imputat li tajjarha.

Sabiex tipprova dan il- Prosekuzzjoni ma tistax tistrieh fuq dak li Qorti tista' tahseb li gara, ghaliex il- gudikant irid necessarjament jiddeciedi iuxta allegata et probate.

Prosekuzzjoni hu allura li jipprezenta quddiem il- Qorti, kaz konvincenti u pprovat li adegwatament jistabili xxi l-htija tal-imputat ghall-akkadut, li tipprova kondotta voluntarja, negligenti, konsistenti gen erikament f'nuqqas ta' hsieb 'imprudenza', 'negligenza' jew 'traskuragni' jew ta' hila, ta' 'imperizja' fl- arti jew professjoni jew konsistenti specifikament fin- nuqqas ta' osservanza tal- Ligijiet, regolamenti, ordnijiet u simili li tkun segwita b'ne ss ta' kawzalita' minn akkadut dannuz u involontarju.

Dan ifisser li kolpuz hemm necessarjament l- element t'attivita diretta ghal xi fini partikolari, li minhabba nuqqas ta' certu prekawzjoni jistghu jigu lezi jew danneggjati jew impregudikati l-interessi ta' terzi.

Il- konnotat karetteristiku tal-kulpa huwa l-prevedibilta' tal- event dannuz, Din hija l-kulpa normali jew l- hekk imsejha 'colpa incosciente' a differenza minn dik imsejha 'colpa cosciente', kulpa bl-element fiha tal-previst tal-akkadut.

Hemm diversi forom ta' kodotta kolpuza derivanti minn a tt ta' negligenza, imprudenza, imperizja u non ossevanza tal-ligijiet, regolamenti, ordnijiet u simili.

L-imprudenza tigi mill-agir ta' xi hadd minghajr ma jiehu l-opportuni kawteli.

In-negligenza tigi mid-disattenzjoni u disakkuratezza tal-

agent fil-kondotta tieghu.

L-imperizja hija l-forma specifika tal-

kulpa professjonali cioe' kif jghid Manzini:-

li kondotta llegali ta' xi hadd tista' ggib.

fil-materja tal-

Il-Qorti tal-Appell Kriminali nhar s-sitta ta' Mejju, 1997, Pulizija v ta' sewqan li jiddipartixxi minn sewqan proprju:

fil-kawza fl-ismijiet, Il- Alfred Selvaggi, spjegat it-tifsiriet li ghandhom jinghataw lil kull tip

Il-kulpa tista' tkun dovuta wkoll ghal non osservanza tal- ligijiet, regolamenti, odnijiet u simili bhal ma huma l- assjem ta' regoli predisposti mill-Ordinanza tat-Traffiku – Kap 65, il-High Way Code – Motor Vegicle Regulations – bl- iskop li jigu evitati l- possibiltajiet ta' hsara u dannu lil terzi."

Irid jigi determinat allura jekk l-imputat kienx hati ta' xi nuqqas ta' hsieb jew traskuragni jew ta' nuqqas ta' thari s tar-regolamenti."

li jincidu fuq il-

"Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il- livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prude nti, kompetenti u ta' esperjenza.

Bhala regola l-ksur tar- regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-osservanza tad- disposizzjonijiet tal-Highway mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun, jammonta wkoll ghal sewqan tr askurat.

Sewqan bla kont (reckless hu deskritt fis- Subartikolu [2] tal- imsemmi Artikolu 15, bhala 'sewqan bi traskuragni kbira'.

Din t- tieni ipotesi, jigifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s- sitwazzjoni fejn il-grad u tinkludi l- kazijiet 'fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis- sewqan li m'ghandux jiehu, minhabba l- probabilita ta' hsara li tista' tirrizulta lil terzi, kif wkoll k azijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji'. fil- Sewqan perikoluz (dangerous kaz partikolari, s- sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghal proprjeta tagh

ta' traskuragni tkun kbira,

driving) jirrikjedi li

Biex wiehed jiddeciedi jekk kienx hemm dana perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal- kaz, inkluzi l-hin w il-lokalita tal-incident l- presenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin b ir-rigel.

Naturalment, sewqan f'kaz partikolari jista jaqa' taht tnejn jew aktar minn dawn tlett forom ta' sewqan, f'liema kaz, japplikaw id- disposizzjonijiet tal-ligi w dottrina in materja ta' konkors ta' reati.

Ai finijiet ta' piena, l-legislatur pogga s-sewqan bla kont w is-sewqan perikoluz fl-istess keffa.

Ir- reat ta' sewqan traskurat hu kompriz w involut f'dak ta' se Il- wqan bla kont u f'dawk ta' sewqan perikoluz."

Pulizija v Charlotte Carabott, deciz mill-Qorti tal- Appell Kriminali nhar il-hamsa w ghoxrin ta' Mejju, 1950). "

Illi din il-Qorti hija tal- fehma li f'materja ta' incidenti stradali il- provi indizzjarji, hafna drabi jista' jkunu siewja ferm, xi drabi jistghu anki jkunu siewja ferm aktar minn dawk okulari li, kultant jistghu ikunu biss soggettivi u kultant, u x'aktarx iva milli le, ikunu kuluriti b'dak li jissejjah "esprit voiture".

U mbaghad fejn ma jkunx hemm xhieda okulari li jistghu jiddeskrivu jew jispjegaw dak li gara, dawn il- provi indizzjarji, jistghu facilment u minghajr bzonn ta' h afna tigbid, jaghtu stampa cara tad-dinamika tal- incident.

S'intendi, bhal kull prova indiretta ohra, jridu jk li biha l- unu tali li jwasslu ghal konkluzzjoni univoka u

gudikant ikun moralment konvint lill hinn minn kull dubj

u dettat mir-raguni mill-

htija jew responsabbilta' kriminali tal-

Il-Qorti qieset li quddiemha ghandha biss il-verzjoni li ta Joseph Hidayathullah bil-gurament tieghu waqt is-smigh ta' din il-kawza, u dak li kkonstata SM1181 meta nvestiga dan l-incident.

Din il-verzjoni moghtija minn Joseph Hidayathullah ma gietx kontradetta.

L-imputat kif già nghadd, ghazel li ma jixhidx.

Mill-banda l-ohra, il-verzjoni moghtija mill-imputat u minn Joseph Hidayathullah, u li giet rapportata fl-affidavit ta' SM1181, u fir-rapport tal-incident mhumiex ser jiġu kkunsidrati minn din il-Qorti

peress li ma hemmx iddikjarat f'entrambi d-dokumenti, jekk l-imputat kienx mogħti u spjegat lilu d-drittijiet tieghu, fosthom li jista' jzomm sieket, u li jista' jaghzel li jkun assistit minn avukat.

Il-Qorti qieset li l-istess ufficjal investigattiv SM1181 sostna bil-gurament tieghu, li ma rrizultax li kien hemm brake marks jew xi ksur tar-regolamenti tat-traffiku.

Madanakollu, mix-xhieda ta' Joseph Hidayathullah, jirrizulta li huwa kien tiela' fit-triq id- Dahla ta' San Tumas fid-direzzjoni taz-Zejtun, u f'daqqa wahda, hass daqqa kbira u spicca mtajjar minn fuq is-serkien.

Irrizulta wkoll li l-vettura laqtitu min-naha ta' wara.

Irrizulta wkoll li n-numri tar-registrazzjoni ta' quddiem, inqala' u thalla fuq il- post mal-incident.

Irrizulta wkoll li Carlos Phillips. mar jirraporta li kellu incident fi triq id-Dahla San Tumas.

Fic-cirkostanzi partikolari, il-Qorti tqies li minn kif spjegata d-dinamika ta' dan l- incident, il-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova lil hinn minn kull dubbju ragjonevoli, illi l-imputat kien qed isuq b'manjiera traskurata u habat mas-serkien misjuq minn Fenech, bil-konsegwenza li l-istess serkin, tkisser u gie ferut ukoll iz-ziemel.

Madanakollu, din il-Qorti ma tqiesx li gew ippruvati l-estremi ta' sewqan perikoluz u bla kont.

In kwanu ta' piena l-imputazzjoni, il- Qorti hadet in konsiderazzjoni tal-legislazzjoni hekk kif kienet vigenti fid-data tal- incident.

Il-Qorti qieset li fiz-zmien meta sehh l-incident, is-subartikolu 3 ta' l- Artikolu 15 tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, kien jistipola li sospensjoni ta' licenzja ghandha ssehh jekk tigi mitluba mill-Prosekuzzjoni, u f' dan il-kaz, il-Qorti ma sabet l-ebda talba ghal tali sospensjoni.

It-Tieni Imputazzjoni Dwar din it-tieni imputazzjoni, din il-Qorti taghmel referenza ghal dak li ntqal mill- Qorti tal-Appell Kriminali fis-16 ta' Jannar 2020, fl-ismijiet, Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex) vs Leeandra Selvaggi, fejn dwar l-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali ntqal li l-ipoteżi tar-reat li

tohrog mill-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali hija dik ta' meta persuna, b'mod

kolpuz, tikkawza hruq jew hsara fuq xi oggett jew jekk minhabba f'hekk, tigi

kkagunata mewt jew griehi gravi fuq il-persuna li jgibu jew li ma jgibux il-

konsegwenzi msemmijin fl-Artikolu 218 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dwar l-argumentazzjoni mressqa mid-difiza li fuq l-avviz hemm indikat l-Artikolu

226(1) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, minflok l-Artikolu 328 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta'

ta'

Malta, din il-Qorti qieset ukoll dak li ntqal mill-Qorti tal-Appell fil-kawza fl-ismijiet, Il-Pulizija vs Emmanuele Salamone Reynaud, deciza fil-15 ta' Ottubru 2019, u cioè li l-avviz huwa biss avviso a comparire.

F'dan il-kaz, ma kienet mitluba ebda bidla fl-artikolu indikat fil-genb tal-avviz da parti tal-Prosekuzzjoni.

Madanakollu minn qari tat-tieni imputazzjoni, jirrizulta ben evidenti, li l-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali huwa l- artikolu applikabbli ghal dan il-kaz.

Ghalhekk in bazi għall-gurisprudenza assodata relattiva ghac-citazzjoni qua avviso a comparire, din il-Qorti tal-Magistrati tista' ssib htija fuq ir-reat li jidderiva minn dik l-enuncjazzjoni, u li jkun irrizulta mill-provi li sehh, u dana minkejja li fin-notamenti tal-avviz, gie ndikat l-artikolu zbaljat (f'dan il-kaz l-Art 226(1) Kap 9).

Din il-Qorti tqies li mill-provi prodotti, irrizulta li b'mod kolpuz, l-imputat ikkaguna hsarat fuq serkien, harness u z-ziemel proprjetà ta' Joseph Hidayathullah.

Dwar l-ammont ta' hsara sofferti, din il-Qorti tqies li mix-xhieda ta' Christopher Etarhuni, huwa kien ipprepara stima tax-xoghol sabiex isir serkien, izda dan ix- xoghol baqa' qatt ma sar.

Silvio Camilleri Despott xehed li huwa jbiegh l-harness taz-zwiemel u l-istima kienet ta' bejn €800 u €900, izda ghal darb' ohra, din kienet biss stima.

Fenech pprezenta Dok FJ1 li hija credit note, li fiha hemm imnizzel li invoice total huwa €944, Dok FJ2 li hija stima ta' xaretta li tiswa €900; Dok FJ3 li hija dokument bil-Franciz, li z-ziemel kien nxtara €9000 u Dok FJ4 li hija hlas li sar lill-veterinarja.

Irrizulta wkoll mix-xhieda tal-veterinarja, li din kienet talbet li jsiru aktar ezamijiet fuq iz-ziemel, izda Fenech kien imbaghad ma regax ha z-ziemel ghal vizta.

Ghalhekk, din il-Qorti lanqas ghandha quddiemha, ir-ragunijiet x'wasslu biex dan iz-ziemel kellu jigi mraqqad.

Il-Qorti, fic-cirkostanzi, tqies li mhiex konvinta lil hinn minn kull dubbju ragjonevoli, dwar kemm tiswa l-hsara sofferta, u ghalhekk mhijiex ser taghti l-ebda ordni ghal hlas ta' hsarat.

Id-dritt għal kumpens jibqa' ghalhekk impregudikat, u ghandu semmai, jigi stabbilit minn Qrati jew tribunali ta' kompetenza civili.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet hawn fuq esposti, din il-Qorti qieghda tillibera lil

Carlos Phillips. mill-ewwel imputazzjoni ghal dak li ghandu jirrigwarda ma' sewqan b'

manjiera perikoluza u bla kont, filwaqt li wara li rat l-Artikolu 328(d) tal-Kap 9 tal-

Ligijiet ta' Malta, u l-Artikoli 15(1)(a) u 15(3) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, qed

issib lil Carlos Phillips. hati tal-ewwel imputazzjoni ghal dak li ghandu x'jaqsam ma'

sewqan traskurat, u tat-tieni imputazzjoni mressqin kontra tieghu, u qieghda

tikkundannah ghall-hlas ta' multa ta' mitejn Ewro (€ 200).

Din is-sentenza qieghda tinghata minghajr hsara ghal kwalunkwe drittijiet civili talvolta kompetenti lill-parte civile.