Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Artikoli 6, 9(1), 28 tal-Kap.

33 u Artikoli 183, 184, 188 u 189 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, Artikolu 45 (1) tal-L.N. 499.35, LS 65.22 u Artikolu 4 (1) (a) (b) (c) ta' LS 24.01 Magistrat Dottor Consuelo Scheiber Lauri-Lucente LL.D. DIP.

Kumpilazzjoni Nru:826/2008

Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK FITOURI (ID330165M) CARMEL SPITERI (ID1050044M) CARMEL CIAPPARA (ID342269M)

Illum 24 ta' Novembru, 2016.

Il-Qorti, Rat li l-imputat MARK FITOURI detentur tal-karta tal-identita' numru

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON FITOURI ET 2

tal-identita' numru

tal-identita' numru

Fil-1 ta' Settembru 2008, u fix-xhur ta' qabel f'Malta, zamm fid-dar

tieghu jew f'post iehor, jew ikkunsinna lill-persuni mhux awtorizzati,

porvli ta' sparar u aktar talli;

Fl-istess cirkostanzi, minghajr ma kellu l-awtorita' legali jew skuza

ragonevoli, jew minghajr il-permess bil-miktub tal-ufficjal tas-sigurta'

tal-bastiment, xjentement tella', jew ittanta jtella', abbord il-bastiment

jew fiz-zona tas-sigurta' portwali, xi sustanza jew taghmir esploziv,

incendjarju, bijologiku jew kimiku, jew xi sustanza jew taghmir iehor

ta' kull xorta li jista' jaghmel hsara, u li jista' jintuza biex jipperikola

is-sigurta' tal-bastiment, jew tal-persuni abbord il-bastiment, jew fiz-

tas-sigurta' portwali,

tal-persuni fiz-zona tas-sigurta'

portwali, u aktar talli;

Xjentement ghamel falsifikazzjoni, fatt awtentiku u pubbliku, jew fl-

iskrittura kummercjali jew ta' bank privat, falsifikazzjoni jew tibdil fi

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

skrittura jew fil-firem, billi holoq pattijiet, disposizzjonijiet jew

obbligi foloz jew helsien falz minn obbligi, jew billi dahhal dawn il-

pattijiet, disposizzjonijiet, obbligi jew helsien mill-obbligi f'dawk l-

atti jew skritturi wara li jkunu gew iffirmati, inkella billi zied, jew

biddel klawsoli, jew dikjarazzjonijiet jew fatti, illi dawk l-atti jew

skritturi kellhom ikollhom fihom, jew kellhom jippruvaw, u aktar talli;

haddiehor, b'xi dokument mahsub ghal xi awtorita' pubblika,

xjentement ghamel dikjarazzjoni jew stqarrija falza, jew ta taghrif falz,

u aktar talli;

Fl-istess cirkostanzi, ghamel falsifikazzjoni ohra jew xjentement

Fl-1 ta' Settembru 2008, u fix-xhur ta' qabel f'Malta, offrew ghall-

bejgh, jew ikkunsinna lill-persuni mhux awtorizzati, porvli ta' sparar

jew xi wahda mis-sustanzi msemmija fl-Artikolu 6 tal-Kap.

aktar talli

aktar talli

Fl-istess cirkostanzi, garrew esploziv jew materjal perikoluz meta ma

kinux awtorizzati u jew licenzjati mill-awtorita' dwar it-trasport; u

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 4

Fl-istess cirkostanzi, garrew esploziv jew materjal perikoluz b'vettura

li ma kinitx licenzjata u jew awtorizzata; u aktar talli

Fl-istess cirkostanzi, minghajr permess relattiv, ittantaw jew esportaw

oggetti li l-esportazzjoni taghhom hi projbita jew ristretta minghajr il-

permess mill-awtoritajiet koncernati.

Rat l-atti tal-kawza w id-dokumenti kollha esebiti fosthom tliet (3)

Fedini Penali tal-imputati mmarkati bhala Dok.

5 et seqitur u tlett (3) estratti mill-att tat-twelid tal-imputati mmarkati

Rat il-kunsens tal Avukat Generali esebit fl-atti a fol.

34 datat 9 ta'

Settembru 2009 immarkat bhala Dok ECM1sabiex din il-kawza tigi

trattata bi procedura sommarja u rat in-nuqqas ta' ogezzjoni tal-

imputati kif registrata waqt l-ezami li sar ai termini tal-Artikoli

370(4), 390(1) u 392 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta nhar it-3 ta

Rat illi din il-kawza giet assenjata temporanjament lil din il-Qorti fil-

kompetenza taghha fuq riferita b'digriet ta' Assenjazzjoni tal-

Prim'Imhallef datat 21 ta' April, 2014 u b'mod permanenti b'digriet

tal-20 ta' Novembru, 2014.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 5

Illi nhar it-22 ta' Settembru, 2008 xehdet l-Ispettur Edel Mary

Melillo Fenech u esebiet il-kunsens tal-Avukat Generali li gie markat bhala

Esebiet wkoll CD li gie markat bhala Dok.

ECM 3 li huwa

Finalment esebiet ukoll cargo manifest

Spjegat li hija bdiet tinvestiga dan il-kaz fl-1 ta' Settembru, tal-2008

meta ghall-habta tas-saghtejn u nofs ta' wara nofsinhar irceviet

telefonata minghand sors kunfidenzjali illi accenna illi kien hemm

suspett li jew f'dik il-gurnata jew fil-granet sussegwenti kien se jkun

hemm allegat trasportazzjoni ta' xoghol tan-nar mahdum u lest biex

jitlaq lejn Katanja.

Hija staqsiet lill-persuna li kienet qed tinfurmaha

b'dan ir-rapport jekk kellhiex informazzjoni ezatta dwar dan il-kaz u

peress li kien hemm kwistjoni ta' sigurta' involuta staqsiet lil din l-

istess persuna jekk setghetx tinforma lil ta' fuqha direttament biex

b'hekk jitqabbdu n-nies l-iktar imharrga fejn jidhol xoghol ta' dan it-

tip, anke peress li kien hemm kwistjoni ta' sigurta' u minhabba li kien

hemm vapur illi allegatament kien se jitlaq minn Malta b'dawn l-

oggetti tan-nar kien hemm kwistjoni li x'aktarx kellu jitwaqqaf il-

Tiftakar li din l-istess persuna nformat lis-Superjuri taghha u anke

Lil din il-persuna irrizultalha li x-xoghol kien

jikkonsisti f'nar suspettat mahdum li kien lest proprju li jitlaq minn

Malta dakinhar stess u cioe' fl-1 ta' Settembru, 2008.

taghha x-xhud giet infurmata mill-ufficcju tas-Superjuri taghha illi l- Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 6

allegat nar mahdum kien ser jitlaq minn Malta minn Lab Wharf mal-

Euro Cargo Istanbul li kien ha jitlaq dakinhar stess wara nofsinhar.

Superjur taghha ngagga wkoll lill-pulizija tad-distrett ta' Paola peress

li Lab Wharf jaqa' taht dak id-distrett u qabbad lilha u lill-Ispettur

Melillo Fenech mill-Immigration flimkien mal-Ispettur Spiridione Zammit

biex imorru fuq il-post u jaraw x' jirrizulta hemmhekk.

X'hin marru fuq il-post, u cioe' bejn il-hamsa neqsin kwart u l-hamsa

ta' wara nofsinhar sabu lil tal-Maritime Authority, lill-Ispettur

Stephen Zammit Bonello u John Cassar Vassallo fejn qalulhom li huma telghu

fuq dan il-Euro Cargo.

Hadu immediate action malli nfurmawhom li

kien hemm allegat suspett illi fuq trailer TR950 li kien diga' abbord

il-Euro Cargo Istanbul kien hemm indikazzjoni li qed jingarr nar jew

splussiv, materjal pirotekniku li seta' kien qieghed mahzun go dan it-

Fil-fatt tal-Maritime Authority cioe' dawn iz-zewg persuni Stephen

Zammit Bonello u John Cassar Vassallo raw li l-container seta' kien fih dan

Qalet li dawn m'humiex esperti pero'

x'hin raw suspett ta' dan it-tip ghamlu kuntatt mal-master certu

Borg Myatt Xuereb, ta' nazzjonalita' Taljana u immedjatament x' hin

infurmawh bis-suspetti taghhom it-trailer tnizzel minn fuq il-vapur.

Hija u l-Ispettur kienu qeghdin hemm x'hin dan it-trailer tnizzel minn

fuq il-vapur u hija kellmet lil Stephen Zammit Bonello u John Cassar Vassallo

u staqsiethom x'kien gara qabel ma huma marru fuq il-post.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 7

li minhabba kwistjoni ta' sigurta' it-trailer tnizzel immedjatament.

Tghid li x'hin waslu huma fuq il-post kien diga'hemm tal-Bomb

Disposal Unit li minhabba ragunijiet ta' sigurta' ma hallewx nies

jidhlu madwar iz-zona tat-trailer.

Prima facie kien jidher illi kien

hemm il-pellets u mahzun go dawn il-pellets fuq in-naha ta' wara tat-

trailer jista' jaghti l-kaz li kien hemm l-allegat nar mahdum.

Hawnhekk hi u l-Ispettur Spiridione Zammit raw li kien hemm lok ta'

Infurmaw lill-allura Magistrat Edwina Houghton mmedjatament.

trailer kif ukoll li kellhom kwistjoni ohra minhabba l-fatt illi l-vapur

Euro Cargo Istanbul kien ser jitlaq minn Malta.

Peress li kien

ghadhom fi stadju preliminari hafna tal-investigazzjoni l-Magistrat rat

li kien ikun ahjar li dan il-Cargo ma jitlaqx u fil-fatt l-Magistrat hatret

diversi esperti fosthom lil tas-SOCO, lill-Perit Richard Mercieca Mizzi, lil

Dr. Richard Fiorini kif ukoll lil Jeffrey Ghiller assistit minn tal-Bomb

Dr. Richard Fiorini mar malajr biex ikellem lil Master tal-Cargo.

Dan kien kellem ukoll lil certu Manuel Mc Alister ta' Sullivan Shipping

minn fejn irrizulta prima facie, illi kienu saru l-arrangamenti mas-

shipper qua agent Koger Enriquez sabiex dan it-trailer ikun jista' jigi jigi

xxipjat.

Fid-dokument li gie mghoddi lilha minn Sullivan Shipping u

appuntu minn Manuel Mc Alister kien jidher il-manifest tat-trailer

immarkat bhala TR950 u dan kien jipprovdi li t-trailer kien ser jinstaq

minn certu Marco Mc Keon li kien ghamel l-arrangamenti mehtiega

sabiex ikun jista' jixxipja dan il-cargo.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON FITOURI ET 8

Kien hemm dikjarat ma' Sullivan Shipping, u dan kif dejjem kif

stqarr Manuel Mc Alister l-agent ta' Sullivan, illi t-trailer kellu jkollu

Dan id-dokument gharfitu

esebi fl-atti u mmarkat bhala ECM 4.

Manuel Mc Alister kien qalilhom ukoll illi kien inhareg cheque ghat-

trasport ta' dan it-trailer u cioe' TR950 u dan ic-cheque ngabar mill-

Nel frattemp l-oggetti kollha gew

L-oggetti

mizmuma ttiehdu mill-Bomb Disposal Unit ghall-habta ta' l-ghaxra u

nofs ta' bil-lejl, wara li gew fotografati kif ukoll wara li l-Perit

sorveljanza ta' Joseph Manara illi kien tqabbad sabiex izomm il-

materjal esplussiv mahdum fil-post tieghu, u cioe' fil-fireworks

imsemmi LAB Wharf u dan ghamel rapport dettaljat tal-fatti maghrufa

minnu , li gie markat bhala dok ECM 3 u pprezentat l-video footage li

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON VELLA ET 9

Illi nhar it-22 ta' Settembru, 2008 xehed l-Ispettur Spiridione

Huwa kkonferma li kien qed jaghraf lil Mark Mc Keon fl-Awla

u li dan kien irrilaxxja stqarrija wara li nghata s-solita twissija, liema

stqarrija hija mmarkata bhala Dok.

Fuqha gharaf il-firem

tieghu, tal-Ispettur Edel Mary Melillo Fenech u ta' Mark Mc Keon stess.

Esebixxa ukoll l-istqarrija ta' Carmelo Aber, li wkoll gharfu

Din hija datata 2 ta' Settembru 2008 mehuda fit-

8:15 wara li dan ukoll inghata s-solita twissija.

Dan id-dokument gie

market bhala Dok SZP 2 u hija ffirmata mill-istess Carmelo Aber.

Esebixxa stqarrija ohra ta' Carmelo Aber, ukoll statement iehor

datata 2 ta' Settembru 2008 u din giet immarkata bhala Dok.

Din id-darba Carmelo Aber ghazel li ma jiffirmax din l-istqarrija.

Esebixxa stqarrija ohra datata 2 ta' Settembru 2008, dik tas-Sur

Carmelo Wright li gharaf fl-Awla, fejn dan ghazel li l-istqarrija

jiffirmaha wkoll wara li nghatatlu s-solita twissija .

Din giet markata

Huwa spjega li fl-1 ta' Settembru 2008 ghall-habta tal-hamsa ta'

filghaxija gie nfurmat mis-Superjuri tieghi li f' Laboratory Wharf kien

jew ahjar kien suspettat li kien fih xi xoghol tan-nar biex jigi esportat.

Huwa flimkien mal-Ispettur Edel Mary Melillo Fenech mill-Immigration

nizlu fuq il-post fejn it-trailer gie spezzjonat minn Lance Spiteri Farrugia

J. ayers, mis-Surgent M. Wilkins Theuma kif ukoll minn Lance Spiteri Farrugia

Fl-imsemmi trailer instab xi xoghol tan-nar bhal

irdieden, nar tal-art, wara xi pallets.

Il-Kaptan tal-vapur Euro Cargo

Dr. Edwina Houghton fejn dina hatret divesi esperti fl-Inkjesta fejn fost l- Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 10

ukoll il-perit Richard Mercieca Mizzi.

Sladden fejn imbaghad wara istruzzjonijiet mill-Magistrat il-vapur

Minn investigazzjonijiet preliminari kien

jidher li l-vapur kien destinat lejn Sqallija.

Mill-investigazzjonijiet preliminari li nzammu kien jirrizulta li certu

Mark Mc Keon kien iddikjara ma' Sullivan Maritime Agents li kellu t-

trailer vojt, kien ghamel dikjarazzjoni f'dan is-sens u cioe' li kien

Dan kien ta bhala indirizz 73 Mehriez Street, Attard b'telephone

datat l-1 ta' Settembru 2008.

L-Agenti Charles Sargent u Emanuel

Mc Alister ta' Sullivan Shipping, it-tnejn gew mitkellma u kkonfermaw li

kien Mark Mc Keon li hallas ghal dan it-trasbord permezz ta' cheque.

Dr. Sladden bhala Espert tal-Qorti nizel fuq il-post fejn kellem ukoll

lil Customs Officers, Inspector C. J. Ismail u Officer Anthony

Mamo Sciberras flimkien mal-kollega tieghu l-Ispettur Edel Melillo Fenech

taw struzzjonijiet biex jigbru u jarrestaw lil Mark Mc Keon pero' rrizulta

li kemm l-indirizz u kemm it-telephone number moghtija fuq id-

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 11

Fit-2 ta' Settembru 2008 Mark Mc Keon gie mitkellem minnu kif ukoll

mill-Ispettur Melillo Fenech fejn dan ammetta li kien jaf rigward ix-xoghol

tan-nar, jigifieri li kien jaf li kellu xoghol tan-nar fit-trailer u li ma

ddikjarahx mas-shipping Agent Koger Enriquez kif ukoll ddikjara li kien bi

hsiebu jesportah lejn Sqallija.

Ma semmiex l-identita' tal-persuni

nvoluti pero' minn aktar investigazzjonijiet iddikjara ukoll li kellu

jiltaqa' ma' certu wiehed Alfredo fi Sqallija.

Kien semma wkoll li kien halla t-trailer fil-Laboratory Wharf u kien

bi hsiebu jhalli Malta l-ghada.

Waqt aktar investigazzjonijiet, gew

investigati wkoll Carmel Aber u Carmel Wright fejn is-Sur

Melillo Fenech qal li bhala licensee ta' St. Andrews Fireworks Limited ta'

persuni li kienu bi hsiebhom jesportaw nar lejn Sqallija u skond stima

li kien ghamel Dr. Noel Melillo Fenech hareg li n-nar kellu valur ta' circa

L-istima kienet gholja u s-Sur Carmelo Aber kien gie avvicinat minn

Mark Mc Keon fejn dan kien qallu li bi tmien mitt lira Maltin ( LM800)

kien lest li jesportalu kollox.

payable lil Sullivan Maritime Limited datat l-1 ta' Settembru 2008 fis-

somma ta' €469.20 mahrug minn Mark Mc Keon esebit u mmarkat fl-atti

Illi nhar l-14 ta' Novembru, 2008 xehed Robert Mallia Zarb u spjega li

huwa ghan-nom tar-Registratur tal-Qrati kien qieghed jesebixxi

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 12

Proces verbal redatt mill-allura Magistrat Inkwirenti Dr. Edwina

Houghton dwar sejba ta' splussiv mahdum lest ghall-esportazzjoni

ta' Settembru, 2008 misjub ghall-habta tal-hamsa ta' wara nofsinhar

f'Laboratory Wharf Fgura biex jitlaq mal-Cargo MV Euro Cargo

Istanbul.

Flimkien ma' dan il-Proces Verbal esebixxa nota tal-Avukat

Generali kif ukoll nota tal-Kummissarju tal-Pulizija li lkoll qeghdin

Illi nhar l-14 ta' Novembru, 2008 xehed is-Surgent AFM 96739

Dario Wilkins Theuma u spjega li nhar l-1 ta' Settembru 2008 kienu rcevew

infurmati li kien hemm xi materjal suspettat bhala splussiv gewwa

Huma marru fuq il-post gewwa Laboratory Wharf u

hemmhekk talbu biex jinfetah il-

Dahlu gewwa l-container u hemmhekk sabu materjal tal-

loghob tan-nar tal-art li komunement jissejjah bhala cikcifogu.

Flimkien mieghu f'din l-operazzjoni kellu lil Lance Bombardier

Meta marru fuq il-

post sabu lill-Ispettur Edel Mary Melillo Fenech u kien hemm ukoll persuni

li jahdmu fid-Dipartiment tal-Containers.

Illi nhar l-14 ta' Novembru, 2008 xehed Emanuel Mc Alister in

rapprezentanza tal-Agenzija Marittima Koger Enriquez.

Spjega li ghall-habta

tal-erbgha ta' wara nofsinhar tal-1 ta' Settembru, 2008 l-ufficcju

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs GALTON VELLA ET 13

tieghu rcieva telefonata mill-Malta Maritime Authority u qalulhom li

l-vapur MV Euro Cargo Istanbul kien qieghed jigi mizmum bhala

detained minhabba li riedu jsiru investigazzjonijiet fuq trailer li

alleatament kien qed igorr xi fireworks.

Fil-kapacita tieghu ta'

Manager Operations mar fuq il-post u cioe' fil- Laboratory Wharf u

Minhabba s-salvagwardja tal-

vapur u tal-ekwipagg qabel ma mar fuq il-post fil-kapacita' tieghu ta'

Operations Manager kien ta l-ordni illi t-trailer jitnizzel minn fuq il-

Meta wasal fuq il-post it-trailer kien diga' tnizzel minn fuq il-

vapur izda kien ghadu maghluq u spjega li dan infetah wara li gew l-

ufficjali addetti tal-Bomb Disposal Unit.

segwitu' lkoll gew ordnati biex ma jersqux lejn dan it-trailer sakemm

jigu tal-Bomb Disposal Unit.

Spjega illi fil-kaz in kwistjoni l-polza kienet tghajjat lil Marco Mc Keon.

Dana kien mar l-ufficcju taghhom, kien tahom il-booking u skond l-

informazzjoni li tahom jidher li dan xtaq jixxipja trailer vojt pero' b'

Spjega illi stante li l-pellets huma ta' l-

injam, f'kaz bhal dan jikkonsidraw it-trailer bhala vojt u cioe' allura

mhux trailer bil-cargo.

Spjega illi Mark Mc Keon kien mar ihallas l-

ufficcju taghhom dakinhar stess u cioe' fl-1 ta' Settembru, 2008 fil-

hdax u nofs ta' filghodu.

SZP 5 kkonferma li dan huwa c-cheque li

Mark Mc Keon ghadda lill-ufficcju taghhom fid-data hemm indikata.

xhud gharaf lil Mark Mc Keon bhala wiehed mill-imputat prezenti fl-

Ix-xhud qal li huwa kien gie ordnat mill-Ispettur Spiridione Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 14

Zammit biex ic-cheque li huwa gharaf bhala Dok.

u fil-fatt spjega illi huwa kien mar f'dak l-ufficcju dakinhar stess u

cioe' fl-1 ta' Settembru 2008 u gabar ic-cheque u ghaddih lill-istess

Ikkonferma illi l-booking kien sar dakinhar stess cioe' l-1 ta'

Settembru, 2008 mill-imputat Mark Mc Keon u l-pagament sar mill-istess

ECM4 qal li dan huwa il-loading list.

Jghid li huma

obbligati li jaghtu dan id-dokument ahhari lit-terminal u lill-vapur.

Dan id-dokument jikkontjeni nformazzjoni ta'dak li jkunu ser jghabbu

fuq il-vapur dakinhar.

Spjega li dana d-dokument jinhareg mill-

Operations Department tal-kumpanija taghhom skont il-bookings li

Spjega li apparti l-fatt li jkun hemm l-indikazzjoni tat-

trailers li jkunu ha jitghabbew, fuq dan id-dokument ikun hemm

spjegazzjoni zghira dwar xi jkun qieghed jitghabba gewwa dawn it-

Oltre dan ikun ukoll imnizzel fejn hi id-destinazzjoni finali

ta' dak it-trailer li jkun ser jingarr .

Ikkonferma

id-dokument huwa mahrug mill-Kumpanija

taghhom u kkonferma ukoll li fuq dana d-dokument hemm imnizzel it-

Illi nhar l-14 ta' Novembru, 2008 xehed Charles Sargent u spjega li

huwa jahdem fid-dipartiment li jissejjah Husbandry mal-Kumpanija

Rigwardanti dak li sehh fl-1 ta' Settembru, 2008

spjega illi dakinhar kien qieghed il-Baggage Room gewwa d-Dwana

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 15

jaghmel xoghol ta' clearance u m'ghanxu x'jaqsam xejn mat-trailers.

Illi nhar il-11 ta' Marzu, 2009 xehed PS903 Evan Melillo Fenech u spjega

li in ezekuzzjoni tal-inkarigu moghti lilu mill-allura Magistrat

Inkwirenti Magistrat Dr. Edwina Houghton, hu kien gie mahtur f'inkjesta

dwar sejba dwar splussiv mahdum lest ghall-esportazzjoni llegalment

lejn Catania li kien mahzun f'container bin-numru TR068, misjub fl-1

ta' Settembru, 2008 ghall-habta tal-hamsa ta' filghaxija fil-Laboratory

Wharf biex jitlaq mal-Cargo MT Euro Cargo Istanbul.

halef ir-relazzjoni tieghu li giet immarkata bhala Dok.

dina r-relazzjoni tieghu esebixxa 27 ritratt tal-kulur mehuda minnu.

Illi nhar it-23 ta' Gunju, 2010 xehed il-Perit Richard Mercieca Mizzi u

spjega li in ezekuzzjoni tal-inkarigu moghti lilu mill-allura Magistrat

Inkwirenti Dr Edwina Houghton, kien lest jipprezenta w jahlef ir-

relazzjoni tieghu li giet markata bhala Dok.

Illi nhar it-23 ta' Gunju, 2010 xehed is-Surgent TR068 Dario Wilkins Theuma u

spjega illi fl-1 ta' Settembru, 2008 l-membri tal-Forzi Armati ta'

gew nfurmati illi x'aktarx kien hemm xi materjal ta' loghob tan-nar

Huma marru fil-Laboratory Wharf, Ir-Rabat (Malta) fejn fethu

dan it- trailer biex ikunu jistghu jispezzjonaw il-kontenut tieghu.

Muri sett ta' ritratti bil-kulur

formanti parti mir-relazzjoni ta' PS 370 Evan Melillo Fenech esebita bhala

VCP 1 u spjega illi f'dawn ir-ritratti jidher t-trailer li huma fethu

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 16

u ezaminaw kif ukoll jidhru l-isplussivi illi kienu splussivi ta' loghob

tan-nar tal-art illi huma sabu gewwa dan it-trailer.

Illi nhar it-23 ta' Gunju, 2010 xehed il-Bumbardier 00328 Stephen

Ferris u spjega illi fl-1 ta' Settembru, 2008 huwa flimkien ma' kollegi

ohra tieghu, gew nfurmati mill-Operations Room tal-Forzi Armata ta'

kien hemm suspett li kienhemm container li seta' seta' kellu xi

splussivi ta' xi loghob tan-nar.

Spjega li huma marru fil-post, fethu

dan it-trailer u fil-fatt gewwa t-trailer sabu xi loghob tan-nar.

muri sett ritratti bil-kulur formanti parti mir-relazzjoni ta' PS 644

esebita u markata bhala Dok.

ECP 1 u jghid illi dawn ir-ritratti hemm

murija jirrelataw ghar-ritratti tal-container li huma kienu spezzjonaw

kif ukoll l-isplussivi konsistenti f'loghob tan-nar tal-art li huma sabu

Illi nhar it-23 ta' Gunju, 2010 xehed il-Lance Mckay Me Intyre 08304

Jason ayers u spjega illi fl-1 ta' Settembru, 2008 huwa u kollegi

tieghu kienu gew infurmati mill-Operations Room tal-Forzi Armati ta'

Malta biex jaccedu gewwa Laboratory Wharf Rahal Gdid minhabba

suspett illi kien hemm xi container li fih kien hemm xi splussivi ta' xi

loghob tan-nar.

Spjega li huwa acceda fuq il-post flimkien mas-

li huma fethu l-container u fih sabu splussivi ta' loghob tan-nar tal-art.

Gie muri sett ritratti bil-kulur formanti parti mir-relazzjoni ta' 08304

Evan Melillo Fenech liema relazzjoni tinsab esebita fl-atti mmarkata bhala

ECP 1 u kkonferma li f'dawn ir-ritratti gharaf il-container li Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 17

huma fethu u spezzjonaw kif ukoll l-isplussivi konsistenti f'loghob

tan-nar tal-art li huma sabu gewwa dan l-istess container.

illi bhala parti mid-dmirijiet

taghhom huma kellhom

jassiguraw li l-area tkun safe kif ukoll illi jiehdu l-isplussivi ta'

loghob tan-nar f'area li kun safe.

Ghalhekk fuq struzzjonijiet li

nghatawlhom, huma elevaw l-oggetti li sabu fil-container konsistenti

fl-isplussivi tal-loghob tan-nar tal-art u haduhom fit-trakkijiet tal-

Armata stess gewwa l-kamra tan-nar 19 ta' Marzu, Ħaż-Żabbar.

illi matul din il-procedura kellhom kuntatt telefoniku mal-Kaptan

Attard li kien tahom l-ordnijiet.

tal-Forzi Armati stazzjonat EOD u li ilu fl-Armata ghaxar snin u ilu

hames snin fil-kariga ta' EOD.

t-tahrig necessarju biex jaghmel dan ix-xoghol.

Fuq domanda jekk il-

materjal ta' loghob tan-nar li sabu fuq il-post kif kien mahdum setax

jaqbad wahdu wiegeb li huwa m'huwiex espert pero' jaf li wiehed irid

iqabbad il-loghob tan-nar b'nicca biex dan ikun jista' jiehu.

Illi nhar id-29 ta' Ottubru, 2010 xehed PC513 Stewart Mc Keon u spjega

li huwa gie mitlub biex jaghmel verifiki rigwardanti Mark Mc Keon,

detentur ta' karta tal-identita' numru 721663(M), fuq Carmel Aber

detentur ta' karta tal-identita' numru 3274086(M) u fuq Carmel

ta' karta

tal-identita' numru 143114(M) u

partikolarment jekk dawn it-tliet (3) persuni ghandhomx il-licenzja

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK FITOURI ET 18

Spjega li mill-verifiki li ghamel irrizultalu li Mark Mc Keon ma

ghandu l-ebda licenzja tan-nar ghall-ebda kategorija.

ghandu l-licenzja tan-nar License A u Carmel Wright ghandu l-

licenzja tan-nar License B. Spjega illi huwa ghamel verifiki ghall-

perjodu mis-sena 2008 sa llum cioe' is-sena 2010.

Spjega li allura l-

licenzji li semma' li ghandhom rispettivament Carmel Aber u

Carmel Wright huma l-licenzji li haduhom qabel l-2008.

d-dokumentazzjoni relevanti ghal dak li xehed li giet immarkata bhala

Illi nhar id-29 ta' Ottubru, 2010 xehed Joseph Manara u spjega illi

fis-sena 2008, lejn l-ahhar tas-Sajf, Iż-Żejtun Edel Mary Melillo Fenech

cemplitlu u talbitu jekk setax izomm fil-kmamar taghhom xi nar illi

gie maqbud mill-Pulizija.

Huwa accetta u x-xoghol ittella' fil-kamra

taghhom, u cioe tal-kazin 19 ta' Marzu, tar-Rabat.

Spjega illi wara ftit

taz-zmien kien mar l-espert il-Brigadier Geoffrey Ghiller biex ha xi

samples minn dan il-loghob tan-nar.

Brigadier Ghiller x'kien se jaghmel bir-rimanenti loghob tan-nar u dan

kien wiegbu li seta' jiddistruggih ghax hu ma kellux iktar bzonnu.

huwa dak li ghamel.

Qal li dan in-nar kien dam mahzun ghandu minn

Spjega li dan kien ta' zgombru ghalihom.

Meta gie muri ritratti bil-kulur immarkati rispettivament minn

OABZD101 sa OABZD127, spjega illi dawn ir-ritratti juru x-xoghol

tan-nar li finalment spicca depozitat fil-mahzen tal-kazin taghhom.

Illi nhar id-29 ta' Ottubru, 2010 xehed Noel Aber u ghan-nom ta'

Valletta Gateway Terminals Limited (VGTL) esebixxa l-original ta' Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 19

Cargo registration sheet entry datata l-1 ta' Settembru, tas-sena 2008

in kwantu ghal-lokalita' Laboratory Wharf.

Dan id-dokument gie

Spjega illi fil-prezent ix-xoghol

tieghu f'din il-kumpanija huwa relatat mal-planning u l-logistics.

Iddikjara li fl-1 ta' Settembru, tas-sena 2008 huwa kien qieghed fid-

Dipartiment tas-Security mal-istess kumpanija pero' dina s-sheet entry

ma kienx ghamilha hu.

Skont il-firem li hemm fuq id-dokument li

esebixxa, jidher li kien hemm zewg (2) ufficjali li ghamlu din l-entry

sheet, cioe' Joe Marinelli u Leonard Borg Padovani Ginies li t-tnejn (2) ghadhom

jahdmu mal-imsemmija kumpanija.

Illi nhar id-29 ta' Ottubru, 2010 xehed Stephen Zammit Bonello u

spjega li huwa mar jahdem bhala Inspector mat-Transport Malta li fis-

sena 2008 kienet l-Awtorita' Marittima.

Spjega li fl-1 ta' Settembru,

2008, huwa kien inghata struzzjonijiet mill-Kaptan Harbour Master

biex imorru jinvestigaw trailer li kien hemm fil-Laboratory Wharf

ghaliex kien hemm rapport illi dan it-trailer seta' kellu xi hazna ta'

Spjega li huma marru fuq il-post, telghu fuq il-vapur

li jidhirlu li kien l-Euro Cargo Valentia Seisun u gabru l-cargo list

minghand il-Kaptan.

Jghid li kien hemm indikat li t-trailer imsemmi

Hadu kopja ta' din il-lista ghall-ufficcju

biex tinghata lill-Kaptan taghhom u l-kopja l-ohra ghaddewha lill-

Spjega li huma ma spezzjonawx it-trailer u lanqas raw il-

kontenut tieghu.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 20

Illi nhar is-6 ta' Gunju, 2012 xehed Romwald Shawish Mifsud u muri Dok.

57 spjega li dan ic-cekk huwa mahrug mill-kont ta' Mark

Mc Keon l-Account Number 51117579511 fl-ammont ta' erba' mija u

disgha u sittin Ewro u ghoxrin centezmu (€469.20) datat l-ewwel (1)

ta' Settembru, 2008.

Dan il-kont huwa overdraft, u kellu limit ta'

sebat elef Euro (€7,000) u l-bilanc tieghu f'dik id-data f'Settembru

2008, kien ta' €6,833.04, jigifieri available funds meta inti toqghod

tiehu in consideration is-sebat elef (€7,000) kull ma kien jibqa' kien

mija w sitta u sittin Ewro u sitta w disghin centezmu (€166.96).

li allura kieku dan ic-cekk gie prezentat il-Bank, ma kienx jissarraf

minhabba li kien jaqbez il-limit.

Fuq mistoqsija tal-Prosekuzzjoni, x-

xhud qal li mill-istatement mahrug mill-Bank jidher li l-indirizz ta'

Mark Mc Keon huwa 179, Main Street, Xlendi, Il-Munxar.

statement tal-kont bin-numru 40016963926 f'isem Mark Mc Keon mill-

ewwel (1) ta' Settembru, (2008) sad-disgha (9) ta' Settembru, 2008 li

Illi nhar is-6 ta' Gunju, 2012 rega' xehed l-Ispettur Spiridione

Zammit u kkonferma l-istqarrija datata tnejn (2) ta' Settembru, 2008

49 tal-atti u fuqha gharaf il-firma tieghu kif ukoll dik ta'

l-Ispettur Edel Mary Melillo Fenech u tal-imputat Mark Mc Keon li ghazel li

jiffirma fuq l-istqarrija li tikkonsisti fi tliet (3) faccati.

lill-imputat Mark Mc Keon li qieghed fit-tarf tal-Awla.

Huwa kkonferma

ukoll li l-istqarrija nghatat b'mod volontarju wara li nghatatlu s-solita

twissija li jista' ma jwegibx ghall-ebda domanda li ssirlu u li dak li

jghid jista' jingieb bhala prova fil-Qorti.

52 hu gharaf il-firma tieghu kif ukoll dik tal-

Ispettur Edel Maria Melillo Fenech kif ukoll ta' Carmelo Aber, dina l- Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Sciriha Galea Warrington) vs GALTON VELLA ET 21

istqarrija tikkonsisti f'zewg (2) faccati fejn is-Sur Aber kien ghazel li

kkonferma li dik l-istqarrija giet rilaxxata b'mod volontarju.

Din l-istqarrija hija ukoll ta' Carmelo Aber, fejn din id-darba

kien ghazel li ma jiffirmax l-istqarrija moghtija minnu.

Fuqha jaghraf

il-firma tieghu kif ukoll tal-Ispettur Edel Maria Melillo Fenech u din l-

istqarrija ttiehdet b'mod volontarju wara li Aber nghata s-solita

twissija li jista' ma jwiegeb ghall-ebda domanda pero' dak li jghid

jista' jingieb bhala prova fil-konfront tieghu.

55 din id-darba ta' Carmelo

Wright u fuqha jaghraf il-firma tas-Sur Carmelo Wright.

kontenut taghha huwa ta' zewg (2) faccati.

Fuqha gharaf ukoll il-

firma tal-Ispettur Edel Maria Melillo Fenech u l-firma tieghu.

Wright gharfu fl-Awla wkoll.

Din l-istqarrija ttiehedet b'mod

volontarju wara li naghatat is-solita twissija lil Wright li ghandu dritt

li jista' ma jwegibx ghall-ebda domanda li ssirlu.

Illi nhar it-13 ta' Ottubru, 2014 xehed Dr. Richard Fiorini u spjega

li huwa kien gie nominat mill-Magistrat Inkwirenti l-allura Magistrat

Dr. Edwina Houghton b'digriet taghha tal-ewwel (1) ta' Settembru, 2008 u

dan in konnessjoni ma' inkjesta li kienet tinvolvi sejba ta' splussivi

mahduma lest ghall-esportazzjoni illegali lejn Katanja.

kopja ta' din ir-relazzjoni liema kopja giet immarkata mill-Qorti bhala

Spjega illi in esekuzzjoni tal-inkarigu tieghu huwa fil-

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs GALTON FITOURI ET 22

kollha jinsabu msemmija fl-istess relazzjoni.

Illi nhar it-13 ta' Ottubru, 2014 xehed il-Brigadier Jeffrey Ghiller u

spjega li huwa jiftakar li meta kienet infethet din l-inkjesta huwa kien

imsiefer pero' sussegwentement jaf li l-Magistrat, illum Litlehamer, Dr.

Edwina Houghton kienet innominatu sabiex jezamina diversi splussivi

misjuba in konnessjoni ma' din l-inkjesta.

Qal li kellu l-impressjoni li

effettivament kien diga' esebixxa r-relazzjoni originali tieghu, pero'

illum jinsab f'pozizzjoni li jesebixxi kopja ta' l-istess awtentikata u

ffirmata minnu w ma ghandu xejn x'ibiddel fil-konkluzjoni tieghu

hemm imsemmija.

Spjega li huwa kien mar go store fil-kamra tan-nar

fejn kienu qeghdin jahznu x-xoghol sabiex jezamina materjal li nstab

Fir-rapport elenka l-materjal kollu li nstab, ha kampjun minn kull

haga, identifika l-materjal in kwistjoni.

In oltre spjega illi huwa

Gibdu wkoll kopja tal-filmati

li jinsabu fid-DVD anness.

B'hekk huwa pprova li l-materjal li nstab

effettivament kien tajjeb u seta' juri wkoll l-effett tieghu una volta

jiehu n-nar.

Mistoqsi jekk huwa tax il-chemical break down tal-

composition li effettivament instab, wiegeb li ma tahx.

biex taghmel dan trid tiehu kampjun il-laboratorju u hemm isir break

Spjega li biex tiftah il-materjal u tiehu kampjun biex isir

dan l-ezami, il-periklu huwa ikbar.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 23

Qal li huwa fil-fatt kien ha oggett minn kull haga, ha l-middle ranges

u tawh in-nar, kif effettivament kienet issir spluzjoni.

Spjega illi l-

isplussiv tal-loghob tan-nar ikun dejjem maghmul minn tahlita ta' fuel

u oxidizer u ghal certu kuluri jkollok producing agent li jipprovdu l-

Zied li jistghu jikkonfermaw illi effettivament dana

kien splussiv pero' ma hassx il-htiega li joqghod jidhol fil-kimika

ezatta biex jghid il-components diversi tal-oggett.

Spjega illi fir-

rapport tieghu huwa elenka kull splussiv li kien hemm u l-hsara

derivanti minn tali splussiv.

Qal li huwa kkunsidra kemm il-kwantita',

kemm il-kundizzjoni kif effettivament kien storjat, il-fatt li ma kien

hemm ebda loose powder u ghalhekk ikun hemm inqas riskju u anke l-

fatt illi l-container kien maghluq.

Spjega illi perezempju l-iskartocc huwa l-container tal-materjal u jekk

inti jkollok ammont ta' skratac go kaxxa, il-kaxxa tkun il-kontenitur.

Zied jispjega illi l-materjal in kwistjoni kif kien provdut u fil-kwantita'

li kien hemm, ma kinux jipproducu spluzjoni kbira li kienet kapaci

taghmel il-hsara strutturali, pero' zgur li setghet tikkawza hruq.

ukoll li meta inti tqabbad il-materjal in kwistjoni, ma tistax tghid in

explosive weight f'kull oggett jekk inti ma tohroghiex u tizinha

ghalkemm meta taharqu tinduna l-effett li ghandu ghaliex tarah

Fir-rapport tieghu huwa elenka x'inhu u t-tifsira tal-gass u

biex jista' jibda l-process ta' spluzjoni.

Kompla li meta hu qed jghid

spluzjoni, f'dan il-kaz ifisser illi jkun hemm hruq qawwi li huma

jikklassifikawh bhala spluzjoni pero' mhux spluzjoni kif nifhmu fil-

kelma ta' kuljum fis-sens ta' hoss blast bil-fragments.

Il-fatt li

jipproducilek hruq qawwi, normalment bil-kuluri kif pjanat, dik

teknikament hija maghrufa bhala spluzjoni.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 24

Illi nhar is-17 ta' Novembru, 2014 xehed Dr. Noel Melillo Fenech u

spjega li huwa jokkupa l-kariga ta' President tal-Kazin tas-Socjeta'

Filarmonika Unjoni li tinsab gewwa Hal Theuma u ilu jokkupa din il-

Ikkonferma li hu jaf

lill-imputati Carmel Wright, li jafu bhala Ninu, u Carmel Aber

peress li huma membri tas-St.

jekk Wright u Aber ghandhomx licenzja in konnessjoni ma' St.

Andrew's Fire Works Factory spjega li safejn jaf huwa ghandhom

Spjega ukoll illi Carmel Aber kien ilu ghal numru ta' snin bhala

licensee tal-kamra tan-nar St. Andrew's. Jaf li ghal perjodu ta' zmien

Carmel Aber kien responsabbli ghall-kamra tan-nar ta' St. Andrew's

pero' ricentement hemm licensee iehor li m'ghandux x'jaqsam mal-

Spjega li waqt li huwa kien president u l-imputati Aber u

any li Aber u Wright t-tnejn (2) ghandhom

dixxiplina kbira u ghalhekk dejjem serrah rasu li l-operat f'din il-

kamra tan-nar jimxi skond ir-regolamenti tal-ligi.

Mistoqsi jekk kellhomx xi konnessjoni ma' Sullivan in konnessjoni

ma' din il-kamra tan-nar, spjega illi St. Andrew's Fire Work Factory

giet mistiedna sabiex tiehu sehem fi sparar ta' fire works go Sqallija u

konsegwentement huma ghamlu l-enquires biex jaraw xi proceduri

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON VELLA ET 25

kien hemm biex jesportaw din il-piroteknika.

Qal li jekk m'huwiex

Weatherill, Joslin u dan spjegalu l-proceduri, pero' mbaghad kien waqaf

hemm ghaliex l-imputati kienu qalulu li ghamlu kuntatt ma' xi burdnar

li kellu jiehu hsieb kollox hu.

Mistoqsi jekk kienux Wright u Aber li ghamlu kuntatt mal-burdnar

jew il-burdnar li kkuntattja lilhom, wiegeb li ma jafx.

Mistoqsi jekk

jafx dwar xi flejjes li kienu semmewlu Koger Enriquez, qal li dawn kienu

semmewlu figuri fl-eluf pero' bl-ezatt nesa.

Mistoqsi jekk jafx min

kien dan il-burdnar involut, qal li ma jafx.

Wright u Aber qalulu

biss li kien hemm burdnar li kien ha jiehu hsieb kollox hu dwar l-

export license u l-affarijiet l-ohrajn, u hu naturalment qalilhom li basta

li kollox ikun konformi mal-ligi.

Zied jghid li l-problema li semma

hija li l-membri ma jridux id-dixxiplina u s-serjeta' li jikkrejaw Aber

u Wright f'din il-kamra tan-nar.

Huwa qatt ma ddiskuta l-kwistjoni

ta' permess tal-pulizija ghax huwa m'huwiex intiz ezattament fuq dan

ix-xoghol, pero' meta qalilhom li basta li kollox isir skont il-ligi ried

Illi nhar it-28 ta' April, 2015 xehdet l-Ispettur Edel Mary Melillo Fenech

in kontro ezami u spjegat li hija ma rrizultalhiex li l-oggetti li nstabu

fil-container f'xi zmien qatt kienu fid-dar privata ta' Mark Mc Keon.

ma tista' tghid huwa li kienu fil-vettura tieghu meta sabuha fil-post

imsemmi, u cioe' fil-port, u ma jirrizultalhiex li huwa qatt ikkonsenja

dawn l-oggetti lil xi terza persuna.

Ikkonfermat li h uwa minnu illi

Mc Keon kien involut f'din il-kwistjoni bhala burdnar sabiex igorr il- Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs GALTON FITOURI ET 26

merkanzija u l-merkanzija in kwistjoni kienet qed tigi mibghuta lejn l-

Mistoqsija x'kien il-valur tal-merkanzija inkwistjoni, spjegat li

Taf li pero' kien tqabbad xi espert fl-inkjesta dwar dan.

Mistoqsija min effettivament ikkonsenja din il-merkanzija lil Mc Keon

spjegat li mill-investigazzjonijiet taghha dan ma rrizultalhiex.

Semghet lill-avukati difensuri tal-imputati u l-prosekuzzjoni jittrattaw

il-kaz u dan fis-seduta tas-6 ta' Ottubru 2016 fejn wara talbu lil din il-

Qorti tghaddi ghas-sentenza taghha.

Rat in-nota ta' sottomissjoni tal-Kummissarju tal-Pulizija pprezentata

fl-atti nhar l-10 ta Ottubru 2016.

ghan-nom tal-imputat Mark Mc Keon u cioe' li kien qed jirregistra

ammissjoni dwar it-tieni (2) akkuza u ghall-akkuzi l-ohra kollha, kif

assorbiti f'din l-istess akkuza bhala mezz ghal fini.

Dwar il-piena fil-konfront ta Mark Mc Keon.

Il-Qorti rat li skond it-tieni (2) akkuza fejn l-imputat irregistra

ammissjoni, il-piena hija dik naxxenti skond l-Artikolu 45(1) tal- Ligi

Sussidjarja 499.35 li tirreferi ghall-Artikolu 2 tal-Kap.

353 li jipprovdi

li l-piena ghandha tkun multa li ma teccedix hdax-il elf u sitt mitt

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 27

Ewro ( €11,600) jew ghal piena ta' prigunerija ghal zmien li ma

Pero' fl-Artikolu 44 tal-Kap.

352 hemm indikat li l-pieni provduti taht

dan il-Kapitolu japplikaw biss salv li l-att kommess mill-imputat ma

jaqax taht reat aktar serju taht il-Kodici Kriminali jew taht xi ligi ohra,

f'liema kaz il-ligi l-ohra ghandha tapplika sabiex b'hekk hadd ma jigi

punit darbtejn ghall-istess att.

Issa skond l-ewwel (1) akkuza li l-imputat qed jinstab hati taghha, l-

piena hija dik cirkoskritta fl-Artikolu 45C tal-Kap 33 fejn hemm

stipulat li salv ghal dak provdut fl-Artikolu 40B tal-istess Kap, id-

disposizzjonijiet tal-Artikoli 21 u 28A tal-Kodici Kriminali u d-

disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Probation, ma ghandhomx japplikaw

fir-rigward ta' persuna li tinstab hatja ta' reat taht din l-Ordinanza.

Jinghad pero' li dan l-Artikolu dahal fis-sehh permezz ta' l-Att VII

tas-sena 2008, liema Att gie promulgat fid-29 ta' Lulju 2008 u

ghalhekk qabel ma l-imputa Mark Mc Keon tressaq il-Qorti nhar l- 4 ta'

Settembru 2008, u ghalhekk tali disposizzjoni tapplika fl-intier taghha.

Ghalhekk skond l-Artikolu 40B tal-Kap.

33 tal-Ligijiet ta' Malta, d-

disposizzjonijiet

tal-Att dwar

il-Probation

jirrigwardaw is-Setgħa tal-Qorti biex tordna li l-ħati jħallas id-danni

jistghu, mutatis mutandis japplikaw ukoll kull meta persuna tiġi

misjuba ħatja ta' reat kontra d-disposizzjonijiet ta' din l-Ordinanza.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 28

Illi ghalhekk il-piena applikabbli ghal dan il-kaz u cioe' ghar-reat

naxxenti mill-Kapitolu 33 maghruf bhala l-Ordinanza dwar l-

Ispluzzivi hija dik provduta fl-Artikolu 29 (1) tal-Kap 33 tal-Ligijiet

ta' Malta jipprovdi s-segwenti:

"Kull min, kontra d-disposizzjonijiet tat-Taqsima I ta' din l-

Ordinanza, iżomm fid-dar tiegħu jew f'post ieħor, jaħdem,ibigħ jew

joffri għal bejgħ, jew jikkunsinna lill-persuni mhux awtorizzati, porvli

tal-isparar jew xi waħda mis-sustanzi l-oħra msemmijin fl-artikolu 6,

jeħel, meta jinsab ħati, il-piena tal-priġunerija għal żmien ta' bejn sitt

xhur u sentejn jew multa ta' mhux anqas minn ħmistax-il elf euro

(€15,000) u mhux iżjed minn ħamsin elf euro (€50,000), jew għal dik

il-priġunerija u multa flimkien."

Dwar it-tielet (3) reat li huwa inkorporat fit-tieni (2) akkuza ghaliex

huwa mezz ghal fini, l-piena applikabbli skond il-Kodici Kriminali u

appuntu l-Artikolu 188, huwa dak ta' prigunerija li ma teccedix

sentejn jew multa.

Filwaqt li r-raba' (4) akkuza hija wkoll mezz ai fini ghat-tieni (2)

akkuza gja ammessa mill-imputat, il-piena hija dik stabilita fl-Artikolu

189 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta li jipprovdi li min jikkommetti

kwalsiasi falsifikazzjoni

li mhux provduta f'artikolu fit-Titolu

precedenti tal-Kodici Kriminali jehel prigunerija ta' sitt (6) xhur.

Pero' f'dan il-kaz japplika l-Artikolu 188 tal-Kodici Kriminal illi

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK FITOURI ET 29

Ghalhekk din il-Qorti mhix prekluza li tapplika multa f'dan il-kaz

ghas-sejba ta' htija, pero' naturalment ma tistax timponi multa inqas

minn dik provduta fl-Artikolu 29 (1) tal-Kap.

33 tal-Ligijiet ta' Malta

u cioe' inqas mis-somma ta' hmistax-il elf Ewro (€15,000).

Rigward il-ko-akkuzati Carmel Wright u Carmel Aber.

Fir-rigward tal-ko-akkuzati l-ohra Carmel Wright u Carmel Aber,

s-sitwazzjoni hija differenti u jinghad li fil-kaz taghom id-difiza ma

rregisrat l-ebda ammissjoni.

Il-Prosekuzzjoni ghandha l-obbligu li tipprova l-elementi tar-reat fil-

konfront ta' kull akkuza u fil-konfront ta' kull akkuza b'mod

individwali u indipendentement minn xulxin.

Il-Qorti tfakkar ukoll

lill-Prosekuzzjoni li d-Difiza m'ghandha ghalfejn tipprova xejn u hija

l-Prosekuzzjoni li ghandha tipprova il-kaz taghha lil hin minn kull

dubbju dettat mir-raguni.

Hija principju fundamentali fi proceduri penali li persuna akkuzata

hija prezunta nnocenti sakemm ippruvata hatja, u dan ai termini tal-

Artikolu 40 Subinciz 5 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, li jiddisponi s-

segwenti:

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 30

Dan il-principju gie wkoll sanat fis-sentenza moghtija minn Sir

mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali nhar it-13 ta' Mejju, 1936) fejn

intqal:

"illi skond il-principju u s-sistema tal-ligi u procedura penali taghna

mfassla fuq dak ta' l-Ingilterra u li huma strettament d'ordine

U issa ghalhekk wiehed jistaqsi xi tfisser verament presunzjoni tal-

Din tfisser li l-akkuzat ma jrid jipprova xejn dwar l-

innocenza tieghu - hija l-Prosekuzzjoni li trid tipprova l-htija tieghu.

Ghalhekk peress li hija l-Prosekuzzjoni li allegat il-htija tal-imputat, l-

onus generali tal-prova, u cioe' tal-prova tal-htija, tistrieh fuq il-

Prosekuzzjoni, li ghandha ghalhekk tipprova kull element tar-reat

partikolari sabiex tasal ghal din l-istess konkluzjoni.

L-obbligu li tipprova l-htija tal-akkuzat irid ikun assolut, oltre kull

dubju dettat mir-raguni w f'kaz li jkun hemm xi dubju ragjonevoli, il-

Prosekuzzjoni tigi kunsidrata li ma ppruvatx il-kaz taghha ta' htija, u

ghalhekk il-Qorti hija obbligata li tillibera.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON FITOURI ET 31

Huwa l-oneru tal-Prosekuzzjoni li tressaq l-ahjar provi sabiex

tikkonvinci lill-Qorti li l-akkuzi addebitati lill-imputat huma veri u

dan ghaliex kif jghid il-Manzini fil-ktieb tieghu Diritto Penale Vol.

Dwar x'inhu l-ahjar prova, il-Qorti tissottolinea li huwa ben saput li l-

apprezzament tal-provi ghandu jsir mhux biss b'mod spezzettat u

ndividwali izda l-provi ghandhom jigu analizzati flimkien fl-assjem

taghhom sabiex wiehed

jara x'inferenzi

interpretazzjoni

ragjonevoli u legali jista' jaghti lil dawk il-provi hekk interpretati.

tistax tinstab htija jew nuqqas ta' htija semplicement fuq analizi

ndividwali jew separata tal-provi.

Dawn ghandhom jigu kkunsidrati

kemm individwalment kif ukoll komplessivament.

ezercizzju li sejra taghmel din il-Qorti, u cioe' li tezamina bir-reqqa

kollha l-provi prodotti f'dan il-kaz.

Illi f'dan il-kaz il-Prosekuzzjoni esebiet l-istqarrijiet tal-akkuzati

49 et seq) u ghamlet referenza

ghalihom waqt it-trattazzjoni skritta taghha.

Vella qal fl-istqarrija tieghu fil-konfont ta' Spiteri u Wright ma

jaghmilx stat u dan in vista ta' dak li jiddisponi l-Artikolu 661 tal-

Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 32

Issa hu principju elementari ta' dritt ta' procedura penali taghna li dak

li jistqarr ko-akkuzat, sia jekk bil-fomm biss u sia jekk bil-miktub, ma

jaghmilx prova ta' favur w inqas kontra ko-akkuzat iehor.

Dan il-

principju jitnizzel kemm mill-Artikolu 661 tal-Kap 9 kif ukoll mill-

rrikonoxxiet ukoll l-inammissibilita' tax-xhieda tal-ko-akkuzat kemm-

il darba l-kaz tieghu ma jkunx gie definittivament konkluz [ara inter

758; Il-Pulizija v Toni Al Maraash - deciza 11/11/1944 - Vol XXXII iv.

870; Il-Pulizija v Nicholas Houghton - deciza 31/05/1958 - XLII iv.

1393 u dik ricenti Il-Pulizija v Carmelo Melillo Fenech et deciza nhar il-

hdax ta' Lulju 1997 ilkoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali].

Jinghad ukoll fis-sentenza fl-ismijiet il-Pulizija vs Saada Chaffey li:

"Il-posizzjoni korretta hija li jghidu x'jghidu ko-imputati jew ko-

akkuzati kontra xulxin qatt ma jista' jiswa bhala prova kontra l-ko-

ir-regola giet sahansitra

interpretata u estiza mill-gurisprudenza biex anke tkopri kazijiet fejn

persuni li jkunu akkuzati bl-istess reat imma fi proceduri separati (kif

inhu il-kaz illum) lanqas ma jkunu producibbli kontra xulxin, hlief

meta l-process tax-xhud ikun gie deciz definittivament.

Hu biss hawn

li mbaghad tiskatta r-regola procedurali kontenuta fl-artikolu 639 (3)

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 33

li d-deposizzjoni tal-komplici wahedha ma tkunx bizzejjed jekk ma

Hekk di fatti kien gie ritenut mill-Qorti Kriminali b'digriet tat-22 ta'

Dicembru 1998 fil-kawza Ir-Repubblika ta' Malta vs Ian Ismail.

Dik il-Qorti f'dak id-digriet, wara li ghamlet referenza ghall-

gurisprudenza hemm citata rriteniet li persuna li tkun akkuzata kemm

dak l-akkuzat l-iehor ma tistax tingieb bhala xhud favur jew kontra

il-kaz

definittivament deciz u li dan il-principju japplika sija jekk dik il-

persuna tkun giet akkuzata fl-istess kawza meta l-akkuzat l-iehor –

b'mod li jkun hemm 'ko-akkuzati' fil-veru sens tal-kelma – sija jekk

tkun akkuzata fi procedura separata.

Illi ghalhekk l-istatement ta'

Mark Mc Keon qed jigi skartat.

Il-Prosekuzzjoni esebiet ukoll l-istqarrijiet tal-imptuati Wright u

Spiteri liema stqarrijiet ittiehdu fis-sena 2008 meta ma inghatawx id-

dritt li jkellmu avukat jew prokuratur legali kif dispost fl-Artikolu

355AT tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dwar dan, id-Difiza sostniet

li din il-Qorti ghandha tiskartahom fit-totalita' taghhom.

Dwar din is-sottomissjoni din il-Qorti taghmel referenza ghas-

sentenza moghtija mill-Prim' Awla

Kostituzzjonali fl-ismijiet Charles Steven Cera Muscat vs Stivala ta'

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs GALTON VELLA ET 34

F'din is-senenza il-Qorti ipprovdiet

is-segwenti:-

".............F'dan ir-rigward ghandha ssir referenza ghall-provedimenti

tal-artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni li jipprovdi li din il-Qorti "tista'

taghmel dawk l-ordnijiet, tohrog dawk l-atti u taghti dawk id-direttivi

li tqis xierqa biex twettaq jew tassigura it-twettiq" tad-drittijiet

fundamentali specifikati fl-istess Kostituzzjoni.

Kwindi jekk din il-

li biex

jitwettqu, b'mod effikaci, d-drittijiet

fundamentali tar-rikorrenti ghandu jigi ordnat l-isfilz tal-istqarrija,

dan jista' jsir skond l-imsemmija provedimenti.

provedimenti hu l-obbligu tal-Qorti li taghti dawk l-ordnijiet u

direttivi li jkunu intizi biex jassiguraw li d-drittijiet tar-rikorrenti jigu

tutelati u mwettqa.

Kwindi fil-kawza odjerna ghandu jigi ordnat l-isfilz tal-

istqarrija in kwestjoni u dan peress li l-istess stqarrija ttiehdet in

vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti in partikolari kif sanciti

bil-provedimenti tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni (Kap.319 tal-Ligijiet ta'

Ghal dawn il-motivi:-

Tiddeciedi billi fl-ewwel lok tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-intimat u

billi fit-tieni lok tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u tiddikjara li d-drittijiet

tar-rikorrenti ghal smiegh xieraq, kif sanciti in partikolari fl-artikolu

6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, gew lezi u

tordna l-isfilz tal-istqarrija tar-rikorrent mill-process kriminali kontra

tieghu u dan sabiex jigi assigurat it-twettiq tad-drittijiet fondamentali

kif sanciti bl-imsemmi artikolu tal-Kapitolu 319."

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Galea Warrington) vs MARK VELLA ET 35

nghataw aktar recentement u cioe' dik moghtija nhar l-10 ta' Jannar,

2012 fl-ismijiet Repubblika ta' Malta vs Martin Xuereb Ungaro u dik

moghtija nhar is-16 ta' Jannar 2012 fl-ismijiet Ir-Repubblika ta'

Malta vs Alfred Melillo Fenech moghtija mill-istess Prim' Awla tal-Qorti

Civili Sede Kostituzzjonali.

il-Qorti, ghalkemm diversament

preseduti fil- Prim' Awla tal-Qorti Civili, it-tnejn irritenew li in

principju r-regola hi li l-Artikolu 6(1) jitlob li jkun hemm dritt ta'

avukat fl-istadju tal-investigazzjoni mill-pulizija, sakemm ma jigix

pruvat li hemm ragunijiet impellenti ghaliex dan id-dritt ghandu jigi

Id-dritt ghal avukat hi r-regola, ir-restrizzjonijiet huma l-

eccezzjoni.

Izda anke jekk ikun hemm ragunijiet impellenti ghal xi restrizzjonijiet,

tkun xi tkun ir-raguni, dawn ir-restrizzjonijiet ukoll m'ghandhomx

jippregudikaw id-drittijiet tal-akkuzat.

Dan id-dritt tal-akkuzat ikun

irrimedjabbilment pregudikat meta hu jirrilaxxa stqarrijiet waqt l-

interrogazzjoni maghmula meta ma jkunx assistit minn avukat u dawn

l-istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu.

Dik il-Qorti iddecidiet li " il-Qorti twiegeb ghar-referenza mghoddija

lilha mill-Qorti Kriminali kif gej, cioe' taqta' u tiddeciedi billi

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs MARK VELLA ET 36

tiddikjara illi gie lez id-dritt tar-rikorrenti kif sancit fl-artikolu 6(3)(c)

b'rabta mal-artikolu 6(1) Konvenzjoni Ewropeja kwantu ma kellux l-

assistenza legali waqt l-istqarrija li ghamel lil Pulizija fil-fazi qabel

gie akkuzat u ma hemm ebda lezjoni taht l-artikolu 39 tal-

Kostituzzjoni ta' Malta.

Konformement ma' dak hawn deciz tordna li

l-proceduri kontra r-rikorrenti jitkomplew u thalli f'idejn il-Qorti

Kriminali adita mill-kaz biex tevalwa din ic-cirkostanza hi u tizen il-

provi mressqa quddiemha dwar l-akkuzi mressqin fil-konfront tieghu

tenut in konsiderazzjoni dak li gie mqieghed bhala prova, deliberat u

Illi ghalhekk in vista tas-suespost u tad-decizjonijiet moghtija mill-

Prim' Awla tal-Qorti Civili Sede Kostituzzjonali li rritenew li d-dritt

tal-imputat gie lez meta ma kellux assistenza legali fil-mument li

huwa rrilaxxja l-istqarrija tieghu, u ghalhekk stante li gie miksur id-

dritt tieghu ta' fair trial bit-tehid ta' l-istqarrija, din il-Qorti tilqa' s-

sottomissjoni tad-Difiza sabiex din il-Qorti tiskarta l-istqarrijiet

taghhom u konsegwentement ghandha wkoll tiskarta kwalsiasi haga

ohra li setghu qalu lill-Ufficcjali Investigattivi li jistghu jintuzaw fil-

konfront taghhom, u dan hu proprju dak li l-Qrati Kostituzzjonali

sostnew, li ghandha tigi protetta x-xhieda talvolta inkriminanti li

setghu qalu l-imputati fil-mument tal-interrogazzjoni.

Illi apparti dak li qalu l-imputati Wright u Aber fl-istqarrijiet

taghhom, u apparti dak li qal l-imputat ko-akkuzat Vella fir-rigward

taghhom, ma jirrizulta li hemm l-ebda prova ohra fil-konfront

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON FITOURI ET 37

Hadd mix-xhieda l-ohra ma semma lill-imputati Wright u Aber u l-

provi kollha li gew imressqa kollha jippuntaw ghall-imputat Vella li

gja rregistra ammissjoni kif fuq registrat.

Jinghad ukoll li fid-

dokumentazzjoni li giet prezentata mill-Prosekuzzjoni isem l-imputati

Wright u Aber ma jirrizulta mkien u kollox kien registrat f'isem

Ghaldaqstant din il-Qorti wara li rat l-Artikoli tal-Ligi u cioe' l-

Artikoli 6, 9(1) u 28 tal-Kap.

33, l-Artikolu 45 (1) tal-L.N. 499.35,

l-Artikoli 183, 184, 188 u 189 tal-Kap.

9 u LS 65.22 u l-Artikolu 4

(1) (a) (b) (c) LS 24.01, tiddikajra li issib lill-imputat GALTON

FITOURI hati tal-akkuzi kif addebitati fil-konfront tieghu u

li tiddikajra li ma ssibx lill-imptutati CARMEL CIAPPARA u

Il-Qorti qieghda taghti l-fakolta' lill-imputat Mark Mc Keon sabiex

ihallas il-mutla inflitta fi zmein tliet (3) snin millum ai termini tal-

Artikolu 14 (2) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta Malta.

Tordna wkoll il-konfiska tal-merkanzija li giet esebita fl-atti li giet

mehuda minn fuq it-trailer u d-distruzzjoni taghha.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.

Nru.: 826/2008 Il-Pulizija (Spettur Edel Mary Melillo Fenech) (Spettur Spiridione Zammit) vs GALTON FITOURI ET 38

Tordna wkoll li ai termini tal-Artikolu 30 tal-Kapitolu 9 tal-

Ligjiet ta' Malta sabiex il-Kummissarju tal-Pulizija ma johrog l-

ebda licenzja ai fini tal-Kapitolu 33 fuq l-imputat Mark Mc Keon ghal

perijodu ta' hames (5) snin millum.

Illum, 24 ta' Novembru, 2016.


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

Seduta ta' nhar il-Gimgha 24 ta' Novembru 2017

Dan huwa appell minn sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili

fis-16 ta' Settembru 2013 li qed tigi riprodotta ghall-ahjar intendiment:

"Permezz ta' rikors guramentat prezentat fl-10 ta' Novembru 2008 l- atturi ppremettew:-

Illi huma proprjetarji ta' ghalqa maghrufa bhala "Tan-Noqra" fil-limiti tal-Bajja ta' San Tumas Marsascala f'liema raba' hemm ukoll xi kmamar u dan skond kif jidher mill-kopji tal-kuntratti hawn anness u mmarkat bhala Dokument "JA1";

Illi r-rikorrenti ilhom proprjetarji jew fil-pussess ta' dina r-raba' "2. u l-kmamar li hemm fiha ghal aktar minn erbghin (40) sena liema raba' tinsab biswiet raba' iehor tal-intimat u l-familja tieghu; Illi matul dan il-perjodu kollu jigifieri perjodu ta' aktar minn "3. erbghin (40) sena huma kellhom dritt ta' passagg kemm bir-rigel kif ukoll bil-vettura minn fuq tal-intimat u dan bl- accettazzjoni minghajr rizervi tal-istess intimat liema dritt ta' access kien dejjem wiehed kontinwu, manifest, inekwivoku u minghajr oppozizzjoni da parti tal-intimat u dan ghaliex r-rikorrenti jezercitaw dan id-dritt ta' passagg billi jghaddu biswit u fuq il- proprjeta tal-intimat jew tal-familjari tieghu b'mod regolari; "4.

Illi recentement l-intimat qabad u ghamel xatba flimkien ma katnazz u dan minghajr ebda raguni valida skond il-ligi imma sabiex jtellef lill-intimati milli jkomplu fit-tgawdija u jzommhom milli jkomplu jezercitaw dan id-dritt ta'passagg li r-rikorrenti kellhom u ilhom juzaw ghal dawn l-ahhar erbghin (40) sena; "5. sar-raba' u l-kmamar taghhom; "6. tar-rikorrenti.

Illi dan huwa l-iqsar passagg li minnu r-rikorrenti jistghu jaslu

Illi dawn il-fatti kif hawn dikjarati huma a diretta konoxxenza

fl-ezercizzju

"B. RAGUNI GHAT-TALBIET F'DAWN IL-PROCEDURI "L-intimat qabad u ghamel xatba kif ukoll katnazz sabiex jcahhad lir- rikorrenti milli ta'dritt ta'passagg bil-vettura u bir-rigel li huma ghandhom fuq il-proprjeta tal- intimati sabiex jaccedu ghall-proprjeta taghhom liema passagg huwa l- iqsar u nghata mir-rikorrenti minghajr ebda riserva u ilu jintuza mir- rikorrenti ghal aktar minn erbghin (40) sena kontinwament minghajr interruzzjoni, b'mod mill-aktar car u manifest u minghajr ebda opposizzjoni da parti tal-istess rikorrenti.

"C. TALBIET TAR-RIKORRENTI "Ghaldaqstant ir-rikorrenti in vista ta'dak kollu fuq premess, jitolbu li dina l-Onorabbli Qorti joghgobha:-

Tiddikjara u tiddecidi li r-rikorrenti ghandhom dan id-dritt ta'passagg bil-vettura u bir-rigel li jghaddi mill-proprjeta tal-intimati u li permezz ta'dan id-dritt ir-rikorrneti jaccedu ghall-proprjeta taghhom fir-raba maghruf bhala "Tan-Noqra" fil-Bajja ta-San Tumas fil-limiti ta'L-Imqabba; "2.

Tiddikjara u tiddecidi ukoll li r-rikorrenti jibqghu juzaw dan id- dritt ta' passagg fuq l-art tal-intimat liema art hija maghruf bhala "Tan-Noqra" fil-Bajja ta' San Tumas fil-Limiti ta' L-Imqabba;

Tiddeciedi u tordna lill-intimat sabiex fi zmien qasir u perentorju moghti minnha jhalli l-access liberu li r-rikorrenti ilhom jgawdu u juzaw ghal aktar minn erbghin (40) sena okkorrendo anke billi titnehha x-xatba li l-istess intimat jew nies imqabbda minnu ghamel.

Is-servitu/dritt ta' passagg ma setax jigi akkwistat bil-

L-atturi jridu qabel xejn jaghtu prova li huma proprjetarji tal- proprjeta li favuriha jallegaw li hemm dritt ta' passagg.

L-atturi ma jgawdu l-ebda servitu/dritt ta' passagg fuq ir-raba' tal-konvenuti.

Mill-atti pubblici esebiti ma jirrizulta ebda servitu/dritt ta' passagg favur l-atturi.

"4. preskrizzjoni.

L-atturi ghandhom access alternattiv ghar-raba' taghhom.

Jekk l-atturi thallew ighaddu minn fuq ir-raba' tal-konvenut, dan kien b'tolleranza u qatt ma nghataw servitu ta' passagg b'att pubbliku.

L-access kien minn dejjem maghluq permezz ta' hadida li kienet titwahhal fil-passagg u tinqafel b'katnazz u l-atturi dejjem talbu l-permess tal-konvenut.

Jekk l-atturi jsostnu li l-azzjoni hi possessorja, l-esponent jirrizerva d-dritt li jressaq eccezzjonijiet ulterjuri.

"Il-qorti rat l-atti minn fejn jirrizulta li fil-21 ta' Ottubru 2010 il-qorti kienet inkarigat lil Dr Peter Formosa Brincat bhala perit legali sabiex jitressqu l-provi quddiemu u jirrelata bil-miktub.

Il-perit legali pprezenta r-rapport fl-24 ta' Frar 2012 u fis-17 ta' Mejju 2012 kkonfermah bil-gurament.

"Konsiderazzjonijiet "1. talba l-atturi talbu:-

Tant hu hekk li permezz tal-ewwel

""Tiddikjara u tiddeciedi li r-rikorrenti ghandhom dan id-dritt ta' passagg bil-vettura u bir-rigel li jghaddi mill-proprjeta tal-intimati u li permezz ta' dan id-dritt ir-rikorrenti jaccedu ghall-proprjeta taghhom fir-raba' maghruf bhala Tan-Noqra, fil-Bajja ta' San Tumas, fil-limiti ta' L-Imqabba"1

1 F'dan ir-rigward hi floka l-osservazzjoni li ghamel il-perit legali li: "In vista tal-kazistika u ligi kkwotata u tat-talbiet tal-atturi, il-perit legali jqis li din hija kawza ta' natura essenzjalment petitorja, u dan minhabba l-fatt li t-talbiet tal-atturi kienu ntizi sabiex il-Qorti tiddikjara li l-atturi

"Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-atturi jsostnu li l-kawza li pproponew hi actio spolii.

Il-qorti ma taqbilx meta tqies dak li gie premess u dak li ntalab fir-rikors guramentat.

"L-indecizjoni stess tal-atturi tirrizulta wkoll waqt il-kawza meta fis- seduta:-

Tas-17 ta' Frar 2010 iddikjara li l-kawza hi possessorja (fol.

Tas-17 ta' Gunju 2010 iddikjara li l-kawza hi petitorja (fol.

F'kawza ta' din ix-xorta l-ghan tal-attur ikun li l-qorti tiddikjara li l- proprjeta' tieghu tgawdi minn servitu' fuq il-proprjeta' tal-konvenut.

F'dan il-kaz servitu ta' passagg.

"L-azzjoni tal-atturi hi mibnija fuq il-premessa li huma proprjetarji ta' ghalqa maghrufa tar-Ramla, fil-kontrada imsejha bhala Tan-Noqra fil- limiti tal-Bajja ta' San Tuma, L-Imqabba u ilhom fil-pussess taghha ghall-iktar minn erbghin (40) sena.

Ikomplu jghidu li:

Illi matul dan il-perjodu kollu jigifieri perjodu ta' aktar minn erbghin (40) sena huma kellhom dritt ta' passagg kemm bir-rigel kif ukoll bil- vettura minn fuq ir-raba tal-intimat u dan bl-accettazzjoni minghajr rizervi tal-istess intimat liema dritt ta' access kien dejjem wiehed kontinwu, manifest, inekwivoku u minghajr opposizzjoni da parti tal-intimat u dan ghaliex ir-rikorrenti jezercitaw dan id-dritt ta' passagg billi jghaddu biswit u fuq il-proprjeta tal-intimat jew tal-familjari tieghu b'mod regolari." (fol.

"Ghalhekk l-atturi qeghdin jinvokaw servitu ta' moghdija immnissla mill- fatt tal-bniedem (Artikolu 454 et seq tal-Kodici Civili).

"Servitu' ta' passagg m'hijiex kontinwa peress li ghall-ezercizzju taghha hu mehtieg il-fatt tal-bniedem (Artikolu 455[3] tal-Kodici Civili).

"Il-principju generali hu li servitu mhux kontinwa tista' tigi stabbilita b'sahha ta' titolu (Artikolu 469(1) tal-Kodici Civili).

Pero' l-Artikolu 469(2) tal-Kodici Civili jikkonferma li servitu ta' passagg tista' tinkiseb bil-preskrizzjoni ta' tletin sena, jekk dan il-fond ma jkollux hrug iehor fuq it-triq pubblika.

"Mela f'dan il-kaz irid jigi determinat jekk:

Il-proprjeta' ta' l-atturi ghandix hrug iehor fuq it-triq pubblika; ghandhom dritt igawdu dik is-servitu` u li s-sid tal-post l-iehor b'ghemilu xekkel din it-tgawdija u li tordna l-intimat sabiex ihalli access liberu.

Tigi wkoll innutata l-assenza ta' talba lill- Onorabbli Qorti li l-atturi jergghu jigu mqieghdin fil-pussess.

Ghal din ir-raguni, kull dikjarazzjoni maghmula sussegwentement mill-atturi u riferenza ghal kazistika u/jew ligi dwar l-azzjoni possessorja, cioe` dik ta' spoll, ser tigi njorata ai fini tal-kawza odjerna."

Jekk ghaddewx tletin (30) sena.

Ghalkemm fl-ewwel eccezzjoni l-konvenut qal li l-atturi jridu jaghtu prova ta' sottomissjonijiet iddikjara:-

li huma proprjetarji

""[...] ma hemm l-ebda kontestazzjoni li l-atturi huma s-sidien tal- proprjeta minnhom indikata izda zgur illi dan l-fond proprjeta tal-atturi ma jgawdi ebda dritt ta' passagg kif minnhom allegat minn fuq il- proprjeta tal-atturi." (fol.

Tibqa' l-kwistjoni dwar jekk l-fond tal-atturi igawdix minn servitu' ta' passagg ai termini tal-Artikolu 469(2) tal-Kodici Civili.

Il-perit legali wasal ghall-konkluzjoni li tezisti servitu ta' moghdija minn fuq il- proprjeta tal-konvenut, wara li fost'affarijiet ohra osserva:

""Johrog ukoll li ghalkemm l-uzu ta' dan il-passagg mill-atturi ma jemani minn l-ebda dritt, gust jew titolu, l-atturi ilhom juzaw dan il-passagg ghal dan iz-zmien kollu b'tolleranza minghand l-intimat u l-familjari tieghu, li qatt, qabel ma giet maghmula x-xatba, ma waqqfu lill-atturi mill-uzu taghhom tal-passagg odjern." (enfazi tal-qorti)

"Jekk wiehed kellu jikkonkludi li l-atturi jghaddu minn dan il-passagg b'tolleranza, mela qatt ma setghet tinholoq servitu ta' moghdija bil- preskrizzjoni.

Akkwist bil-preskrizzjoni jezigi pussess animo domini u mhux detenzjoni.

Min igawdi b'tolleranza m'huwiex pussessur izda detentur.

"Madankollu wara li l-qorti rat l-atti taghmel dawn l-osservazzjonijiet:

"a. Fir-rapport tal-perit legali jinghad li sar access fil-post u kkonstata kif il-proprjeta' ta' l-atturi m'ghandix "[....] hrug iehor fuq it-triq pubblika, u dan ghaliex sabiex jaccessa it-triq pubblika, l- atturi jridu jaccedu b'mod illegali u minghajr l-ebda dritt jew titolu fuq proprjeta' ta' terzi." (fol.

Mir-ritratt li hemm fl- atti (fol.

23) hu evidenti li l-proprjeta' tal-atturi tikkonfina ma' art u mhux ma' xi sqaq li jaghti ghall-triq pubblika.

Lanqas m'hemm prova li l-proprjeta' tal-atturi tgawdi minn servitu ta' moghdija minn xi passagg li jista' hemm f'raba' ta' terzi li ghandhom l-art li jikkonfinaw mal-proprjeta' tal-atturi. "b. Waqt il-kontroezami l-konvenut xehed: "Xi zmien imbaghad, naqbel ukoll, li l-atturi bdew ighaddu mill-fetha meritu tal-kawza.

Sa fejn naf jiena ma kienx hemm ftehim biex huma (l-atturi) jghaddu minn din il-fetha.

Bdew jghaddu minn din il-fetha bl-ezatt cert miniex biss madwar xi tletin sena ilu.

Naqbel li Karmnu Galea (in-nannu ta' Tereza Al Jolsi) kien ukoll jghaddi mill-fetha meritu tal- kawza, jghaddi biss bir-rigel." (seduta tal-14 ta' April 2011).

2 "… Biex servitu` ta' passagg tista' tigi akkwistata bil-preskrizzjoni, huwa necessarju li l-fond pretiz dominanti ma jkollux hrug fuq it-triq pubblika" (Qorti tal-Appell, M.G. Vella v. A. Grech deciza fit-13 ta' April 1951).

il-fetha kellhom

"Mill-affidavit tal-konvenut jidher li din il-fetha saret ghal habta tal- 1961.

Konkluzjoni li l-qorti qeghda tasal ghaliha peress li qal li saret minn huh Saviour Gauci Cunningham meta kellu "madwar sbatax (17) il- sena" (fol.

Saviour Gauci Cunningham xehed permezz ta' affidavit (fol.

134)3 u jidher li twieled fl-1944 (ara numru tal-karta tal-identita).

"Ghalhekk hu evidenti li sa minn dak iz-zmien l-atturi u l-awturi l-access ghall-proprjeta taghhom, minn din taghhom.

Tereza Al Jolsi, wahda minn ulied Montoneri Grima li flimkien ma' huh Joseph kien qasam l-art bl-att tat-3 ta' Marzu 1978, ikkonfermat kif id-dahla meritu ta' din il-kawza kienet ilha tintuza ghal iktar minn tletin sena.

Hekk ukoll il-Professur Anthony Bellizzi D'Amato xehed: "Jiena ili mizzewweg lil Mary Rose, bint u wahda mill-eredi ta' Debattista Grech Grima, mid-19 ta' Dicembru 1971.

Qabel ma zzewigna konna ilna madwar 3 snin gharrajes.

Sa minn meta konna gharajjes, kemm il-darba inzilna fl-ghalqa de quo, u wara li zzewwigna konna ninzlu regolarment kemm bil-mixi kif ukoll bil- karozza.

Jien l-access minn dejjem niftakru minn fejn hu llum, jigifieri minn fetha fil-hajt tas-sejjieh tat-tramuntana li jmiss mal- proprjeta' tal-mejjet Karmnu Spiteri." (fol 67).

"Fl-affidavit il-konvenut u hutu xehedu li l-atturi kienu jghaddu mill- passagg bi pjacir ta' missierhom.

'Il fatt li kienu jghaddu minn hemm u hadd ma jkellimhom ma jfissirx li l-ezercizzju tal-att ta' moghdija kien biss wiehed fakultattiv.

Hu evidenti li l-atturi kienu jghaddu mill-passagg u hadd ma kien ighidilhom xejn jew jaghmlilhom xi ostakolu.

Wiehed irid jiftakar li skond l-Artikolu 525 tal-Kodici Civili: "Il-presunzjoni hija dejjem li kull persuna tippossjedi ghaliha nfisha, b'titolu ta' proprjeta', meta ma jigix ta' persuna ohra". ippruvat Presunzjoni li f'dan il-kaz ma gietx meghluba. "c. Jirrizulta li fil-moghdija l-konvenut kien wahhal hadida li

tidher fir-ritratt GS4 a fol.

In kontro-ezami (seduta tal-14 ta'

April 2011) qal li dan kien sar xi ghoxrin (20) sena qabel, igifieri

Il-qorti temmen li dan sar ghaliex l-atturi

verament kienu jghaddu minn din il-moghdija, u sabiex matul ix-

xhur tax-xitwa ma jkunux jistghu jidhlu bil-vetturi4.

Il-konvenut

stess ikkonferma li matul ix-xhur tas-sajf l-atturi kienu jghaddu

mill-moghdija bil-vetturi.

Hadd mill-atturi ma kkontesta dak li qal il-

konvenut dwar meta twahhlet il-hadida mal-art.

Curmi xehedet, in kontro-ezami, li d-dhul bil-karrozza kien matul

ix-xhur tas-sajf (seduta tat-8 ta' Novembru 2010).

Hekk ukoll il-

3 Hu kkonferma li "meta kelli madwar sbatax (17) il-sena, jien stess (u mhux missieri Karmenu kif jghidu Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u Profs.

Anthony Bellizzi D'Amato fl-affidavit taghhom) kont ftaht din id-dahla fi Triq il-Gardiel li llum hija maghluqa bix-xatba li dwarha l-atturi qed jaghmlu din il-kawza.".

4 Fil-fatt fl-affidavit spjega li: "Din il-hadida kont ghamiltha ghaliex darba minnhom wara Santa Marija, it-tifla ta' Tereza Gatt kienet baqghet diehla bil-karozza u inzerta li kienet ghamlet ix- xita u l-karozza wehlet fil-hamrija u kelli nigbidha jien biex tinqala'." (fol.

gate immarkat numru 1 fil-pjanta PF1 kont dejjem nghaddi bil-mixi eccetto s-Sajf li konna nghaddu bil-karrozza." (seduta tas-6 ta' Dicembru 2010).

"Meqjusa dawn il-fatti l-qorti tasal ghal dawn il-konkluzjonijiet:-

Il-proprjeta' tal-atturi m'ghandix hrug fuq it-triq pubblika.

"1) "2) L-atturi ghandhom servitu ta' moghdija minn fuq il-proprjeta tal-atturi, servitu li giet akkwistata bit-trapass ta' tletin sena (Artikolu 469(2) tal-Kodici Civili).

"3) Is-servitu hi li jghaddu minn fuq l-art bir-rigel is-sena kollha, u bil-vetturi matul ix-xhur tas-sajf (21 ta' Gunju sal-21 ta' Settembru 2013).

Fin-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenut qal li minn pjanta annessa ma' kuntratt tas-7 ta' Awissu 1981 hu car li d-dritt ta' passagg hu minn fuq raba' tal-familja Mifsud Cassar u mhux ta' Gauci Cunningham.

Il-qorti ma taqbilx u tosserva:-

"i. il-passagg li jissemma fin-nota tal-konvenut hemm riferenza ghalih, l-ewwel darba, f'kuntratt ta' qasma bejn l-ahwa John u Joseph Grima (3 ta' Marzu 1978 nutar Dr Joseph Buhagiar Taliana, fol.

Ma' dak il-kuntratt hemm pjanta esebita b'nota prezentata mill-konvenut (fol.

Il-passagg muri fil-pjanta "Y" m'huwiex fuq art ta' Zammit imma fuq l-art tal-ahwa Grima li nqasmet bl-att tat-3 ta' Marzu 19786 (ara wkoll site plan li tifforma parti mill-pjanta Y). "iv.

Il-passagg jibqa' hiereg proprju fuq l-art tal-konvenut (ara ritratt a fol.

Fil-fatt kien il-konvenut stess li fl-affidavit xehed li fejn fir-ritratt a fol.

129 hu mmarkat bl-ittra "B" tidher l-art li kienet tal-familja tieghu.

Minn dan ir-ritratt jidher li l-art li ghal fuqha tisbokka l-proprjeta li kienet tal-ahwa Grima, taghti ghall-art markata "B" fir-ritratt a fol.

129 (ara wkoll ritratt Dok.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenut qal li f'kull kaz il-proprjeta serventi m'hijiex proprjeta tieghu biss, u ghalhekk il-kawza ma saritx kontra s-sidien kollha.

F'dan ir-rigward il-qorti tillimita ruhha biex tosserva li eccezzjonjiet ma ghandhom qatt jigu sollevati f'nota ta'

5 "Qatt ma kien hemm xatba u nghid li fis-sajf ahna konna ninzlu bil-vetturi u nibqghu dehlin sal-proprjeta` taghna.

6 Tant hu hekk li fl-att ta' qasma jinghad li l-art fejn hemm il-passagg ser tibqa' komuni, u jinghad li meta Joseph Grima jibni kamra fil-parti li giet assenjata lilu, ".… Huwa jirrilaxxja il- kamra li prezentement qieghed jokkupa u l-passagg C1 jarrekixxi mal-Plot A, u ghalhekk ma jibqax jintuza mill-proprjetarju tal-plot B" (fol.

Fl-att ma jissemma l-ebda passagg fi proprjeta` ta' Zammit.

sottomissjonjiet.

60) ma nghatat l-ebda eccezzjoni f'dan is-sens.

F'kull kaz bhala l-persuna li wahhal ix-xatba in kwistjoni ghandu d-dmir li ma jibqax isakkarha sabiex b'hekk l-atturi jkollhom access liberu ghall-proprjeta' taghhom.

"Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi:-

"1 Tichad l-ewwel eccezzjoni; "2.

Tichad it-tieni eccezzjoni; "3.

Tichad it-tielet eccezzjoni in kwantu jirrizulta li l-atturi qeghdin jibbazaw is-servitu' ta' moghdija fuq il-preskrizzjoni akkwizittiva ta' tletin sena u mhux fuq titolu li jirrizulta minn kuntratt; "4.

Tichad ir-raba' eccezzjoni; "5.

Tichad il-hames eccezzjoni in kwantu l-atti pubblici li pprezentaw l-atturi ma jurux li ghandhom access minn band'ohra; "6.

Tichad is-sitt eccezzjoni; "7.

Tichad is-sebgha eccezzjoni; "8.

Tichad it-tmien eccezzjoni; "9.

Dwar l-eccezzjoni numru disgha l-qorti tillimita ruha biex tikkonferma li l-kawza m'hijiex wahda possessorja;

"u tiddikjara li l-atturi ghandhom servitu ta' moghdija bir-rigel matul is-sena kollha u bil-vettura matul is-sajf (21 ta' Gunju sal-21 ta' Settembru) minn fuq il-proprjeta tal-konvenut, sabiex b'hekk ikunu jistghu jidhlu u johorgu ghall-proprjeta taghhom maghrufa bhala Tan-Noqra, Bajja San Tumas, limiti L-Imqabba.

"Tikkundanna lill-konvenut sabiex fi zmien ghoxrin (20) jum il- konvenut li hemm max-xatba.

Fin-nuqqas tawtorizza lill-atturi sabiex inehhu l-istess katnazz.

Ma tarax lok li hemm htiega li tordna li titnehha x-xatba diment li din ma tigix imsakkra b'xi katnazz, lukett jew xi haga ohra.

"Spejjez a karigu tal-konvenut."

l-katnazz

Min din is-sentenza appella l-konvenut li talab ir-revoka taghha u allura

c-cahda tat-talbiet attrici filwaqt li l-attur talab il-konferma taghha.

Aggravji tal-Appellant

L-aggravji huma tlieta u cioe` li l-ewwel Qorti ghamlet apprezzament

zbaljat tal-fatti, li s-sentenza appellata kienet ultra petita u li f'kull kaz ma

gewx sodisfatti r-rekwiziti biex tigi milqugha l-azzjoni confessoria.

Kwantu ghall-ewwel aggravju, il-Qorti terga' tfakkar kif ghamlet diversi

drabi li fejn jidhol apprezzament tal-provi, kif qalet din il-Qorti stess fil-

kawza fl-ismijiet Phyliss Giannakellis v. Joseph Perez (10 ta' Jannar

1995, "il-Qorti tal-Appell tiddisturba biss id-diskrezzjoni ezercitata mill-

Ewwel Qorti f'kazijiet eccezzjonali meta si tratta ta' valutazzjoni ta' fatti."

Imbaghad fil-kawza fl-ismijiet Joseph Longhorn v. George Azzopardi Muscat (15 ta'

Novembru 2004) l-istess Qorti qalet li "Huwa principju bazilari segwit

minn din il-Qorti ta' revizjoni li fejn si tratta ta' apprezzament u

evalwazzjoni ta' provi ta' fatt din il-Qorti qatt ma tiddisturba leggerment

apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti sakemm ma jkunx

hemm ragunijiet gravi u serji bizzejjed li jissugerixxu mod iehor.".

"Huwa appena necessarju li tigi mfakkra l-gurisprudenza kostanti ta' din

il-Qorti in materja fis-sens li hija ma tiddisturbax l-apprezzament li tkun

ghamlet l-ewwel Qorti tal-provi migjuba quddiemha jekk mhux ghal

ragunijiet validi wara li din il-Qorti tkun ezaminat il-provi u l-ligi

applikabbli u tikkonkludi li l-ewwel Qorti ma setghetx legalment jew

ragjonevolment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha."

Galea, Appell, 3 ta' Marzu 2011)

Dan l-insenjament huwa msemmi wkoll f'diversi sentenzi ohra bhal

Emanuel Rodrigues Fernandes v. Dr Graham Bartolo Bennetti, Appell, 10 ta' Jannar 1995

madankollu "Din il-Qorti pero` f'kaz tapprezza wkoll li d-dover taghha

xorta huwa li tesamina sewwa l-provi imressqa u barra minn hekk,

huwa wkoll importanti li l-istess provi u l-konkluzjonijiet ta' kif graw il-fatti

in kwistjoni jigu evalwati sewwa u interpretati skond il-ligijiet taghna u l-

gurisprudenza l-aktar ricenti u kostanti fil-materja."

(Attard et v. Direttur

tas-Sahha, Qorti tal-Appell, 31 ta' Mejju 2014).

L-appellant jibda biex jghid illi f'dan il-kaz jezistu l-estremi biex din il-

Qorti tasal biex ma taqbilx mal-apprezzament illi ghamlet l-ewwel Qorti

ghaliex huwa se jigi mghobbi b'servitu` fuq il-proprjeta` tieghu.

Dan l-

punt krucjali f'din il-kawza.

Il-Qorti trid tara jekk l-ewwel Qorti ghamlitx

valutazzjoni tal-provi daqshekk errata li ebda Qorti ma setghet tasal

b'dik il-valutazzjoni ghal konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

L-appellant isostni li ma kellhiex tirrizulta lill-Qorti li l-appellati ma

riferenzi ghall-pjanti esebiti mill-appellati u

jinsisti

kontrarjament ghal dak li qalet l-ewwel Qorti, l-appellati ghandhom dritt

ta' passagg fuq il-proprjeta` tal-familja Mifsud Cassar u jirrizulta mill-fol.

d-dritt ta' passagg hemm imsemmi huwa fuq l-art ta' dik il-familja.

Din il-Qorti wara li ezaminat l-atti bir-reqqa ma taqbilx mal-appellant u

tasal ghall-istess konkluzjoni tal-ewwel Qorti.

Infatti fl-att ta' divizjoni tat-

3 ta' Marzu 1978 jinghad li meta Joseph Grima jibni kamra fil-porzjoni

assenjata lilu huwa kellu jirrilaxxa l-kamra li kien qed jokkupa u l-

passagg C1 jakkrexxi mal-Plot A u kwindi ma jibqax jintuza mill-Plot B.

Wiehed jista' jzid li f'dak l-att ma jissemma ebda passagg fuq il-

proprjeta` tal-familja Mifsud Cassar.

L-aggravju ghalhekk huwa michud.

It-tieni aggravju huwa li l-azzjoni intentata hija possessorja u mhux

confessoria u l-appellant biex isahhah it-tezi tieghu fir-rigward jistrieh fuq

dikjarazzjoni li ghamel id-difensur tal-appellat fuq ordni tal-Qorti li

permezz taghha huwa ddikjara dan (fol 73).

L-ewwel Qorti ddikjarat mill-bidu tal-konsiderazzjonijiet taghha li l-

azzjoni invece kienet dik confessoria u mill-korp tar-rikors promotur ma

hemm ebda dubju li dan huwa l-kaz, independentement minn kull

dikjarazzjoni li seta' ghamel id-difensur tal-attur.

"Huwa l-att promotur kif

intavolat it-talbiet u l-premessi taghhom li jifformaw il-parametri li fihom

il-Qorti kellha tesercita l-gudizzju taghha ..."

Jason Saccasan et Appell - 7 ta' Ottubru 1997).

Kif osservat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Giuseppe Alzeni

v. Giuseppe Urpani deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-25 ta'

Gunju 1935, "kif osservat il-Qorti ta' Gwardamanga, Tal-Pieta' fis-sentenza taghha tas-16

ta' Dicembru 1869 (Fadda, Comm.

ta' Jannar 2008).

Ukoll il-Prim'Awla tal-Qorti Civili rriteniet illi:

"Huwa principju generali bil-wisq notorju illi n-natura u l-indoli tal-azzjoni ghandhom jigu dezunti mit-termini tal-att li bih jinbdew il-proceduri.

Il- 'kawza' ta' domanda hija rraguni guridika taghha, ossia l-fundamentum agendi taghha.

Din il-kawza, li hija l-origini tad-domanda, tiddistingwi ruhha mill-oggett tac-citazzjoni, li huwa "cio' che e' attualmente domandato"" ('Godwin Saccasan vs Paul Saccasan', 31 ta' Jannar 2003).

Fir-rikors promotur ma hemmx lanqas l-icken indikazzjoni li l-azzjoni hija

wahda possessorja u ghalhekk ghamlet sewwa l-Qorti li ddikjarat l-

azzjoni bhala wahda confessoria.

osservazzjonijiet tal-istess appellat hija mimlija riferenzi ghal kawzi ta'

Huwa car li kien hemm konfuzjoni notevoli fil-mod li bih giet

kondotta l-kawza mill-atturi appellati u din il-Qorti jidrilha li ghandha fic-

cirkostanzi tiehu provvediment fil-kap tal-ispejjez minhabba f'hekk.

Madankollu kif inghad, ma hemm ebda dubju li din hija actio confessoria

u ghalhekk zgur li l-ewwel Qorti ma marritx ultra petita fid-decizjoni

Jibqa' allura t-tielet aggravju u cioe` jekk gewx sodisfatti r-rekwiziti tal-

azzjoni confessorja.

L-ewwelnett tajjeb wiehed ifakkar illi s-servitu` ta'

moghdija jew passagg trid tkun tidher minn att pubbliku u ma tistax tigi

akkwistata permezz tal-preskrizzjoni u dan johrog ben car mill-

provvedimenti tal-Artikolu 454, 455 (3), 458 u 469 tal-Kodici Civili.

L-

unika eccezzjoni tohrog mill-Artikolu 469 (2) illi jghid illi:

"(2) B'danakollu, is-servitù ta' mogħdija għall-użu ta' fond tista' tinkiseb bil-preskrizzjoni ta' tletin sena, jekk dan il-fond ma jkollux ħruġ iehor fuq it-triq pubblika ..."

F'dan is-sens il-Qorti taghmel ukoll riferenza ghas-sentenzi ta' din il-

Qorti fl-ismijiet Giuseppe Mintoff v. Joseph Dizdar (6 ta' Frar

1950) u tal-Prim'Awla fl-ismijiet Giuseppe Dizdar v. Annetto Dizdar

Labada moghtija fit-18 ta' Gunju 1964.

Ghalhekk f'din il-kawza,

biex l-azzjoni tirnexxi kellu jigi ppruvat li l-appellati ma kellhomx passagg

iehor li jaghti ghal fuq art pubblika.

Naturalment kellhom jippruvaw ukoll

li ilhom jghaddu minn dak il-passagg ghal mill-inqas tletin sena.

Fuq dan l-ahhar punt ma tantx jidher li hemm dubju u l-istess appellant

ma jikkontestax dan – infatti fir-rikors tal-appell tieghu jghid biss illi l-

preskrizzjoni ma tapplikax ghal dan il-kaz – sinjal car li l-appellati u l-

awturi taghhom qabilhom ilhom jghaddu minn dan il-passagg bejn

wiehed u iehor mis-sena 1961, u ghalhekk aktar minn erbghin sena sa

dakinhar li giet intavolata l-azzjoni.

Dwar dan ikkummentat l-ewwel

Qorti u din il-Qorti taqbel pjenament mal-konkluzjonijiet taghha fir-

Mill-konstatazzjonijiet li ghamel il-perit legali jirrizulta li oltre l-passagg

illum huma maghluqa u kwindi ma

ghadhomx aktar accessibbli.

Ma jirrizultax li gew imbarrati mill-appellati

anzi cert li ghal inqas wahda minnhom inghalaq mill-istess appellant jew

il-familjari tieghu.

F'dan ir-rigward il-Qorti ma tistax ma ticcensurax il-

kontenut tar-rikors tal-appell li meta ccita d-depozizzjoni ta' Teresa Gatt

deliberatament halla barra l-parti fejn qalet li l-gheluq sar mill-familjari

Busuttil ma

jwassalx ghal triq pubblika u jinkwadra taht l-Artikolu 469 (2).

Il-kwistjoni tat-tolleranza sollevata mill-appellant anke fir-rikors tal-appell

ma tidholx wisq f'din il-kawza ghaliex ladarba l-fond tal-appellati huwa

interkjuz ghal finijiet tal-ligi, il-preskrizzjoni bdiet tiddekorri minn meta

beda jintuza l-passagg inkwistjoni.

Ma hemmx dubju li l-appellati u l-

awturi taghhom ghaddew minn dak il-passagg minhabba l-bzonn li jaslu

ghal kmamar taghhom minn triq pubblika u mhux b'tolleranza.

L-appellant rega' qajjem kwistjonijiet li l-ewwel Qorti ddecidiet li ma

kellhiex tiehu konjizzjoni taghhom ghaliex ma kienux indikati fir-risposta

Dawn jinkludu l-fatt li, skont l-appellant, huwa ma

huwiex l-uniku proprjetarju tal-ambjenti inkwistjoni u allura kellhom jigu

citati huma wkoll ghall-integrita` tal-gudizzju.

L-ewwel Qorti qalet li l-

appellant qajjem dan il-punt biss fin-nota' ta' sottomissjonijiet tieghu u

qalet li kwistjoni bhal din kellha tigi sollevata fir-risposta guramentata.

Din il-Qorti taqbel ma' dan.

Dan qed jinghad fuq l-iskorta ta' diversi

sentenzi tal-qrati nostrali per ezempju bhal dik fl-ismijiet Angelo

2007) fejn inghad li "la darba eccezzjoni ma tressqitx fin-nota ta'

eccezzjonijiet (f'dan il-kaz fir-risposta) dan ifisser li proprjament lanqas

ma ghandha tigi kkunsidrata u dan peress li ma hemm l-ebda dubju li

tali difiza ghandha tohrog min-nota ta' eccezzjonijiet jew llum mir-

risposta guramentata u dan anke fuq l-iskorta ta' gurisprudenza

konstanti nkluza dik ta' l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell fil-kaz Vincent

Briffa Zahra v. Gaetano Perez (Appell. – 16 ta' Marzu 2004); u Bank

of Valletta plc v. Abbazia Company Ltd (Appell Inferjuri – 5 ta' Mejju

Oltre dan, sewwa qalet l-ewwel Qorti wkoll li kien l-appellant ex admissis

li ghalaq il-passagg u allura ghandu d-dmir li jerga' jhallih liberu biex l-

appellati jkunu jistghu jaccedu minnu.

Decizjoni

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti tiddeciedi l-appell billi tichdu fil-mertu u

allura tikkonferma s-sentenza appellata b'dan pero` tvarjaha biss fil-kap

tal-ispejjez billi dawk tal-ewwel istanza jkunu bla taxxa bejn il-partijiet; l-

ispejjez tal-appell kollha a karigu tal-appellant.

It-terminu impost mill-

ewwel Qorti jibda ghaddej mil-lum.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments