FIT - TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR Ġudikatur: Dr Phyllis Bruno Olivier LL.M. (Lond.), LL.D. Seduta ta` nhar l-Erbgħa 15 ta` Novembru, 2017

Ra l-Avviż tat-Talba preżentat fit-30 ta` Settembru 2016 li permezz tiegħu l-attur

talab li l-intimata tiġi ordnata tħallsu s-somma ta` elf, ħames mija sitta u tmenin Ewro,

sebgħa u sebgħin ċenteżmu (€1,586.77ċ) rappreżentanti l-ammont ta` danni li l-attur sofra

kaġun tal-inċident stradali ta` nhar it-30 ta` Diċembru 2015 fi Triq l-Imsida, Ir-Rabat (Għawdex), meta l-konvenuta irriversjat bil-vettura bin-numru ta` reġistrazzjoni FCH 506

mill-parking bay għal ġo Triq l-Imsida mingħajr id-dovuti prekawżjonijiet bil-

konsegwenza li ħasdet lill-attur li kien qed isuq mutur bin-numru ta` reġistrazzjoni EBV

253, u kawża ta` dan kollu ġie rikoverat l-isptar għal erbat ijiem u tilef b'kollox 18-il jum

xogħol, u kkaġunat ħsara fuq il-mutur, bl-ispejjeż, inkluż dawk tal-itttra uffiċjali tat-23

ta` Frar 2016, u bl-imgħax leġali kontra l-konvenuta li ħi minn issa nġunta għas-

subizzjoni.

Ra d-dokumenti annessi mal-Avviż tat-Talba, senjatament (i) Road Traffiċ Report

(fol.6 sa 10); (ii) Insurance Survey Report (fol.11 sa 13); (iii) ittra mill-prinċipal tal-attur

datata 29 ta` Lulju 2016 (fol.14 sa 18); (iv) deċiżjoni tad-Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali

dwar benefiċċju tal-mard imħallas lill-attur (fol.19 sa 23); (v) riċevuta ta` ħlas rilaxxjata

mill-Kummissjarju tal-Pulizija (fol.24); (vi) ċertifikati mediċi dwar indisposizzjoni għax-

xogħol (fol.25 sa 31); (vii) disċħarġe note tal-isptar Mater Dei (fol.32); (viii) ittra leġali

datata 28 ta` Jannar 2016 (fol.33); (ix) ittra uffiċjali datata 23 ta` Frar 2016 (fol.34); u (x)

prospett tad-danni ammontanti b'kollox għall-ammont reklamat b'din il-kawża (fol.35).

Ra r-Risposta tal-konvenuta li t-talbiet attriċi huma infondati fil-fatt u fid-dritt u

għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra l-attur, billi kwalunkwe dannu alleġatament

soffert minnu ma sarx minħabba xi tort attribwibbli lill-eċċepjenti, iżda purament

minħabba traskuragni, imperizja u/jew non-osservanza tar-reġolamenti da parti tal-istess

attur; u li konsegwentement m'hemm l-ebda danni li għandhom jiġu likwidati favur l-

Ra l-provi mressqa mill-partijiet u sema' x-xiehda.

Sema' t-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet.

Ikkunsidra li:

Fl-affidavit1 tiegħu, l-attur xehed li huwa jaħdem bħala deliveryman man-Nectar

Group, u xogħlu jdur Malta jqassam il-prodotti lil tal-ħwienet.

Dwar l-inċident, l-attur spjeġa li, fit-30 ta` Diċembru 2015, għall-ħabta tat-tmienja

ta` filgħaxija, kien qed isuq il-mutur tiegħu bl-ilbies protettiv fi Triq l-Imsida, fid-

direzzjoni ta` Triq Carini.

Qal li kien għaddej b'veloċita` normali, meta f'salt wieħed ra

karozza ħierġa f'daqqa minn parking space għal ġot-triq, ħasditu, ipprova jiskapulaha, u

spiċċa ħabat mal-bankina u tar minn fuq il-mutur.

Qal li, wara l-inċident, intilef minn

sensih, u mbagħad sab ruħu l-isptar, fejn għamel erbat ijiem għaliex kiser tmien kustilji u

għamel marka fil-pulmun.

Wara li ħareġ mill-isptar, għamel ġimagħtejn ma jistax jimxi u

mar lura għax-xogħol xahrejn wara l-inċident.

Bejn ħsara fil-mutur, telf ta` paġa u spejjeż

oħra, l-attur xeħed li tilef b'kollox is-somma mitluba b'din il-kawża.

Qal ukoll li pprova

jasal mal-konvenuta, li sar jafha biss wara dan l-inċident, u li kienet qed issuq il-vettura li

semma bħala l-kaġun tal-inċident, pero` ma rnexxielux.

In kontroeżami2, l-attur ikkonferma li t-triq fejn seħħ l-inċident hija waħda dritta u

twila, u li fil-ħin tal-inċident l-ebda vettura ma rriversjat u ħasditu.

Huwa qal ukoll li

nħasad għaliex ra karozza ħierġa minn ġo parking bay.

Reġa' ikkonferma li l-karreġġjata

tat-triq minn fejn kien għaddej fiha wisgħa ta` karozza, għaliex fil-bqija kien hemm il-

vetturi pparkjati.

Skond hu, il-vettura tal-konvenuta għattietlu t-triq u, minħabba f'hekk,

daħal fil-bankina.

Huwa ċaħad li l-inċident ġara għax ħasad il-brakes, jew għax kien

għaddej b'veloċita` qawwija u tilef il-kontroll tal-mutur.

Qal ukoll li ma rax l-indicators

mixgħulin fuq il-vettura tal-konvenuta.

L-attur ressaq b'xhud tiegħu lil Ivan oe, prinċipal fl-uffiċju leġali tad-

Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali, li qal li d-dipartiment ħallas lill-attur is-somma ta` €351

f'benefiċċju tal-mard bejn is-6 ta` Jannar 2016 u t-12 ta` Frar 2016.

Xehed ukoll Colin Riklin Novak Camilleri, claims manager maċ-Citadel Insurance, li ppreżenta ċertifikat tal-assikurazzjoni5 li juri li l-kumpanija tiegħu kienet qed tkopri r-

riskji għat-terzi persuni mill-vettura misjuqa mill-konvenuta fid-data tal-inċident.

Ippreżenta wkoll kopja tas-survey report6 li l-kumpanija tiegħu ikkummissjonat, u

ottjeniet, għar-rigward tal-mutur misjuq mill-attur.

L-attur ressaq inoltre b'xhud tiegħu lil Lawrence Muscat Bason, rappreżentant tal-isptar

Mater Dei, li ppreżenta kopja tal-fajl mediku tal-attur, minn fejn tirriżulta l-istorja medika tiegħu sussegwenti għall-inċident mertu ta` din il-kawża.7

Xehdu wkoll l-uffiċjali tal-Pulizija li ssejħu fuq il-lok tal-inċident dakinhar tal- okkorrenza.

PC4287 Jean Paul Camilleri Farrugia xehed li f'Diċembru 2015, meta kien stazzjonat

fl-għassa ta` Santa Venera, mar fuq il-lok ta` dan l-inċident wara li kkalma kollox, u

qagħad fixed point mal-mutur.

Dak il-ħin, ix-xufier tal-mutur kien ġa ntbagħat l-isptar, filwaqt li l-mutur kien mal-art, fi Triq l-Imsida.

PS516 Antħony Joħn Mixter xehed li,

meta ġara dan l-inċident, kien mar huwa stess fuq il-lok, u sab mutur bin-numru ta`

reġistrazzjoni EBV 253 mal-art quddiem Rocky Rowe, filwaqt li fuq il-bankina ftit

'il bogħod sab lix-xufier li kien qed jilmenta minn uġigħ.

Huwa kkonferma li din il-

persuna kienet l-attur.

Qal li, fuq in-naħa 'l oħra tat-triq, kien hemm karozza pparkjata,

nofsha 'l barra mill-parking bay, u ħdejha kien hemm il-konvenuta.

investiġazzjonijiet li għamel, irriżultalu li ma kienx hemm impatt bejn il-vettura u l-

Qal li l-karozza kellha l-indicator mixgħul, u l-isteering wheel miksur, imma

kienet għadha ma ħarġitx għal kollox mill-parking bay.

Is-Surġent Cassar ippreżenta kopja tar-ritratti li ħa fuq il-lok tal-inċident10, u

spjeġa li ħa l-verżjoni tal-konvenuta dak il-ħin, u tal-attur aktar tard.

Qal li l-attur qallu li

kien qed isuq, u ħarġitlu karozza minn ġo garaxx, prova jevitaha, pero` waqa' bil-mutur;

filwaqt li l-konvenuta qaltlu li kienet ħierġa mill-parking bay, bl-indicator mixgħul, ġie

mutur u waqa' quddiemha.

L-attur fl-aħħarnett ressaq b'xhud tiegħu lil Mark Ridgway, impjeġat mal-

Huwa xeħed li l-attur kien ħareġ bis-sick leave fit-30 ta`

Diċembru 2015 u daħal lura għax-xogħol fit-22 ta` Frar 2016.

Tal-ewwel ħmistax-il jum

irċieva l-paġa sħiħa, filwaqt li għat-tmintax-il jum ta` wara rċieva nofs il-paġa mingħand

il-prinċipal tiegħu.

Wara dan ma rċieva ebda ħlas ieħor mingħand il-prinċipal sakemm

daħal lura għax-xogħol.

Fl-affidavit tagħha12, il-konvenuta xehdet li hija kienet ipparkjata f'parking bay,

bil-karozza tagħha reġistrata bin-numri FCH 817.

Ċaħdet li kienet ħierġa minn garaxx.

Qalet li startjat il-karozza, xegħlet l-indicator, ħarset mill-mirja, u billi t-traffiku jgħaddi

minn direzzjoni waħda, kellha tħares biss warajha.

Qalet li dawret l-isteering, u ressqet il-

karozza biex tara aħjar u toħroġ, u f'dak il-ħin għalhekk il-karozza kienet biss b'ponta 'l

Qalet li kif għamlet dan, waqfet, u reġgħet ħarset biex tara setgħetx toħroġ.

il-konvenuta, f'dak il-mument, rat mutur ġej mill-bogħod u bis-saħħa, u ddeċidiet li

tibqa' fejn kienet.

Qalet li t-triq hija wiesa', u l-mutur kellu minn fejn jgħaddi faċilment.

Pero`, għal raġuni li ma tafħiex, kif għaddiħa l-mutur, ix-xufier tilef il-kontroll, żamm

brejk sew u ħabat mal-bankina, filwaqt li s-sewwieq tar minn fuqu.

Il-konvenuta xeħdet li din hija triq dritta u twila, u li l-mutur seta` jaraha

faċilment qabel wasal ħdejha.

Hija tinsisti li l-attur kien qed isuq b'veloċita` qawwija, u li

l-inċident ġara frott it-traskuraġni tiegħu.

In kontroeżami13, il-konvenuta qalet li hija kienet fil-karozza tagħha ġo parking

bay, miksura bil-lest biex toħroġ għal ġot-triq.

Dak il-ħin, ħarset mill-mera tan-naħa

tagħha, u rat lill-mutur meta kien għadu fil-bogħod, u kien ġej b'veloċita`.

ħallietu jgħaddi.

Skond il-konvenuta, hija kienet wieqfa, u ma kellhiex ħjiel għaliex ħa l-

brake qabel wasal ħdejn il-karozza tagħha.

Dak il-ħin tal-inċident kienet ġa ħarġet biċċa

mill-karozza tagħha għal ġot-triq, pero` kien hemm spazju biżżejjed biex jgħaddi l-mutur.

Ikkunsidra ulterjorment li:

Din il-kawża tirrigwardja inċident stradali li fih l-attur safa mweġġa`, u minħabba

f'hekk tilef il-qligħ mill-impjieg tiegħu sakemm irkupra u reġa' kien tajjeb għax-xogħol,

filwaqt li ġarrab ħsarat fil-mutur li kien qed isuq.

Il-konvenuta tikkontesta li hija taħti

b'xi mod għall-akkadut.

Ix-xena fuq il-lok tal-inċident, immedjatament wara l-akkadut, tirriżulta mir-ritratt

eżibit mill-uffiċjal tal-Pulizija li ssejjaħ biex jagħti l-għajnuna, u jżomm l-ordni, fuq il-

Minn dan ir-ritratt jirriżulta li t-triq fejn ġara l-inċident hija waħda twila

b'karreġġjata libera, wiesa' bizzejjed biex tgħaddi karozza bil-kumdita`.

Man-naħa tax-

xellug hemm l-ispazji mmarkati fejn jipparkjaw il-vetturi, u l-vettura kienet ipparkjata

ma' din in-naħa.

Faċċata ta` fejn kienet ipparkata l-vettura hemm inkroċju, u kaxxa

mmarkata mal-art fejn jieqfu l-karozzi li jkunu jridu joħorġu għat-triq fejn seħħ l-

inċident.

Il-karozza tidher sporġuta 'l barra, għal ġot-triq, bejn wieħed u ieħor sal-bieba

tal-passiġġier.

Il-mutur jidher mal-art, taħt il-bankina tan-naħa 'l oħra, wara l-inkroċju,

daqs tul ta` vettura 'l bogħod mill-ponta tal-karozza fejn din kienet sporġuta 'l barra.

Wara li t-Tribunal qies il-verżjonijiet tal-fatti mogħtija miż-żewġ partijiet,

flimkien max-xiehda tal-uffiċjal tal-Pulizija li ssejjaħ fuq il-post immedjatament wara l-

akkadut, u l-verżjoni tal-fatti li tat il-konvenuta lill-istess uffiċjal, it-Tribunal jasal għall-

konklużjoni, fuq bilanċ ta` probabiltajiet, li l-kaġun ta` dan l-inċident sfortunat kien in-

nuqqas tal-konvenuta li taċċerta ruħha li t-triq kienet għal kollox libera mit-traffiku qabel

tibda tagħmel il-manuvra bil-vettura tagħha biex toħroġ minn ġol-parking bay għat-triq.

Fil-kontroeżami tagħha quddiem dan it-Tribunal, il-konvenuta qalet li, wara li bdiet din

il-manuvra, waqfet minnħa għaliex rat lill-mutur ġej b'veloċita` u tatu ċans jgħaddi.

dawl tal-konfiġurazzjoni tat-triq, u tal-ħoss li jagħmel mutur, partikolarment jekk ikun ġej

b'veloċita`, it-Tribunal iqis li mhux verosimili dak li xeħdet il-konvenuta fl-affidavit

tagħha li, qabel għamlet din il-manuvra, hija kienet ħarset sewwa mill-mera tan-naħa

tagħha u aċċertat ruħha li t-triq kienet libera.

Meta jqis il-lok fejn spiċċa l-attur bil-mutur

tiegħu, f'distanza ta` mhux aktar minn tul ta` karozza mill-ponta li kellha l-vettura tal-

konvenuta sporġuta 'l barra għal ġot-triq, it-Tribunal jikkonkludi li, aktar iva milli le, hija

aktar verosimili l-verżjoni tal-attur li kien għaddej b'veloċita` normali, u li meta wasal

qrib il-vettura tal-konvenuta, din ħasditu għaliex ħaseb li kienet ser tibqa' ħierġa fil-

karreġġjata tiegħu, ipprova jevitaha, u bil-manuvra li għamel fil-ħasda spiċċa xkana ftit

'il bogħod mal-bankina.

It-Tribunal iqis li japplikaw b'analoġija għal dan il-każ ir-reġoli enunċjati fil-

ġurisprudenza tagħna dwar il-main road user u s-side road user, fis-sens li l-attur bil-

mutur tiegħu kien għaddej minn triq twila u dritta, u allura kellu kull raġuni għalxhiex

jaħseb li seta` jibqa' għaddej minnħa mingħajr ostakoli, filwaqt li l-konvenuta kienet

wieqfa bil-vettura tagħha u kellha bżonn tagħmel il-manuvra biex tidħol f'din it-triq tal-

attur, liema manuvra ma kellha qatt tibdieha qabel ma taċċerta ruħha li t-triq kienet libera.

Il-fatt li ppruvat ma tkomplihiex meta ndunat li l-mutur kien laħaqha ma jiskolpihiex mir-

responsabbilta` li tgħabbiet biħa minħabba li ma stennietx kemm kellha biex it-triq tkun

vojta qabel tibda l-manuvra.

Kif qalet il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-sentenza riċenti Melvin Moussa vs Josepħ Chetcuti Saliba et14, fejn tat riassunt tal-ġurisprudenza saljenti fuq dan il-punt, 'min ikun

ħiereġ minn side street għal main road għandu l-obbligu li juża l-massima attenzjoni u

prudenza, li jesplora sewwa l-main road u li jieqaf għal kollox jew joħroġ inching out, u

jassigura li t-triq hi libera.

Is-side road user għandu juża grad ta` diliġenza l-iżjed għolja

u l-iżjed qawwija, billi għandu d-dmir iċedi lit-traffiku li jkun fuq it-triq prinċipali, għax

il-manuvra li jkun sejjer jagħmel biex jittraversa dik it-triq hi kalkolata li tiddisturba l- kors ordinarju tat-traffiku li jkun ġej minnha15'16.

Kif qalet sewwa wkoll il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza Mizzi vs

Francis Gray 'Hawn ħafna drivers li jaħsbu illi meta jkunu ser jaqsmu għal fuq il-

lemin tat-triq, biżżejjed li jagħtu sinjal u li b'hekk ikunu intitolati li jaqsmu t-triq.

huwa żball u jikkostitwixxi mankanza gravi ta` min ikun isuq.

Is-sinjal għall-ewwel ifisser

illi tkun l-intenzjoni tad-driver li jaqsam it-triq; iżda dan mhux biżżejjed.

Biex hu jista`

jaqsam, ikun hemm bżonn illi driver jaċċerta ruħu illi bil-qasma tiegħu tat-triq huwa ma

14Per Imħ.

Mintoff, 07.04.2017 15 Enfasi tat-Tribunal 16 Qorti tal-Appell (Inferjuri), 22.06.2005 ċitata fis-sentenza Grech vs Chetcuti Saliba et, supra

jkunx ta` ostakolu lil traffiku ieħor … '.

Dan jgħodd b'aktar saħħa fir-realta` stradali

tallum, meta s-sewwieq huwa aktar konxju mit-tul tal-ħin meħtieġ biex jasal minn post

għall-ieħor, u meta r-ritmu tal-ħajja kwotidjana sar ħafna aktar mgħaġġel.

It-Tribunal qies ukoll id-difiża tal-konvenuta li, kuntrarjament għal dak premess

mill-attur fl-Avviż tat-Talba, hija ma kinetx ħierġa minn garaxx.

Għalkemm huwa minnu

li dan ix-xenarju msemmi fl-att promotur ma jirriżultax, u assolutament ma jikkonfigurax

fl-akkadut, irriżulta wkoll li wara l-inċident l-attur intilef minn sensiħ, u għalhekk ma

kellux l-opportunita` li jifli u jivverifika personalment iċ-ċirkostanzi fattwali kollha fuq

il-lok tal-inċident.

Aktar minn hekk, il-premessi ta` fatt fl-Avviż tat-Talba mhumiex

maħlufa, u jidher ċar li f'dan il-każ din il-premessa kienet lapsus calami jew impressjoni

żbaljata tal-attur, li t-Tribunal iqis bħala skużabbli fid-dawl tax-xiehda konsistenti li l-

attur ta f'dawn il-proċeduri.

Kwantu għad-danni reklamati mill-attur, it-Tribunal huwa sodisfatt mill-provi

mressqa quddiemu dwar it-telf li l-attur attwalment ġarrab, konsistenti f'telf ta` pagi,

spejjeż, u ħsarat fil-mutur tiegħu.

Għal dawn ir-raġunijiet kollha, it-Tribunal jaqta` u jiddeċiedi din il-kawża billi,

filwaqt li jiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenuta, jilqa' t-talba attriċi u konsegwentement

jikkundanna lill-istess konvenuta tħallas lill-attur is-somma mitluba ta` elf, ħames mija

sitta u tmenin Ewro, sebgħa u sebgħin ċenteżmu (€1,586.77ċ), bl-imgħax leġali mid-data

tallum sad-data tal-ħlas sħiħ effettiv.

L-ispejjeż tal-kawża jitħallsu mill-konvenuta.


PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 15 ta' Novembru, 2017

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur Joginder Singh Lejman, li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: Il-mara tieghu Marcelle hija oht l-intimata Anna ‘Theuma neé fl-1975 Theuma. f'Birmingham, Ingilterra u matul iz-zwieg dejjem ghexu l- Ingilterra fejn ghadhom jghixu sal-lum.

Fit-23 ta' Novembru 1999 huwa silef lill-intimati s-somma ta' GBP 20,000 ghaliex il-konvenuti qalulu li kellhom hafna dejn u kellhom bzonn il-flus.

l-mara teghu zzewgu

Ir-rikorrenti u

Ftit ta' zmien wara, fit-22 ta' Dicembru 2000, l-intimati kellhom bzonn iktar flus u l-esponenti silifhom s-somma ulterjuri ta' GBP 5,000.

L-intimati weghedu wkoll li jhallsu l-interessi fuq dawn il-flus izda ma kienx hemm zmien specifikat meta jhallsu.

B'parti mill-flus mislufa l-intimati ghamlu xi zvilupp ta' bini u qalu li meta l-bini jinbiegh huma ser ihallsu lill-esponenti.

Minn zmien ghal zmien l-esponenti kien jitlob lill-intimati biex ihallsu izda kienu jwiegbu li ghal issa m'ghandhomx flus.

F'Mejju 2014 l-esponenti sar jaf li l-intimati ser ibieghu sehem f'xi appartament li kienet wirtet l-intimata, izda meta talabhom il-flus wara li sar il-kuntratt, huma qalulu li l-flus regghu gew ri-investiti fi proprjetà ohra.

L-esponenti rega' talab ghal darb'ohra lill-intimati biex ihallsuh, u huma qalulu li m'ghandhomx flus.

F'Marzu 2015 rega talabhom l-flus u kellem lill-intimata din id- darba u qaltlu li ma tridx thallas minhabba ragunijiet familjari li m'ghandhomx x'jaqsmu mal-esponenti u qalet li fil-passat kienet offriet li thallas bil-mod, izda apparti li l-esponenti ma jiftakarx li qatt saret tali offerta, l-esponenti ried flusu kollha.

Ghalhekk huwa interpella lill-intimati biex ihallsu permezz ta' ittra bonarja ta' Marzu 2015 u huma baqghu inadempjenti u fir-risposta taghhom ghal ewwel darba qalu li l- flus kienu rigal (gift by title of donation).

Qabel dan qatt ma qalu hekk.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tikkundannahom sabiex solidarjament ihallsu lir-rikorrenti s-somma ta' €34,250 jew kull somma ohra verjuri li fid- data tas-sentenza tkun ekwivalenti ghal GBP 25,000 bl- interessi legali kwantu ghal GBP 20,000 mit-23 ta' Novembru 1999 u kwantu ghal GBP 5,000 b'effett mit-22 ta' Dicembru 2000.

Bl-ispejjez kontra l-intimati li minn issa huma ngunti ghas- subizzjoni.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi: Preliminarjament qed tigi eccepita l-preskrizzjoni tal-azzjoni odjerna ai termini tal-artikolu 2156(d) u (e) Kapitolu 16 tal- Ligijiet ta' Malta.

Fil-fatt dan huwa l-ewwel att gudizzjarju li rcevew minghand ir- rikorrenti fuq l-odjerna allegazzjoni.

Fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghal premess jinghad li ma hux minnu li l-intimati qatt rcevew xi flus minghand ir-rikorrent b'titolu ta' self.

Anqas ma hu minnu li l-intimati kellhom jew ghandhom xi obbligu li jroddu lura lir-rikorrenti xi ammont ta' flus la bhala Kapital u wisq anqas bhala nteressi.

Il-fatti indikati mir-rikorrenti dwar l-allegat self ta' flus huma ghal kollox inveritjieri u kwindi qed jigu hawn kontestati u dana kif ser jirrizulta b'mod aktar car u ampju waqt l-ismiegh tal- odjerni proceduri.

Il-fatti hawn personalment lill-intimati.

Ghalhekk it-talba attrici ghandha tigi respinta.

Bl-ispejjez kontra r-rikorrent li minn issa qed jigi ngunt personalment ghas-subizzjoni.

Semgħet ix-xhieda prodotti.

Semgħet it-trattazzjoni finali tal-partijiet.

Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

ir-risposta huma maghrufa

Ikkunsidrat illi din il-kawża titratta allegat self brevi manu.

L- atturi jikkontendu li huma kienu għaddew lill-konvenuti l- ammont ta' ħamsa u għoxrin elf lira sterlina (GBP 25,000) kwantu għall-GBP 20,000 fit-23 ta' Novembru 1999 u GBP 5000 fit-22 ta' Diċembru 2000 bil-ftehim espress li l-ammont kollu għandu jitħallas lura lill-atturi bl-imgħax meta l-konvenuti jkunu f'qagħda finanzjarja aħjar.

L-atturi jkomplu billi jgħidu li minkejja li konvenuti żviluppaw proprjetà u rċevew ammont ta' flus mill-bejgħ ta' proprjetà li wirtet il-konvenuta, huma baqgħu jirrifjutaw li jħallsu lura lill-atturi l-ammont dovut lilhom.

Da parti tagħhom, il-konvenuti jeċċepixxu l-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2156(d) u (e) tal-Kodiċi Ċivili.

Fil-mertu, huma jilqgħu għat-talbiet attriċi billi jeċċepixxu li huma m'għandhom jagħtu xejn lill-atturi.

Mill-atti tal-kawża jirriżulta li huma qegħdin jibbażaw l-eċċezzjonijiet tagħhom fuq l- allegazzjoni li l-flus li rċevew mingħand l-atturi kienu rigal u mhux b'titolu ta' self, u li allura m'hemmx obbligu li jħallsu lura lill-atturi.

Mill-provi prodotti jirriżulta li l-attriċi u l-konvenuta huma aħwa.

Mhuwiex kontestat mill-partijiet illi l-konvenuti rċevew l- l-atturi. ammont komplessiv ta' GBP 25,000 mingħand Ħal Tarxien, kif diġà ntqal, l-atturi qegħdin jippretendu li l-ammont għandu jitħallas lura lilhom bl-imgħax in kwantu li t-transazzjoni bejn il-partijiet kienet waħda ta' self brevi manu, l-atturi kienu għaddewlhom il-flus bħala rigal peress illi kienu jinsabu fi żmien diffiċli f'ħajjithom wara l-mewt ta' binthom.

Ħlief għall-verżjonijiet kontradittorji tal-partijiet dwar in-natura ta' din it-transazzjoni, l-uniċi provi rilevanti li jirriżultaw mill-

atti tal-kawża huma sensiela ta' ritratti ta' messaġġi bil-mobile

li ġew skambjati bejn il-partijiet nhar l-14 ta' Mejju 2014 u ċioè

dakinhar li sar il-kuntratt ta' bejgħ tal-proprjeta li wirtet il-

konvenuta flimkien ma ħutha.

Fl-ewwel messaġġ li l-attur

bagħat lill-konvenuta huwa staqsiha jekk hijiex ser tħallsu lura

issa li ġiet mibjugħa l-proprjetà, għaliex huwa kien qiegħed

jaħseb li mhuwiex ser jitħallas.

Il-konvenuta wieġbet billi

filwaqt illi kkonfermat li l-kuntratt kien sar, kompliet billi

il-konvenuti

infurmat lill-attur li ma kienet irċiviet l-ebda flus għaliex xtrat sehem mill-istess proprjetà.

Talbitu ma jgħidx lil martu u lill- oħthom oħra ma min ma kellhiex relazzjoni tajba.

Meta l-attur wieġeb lura li ser ikollu jgħid lil martu dwar dan, il-konvenuta wieġbet billi reġgħet talbitu ma jgħidilhiex għaliex issir taf oħthom l-oħra u sabiex minflok jgħidulha li l-flus intużaw sabiex iħallsu lill-bank.

L-attur reġgħa talab lill-konvenuta tgħidlu meta ser jitħallas lura għaliex huwa kellu 64 sena u kellu problemi f'saħħtu.

Għal dan il-messaġġ, il-konvenuta wieġbet illi ser tħallsu lura, imma li m'għandhiex biex.

Finalment, l-attur bagħat messaġġ lill- konvenut fejn infurmah li kien talab il-flus mingħand il- konvenuta u li huwa kien qiegħed jaħseb li ma kienux ser iħallsuh.

Il-konvenut wieġeb sempliċiment billi qallu li l- konvenuta kienet diġà spjegatlu (lill-attur) x'kienet is- sitwazzjoni.

Filwaqt illi l-konvenuti jikkonfermaw illi n-numri tal-mobiles minn fejn oriġinaw dawn il-messaġġi kienu tagħhom, huma jinsistu li ma jiftakarux illi rċevew dawn il-messaġġi mingħand l-attur u lanqas it-tweġibiet tagħhom.

Il-konvenuti jeċċepixxu l-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2156(e) u (d) tal-Kodiċi Ċivili.

Dan l-artikolu jiddisponi hekk:

"L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin: (d) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' mgħaxijiet ta' somom meħuda b'self jew taħt titolu ieħor, u, in ġenerali, ta' dak kollu li jitħallas bis-sena jew kull tant żmien ieħor aqsar minn sena; (e) l-azzjonijiet għar-radd ta' flus mogħtija b'self, jekk is- self ma jirriżultax minn att pubbliku."

Fit-trattazzjoni orali tiegħu l-abbli difensur tal-atturi argumenta jammontaw għall- li l-kontenut tal-imsemmija messaġġi, rikonoxximent tad-dejn.

L-abbli difensur tal-konvenuti wieġeb għal dan billi ssottometta li l-perjodu preskrittiv kien diġà

kompjut meta ġew skambjati l-messaġġi in kwistjoni.

A tenur tal-artikolu 2133 tal-Kodiċi Ċivili:

"Il-preskrizzjoni tinkiser jekk id-debitur jew il-pussessur jagħraf il-jedd tal-parti li kontra tagħha dik il-preskrizzjoni kienet bdiet miexja."

Kif qalet il-Qorti tal-Appell Inferjuri fil-każ fl-ismijiet Austin Ciscaldi vs Lother Borg Millo tad-9 ta' Frar 2005:

ta'

l-annotazzjoni

tal-pagament,

tal-volontarjeta`,

tal-konsapevolezza,

"Issa r-rikonoxximent stabbilit mill-precitat Artikolu 2133 jestrinsika ruhu jew permezz ta' xi dikjarazzjoni esplicita jew bi kwalsiasi fatt iehor li jimplika l-ammissjoni ta' l- ezistenza tad-dritt.

Ad exemplum, il-weghda tal-hlas, talba il-hlas akkont (Artikolu ghad-dilazzjoni 2134), tas- f' denunzja successjoni jew f' forma ta' entrata fl-accounts; Jinsab precizat ukoll, kemm fid-duttrina legali, kif ukoll fil- gurisprudenza, illi dan ir-rikonoxximent tad-dritt ghal fini ta' l-interuzzjoni tal-preskrizzjoni hu konfigurabbli fir- rekwiziti l- inekwivocita`, dejjem b' mod esterjorizzat.

Rekwiziti dawn li hu necessarju li jikkoezistu flimkien fl-istess att; Jibqa' dejjem imperattiv illi l-prova dwar dawn l-istess rekwiziti trid issir mill-attur billi huwa dan li jkun qed jikkontrasta l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni tal-kontroparti.

Zgur li mhux mistenni li din il-prova ssir mill-Qorti jew mit- Tribunal li, anzi, ghandu l-kompitu li jiddeciedi "iuxta allegata et probata".

Tajjeb li hawn jigi mfakkar illi, kif drabi ohra deciz, "jekk dwar din l-interruzzjoni hemm konflitt ta' provi, allura l-konsegwenza m' hijiex li ghandha tigi michuda l-preskrizzjoni, imma dik kuntrarja, li ghandha tigi akkolta, peress li l-posizzjoni guridika tkun li mentri jkun jkun ugwalment fatt illi l-attur ma ssodisfax lill-Qorti li kien hemm interruzzjoni."

(Kollez.

Ghaldaqstant dak li hu mportanti hu li r-rikonoxximent allegat mill-attur ikun car u esplicitu (Kollez.

li ghadda t-terminu tal-preskrizzjoni,

Rilevanti għall-każ tal-lum huwa dak li qalet il-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Joseph Morris vs Francis Aboulezz et noe tal-14 ta' Jannar 2002:

"Mhix korretta s-sottomissjoni illi perjodu preskrittiv li jkun skada ma jistax jigi interrott wara tali skadenza.

L-istat tad-dritt hu proprju kontra.

Fil-kaz li r-rikonoxximent isir wara li l-preskrizzjoni tkun gja' kompjuta allura dan l-att da rinunzja ghall-istess parti preskrizzjoni u din bhal fil-kaz ta' interruzzzjoni tkun tista' terga' tibda mixja mill-gdid" (Vol.

Gie "r-rinunzja ghall-preskrizzjoni hija wkoll aljenazzjoni il-kreditur tad-dritt akkwistat mid- debitur" (Gargani vs Sant, deciza minn din il-Qorti fl-14 ta' Novembru 1873).

Fl-iskorta ta' dan l-insenjament gie deciz illi f'kaz fejn it-terminu preskrittiv ikun gja' iddekorra wiehed ma setax jitkellem strettament minn interruzzjoni ta' perjodu preskrittiv imma ta' rinunzja ghall-perjodu preskrittiv gja' akkwistat.

Fil-konfront tad-debitur l-effetti prattici jkunu tista' tghid l-istess (Vol.

illi favur

il-prinċipji għall-każ

Applikati dawn il-Qorti tikkunsidra li l-konvenuti rrinunzjaw għall-preskrizzjoni meta rrikonoxxew li huma debituri tal-attur.

Il-Qorti tqis illi ma tressqet l-ebda prova li tpoġġi f'dubju l-kontenut ta' dawn il- messaġġi u lanqas ma ssib ebda raġuni għalfejn għandha tiddubita l-awtentiċità tagħhom.

Isegwi għalhekk illi l- eċċezzjoni tal-preskrizzjoni għandha tiġi miċħuda.

In linea ta' prinċipju ġenerali dwar il-mertu, kif qalet din il-Qorti diversament presjeduta fil-kawża fl-ismijiet George Harney vs Joseph Capel Cure, deċiża fit-30 t' Ottubru 2003:

"Fil-kamp ċivili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il- kriterju ma huwiex dak jekk il-ġudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijet forniti lilu, imma jekk dawn l- istess spjegazzjonijiet humiex, fiċ-ċirkostanzi żvarjati tal- ħajja, verosimili.

Dan fuq il-bilanċ tal-probabilitajiet, sostrat bażiku ta' azzjoni ċivili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, ġeneralment bastanti ghall- konvinċiment.

Għax kif inhu paċifikament akkolt, iċ-

tal- ċertezza morali hi ndotta mill-preponderanza probabilitajiet.

Dan għad-differenza ta' dak li japplika fil- kamp kriminali fejn il-ħtija trid tirriżulta mingħajr ma tħalli dubju raġjonevoli.

Kif kompla jingħad fl-imsemmija kawża "Farrugia vs Farrugia", "mhux kwalunkwe tip ta' konflitt għandu jħalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessita' li minħabba fih ma tkunx tista' tiddeċiedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola ta' "in dubio pro reo"'."

suffiċjenti

għall-konvinċiment

Il-konflitt tal-provi huma ħaġa li l-Qrati jridu min dejjem ikunu lesti għaliha.

Il-Qorti għandha teżamina jekk xi waħda miż- żewġ verżjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibiltà u speċjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, għandhiex verżjoni teskludi lill-oħra, anke fuq bilanċ ta' probabiltajiet, u tal-preponderanza tal-provi, għaliex dawn, f'kawżi ċivili huma ġeneralment tal-ġudikant (Farrugia vs Farrugia, deċiza mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-24 ta' Novembru 1966).

Kif diġà ntqal, din il-Qorti ma ssib l-ebda raġuni li twassalha biex tiskarta l-kontenut tal-messaġġi li ġew skambjati bejn l- attur u l-konvenuti.

Il-Qorti mhijiex konvinta xejn bl-iskuża tagħhom li huma ma jiftakrux li huma kienu bagħtu jew irċevew dawn il-messaġġi.

Fiċ-ċirkostanzi tal-każ, u abbażi tat-totalità tal-provi u tal- preponderanza tal-probabiltajiet, din il-Qorti tqis illi l-aktar verżjoni verosimili hija dik tal-atturi u ċioè li t-transazzjoni li seħħet bejn il-partijiet kienet waħda ta' self brevi manu.

Dwar meta kellhom jitħallsu lura l-flus, din il-Qorti tqis illi l- atturi ma ressqux prova ċara.

Lanqas ma ressqu prova sodisfaċjenti dwar jekk kellux jiddikorri imgħax.

L-artikolu 1078 tal-Kodiċi Ċivili jiddisponi li:

"Jekk iż-żmien għall-esekuzzjoni tal-obbligazzjoni jkun ġie mħolli fir-rieda tad-debitur, jew jekk ikun ġie miftiehem illi d-debitur għandu jesegwixxi l-obbligazzjoni meta jkun jista', jew meta huwa jkollu l-mezzi biex jesegwiha, għandhom jitħarsu r-regoli li ġejjin:

(a) jekk l-obbligazzjoni għandha bħala oġġett tagħha l- ħlas ta' somma ta' flus, dik għandha tiġi esegwita fi żmien sentejn, jekk din is-somma għandha tingħata mingħajr imgħax, jew, fi żmien sitt snin jekk is-somma għandha tingħata bl-imgħax."

Fi kwalunkwe każ, in kwantu li ċertament għaddew aktar minn sitt snin minn meta l-atturi għaddew il-flus lill-konvenuti u allura dawn tal-aħħar huma llum morużi fil-ħlas, huma għandhom jiġu kkundannati jirrestitwixxu lill-atturi l-ammont misluf lilhom.

L-atturi qegħdin jitolbu l-imgħax mid-data meta għaddew il-flus lill-konvenuti.

Madanakollu, għal darb'oħra din il-Qorti ma ssibx illi ġie muri li l-obbligazzjoni kienet ta' xorta kummerċjali, u allura a tenur tal-artikolu 1141(2) tal-Kodiċi Ċivili, l-imgħax kellu jibda jiddekorri minn dak inhar li ssir sejħa għall-ħlas b'att ġudizzjarju, f'dan il-każ, min notifika tar-rikors ġuramentat lill- konvenuti.

Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi filwaqt illi tiċħad l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni tal- konvenuti, tilqa' t-talbiet attriċi u tikkundanna lill-konvenuti jħallsu lill-atturi s-somma ta' ħamsa u għoxrin elf lira sterlina (GBP 25,000) jew l-ekwivalenti ta' dan l-ammont fil-munita Ewro fid-data tas-sentenza, bl-imgħax mill-5 ta' Awissu 2015.

L-ispejjez tal-kawza jithallsu mill-konvenuti.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR. JOSEPH ZARB PISCOPO B.A. (LEG. & INT.

Illum 15 ta' Novembru, 2017 Il-Qorti,

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Joseph Rogers detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 104159 (M) billi huwa akkuzat talli fix- xhar ta' Lulju 2017, f'dawn il-Gzejjer, b'diversi atti maghmulin fi zmien differenti, izda li jiksru l-istess dispozizzjoni tal-Ligi u li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda, 1.

Kiser ordni ta' Qorti mahruga nhar is-7 ta' Lulju 2017 mill-Qorti tal-Magistrati [Malta] Magistrat, Dr. Joseph Van De Wakker Saliba LL.D fejn (a) gew issekwestrati f'idejn terzi persuni b'mod ġenerali il-flejjes u l- proprjetà mobbli kollha li jkunu dovuti lil jew ikunu jmissu lill- akkużat jew ikunu proprjetà tiegħu, u (b) li jipprojbixxi lill-akkużat milli jittrasferixxi, jagħti b'rahan, jipoteka jew xort' oħra jiddisponi minn xi proprjetà mobbli jew immobbli hekk kif ikkontemplat fl- artikolu 5 tal-Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta u dan bi ksur tal- artikolu 6 tal-Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta;

Ukoll talli naqas milli jhares xi wahda mill-kondizzjonijiet imposti fuqu mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Magt.

Dr. J. Van De Wakker Saliba LL.D fid- digriet tieghu datat 07/07/2017 li bih inghata l-helsien mill-arrest taht garanzija dan bi ksur ta' l-artikolu 579 (2) (3) tal-Ligijiet ta' Malta; Il-Qorti giet mitluba li tirrevoka l-helsien mill-arrest ta' l-imsemmi Joseph Rogers u tordna l-arrest mill-gdid ta' l-imsemmi imputat kif ukoll tordna li s-somma ta' 11,000 euro jghaddu favur il-Gvern ta' Malta kif stipulat fl-Artikolu 579(3) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Ukoll talli fis-17 ta' Lulju 2017 f' dawn il-Gzejjer 4.

bil-ħsieb li jagħmel delitt juri dan il-ħsieb b'atti esterni u jagħti bidu għall-esekuzzjoni tad-delitt, liema delitt ma jkunx ġie esegwit minħabba xi ħaġa aċċidentali u indipendenti mill-volontà tieghu, billi kiser ordni ta' Qorti mahruga nhar is-7 ta' Lulju 2017 mill- Qorti tal-Magistrati [Malta] Magistrat, Dr. Joseph Van De Wakker Saliba LL.D fejn (a) gew issekwestrati f'idejn terzi persuni b'mod ġenerali il- flejjes u l-proprjetà mobbli kollha li jkunu dovuti lil jew ikunu jmissu lill-akkużat jew ikunu proprjetà tiegħu, u (b) li jipprojbixxi lill-akkużat milli jittrasferixxi, jagħti b'rahan, jipoteka jew xort' oħra jiddisponi minn xi proprjetà mobbli jew immobbli hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 5 tal-Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta u dan bi ksur tal-artikolu 6 tal-Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba sabiex barra milli tapplika l-piena skond il-Liġi, tikkonsidra li kull att li hekk isir bi ksur ta' dik l-ordni tal-qorti jkun null u bla ebda effett fil-liġi u meta dik il-persuna tkun is-sekwestratarju, tordna lil dik il-persuna tiddepożita f'bank għall-kreditu tal-persuna suspettata l-ammont ta' flejjes jew il-valur ta' proprjetà mobbli oħra mħallsa jew konsenjata bi ksur ta' dik l-ordni tal-qorti – ai termini tal- proviso tal-artikolu 24A(10) tal-Kap.

373 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet gentilment mitluba li f'kaz ta' htija minnbarra li tinflingi l- pieni stabbiliti mill-Ligi, tordna lill-imsemmija persuni sabiex ihallsu l- ispejjes li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra ta' l- esperti, jekk ikun il-kaz, kif provdut fl-Artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, kif ukoll tordna l-konfiska tal-oggetti u l-flejjes kollha esebiti.

Rat illi l-imputat ghazel li ma jixhidx u li d-difiza ma kellhiex provi xi

Rat li l-prosekuzzjoni u d-difiza nghataw zmien ghal sottomissjonijiet

bil-kitba bil-prosekuzzjoni kellha sal-25 ta' Settembru 2017 u difiza sad-9

ta' Ottubru 2017.

Rat sottomissjonijiet bil-miktub tal-prosekuzzjoni tad-19 ta' Settembru

sottomissjonijiet dawn ma sarux.

Ikkunsidrat:

Illi, fis-seduta tat-3 ta' Awwissu 2017, xehdet l-iSpettur Priscilla Galea Loffreda

45 et seq.) fejn din xehdet rigward il-fatt li l-imputat kien

tressaq taht arrest fis-7 ta' Lulju 2017 fejn il-Prosekuzzjoni kienet talbet

sabiex l-assi kollha tal-imputat jigu frizati u li l-Qorti kienet laqghet tali

Qalet ukoll illi wara li l-imputat kien inghata l-bail1 kienet giet

infurmata minn Dr. John Hollis Kottmann illi gie nfurmat mil-APS Bank

1 Kundizzjonijiet ghall-helsien mill-arrest a fol.

illi l-imputat Joseph Rogers li kienet ressqet jiem qabel u li kienet

Minn naha taghha gabet search u arrest warrant minn ghand il-Magistrat

ta' l-ghassa Dr. Audrey Grech Zammit.

Minn naha taghha marret fir-

residenza tal-imputat gewwa Is-Swatar, L-Imsida fejn hemmhekk is-sur Rogers ma

kienx prezenti pero' qaghdu jistennewh.

Kien hemm il- mara tieghu

prezenti fejn wara ftit tal-hin irnexxielhom jaghmlu kuntatt mieghu fuq

il-mobile u gie fuq il-post.

Tatu d-drittijiet tieghu, qaltlu li kellu dritt

jikkonsulta ma' l- avukat qabel bdiet tkellmu kif ukoll li kien qed jigi

Huwa mill-ewwel kien qalilha illi ma kienx jaf illi ma setax jigbed il-flus

u spjegajtlu li dakinhar tal-prezentata li kienet quddiem il-Magistrat

Joseph Van De Wakker Saliba, inharget il-freezing order fejn l-assi tieghu kienu ffrizati u

ghalhekk ghal ebda mod ma kellu jigbed il-flus, hlief ghall-ammont

awtorizzat fl-istess ordni ta' iffrizar.

Mill-investigazzjoni li ghamlet

rrizulta illi fis-sebgha (7) ta' Lulju 2017, dakinhar tal-prezentata ingibdu

ghoxrin elf ewro (€20,000) mill-APS Bank, li kien il-Gimgha u t-Tnejn l-

ghaxra (10) ta' Lulju 2017 ngibdu l-ammont ta' wiehed u ghoxrin elf

ewro (€21,000) mill-imsemmi APS Bank.

Minn naha taghha l-Ispetturr

Lee Stanmore ghamlet search gewwa r-residenza tal-Mosta fejn bdiet

tispjegalu illi kienu qed ifittxu dawn il-flus li ngibdu u l-imputat minn

jeddu kien hadha gewwa post iehor indirizz gewwa lĦal Lija li fih tghix

oht il-mara tieghu.

Hemmhekk huma rnexxielhom isibu l-ammont ta'

sitta u tletin elf u hames mitt ewro (€36,500) fejn gew konfiskati u

Giet ipprezentata l-isqarrija tal-imputat li giet immarkata bhala Dok.

Illi, fis-seduta tat-3 ta' Awwissu 2017 xehed John Hollis Kottmann (a

53 et seq.) li huwa nkarigat mill-Asset Management Unit fil-Qorti ta'

Dan xehed illi minkejja li fis-7 ta' Lulju 2017 kienet saret ordni ta'

iffrizar, xorta wahda kienu ngibdu xi flus minkejja li kien hemm l-ordni

Huwa spjega li l-APS Bank infurmah dwar

x'kontijiet kellu l-imputat u minn din il-korrispondenza (a fol.

irrizulta li kien sar gbid ta' flus fil-perjodu li kienet fis-sehh l-ordni ta' iffrizar.

Kien ghalhekk li nforma lill-Ispettur b'dan l-izvilupp.

Ikkunsidrat:

Illi din il-kawza tirrigwarda freezing order li nharget fis-7 ta' Lulju 2017

Mill-provi prodotti jirrizulta car li l-imputat odjern inhareg freezing order

fil-konfront tieghu fis-7 ta' Lulju 2017.

Illi, filwaqt li ma jirrizultax li hemm l-ebda kontestazjoni li effettivament

inhareg il-freezing order fil-konfront tal-imputat fis-7 ta' Lulju 2017 minn

din l-istess Qorti u ma jirrizultax li din l-ordni ma kienitx baqghet fis-

Kunsiderazzjonijiet legali dwar l-akkuzi

(1) jipprovdi li:

'dan l-artikolu, kemm-il-darba r-rabta tal-kliem ma tkunx teħtieg

xort'oħra –

l-Ordinanzi tfisser l-Ordinanza dwar il-Medi ini erikoluz i, u l-

Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom

x'jaqsmu magħha;

reat rilevanti tfisser kull reat li ma jkunx wieħed ta' natura involontarja

ħlief għal delitt taħt l-Ordinanzi jew taħt l-Att, li għalih tista' tingħata l-

piena ta' prig unerija jew ta' detenzjoni għal z mien iktar minn sena.

(2) Meta persuna tig i akkuz ata b'reat rilevanti, għandhom japplikaw

mutatis mutandis id-disposizzjonijiet tal-artikolu 5 tal- Att u l-istess

disposizzjonijiet għandhom japplikaw għal kull ordni li ssir mill-Qorti

bis-saħħa ta' dan l-artikolu bħallikieku din kienet ordni magħmula mill-

Qorti taħt l-imsemmi artikolu 5 tal-Att.

Artikolu 5 tal-Kap 373 - ATT KONTRA MONEY LAUNDERING

Artikolu 5 (1) tal-Kap 373 jipprovdi li:

Meta persuna tig i akkuz ata taħt l-artikolu 3, il-qorti għandha fuq it-talba

tal-prosekuzzjoni tagħmel ordni -

(a) li jissekwestra f'idejn terzi persuni b'mod g enerali il- flejjes u l-

proprjeta mobbli kollha li jkunu dovuti lil jew ikunu jmissu lill-akkuz at

jew ikunu proprjeta tiegħu, u

(b) li jipprojbixxi lill-akkuz at milli jittrasferixxi, jagħti b'rahan, jipoteka

jew xort'oħra jiddisponi minn xi proprjeta mobbli jew immobbli:

Iz da l-qorti għandha f'dak l-ordni tistabbilixxi xi flejjes jistgħu jitħallsu

lil jew jig u ri evuti mill- akkuz at fil-waqt li jkun qed iseħħ dak l-ordni,

fejn jig u spe ifikati l-għejjun, il-mod u modalitajiet oħra ta' ħlas, inkluz i

salarju, paga, pensjoni u benefi ji so jali li jitħallsu lill-akkuz at, sabiex

huwa u l-familja tiegħu jitħallilhom għixien de enti f 'ammont, fejn ikun

hemm mezzi biz z ejjed, ta' tlettax-il elf u disa' mija u sitta u sebgħin euro

u erbgħa u għoxrin entez mu (13,976.24) fis-sena:

Iz da wkoll il-qorti tista' barra minn dan -

(a) tawtorizza l-ħlas ta' djun li jkollhom jitħallsu mill- akkuz at lil

kredituri bona fide u li jkunu saru qabel ma jkun sar dak l-ordni; u

(b) għal rag uni tajba tawtorizza lill-akkuz at biex jittrasferixxi proprjeta

mobbli jew immobbli.

2) Dak l-ordni għandu -

(a) jibda jseħħ u jorbot lit-terzi persuni kollha immedjatament malli jsir,

u r- eg istratur tal-Qorti għandu jieħu ħsieb li avviz dwaru jig i pubblikat

mingħajr dewmien fil-Gazzetta, u għandu jieħu ħsieb ukoll li kopja

tiegħu tig i reg istrata fir- eg istru Pubbliku dwar proprjeta immobbli, u

(b) jibqa' jseħħ sakemm il-pro edimenti jkunu g ew de iz i b'mod finali u

konkluz iv, u fil-kaz li persuna tinsab ħatja, sakemm is-sentenza tkun

g iet esegwita.

Kull persuna li ta mel a a bi ksur tal-ordni tal-qorti msemmi

l-art olu 5 t u at a ta' reat u te el, meta t ab at a, multa ta'

e edix tnax-il xahar, jew dik il-multa u r unerija flimkien, u kull

ħag a hekk magħmula bi ksur ta' ordni tal-qorti bħal dik tkun nulla u bla

effett fil-lig i u l-qorti tista', meta dik il-persuna tkun is-sekwestratarju,

tordna lil dik il-persuna tiddepoz ita f'bank għall-kreditu tal-persuna

akkuz ata l-ammont ta' flejjes jew il-valur ta' proprjeta mobbli oħra

mħallsa jew konsenjata bi ksur ta' dik l-ordni tal-qorti.

KONSIDERAZZJONIJIET TAL-QORTI

Il-fatt li nhareg freezing order ghandu jigi rispettat mill-persuna fil-

konfront ta' min jigi mahrug.

Dan ghandu jigi zgur rispettat mill-

mument li jinhareg (anke b'mod provizjorju) sakemm il-Qorti tkun tat

id-decizjoni taghha finali.

Illi m'hemmx dubju li bl-agir tieghu, ioe bil-withdrawal gbid ta' flus

mill-kont bankarju, liema gbid ta' flus saru fid-dati ndikati fl-

imputazzjoni migjuba fil-konfront tal-imputat, l-imputat kiser il-freezing

order mahruga fil-konfront tieghu fis-7 ta' Lulju 2017.

Il-Qorti tinnota li meta nhareg il-freezing order fis-7 ta' Lulju 2017, kien

hemm prezenti l-imputat u l-avukat difensur tieghu u m'hemmx dubju

li l-imputat kien jaf li kien inhareg il-freezing order in kwistjoni u b'hekk

ma jistghax jargumenta li ma kienx jaf li ma setghax jigbed flus mill-kont

bankarju tieghu!

Illi m'hemmx dubju li l-ewwel (1) imputazzjoni migjuba fil-konfront tal-

imputat giet sodisfacentement pruvata.

Dwar it-tieni (2) u t-tielet (3) imputazzjoni l-Qorti tirrileva li f'diversi

sentenzi tal-Qorti tal-Appell Kriminali fosthom Il-Pulizija vs Roderick

Rachid 20142, kien ritenut illi, 'minhabba li nstab hati tal-ewwel imputazzjoni

isegwi li l-appellant kiser din il-kundizzjoni.

Ghaldekk il-Qorti qed issibu hati

Illi f'de izjoni ohra tal-Qorti tal-Appell Kriminali preseduta mill-Prim

Andreinski Dr. Vincent Camilleri Galea Grumley LL.D tad-29 ta' Mejju 2009 fil-kawza

il-Pulizija vs Bertram Borg Mercieca,3 qalet illi:

"Ir-reat ta' ksur tal-bail minhabba (f'dan ilkaz) il-kommissjoni ta'

delitt ta' natura volontarja huwa ghal kollox separat u distint minn dak

id-delitt ta' natura volontarja.

L-ewwel qorti, bid-dovut rigward lejha,

ma kellhiex ghalfejn tistenna l-ezitu tal-proceduri fir-rigward tal-

akkuza ta' serq mill-fond fi Sqaq San Adeodatu, izda setghet hadet hi

direttament konjizzjoni tal-fatti li talvolta jippruvaw dik is-serqa u, in

segwitu, tghaddi biex tara jekk dik is-serqa sehhitx fiz-zmien meta l-

imputat kien bil-bail b'wahda mill-kundizzjonijiet tkun li hu ma kellux

jikkommetti delitt ta' natura volontarja.

Hawnhekk ghandna il-kaz

kwazi klassiku ta' "un solo e medesima fatto" li jaghti lok ghall-ksur ta'

aktar minn disposizzjoni wahda tal-ligi, izda li pero` xorta wahda ma

jissarrafx f'konkors formali jew ideali ta' reati (bl-assorbiment tarreat l-

jew reali; u dan ghaliex bejn iz-zewg vjolazzjonijiet l-inseparabilita` hi

Illi ghalhekk la darba din il-Qorti sabet lill-imputat hati tar-reat l-iehor

imsemmi fl-akkuza odjerna liema reati huma ta' natura volontarja, il-

Qorti trid issib issib lill-imputat hati tal-akkuza skont l-artikolu 579 tal-

Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ikkunsidrat:

Illi, fir-rigward tal-piena li ghandha tigi nflitta fil-konfront tal- imputat,

il-Qorti ser tiehu in konsiderazzjoni diversi fatturi, fosthom: in-natura

tar-reat addebitat lill-imputat, il-fatt li l-imputat kiser ordni moghtija

mill-Qorti, l ema att u a ta' thassib, x'kien jikkonsisti l-ksur tal-ordni

tal-iffrizar u kif ukoll il-fedina penali tal-istess imputat.

Huwa proprju

minhabba dawn il-konsiderazzjonijiet li l-Qorti sejra timponi terminu ta'

prigunerija effettiv fil-konfront tal- imputat.

Ghaldaqstant, fid-dawl ta' dawn ir-risultanzi processwali, il-Qorti, wara

li rat Artikolu 23A(2) tal-Kapitolu 9 u Artikoli 5 u 6 tal-Kapitolu 373 tal-

Ligijiet ta' Malta, issib lill-imputat hati tat-ewwel imputazzjoni migjuba

fil-konfront tieghu u tikkundannah ghal perjodu ta' sitt (6) xhur

Il-Qorti tordna illi l-flus li hareg mill-banek bi ksur ta' dak l-ordni tal-

Qorti u li kienu prezentati f'dawn il-proceduri jibqghu sekwestrati u

jkunu depozitati l-Qorti sakemm ikun hemm id-decizjoni finali dwar il-

Dawn il-flejjes ghandhom jidhlu fil-

kompendju tal-assi tal-imputat li qieghed jithejja.

Il-Qorti mhix se ssib lill-imputat hati tar-raba' (4) imputazzjoni

minhabba nuqqas ta' provi li dak li qeghda tallega l-Prosekuzzsjoni sehh

fis-17 ta' Lulju 2017 u ghalhekk il-Qorti qeghda tilliberah minnha.

Jirrizulta ukoll li l-imputat kiser il-kundizzjonijiet tal-ħelsien mill-arrest

meta wettaq ir-reat li ghalih instab hati ghalih illum.

Din il-Qorti ma

tistax tqis dan il-ksur bħala xi wieħed z għir.

Għalhekk ladarba l-imputat

jmur kontra wahda mill-kundizzjonijiet tal-istess liberta

provizorja u kien messu qagħad aktar attent meta kellu - ans.

L-ag ir

tiegħu issa jorbot idejn din il-Qorti li ma tistax hlief li ssibu hati tat-tieni

(2) imputazzjoni u wara li rat Artikolu 579 tal-Kap 9 tikkundannah

għall-piena ta' multa ta' elf ewro (€1,000).

Kwantu ghat-talba tal-Prosekuzzjoni minhabba n-nuqqas ta' tharis ta' xi

wahda mill-kondizzjonijiet, li rrizultat sodisfacentament pruvata, l-Qorti

taghmel referenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali

Joseph Saleeb Borg Ferranti fil-31 ta' Lulju 2008, "illi ladarba saret it-talba mill-

prosekuzzjoni ghar-ri-arrest tal-appellat … din il-qorti hija tal-fehma li l-Ewwel

Qorti mhux biss ma kienetx prekluza milli tordna r-ri-arrest imma kien indikat

li hekk kellha taghmel f' dan il-kaz" filwaqt li tirrevoka l-għoti tal-benefi ju

tal-ħelsien mill-arrest mogħti fis-7 ta' Lulju 2017 tordna l-arrest mill-g did

tal-ħati.

Iz da l-Qorti qiegħda tez ercita d-diskrezzjoni tagħha billi tiddikjara li l-

ammont stabbilit fid-digriet kon edenti

l-ħelsien mill-arrest

taħt

depozitu u garanzija ma jig ux konfiskati favur il-Gvern ta' Malta;

Il-Qorti tichad it-talba tal-Prosekuzzjoni sabiex l-imputat ihallas l-

ispejjez li jkollhom x'jaqsmu mal-hatra ta' esperti jew periti fil-proceduri

stante li ma gewx imqabbda l-ebda esperti jew periti f'dawn il-


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. DEBATTISTA GRECH LL.D. ILLUM, l-Erbgħa, 15 ta' Novembru, 2017

Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-19 ta' Awwissu, 2013, li bih u għar-raġunijiet hemm imfissrin, l-atturi eżekutati talbu biex din il-Qorti (i) issib ma tiswiex u mingħajr ebda effett fil-liġi kambjala għall-import ta' tliet mitt elf euro (€ 300,000) minnhom aċċettata favur l-imħarrek; (ii) tannulla u tħassar it-titolu eżekuttiv miksub mill-imħarrek kontrihom bis-saħħa tal-imsemmija kambjala; u (iii) issib li ma jiswewx fil-liġi l-atti ta' Subbasta numru 69 tas-sena 2012 imnedija mill-imħarrek fl-ismijiet "Anthony Debrincat vs Pierre u Helen De Flavia" b'eżekuzzjoni tat-titolu eżekuttiv miksub bis-saħħa tal-imsemmija kambjala.

Talbu wkoll l-ispejjeż u żammew sħiħ kull jedd tagħhom għal azzjonijiet oħra kontra l-imħarrek;

15 ta' Novembru, 2017

Rat id-degriet tagħha tal-5 ta' Settembru, 2013, li bih ordnat in-notifika tal-atti lill-imħarrek u tat direttivi lill-atturi dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tagħhom;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mill-imħarrek eżekutant fit-18 ta' Settembru, 2013, li biha laqa' għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qal li l-azzjoni waqgħet bil-preskrizzjoni maħsuba fl-artikolu 1222(1) tal-Kodiċi Ċivili dwar azzjonijiet rexxissorji msejsa fuq il-qerq tal-kontroparti, u li l-azzjoni mibdija mill-atturi ma kinitx tiswa għaliex ma saritx kif mitlub fl-artikolu 253(e) tal- Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili.

Fil-mertu, laqa' billi ċaħad li l- kambjala taħbi xi ammonti li mhumiex dejn mistqarr mill-atturi jew xi imgħaxijiet ogħla minn dawk li tippermetti l-liġi.

Seħaq li kellu jdur għall- proċeduri tal-bejgħ ta' ġid l-atturi b'irkant taħt l-awtorita' tal-Qorti għaliex b'dan il-mod biss seta' jittama li jitħallas dak imsemmi fil-kambjala, ladarba l- atturi kienu midjunin ma' ħafna persuni oħrajn.

Ċaħad ukoll li meta ħa l- pussess tal-kambjala din kienet "in bjank" jew li xi tagħrif fiha ma kienx imniżżel sa minn qabel ma ngħatatlu;

Rat id-degriet tagħha tal-5 ta' Diċembru, 20131, li bih ħatret lill-Avukat Maria Dolores Brancaleone bħala Assistent Ġudizzjarju biex tiġbor il-provi tal-partijiet;

ix-xhieda mressqa mill-partijiet quddiem

Rat Ġudizzjarju, magħduda l-provi dokumentali mressqin minnhom;

l-imsemmija Assistent

Rat id-degriet tagħha tat-22 ta' Lulju, 20152, li bih ħatret lil Dottor Anthony Grima Pulo Mac Kay bħala espert tal-kitba biex jirrelata dwar il-firem fuq il-kambjala mertu tal-kawża u l-kalligrafija tal-partijiet u ta' ħu l-imħarrek, liema ħatra tħassret b'degriet tal-5 ta' Lulju, 2016, fuq talba tal-partijiet;

Rat il-verbali tas-smigħ bejn il-5 ta' Mejju, 2016 u t-2 ta' Frar, 2017, li fihom il- partijiet kienu qegħdin jippruvaw jilħqu arranġament barra l-Qorti;

Semgħet id-dikjarazzjoni magħmula mill-avukati tal-partijiet waqt is-smigħ tat- 2 ta' Frar, 20173, li biha għarrfu lill-Qorti li l-partijiet ma kinux waslu f'arranġament bonarju bejniethom u kienu joqogħdu fuq il-provi li joħorġu mill- atti tal-kawża u li l-Qorti setgħet tħalli l-kawża għas-sentenza bla ħtieġa li ssir trattazzjoni tal-għeluq;

Rat l-atti kollha tal-kawża u kif ukoll dawk tal-Ittra Uffiċjali (3723/11) li rrendiet eżekuttiva l-kambjala mertu tal-każ u wkoll l-Att tas-Subbasta (Immobbli) 69 tal-2012;

1 Paġ.

34 tal-proċess 2 Paġ.

166 tal-proċess 3 Paġ.

175 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

Rat id-degriet tagħha tat-2 ta' Frar, 2017, li bih ħalliet il-kawża għas-sentenza;

Ikkunsidrat: Illi din hija azzjoni biex twaqqa' s-siwi ta' kambjala u biex twaqqaf l- eżekuzzjoni tagħha fi proċedura ta' subbasta.

L-atturi (minn issa 'l hemm imsejħa "l-eżekutati"), bħala l-aċċettanti ta' kambjala, qegħdin jgħidu li l- kambjala ma tiswiex għaliex mhux minnu li huma qatt kellhom jagħtu lill- imħarrek (minn issa 'l hemm imsejjaħ "l-eżekutant") is-somma li tissemma fuqha u li l-eżekutant ħa f'idejh kambjala vojta iffirmata "in bjank" mill-attur eżekutat u mela l-ammont fuqha kif deherlu hu.

Billi, bis-saħħa tal-imsemmija kambjala, l-eżekutant nieda proċedura ta' bejgħ ta' ġidhom b'irkant taħt l- awtorita' tal-Qorti, iridu li l-Qorti ssib li l-imsemmija kambjala ma tiswiex u li, għalhekk, jitħassar ukoll il-proċess tal-imsemmi irkant ġudizzjarju li tnieda b'eżekuzzjoni tal-kambjala, u fejn ġidhom immobbli kollu qiegħed jintalab il- bejgħ tiegħu b'irkant, meta l-eżekutant jaf sewwa li dak il-ġid jiswa fil-wisgħa aktar mill-ammont muri fuq il-wiċċ tal-kambjala;

Illi għal din l-azzjoni l-eżekutant laqa' billi, b'mod preliminari, qal li l-azzjoni waqgħet bil-preskrizzjoni maħsuba fl-artikolu 1222(1) tal-Kodiċi Ċivili dwar azzjonijiet rexxissorji msejsa fuq il-qerq tal-kontroparti, u li l-azzjoni mibdija mill-eżekutati ma kinitx tiswa għaliex ma saritx kif mitlub fl-artikolu 253(e) tal- Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili.

Fil-mertu, laqa' billi ċaħad li l- kambjala taħbi xi ammonti li mhumiex dejn mistqarr mill-eżekutati jew xi imgħaxijiet ogħla minn dawk li tippermetti l-liġi.

Seħaq li kellu jdur għall- proċeduri tal-bejgħ ta' ġid l-eżekutati b'irkant taħt l-awtorita' tal-Qorti għaliex b'dan il-mod biss seta' jittama li jitħallas dak imsemmi fil-kambjala, ladarba l- eżekutati kienu midjunin ma' ħafna persuni oħrajn.

Illi mill-fatti rilevanti li joħorġu mill-atti jirriżulta li bis-saħħa ta' kitba privata tal-15 ta' Novembru, 20094, il-kumpannija P.E.R.G. Limited iddikjarat lilh nnifisha midjuna lejn l-eżekutant fis-somma ta' mitejn elf euro (€ 200,000) mogħtija lilha b'self "brevi manu" qabel dakinhar u li kellha tintradd lura lill- istess eżekutant bla mgħax fi żmien sitt (6) xhur minn dakinhar;

4 Dok "A", f'paġġ.

6 – 7 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

Illi fit-3 ta' Marzu, 20105, inħarġet kambjala mill-eżekutati b'import ta' mitejn elf euro (€ 200,000) li kienet titħallas lill-eżekutant jew fuq ordni tiegħu mit-30 ta' April ta' dik is-sena u li għaddihielu ħuh Jeffrey6;

Illi s-self magħmul lil P.E.R.G. Limited ma tħallasx lura fiż-żmien miftiehem.

L-attur eżekutat talab lill-eżekutant jaċċetta li jtawwal iż-żmien tal-ħlas lura tas- somma misselfa b'sitt (6) xhur oħra.

Talbu wkoll iżid mas-self diġa' magħmul is-somma ta' ħamsa u tletin elf euro (€ 35,000) oħra;

Illi fit-12 ta' Lulju, 20107, l-eżekutati ħarġu kambjala (minn issa 'l hemm imsejħa "il-kambjala") oħra li kellha titħallas fit-12 ta' Settembru ta' dik l-istess sena għall-ordni tal-eżekutant biex tagħmel tajjeb għad-dejn ta' P.E.R.G. Limited (li qabel kien jisimha City Butcher Co Ltd.), li l-attriċi eżekutata hija kemm direttur tagħha u għandha wkoll ir-rappreżentanza ġudizzjarja tagħha8.

L-eżekutant jgħid li din il-kambjala wkoll intbagħtet lilu ma' ħuh9.

Dwar it- talba tal-eżekutat biex jissellef ħamsa u tletin elf euro (€ 35,000) oħra l- eżekutant jgħid li ma wasalx;

Illi l-eżekuzzjoni tal-kambjala ntalbet b'ittra uffiċjali tat-18 ta' Novembru, 201110, maħruġa mill-eżekutant għall-finijiet tal-artikolu 256(2) tal-Kap 12.

F'dik l-ittra uffiċjali, l-eżekutant talab lill-eżekutati jħallsuh is-somma ta' tliet mitt elf euro (€ 300,000) rappreżentanti l-import tal-imsemmija kambjala.

Minkejja li l-eżekutati Falzon laqgħu n-notifika tal-ittra uffiċjali, ma bdew l- ebda proċedura biex jikkontestawha u lanqas ippruvaw iwaqqfu l-eżekuzzjoni tagħha;

Illi fit-13 ta' Lulju tal-201211, l-eżekutant nieda proċeduri eżekuttivi biex jitlob il-bejgħ ta' ġid immobbli tal-eżekutati b'irkant taħt l-awtorita' tal-Qorti;

Illi l-eżekutati fetħu din il-kawża fid-19 ta' Awwissu, 2013;

Illi b'degriet ta' din il-Qorti (diversament presjeduta) tal-14 ta' Ottubru, 201512, il-proċedura tal-bejgħ b'Subbasta twaqqfet minħabba li, sadattant, il-Qorti tal- Maġistrati (Malta) bħala Qorti Istruttorja kienet ħarġet Ordni ta' Iffriżar tal-Ġid tal-eżekutati fit-13 ta' Lulju, 2015;

5 Dok "AB1" f'paġ.

57A tal-proċess 6 Xhieda tal-eżekutant u tal-attur eżekutat f'paġġ.

53 – 4, 60 u 73 tal-proċess 7 Dok "B" f'paġ.

8 tal-proċess 8 Dok "Ċ", f'paġ.

9 tal-proċess 9 Xhieda tiegħu f'paġ.

67 tal-proċess 10 I.U. 3723/11 11 Subb.

15 ta' Novembru, 2017

Illi bħala konsiderazzjonijiet ta' xejra legali marbuta mal-każ li l-Qorti għandha quddiemha xieraq jingħad li l-liġi tipprovdi li kambjala jew promissory note maħruġin skond il-Kodiċi tal-Kummerċ jitqiesu bħala titoli esekuttivi, hekk kif tintbagħat lill-aċċettant ittra uffiċjali wara li tagħlaq id-data tal-ħlas tagħha u ma tkunx għadha tħallset.

Il-liġi trid li l-ittra uffiċjali mibgħuta lid-debitur aċċettant tavżah, taħt piena ta' nullita', bil-jedd tiegħu li jopponi dik it-talba għall-ħlas fi żmien għoxrin jum min-notifika lilu tal-istess ittra billi jressaq rikors li biha jopponi l-esekuzzjoni ta' kambjala jew promissory note bħal dik13.

Il-liġi ssemmi wkoll għal liema raġunijiet persuna intimata tista' tressaq talba ta' oppożizzjoni għall-eżekuzzjoni tal-kambjala jew il-promissory note, għal kollox jew f'biċċa minnha;

Illi qabel ma l-Qorti tgħaddi biex tistħarreġ it-talbiet attriċi fid-dawl ta' dak li għadu kif ingħad, jidher xieraq li tqis l-ewwel l-eċċezzjonijiet preliminari li qajjem l-eżekutant għall-azzjoni mibdija mill-atturi eżekutati.

Dawn l- jressaq eċċezzjonijiet baqa' ma rtirahomx, u sottomissjonijiet biex jiddefendihom;

Illi l-ewwel eċċezzjoni preliminari mqajma mill-eżekutant hija li l-azzjoni tal- atturi waqgħet bil-preskrizzjoni tas-sentejn maħsuba fl-artikolu 1222 tal-Kodiċi Ċivili dwar azzjonijiet rexxissorji msejsa fuq il-qerq.

Minbarra li l-liġi titlob li qorti tiddeċiedi dwar l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni b'kap għaliha fis-sentenza14, huwa biss f'każ li l-Qorti ssib li l-imsemmija eċċezzjoni m'hijiex tajba li mbagħad ikollha għalfejn tgħaddi biex tqis il-każ fil-mertu;

Illi l-artikolu 1222 tal-Kodiċi Ċivili jgħodd għall-każijiet fejn ir-rexxissjoni ta' obbligazzjoni tintalab minħabba vjolenza, żball, egħmil doluż, stat ta' interdizzjoni jew nuqqas ta' eta' tal-parti kontraenti, u kif ukoll fil-każijiet ta' obbligazzjoni bla kawża jew imsejsa fuq kawża falza.

Iż-żmien preskrittiv f'dak l-artikolu huwa ta' sentejn, li, fil-każ biss ta' vjolenza, jibda għaddej minn dakinhar li l-vjolenza fuq il-parti li titlob ir-rexxissjoni tieqaf; imma fil-każijiet l-oħrajn ta' żball, egħmil doluż jew kawża falza, minn dakinhar li jinkixef id- difett15; filwaqt li fejn l-obbligazzjoni hija mingħajr kawża, iż-żmien ta' sentejn jibda minn dakinhar tal-kuntratt16;

Illi l-eżekutati jsejsu l-kawża mibdija minnhom fuq aktar minn kawża rexxissorja waħda.

Dawn huma, (a) l-ineżistenza tal-kawża17; (b) l-abbuż ta' fiduċja u l-malafidi tal-eżekutant18; u (ċ) is-simulazzjoni tal-ftehim;

253(e) tal-Kap 12 14 Art.

730 tal-Kap 12 15 Art.

1223(1) tal-Kap 16 16 Art.

1223(2) tal-Kap 16 17 Ir-raba' premessa tar-Rikors Maħluf 18 Il-ħames premessa tar-Rikjors Maħluf

15 ta' Novembru, 2017

Illi l-kambjala nħarġet bid-data tat-12 ta' Lulju, 2010, u l-kawża nfetħet fid-19 ta' Awwissu, 2013.

Dan ifisser li, safejn l-azzjoni attriċi tinbena fuq in-nuqqas ta' kawża, l-azzjoni waqgħet biż-żmien preskrittiv, li bil-liġi jibda jgħodd minn dakinhar tal-kuntratt: f'dan il-każ, ir-rabta kuntrattwali maħluqa bil-kambjala nħalqet dakinhar li nħarġet;

Illi safejn l-azzjoni tal-eżekutati tissejjes fuq l-abbuż ta' fiduċja jew il-malafidi, iż-żmien kellu jibda għaddej minn dakinhar li l-qerq jinkixef.

Ladarba l- eżekutant qajjem l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni, kien jaqa' fuqu li juri lill-Qorti, skond hu, meta kien li l-atturi eżekutati setgħu ntebħu b'dak li huma jqisu l-qerq tiegħu u għalhekk minn meta setgħet tinfetaħ il-kawża19.

Minn dan kollu ma għamel xejn.

Jekk imbagħad wieħed iqis meta kien li huwa ressaq it-talba ġudizzjarja konta l-eżekutati biex iħallsu l-import tal-kambjala – fit-18 ta' Novembru, 2011 – wieħed isib li, bejn it-tressiq tal-imsemmi att ġudizzjarju u l-jum meta nfetħet il-kawża s-sentejn ma kinux għaddew;

Illi mbagħad, safejn l-azzjoni attriċi tissejjes fuq il-kawżali tas-simulazzjoni, il- preskrizzjoni msemmija mill-eżekutant ma tgħoddx għaliex fil-każ tas- simulazzjoni huwa meqjus li l-obbligazzjoni ma teżistix, għall-kuntrarju ta' każ fejn hemm lok ta' rexxissjoni, fejn l-obbligazzjoni tkun teżisti imma hija milquta minn nuqqas ta' element essenzjali għas-siwi tagħha20;

Illi għalhekk, fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet li saru, il-Qorti ssib li, ħlief fir- rigward tal-kawżali attriċi tan-nuqqas ta' kawża, l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni mqajma mill-eżekutant mhijiex tajba u mhix sejra tintlaqa';

Illi bit-tieni eċċezzjoni preliminari, l-eżekutant imħarrek jgħid li l-azzjoni attriċi ma tiswiex għaliex imissha saret fis-sura maħsuba fl-artikolu 253(e) tal- Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili;

Illi huwa minnu li l-eżekutant mexa mal-liġi u nieda l-proċedura meħtieġa biex irrenda l-kambjala eżekuttiva21.

Mill-istess ittra uffiċjali, ħareġ ukoll li l- eżekutant widdeb lill-eżekutati intimati kif kellhom jimxu biex jattakkaw il- pretensjoni li huwa ressaq kontrihom f'dik il-proċedura.

Ħareġ mill-provi wkoll22 li l-atturi eżekutati ma nqdewx bil-proċedura biex iżommu l- eżegwibilita' tal-kambjala fiż-żmien lilhom mogħti mil-liġi wara li laqgħu n- notifika tagħha;

2137 tal-Kap 16 20 Ara, P.A. 26.6.1958 fil-kawża fl-ismijiet Galea St John et vs Abela et (Kollez.

Vol: XLIII.ii.762) u App.

Ċiv.

12.3.1976 fil-kawża fl-ismijiet Lepre’ Saliba vs Riedlinger Deguara (mhix pubblikata) fost oħrajn 21 Art.

256(2) tal-Kap 12 22 Xhieda tal-attur f'paġ.

159 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

Illi dan kollu jfisser li l-kambjala ġabret is-saħħa ta' titolu eżekuttiv.

Din il- qagħda legali tat saħħa lill-proċeduri li l-eżekutant fetaħ biex jeżegwixxi l-istess titolu eżekuttiv.

Dawk il-proċeduri kienu jikkonsistu fl-att eżekuttiv tat-talba tal-bejgħ ta' ġid tal-eżekutati taħt l-awtorita' tal-Qorti;

Illi, minkejja li l-eżekutati naqsu li jinqdew bil-proċedura maħsuba fl-artikolu 253(e) tal-Kap 12, dan ma jfissirx li l-kawża tagħhom tal-lum ma tiswiex.

Il- proċedura li jsemmi l-eżekutant hija maħsuba li tilħaq l-effett limitat u speċifiku li twaqqaf kambjala milli ssir titolu eżekuttiv, imma, minħabba li hija proċedura speċjali, ma tistax titwessa' għal aktar minn dak li għalih hija maħsuba.

Minbarra dan, it-twaqqif tal-eżekuzzjoni ma jridx jitħallat mal-kwestjoni tas- siwi tal-kambjala jew ma' raġuni għat-tħassir tagħha, liema eżerċizzju ma jsirx taħt il-proċedura maħsuba fl-artikolu 253(e) tal-Kapitolu 12, iżda b'kawża mressqa bil-mod ordinarju għal dak il-għan.

Kemm hu hekk, il-proċedura taħt l-artikolu 253(e) tal-Kapitolu 12 tqieset minn dejjem bħala rimedju provviżorju lid-debitur tal-kambjala jew promissory note, sakemm l-azzjoni għat-tħassir tal- istess kambjala jew promissory note tkun tista' titressaq u tkun mistħarrġa minn qorti23;

Illi għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti tasal għall-fehma li lanqas din l-eċċezzjoni preliminari tal-imħarrek ma hija tajba u mhix ser tilqagħha;

Illi l-Qorti trid tqis it-talbiet attriċi fil-mertu fid-dawl tal-premessi li l-atturi eżekutati jressqu.

Fil-qofol tagħha, l-azzjoni attriċi timmira li twaqqaf l-effetti tal-kambjala – li, kif ingħad, illum għandha saħħa ta' titolu eżekuttiv – billi trid li jirriżulta li hemm raġuni jew raġunijiet li jagħmluha ma tiswiex;

Illi l-linja ta' azzjoni meħuda mill-eżekutati ma hijiex ħafifa, għaliex, minbarra li huma naqsu li jipproċedu fil-waqt biex iżommuha milli ssir titolu eżekuttiv, tefgħu fuqhom il-piż li jridu jippruvaw tajjeb biżżejjed l-allegazzjonijiet serji li huma jsemmu biex jitolbu t-tħassir tagħha u tal-atti eżekuttivi li tnisslu minnha;

Illi ladarba, f'dan il-każ, il-kambjala baqgħet ma ġietx ġirata, il-Qorti ma tistax lanqas twarrabha għal kollox mill-qafas li fih inħarġet u għal liema obbligazzjoni jew kontrattazzjoni tirreferi24;

Illi l-kambjala nħarġet wara li kienet saret kitba li, bis-saħħa tagħha, il- kumpannija P.E.R.G. Limited kienet stqarret li hija kellha tagħti lill-eżekutant mitejn elf euro (€ 200,000).

Ġara li, ftit żmien wara li saret il-kitba, l-eżekutati ħarġu kambjala favur l-eżekutant għall-ammont imsemmi, fuq talba tiegħu wara

Ċiv.

3.2.2012 fil-kawża fl-ismijiet Ian Serpina vs Sovereign Caterers Ltd. et 24 P.A. TM 16.1.2003 fil-kawża fl-ismijiet John Ellis et vs Joseph Cakmak. et

15 ta' Novembru, 2017

li ngħata parir minn avukat tiegħu biex isir hekk25.

Din il-kambjala kienet timmatura f'April tal-2010;

Illi, billi l-imsemmija kumpannija ma waslitx biex tħallas lura dejnha fiż-żmien miftiehem, inħarġet il-kambjala mertu tal-kawża.

Din il-kambjala wkoll inħarġet mill-eżekutati u kienet timmatura f'Settembru tal-2010;

Illi l-atturi eżekutati jgħidu li ħarġu l-ewwel kambjala bħala garanzija għall-ħlas lura tas-somma miftehma fil-kitba.

Dan ifisser li huma jistqarru li l- konsiderazzjoni tal-import tal-kambjala kien id-dejn mistqarr minn P.E.R.G. Limited fuq l-imsemmija kitba.

Jgħidu wkoll li ħarġu l-ewwel kambjala f'isimhom personalment bħala garanti tal-imsemmija kumpannija, li, matul is- smigħ tal-kawża, intwera li kienet il-kumpannija li fiha l-eżekutati kellhom interessi, u kienu wkoll għamlu żmien bħala uffiċjali tagħha.

Matul is-smigħ tal-kawża xehdu wkoll li kienet kumpannija tagħhom26;

Illi l-kwestjoni tirrigwarda t-tieni kambjala.

Kif ingħad, din ukoll inħarġet mill- atturi eżekutati favur l-eżekutant.

Hija din il-kambjala li l-eżekutant irrenda eżekuttiva u li, bis-saħħa tagħha, nieda l-atti tas-subbasta li issa l-eżekutati jridu jħassru;

Illi l-atturi jgħidu li huma qatt ma taw lill-eżekutant il-kambjala għall-import ta' tliet mitt elf euro.

Iżidu jgħidu li ma kellhomx għalfejn jgħaddulu kambjala b'dak l-ammont minħabba li l-eżekutant qatt ma silef lilhom jew lil P.E.R.G. Limited dak l-ammont.

Fir-rikors promotur, huma jgħidu li l-kambjala waslet f'idejn l-eżekutant b'qerq u b'abbuż tal-bona fidi tagħhom billi approprja bla mistħoqq mill-kambjala iffirmata "in bjank" meta ma kienx għadu tniżżel l- ammont tal-import tagħha fuqha meta l-eżekutati iffirmawha.

Iżidu jgħidu wkoll li l-ammont tal-kambjala hu milqut b'użura billi jgħodd fih imgħax ogħla mill-ogħla mgħax li tippermetti l-liġi.

Dawn huma t-tliet raġunijiet li l-atturi jġibu 'l quddiem biex jitolbu t-tħassir tal-kambjala;

Illi matul is-smigħ tal-kawża, l-atturi qalu li bħala fatt l-eżekutant silef lil P.E.R.G. Limited mija u ħamsin elf euro (€ 150,000) u mhux mitejn elf euro (€ 200,000).

L-eżekutant jisħaq li ħuh Jeffrey kien qallu jsib mitejn elf euro (€ 200,000) biex jislifhom lill-attur u hekk għamel u daqshekk silef.

Jgħid ukoll li s-somma ngħatat fi flus kontanti fid-dar tal-atturi.

L-atturi eżekutati jgħidu li l- kitba li saret issemmi s-somma ta' mitejn elf euro (€ 200,000) għaliex dik is- somma kienet tgħodd fiha imgħax fuq is-somma ta' mija u ħamsin elf euro (€ 150,000) li bħala fatt isselfu;

25 Xhieda tal-attur f'paġ.

72 tal-proċess 26 Xhieda tal-attur u tal-attriċi f'paġġ.

70 u 84 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

Illi l-Qorti tqis li l-kitba saret mill-attur innifsu bħala nutar pubbliku u ma għandhiex għaliex taħseb li xiħadd ġegħelu jikteb dak li ma riedx.

Minbarra dan, il-qagħda tieħu xejra partikolari minħabba li huwa nnifsu kellu interessi fil- kumpannija debitriċi.

Għalkemm tagħraf il-qagħda finanzjarja mwiegħra li l- eżekutati kienu jinsabu fiha dak iż-żmien, il-Qorti ma tistax taċċetta li l- eżekutati jressqu xhieda kontra dak mitkub meta ma rriżultax li l-kitba saret taħt xi theddida jew rikatt.

Minbarra dan, jistona l-fatt li, kontra x-xhieda tal-atturi, il-kitba mfassla mill-attur eżekutat innifsu tgħid li fuq is-somma misselfa (li kellha tintradd lura fi żmien sitt xhur) ma kellux jgħaddi mgħax;

Illi mbagħad, l-ewwel kambjala nħarġet ġimgħat wara l-kitba u l-import tagħha jaqbel mas-somma msemmija bħala d-dejn mistqarr mill-kumpannija debitriċi fil-kitba li saret tmien (8) xhur qabel.

Hawn ukoll, ma ntweriex li l-kambjala nħarġet kontra r-rieda tal-eżekutati (li lanqas ma kienu huma d-debituri tal- eżekutant): għall-kuntrarju, l-attur xehed li, meta l-eżekutant talbu jiggarantixxi d-dejn b'kambjala, l-eżekutati ma sabu l-ebda diffikulta' li jagħmlu dan27 u bagħtuha lill-eżekutant ma' ħuh.

Ma ntwera li kien hemm xejn x'iżomm lill- eżekutati milli jirrifjutaw li joħorġu dik il-kambjala li kieku tassew kellhom xi pressjoni li ġegħelithom jagħmlu dan kontra r-rieda tagħhom.

Wara kollox, is- self lil P.E.R.G. Limited kien diġa' sar u, jekk stess, il-pressjoni kienet fuq l- eżekutant biex jiġbor lura s-somma misselfa li kieku l-kumpannija debitriċi kellha tonqos li tasal biex tħallasha lura;

Illi meta d-dejn ta' P.E.R.G. Limited baqa' ma tħallasx saż-żmien miftiehem fil- kitba, l-attur eżekutat talab li ż-żmien tal-ħlas lura jitwal minn sitt (6) xhur għal sena, u li l-eżekutant jgħaddi s-somma oħra ta' ħamsa u tletin elf euro (€ 35,000) b'self mas-somma li P.E.R.G. Limited kienet diġa' ssellfet mingħandu.

Hawnhekk bdiet is-sensiela ta' ġrajjiet li wasslet għall-ħruġ tal-kambjala mertu tal-każ, jiġifieri l-kambjala tal-import tat-tliet mitt elf euro (€ 300,000);

Illi l-atturi eżekutati jtennu li din il-kambjala nħarġet b'qerq u b'abbuż ta' fiduċja min-naħa tal-imħarrek eżekutant.

L-atturi ma fissrux fiex kien jikkonsisti tali qerq.

Irid jingħad li l-eżekutati saru jafu bl-eżekutant bis-saħħa ta' ħuh Jeffrey Debrincat, li mal-atturi kien daħal f'negozju ta' xiri ta' immobbli barra minn Malta u liema negozju kien sfaxxa b'telf finanzjarju qawwi għall- atturi eżekutati.

Kemm hu hekk, l-atturi jgħidu li Jeffrey Debrincat lagħabhom u qarraq bihom hu sakemm ġabhom ta' fuqhom senduqhom u faqqarhom.

Jgħidu li n-nefqa kollha li daħħalhom fiha kienet taqbeż is-sitt mitt elf euro (€ 600,000)28.

Imma minn dawn il-provi kollha l-Qorti ssib li jekk kien tabilħaqq li kien hemm min qarraq bl-atturi eżekutati kien Jeffrey Debrincat u mhux l- eżekutant;

27 Xhieda tal-attur f'paġ.

73 tal-proċess 28 Xhieda tal-attriċi f'paġ.

93 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

Illi l-attur jgħid li, meta kien talab lill-eżekutant jaċċetta li jtawwal iż-żmien tal- ħlas lura tas-somma mislufa lil P.E.R.G. Limited, kien talbu jgħaddilu self ieħor ta' ħamsa u tletin elf euro (€ 35,000) li kellhom jitħallsu flimkien mas-somma oriġinali miftehma fil-kitba u li kien lest li joħroġlu kambjala oħra.

L-eżekutant ma wasalx biex ġablu dik is-somma żejda, imma l-atturi ħarġu l-kambjala mertu tal-każ xorta waħda u bagħtuha, iffirmata u aċċettata minnhom, lill-eżekutant permezz ta' ħuh29;

Illi l-Qorti qieset sewwa dawn iċ-ċirkostanzi u b'mod partikolari x-xhieda tal- atturi eżekutati nfushom.

Fil-bidu tal-kawża, l-atturi jgħidu li l-kambjala kienet iffirmata minnhom "in bjank".

Matul is-smigħ tal-kawża, huma bdew jgħidu li ma jafux biha u li ma jistax ikun li kienu se joħorġu kambjala tal-import ta' tliet mitt elf euro ladarba qatt ma ssellfu somma bħal dik mill-eżekutant.

Min-naħa l-oħra, l-attur eżekutat xehed minn rajh li l-kambjala kien bagħatha hu nnifsu lill-eżekutant permezz ta' ħu l-istess eżekutant30, imma kien tabilħaqq kitibha u mliha qabel ma għaddiha lil ħu l-eżekutant biex jagħtihielu31;

Illi l-Qorti ssib li din ix-xhieda tal-atturi hija x'aktarx kontradittorja.

Hija xhieda li ma tħallix lill-Qorti tara liema verżjoni hija l-aktar waħda li jmissha titwemmen, għaliex mogħtija mill-istess atturi fi żminijiet differenti matul is- smigħ tal-kawża bħallikieku kienet xhieda li tirreferi għal kambjalijiet differenti u mhux l-istess waħda.

Fuq kollox, hija xhieda li turi mġiba aktar minn traskurata ta' kif wieħed jagħżel li jimxi fir-rabtiet u obbligazzjonijiet tiegħu mal-oħrajn.

Dan jieħu xeħta iżjed serja meta wieħed iżomm quddiem għajnejh il-professjoni tal-attur u l-għarfien li tabilfors kellu dwar il-konsegwenzi u l- effetti ta' dak li hu u martu kienu qegħdin jagħmlu;

Illi l-Qorti kienet ukoll ħatret espert tal-kitba biex jistħarreġ ix-xilja tal-eżekutati li l-kambjala ma ħarġitx minn idejhom.

L-istess atturi eżekutati naqsu li jinqdew minn dik il-ħatra biex jippruvaw ix-xilja tagħhom, u saħansitra talbu li l-Qorti tħassar dik il-ħatra.

Din hija ċirkostanza li ddgħajjef il-każ tal-eżekutati, għaliex iċċaħħadhom minn possibilita' ta' prova empirika u fattwali li ssejjes waħda mill-kawżali ewlenin tal-każ kollu tagħhom.

Kienet tkun – jekk tabilħaqq kien il-każ – prova qawwija dwar jekk il-kambjala kinitx milquta minn nuqqas serju u gravi li jġibha ma tiswiex;

Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti ssib li l-atturi eżekutati naqsu li jwettqu l-piż probatorju meħtieġ mistenni minnhom u li jikkonvinċuha ssib favur it-teżi tagħhom.

Min-naħa l-oħra, eżami formali ta' dak li jinsab fil-

29 Xhieda tal-attur f'paġġ.

73 – 5 tal-proċess 30 Xhieda tiegħu f'paġ.

73 tal-proċess 31 Xhieda tiegħu f'paġ.

160 tal-proċess

15 ta' Novembru, 2017

kambjala juri li hija tħares il-formalitajiet mitluba mil-liġi32.

Għalhekk, l-ewwel talba mhijiex sejra tintlaqa';

Illi fuq is-siwi tal-ewwel talba attriċi jiddependu t-talbiet attriċi l-oħrajn.

Ladarba l-Qorti waslet għall-fehma li l-ewwel talba attriċi ma jistħoqqilhiex tintlaqa', lanqas jistgħu jintlaqgħu t-talbiet attriċi l-oħrajn;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qegħda tiddeċiedi billi:

Tiċħad l-ewwel u t-tieni eċċezzjonijiet preliminari bħala mhux mistħoqqa fil- fatt u fid-dritt, u ssib li l-azzjoni attriċi ma waqgħetx bil-preskrizzjoni u lanqas hija milquta minn irritwalita';

Tiċħad l-ewwel talba tar-rikorrenti eżekutati miżżewġin De Flavia billi ma seħħilhomx juru li l-kambjala mertu tal-każ hija tabilħaqq nulla u bla effett;

Tiċħad it-talbiet attriċi l-oħrajn billi dawn huma konsegwenzjali għall-ewwel talba u joħorġu minnha; u

Tordna wkoll li l-istess atturi eżekutati jħallsu l-ispejjeż tal-kawża.

Moqrija Kiss Guillaumier. Joseph R. Ventrone LL.D., Ir-Rabat (Malta) 15 ta' Novembru, 2017 Geraldine Formosa Ventura Deputat Reġistratur 15 ta' Novembru, 2017

123 u 129(2) tal-Kap 13

15 ta' Novembru, 2017


Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

Bonavia Bundy tal-Magistrati (Malta)

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Rat ir-rikors ta' John Cezek (632120M) a tenur tal-Artikolu 466 (2) tal-Kap.

12 tal-

Ligijiet ta' Malta fejn espona s-segwenti:

"L-esponent jopponi ruhu ghall-interpellanza tar-Regolatur ghas-Servizzi tal-

Energija u l-Ilma stante li l-pretensjonijiet tar-Regolatur intimat huma infondati fil-

fatt u fid-dritt.

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Raji xejn, il-pretensjonijiet tar-Regolatur intimat inkluz ir-regolamenti

applikabbli taht il-Legislazzjoni Sussidjarja 545.07 (Regolamenti dwar il-

Kontroll ta' Swimming Pools) li a bazi taghhom ir-Regolatur qed isejjes il-

pretensjonijiet tieghu huma lezivi tad-drittijiet patrimonjali u fundamentali tal-

esponent, inkluz dawk sanciti bl-artikolu 1 tal-Protokoll 1 tal-Konvenzjoni

Ewropea.

F'kull kaz, il-pretensjonijiet tar-Regolatur intimat huma, in parte, preskritti,

stante li t-talba tar-Regolatur qed issir fir-rigward ta' hlas ta' licenzji ta' bejn

is-snin 2007 u 2017, l-ahhar skadenza kien allegatament dovuta fl-1 ta' Jannar

Dan ifisser li l-hlasijiet mitluba mir-Regolatur intimat ghas-snin 2007,

2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 u 2015 huma preskritti a tenur tal-

Minghajr pregudizzju ghas-suespost, jekk il-hlasijiet pretizi mir-Regolatur

intimat jitqiesu li jikkwalifikaw bhala 'taxxi', il-hlasijiet tal-arretrati ta'

licenzji ghas-snin 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 u 2012 huma preskritti a tenur

F'kull kaz, qabel illum, l-esponent qatt ma gie notifikat b'xi talba ghall-hlas

tal-licenzji pretizi mir-Regolatur intimat, u ghalhekk il-penali jew imghaxijiet

jew pagament addizzjonali mitlub mir-Regolatur, mhuwiex dovut.

ukoll, u minghajr pregudizzju ghas-suespost, ir-regolament 8 tal-L.S. 545.07

jindika li kwalsiasi penali jitqiesu dovuti meta l-imsemmi swimming pool ikun

qed jigi uzat minghajr permess jew licenzja.

Ghalhekk, qabel xejn, ir-

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

Regolatur ghandu jindika li l-istess swimming pool m'ghandux permess jew

licenzja.

F'kull kaz, u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talbiet tar-Regolatur

intimat huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez".

Ghaldaqstant, ghar-ragunijet kollha hawn fuq indikati, l-esponent talab bir-rispett li

din l-Onorabbli Qorti tiddikjara li:

"t-talbiet tar-Regolatur intimat bhala infondati fil-fatt u/jew fid-dritt, u dan a tenur

tal-Artikolu 466 (2) tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Bl-ispejjez".

Rat ir-risposta tar-Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma ipprezentata fid-19 ta'

"Illi t-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda u dan ghas-segwenti ragunijiet:

Illi preliminarjament, ir-Regolatur jirrileva li minhabba l-fatt li l-eccezzjoni

tal-preskrizzjoni hija ta' natura preliminari, jekk ir-rikorrenti qieghed jecepixxi

l-preskrizzjoni, sta ghalih li jressq il-provi f'dan ir-rigward;

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talba tar-Regolatur intimat hija

fondata kemm il-fatt u kif ukoll fid-dritt, kif se jirrizulta fit-trattazzjoni ta' din

il-kawza, u li huma pjuttost il-pretensjonijiet esposti fir-rikors tar-rikorrenti li

huma infondati fil-fatt u fid-dritt kif ukoll se jirrizutla fit-trattazzjoni ta' din il-

l-pretensjoni

l-legislazzjoni sussidjarja 545.07

(ir-

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Regolamenti dwar il-Kontroll ta' Swimming Pools), hija leziva ghad-drittijiet

patrimonjali u fundamentali tal-esponent;

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost,

il-kreditu pretiz mir-Regolatur

jirrizulta mir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' Swimming Pools (L. S. 545.07),

fejn hemm stipulati d-drittijiet ta' licenzja li ghandhom jithalsu skont il-ligi.

Illi l-ammont rikjamat mir-Regolatur intimat huwa ammont dovut mill-istess

rikorrenti u dana ai termini ta' dak li tipprovi l-ligi senjatament l-Artikolu 466 tal-

Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta li jaghti d-dritt lir-Regolatur li jipprocedi billi

jibghat ittra ufficcjali sabiex 'jigbor kull ammont dovut lil dipartiment tal-gvern jew lil

korp maghqud stabbilit bil-ligi...ghal dritt ta' xi licenzja.'

Illi fil-kaz odjern, il-licenzja

mertu ta' din il-kawza hija wahda relatata mal-hlas tal-arretrati ta' drittijiet tal-

licenzja SP 2508 – ghas-swimming pool, fil-fond Aleluca, Triq is-Sibbiena, Bahar ic-

Caghaq, NXR 5061, mis-sena 2007 sas-sena 2017, u ta' penali ghal pagament tardiv

rigward l-istess ai termini tal-kapitolu 244 tal-ligijiet ta' Malta u tal-legislazzjoni

sussidjarja 545.07 u dan kif mehtieg mill-istess regolamenti.

Illi r-Regolatur esponenti, wara li interpella lir-rikorrent diversi drabi, ipproceda bl-

imsemmija ittra ufficcjali ai termini ta' dak li l-ligi titlob u talab lill-intimat sabiex

Xhieda ta' dan huma d-diversi interpellazzjonijiet li kellu

biex jikkonforma ruhu (ara dok REWS anness ma' dan ir-rikors).

Illi minkejja dawn l-interpellazzjonijiet, ir-rikorrent qatt ma informa bl-ebda mod lir-

Regolatur illi l-ammont ma kienx dovut.

Illi r-Regolatur jikkonferma illi l-

korrispondenza li fil-fatt kien hemm, u jirrizerva li jipprezenta kull dokumentazzjoni

ohra fil-mori tat-trattazzjoni ta' din il-kawza.

Salvi eccezzjonijiet ohra b'rizerva li jekk ikun il-kaz ir-rikorrent jigi deferit ghall-

gurament decizorju kif hemm provdut fl-artikolu 2160 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta'

Malta, jigi rilevat li l-procedura li esegwa r-Regolatur esponenti hija wahda li

permezz taghha r-Regolatur esponenti:

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

i) ghandha effett daqslikieku hi gudikat tal-Qorti kompetenti;

ii) hi wahda legittima li saret ai termini ta' dak li jitlob l-istess artikolu;

iii) ma hemm l-ebda bazi li fuqha t-talba tar-rikorrenti ghandha tigi milqugha billi r-

rikorrenti ma ghandu ebda bazi legali li fuqha jista' jikkontesta t-talba tar-Regolatur

Ghaldaqstant, ir-Regolatur esponenti umilment talab "li t-talbiet tar-rikorrenti

ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontrih.'

Illi fit-8 ta' Gunju 2017, xehed John Cezek u kkonferma li ma kien ircieva l-ebda ittra

ufficcjali bhala kommunikazzjoni mill-intimat qabel l-ittra ufficjali esebita f'dawn l-

atti li hija datata 21 ta' Frar 2017 u li tinsab inserita fl-atti a fol.

3 tal-process.

Illi fit-28 ta' Gunju, 2017 xehdet Rachel Boland, impjegata tar-Regolatur ghas-

Servizzi tal-Energija u l-Ilma.

Ikkonfermat li hija responsabbli mil-licenzji tal-pools.

Ikkonfermat li John Cezek ghandu licenzja biex ikollu pool fir-residenza tieghu

ghalkemm ilu ma jhallasha mis-sena 2007.

Spjega li kull sena huma jibaghtu jfakkru

lid-dententuri tal-licenzji li jkunu waslu biex igeddu l-licenzja taghhom u sabiex

jinfurmawhom x'bilanc iridu jhallsu.

Din tintbaghat fil-fond fejn tkun tinsab il-pool.

Qalet li fil-fatt lil Cezek kienet baghtitlu reminder registrata, izda din kienet marret lura

ghandha.

Ix-xhud esebiet ir-reminders ta' kull sena, li gew komplessivament

Z. Esebiet ukoll l-ittra li kienet intbaghtitlu fis-sena 2015

flimkien mad-dokumentazzjoni tal-Maltapost, li gew immarkati bhala Dok.

esebita wkoll ittra mibghuta lilhom minn Cezek fejn kien qalilhom li kien jaf li kellu xi

licenzji xi jhallas pero' ma kienx lest ihallashom qabel ma effettivament ikun lest il-

Din giet immarkata bhala Dok.

Y. Hija esebiet ukoll ritratti mehuda minn

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Ikkunsidrat:

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

Google Earth li jindika effettivament meta l-pool tlestiet.

Semghet lill-avukati difensuri tal-partijiet jittrattaw ir-rikors u jirrimettu ruhhom

ghall-atti processwali u talbu lil din il-Qorti tghaddi ghas-sentenza taghha.

Illi fil-21 ta' Frar 2017 ir-Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma kien baghat

ittra ufficcjali ai termini tal-Artikolu 466 tal-Kapitolu 12 kontra r-rikorrenti fejn talab

lill-istess rikorrent odjern ihallsu s-somma ta' €1,652.40 rappresentanti din is-somma

hlas ta' arretrati ta' drittijiet tal-licenzja SP 2508 ghas-swimming pool fil-fond

Aleluca, Triq is-Sibbiena, Ir-Rabat (Malta) mis-sena 2007 sas-sena 2015 u ta' penali

ghal pagament tardiv rigward l-istess ai termini tal Kapitolu 545 tal-Ligijiet ta' Malta

u tal-Legislazzjoni Sussidjarja 545.07.

Illi r-rikorrenti ma qabilx ma' din it-talba u dan ghaliex fl-ewwel lok stqarr li l-ligi li a

bazi taghha qed jintalbu dawn il-flejjes hija leziva mid-drittijiet patrimonjali u

fundamentali tieghu kif ukoll dawk sanciti bl-Artikolu 1 tal-Protokol 1 tal-

Konvenzjoni Ewropeja.

Dwar din id-dikjarazzjoni din il-Qorti fil-kompetenza taghha

fuq riferita ma tantx ghandha xi tghid peress li tali kwistjoni ma taqax fil-kompetenza

taghha u ghalhekk semmai ir-rikorrenti messu jew ipprezenta rikors quddiem il-Prim

Awla sabiex tigi trattata din il-materja jew ghamel talba ad hoc fejn din il-Qorti tigi

mitluba taghmel Referenza Kostituzzjonali f'kaz li jidhrilha li hu l-kaz.

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

rikorrenti ma ghamel xejn minn dan u ghalhekk din il-Qorti mhix ser tahli wisq zmien

fuq din l-istess materja.

Fit-tieni lok pero' ir-rikorrenti qed isostni li t-talba tal-intimat hija preskritta stante li t-

talba tar-Regolatur qed issir rigward hlas ta' licenzji ta' bejn is-sena 2007 u s-sena

2017, l-ahhar skadenza kienet allegatament dovuta fl-1 ta Jannar 2017.

Illi fil-fehma

tar-rikorrenti tali talba hija preskritta ai termini tal-Artikolu 2143 tal-Kodici Civili.

Jinghad pero' li meta gie trattat dan ir-rikors ir-rikorrenti stqatr li din kienet lapsus

calumni ghaliex l-Artikolu kellu jkun 2153 tal-Kodici Civili u cioe' l-azzjoni tigi

preskritta fi zmien sentejn.

L-Artikolu 2153 jipprovdi is-segwenti:-

"L-azzjoni ghall-hlas tal-hsarat mhux ikkagunati b`reat taqa` bi preskrizzjoni bl-

eghluq ta` sentejn".

Dan l-artikolu li precedentement kien l-Artikolu 258 jirrigwarda danni derivanti minn

htija jew "culpa" extra kontrattwali kif imsejha komunement "Culpa Aquiliana".

hija applikabbli ghal danni li jitnisslu minn delitti fis-sens civili u kwazi delitti.

il-gurisprudenza taghna din il-preskrizzjoni tibda tghaddi mill-jum li fih ikun gara l-

fatt illecitu u minnha jidderiva d-dannu, u mhux mill-jum meta l-parti leza ssir taf bih.

Fis-sentenza tat-30 ta` Ottubru 2003 fil-kawza Stencil Pave (Malta) Ltd vs Degabriele

et noe, il-Prim'Awla qalet:-

"hija regola ewlenija fil-procedura li l-prova li l-azzjoni hija preskritta trid issir minn

min iqanqal l-eccezzjoni, u ghalkemm il-parti attrici tista` tressaq provi biex tittanta

xxejjen dawk tal-parti mharrka billi tmeri li ghadda z-zmien jew billi ggib `il quddiem

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

provi li juru li l-preskrizzjoni kienet sospiza jew interrotta, il-piz jaqa` principalment

fuq min jallega l-preskrizzjoni.

Hi l-parti mharrka li trid tipprova li l-parti attrici

ghaddhielha z-zmien utli biex tressaq il-kawza, u dan minn zmien minn meta dik il-

Fis-sentenza tal-Prim'Awla (Imhallef M. Markham Khosla) tat-18 ta' Awissu 1965 fil-

id-distinzjoni bejn culpa aquiliana u culpa kuntrattwali u ghal liema japplika terminu

ta' preskrizzjoni differenti.

Intqal:

"Il colpa aquiliana tirrikorri meta d-dannu jigi kagonat f'rapport extrakuntrattwali,

cioe' tillimita ruhha ghal fatt tal-bniedem bhala ksur tad-dover ta' protezzjoni jew ta'

tal-Kodici mentri l-colpa jew responsabbilta' kuntrattwali tirrisali ghal kuntratt u hija

fondata fuq il-vjolazzjoni tad-dover tal-prestazzjoni li l-obbligat ghandu favur il-parti

Ghalkemm fil-Kodici taghna l-grad ta' colpa tant f'kaz kemm f'iehor kien

minn dejjem l-istess… cioe' dak tal-bonus pater familias a differenza mil-ligi Taljana

li biss bil-Kodici tal-1942, abbandunat il-kuncett tad-dritt Ruman li 'in lege aqulia et

levissima culpa venit', il-kawza taz-zewg kwalitajiet ta' colpa kienet minn dejjem hekk

distinta fil-gurisprudenza numeruza u kostanti patrija ghal dak li jirrigwarda l-

konsegwenza tad-distinzjoni fuq il-perjodu tal-preskrizzjoni.........

Illi a propozitu ta' dana l-Onorabbli Qorti tal-Appell fi zmien iktar recenti (Tirchett

vs Mallia Muscat, 19 ta' Frar 1954 Kol.

2, pag 2921) waqt li kkonfermat id-

distinzjoni fuq imsemmija ghallmet ukoll li huwa veru li mhux kull vjolazzjoni ta' dritt

ta' haddiehor fl-adempiment ta' kuntratt tikkostitwixxi kolpa kuntrattwali, izda ziedet

li biex il-kolpa ma tkunx kuntrattwali jehtieg li ma jkollhiex rapport mal-kuntratt pre-

ezistenti, u ghalhekk jiddependi mic-cirkostanzi l-gudizzju jekk il-colpa li wiehed mill-

kontraenti jaddebita lill-iehor hijiex kuntrattwali jew aquiliana; u l-konkluzjoni

taghha (l-kaz kien ta' bini hazin ta' hajt minn appaltatur) kienet illi l-colpa fil-

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

prezenza ta' kuntratt, tista' tkun aquiliana biss meta 'l fatt ikun indipendenti u

awtonomu mir-rapport kuntrattwali".

Fis-sentenza riportata fil-Kollez.

XXXVII.I.140, jinghad illi jezistu tliet xorta ta`

danni: (i) dawk derivanti minn delitt veru u proprju; (ii) dawk l-ohra konnessi ma`

htija akwiljana, u (iii) dawk dovuti naxxenti minn inadempjenza kontrattwali.

XXVIII.I.629), fl-istess waqt pero`, fl-assenza ta` dan il-vinkolu, kapaci jinholoq

Illi l-Qorti tosserva illi mill-fatti tal-każ ħareġ illi r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet hija

dik kontrattwali u mhux ex delictu u dan ghaliex l-intimat fl-ittra ufficcjali tieghu

allega li r-rikorrent naqas mill-obbligi taghha u cioe' li jhallas il-licenzja li hija dovuta

Illi ir-rikorrenti ma ntalabx jixhed in subizzjoni fejn allura l-intimat seta' jsaqsi xi

domandi dwar xi hlas li r-rikorrenti m'ghamilx, fejn possibilment kien ikun hemm xi

ammissjoni dwar nuqqas ta' hlas.

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Said

Pisani Brincat a bazi ta' dak li stqarr l-intimat stess fl-ittra ufficcjali tieghu, m'hemmx

dubju li bejn il-kontendenti hemm relazzjoni kontrattwali u cioe' li r-rikorrenti ghandu

swimming pool installat fil-proprjeta' tieghu gewwa Bahar ic-Caghaq.

jinghad skond l-ittra mibghuta mill-MRA lir-rikorrenti nhar is-26 ta' Gunju 2015,

liema ittra bhala stat ta' fatt ma gietx ikkontestata mir-rikorrent.

Issa skond il-Ligi

Sussidjarja 545.07, ir-rikorrent ghandu jhallas licenzja skond l-Iskeda 1 ta' din il-ligi,

liema skeda tipprovdi s-segwenti:-

"Drittijiet li ghandhom jithallsu minn applikant lir-Regolatur ghas-Servizzi tal-

Enerija u l-Ilma ghall-hrug jew tigdid ta' permess sabiex tinbena jew ghal-licenzja

sabiex tithaddem jew tintuza swimming pool".

mill-intimat, ir-rikorrent naqas li josserva l-obbligi tieghu ghaliex ma hallasx il-

licenzji.

Issa bejn is-sena 2007 u il-21 ta' Frar 2017, ma jirrizultax mill-atti li l-intimat

ipprezenta xi att gudizzjarju sabiex jittenta jinterrompi l-preskrizzjoni.

L-intimat

jikkontendi li r-rikorrenti ghandu hlasijiet x'jaghmel ta' ghaxar snin, pero' minkejja

dan il-fatt l-intimat ma ghamel l-ebda interpellazzjoni gudizzjajrja qabel ma

Jigi rilevat biss, kif jirrizulta mill-atti

ritornata lura lilu.

Illi jidher li l-intimat ipprezenta l-ittra ufficcjali tieghu fi-21 ta Frar 2017 kif jidher

minn kopja ta' din l-ittra esebita fl-atti a fol.

3 u ghalhekk il-hlas li huwa dovut lilu

huwa mill-20 ta' Frar 2015 'il quddiem u kull hlas li talvolta seta' kien dovut qabel

huwa preskritt.

Illum 15 ta' Novembru, 2017.

Fl-atti tal-ittra ufficjali numru 399/2017 fl-ismijiet:

Regolatur ghas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma vs John Cezek

Konsegwentement din il-Qorti tiddikjara li verament parti sostanzjali minn dak

mitlub mill-intimat huwa preskritt u ghalhekk ir-rikorrent ghandu jhallas biss il-

kera tal-ahhar sentejn, u cioe' ir-rikorrenti ghandu jhallas ghas-sena 2015/2016 u

cioe' l-ammont ta' €138 kif indikat fid-dokument esebit fl-atti a fol.

ghas-sena 2016/2017 biss u dan peress illi l-hlasijiet l-ohra huma kollha

Il-Qorti ghalhekk qieghda tilqa' l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni tar-rikorrent u

tiddikjara li l-istess rikorrent ghandu jhallas lill-intimat dak dovut bhala hlas ta'

licenzji ghas-sena 2015/2016 u ghas-sena 2016/2017.

Illum 15 ta' Novembru, 2017.