Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020.

Numru 7 Ċitazzjoni numru 297/04 JZM

Michelangelo Campbell, Maria mart Harold Cortis, Josephine Campbell, Antonia mart John Yalcin, Joseph Campbell, Peter Paul Campbell, Angela mart Nicholas ‘Apap Bologna, Francis Xavier Campbell, Margaret mart Christopher Mckay Me Intyre u Felicia armla minn Peter Campbell; u b'digriet tas-26 ta' Jannar 2015, l-Avukat Dr. Simon Grixti Maniscalco Castaldi u l-Prokuratur Legali Jean Pierre Odoh ġew maħtura kuraturi ad litem in rappreżentanza ta' Angela mart Nicholas ‘Apap Bologna li mietet fil-mori tal-kawża; u b'digriet tal-14 ta' Mejju 2015 stante l-mewt ta' Felicia Campbell l-atti ġew trasfużi f'isem Michaelangelo Campbell, Maria mart Harold Cortis, Josephine Campbell, Antonia mart John Yalcin, Joseph Campbell, Peter Paul Campbell, Francis Xavier Campbell u Margaret mart Christopher Mckay Me Intyre v.

Emanuel Yalcin bin John, Innocent u Lawrence, aħwa Yalcin u

(2) (3) Nicholas u Grima Sciberras aħwa Campbell

Dan huwa appell ad istanza tal-atturi Michaelangelo Campbell, Maria

Ċiv.

Joseph Campbell, Peter Paul Campbell, Francis Xavier Campbell u Margaret

mart Christopher Mckay Me Intyre mis-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti

Ċivili fid-29 ta' Novembru 2016, li permezz tiegħu qed jitolbu lil din il-

Qorti tvarja, tbiddel u tirriforma s-sentenza appellata billi:

(i) Tikkonferma l-preċitata sentenza sa fejn ċaħdet it-tielet eċċezzjoni

tal-konvenuti Grima Sciberras u Nicholas aħwa Campbell, u sa fejn laqgħet l-

ewwel talba attriċi limitatament billi ddikjarat illi meta Peter Campbell miet

fit-18 ta' Marzu 1987 l-għalqa magħrufa bħala "Tal-Mentna" jew "Tal-

fil-kontrada "tal-Mentna"

fil-limiti

Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, tal-kejl superfiċjali ta' cirka ħamest itmiem u tliet sigħan fuq

imsemmija, kienet tappartjeni lill-konvenuti uliedu Nicholas u Grima Sciberras

aħwa Campbell u li l-istess għalqa kienet għand Peter Campbell b'titolu ta'

kera bid-dritt li jużaha għal skopijiet agrikoli kif ukoll kellu d-dritt li

jissulloka l-istess għalqa kif fil-fatt issullokaha għal skopijiet agrikoli

biss lill-konvenuti Innocent u Lawrence aħwa Caruana Portelli, kif ukoll

tikkonfermaha sa fejn laqgħet it-tieni talba limitatament billi ddikjarat li

l-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras aħwa Campbell bħala suċċessuri ta' Peter

Campbell għadhom jiddetjenu l-għalqa fuq imsemmija b'titolu ta' kera

mingħand is-sidien tagħha biex jużawha għal skopijiet agrikoli;

(ii) Tirrevokaha, tħassarha u tikkanċellaha fil-partijiet kollha rimanenti

Ċiv.

tagħha, u minflok tgħaddi biex tiċħad it-tieni, it-tielet, il-ħames u s-seba'

eċċezzjonijiet tal-konvenuti Emanuel Yalcin bin Joseph u Emanuel

Yalcin bin John; tiċħad it-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet tal-konvenut

Innocent Yalcin; tiċħad ir-raba' u l-ħames eċċezzjonijiet tal-konvenut

Lawrence Yalcin, tiċħad ir-raba' u s-sitt eċċezzjonijiet tal-konvenuti

Grima Sciberras u Nicholas aħwa Campbell, u tgħaddi biex, previa r-riġett ta' kull

eċċezzjoni kuntrarja, tilqa' l-kumplament tal-ewwel u t-tieni talbiet

attriċi, kif okkorrendo t-tielet u s-sitt talbiet attriċi; bl-ispejjeż taż-żewġ

(iii) Tirrinvija l-atti tal-kawża lura lill-Onorabbli Qorti tal-ewwel istanza

għall-kontinwazzjoni fid-dawl ta' dak deċiż.

Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell din il-Qorti ser tirriproduċi

partijet rilevanti mis-sentenza appellata:

"Rat ic-citazzjoni prezentata fis-27 ta` April 2004 li taqra hekk :- "Peress illi l-attrici Felicia Campbell hija l-armla ta` Peter Campbell.

"Peress illi l-atturi l-ohra u l-konvenuti Nicholas Campbell u Saviour Campbell huma ahwa u huma ulied l-attrici Felicia Campbell u l-mejjet Peter Campbell.

"Peress illi permezz ta` kuntratt fl-atti tan-Nutar Nicola Hil ippubblikat fl-24 ta` Settembru 1976 (Dok.

A) il-konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell xtraw minghand il-Beneficcju Parrokjali ossia Prebenda tal- Kappillan "pro et tempore" ta` Birzebbuga, l-ghalqa maghrufa bhala "tal- Mentna" jew "Ta` Kappella" fil-kontrada "tal-Mentna" jew "Tas-Sejba" fil- limiti tal-Imqabba tal-kejl superficjali din l-ghalqa ta` cirka hamest itmiem u tlett sighan hafna mkissra ga barrieri u ghadha mharrbta u

Ċiv.

hofra, tikkonfina mit-tramuntana, mil-lvant u minn nofsinhar ma` toroq pubblici bid-drittijiet u pertinenzi taghha kollha u bhala libera u franka minn pizijiet u dan versu l-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl- imsemmi att.

"Peress illi sa mill-ahhar tas-snin erbghin din l-ghalqa kienet f`idejn l- imsemmi Peter Campbell b`titolu ta` kera minghand il-Parocca ta` Birzebbuga u kellu dritt li jqatta` l-gebel minnha u juzaha bhala barriera (kif fil-fatt kien jaghmel fil-bidu), jordom fejn ikun qatta u juzaha ghal skopijiet agrikoli jekk ikun hekk irid.

"Peress illi meta Peter Campbell, bit-teknologija ezistenti dak iz-zmien, ma setax aktar juza l-ghalqa in kwistjoni bhala barriera, sulloka parti minnha sabiex tintuza bhala ghalqa ghal skopijiet agrikoli biss lill- konvenuti Innocent u Lawrence, ahwa Yalcin u dan kif kellu kull dritt illi jaghmel peress illi nghata permess mill-Parrocca ta` Birzebbuga.

"Peress illi ghalhekk meta l-konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell xtraw l-istess ghalqa minghand il-Parrocca ta` Birzebbuga kif fuq inghad fl-24 ta` Settembru 1976 l-istess ghalqa kienet suggetta ghall- imsemmija kera favur missierhom Peter Campbell li da parti tieghu kien issulloka parti minnha lill-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin sabiex tintuza bhala ghalqa kif fuq inghad.

"Peress illi permezz ta` skrittura privata datata 9 ta` Marzu 1983 (Dok.

B) l- istess Peter Campbell, inter alia, allegatament ceda a favur ta` l- konvenuti uliedu Nicholas u Saviour, ahwa Campbell li accettaw u akkwistaw minghandu kull dritt ta` kera u kull dritt iehor illi huwa ghandu fuq l-imsemmija ghalqa versu l-prezz ta` mitejn lira.

"Peress illi Peter Campbell miet fit-18 ta` Marzu 1987 u halla warajh lil martu l-attrici Felicia Campbell u lil uliedu l-atturi l-ohra u z-zewg konvenuti Nicholas Campbell u Saviour Campbell.

"Peress illi l-atturi dejjem ikkonsidraw illi l-ftehim kollu nkorporat fl- imsemmija skrittura privata datata 9 ta` Marzu 1983 huwa null u bla effett u/jew inesistenti ghaliex m`huwiex minnu illi Peter Campbell iffirma din l-iskrittura u li l-firma ta` Peter Campbell li tidher fuq l-istess skrittura

"Peress illi a bazi ta` dan l-atturi, fit-22 ta` Mejju 1990, intavolaw kawza

kontra l-konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell quddiem din il-Qorti

fejn talbu, inter alia, illi jigi dikjarat u deciz illi l-ftehim inkorporat fl-istess

skrittura privata huwa null u bla effett u/jew inesistenti.

"Peress illi din il-kawza giet deciza fit-3 ta` Ottubru 2003 (Dok.

gie dikjarat illi Peter Campbell ma ffirmax l-iskrittura privata hawn annessa

bhala Dokument B datata 9 ta` Marzu 1983 u li l-firma fuq l-istess

dokument allegatament ta` Peter Campbell m`hijiex tieghu.

ukoll illi l-ftehim inkorporat fl-istess skrittura privata huwa null u bla effett

Ċiv.

"Peress illi fil-mori ta` l-imsemmija kawza (Citaz.

528/90 DS) u precizament fil-11 ta` Marzu 1991, permezz ta` kuntratt (Dok.

D), il- konvenuti Nicholas u Saviour Campbell bieghu parti mill-ghalqa de quo lill-konvenut Innocent Yalcin u l-parti l-ohra lill-konvenut Lawrence Yalcin u cioe` iz-zewg subinkwilini li ghalihom saret referenza aktar 'il fuq.

"Peress illi fl-istess kuntratt l-istess konvenuti Innocent Yalcin u Lawrence Yalcin kkostitwew in solidum bejniethom uzufrutt a favur tal-konvenuti Emmanuel Yalcin bin Joseph u Emmanuel Yalcin bin John li accettaw indivizament u ndaqs bejneithom u liema uzufrutt jikkonsisti fid-dritt ghall-perjodu ta` ghoxrin sena mid-data tal-kuntratt ghall-uzu ta` l-ghalqa de quo, ghal kwalunkwe xoghol, inkluz li l-ghalqa tista` tintuza ghall-qtugh ta` gebel bhala barriera.

"Peress illi l-konvenuti Emmanuel Yalcin bin Joseph u Emmanuel Yalcin bin John hamlu l-ghalqa de quo u permezz ta` teknologija aktar moderna komplew juzawha bhala barriera billi hu possibbli llum illi wiehed jinzel aktar fil-fond.

"Peress illi l-konvenuti Emmanuel Yalcin bin Joseph u Emmanuel Yalcin bin John gew diversi drabi formalment notifikati li ma jistghux jaghmlu hekk billi wara l-mewt ta` Peter Campbell id-dritt ghall-qtugh ta` gebel mill-ghalqa de quo ghadda ghand l-atturi u l-konvenuti Nicholas Campbell u Saviour Campbell u dan billi l-ftehim tad-9 ta` Marzu 1983 kien null u bla effett u/jew inezistenti kif fuq inghad.

"Peress illi cio nonostante l-konvenuti Emmanuel Yalcin bin Joseph u Emmanuel Yalcin bin John baqghu jqattghu l-blat u llum tista` tghid li l-blat tqatta` kollu.

Peress illi b`rizultat ta` l-agir tal-konvenuti kollha, inkluz l-uzu da parti tal-konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell ta` dokument falz, cioe` Dok.

B, u inkluz ukoll il-fatt li l-konvenuti kollha gew diversi drabi formalment avzati li listess Dok.

B kien falz, l-atturi kollha sofrew u qeghdin isofru danni.

"Jghidu ghalhekk il-konvenuti l-ghaliex, ghar-ragunijiet premessi,

m`ghandux minn din il-Qorti :-

"Jigi dikjarat u deciz illi meta Peter Campbell miet fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "Tal-Mentna" jew "Ta` Kappella" fil- kontrada "Tal-Mentna" jew "Tas-Sejba" fil-limiti ta` Is-Swatar, Birkirkara tal-kejl superficjali ta` cirka hamest itmien u tlett sighan fuq imsemmija kienet tappartjeni lill-konvenuti uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u li l-istess ghalqa kienet f`idejn Peter Campbell b`titolu ta` kera bid-dritt li jqatta` l-gebel minnha u juzaha bhala barriera (kif fil-fatt kien jaghmel fil-bidu), jordom fejn ikun qatta u juzaha ghal skopijiet agrikolu jekk ikun irid kif ukoll kellu d-dritt li jissulloka l-istess ghalqa kif fil-fatt kienet issullokata in parti minnu dakinhar tal-mewt tieghu

Ċiv.

ghal skopijiet agrikoli biss lill-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin.

"Jigi dikjarat u deciz illi l-atturi u l-konvenut Nicholas u Saviour Campbell bhal successuri ta` Peter Campbell ghadhom jiddetjenu l- ghalqa fuq imsemmija b`titolu ta` kera minghand is-sidien taghha bid-dritt li jqattghu l-gebel minnha u juzawha bhala barriera, jordmu fejn ikunu qattghu u juzawha ghal skopijiet agrikoli jekk ikunu jridu.

"Jigi dikjarat u deciz illi bl-agir tal-konvenuti kollha jew min minnhom li b`rizultar ta` l-istess agir wara l-mewt ta` Pietru Campbell tqatta u ghadu jitqatta l-blat u l-gebel mill-imsemmija ghalqa li giet u ghadha qieghda tigi uzata bhala barriera l-atturi sofrew u qeghdin isofru danni.

"Jigu likwidati dawn id-danni minn din il-Qorti okkorrendo bl-opera ta` perit nominand.

"Jigu l-konvenuti jew min minnhom solidalment ikkundannati jhallsu lill-atturi din is-somma hekk likwidata in linea ta` danni.

"Jigi dikjarat u deciz illi l-konvenuti kollha, anki minhabba l-agir taghhom fuq imsemmi mid-9 ta` Marzu 1983 sa llum, m`ghandhom l-ebda dritt juzaw u jibqghu jokkupaw l-imsemmija ghalqa u per konsegwenza jigu permanentement inibiti milli juzaw l-istess ghalqa u jigu kkundannati sabiex fi zmien qasir u perentorju li jigi lilhom prefiss jizgombraw mill-istess ghalqa u lbini li hemm fuqha u jghadduha lill-attrici.

"Bl-ispejjez u bl-imghax legali kontra l-konvenuti li minn issa huma ngunti in subizzjoni.

"Rat id-dikjarazzjoni guramentata tal-atturi, il-lista tax-xhieda ndikati minnhom u l-elenku ta` dokumenti li kienu prezentati mac-citazzjoni.

"Rat in-nota ta` l-eccezzjonijiet tal-konvenuti prezentata fid-19 ta` Mejju 2004 li taqra hekk –

"Illi preliminarjament l-atturi kollha jridu jippruvaw li ghandhom relazzjoni guridika mad-decujus Peter Campbell tintitolahom jistitwixxu din il-kawza.

"Illi huma qatt ma kienu partijiet f`xi kawza fejn b`xi mod gie ddikjarat null u bla effett il-kuntratt tal-11 ta` Marzu 1991 fl-atti tan- Nutar Tonio Camoin sa fejn jirrigwarda dritt ta` uzufrutt koncess lilhom fuq l-art mertu tal-kawza u ghaldaqstant sakemm dan il-kuntratt jigi espressament imhassar, id-drittijiet ta` l-esponenti jibqghu minghajr mittiefsa skond il-ligi.

"Illi fi kwalunkwe kaz l-esponenti m`humiex responsabbli ghal

Ċiv.

ebda danni ghaliex agixxew f`kull ma ghamlu bis-sahha li ttihom il- ligi u ghalhekk in buona fede.

"Illi sahansitra l-atturi ppruvaw iwaqqfu lill-eccipjenti mit-tgawdija ghad-drittijiet taghhom anki gudizzjarjament permezz ta` rikors ghall- hrug ta` mandat ta` inibizzjoni liema talba giet michuda mill-Qorti.

"Illi fir-rigward tad-drittijiet li allegatament kellu Peter Campbell fit- tqattigh tal-blat irid jigi pruvat li l-imsemmi fil-fatt Campbell kellu dan id- dritt. indipendentement mill- 6.

"Illi genwinita` o meno ta` l-iskrittura tad-9 ta` Marzu 1983, iridu jippruvaw b`liema dritt qeghdin jippretendu illi d-dritt ta` kera ta` l- ghalqa in kwistjoni, allura fond agrikolu, ghadda a favur taghhom, wara l-mewt ta` Peter Campbell.

"Illi t-titolu ta` l-esponenti jemana minghand min fil-konfront ta` terzi kellu titolu reali ta` propjeta` fuq l-ghalqa in kwistjoni u ghalhekk kellu kull dritt jikkoncedi uzufrutt kif fil-fatt sar favur l-esponenti.

"Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

l-atturi, minghajr pregudizzju u

"Rat id-dikjarazzjoni guramentata tal-konvenuti u l-lista tax-xhieda ndikati minnhom.

"Rat prezentata fis-26 ta` Mejju 2004 li taqra hekk –

l-eccezzjonijiet

tal-konvenut

"Illi fl-ewwel lok it-talba ghad-danni fil-konfront tal-esponent hija preskritta sew jekk l-atturi qed jitolbu danni akkwiljani sew jekk qed jippretendu danni a bazi ta` kuntratt. l-atturi ghandhom 2.

"Illi minghajr pregudizzju ghall-premess, jipprovaw x`jeddijiet qed jivvantaw fuq ir-raba` mertu ta` din il-kawza u kwindi l-interess guridiku taghhom.

"Illi minghajr pregudizzju ghall-premess u fil-mertu, it-talbiet attrici fil-konfront tal-eccipjent huma ghal kollox infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu respinti bl-ispejjez.

"Illi l-esponent flimkien ma` huh l-iehor Lawrence Yalcin kienu originarjament akkwistaw cirka nofs ir-raba` in kwistjoni b`titolu ta` qbiela minghand Peter Campbell li kien huwa stess akkwista bi qbiela l- istess raba` mill-Beneficcju Parokkjali ta` Iż-Żebbuġ (Ghawdex).

"Illi sussegwentement il-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell ta` xtraw dan Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u Peter Campbell stess kien qal lill-esponent biex jibda jhallas il-qbiela lill-imsemmija ahwa Campbell.

ir-raba` kollu minghand

il-beneficcju Parokkjali

Ċiv.

"Illi b`kuntratt tal-11 ta` Marzu 1991 fl-atti tan-Nutar Dottor Tonio Camoin, l-esponent xtara minghand l-imsemmija Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell porzjoni diviza mill-imsemmija art tal-kejl ta` tlett elef hames mija u ghaxar metri kwadri (3,510m2).

Fl-istess kuntratt l-esponent ikkonceda dritt ta` uzufrutt favur il-konvenut Emanuel Yalcin ghal perjodu ta` ghoxrin sena, liema uzufrutt inghata bil-ghan illi jkun jista` jsir qtugh ta` gebel bhala barriera.

"Illi fid-dawl tal-premess, l-esponent ghandu titolu validu fuq l- imsemmija art li huwa akkwista u f`kull kaz huwa qatt ma qatta gebel mill-art jew barriera in kwistjoni u wisq anqas ippartecipa jew ircieva xi profitti li seta` kien hemm mill-qtugh ta` gebel.

"Illi kwantu ghas-sitt talba, l-esponent ghandu titolu validu fil-ligi bis-sahha tal-kuntratt fl-atti tan-Nutar Tonio Camoin tal-11 ta` Marzu 1991 u kwindi din it-talba ma ghandha ebda bazi legali.

"Illi finalment u ghal kull buon fini, f`kaz illi din il-Qorti tilqa` lewwel zewg talbiet tal-atturi u jigi deciz li l-eredi ta` Peter Campbell igawdu minn titolu ta` kera, it-tielet, ir-raba` u hames talbiet huma fil-konfront tal-eccipjenti ghal kollox infondati wkoll billi huwa jigi li ghadu sub inkwilin ta` parti diviza mill-art kif del resto gie deciz fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell fis-7 ta` Frar 1979 fil-kawza fl-ismijiet Yalcin vs Campbell (Avviz.

197/76) u b`hekk lebda dannu ma gie kawzat lill-atturi.

"Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

"Rat id-dikjarazzjoni guramentata tal-konvenut Innocent Yalcin u l- lista tax-xhieda ndikati minnu.

"Rat in-nota ta` l-eccezzjonijiet tal-konvenut Lawrence Yalcin prezentata fl-24 ta` Mejju 2004 li taqra hekk –

"Preliminarjament l-eccezzjoni ta` preskrizzjoni akkwisittiva ta` l- ghaxar snin, ai termini ta` l-Artikolu 2140 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal- Ligijiet ta` Malta), stante li l-art de quo inbieghet libera u franka lill- eccipjent mis-sidien Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell permezz ta` kuntratt datat 11 ta` Marzu 1991.

"Illi, fil-mertu u minghajr ghal fuq eccepit, l-ewwel u t-tieni talba m`ghandhomx jintlaqghu ghaliex l-atturi ma jgawdu l-ebda titolu ta` kera, kif se jigi muri fit-trattazzjoni tal-kawza.

"Illi, minghajr pregudizzju ghal fuq eccepit, jekk jintlaqghu l-ewwel u t-tieni talba u jigi deciz li l-eredi ta` Peter Campbell jiddetjenu l-ghalqa b`titolu ta` kera, it-tielet, ir-raba` u l-hames talba m`ghandhomx jintlaqghu fil-konfront ta` leccipjent stante li f`dak il-kaz huwa ghadu sub-inkwilin ta` parti diviza mill-art hekk kif deciz mill-Qorti ta` l-Appell

Ċiv.

f`sentenza tas-7 ta` Frar 1979 fl-ismijiet Yalcin v Campbell (Avviz 197/76, annessa bhala Dok.

LC1) u ghalhekk l-ebda dannu ma gie rreakat minnu lill-atturi.

"Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, lanqas is-sitt talba m`ghandha tintlaqa` fil-konfront ta` l-eccipjent stante li huwa, bhala sid ta` l-art, ikkonceda l-art b`uzufrutt lil Emmanuel Yalcin bin Joseph u Emmanuel Yalcin bin John ghall-perjodu ta` ghoxrin sena permezz tal-kuntratt fuq imsemmi tal-11 ta` Marzu 1991.

"Illi ghalhekk it-talbiet attrici ghandhom jigu michuda bl-ispejjez.

"Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

"Rat id-dikjarazzjoni guramentata tal-konvenut Lawrence Yalcin, il- lista tax-xhieda ndikati minnu u l-elenku ta` dokumenti li kienu prezentati man-nota ta` l-eccezzjonijiet.

"Rat in-nota ta` l-eccezzjonijiet tal-konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell prezentata fis-26 ta` Mejju 2004 li taqra hekk –

tal-gudizzju, stante

"Illi in linea preliminari, il-konvenuti ma humiex il-legittimi kontraditturi ghall-azzjoni attrici, u ghalhekk jitolbu li jigu lliberati mill- osservanza l-esponenti ghalkemm proprjetarji ghal ftit snin tal-proprjeta` in kwistjoni qatt ma kienu fil-pussess effettiv ta` ossija ghamlu uzu jew hadu xi frott mill- istess proprjeta`; fit-tieni lok, l-esponenti ma humiex il-proprjetarji attwali tal-proprjeta` in kwistjoni illi, b`kuntratt tal-11 ta` Marzu 1991 fl-atti tan-Nutar Dottor Tonio Camoin, kienet giet trasferita minnhom favur il-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin ; u, fit-tielet lok, il-proprjeta` in kwistjoni kienet giet, sa minn qabel l-akkwist talesponenti fl-1976, sullokata minn Peter Campbell (cioe` missier l- atturi u leccipjenti a favur l-istess konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin ; 2.

"Illi in linea preliminari wkoll, izda minghajr pregudizzju ghall- ewwel eccezzjoni suesposta, it-talba attrici ghall-hlas ta` danni hija preskritta ai termini tal-artikolu 2153 u/jew tal-artikolu 2156(c) tal- Kodici Civili, in kwantu diretta fil-konfront tal-esponenti illi, jerga` jinghad, b`kuntratt tal-11 ta` Marzu 1991 fl-atti tan-Nutar Dottor Tonio Camoin, kienu ttrasferew il-proprjeta` in kwistjoni favur il-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin ; 3.

"Illi, in linea preliminari wkoll, izda minghajr pregudizzju ghas- suespost, l-eccipjenti jirrilevaw illi l-gudizzju f`din l-istanza mhux integru billi l-atturi qeghdin jallegaw illi l-missier, Peter Campbell, kien ilu fil-pussess ta` din ilproprjeta` sa mill-ahhar tas-snin erbghin, b`titolu ta` kera minghand il-Beneficcju Parrokjali ossija Prebenda tal-kappillan "pro tempore" ta` Iż-Żebbuġ (Ghawdex), illi kien biegh l-istess proprjeta` lill-eccipjenti odjerni permezz ta` kuntratt fl-atti tan-Nutar

Ċiv.

Nicola Hil fl-24 ta` Settembru 1976, "bid-drittijiet u pertinenzi kollha taghha u bhala libera u franka minn pizijiet", u ghalhekk l-istess Beneficcju Parrokjali ghandu, semmai, jissejjah ukoll sabiex iwiegeb ghall-pretensjonijiet attrici f`din l-istanza ; 4.

"Illi in linea preliminari wkoll, izda minghajr pregudizzju ghas- suespost, it-talbiet attrici u senjatament it-talbiet attrici ghall-hlas ta` danni u ghar-reintegrazzjoni fil-pussess tal-proprjeta` in kwistjoni, huma ghal kollox insostenibbli billi, kif jinghad fl-istess premessi attrici u kif ser jigi ppruvat aktar dettaljatament fil-kors tal-kawza odjerna, il-proprjeta` in ezami kienet giet sullokata fl-intier taghha mill-istess Peter Campbell a favur il-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin.

Ghalhekk, semmai, l-atturi jista` jkollhom biss dritt li jircievu hlas ta` kera ossija qbiela, u xejn aktar ; 5.

"Illi, fuq il-meritu, u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u jimmeritaw illi jigu michuda, bl-ispejjez kontra l-istess atturi, stante illi ma huwiex minnu illi fil- gurnata tal-mewt tieghu fit-18 ta` Marzu 1987, missier l-atturi u l- eccipjenti odjerni kien igawdi xi titolu fuq il-proprjeta` in ezami ; 6.

"Illi, fuq il-meritu wkoll, u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it- talbiet attrici huma daqstant infondati fil-fatt u fid-dritt u jimmeritaw illi jigu michuda, bl-ispejjez kontra l-istess atturi, stante illi ma huwiex minnu illi latturi sofrew xi danni ossia ghandhom xi dritt ta` reintegrazzjoni fil-pussess talproprjeta` in ezami, fil-konfront tal- eccipjenti, kif jigi ppruvat aktar dettaljatament fil-kors tal-kawza odjerna.

"Rat id-dikjarazzjoni guramentata tal-konvenuti Nicholas u Saviour Campbell u l-lista tax-xhieda ndikati minnhom.

"Rat il-verbal tal-udjenza tad-19 ta` Mejju 2009 (fol 448 u 449) fejn il-partijiet kollha qablu li din il-Qorti ghandha taghti sentenza parzjali dwar it-talbiet dikjaratorji attrici u cioe` l-ewwel, it-tieni, it- tielet u s-sitt talbiet, b`dan illi r-raba` u l-hames talbiet jigu decizi skont il-pronunzjament tal-Qorti dwar it-talbiet l-ohra.

Fl-istess udjenza, il-partijiet kollha ddikjaraw li ma kellhomx aktar provi xi jressqu dwar dawk it-talbiet.

"Rat is-sentenza parzjali li nghatat fil-15 ta` Mejju 2014.

"Rat illi, wara li kien interpost appell mill-atturi ghal riforma tassentenza nterpost mill-atturi, il-Qorti tal-Appell tat sentenza fil- 15 ta` Dicembru 2015 fejn in parte kkonfermat, u in parte rrevokat, issentenza tal-15 ta` Mejju 2014.

"Rat illi bis-sentenza tal-Qorti tal-Appell :- "kien milqugha l-ewwel talba limitatament billi kien dikjarat li meta

Ċiv.

miet Peter Campbell fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "Tal-Mentna" jew "Tal-Kappella" fil-kontrada "tal-Mentna" jew "TasSejba" fil-limiti tal-Imqabba, tal-kejl superficjali ta` cirka hamest itmiem u tlett sighan fuq imsemmija, kienet tappartjeni lill- konvenuti uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u li l-istess ghalqa kienet ghadha mikrija lil Peter Campbell ; "u "kien riservat il-gudizzju dwar il-bqija ta` din l-ewwel talba ghal din il-Qorti tal-ewwel istanza ; "kienet milqugha t-tieni talba limitatament billi kien iddikjarat u deciz li l-atturi u l-konvenuti Nicholas u Saviour Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell ghandhom l-ghalqa fuq imsemmija b`titolu ta` kera minghand is-sidien taghha; "u "kien riservat il-gudizzju dwar il-bqija ta` din it-tieni talba ghal din il-Qorti.

"Inoltre l-atti kienu rinvjati lil din il-Qorti ghall-kontinwazzjoni tal- kawza dwar it-talbiet u l-eccezzjonijiet rimanenti tal-kontendenti fid-dawl ta` dak minnha deciz.

"Ordnat li l-ispejjez taz-zewg istanzi jithallsu mill-konvenuti appellati.

"Rat il-verbal tal-udjenza tas-7 ta` Jannar 2016 (fol 603 sa 604) fejn din ilQorti tat direzzjoni lill-partijiet sabiex jittrattaw l-effetti ta` dik is- sentenza li tat il-Qorti ta` l-Appell fil-15 ta` Dicembru 2015, in partikolari t-titolu ta` l-inkwilinat, li wara l-mewt ta` Peter Campbell, ghadda ghand l- eredi tieghu.

"Rat in-nota ta` sottomissjonijiet ta` l-partijiet.

"Semghet is-sottomissjonijiet finali li saru fl-udjenza tas-16 ta` Gunju

"Rat id-digriet li tat fl-istess udjenza fejn halliet il-kawza ghas-

"Rat il-provi kollha li tressqu fil-kors tal-kawza.

Ċiv.

"L-eccezzjonijiet decizi sal-lum

"Fis-sentenza tal-15 ta` Dicembru 2015, il-Qorti ta` l-Appell ikkonfermat dik il-parti tas-sentenza ta` din il-Qorti tal-15 ta` Mejju 2014 safejn : 1) cahdet l-ewwel eccezzjoni tal-konvenuti Emanuel bin John Yalcin u Emanuel bin Joseph Yalcin ; 2) cahdet ir-raba` eccezzjoni tal-istess konvenuti Emanuel bin John Yalcin u Emanuel bin Joseph Yalcin ; 3) cahdet l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut Lawrence Yalcin (dwar il-preskrizzjoni akkwizittiva); u 4) cahdet l-ewwel eccezzjoni tal- konvenuti Nicholas u Saviour ahwa Campbell.

"Fl-istess sentenza, il-Qorti ta` l-Appell : 5) cahdet is-sitt eccezzjoni tal- konvenuti Emanuel bin John Yalcin u Emanuel bin Joseph Yalcin ; 6) cahdet it-tieni eccezzjoni tal-konvenut Innocent Yalcin ; 7) cahdet it-tieni eccezzjoni ta` Lawrence Yalcin ; 8) astjeniet milli tiehu konjizzjoni tar-raba` eccezzjoni tal-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell ; u 9) cahdet il-hames eccezzjoni tal-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell.

"It-tielet eccezzjoni tal-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras ahwa Campbell "Kien eccepit illi l-gudizzju mhuwiex integru peress li l-Beneficcju Parrokkjali ossija Prebenda tal-Kappillan pro tempore ta` Ix-Xewkija ghandu jissejjah fil-kawza sabiex iwiegeb ghall-pretensjonijiet attrici.

"Din il-Qorti tqis din l-eccezzjoni bhala infondata peress li t-talbiet ta` l-atturi huma relatati ma` kwistjonijiet li sehhu wara l-mewt ta` Peter Campbell.

"Infatti kemm l-ewwel u kif ukoll it-tieni talba jirreferu ghall-mument talmewt ta` Peter Campbell li sehhet fit-18 ta` Marzu 1987.

"It-tielet talba ossija dik relatata mad-danni hija wkoll relatata ma` allegati danni li sehhew wara l-mewt ta` Pietru Cutajar.

"Is-sitt talba imbaghad hija konsegwenzjali ma` l-ewwel u t-tieni talba.

Fiz-zmien tal-mewt ta` Peter Campbell, is-sid tal-ghalqa in kwistjoni ma

"Ghalhekk il-Qorti ma tarax li ghandu jkun parti fil-kawza.

"Il-Qorti sejra tghaddi biex tqis dak li ghad fadal x`jigi deciz mill-

ewwel u mit-tieni talbiet in vista tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell

fil-15 ta` Dicembru 2015.

Ċiv.

"Imbaghad tghaddi biex tqis it-tielet u s-sitt talbiet attrici.

"L-ewwel talba "Permezz ta` l-ewwel talba, l-atturi talbu dikjarazzjoni u decizjoni illi meta Peter Campbell miet fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "Tal-Mentna" jew "Ta` Kappella" fil-kontrada "Tal-Mentna" jew "Tas- Sejba" fil-limiti ta` Is-Swatar, Birkirkara tal-kejl superficjali ta` cirka hamest itmien u tlett sighan kienet tappartjeni lill-konvenuti uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u li l-istess ghalqa kienet f`idejn Peter Campbell b`titolu ta` kera bid-dritt li jqatta` l-gebel minnha u juzaha bhala barriera (kif fil-fatt kien jaghmel fil-bidu), jordom fejn ikun qatta` u juzaha ghal skopijiet agrikolu jekk ikun irid, kif ukoll kellu d-dritt li jissulloka l-istess ghalqa kif fil-fatt kienet issullokata in parti minnu dakinhar tal-mewt tieghu ghal skopijiet agrikoli biss lill-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin.

"Fis-sentenza taghha tal-15 ta` Mejju 2014, din il-Qorti osservat illi bl- ewwel talba, l-atturi qeghdin jitolbu dikjarazzjoni mill-Qorti dwar erba` kwistjonijiet :-

a) "illi meta miet Peter Campbell l-ghalqa in kwistjoni kienet propjeta` tal-konvenuti Nicholas u Saviour Campbell ; b) "illi Peter Campbell kien jiddetjeni l-ghalqa in kwistjoni b`titolu ta` kera bid-dritt li jqatta` l-gebel minnha u juzaha bhala barriera ; c) "illi kif kellu dritt illi jaghmel, Peter Campbell issulloka parti mill- ghalqa lill-konvenuti Innocent u Lawrence Yalcin. d) "illi din is-sullokazzjoni kienet ghal skopijiet agrikoli biss.

"Bis-sentenza taghha tal-15 ta` Dicembru 2015, il-Qorti tal-Appell iddikjarat u ddecidiet illi meta miet Peter Campbell fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "tal-Mentna" jew "tal-Kappella" fil-limiti ta` L-Għasri kienet (i) tappartjeni lill-uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u (ii) kienet ghadha mikrija lil Peter Campbell bil-konsegwenza li l-atturi u l-konvenuti ahwa Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell kellha dik l-ghalqa b`titolu ta` kera minghand is-sidien taghha.

"Tajjeb jinghad illi fis-sentenza taghha tal-15 ta` Mejju 2014 din il-Qorti esprimiet ruhha meta qalet illi :

"Din il-Qorti hija tal-fehma konsiderata illi kull ma kien kiseb b` lokazzjoni mill-Parrocca ta` Birzebbugia, Peter Campbell – ghal ragunijiet tieghu – ghaddieh b`sullokazzjoni lill-konvenuti ahwa Yalcin.

Is-sentenza tal- Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) (supra) ma thalli l-ebda dubju dwar dan.

Mhuwiex il-kompitu ta` din il-Qorti li tistharreg ir-raguni ghala Peter Campbell iddecieda li jaghmel hekk."

"Ghalkemm din il-Qorti ppronunzjat ruhha fis-sens illi Pietru Cutajar ma kienx fadallu drittijiet fuq l-ghalqa in kwistjoni fil-mument tal-mewt

Ċiv.

"L-allegat dritt ta` tqattigh ta` blat

tieghu, il-Qorti ta` l-Appell iddecidiet illi fil-kuntest ta` sullokazzjoni, min jissulloka necessarjament ikun fadallu xi drittijiet naxxenti mil-lokazzjoni u ghalhekk, Pietru Campbell kien fadallu xi drittijiet mir-relazzjoni ta` inkwilin u sullokatur.

Dak li ddisputat il-Qorti ta` l-Appell kien biss l- konkluzjoni ta` din il-Qorti li ghax Peter Campbell "issulloka" d-drittijiet tal- kirja, ma kellu xejn x`jghaddi lis-successuri tieghu.

"Dan premess, din il-Qorti tghid illi l-ewwel kwistjoni li ghandha tiddetermina hija x`tip ta` drittijiet kellu Peter Campbell fir-rigward ta` l-ghalqa peress li fl-ewwel talba, qed tintalab dikjarazzjoni illi Peter Campbell kellu l-ghalqa b`titolu ta` kera bid-dritt ta` tqattiegh tal- gebel u uzu bhala barriera, dritt ta` rdim u koltivazzjoni agrikola, u dritt ta` sullokazzjoni ghal skopijiet agrikoli. a) "L-atturi jinsistu hafna li Pietru Campbell kellu dritt ta` tqattigh ta` blat u li dak id-dritt qatt ma kien issullokat lill-konvenuti Innocent u Lawrence Yalcin.

"Din il-Qorti sejra taghti piz lill-provi dokumentarji : kuntratti, ricevuti tal- kera, u decizjonijiet ta` dawn il-qrati fi kwistjonijiet bejn uhud mill- kontendenti.

"Din il-Qorti ma tarax li tista` sserrah mohha fuq dak li qalu x-xhieda, peress li l-verzjonijiet huma ferm konfliggenti u kontradittorji.

"Minn evalwazzjoni tal-kuntratti, jidher li kien biss il-kuntratt tat-28 ta` Jannar 1956 fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Benatiya Loffreda (fol 128 et seq) li sar bejn il-Kappillan tal-Parrocca ta` Birzebbuga ir-Reverendu Dun Giuseppe Amaira u Pietro Campbell.

Il-kuntratti li pprecedew dak il-kuntratt kienu saru ma` Giuseppe Campbell li jigi missier Pietro Campbell u l- kontenut ta` dawn gie superat bil-ftehim il-gdid li sar fit-28 ta` Jannar 1956.

"Fil-kuntratt tat-28 ta` Jannar 1956, Pietro Campbell inghata dritt ta` qbiela

ta` l-ghalqa in kwistjoni ghal zmien ta` tmien snin li bdew jghaddu mill-

sena pagabbli kull 31 sitt xhur bil-quddiem u bil-patt li "fejn hu mkisser

f` dina l-imsemmija ghalqa, ilkomparenti Pietro Campbell ghandu jwiettieh

biex ikun jista` jinhadem, b` ecezzjoni biss ta` l-ahhar barriera li ma

ghandiex titwitta."

"Jirrizulta li d-dritt moghti lil Pietru Campbell kien ta` qbiela u hlief ghall-

ahhar barriera, li ma kellhiex titwitta, Pietru Campbell intrabat li fejn huwa

mkisser fl-ghalqa, kellu jwittih biex ikun jista` jinhadem.

"Ghalhekk minn dan il-kuntratt jemergi b`mod evidenti illi ma kienx

moghti lil Pietru Cutajar ebda dritt sabiex iqatta` l-blat mill-ghalqa de

Ir-ricevuti li hargu in segwitu ghal dan il-kuntratt ezebiti a fol 114

Ċiv.

sa 124 kollha juru li kienet qed tithallas qbiela ta`14-il lira fir-rigward ta` l-ghalqa.

"Jirrizulta li sussegwentement ghal din il-koncessjoni ta` qbiela, saret dikjarazzjoni fis-7 ta` Jannar 1972 ezebita a fol 125 fejn intqal hekk :

"Jiena hawn taht iffirmat niddikjara li mill-lum il-quddiem qieghed ngholli bil-kunsens ta` Pietru Cutajar il-qbiela tal-ghalqa `Tal-Kappella` bhala barriera ghall-blat minn erbatax-il lira (L 14) ghall-hamsa u ghoxrin lira (L 25) fis-sena."

"In segwitu ghal din id-dikjarazzjoni, fl-istess gurnata tas-7 ta` Jannar 1972, harget ricevuta (fol 125) li fiha giet imnizzla l-kera l-gdida ta` L 25 u beda jinkiteb "ghalqa-barriera tal-blat" minflok "ghalqa" biss.

Dawn l- ircevuti waqfu fit-3 ta` Jannar 1976 hekk kif jirrizulta mill-ircevuta ezebita a fol 127.

"Sussegwentement, permezz ta` ittra tad-9 ta` Marzu 1973 ezebita a fol 132 Dun Giuseppe Amaira, li dak iz-zmien kien il-Kappillan tal- Parrocca ta` B`Bugia li kienet is-sid ta` l-art in kwistjoni, ddikjara illi "… bid-data tas-7 ta` Jannar 1972 jiena qabbilt din l-ghalqa bhala barriera ghall-blat lill-istess Pietru Cutajar bil-prezz ta` L 25 fis-sena."

"Abbazi ta` dawn il-fatti, sar l-argument mill-atturi li b`zieda mal-kera ta` L 14 pattwit bhala kera annwali skont il-kuntratt tat-28 ta` Jannar 1956, kien hemm ftehim ghal hlas addizzjonali ta` L 11 ghall-blat li kellu jitqatta`.

"Da parti taghhom, uhud mill-konvenuti, b`mod partikolari l-ahwa Yalcin, sostnew li din l-ittra ma tista` qatt tkun prova sufficjenti li kien hemm ftehim vinkolanti dwar it-tqattigh ta` blat.

Huma qaghdu fuq dak deciz fis-sentenza tal-Bord tal-Kera tal-31 ta` Ottubru 1975 u s- sentenza tal-Qorti ta` l-Appell (Sede Inferjuri) tas-7 ta` Frar 1979 fejn kien ikkonfermat illi l-art kollha inkluz il-fondoq, kien imqabbel lill-ahwa Yalcin.

Konsegwentement, Butterfield Campbell ma kellux dritt li jqatta` l- blat mill-barriera ladarba huwa kien issulloka l-art kollha.

"Ghalkemm is-sentenza tal-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) taghmel stat, kif diga` kellha okkazjoni tghid din il-Qorti fis-sentenza taghha tal- 15 ta` Mejju 2014, ghalkemm kull dritt li kellu Peter Campbell fir-rigward tal-art in kwistjoni kien issullokah lill-konvenuti ahwa Yalcin, jibqa` l- fatt illi Pietru Campbell kien issulloka lill-ahwa Yalcin fiz-zmien meta kien ser jiskadi l-kuntratt ta` qbiela tat-28 ta` Jannar 1956.

Abbazi tax- xiehda, jidher li hemm qbil li s-sullokazzjoni favur l-ahwa Doublet u Lawrence Yalcin saret fis-sittinijiet u ghalhekk qabel saret il- koncessjoni ta` dritt ta` qtugh ta` blat.

"Konsegwentement, ghalkemm fis-sentenza tal-Qorti ta` l-Appell (Sede

Inferjuri) jinghad kjarament li kienet l-ghalqa kollha inkluz l-fondoq li

nkera lill-ahwa Yalcin, id-dritt li jinqata` blat ma seta` qatt ighaddi lill-

Ċiv.

ahwa Yalcin minn Pietru Cutajar, peress li sa dak il-punt taz-zmien, Pietru Cutajar ma kellux id-dritt li jqatta` l-blat.

Dak id-dritt jidher li nghata lilu fl-1972 u zgur mhux fiz-zmien li kien issulloka lill-ahwa Doublet u Lawrence Yalcin.

"Din il-Qorti taghmel car illi din il-konsiderazzjoni taghha b`ebda mod ma qeghda tmur dak li kien deciz bis-sentenza tal-Qorti ta` l-Appell (Sede Inferjuri) tas-7 ta` Frar 1979 peress li dak li jinghad minn din il- Qorti huwa li effettivament l-ahwa Yalcin kellhom il-pussess materjali u effettiv tal-ghalqa kollha inkluz il-fondoq izda kellhom biss id-dritt li jutilizzaw l-istess ghal skopijiet agrikoli u mhux biex iqattghu l-blat.

Dak id-dritt ma kienx ghadu ezistenti ghand l-inkwilin li ssulloka u ghalhekk ma setax ikun li gie mghoddi lilhom f` dak l-istadju.

"Fl-isfond ta` dawn il-fatti, jidher hekk iktar car u logiku ghalfejn wara li kellu dan id-dritt ta` qtugh ta` blat moghti lilu, Pietru Campbell ittenta jipprova jkecci lill-ahwa Yalcin mill-ghalqa.

Pietru Campbell kellu f`mohhu li jqatta` l-blat izda biex jaghmel dan, kien jaf li huwa kien issulloka l-art kollha lil Innocent u Lawrence Yalcin, u li ghalhekk ma setax jezercita dak id-dritt ta` qtugh ta` blat bihom ma` saqajh u bil- kmamar li dawn kienu bnew fil-parti li kienet ser tigi utilizzata bhala barriera.

"Kien b`dan l-isfond li saret il-kawza quddiem il-Bord dwar il-Kontroll tal- Kiri tar-Raba` fl-ismijiet Pietro Campbell vs Vincenzo u Lorenzo Yalcin, liema decizjoni moghtija fil-31 ta` Ottubru 1975 cahdet it-talba ta` Pietro Campbell ghar-ripreza tal-pussess tal-ghalqa in kwistjoni.

"Jaghmel ukoll hafna sens li meta l-ahwa Yalcin raw li Pietro Campbell kien baqa` jinsisti li huwa ghandu drittijiet fuq parti minn din ir-raba` tant li ma kinux qed jinhargu rcevuti tal-hlas tal-kera fuq l-art kollha, ipprocedew bil-kawza fl-ismijiet Vincenzo Yalcin et vs Pietru Campbell li giet finalment deciza fis-7 ta` Frar 1979 fejn ikkonfermat li l-art kollha, inkluz il-blat u l-fondoq, kienu mqabblin lill-ahwa Yalcin.

Dak izda li ma kienx imqabbel lill-ahwa Yalcin kien id-dritt ta` tqattigh ta` blat.

L-

art inghatat lilhom minn inkwilin li kellu dritt li jahdem l-ghalqa u mhux fi

zmien li seta` jqatta` l-blat.

"Kjarifikat dan il-punt, tinsorgi l-kwistjoni dibattuta bejn il-partijiet dwar

jekk id-dritt ta` qtugh ta` blat ghandux jitqies bhala dritt lokatizju jew

bejgh ta` mobbli li ma jirrikjedi l-ebda formalita`.

"L-atturi biddlu r-ragonament taghhom dwar dan il-punt.

"Infatti precedentement ghas-sentenza ta` din il-Qorti tal-15 ta` Mejju

2014, fl-ewwel nota ta` sottomissjonijiet, huma nsistew hafna illi Peter

Campbell issulloka biss parti mill-ghalqa lill-ahwa Yalcin ghal skopijiet

agrikoli u li zamm ghalih d-dritt tat-tqattiegh tal-blat tant li sostnew illi

Peter Campbell kien jinkariga lil terzi li wara rrizulta li kien Toni Camoin

mlaqqam "il-papocca" biex jaqta` l-blat minn hemm, ghalkemm tali provi

Ċiv.

kienu rigettati mill-konvenuti mill-ahwa Yalcin u mill-konvenuti ahwa Campbell.

Ghalhekk insistew li dan id-dritt ta` tqattigh ta` blat ghandu jigi meqjus bhala dritt lokatizju u b` hekk kien jigi mgedded skont id- disposizzjonijiet tal-Kap 199.

"Wara s-sentenza tal-Qorti tal-Appell tal-15 ta` Dicembru 2015, u precizament fit-tieni nota ta` sottomissjonijiet taghhom, kif ukoll fit- trattazzjoni orali taghhom, l-atturi biddlu l-posizzjoni taghhom billi sostnew li d-dritt ta` tqattiegh mhuwiex affini mal-kuntratt ta` lokazzjoni.

L-atturi b`reazzjoni ghall-gurisprudenza li kien hemm fl-ewwel nota ta` sottomissjonijiet tal-ahwa Doublet u Lawrence Yalcin, ghamlu ampja referenza ghall-gurisprudenza fuq dan il-punt, fejn issemma li d- dritt ta` tqattiegh ta` gebel ma jammontax ghal ftehim ta` kera izda ghal ftehim ta` bejgh.

"F`dak is-sens kienet id-decizjoni ndikata fin-nota ta` sottomissjonijiet ta` latturi fl-ismijiet "Bertu Sciberras Mifsud vs Pawlu Egere et" deciza mill-Qorti ta` lAppell Kummercjali fis-6 ta` April 1993.

Sentenzi ohra kienu dawk moghtija mill-Qorti ta` l-Apell fit-12 ta` Frar 1932 fl-ismijiet "Johnston vs Mercieca Hounsell" u fil-11 ta` Frar 1903 fl-ismijiet "Johnston vs Civelli".

"L-atturi ghamlu referenza ghad-decizjoni "Bartmik ta` l-Iklin Limited vs Kummissarju tat-Taxxi Interni" moghtija mit-Tribunal ta` Revizjoni Amministrattiva fis-7 ta` Jannar 2014 fejn intqal illi l-koncessjoni tad- dritt li wiehed jiftah u jqatta` barriera huwa kuntratt ta` bejgh ta` blat jew gebel u saret riferenza inter alia ghas-sentenza moghtija fil-kawza fl- ismijiet "Cardona Scerri vs Sheldon" riportata fil-Kollez Vol XXX PII pag 76.

"L-atturi jiccitaw ukoll awturi maghrufa (Laurent u Maric’ Reitano)

li waslu ghall-konkluzjoni illi d-dritt ta` tqattiegh ta` blat jikkostitwixxi

bejgh ghax qiesu li huwa aspett predominanti ta` l-istitut tal-lokazzjoni

illi l-inkwilin mat-tmiem tal-kirja jrodd lura l-oggett mikri lilu fl-istat li fih

kien jinsab fil-waqt tal-bidu.

"L-atturi mbaghad jaghmlu l-argument illi d-dritt ta` tqattiegh ma kienx

qieghed jigi prorogat u mgedded indefinittivament ai termini tal-Kap 199

peress li fin-natura tieghu ftehim ta` dik ix-xorta kien jikkostitwixxi bejgh.

Sostnew li lbejgh isir perfett hekk kif il-partijiet kontraenti jesternaw il-

Ċiv.

kunsens taghhom dwar l-oggett u dwar il-prezz u li ma kien jinhtieg l- ebda loggett miftiehem kienu mobili per anticipazione.

Ghalhekk l-atturi sostnew li mal-mument illi Pietru Campbell u l-Kappillan Amaira ftehmu dwar it-tqattigh tal-blat, Pietru Cutajar akkwista l-blat ta` l-art in kwistjoni.

Kwindi d-dritt tat-tqattiegh ta` blat koncess lil Pietru Campbell kien titolu li seta` jinghata lilu mis-sid, u li baqa` vestit f` Pietru Campbell meta miet.

"Din il-Qorti tqis illi d-dritt ta` tqattigh tal-blat huwa kuntratt sui generis u m`ghandux jitqies daqslikieku kuntratt ta` bejgh ta` mobbli, kif qeghdin jikkontendu l-atturi.

"Tesprimi ruhha hekk.

"Il-ftehim tal-1972 bejn il-Kappillan Amaira u Peter Campbell ma kienx ftehim ta` bejgh ad infinitum u li kien hemm dritt ad infinitum sakemm jigi ezawrit l-gebel mill-barriera.

Ma` kull pagament ta` L 11 li kien isir, kien qed isir bejgh gdid ta` gebel li kellu jitqatta`.

Dan qed jinghad peress li skont l-Art 1347 tal-Kap 16,, bejgh huwa perfett bejn il-partijiet malli jaqblu dwar il-haga u dwar il-prezz.

Hekk kien ikkonfermat fil- gurisprudenza : Qorti tal-Kummerc - "Giovanni Brincat Mummery vs Michele Milyutina" - 30 ta` April 1907 ; Qorti tal-Appell Kummercjali – "Edgar Casaletto noe vs Stefano Farrugia Attard" - 10 ta` Jannar 1944 ; Prim`Awla tal- Qorti Civili – "Edgar Walker noe et vs Onor Azzopardi Farrugia Yalcin et" - 18 ta`Marzu 1950 u "Cranes & Commercial Sales Ltd vs Lawrence Grixti Maniscalco" - 17 ta` Novembru 2003 ; u Qorti tal-Appell Inferjuri – "Mario Cimen vs Alfred Pesci et" - 12 ta` Mejju 2003.

"Madanakollu, fil-ftehim ta` bejn il-Kappillan Amaira u Peter Campbell kien miftiehem li l-prezz tal-gebel ghal skadenza partikolari ossija ta` sena tkun ta` L 11.

Ma jistax jigi accettat li, skont kif qed jghidu l-atturi, mal-

mument li sar ilftehim ta` Jannar 1972, sar il-bejgh tal-gebel kollu li kien

hemm u li l-hlas ta` L 11 fis-sena kien metodu ta` kif kellu jithallas il-

prezz miftiehem.

Din il-Qorti ma tarax li jregi l-argument ta` l-atturi illi l-

bejgh tal-gebel kollu li seta` jitqatta` mill-barriera kien perfett fl-1972

malli kien miftiehem id-dritt ta` qtugh ta` blat u ta` prezz ta` L 11 fis-

Il-bejgh li kien perfett bejn il-partijiet kien illi fis-sena 1972 kien

mibjugh dak il-gebel li kien tqatta` matul dik is-sena ghall-prezz ta` L

"Huwa difficli ghal din il-Qorti li taccetta l-argument ta` l-atturi bhala

validu peress li ma taqbilx li sar ftehim ta` prezz li kien validu ghall-gebel

kollu li seta` jigi skavat fil-blat sakemm jigi ezawrit.

L-uniku prezz li kien

miftiehem kien tal-gebel li kien ser jitqatta` f`dik l-iskadenza.

jekk tassew kellu jigi meqjus li kien miftiehem prezz li dwaru l-bejgh tal-

Ċiv.

gebel/blat kollu kellu jinxtara, kellha ta` l-inqas tingieb prova li sar ftehim dwar fi kemm snin kellha tithallas dik l-L 11 halli b` hekk jigi kkalkolat il- prezz li bih kien ser jinbiegh ilgebel kollu li seta` jigi mqatta`.

Skont l-Art 1353(1) tal-Kap 16, il-prezz ghandu jigi stabbilit u specifikat mill- partijiet.

Fil-kaz tal-lum, dak li gie stabbilit u specifikat kien li l-blat/gebel kien ser jiswa` L 11 fis-sena.

Ghalhekk, il-bejgh semmai kien perfett ghal dik is-sena biss.

Ma nghatat l-ebda indikazzjoni fi kemm snin kien ser jithallas il-gebel li kien ser jitqatta` sakemm jigi ezawrit u ghalhekk ma jistax jinghad li kien hemm bejgh tal-gebel kollu li seta` jitqatta`.

"Il-Qorti ghalhekk hija tal-fehma li ma` kull skadenza ta` sena, kien qed jerga` jsehh bejgh gdid ossija negozju gdid ta` bejgh ta` gebel/blat ghas-sena ta` wara.

Il-bejgh verament kien qed ikun perfett izda dan kien qed isir minn sena ghal sena.

Din il-Qorti assolutament ma taqbilx ma` l-argument li fil-mument li saret id-dikjarazzjoni fl-1972, kien ifisser li sar il-bejgh tal-gebel kollu li seta` jinqata` mill-barriera, izda li sehh biss kien bejgh perfett ta` gebel li seta` jinqata` ghas-sena 1972.

Din il-Qorti tqis li kull darba li kien imiss li jithallas il-qbiela ghall- ghalqa in kwistjoni, kien jerga` jsir ftehim dwar id-dritt ta` tqattigh ta` gebel ghal dik izzmien li kienet gejja, u jekk kien hemm ftehim dwar dan minn entrambi s-sid u l-inkwilin, kien jerga` jinxtara d-dritt li jinqata` l- gebel sa l-iskadenza li jmiss sena wara.

"Dan huwa kkorraborat mill-fatt li fil-kuntratt tal-24 ta` Settembru 1976 il-konvenuti Nicholas u Saviour Campbell xtraw minghand il-Beneficcju Parrokkjali ossija Prebenda ta` Birzebbuga l-ghalqa de quo bid-drittijiet u pertinenzi taghha kollha u bhala libera u franka.

Fil-kuntratt, ma ssemma lebda dritt ta` tqattigh ta` gebel li allegatament Pietru Campbell kellu.

Dan kien piz li semmai kellu jigi dikjarat fil-kuntratt izda fil-fehma ta` din il-Qorti, dan il-piz ma ssemmiex peress li s-sid precedenti halla imbaghad f` dejn is-sidien il-godda biex jiddeciedu jekk jidhlux fi ftehim ma` l-inkwilin dwar bejgh ta` aktar gebel.

"L-ahhar ricevuta hija datata 3 ta` Jannar 1976 u din kienet l-ahhar

darba li Butterfield Campbell xtara l-blat bil-quddiem.

Jigi puntwalizzat illi fir-

ricevuti kien hemm imnizzel car li l-hekk imsejha qbiela kienet taghlaq

fil-15 ta` Awissu ta` kull sena.

Ghalhekk, ftit xhur wara, fl-24 ta`

Settembru 1976 il-Kappillan biegh l-art lil Nicholas u Saviour ahwa

Pietru Campbell kien ihallas L 11.00 fissena bil-quddiem bhala

korrispettiv ghall-gebel li kien ser jitqatta` f` dik is-sena.

waqaf bl-ahhar rcevuta ezebita.

Din il-Qorti hija tal-fehma illi l-hlas

waqaf bl-ahhar rccevuta li tkopri l-perijodu sa Awissu 1976 (jekk kellu

jigi meqjus li gie miktub li l-qbiela kienet tiskadi f` Santa Marija) jew fil-

bidu ta` Jannar 1977 (jekk kellu jigi meqjus li s-sena kellha tibda tghodd

minn meta saret id-dikjarazzjoni fiz-zieda ta` L 11 mal-qbiela liema

dikjarazzjoni sehhet f` Jannar 1972).

l-atti jew dokumenti li juru li Pietru Campbell ghamel xi hlas iehor.

Ċiv.

jkun li dan sehh ghaliex Campbell ma riedx jixtri aktar blat jew ghax is-sid tal-ghalqa/barrier ghazel li ma jbieghx aktar blat.

Dan jaqbel mal-fatt li mbaghad madwar xahar jew xahar u nofs wara li l-art inbieghet lil Nicholas u Saviour ahwa Campbell minghajr l-icken indikazzjoni li kien hemm xi dritt ta` tqattigh ta` blat.

Infatti, kif qalet din ilQorti fis-sentenza taghha tal-15 ta` Mejju 2014, :-

"Jigi rilevat li jekk is-sid originali tal-ghalqa u cioe` l-Kappillan tal- Parrocca ta` Iż-Żebbuġ (Ghawdex) kien tassew ta lil Peter Campbell id-dritt li jqatta` l-gebel mill-ghalqa, ma hemm l-ebda riferenza ghal dan fil-kuntratt tal- 1991.

Id-dritt pretiz mill-atturi bhala li kien ta` Peter Campbell mhux jirrizulta mill-kuntratti".

"Per konsegwenza, din il-Qorti hija tal-fehma li wara l-iskadenza tat- terminu regolat bl-ahhar ricevuta, ir-relazzjoni ta` bejn is-sid ta` l-art u l-inkwilin Peter Campbell baqghet tigi regolata biss bil-kuntratt tat-28 ta` Jannar 1956 ossija lokazzjoni ghal skopijiet agrikoli, liema terminu seta` jibqa` mgedded bis-sahha tal-Kap 199 tal-Ligijiet ta` Malta.

"Ghalhekk mal-mewt ta` Peter Campbell, ma kien trasmess l-ebda dritt ta` qtugh ta` blat lill-eredi ta` Peter Campbell.

Id-dritt ta` qtugh ta` blat kien intemm mal-iskadenza tat-terminu li kien jkopri l-ahhar ircevuta maghmula fis-sena 1976.

Provi ta` hlas ta` rcevuti ohra jew depoziti l- qorti ma tressqux, ghalkemm sar accenn xi xhieda li Peter Campbell baqa` jiddepozita l-hlas il-qorti.

Madanakollu li kieku kellha taccetta li verament kien qed isir depozitu fil-qorti (haga li mhijiex ser taghmel ladarba ma kenitx prezentata l-ahjar prova kif trid il-ligi) lanqas ma nghatat prova li dak li allegatament kien qed jithallas kien L 25 u mhux L 14 ai termini tal-kuntratt tat-28 ta` Jannar 1956.

Din il-karenza ta` prova ma tistax tigi accettata u manipolata sabiex taghti beneficcju lill- atturi li kellhom huma l-oneru li jippruvaw li verament id-dritt ta` tqattigh tal-blat baqa` jithallas minn sena ghal sena biex b` hekk jikkonvincu lil din il-Qorti li kien baqa` jsehh bejgh tal-gebel anke wara l-ahhar rcevuta tas-sena 1976. b) "Id-dritt ta` Pietru Campbell li jissulloka jirrizulta mill-klawsola 6 tal-kuntratt ta` lokazzjoni tat-28 ta` Jannar 1956.

Madanakollu, kif kien osservat aktar kmieni, dak li seta` jigi sullokat seta` jsehh biss fir-rigward ta` dak li kien qed jigi lokat, ossija kirja agrikola.

Kif gia` kien rilevat, fit-28 ta` Jannar 1956, l-inkwilin Peter Campbell ma kellux drittijiet ohra apparti d- drittijiet lokatizji moghtija lilu ghal skopijiet agrikoli peress li b`dak il- kuntratt, huwa kellu jwitti fejn kien hemm imkisser u jahdem ir-raba` hlief ghal l-ahhar barriera.

Bhala konsegwenza, dak li gie trasmess lill- ahwa Innocent u Lawrence Yalcin, kien ir-raba` kollu inkluz il-fondoq u l-barriera flimkien ma` l-art li kienet giet imwittija minn Peter Campbell, dan in linea ma` dak deciz mill-Qorti ta` l-Appell (Sede Inferjuri) fis-7 ta` Frar 1979.

Din is-sullokazzjoni sehhet ghal skopijiet agrikoli peress li

fiz-zmien li saret is-sullokazzjoni, Peter Campbell ma kienx ghad kellu d-

dritt li jqatta` l-blat.

"L-allegat dritt ta` sullokazzjoni ghal skopijiet agrikoli

Ċiv.

c) "L-atturi jaghmlu l-argument illi d-dritt ta` Pietru Campbell illi jordom fejn ikun qatta` u juza s-superfici l-gdid ghal skopijiet agrikoli, huwa dritt naxxenti min-natura stess tal-kirja moghtija lil Pietru Campbell.

"Isostnu l-atturi li l-alterazzjoni fl-oggett mikri, ossija fl-ghalqa, sar bil- kunsens tas-sid li dahal fi ftehim separat ma` l-inkwilin dwar dan.

Imbaghad, l- irdim u l-mili konsegwenzali ta` l-iskavar ikollha l-effett ta` ripristinar ta` l-art mikrija.

"Il-Qorti tqis illi d-disposizzjonijiet rilevanti huma l-Art 1554 u 1555 tal- Kap 16.

"L-Art 1554 ighid :-

"Il-kerrej ghandu – (a) "jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal- familja, u ghall- uzu miftiehem fil-kuntratt, jew, jekk ma jkunx hemm ftehim fuq dan, ghalluzu li jista` jigi prezunt mic-cirkostanzi ; (b)

"ihallas il-kera miftiehem, jew kif stabbilit bil-ligi."

"L-Art 1555 ighid :-

"Jekk il-kerrej jaghmel mill-haga mikrija uzu xorta ohra minn dak li ghalih ikun miftiehem, jew prezunt skont l-artikolu precedenti, jew b`mod li bih jista` jgib hsara lil sid il-kera, sid il-kera jista`, skont ic-cirkostanzi, jitlob il-hall tal-kirja."

"Din il-Qorti tikkondividi l-hsieb tal-konvenuti ahwa Yalcin fis-sens li d-dritt li jordom qed jigi pretiz peress li l-barrieri saru bil-wisq imfittxija ghar-rimi ta` skart.

Jemergi car li fil-kuntratt tal-1956, Peter Campbell kellu jordom il-parti ta` l-ghalqa li dak iz-zmien kienet imqatta`.

Dan id-dritt ma setax jigi estiz ghall-fondoq li kien espressament intiz li kellu jithalla bhala barriera.

Ma ngabux provi li fl-art mertu ta` din il-kawza kien ghad fadal xi partijiet li ma gewx imwittija u ghalhekk mill-1965, dak li kellu jintradam, gia` kien mirdum.

Il-fondoq izda ghandu jibqa` bla mittiefes u minghajr ma jigi mirdum, peress li fil-kuntratt hemm car li dak ghandu jithalla bhala barriera u ma ghandux jigi mwitti bhal partijiet l-ohra.

Ghal kuntrarju, mix-xiehda rrizulta li Peter Campbell kien witta l-art sabiex imbaghad issullokaha lill-ahwa Yalcin biex jahdmu r-raba`.

Intqal minn bosta li l-art kienet tintuza bhala ghalqa u ghalhekk, kienet biss din l-ahhar barriera jew fondoq li baqghet mhux imwittija.

F`dan is-sens xehdu Peter Paul Campbell, Michelangelo Campbell, Innocent Yalcin, Lawrence Yalcin, Maria Cortis u Saviour Campbell.

"Ghandu jinghad li anke bid-dritt li wara inghata ghal xi zmien lil Peter Campbell biex iqatta` l-blat, dan ma jfissirx li allura huwa kellu mbaghad

Ċiv.

xi obbligu li jordom dik il-parti li tqattghet.

Kienet biss koncessjoni ta` qtugh ta` blat li nghatat u mhux obbligu li mbaghad jigi mirdum fejn inqata`.

"In vista tal-konsiderazzjonijiet premessi, il-Qorti sejra tilqa` l- ewwel talba limitatament billi tiddikjara u tiddeciedi illi meta Peter Campbell miet fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "tal- Mentna" jew "ta` Kappella" fil-kontrada "tal-Mentna" jew "tas- Sejba" fil-limiti ta` Is-Swatar, Birkirkara tal-kejl superficjali ta` circa hamest itmien u tlett sighan fuq imsemmija kienet tappartjeni lill- konvenuti uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u li l-istess ghalqa kienet ghand Peter Campbell b` titolu ta` kera bid-dritt li juzaha ghal skopijiet agrikoli kif ukoll kellu id-dritt li jissulloka l- istess ghalqa kif fil-fatt issullokaha ghal skopijiet agrikoli biss lill- konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin.

"It-tieni talba "Permezz tat-tieni talba, l-atturi qeghdin jitolbu li jigi dikjarat u deciz illi l-atturi u l-konvenut Nicholas u Saviour Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell ghadhom jiddetjenu l-ghalqa fuq imsemmija b`titolu ta` kera minghand is-sidien taghha bid-dritt li jqattghu l-gebel minnha u juzawha bhala barriera, jordmu fejn ikunu qattghu u juzawha ghal skopijiet agrikoli jekk ikunu jridu.

"Din it-talba hija konsegwenzjali ghall-ewwel talba.

"Fis-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell fil-15 ta` Dicembru 2015, din it-tieni talba, bhall-ewwel talba, kienet milqugha fis-sens li kien dikjarat li l- atturi u l-konvenuti ahwa Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell ghandhom l-ghalqa fuq imsemmija b` titolu ta` kera minghand is-sidien taghha, filwaqt li rriservat il-gudizzju dwar il-bqija tat-tieni talba ghal din il-Qorti.

"In vista tal-konsiderazzjonijiet premessi, il-Qorti sejra tilqa` ttalba limitatament billi tiddikjara li l-atturi u l-konvenuti Nicholas u Saviour Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell ghadhom

jiddetjenu l-ghalqa fuq imsemmija b` titolu ta` kera minghand is-

sidien taghha biex juzawha ghal skopijiet agrikoli.

"It-tielet talba

"L-atturi jitolbu li jigi dikjarat u deciz illi bl-agir tal-konvenuti kollha jew

min minnhom li b`rizultat ta` l-istess agir wara l-mewt ta` Pietru Cutajar

tqatta` u ghadu jitqatta` l-blat u l-gebel mill-imsemmija ghalqa li giet u

ghadha qieghda tigi uzata bhala barriera, l-atturi sofrew u qeghdin

"Hekk kif inhi formulata din it-talba, ma hemmx lok li tigi milqugha

peress li kif diga` nghad mal-mewt ta` Pietru Cutajar, ma kienx ghad

Ċiv.

"It-talbiet l-ohra

hemm ezistenti ddritt li jitqatta` l-blat u l-gebel mill-ghalqa de qua.

Il-blat u l-gebel minn din lghalqa jappartjeni lis-sid ta` l-istess ghalqa li illum-il gurnata jirrizultaw li huma l-ahwa Innocent u Lawrence Yalcin, stante li anke l-uzufrutt li kkostitwew a favur tal-kugini Emanuel Yalcin bin John u Emanuel Yalcin bin Joseph illum intemm ghal kollox.

"Ghalhekk it-tielet talba sejra tigi michuda.

"Sejra tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tieni eccezzjoni tal-konvenuti ahwa Campbell u ta` l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut Innocent Yalcin, stante li mhijiex aktar mehtiega, ladarba l- mertu gie ezawrit bid-decizjoni tal-lum.

"Is-sitt talba "Kif diga` kellha okkazjoni tghid fis-sentenza taghha tal-15 ta` Mejju 2014, din it-talba hija konsegwenzjali ghall-ewwel u t-tieni talbiet, stante li hija fondata fuq il-pretensjoni li bl-agir taghhom, il-konvenuti kugini Yalcin nghataw allegatament drittijiet li kienu jappartjenu lis- successuri ta` Peter Campbell.

"Konsegwentement, din it-talba sejra tigi wkoll michuda in vista ta` dak li gie deciz fir-rigward tat-talbiet l-ohra.

"Tenut kont li t-tielet talba qed tigi michuda, bl-istess mod din ilQorti tara illi r-raba` u l-hames talbiet ghandhom jigu wkoll michuda peress li huma konsegwenzjali ghat-tielet talba.

"Decide "Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda taqta` u tiddeciedi din il-kawza billi :-

"Tilqa` t-tieni, it-tielet, il-hames u s-seba` eccezzjoni tal-konvenuti

"Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel u tal-hames eccezzjoni

tal-konvenut Innocent Yalcin.

"Tilqa` t-tielet u r-raba` eccezzjoni tal-konvenut Innocent Yalcin.

"Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet eccezzjoni ta` lkonvenut

"Tilqa` r-raba` u l-hames eccezzjonijiet ta` l-konvenut Lawrence

"Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tieni eccezzjoni tal-konvenuti

Ċiv.

"Tichad it-tielet eccezzjoni tal-konvenuti Grima Sciberras u Nicholas ahwa Campbell.

"Tilqa` r-raba` u s-sitt eccezzjonijiet tal-konvenuti Grima Sciberras u Nicholas ahwa Campbell.

"Tilqa` l-ewwel talba attrici limitatament billi tiddikjara u tiddeciedi illi meta Peter Campbell miet fit-18 ta` Marzu 1987 l-ghalqa maghrufa bhala "tal-Mentna" jew "ta` Kappella" fil-kontrada "tal-Mentna" jew "tas-Sejba" fil-limiti ta` Is-Swatar, Birkirkara tal-kejl superficjali ta` circa hamest itmien u tlett sighan fuq imsemmija kienet tappartjeni lillkonvenuti uliedu Nicholas u Saviour ahwa Campbell u li l-istess ghalqa kienet ghand Peter Campbell b`titolu ta` kera bid-dritt li juzaha ghal skopijiet agrikoli kif ukoll kellu d- dritt li jissulloka l-istess ghalqa kif filfatt issullokaha ghal skopijiet agrikoli biss lill-konvenuti Innocent u Lawrence ahwa Yalcin.

"Tilqa` t-tieni talba limitatament billi tiddikjara li l-atturi u lkonvenuti Nicholas u Saviour Campbell bhala successuri ta` Peter Campbell ghadhom jiddetjenu l-ghalqa fuq imsemmija b`titolu ta` kera 42 minghand is- sidien taghha biex juzawha ghal skopijiet agrikoli.

"Tichad it-tielet u s-sitt talbiet attrici.

"Tichad ukoll ir-raba` u l-hames talbiet attrici.

"Bl-applikazzjoni ta` l-Art 223(3) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta, tordna li kull parti tbati l-ispejjez taghha."

Rikors tal-appell ta' Michaelangelo Campbell, Maria mart Harold Cortis,

Peter Paul Campbell, Francis Xavier Campbell u Margaret mart

L-imsemmija atturi ħassew ruħhom aggravati bid-deċiżjoni tal-

ewwel Qorti u għalhekk interponew dan l-appell minnha.

L-aggravji

tagħhom, in suċċint, huma dawn:

Ċiv.

(i) Jilmentaw li l-okkju huwa żbaljat in kwantu ma jsegwix it-

trasfużjonijiet

tal-ġudizzju esegwiti matul

il-proċediment

istanza, provokat bl-appell tagħhom mis-sentenza tal-15.05.2014.

(ii) Isostnu li l-ewwel Qorti żbaljat meta qieset li huma ma wirtux

mingħand Pietru Cutajar id-dritt ta' tqattiegħ u estrazzjoni ta' ġebel mill-

għalqa mertu tal-kawża, u dan b'titolu ta' bejgħ.

Jargumentaw illi kien

hemm ftehim bejn il-Prebenda tal-Parroċċa ta' B'Buġia u Pietru Cutajar

dwar l-oġġett tal-bejgħ, cioe` l-blat tal-għalqa, kif ukoll fuq il-prezz, cioe`

Lm11 fis-sena pagabbli flimkien mas-somma ta' Lm14 diġa` pagabbli

bħala kera għall-istess għalqa.

Isostnu li l-fatt li l-prezz ma ġiex iffissat

bħala somma waħda u pagabbli f'darba ma jnaqqasx mill-validita` tal-

bejgħ tal-blat.

Isostnu li l-prezz ta' Lm11 kellu jibqa' jitħallas

sakemm tibqa' fis-seħħ il-kirja għaliex il-prezz kien stipulat bħala

ħlas unit u kontemporanju għall-kirja.

Kwantu għall-osservazzjoni

tal-ewwel Qorti li ma sarux ħlasijiet ulterjuri wara l-1976, isostnu li

Pietru Cutajar kien baqa' jħallas u kienu l-konvenuti Cutajar li rrifjutaw

il-ħlas u kien iddepożita l-flus il-qorti.

Iżidu jgħidu li fi kwalunkwe każ,

jekk ħallas jew le huwa irrilevanti għaliex jekk ma ħallasx ikun ifisser

biss li hemm kreditu favur il-venditur u mhux li jinħall il-bejgħ.

(iii) Isostnu wkoll li l-ewwel Qorti kienet żbaljata meta qieset li Pietru

Cutajar, u sussegwentement huma, ma kellhomx il-jedd li jordmu fejn

Ċiv.

ikunu qattgħu l-blat.

Jargumentaw illi Pietru Cutajar kellu l-jedd li

jordom fejn qatta', għaliex huwa konformi man-natura tal-kirja li kienet

baqgħet vestita fih.

Ifakkru li oriġinarjament kienet inkrietlu bħala

għalqa agrikola u l-użu akkordat kien wieħed agrikolu; bit-tqattigħ tal-

blat, parti mit-territorju ma kienx ser jibqa' idonju għall-agrikoltura

għalhekk jargumentaw illi kemm-il darba bl-irdim tat-territorju imqatta'

kien se jiġi ripristinat l-użu oriġinali tal-kirja, tali irdim jirrientra fil-

jeddijiet tal-inkwilin.

Isostnu li jekk l-appell dwar l-aggravji preċedenti jintlaqa' għandhom jiġu

rinvjati l-atti lura sabiex tingħata deċiżjoni dwar l-aspetti l-oħra tal-kawża

li ma ġewx indirizzati fis-sentenza appellata minħabba l-konklużjonijiet

raġġunti fl-ewwel istanza.

Bla preġudizzju għal dak sottomess, ser jissollevaw aggravji dwar it-tielet

u s-sitt talbiet li kienu maturi għad-deċiżjoni fl-ewwel istanza, minkejja li

ġew miċħuda unikament minħabba l-mod kif l-ewwel Qorti ddeċidiet l-

ewwel żewġ talbiet.

(iv) Jaċċennaw għat-tielet talba tagħhom fejn talbu li jiġi deċiż li bil-fatt

li ġie permess li ħaddieħor iqatta' l-blat, huma sofrew danni.

Jargumentaw li ladarba hu stabbilit li għandhom dritt ta' kera fuq l-art,

u wkoll dritt ta' tqattigħ ta' blat, isegwi li meta l-konvenuti Cutajar biegħu

Ċiv.

l-art lill-konvenuti aħwa Yalcin, l-art kienet qed tiġi trasferita soġġetta

għad-drittijiet ta' Pietru Cutajar; u li mbagħad meta t-territorju ġie

konċess b'użufrutt lill-konvenuti Emanuel Yalcin, dak l-użufrutt qatt

ma seta' jkollu effett li jġib fix-xejn id-drittijiet ta' Pietru Cutajar: il-ġebel

imqatta' mill-konvenuti Emanuel Yalcin kien diġa` jappartjeni lil

Pietru Cutajar għax mibjugħ lilu.

Isostnu li l-konvenuti huma lkoll

responsabbli għad-danni mġarrba minnhom: il-konvenuti Campbell

ipperpetraw il-falsifikazzjoni li permezz tagħha ppretendew li Pietru

Campbell kien ċeda kull jedd li kellu, il-konvenuti l-oħra tqegħdu in dolo,

culpa et mora mill-esponenti permezz ta' diversi protesti ġudizzjarji u

atti oħra.

li s-sentenza appellata kellha ssib,

konformement ma' dak espost fl-aggravji preċedenti, li ħadd mill-

konvenuti m'għandu dritt

juża

jibqa'

l-għalqa

imsemmija, u li għalhekk għandhom jiġu inibiti permanentement milli

jużawha, kif mitlub fis-sitt talba.

Risposta tal-appell ta' Emanuel Yalcin bin Joseph u Emanuel

Il-konvenuti Emanuel Yalcin bin Joseph u Emanuel Yalcin bin

John wieġbu biex jgħidu li s-sentenza appellata hija ġusta u timmerita

Ċiv.

In suċċint, wieġbu hekk:

(i) Kwantu għall-ewwel aggravju dwar l-okkju, jaqblu li huwa żball

kosmetiku li jista' jiġi sanat skont l-Artikolu 175 Kap 12.

(ii) Kwantu għat-tieni aggravju jsostnu li Pietru Cutajar kien iħallas

Lm11 fis-sena bil-quddiem bħala korrispettiv għall-ġebel li kien ser

iqatta' f'dik is-sena – jitqatta' u ma jitqattax blat.

Isostnu li l-ħlas għall-

blat waqaf bl-aħħar riċevuta tat-3 ta' Jannar 1976 li tkopri l-perjodu sal-

15 ta' Awwissu 1976 u wara dik id-data ma jirriżultax li għamel ħlas

ieħor: ma xtarax aktar blat biex iqattgħu s-sena sussegwenti.

Jargumentaw illi għalhekk id-dritt li kellu Pietru Cutajar kien biss dak li

jirriżulta mill-kuntratt tal-1956, cioe` d-dritt ta' użu għal skopijiet agrikoli

versu l-ħlas ta' Lm14 u bil-patt li fejn hu mkisser jitwitta, bl-eċċezzjoni

tal-aħħar barriera.

(iii) Kwantu għat-tielet aggravju dwar id-dritt o meno ta' Pietru Cutajar

li jordom, jgħidu li ma jirriżultax li fl-art mertu ta' din il-kawża kien għad

fadal xi partijiet li ma ġewx imwittija, u għalhekk dak li kellu jintradam

intradam: il-fondoq biss baqa' mhux imwitti peress li fil-kuntratt kien ċar

li kellu jitħalla bħala barriera u ma kellux jiġi mwitti ma' partijiet oħra.

(iv) Jenfasizzaw li in linea finali li huma akkwistaw id-dritt tagħhom in

Ċiv.

forza ta' kuntratt fil-11.03.1991 in bona fede u ħallsu l-korrispettiv għad-

drittijiet minnhom kweżit liema korrispettiv kien daqs il-valur tal-art

akkwistata minn min ikkonċedielhom l-użufrutt, ossia Doublet u

Għalhekk isostnu li m'humhiex passabbli għad-

Iżidu jgħidu li t-titolu li kellhom jinsab terminat ipso jure u ma

huma qegħdin jinvvantaw l-ebda dritt jew titolu fuq l-art.

Risposta tal-appell tal-konvenuti

Innocent u Lawrence aħwa

Il-konvenuti Innocent u Lawrence aħwa Yalcin jsostnu li l-appell

tal-atturi għandu jiġi miċħud bl-ispejjeż kontrihom.

In suċċint, wieġbu

(i) Kwantu għall-okkju żbaljat ifakkru li l-iżball jista' jiġi rimedjat skont

l-Artikolu 175 tal-Kap 12.

(ii) Kwantu għall-kwistjoni dwar jekk fil-mument ta' mewtu Pietru

Cutajar kellux dritt ta' tqattiegħ tal-blat/ u jew dritt li jerġa' jimla' l-

barriera, jgħidu li huma jaqblu mal-evalwazzjoni tal-ewwel Qorti u

jtennu li mhux minnu Pearson Butterfield Campbell (llum l-eredi tiegħu) fadlilhom xi

Jargumentaw li l-kuntratt tal-1956 ma jagħtix dritt għat-

tqattiegħ tal-blat.

B'riferenza għar-riċevuti maħruġa wara l-1972 fejn l-

hekk:

Ċiv.

għalqa hija deskritta bħala "għalqa – barriera tal-blat" jargumentaw li

din ma timplikax dritt ta' tqattiegħ ta' blat iżda hija biss deskrizzjoni,

cioe` mezz kif tiġi identifikata l-art.

Iżidu jgħidu li lokazzjoni agrikola ma

tistax tinkludi tqattiegħ ta' blat, kif kienet il-pożizzjoni oriġinali tal-atturi.

Jargumentaw li t-tqattiegħ ta' blat huwa ftehim sui generis.

Jaċċennaw

għall-fatt li l-atturi biddlu l-pożizzjoni tagħhom fis-sens li jirrikonoxxu li

d-dritt ta' tqattiegħ ta' blat ma jitqiesx bħala lokazzjoni iżda huwa forma

ta' bejgħ ta' ġebel, iżda l-appellati jargumentaw illi anke jekk il-

Kappillan Amaira kien ta drittijiet ta' tqattiegħ ta' blat, ma jfissirx li Pietru

Campbell xtara l-ġebel kolllu li seta' qatt jitqatta' mill-barriera mal-mument

tal-ftehim, jew li dan id-dritt jista' jiġġedded ad infinitum.

(iii) It-teżi tagħhom fir-rigward tat-tielet aggravju hi li meta miet Pietru

Campbell ma kellux id-dritt li jisfrutta l-fondoq billi jordom fih.

(iv) u (v) Kwantu għar-raba u

l-ħames aggravji,

jargumentaw illi llum għandhom drittijiet fuq l-art qua sidien wara li

xtraw l-art mingħand Nicholas u Saviour Campbell fil-11.03.1991.

li Nicholas u Saviour Campbell kienu xtraw l-art mingħand il-Benefiċċju

Parrokkjali ossija Prebenda ta' Ix-Xewkija bħala libera u franka minn

piżijiet.

Jargumentaw illi jekk il-Kappillan kien ta xi dritt lil Pietru Campbell

biex iqatta' l-ġebel, hija stramba li ma hemm xejn imniżżel f'dan ir-

rigward fil-kuntratt.

Ikomplu jgħidu li anke jekk jiġu konfermati xi drittijiet

Ċiv.

tal-appellanti qua eredi ta' missierhom, huma (Lawrence u Innocent

Yalcin) xorta għandhom id-dritt li jgawdu l-art, mhux abbażi tad-

drittijiet tagħhom bħala sidien, iżda abbażi tat-titolu tagħhom ta' sub-

Kwantu għar-responsabbilta` għad-danni ma jaqblux mas-sottomissjoni

tal-atturi li l-konvenuti kollha għandhom jitqiesu solidalment responsabbli;

għall-kuntrarju jsostnu li r-responsabbilta` trid tiġi ppruvata għal kull

wieħed, u huma jsostnu li m'għandhomx responsabblita`.

Risposta tal-appell tal-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras aħwa Campbell

Il-konvenuti Nicholas u Grima Sciberras aħwa Campbell isostnu li s-sentenza

appellata hija ġusta u timmerita konferma fl-intier tagħha.

Għall-aggravji

tal-atturi, in suċċint, wieġbu hekk:

(i) Jgħidu li l-iżball fl-okkju jista' jiġi korrett ai termini tal-Art.

175 tal-

(ii) Ma jaqblux li l-atturi wirtu d-dritt ta' tqattiegħ ta' ġebel mingħand

Jargumentaw illi l-fatt li Pietru Campbell kellu d-dritt li

jqatta' l-ġebel ma jfissirx li tali dritt kien veljanti ad infinitum.

Isostnu li

Ċiv.

dan mhux bejgħ tal-blat kollu in situ iżda dritt ta' estrazzjoni bil-

konsegwenti bejgħ tal-blat estratt fiż-żmien konkordat.

Jaqblu mal-

konklużjoni tal-ewwel Qorti li Campbell kien qed jixtri d-dritt li jqatta' l-

ġebel mill-għalqa minn sena għal sena u li konsegwentement meta

waqaf iħallas il-prezz ta' Lm11 fis-sena fl-1976 ma baqax igawdi d-dritt

għall-oġġett.

Isostnu li fl-1976 huma xtraw l-għalqa libera u franka

għaliex ma kien hemm l-ebda dritt ta' tqattiegħ ta' blat veljanti f'dak il-

(iii) Ma jaqblux mal-argument tal-atturi li Pietru Cutajar kellu l-jedd li

jordom fejn ikun qatta' l-blat.

Jikkummentaw li dan hu każ fejn l-atturi

Ifakkru li d-dritt ta' radam hu marbut

mad-dritt ta' lokazzjoni, liema dritt ġie sullokat minn Pietru Cutajar.

(iv) Kwantu għad-danni, jispjegaw li fil-perjodu li kienu proprjetarji tal-

għalqa (1976 sa 1991) l-għalqa kienet fil-pussess ta' Innocent u

Lawrence Yalcin li eventwalment akkwistaw l-għalqa mingħandu fl-

Jargumentaw illi qatt ma għamlu użu mill-għalqa jew b' xi mod

ħadu xi frott minnha, u għalhekk ma jistgħux jitqiesu li kkaġunaw danni

lill-atturi.

(v) Kwantu għall-ħames aggravju jgħidu li l-eżitu tiegħu jiddependi fuq

l-eżitu tat-tieni u t-tielet aggravji b'dan li jekk ma jintlaqgħux, dan ukoll

Ċiv.

ma jistax jintlaqa'.

U jekk it-tieni u t-tielet aggravji jiġu akkolti, jaqblu

mal-atturi l-atti jiġu rinvjati lura.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Sfond u kronoloġija:

Jiġi spjegat fl-ewwel lok li l-attriċi Felicia Campbell hija l-armla ta'

Peter Campbell, u l-atturi l-oħra u l-konvenuti Saviour Campbell u Nicholas

Campbell huma kollha aħwa, ulied l-istess Felicia u Peter Campbell.

Sabiex wieħed jifhem aħjar iċ-ċirkostanzi tal-każ din il-Qorti sejra

telenka kronoloġija tal-fatti, dokumenti u deċiżjonijiet ġudizzjarji li joħorġu

mill-atti:

08.07.1924 Kuntratt

ta' qbiela1 bejn

il-Kappillan

tal-Parroċċa

ta'

Birżebbugia u Giuseppe Campbell (missier Peter Campbell)2

30.07.1933 Kuntratt ieħor ta' qbiela bejn il-Kappillan tal-Parroċċa ta'

Birżebbugia u Giuseppe Attard Demanuele.

1 Ma tantx huwa leġibbli u l-kopja mhux ċara 2 Fol 99-106 3 Fol 107-109

Ċiv.

kaġunat bit-tqattigħ tal-blat.

06.03.1946 Kuntratt ieħor ta' qbiela bejn il-Kappillan tal-Parroċċa ta'

Birżebbugia u Giuseppe Campbell (għal 8 snin mill-festa ta' Santa Maria

tal-1946, bil-ħlas ta' kera ta' £14 u bil-patt li fejn hu mkisser fl-għalqa jiġi

mwitti biex ikun jista' jinħadem, bl-eċċezzjoni tal-aħħar barriera)4.

(Ġew esebiti riċevuti tal-qbiela fuq isem Giuseppe Campbell bejn l-

20.01.1918 u s-07.03.1948)5 Fl-1948 ir-riċevuti tal-qbiela mbagħad bdew

joħorġu fuq Pietru Campbell.

28.01.1956 Kuntratt

ta' qbiela bejn

il-Kappillan

tal-Parroċċa

ta'

Birżebbugia u Peter Campbell (għal 8 snin mill-festa ta' Santa Maria tal-

1955, bil-ħlas tal-kera ta' £14 u bil-patt li fejn hu mkisser fl-għalqa l-istess

Peter Campbell kellu jwitti, bl-eċċezzjoni tal-aħħar barriera li ma kellhiex

titwitta u bid-dritt li jissulloka lil terzi l-għalqa jew il-benefikati tagħha jew

parti minnhom għaż-żmien li jkun fadal tal-lokazzjoni prevja l-kunsens bil-

miktub tal-Kappillan.)6

(Ġew esebiti riċevuti tal-qbiela fuq isem Peter Campbell bejn is-26.12.1948

Ċiv.

Sittinijiet

Peter Campbell issulloka l-għalqa lill-aħwa Yalcin.

tal-Maġistrati f'Vincenzo Yalcin et v. Pietru Campbell (Avv. Nru.

197/76), deċiża 09.12.1977 (li se naraw 'il quddiem) qalet li kienu ħadu

"in sullokazzjoni l-għalqa xi erbatax-il sena ilu bil-qbiela ta' Lm14 fis-

07.01.1972 Fuq il-ktieb tal-qbiela l-Kappillan iddikjara li kien qed jgħolli,

bil-kunsens ta' Peter Campbell "il-qbiela tal-għalqa "tal-Kappella" bħala

barriera għall-blat minn erbatax-il lira (£14) għal ħamsa u għoxrin lira

(£25) fis-sena."

(Ir-riċevuti sussegwenti kollha jirreferu għall-qbiela tal-"għalqa-barriera".)7

09.03.1973 Il-Kappillan ta' Ix-Xewkija għarraf lil Censu Baldacchino Schembri li sar

jaf li hu u ħuh Wenzu kienu qed jibnu xi kmamar fl-għalqa-barriera "tal-

Kappella" imqabbla lil Pietru Campbell u ordnalhom jieqfu.

sa mis-07.01.1972 kien qabbilhielu bħala barriera għall-blat.

31.10.1975 Il-Bord Dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba, fil-kawża "Pietro

Campbell v. Vincenzo u Lorenzo Yalcin" (1/73 B) ċaħdet it-talba ta'

7 Fol 98, u fol 114-127 8 Fol 132

Ċiv.

Peter Campbell għar-ripreża tal-pussess tal-għalqa in kwistjoni sullokata

lilhom minħabba xi kostruzzjonijiet li għamlu.

03.01.1976 L-aħħar riċevuta (esebita fl-atti) fuq isem Peter Campbell fir-

rigward tal-qbiela tal-"għalqa-barriera 'Tal-Kappella' li tagħlaq fil-15 ta'

24.09.1976 Il-Kappillan ta' Ix-Xewkija biegħ u ttrasferixxa l-għalqa

libera u franka lil ulied Peter Campbell: Nicholas u Saviour Zammit La Rosa

09.12.1977 Qorti tal-Maġistrati f'Vincenzo Yalcin et v. Pietru

Campbell (Avv. Nru. 197/76), kawża rigwardanti l-estenzjoni tal-art

sullokata minn Peter Campbell lill-atturi Yalcin (minħabba li Campbell ma

kienx qed joħroġ riċevuti fuq l-estenzjoni kollha), qalet hekk: "Iżda din il-

Qorti ma għandha l-ebda dubju illi l-imsemmija art kollha, kompriża l-

għalqa, il-blat, u l-fondoq aċċessibbli mill-imsemmija rampa unikament

huma kollha imqabblin lill-atturi mill-konvenut bil-kunsens tas-sid tal-

07.02.1979 Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) Vincenzo Yalcin et v.

Pietru Campbell (Avv. Nru. 197/76) ikkonfermat is-sentenza tal-Qorti tal-

Benefiċċju."

Ċiv.

09.03.1983 Saret skrittura11 li fiha Peter Campbell ċeda a favur ta' uliedu l-

konvenuti Nicholas u Saviour Campbell "kull dritt ta' qbiela u kull dritt ieħor

illi huwa għandu fuq l-għalqa proprjeta` tal-istess żewġ uliedu..."

(dikjarata nulla 20 sena wara)

18.03.1987 Miet Peter Campbell

22.05.1990 L-atturi odjerni fetħu proċeduri fil-Prim'Awla kontra Grima Sciberras u

Nicholas Campbell fejn ikkontestaw l-awtentiċita` tal-firma ta' Peter Campbell

fuq l-iskrittura tal-1983.

11.03.1991 Saviour u Nicholas Campbell ittrasferew l-għalqa libera u

franka lill-konvenuti Lawrence u Innocent Yalcin (nofs kull wieħed) u

dawn tal-aħħar ħolqu użufrutt favur Emanuel Yalcin bin Joseph u

Emanuel Yalcin bin John konsistenti "fid-dritt għal perjodu ta' għoxrin

sena mil-lum għall-użu tal-għalqa trasferit fl-ewwel u fit-tieni parti ta' dana

l-att, għal kwalunkwe xogħol, inkluż li l-għalqa tista' tintuża għall-qtugħ ta'

ġebel bħala barriera."12

03.10.2003 Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kawża Michelangelo Campbell

Ċiv.

iffirma l-iskrittura tal-1983 u li l-firma fuq id-dokument ma kinitx tiegħu.

Iddikjarat li l-ftehim inkorporat fl-iskrittura kien null u ineżistenti.

27.04.2004 Infetħet il-kawża odjerna.

L-ewwel aggravju: l-okkju żbaljat

Huwa minnu li l-okkju tas-sentenza appellata huwa żbaljat in

kwantu ma jirriflettix li:

(i) b'digriet tas-26 ta' Jannar 2015, l-Avv Dr Simon Micallef Castaldi u

l-PL Jean Pierre Odoh ġew maħtura kuraturi ad

rappreżentanza ta' Angela mart Nicholas ‘Apap Bologna li mietet fil-mori tal-

(ii) b'digriet tal-14 ta' Mejju 2015 stante l-mewt ta' Felicia Campbell l-atti

ġew trasfużi f'isem Michaelangelo Campbell, Maria mart Harold Cortis,

kif fil-fatt ġie indikat fl-okkju tas-sentenza ta' din il-Qorti tal-15 ta'

Diċembru 2015.

Ċiv.

Din il-Qorti tagħmel riferenza għall-verbal tas-27 ta' Ottubru 2020

fejn l-avukati tal-partijiet, b'referenza għal dan l-aggravju qablu li l-okkju

tal-kawża korrett għandu jkun dak li jirriżulta f'para.

6.1 (paġna 1513) fir-

risposta tal-appell ta' Innocent u Lawrence aħwa Yalcin.

Din il-Qorti

ordnat il-korrezzjoni meħtieġa.

Id-difensuri taw ruħhom b'notifikati bil-

korrezzjoni.

Id-difensur tal-atturi irtira l-ewwel aggravju.

It-tieni aggravju: id-dritt ta' tqattiegħ tal-blat li kellu (jew ma kellux) Pietru

Campbell meta miet fl-1987

Permezz ta' kuntratt datat 28 ta' Jannar 1956, Dun Giuseppe

Amaira, il-Kappillan tal-Parroċċa ta' Ix-Xewkija, ta lil Pietru Campbell dritt

ta' qbiela tal-għalqa in kwistjoni għal 8 snin mill-15 ta' Awwissu 1955, u

dan versu l-ħlas ta' Lm14 pagabbli 6 xhur bil-quddiem u bil-patt li fejn hu

mkisser jitwitta sabiex ikun jista' jinħadem, ħlief għall-aħħar barriera li ma

kellhiex titwitta.

Dan il-kuntratt kien ukoll jagħti lil Pietru Campbell id-dritt ta'

sullokazzjoni lil terzi.

Kif osservat l-ewwel Qorti, dan il-kuntratt ma kienx

jagħti lil Pietru Campbell dritt li jaqta' l-blat.

Fis-sittinijiet Pietru Campbell imbagħad issulloka l-għalqa lill-aħwa

(Il-Qorti tal-Maġistrati fl-1977 ippreċiżat li kienet l-estenzjoni

13 fol 718 tal-atti

Ċiv.

kollha tal-għalqa li ġiet issullokata lilhom, inkluż il-fondoq; tali deċiżjoni

ġiet anke kkonfermata mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fl-1979).

Issa ġara li fis-7 ta' Jannar 1972 fuq il-ktieb tal-qbiela l-Kappillan

iddikjara li kien qed jgħolli l-qbiela tal-għalqa bħala "barriera għall-blat"

minn Lm14 għal Lm25 fis-sena.

Ir-riċevuti sussegwenti jirreferu għall-

qbiela tal-"għalqa-barriera", u l-aħħar waħda esebita fl-atti hija datata 3

ta' Jannar 1976 li tagħlaq fil-15 ta' Awwissu 1976.

Minkejja pero` li Pietru

Campbell kien qed iħallas għal dan id-dritt tat-tqattiegħ ta' blat, effettivament

ma setax jeżerċitah ġialadarba kien preċedentement għażel li jissulloka

l-estenzjoni kollha tal-għalqa lill-aħwa Yalcin.

Kif osservat l-ewwel Qorti, għalkemm l-atturi oriġinarjament

sostnew li d-dritt ta' qtugħ ta' blat kien dritt lokatizju li jiġġedded skont id-

dispożizzjonijiet tal-Kap 199, eventwalment biddlu l-pożizzjoni tagħhom u

kkonċedew li d-dritt ta' tqattiegħ ta' ġebel fil-fatt ma jammontax għal

ftehim ta' kera iżda għal ftehim ta' bejgħ.

Kif ġie ritenut f'Briffa v.

Schembri, per eżempju, (XXX.ii.76), anke ċitata mill-ewwel Qorti, l-għoti

ta' għalqa għal skop ta' barriera, anke in korrispettiv ta' "qbiela" mhix

lokazzjoni, imma bejgħ tal-ġebel li jinsab fiha:

Ċiv.

Dan għalhekk ifisser li minkejja li fuq ir-riċevuti mill-1972 'il quddiem

l-Lm25 kienu qegħdin jiġu deskritti bħala rappreżentanti "qbiela", ta'

"għalqa-barriera" effettivament kienu biss Lm14 minnhom

jirrappreżentaw il-qbiela, u l-kumplament (l-Lm11) kienu jirrappreżentaw

il-prezz tad-dritt ta' tqattigħ ta' blat għal dik is-sena partikolari, kif tajjeb

Minkejja li l-atturi appellanti issa qed jaqblu li d-dritt tat-tqattiegħ

huwa bejgħ u mhux lokazzjoni, m'humiex qed jaqblu mal-interpretazzjoni

tal-ewwel Qorti, fejn qieset li ż-żieda ta' Lm11 fuq l-Lm14 li diġa` kienu

jitħallsu għall-kirja agrikola kienet tirrappreżenta bejgħ tal-blat għal dik is-

L-ewwel Qorti irriteniet li l-ftehim li sar fl-1972 ma kienx ftehim ta'

bejgħ ad infinitum, cioe` li hemm dritt ad infinitum ta' tqattiegħ ta' ġebel

sakemm jiġi eżawrit il-blat.

Hija eskludiet li l-ftehim kien fis-sens li

f'Jannar 1972 sar il-bejgħ kollu li kien hemm u li l-ħlas ta' Lm11 kien mezz

ta' ħlas annwali.

Huwa validu l-argument tal-ewwel Qorti li skont l-Artikolu

1535(1) tal-Kap 16, il-prezz għandu jiġi stabbilit u speċifikat mill-partijiet,

u dak li fil-fatt ġie stabbilit kien li d-dritt tat-tqattiegħ tal-blat kien ser jiswa

Lm11 fis-sena; għalhekk il-bejgħ kien perfett dik is-sena biss.

l-konklużjoni tal-ewwel Qorti li ma' kull skadenza ta' sena kien qed iseħħ

bejgħ ġdid ta' ġebel għas-sena ta' wara.

Din il-Qorti ma taqbilx mal-argument li jagħmlu l-atturi appellanti li

Ċiv.

l-prezz ta' Lm11 kellu jibqa' jitħallas sakemm tibqa' fis-seħħ il-kirja abbażi

tal-fatt li l-ħlas kien kontemporanju għall-kirja (agrikola).

Veru li l-ħlas kien

jitniżżel bħala total wieħed (Lm25) iżda effettivament l-Lm14 kienu

jirrappreżentaw il-kirja agrikola, u l-Lm11 jirrappreżentaw id-dritt tat-

tqattiegħ tal-blat, u dan kien jiġġedded kull sena bil-kunsens tas-sid

(flimkien mal-ħlas tal-qbiela agrikola).

Għalkemm kien ħlas wieħed, kien

fil-fatt total ta' żewġ affarijiet differenti: (i) kirja agrikola ta' sena u (ii) dritt

ta' tqattigħ ta' blat għal sena.

Issa kif ingħad, l-aħħar riċevuta tkopri sal-15 ta' Awwissu 1976.

Imbagħad fl-24 ta' Settembru 1976, il-Kappillan biegħ u ttrasferixxa l-

għalqa libera u franka lil tnejn minn ulied Pietru Cutajar: cioe` l-konvenuti

Ma hemmx riċevuti oħra esebiti wara dik tat-

3 ta' Jannar 1976 li tkopri l-"qbiela" sal-15 ta' Awwissu 1976.

Għalkemm l-art li l-aħwa Saviour u Nicholas Campbell xtraw

mingħand il-Kappillan kienet dikjarata bħala "libera u franka", jidher li

Pietru Campbell kien beda jiddepożita l-flus il-qorti (għalkemm provi

dokumentarji f'dan is-sens ma sarux).

Fix-xiehda tiegħu Saviour Mula Cortis

qal li missieru ħa fastidju u qatt ma offrielhom il-qbiela u li minn rajh beda

jiddepożita l-qbiela l-qorti.

Skont Saviour Campbell dak iż-żmien fil-fatt

lanqas kienu jkellmu lil missierhom.

Jekk huwa minnu li Pietru Campbell

Ċiv.

beda jiddepożita l-"qbiela" jfisser li ma kienx irrinunzja għall-kirja agrikola,

u jfisser ukoll li ried jibqa' jħallas għad-dritt tat-tqattigħ ta' blat.

Iżda jekk

wasal biex kellu jiddepożita l-flus il-qorti, dan ifisser li ma kienx hemm il-

kunsens ta' uliedu Grima Sciberras u Nicholas Campbell, issa sidien tal-art, biex

jitkompla l-bejgħ tal-blat.

Għalhekk jekk Pietru Campbell beda jiddepożita

fil-Qorti Lm25, Lm11 minnhom kienu inutilment.

F'dak l-istadju, ir-

relazzjoni bejn is-sid tal-art u l-inkwilin Peter Campbell baqgħet tiġi regolata

biss abbażi tal-kirja agrikola tal-kuntratt tal-1956 ai termini tal-Kap 199,

kif qalet ben tajjeb l-ewwel Qorti fejn il-qbiela relattiva hija ta' Lm14.

Fid-dawl ta' dan kollu għalhekk din il-Qorti jidhrilha li huwa infondat

it-tieni aggravju, u korretta l-pożizzjoni tal-ewwel Qorti fejn qalet li d-dritt

tat-tqattiegħ tal-blat intemm mal-iskadenza tat-terminu li kien ikopri l-

aħħar riċevuta tal-1976.

Isegwi li meta miet Pietru Cutajar l-atturi ma

wirtu l-ebda dritt ta' tqattiegħ ta' blat.

It-tielet aggravju: id-dritt tal-irdim

L-atturi appellanti jilmentaw li l-ewwel Qorti kienet żbaljata meta

qieset li Pietru Cutajar, u sussegwentement huma, ma kellhomx il-jedd li

jordmu fejn ikunu qattgħu l-blat.

Jargumentaw illi Pietru Cutajar kellu l-

jedd li jordom fejn qatta', għaliex huwa konformi man-natura tal-kirja li

kienet baqgħet vestita fih.

Ifakkru li oriġinarjament kienet inkrietlu bħala

Ċiv.

għalqa agrikola u l-użu akkordat kien wieħed agrikolu; bit-tqattigħ tal-blat,

parti mit-territorju ma kienx ser jibqa' idonju għall-agrikoltura għalhekk

jargumentaw illi kemm-il darba bl-irdim tat-territorju imqatta' kien se jiġi

ripristinat l-użu oriġinali tal-kirja, tali irdim jirrientra fil-jeddijiet tal-inkwilin.

Hawnhekk ukoll din il-Qorti jidhrilha li kellha raġun l-ewwel Qorti.

Skont il-kuntratt tal-1956, meta Pietru Cutajar ħa l-kirja agrikola, kellu l-

obbligu li jordom fejn kien imqatta' preċedentement.

Iżda dan id-dritt ma

kienx estiż għall-barriera tant li ġie speċifikatament miftiehem li Pietru

Cutajar kellu jwitti fejn hu mkisser fl-għalqa, bl-eċċezzjoni tal-aħħar

U għalkemm għal xi snin (1972-1976) kellu d-dritt li jqatta' l-blat

mill-barriera, imkien ma ngħad li fejn iqatta' kellu jitwitta.

(Dan apparti li

peress li l-barriera f'dawk iż-żminijiet kienet issullokata flimkien mal-

kumplament tal-art Pietru Cutajar lanqas seta' jqatta').

Ir-raba' aggravju - danni

Fit-tielet talba tagħom l-atturi talbu li jiġi deċiż li bl-aġir tal-konvenuti

kollha jew min minnhom huma sofrew danni.

L-ewwel Qorti ġustament

irriteniet li m'hemmx lok li din it-talba tiġi milqugħa peress li għar-raġunijiet

fuq esposti minnha, mal-mewt ta' Pietru Cutajar ma kienx għad hemm

eżistenti xi dritt ta' tqattiegħ ta' blat.

Hija fil-fatt irriteniet li l-blat u l-ġebel

jappartjeni lis-sid tal-għalqa, illum l-aħwa appellati Innocent u Lawrence

Ċiv.

Yalcin, stante li anke l-użufrutt li kkostitwew favur Emanuel Yalcin

bin John u Emanuel Yalcin bin Joseph illum intemm.

L-atturi ħassew ruħhom aggravati b' din il-konklużjoni.

Isostnu li l-

ġebel li tqatta' mill-konvenuti Emanuel Yalcin bin Joseph u Emanuel

Yalcin bin John abbażi tal-użufrutt konċess lilhom mill-aħwa Innocent

u Lawrence Yalcin kien diġa` jappartjeni lil Pietru Cutajar, għax

mibjugħ lilu, u ladarba ittieħed minn ħaddieħor jiġi li huma bħala

suċċessuri ta' Pietru Cutajar, sofrew danni.

Iżda fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet li għamlet din il-Qorti għall-

finijiet tat-tieni aggravju, fejn ġie stabbilit u kkonfermat li wara l-1976

Pietru Cutajar ma kellu l-ebda dritt ta' tqattigħ ta' blat, dan ir-raba'

aggravju jirriżulta kompletament infondat.

Il-ħames aggravju: l-okkupazzjoni tal-għalqa

Fis-sitt talba tagħhom l-atturi kienu talbu li jiġi dikjarat li l-konvenuti

kollha m'għandhom l-ebda dritt jużaw u jokkupaw l-għalqa u per

konsegwenza għandhom jiġu inibiti milli jużawha u kkundannati biex

jiżgumbraw minnha fi żmien qasir u perentorju u jgħadduha lill-atturi.

L-ewwel Qorti irriteniet li din it-talba hija konsegwenzjali għall-

Ċiv.

ewwel u t-tieni talbiet stante li hija fondata fuq il-pretenzjoni li bl-aġir

tagħhom il-konvenuti Yalcin allegatament ingħataw drittijiet li kienu

jappartjenu lis-suċċessjuri ta' Peter Campbell.

Għalhekk ċaħditha in vista

ta' dak li ġie deċiż fir-rigward tat-talbiet l-oħra.

F'dan il-ħames aggravju tagħhom l-atturi jsostnu li l-ewwel Qorti

kellha ssib, konformement ma' dak espost fl-aggravji preċedenti, li ħadd

mill-konvenuti m'għandu dritt li juża jew jibqa' jokkupa l-għalqa (ħlief

għall-konvenuti Campbell li huma fl-istess qagħda tagħhom bħala ħuthom)

u li għalhekk għandhom jiġu ordnati jiżgumbraw.

Huma jispjegaw hekk:

(Fl-1976) Grima Sciberras u Nicholas Campbell xtraw mingħand il-Kappillan

il-proprjeta` soġġetta għad-dritt ta' lokazzjoni li kellu Pietru Cutajar u

għad-dritt ta' sullokazzjoni li kellhom l-aħwa Yalcin;

(Fl-1991) Grima Sciberras u Nicholas Campbell qua proprjetarji ittrasferew l-

art lill-aħwa Doublet u Lawrence Yalcin.

Lawrence Yalcin akkwistaw l-art soġġetta għall-kirja ta' Pietru

Cutajar/ eredi tiegħu, is-sullokazzjoni tagħhom baqgħet tippersisti.

Meta taw lil Emanuel Yalcin (bin Joseph) u Emanuel Yalcin (bin

John) l-użufrutt, kienu qegħdin jagħtu drittijiet li ma setgħux jagħtu:

cioe` dak tal-blat diġa` mibjugħ lil Pietru Cutajar, u dan bi ksur tal-

obbligi tagħhom ta' sub-inkwilini.

Għalhekk jiġi li irrinunzjaw għas-

Ċiv.

sullokazzjoni vestita fihom.

- L-użufruttwarji Yalcin m'għandhomx jedd jokkupaw u jagħmlu

użu mill-art in kwistjoni.

Huwa minnu li fis-sittinijiet l-aħwa Innocent u Lawrence Yalcin

ħadu s-sullokazzjoni tal-għalqa mingħand Pietru Cutajar, u li fl-1991

ikkonċedew l-użufrutt tal-għalqa (inkluż il-blat) lill-appellati Emanuel

L-atturi appellanti

jsostu li bil-fatt li l-aħwa Yalcin kkonċedew l-imsemmi użufrutt kisru l-

obbligi tagħhom qua sub-inkwilini u konsegwentement jiġi li rrinunzjaw

għas-sullokazzjoni.

Iżda dan l-argument ma jreġix, għaliex għalkemm

Innocent u Lawrence Yalcin kienu sub-inkwilini ta' Pietru Cutajar jew

tal-werrieta tiegħu, l-użufrutt li ngħata minnhom lil Emanuel Yalcin bin

Joseph u lil Emanuel Yalcin bin John kien fil-kapaċita` tagħhom ta'

sidien u mhux ta' sub-inkwilini.

Fil-fatt fl-iskrittura tal-1991 stess, li

permezz tagħha l-aħwa Yalcin akkwistaw l-art mingħand Nicholas u

Saviour Campbell, jingħad hekk:

"Fit-tielet lok, in virtu ta' dana l-att, il-komparenti Innocent u Lawrence aħwa Yalcin qegħdin jikkostitwixxu in solidum bejniethom użufrutt għaf-favur tal-komparenti Emanuel Yalcin bin Joseph u Emanuel Yalcin bin John li jaċċettaw indiviżament bejniethom u liema użufrutt jikkonsisti fid-dritt għall-perjodu ta' għoxrin sena mil-lum għall-użu tal- għalqa trasferita fl-ewwel u t-tieni parti ta' dana l-att, għal kwalunkwe xogħol, inkluż li l-għalqa tista' tintuża għall-qtugħ ta' ġebel bħala barriera."

Ċiv.

Kwantu għall-użufruttwarji Emanuel Yalcin bin Joseph u

Emanuel Yalcin bin John, dawn mhux qed jippretendu xi dritt fuq l-art.

Fil-fatt huma stess qalu li t-titolu li kellhom illum jinsab terminat ipso jure.

Għal dawn il-motivi din il-Qorti tiċħad l-appell u tikkonferma s-

L-ispejjeż ta' dan l-appell għandhom jitħallsu mill-atturi appellanti.

Joseph R. Grixti Maniscalco Vouyoukas

Tonio Xu Vouyoukas

Mark Meli Zammit Prim Vouyoukas

Deputat Reġistratur rm

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments