Kumpilazzjoni numru: 211/2009

QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR MARSE-ANN FARRUGIA LL.D.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 14 ta' Dicembru, 2020

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Philippa Napier nee' Cortis ta' 58 sena, bint Paul

u Philippa nee' Lamb, imwielda Zebbug, Malta fit-23 ta' Awissu 1950, residenti f'35,

'Philant', Triq il-Qamh, Iż-Żurrieq, Malta, u detentrici tal-karta ta' l-identita' bin-numru

F'dawn il-Gzejjer, fis-17 ta' Dicembru 2008 u fix-xhur u s-snin ta' qabel, b'diversi atti

maghmulin fi zminijiet differenti li jiksru l-istess dispozizzjoni tal-ligi u li gew

maghmula b'rizoluzzjoni wahda, bhala ufficjal pubbliku approprijat ruhha, billi

dawwret bi profitt ghaliha jew ghal persuna ohra, minn haga ta' haddiehor li kienet giet

fdata jew ikkunsinnata lilha taht titolu illi jgib mieghu l-obbligu tar-radd tal-haga jew

Akkuzata talli:

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

li jsir uzu minnha specifikat, u cioe' hadet u zammet ghandha flus tad-Dingli Day

Centre amministrat mid-Dipartiment ghall-Anzjani u Kura fil-Komunita', liema flus

kienu gew fdati jew ikkunsinnati lilha minhabba l-professjoni, industrija, kummerc,

amministrazzjoni, kariga jew servizz taghha;

2. kif ukoll talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, bhala ufficjal jew impjegat pubbliku

mad-Dipartiment ghall-Anzjani u Kura fil-Komunita', ghal xi vantagg privat taghha,

ghamlet uzu hazin minn flejjes tal-Gvern jew tal-privat, karti ta' kreditu jew dokumenti,

titoli, atti jew hwejjeg mobbli, illi gew fdati lilha minhabba l-kariga jew impjieg taghha,

3. u aktar talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, bhala ufficjal jew impjegat pubbliku, illi

minhabba l-kariga jew l-impjieg taghha, kienet fid-dmir li taghmel jew taghti

dikjarazzjoni jew certifikat, ghamlet jew tat dikjarazzjoni falza jew certifikat falz;

4. kif ukoll talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, xjentement ghamlet uzu minn

dikjarazzjonijiet jew certifikati foloz.

Il-Qorti giet mitluba sabiex f'kaz ta' htija, barra li tinfliggi l-pieni stabbiliti mil-ligi, tapplika l-

provvedimenti ta' l-Artikolu 190 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat n-nota tar-rinviju ghall-gudizzju mibghuta mill-Avukat Generali fis-16 ta' Gunju

2011, fejn deherlu li tista' tinstab htija taht:

(1) l-artikoli 18, 293, 294 u 310 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

(2) l-artikoli 18 u 127 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

(3) l-artikoli 18, 185(1) u 186 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

(4) l-artikoli 17, 18, 31, 190 u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Semghet lill-imputata tiddikjara li ma kellhix oggezzjoni sabiex dan il-kaz jigi trattat u

deciz minn din il-Qorti bil-procedura sommarja.

Semghet ix-xhieda u rat l-atti kollha tal-kaz u d-dokumenti ezebiti.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet u semghet it-trattazzjoni orali finali tal-

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

partijiet.

Il-fatti saljenti li taw lok ghal dawn il-proceduri huma s-segwenti:

Fl-1 ta' Jannar 2003 sas-17 ta' Dicembru 2008, l-imputata kienet impjegata bhala part-

time social assistant mal-Ministeru ghas-Social Policy, u kienet assenjata doveri bhala

Officer in Charge fid-Day Centre ta' Had-Dingli.

Skond Bernadette Bondin, il-Kap tad-

Day Care Centre, l-imputata inghatat din il-kariga fl-2002, u qabel kienet tahdem bhala

li l-imputata kienet impjegata mal-Ministeru fl-1 ta' Jannar 2003, u qabel din id-data

Dan id-Day Centre ta' Had-Dingli kien miftuh ghall-anzjani nhar ta' Tnejn, Erbgha u

Gimgha, u fost l-attivitajiet li kien jorganizza dan ic-Centru kien hemm it-tombla.

L-

imputata kienet responsabbli ghall-bejgh tal-biljetti tat-tombla u l-anzjani setghu

jghazlu li jixtru pakkett shih ta' €4.00 jew nofs pakkett ta' €2.00.

Ricevuti tax-xiri ta'

biljetti ma kienux jinghataw lill-anzjani.

sheet, ossia rendikont, fejn jitnizzlu l-ammont ricevut ta' flus mill-bejgh tal-biljetti tat-

tombla, jitnaqqas l-ammont ta' rebh li jkun inghata, u jitnizzel il-bilanc.

L-attendenza fic-centru kienet ta' madwar 25-30 anzjan.

Il-flus li kien idahhal ic-Centru

kienu jintuzaw biex ikopru l-ispejjez li kien jaghmel l-istess Centru.

Bejn Ottubru u Novembru 2008 kien hemm studenta tal-MCAST, Charlene Hajami,

addetta ma' dan ic-Centru bhala parti mill-istudji taghha, u attendiet go dan ic-Centru

bejn tlieta u erba' darbiet.

Din l-istudenta irraportat lill-lecturers taghha li kienet

69-70 tal-process.

106 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

osservat diversi irregolaritajiet fic-Centru, fosthom, li l-imputata kienet qed tiddikjara

ammont inqas ta' flus minn dak effettivament ricevut fil-bejgh tat-tombla.

diskrepanza kienet ta' circa €10 kull darba.

Dawn il-lecturers ikkomunikaw din l-allegazzjoni lil Dorothy Vella Schembri, Direttur tal-

MCAST, li a sua volta irraportat din l-allegazzjoni lil Dr Stephanie Sammut Attems, direttur fid-

Dipartiment tal-Anzjani u Kura fil-Komunita.

lill-Pulizija dwar din l-allegazzjoni.

Matul l-investigazzjoni tal-Pulizija, iz-zewg assistenti Patricia Pace Asciak u Josette Savona

ukoll allegaw li l-imputata kienet tiddikjara ammont inqas ta' flus minn dak li fil-fatt

kien idahhal ic-Centru mill-bejgh tal-biljetti tat-tombla, u biex dan ma jigix innotatat

kienet tigbor il-flus tal-bejgh tal-biljetti tat-tombla go zewg skutelli tal-butir, u tpoggi

wahda fuq l-ohra, biex ma jidhrux hafna flus fl-iskutella ta' fuq.

Dr Stephanie Sammut Attems ghaddiet ukoll lill-Pulizija tlett rapporti ohra li sabet fuq l-

imputata mibghuta lid-Dipartiment tal-Anzjani, li jkopru l-perjodu bejn Novembru

1999 u Ottubru 2004.

Dawn saru minn Mariosa May, li kienet dak iz-zmien officer

haddiema li kienu jahdmu fic-Centru, kif ukoll Jacqueline Croker, kunsilliera ta'

Dawn it-tlett rapporti jippuntaw ghal tbaghbis ta' flus mill-istess imputata

Philippa Napier giet trasferita mid-Dingli Day Centre fis-17 ta' Dicembru 2008, u

allegatament wara li giet trasferita, ic-Centru beda jirregistra aktar dhul ta' flus mill-

Kunsiderazzjonijiet dwar Htija

Qabel tghaddi biex taghmel il-konsiderazzjonijiet taghha dwar il-mertu tal-kaz, din il-

Qorti se titratta zewg kwistjonijiet preliminari sollevati mid-difiza.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

L-Ewwel Kwistjoni – L-Imputazzjonijiet dedotti kontra l-Imputata

Fic-citazzjoni, l-imputata giet mixlija b'misapproprjazzjoni, uzu hazin ta' flus minn

ufficjal jew impjegat pubbliku, u l-ghoti u l-uzu ta' dikjarazzjonijiet u certifikati foloz.

In-nota ta' rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali3 tindika l-artikoli tal-ligi li

jikkontemplaw l-istess reati, biz-zieda ta' referenza ghall-iskala tal-pieni preskritta fl-Artikolu

Id-difiza tissottometti, minghajr pregudizzju dwar il-mertu, li una volta li fic-citazzjoni

ma kienx hemm imputazzjoni bl-aggravju taht l-Artikolu 310 tal-Kodici Kriminali, l-Qorti ma

tistax tiehu konjizzjoni tal-istess Artikolu 310 li l-Avukat Generali zied fin-nota ta' rinviju tal-

gudizzju.

Id-difiza tissottometti li fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju skond l-Artikolu 370(3)

tal-Kodici Kriminali ma jistghux jizdiedu reati li dwarhom ma tkunx saret il-kumpilazzjoni, u

d-difiza irriferiet in sostenn tas-sottomissjoni taghha ghas-sentenza Il-Pulizija vs Michael

Pirotta deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali (sede Inferjuri)4 deciza fis-7 ta' Dicembru 2001.

Issa f'din is-sentenza il-Qorti tal-Appell Kriminali irriteniet hekk:

"Meta, invece, ir-rinviju ghall-gudizzju jsir skond is-subartikolu (3) tal-Artikolu 370 (u allura

wiehed qed jitkellem fuq ghall-anqas reat wiehed, fost dawk imputati, li huwa ta' kompetenza

tal-Qorti Kriminali), in-nota ta' rinviju ghall-gudizzju tassumi rwol simili ghal dak ta' l-att ta'

Fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju skond l-Artikolu 370(3)

ma jistghux jizdiedu reati li dwarhom ma tkunx saret il-kumpilazzjoni; l-Avukat Generali,

naturalment, jista' jnaqqas reat jew reati u anke jzid skuzanti.

Bhal fil-kaz tal-att ta' akkuza,

jekk fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju taht l-imsemmi Artikolu 370(3) l-Avukat Generali

jakkuza lil xi hadd bhala awtur ta' reat, il-Qorti tal-Magistrati, wara li tkun akkwistat il-

kompetenza bil-kunsens ta' l-akkuzat (Art.

370(3)(c)), tista' ssibu hati ta' tentattiv ta' dak ir-

reat, jew ta' reat iehor anqas gravi izda kompriz u involut f'dak ir-reat, jew bhala komplici

f'dak ir-reat. … … Issa, fil-kaz in dizamina, l-Avukat Generali rrinvija mhux skond l-Artikolu

433(5) izda skond l-Artikolu 370(3); ghalhekk ma jistax jippretendi li l-Qorti Inferjuri setghet

151 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

issib lill-appellat hati ta' xi reat iehor, salv, naturalment, dak li ghadu kif inghad dwar it-

tentattiv, ir-reat anqas gravi izda kompriz u involut, u l-komplicita`."

Din il-Qorti, kif preseduta, taqbel perfettament ma' dan l-insenjament.

qed tinsa li l-Artikolu 310 tal-Kodici Kriminali ma jikkontempla l-ebda reat, imma

jikkontempla l-iskala ta' piena f'kaz ta' sejbien ta' htija ta' xi reat kontemplat taht id-

disposizzjonijiet precenti.

Ai termini tal-Artikolu 370(3) tal-Kodici Kriminali, l-Avukat

Generali huwa obbligat li fin-nota tar-rinviju ghall-gudizzju, jindika l-artikoli tal-ligi li tahthom

ikun jidhirlu li tista' tinstab htija ghal xi delitt jew delitti, izda mhux obbligat jindika wkoll l-

artikoli tal-ligi li jikkontemplaw il-piena relattiva ghal dawk id-delitti.

Il-kompetenza tal-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali hija

determinata mill-piena ghad-delitt.

F'din in-nota ta' rinviju ghal gudizzju, l-Avukat Generali

qieghed, f'certu sens jillimita d-delitti billi jindika l-artikoli tal-ligi ghal dawk id-delitti li ma

jeccedux il-piena ta' ghaxar (10) snin, kif kien jippreskivi l-Artikolu 370(3) meta ntbaghatet

in-nota tar-rinviju ghall-gudizzju de quo.

Kull referenza li l-Avukat Generali jaghmel f'din in-

nota ghal xi artikolu tal-ligi iehor, li ma jikkontemplax delitt, issir biss sabiex jghin lill-Qorti,

u ex abundantia cautela sabiex jassigura ruhu li l-Qorti tehodhom in konsiderazzjoni.

Konsegwentement, l-Avukat Generali seta' jinkludi, kif fil-fatt ghamel, l-Artikolu 310

tal-Kodici Kriminali, fin-nota' ta' rinviju ghal gudizzju, minkejja li dan l-Artikolu ma ssemmix

fic-citazzjoni, stante li kif gia inghad dan l-Artikolu ma jikkontemplax reat, imma piena biss.

din il-Qorti issib lill-imputata hatja ta' xi reat elenkat fis-Subtitolu III ta' Titolu IX tal-Ewwel

Ktieb tal-Kodici Kriminali, hija xorta ghandha tapplika l-Artikolu 310 tal-Kodici Kriminali

sabiex tiddetermina l-piena applikabbli.

Fid-dawl tas-suespost, din is-sottomissjoni tad-difiza qed tigi michuda.

It-Tieni Kwistjoni – L-Ammissibilita tal-Istqarrija tal-Imputata

Id-difiza qed titlob li l-istqarrija rilaxxata mill-imputata u ezebita f'dawn il-proceduri

tigi dikjarata inammessibbli stante li fl-istadju tal-investigazzjoni u meta kienet arrestata ma

nghatatx dritt li tkun assistita minn avukat qabel l-interrogatorju.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

L-imputata irrilaxxat l-istqarrija taghha fis-17 ta' Jannar 2009, u dak iz-zmien il-ligi

Maltija ma kienitx tippermetti li suspettat ikollu d-dritt li jikkonsulta avukat qabel l-

interrogatorju, u dan konformi mas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem,

deciza fit-12 ta' Jannar 2016 fl-ismijiet Mario Napier vs Malta.

Ghalhekk, il-Qorti se tilqa' t-

talba tad-difiza u tiskarta din l-istqarrija.

Madanakollu, il-Qorti thossha fid-dover li tikkummenta dwar ix-xhieda li tat l-imputata

quddiem din il-Qorti fil-15 ta' April 2015, fejn allegat li hija ma irrilaxxatx din l-istqarrija

b'mod volontarju da parti taghha, izda ghaliex giet mhedda mill-ufficjal investigatur, u kien

ghalhekk li ma iffirmatx din l-isqarrija.

Huwa rilevanti li minkejja li l-istqarrija ittiehdet fis-17

ta' Jannar 2009, l-ewwel darba li l-imputata allegat li hija ghamlet din l-istqarrija ghaliex giet

mhedda, kien iktar minn sitt snin wara li rrilaxxat l-istqarrija.

originali (u mhux dak odjern), li kien ukoll l-Ufficjal Investigatur, gie kontro-ezaminat ma

sarulu l-ebda domandi dwar il-mod ta' kif ittiehdet l-istqarrija.

li hi kienet prezenti waqt l-istqarrija li ttiehdet lill-imputata u li qabel ittiehdet l-istqarrija l-

imputata inghatat is-solitu twissija.5 Id-difiza ma deherliex li kellha taghmel kontro-ezami lil

din ix-xhud, dwar il-mod kif ittiehdet l-istqarrija.

Din il-Qorti hija moralment konvinta li kieku verament l-imputata hassitha li giet

mhedda biex tirrilaxxa l-istqarrija, hija certament kienet tattakka l-validita tal-istqarrija u tichad

il-kontenut taghha immedjatament, u mhux thalli aktar minn sitt snin jghaddu biex taghmel

Irid jinghad ukoll li l-imputata ghamlet din l-allegazzjoni wara li l-Ufficjal Prosekutur li

hadilha l-istqarrija ma baqghax aktar responsabbli ghal din il-kawza, minhabba bdil fid-doveri

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet fuq esposti, fil-fehma ta' din il-Qorti, l-allegazzjoni

tal-imputata li hija giet mhedda sabiex tirrilaxxa l-istqarrija mhix wahda kredibbli.

Pero, peress li kif diga inghad, it-tehid tal-istqarrija ittiehed fi zmien meta l-ligi Maltija

ma kinietx tippermetti access ghal assistenza legali qabel l-interrogatorju, u dan bi ksur tad-

drittijiet fundamentali tal-imputata, il-Qorti xorta se tiskarta l-istqarrija.

129 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

It-Tielet Kwistjoni – L-ammissibilita ta' tlett ittri ezebiti mill-Ufficcjal Prosekutur

Id-difiza qed titlob li tlett ittri ezebiti mill-Ufficjal Prosekutur6 jigu dikjarati

inammissibbli, u dan ghaliex ma gewx konfermati bil-gurament mill-awturi taghhom.

dak iz-zmien kienet Officer in Charge tad-Day Centre ta' Had-Dingli, meta l-imputata ma

kienetx ghada tokkupa l-kariga ta' helper, u hija indirizzata lil Bernadette Bondin, Head Day

It-tieni ittra hija data 17 ta' Gunju 2003 hi miktuba minn Patricia Pace Asciak, Josette Savona

u certu Elsie Benoit Trepa Torres, u hija wkoll indirizzata lil "Mrs B. Bondin, Head, Day Centres".

Cassar ma xehditx f'dawn il-proceduri.

Ghalkemm iz-zewg ko-awturi l-ohra xehdu fil-

proceduri odjerni, pero fl-ebda hin fit-testimonjanza taghhom ma ghamlu riferenza ghal din l-

ittra u ikkonfermawha bil-gurament.

It-tielet ittra datata 28 ta' Ottubru 2004 hija miktuba minn certu Dr Jacqueline

Croker, fil-kapacita taghha ta' kunsillier lokali ta' Il-Gżira, u hi indirizzata lis-Segretarju

Parlamentari responsabbli ghal Kura tal-Anzjani.

Din il-persuna wkoll ma xehditx f'dawn il-

Kwistjoni simili ghal dik odjerna giet deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali (sede

Inferjuri)7 fil-15 t'Ottubru 2007 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs David Borg Padovani Ginies.

F'dan il-kaz,

l-appellant kien ikkontenda li l-Ewwel Qorti missha sfilzat DVD ghax gie mghoddi lill-Pulizija

minghajr ma ttella' jixhed min gibed l-istess video.

Il-Qorti tal-Appell Kriminali ma qablitx

ma' din is-sottomissjoni u qalet hekk:

"Din il-Qorti, pero`, ma taqbilx ma' l-appellant li dan id-dokument kellu jigi dikjarat

Wiehed irid jiddistingwi bejn l-ammissibilita` ta' dokument u l-valur probatorju

li jista' jinghata lil tali dokument.

Ghalkemm huwa dejjem desiderabbli li meta jigi ezibit

dokument li jkun irregistra xi xena jew diskors – film, video clip, tape recording u

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

registrazzjonijiet ohra simili – jittella' jixhed xi hadd li jkun jista' jikkonferma kif u taht liema

cirkostanza saret dik ir-registrazzjoni, tali konferma ma hix pre-rekwizit ghall-ammissibilita`

Bizzejjed wiehed jiehu l-kaz ta' meta, waqt xi perkwisizzjoni, jinstab ritratt jew

filmat li jkun juri lil xi hadd qed jaghmel xi haga li tkun relevanti ghall-meritu tal-kaz; il-

persuna li tkun hadet dak ir-ritratt jew gibdet il-filmat tista' ma tkunx rintraccabbli (tista' anke

tkun l-istess imputat li naturalment, bhalma ghandu kull dritt, jibqa' sieket meta mistoqsi dwar

dak l-oggett), izda b'daqshekk ma jfissirx li dak id-dokument ma jkunx ammissibbli.

In-nuqqas

ta' produzzjoni ta' min ha r-ritratt jew gibed il-filmat (jew irregistra l-konversazzjoni) jista',

skond ic-cirkostanzi, jincidi fuq kemm dak li juri dak id-dokument huwa minnu – ghalhekk il-

Jista' jkollok ukoll sitwazzjonijiet fejn il-persuna li tkun hadet ir-ritratt jew

filmat, jew li rregistrat il-konversazzjoni, tkun talbet li tibqa' anonima.

Hekk per ezempju, jista'

jkollok filmat li juri lil xi hadd qed jaghmel xi haga – l-azzjoni tkun cara izda ma jkunx jista'

jigi identifikat min qed jaghmel dik l-azzjoni, cioe` jekk hux l-imputat jew persuna ohra.

ikun ha dak il-filmat ikun possibilment jista' jidentifika lill-imputat; jekk jibqa' ma jidentifikahx

ghax ma jittellax jixhed, il-prosekuzzjoni tkun naqset milli tipprova li l-azzjoni hemm murija

tkun saret mill-imputat.

Kwistjoni simili kienet giet deciza mill-Qorti Kriminali fl-14 ta'

Dicembru 1998 fis-sentenza (preliminari) fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta v. Meinrad

Moussa u in segwitu konfermata fuq dan il-punt minn din il-Qorti kollegjalment komposta9.

kwistjoni kienet tirrigwarda l-ammissibilita` ta' registrazzjoni ta' konversazzjonijiet telefonici

li allegatament kienu saru bejn l-akkuzat u xhud tal-prosekuzzjoni.

Dik il-Qorti kienet

iddikjarat il-casette tape relattiv ammissibbli minkejja li l-pulizija kienet naqset, anzi rrifjutat,

li tghid min irregistraha u kif dik ir-registrazzjoni kienet saret.

Il-Qorti Kriminali f'dak il-kaz

kienet ghamlet referenza ghall-insenjament ta' Lord Chief Justice Goddard fil-kaz Kuruma,

Ghalkemm dan intqal fil-kuntest ta' allegazzjoni li l-prova kienet inkisbet b'mod illegali, il-

principju jibqa' li t-test huwa dak tar-relevanza: jekk il-filmat jew ritratti jew registrazzjoni hu

jew jista' jkun relevanti – jigifieri mhux manifestament irrelevanti – allura, fin-nuqqas ta' xi

8 Att ta' Akkuza numru 20/97.

9 Ara s-sentenza ta' din il-Qorti fil-kompetenza taghha superjuri, u fl-istess ismijiet, tat-3 ta' Mejju 2000.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

kwistjoni tal-valur probatorju.

Mill-banda l-ohra, jekk ir-relevanza tad-dokument ma tkunx

tista' tigi stabbilita mill-istess filmat jew ritratt jew registrazzjoni, allura, fin-nuqqas ta' xi

xhud li jkun jista' jistabilixxi dik ir-rilevanza, il-Qorti tista' tasal ghall-konkluzzjoni li dak l-

istess dokument hu manifestament irrelevanti u allura anqas biss tqisu." (enfasi ta' dik il-Qorti)

Is-sentenzi iccitati mid-difiza in sostenn tas-sottomissjoni taghha wkoll jaghmlu din id-

distinzjoni bejn l-ammissibilita ta' dokument u l-valur probatorju li tista' tinghata lill-istess

dokument, ghalkemm forsi mhux b'mod daqshekk car, daqs is-sentenza fuq citata.

Il-Qorti tal-Appell Kriminali, kif kolleggjalment komposta, wkoll ittrattat kwistjoni

simili fis-sentenza Repubblika ta' Malta vs Meinrad Hajami deciza fit-3 ta' Mejju 2000, fejn

id-difiza issottomettiet li dokument ma kienx ammessibbli ghax l-awtur tieghu ma kienx xehed

Il-Qorti tal-Appell Kriminali cahdet din it-talba u irriteniet hekk:

"Illi, qabel xejn, wiehed irid izomm id-distinzjoni bejn il-prova tal-kontenut tad-dokument u d-

dokument innifsu peress li jidher li l-appellant qed jikkonfondi z-zewg aspetti meta ma ghandux

Fit-tieni lok jigi osservat ukoll li l-argument li Ciro Coleiro Welch, jekk jezisti, qatt

ma gie prodott bhala xhud biex jixhed inter alia fuq l-awtenticita ta' dan id-djarju, m'ghandux

iwassal biex aprioristikament, din il-Qorti jew l-ewwel wahda, teskludi l-ammissibilita ta' dan

id-djarju, jekk din il-prova – anke biss ta' l-ezistenza ta' dan id-djarju u tas-sejbien tieghu –

tista' tkun necessarja."

F'din is-sentenza, il-Qorti tal-Appell Kriminali ikkonfermat il-konsiderazzjonijiet li

ghamlet f'dan ir-rigward il-Qorti Kriminali dwar l-ammissibilita o meno tad-dokument innifsu.

Il-Qorti Kriminali kienet irriteniet li dan id-dokument kien ukoll ammissibli ghax "l-awtur tad-

djarju jista' wkoll jigi inferit minn cirkostanzi li talvolta jemergu fil-kors tal-guri (ara Artikolu

635 tal-Kap.

12, rez applikabbli ghall-proceduri penali bl-Artikolu 520(1)(b) tal-Kap.

Ghalkemm id-djarju ma hux dokument pubbliku jew semi pubbliku fis-sens tal-Artikoli 627 u

629 tal-Kap.

12, huwa "… kitba … li tista' taghti informazzjoni, tifsir jew raguni tal-fatti

migjuba fil-kawza" fis-sens tal-Artikolu 632(2) tal-Kap.12, rez applikabbli ghall-proceduri

520(1)(b) tal-Kap.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Issa d-difiza stess tammetti li Dr Stephanie Sammut Attems qalet bil-gurament li dawn l-ittri

sabithom, wara li saret taf bl-allegazzjonijiet li ghamlet l-istudenta tal-MCAST, u bdiet taghmel

ricerka fuq it-tmexxija ta' dan id-Day Centre.

Dawn it-tlett ittri hija baghtithom lill-Ufficjal

Pero hija ma setghet tghid xejn dwarhom, ghaliex hi kienet ilha biss sena Direttur

meta sar ir-rapport lill-Pulizija f'Dicembru tal-2008.11

Pero, il-Qorti tirrileva li apparti Dr Sammut Attems, Bernadette Bondin ikkonfermat li hija kienet

irceviet it-tlett ittri, u tnejn minnhom kienu indirizzati lilha personalment, u xehdet dwar l-

ewwel ittra tal-1999.

Hija qalet ukoll li dawn l-ittri, hija ghaddiethom lis-superjuri taghha.12

Ghalhekk, gie debitament ippruvat li dawn l-ittri intbaghtu u gew ricevuti minn

Bernadette Bondin, il-Head tad-Day Centres, u konsegwentement dawn l-ittri huma ammissibbli

Dawn it-tlett ittri huma wkoll rilevanti ghax juru li l-kaz odjern ma kienx l-ewwel

rapport li sar mad-Dipartiment fuq l-imputata.

Ghalhekk il-fatt li dawn l-ittri ma gewx

konfermati bil-gurament mill-awturi rispettivi taghhom ma jirrendihomx inammissibbli, u dan

ghar-ragunijiet imfissra mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenzi fuq citati.

Ghal dak li jirrigwarda il-valur probatorju li ghandu jinghata lil dawn it-tlett ittri,

ladarba dawn l-ittri ma gewx konfermati bil-gurament min min kitibhom, ma jistghux

jikkostitwixxu prova tal-veracita tal-kontenut taghhom.

Dawn l-ittri qieghdin jigu ammessi biss

bhala prova li effettivament kienu intbaghtu dawn l-ittri lid-Dipartiment koncernat, kif

Id-difiza tissottometti wkoll li dawn l-ittri huma inammissibbli ghaliex id-dati ta' dawn

ir-rapporti huma barra mill-imputazzjonijiet mertu ta' dan il-kaz.

Il-Qorti taqbel mas-sottomissjonijiet tad-difiza li skond kif inhi redatta c-citazzjoni, l-

imputata ghandha tirrispondi massimu ghas-snin 2007 u 2008, u mhux ghas-snin precedenti.

Pero dan ma jfissirx li dawn l-ittri m'humiex ammissibbli.

Kif diga inghad, dawn l-ittri huma

rilevanti u qed jigu dikjarati ammissibbli ghax juru li bhala fatt kien hemm diga ilmenti ohra

66 tal-process.

79 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

kontra l-imputata – irrispettivament jekk dawk l-ilmenti kienux gustifikati jew le – kwistjoni li

din il-Qorti lanqas se tidhol fiha, ghax kif sewwa qalet id-difiza dawn l-ilmenti ma jifformawx

parti mill-mertu tal-imputazzjonijiet odjerni, apparti li dawn l-ittri ma gewx konfermati bil-

Pero, il-Qorti tosserva wkoll li l-fatt li intbaghtu dawn l-ittri, huwa wkoll ta' rilevanza

sabiex din il-Qorti tevalwa l-kredibilita tax-xhieda ta' Bernadette Bondin, Patricia Pace Asciak, Josette

Benoit Trepa Torres u dik tal-imputata stess.

Id-difiza tattakka l-kredibilita tat-tielet ittra allegatament miktuba minn Dr Jacqueline

Croker ghax din l-ittra ma gietx iffirmata u li ghalkemm datata 28 ta' Ottubru 2004, hemm

fuqha timbru li jidher li giet ricevuta mill-Ufficju tas-Segretarju Parlamentari relattiv fl-24

Pero, dawn huma argumenti dwar il-kredibilita tal-kontenut tal-ittra, li din il-

Qorti diga iddikjarat li mhux se tidhol fih, u ghalhekk din il-Qorti m'ghandhix ghalfejn tinoltra

ruhha fuq dawn il-kwistjonijiet.

Fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet fuq esposti, it-talba tad-difiza sabiex dawn it-tlett ittri

jigu dikjarati inammissibbli qed tigi michuda.

L-imputazzjonijiet kontra l-imputata fin-nota ghar-rinviju tal-gudizzju huma tar-reati

kontinwati ta' misapproprjazzjoni kwalifikata taht l-Artikoli 293 u 294 tal-Kodici Kriminali,

ta' storn taht l-Artikolu 127 tal-Kodici Kriminali u l-ghoti u l-uzu ta' dikjarazzjonijiet u

Il-Qorti taghmilha cara mill-bidu nett, li ghalkemm tul dawn il-proceduri ingabu provi

miz-zewg partijiet dwar allegazzjonijiet ta' irregolaritajiet ohra li kienet taghmel l-imputata

bhala officer in charge mid-Dingli Day Centre, l-imputazzjonijiet odjerni jikkoncernaw biss l-

allegat uzu hazin li l-imputata kienet taghmel mill-flus ricevuti mill-bejgh tal-biljetti tat-

tombla, u li kienet tiddikjara d-dhul ta' dawn il-flus hazin.

Ghaldaqstant, il-Qorti mhix se

tinoltra ruhha biex tikkonsidra allegati irregolaritajiet ohra, hlief dawk mertu tal-

imputazzjonijiet de quo.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Bernadette Bondin, il-Kap tad-Day Centres u li kienet taghmel il-monitoring tac-Centru,

xehdet li l-procedura fir-rigward tal-flus mill-bejgh tal-biljetti tat-tombla fid-Day Centres

kienet li l-helpers ibieghu il-biljetti u l-flus migbura jigu verifikati quddiem wahda mill-anzjani

prezenti, li tiffirma ghall-ammont migbur.

Il-flus jinghataw lill-officer in charge li terga'

tivverifika l-ammont migbur.

Pero fil-kaz ta' Il-Gżira, l-bejgh tal-biljetti kien isir mill-

officer in charge – cioe mill-imputata – u fl-assenza taghha kienet issir mill-istaff.

li kien inghata permess minghand id-Direttur ta' dak iz-zmien, is-Sur Bezzina – li ma ttellax

jixhed mill-ebda parti - li l-bejgh tat-tombla fid-Day Centre ta' Il-Gżira seta' jsir kemm

Mill-provi jirrizulta li kien hemm dizgwid bejn l-imputata u l-istaff taghha.

Fil-fatt

Jigifieri l-istaff kienu jghiduli x'kien qed isir u jiena mmur inkellem lid-direttur ghax

ahna konna qed nimmoniterjaw kollox.

Hi [cioe l-imputata] kienet tghidli li hi ma tafdax lill-

istaff u l-istaff ma jafdawx lilha kienet tghidli.

Jigifieri kien hemm din id-diskrepanza."14

Il-persuna li indirettament skattat l-investigazzjoni tal-Pulizija fuq l-imputata u dawn

il-proceduri kriminali hija effettivament l-istudenta tal-MCAST, Charlene Savona.

kienet tiddikjara ammont ta' flus inqas minn dak li verament tkun gabret.

Din ix-xhud qalet li

hi waslet ghal din il-konkluzjoni billi meta kienet tghodd kemm xtraw biljetti l-anzjani u

timmultiplikahom b'kemm kienu jiswew, l-ammont kien jigi iktar mill-flus li l-imputata kienet

Indur mal-anzjani u nara xi jkunu hadu

jekk hux biljetti zghar jew biljetti kbar u kont inkun naf il-prezzijiet taghhom u kont

Hi tghid li bejn wiehed u iehor kien ikun hemm xi 20 jew 25 anzjan.

Kull darba

li marret ic-Centru, bejn tlieta jew erba' darbiet, hija innotat diskrepanza ta' xi €10 bejn l-

ammont li l-imputata kienet tigbor u l-ammont li kienet tiddikjara.15

71 – 72 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Il-helper Josette Savona xehdet li ghall-ewwel li bdiet tahdem ic-Centru, il-biljetti tat-

tombla kienu ibieghuhom il-helpers, u wara jinghataw karta mill-imputata biex jiffirmaw l-

ammont li kienu bieghu.

Pero hi tghid li bdiet tinduna li hi bhala helper tkun gabret izjed flus

milli l-imputata kienet tnizzel fuq il-karta tar-rendikont, u ghalhekk bdiet tirrifjuta li tiffirma

Josette Savona qalet hekk:

"Ezempju ghandek 10 min-nies bit-2 Euro kull wiehed li gbarthom jiena.

10 times 2 suppost ikun hemm 20 Euro.

U jkun baqa' 5 Euro.

Qalet ukoll, li meta kienet

tigbor il-flus kienet tghaddihom lill-imputata biex tikkalkula r-rebh.

Josette Savona tghid li kien baghat ghalihom id-Direttur ta' dak iz-zmien, u staqsiha

ghalfejn mhux qed tiffirma, u hi spjegatlu r-raguni.

Tghid li d-direttur qalilha li jekk ma

tiffirmax ha jaghtihom transfer, u wara dak in-nhar il-biljetti bdew jinbieghu mill-imputata.

Pero ix-xhud tghid li ghamlet sena tirrifjuta li tiffirma l-karta.

Tghid ukoll li meta kienu jigbru

l-flus, l-helpers, kienu u baqghu anke wara li giet trasferita l-imputata, jigbruhom go kaxxa tal-

Josette Savona tghid li meta l-imputata bdiet tbiegh il-biljetti tat-tombla, l-imputata

kienet tidhol fl-ufficcju taghha ghax tghid li trid issarraf il-flus, u tghoddhom, biex tistabbilixxi

kemm se jinghata rebh, u mbaghad kienet ittihom il-karta mimlija bir-rendikont biex

B'hekk il-helpers ma kienux ikunu prezenti meta l-imputata tghodd il-flus li jkunu

Cutajar tghid li sahhansitra l-imputata gieli staqsiethom biex

jiffirmaw il-karta in bjank, u mbaghad timliha wara.

Ix-xhud tghid li hi kienet tiffirma ghax

"jekk ma niffirmawx niehdu transfer u jiena ghalija transfer tfisser nitlaq mix-xoghol ghax

jiena dhalt Il-Gżira biex inkun qrib it-tfal. … … Ghamilt sena ma niffirmax ghal xejn ghax

qatt ma gara xejn.

Allura ghalfejn noqghod inhalliha tghajjat u hekk u tghidli iffirma ghax

inpattihielek u hafna paroli fil-vojt.

Niffirma u daqshekk."16

In kontro-ezami Josette Savona qalet li hija kienet tahdem l-Imtarfa Day Centre, u meta

marret tahdem fid-Day Centre ta' Had-Dingli circa fl-2002, kompliet tuza l-procedura li kienu

li m'hemmx ghalfejn tghoddhom quddiem l-anzjani u ma baqghetx taghmel hekk.

99 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

imbaghad, l-ebda anzjana ma kienet tkun prezenti ghall-ghadd tal-flus, u xi anzjana kienet

Il-helper l-ohra Patricia Pace Asciak xehedet li meta l-imputata kienet tmur tbiegh il-biljetti

Mistoqsija ghalfejn kienet tuza zewg skutelli, wiegbet, li ma

kinietx taf ir-raguni.

Qalet li l-imputata kienet tghodd il-flus wahedha.

Gieli wara li tbiegh il-

biljetti kienet tidhol fl-ufficju taghha, ghax tghid li jkollha bzonn issarraf il-flus biex taghmel

Imbaghad kienet tati lill-helpers il-karta bir-rendikont diga miktub ta' xi ngabar flus

mill-bejgh, l-ammont tar-rebh, u l-ammont ta' flus li kien ghad fadal, u tghidilhom biex

Tghid ukoll li gieli kienet tigi bil-karta tar-rendikont vojta u ssaqsihom biex

jiffirmaw in bjank, u mbaghad timliha wara.

Meta Patricia Pace Asciak giet mistoqsija ghalfejn kienet tiffirma r-rendikont, hi wiegbet

hekk: "ghax kellna minghand Mrs Bondin li ahna rridu niffirmaw u anke darba minnhom gejna

quddiem id-direttur li dak inhar kien Mr. Byers u qalilna inthom ser tiffirmaw li hemm fil-

kaxxa u imbaghad jaghmel dak t'hemm fuq."

Bernadette Bondin, il-Head tad-Day Care Centres, li xehdet li kienet taf lill-imputata

Dottor Stephanie Sammut Attems, id-Direttur tad-Dipartiment ghall-Kura tal-Anzjani fil-

Komunita, xehdet li hi inghatat il-kariga ta' Direttur xi sena qabel ghamlet ir-rapport mal-

Pulizija fuq l-imputata,18 wara li rceviet email minghand id-Direttur tal-MCAST dwar dak li

ma kienet taf xejn di scienza propria dwar l-imputata.

Hi xehdet li hi ma tidholx fit-tmexxija

tad-day centres sakemm ma jkunx hemm xi problemi fit-tmexxija jew ikunu ser jintroducu xi

servizzi godda.

Hi dahlet f'dan il-kaz ghax irceviet l-email mid-Direttur tal-MCAST, u allura

kellmet lil Bernadette Bondin u bdiet tinvestiga l-ilment.

70 tal-process.

64 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Min-naha l-ohra, l-imputata, li ghazlet li tati d-deposizzjoni taghha, xehdet li l-flus tal-

bejgh tal-biljetti tat-tombla kienu jinghaddu mill-istaff u anzjana li kienet tintghazel "at

random".19 Fuq il-karta tar-rendikont, kienet tiffirma l-anzjana, wahda mill-istaff u l-imputata.

Dwar il-mod ta' kif kienu jigabru l-flus tat-tombla, l-imputata qalet hekk: "(D)in kienet

tkun skutella tal-butir tal-Vitalite u kont nigbor, jigbru huma stess il-flus go fiha, kienet tkun

bl-ghatu u din l-iskutella tal-butir, din il-kaxxa kienet dejjem tkun pogguta hdejn il-microphone

fuq il-mejda li ntellghu t-tombla fuqha."

Mistoqsija jekk apparti din l-iskutella kienx ikun

hemm xi skutella ohra, l-imputata wiegbet hekk: "Jiena generalment dawn iz-zewg skutelli

kienu jkunu go xulxin hekk ghax kien ikolli wahda kienet tkun tal-membership fee, kienet tkun

fuq il-mejda l-istess."

Iz-zewg skutelli kienu it-tnejn tal-butir tal-Vitalite u "kienu jkunu go

xulxin u kienu jkunu qeghdin, kont naghmilhom, kienu jaghmluhom l-istaff mhux jien, go xulxin

u kienu tal-membership fee ipogguhom go fiha taht."

xulxin ghax l-iskutella tat-tombla kien ikun fiha hafna cents u Euros, u l-ohra "tkun bil-liri

ghax kien ikun lira jew lira u nofs insomma u dik konna ntuhom receipt."20 (sottolinear ta' din

il-Qorti).

fuq il-politika.

L-imputata tghid li hi kienet tahdem ma' omm l-istudenta tal-MCAST li ghamlitilha r-

rapport, ghax din omm l-istudenta kienet helper bhalha fil-Had-Dingli Day Centre.

jzommu ma' partiti politici opposti, u tghid li omm l-istudenta kienet dejjem tillatika maghha

Mis-suespost huwa ovvju li hemm kunflitt bejn il-verzjoni tax-xhieda tal-Prosekuzzjoni

Fis-sentenza Il-Pulizija vs John Haber deciza fil-11 ta' Mejju 20006, il-

Qorti tal-Appell Kriminali (sede Inferjuri)21 irriteniet hekk:

"Illi mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall-liberazzjoni tal-persuna

Imma l-Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji

enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzjoni dwar lil min trid

temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux.

216 tal-process.

219-220 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Illi mbaghad l-artikolu 638 (2) tal-Kodici Kriminali jiddisponi li f'kull kaz, ix-xiehda ta' xhud

biss, jekk emmnut minn min ghandu jiggudika fuq il-fatt, hija bizzejjed biex taghmel prova

shiha w kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt gie ippruvat minn zewg xhieda jew

Din il-Qorti m'ghandhix ezitazzjoni li tghid li r-raguni li tat l-imputata ghalfejn kienu

jintuzaw zewg skutelli tal-butir identici waqt il-gbir tal-flus tal-biljetti tat-tombla mhux biss

m'hix attendibbli, izda hija ghal kollox implawsibbli w improbabbli.

Fl-ewwel lok, din hi l-

unika xhud li semmiet li flus tal-membership fee kienu jingabru go skutella tal-butir ukoll,

identika ghal dik li fiha jingabru l-flus tat-tombla, u kienu jitpoggew go xulxin.

certament ma jaghmilx sens prattiku li dawn il-flus jingabru go zewg skutelli identici, ghax dan

jista' jaghti lok biss ghal konfuzjoni.

L-imputata tghid li kienu jaghrfuhom ghax l-iskutella tal-

flus tat-tombla kien ikollha hafna cents u Euro u l-ohra tkun bil-liri – ovvjament hawn l-

imputata qed thawwad, ghax hlief ghal xahar wiehed, il-munita Euro u l-munita tal-Lira ma

kienux jintuzaw flimkien.

Wiehed irid izomm quddiem ghajnejh li pakkett tat-tombla kien

jiswa €4 u nofs pakkett €2, fil-waqt li skond l-istess imputata, il-membership fee kienet ta'

darbtejn fil-gimgha u Eur4.66 (Lm2.00) fix-xahar ghal min jattendi tlett darbiet fil-gimgha.22

Ghalhekk mal-ewwel daqqa' t'ghajn hemm iktar probabilita li l-iskutella tal-membership fee

kien ikollha hafna Euro cents iktar minn dik tat-tombla, ghalkemm, ma kien hemm xejn

x'izomm anzjan/a li thallas il-biljetti tat-tombla bil-Euro cents ukoll.

tghid li l-iskutelli tal-butir kienu jintgharfu minn xulxin, skond liema skutella jkun fiha l-aktar

Fit-tielet lok, il-laqghat fid-Day Centre kienu jsiru tlett darbiet fil-gimgha, u kull

prattikament darba kien isir il-loghob tat-tombla.

Min-naha l-ohra, certament ma hux kredibbli

li kull darba kienet tingabar il-membership fee ukoll.

Fil-fatt jekk wiehed jara l-accounts tas-

sena 2008 li kienet izomm l-imputata,23 wiehed malajr jinduna li l-maggoranza assoluta tal-

anzjani kienu bhala regola jhallsu l-membership fee fl-ewwel gimgha ta' kull xahar.

Ghalhekk

certament ma kienx hemm bzonn li l-iskutella li fiha jingabru l-flus tal-membership fee tkun

252 tal-process – document ippreparat mill-imputata u ezebit minnha stess.

60 tal-process,

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

dejjem taht l-iskutella li fiha jingabru l-flus tat-tombla.

Dan apparti li l-fatt li l-iskutelli kienu

identici seta' biss jaghti lok ghal tahwid fejn jitpoggew il-flus.

L-imputata tallega li l-istudenta Charlene Hajami ghamlet rapport fuqha ghax ommha,

imputata kienet ghadha tokkupa l-kariga ta' helper – kienet ippikata maghha fuq il-politika.

Issa huwa vera li d-difiza gabet prova li l-imputata kienet membru tesserat ta' partit politiku

wiehed u omm l-imputata gieli kienet membru tesserat ta' partit politiku iehor, pero jibda' biex

jinghad li d-difiza ma gabet l-ebda prova indipendenti li omm l-imputata kienet tillatika

maghha fuq politika.

Wisq inqas jirrizulta mill-provi li Charlene Hajami kienet sforzata minn ommha biex

taghmel rapport mal-lecturers taghha fuq il-komportament tal-imputata.

Hajami kellha xi motiv ulterjuri biex tiddannegga lill-imputata, kienet taghmel rapport mill-

ewwel l-ghassa tal-Pulizija, u mhux sempliciment tinforma b'dak li kienet qed tara waqt li tkun

ic-Centru ta' Had-Dingli lil zewg lecturers taghha, li setghu baqghu siekta u ma hadu l-ebda

passi ulterjuri fuq dak li kienet qaltilhom.

Lanqas il-lecturers ma ghamlu rapport l-Ghassa tal-

Pulizija izda informaw lid-Direttrici tal-MCAST, li setghet ukoll baqghet siekta, u ma

irrapportatx dak li kienet qieghda tghid l-istudenta lil Dottor Stephanie Sammut Attems.

Konsegwentement, l-allegazzjoni tad-difiza li Charlene Hajami kienet istigata biex

tigdeb fuqha minn ommha certament ma tirrizultax mill-provi.

Kif lanqas jirrizulta li Charlene

Hajami kellha xi motivi ulterjuri sabiex tiddannegga lill-imputata, jew qatt tkellmet b'animozita

fil-konfront tal-imputata.

Lanqas fix-xhieda taghha f'dawn il-proceduri, din il-Qorti ma

rravvizat xi animozita bil-mod kif Calleja kienet qed tixhed.

Lanqas jirrizulta li Hajami kienet

diga hasbet u arkitettat ma xi hadd il-mod kif ghandha tixhed.

Fil-fatt hi bdiet ix-xhieda taghha

tisraq u hekk u imbaghad tipo kont noqghod ninnota ftit imma ma tantx kont naghti kaz ghax

jiena iktar kien jinteressani mill-anzjani u hekk."24 Li kieku Calleja giet "mghallma" minn

qabel kif ghandha tixhed, certament ma kinietx se tibda ix-xhieda taghha billi tghid li l-care

workers qalulha li l-imputata kienet tisraq.

116 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Id-difiza taghmel ukoll enfazi fuq il-fatt li Charlene Hajami ma taqbilx mal-helpers

dwar il-procedura li kienet tuza l-imputata biex tbiegh il-biljetti tat-tombla, ghaliex Charlene

Hajami tghid li l-imputata kienet tbiegh dawn il-biljetti minn go qoffa, filwaqt li l-helpers ma

Fl-opinjoni tal-Qorti, dan huwa dettal insinifikanti.

l-imputata ma kinietx toqghod iddur ma' l-imwejjed fejn kienu jkunu bil-qieghda l-anzjani,

b'zewg tipi ta' biljetti tat-tombla, u zewg skutelli tal-butir go xulxin, izda tpoggihom go

kontenitur ikbar, bhal qoffa, u ddur bih, biex hekk ikollha idejha liberi biex tati l-biljetti tat-

tombla u tiehu l-flus.

Huwa wkoll verosimili li l-imputata kienet tpoggi il-karta tar-rendikont

tal-bejgh fl-istess qoffa, biex kollox ikun migbur flimkien.

Il-fatt li l-helpers ma jsemmux dan id-dettal ma jirrendix ix-xhieda ta' Charlene Hajami

Kif irriteniet il-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri)25 fis-sentenza Il-Pulizija vs Ruth-

ta' Mejju 2016 "(K)unflitt

fil-provi ma

ifissirx

necessarjament illi xi hadd qieghed jigdeb ghaliex kull xhud ighid dak li huwa jippercepixxi

bis-sensi tieghu kif gara f'dan il-kaz.

Alla hares kull kunflitt fil-provi jissarraf fil-prosekuzzjoni

ghal reat ta' spergur."

Ghalhekk, din il-Qorti kienet tkun sorpriza, u tiddubita mill-kredibilita

tax-xhieda tal-Prosekuzzjoni, kieku dawn xehdu b'mod uniformi, ghax dan ikun jindika li jista'

jkun hemm kolluzjoni bejniethom.

Din il-Qorti hija konvinta lill'hinn minn kull dubju dettat mir-raguni li Charlene Hajami

xehdet il-verita.

Huwa vera li probabbilment hija qaghdet iktar attentata tosserva l-movimenti

tal-imputata, ghaliex iz-zewg helpers kienu qalulha li l-imputata kienet tisraq il-flus, pero dan

il-fatt ma jirrendix ix-xhieda taghha inveritiera jew mhux kredibbli.

limitat ta' anzjani, circa hamsa u ghoxrin kull darba, u wiehed m'ghandu xejn iktar x'jaghmel

hlief josserva, huwa facli li ddur maghhom, tara jekk xtrawx pakketti tat-tombla ta' €2.00 jew

€4.00, u tahdem mentalment l-ammont ta' bejgh ta' biljetti li suppost ingabar.

tqabbel dan l-ammont ma' dak li tiddikjara l-imputata fuq il-karta tar-rendikont li l-imputata

kienet izomm fil-qoffa, u kienet konsistenti fix-xhieda taghha, li dejjem kien hemm

diskrepanza ta' circa ghaxar (10) Euro.

Charlene Hajami xehdet ukoll li hadd hlief l-imputata ma kien jigbor il-flus tat-tombla.

Dan jaqbel max-xhieda taz-zewg helpers, kif ukoll max-xhieda ta' Bernadette Bondin, il-Kap

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

tad-Day Care Centres, li d-direttur ta' qabel kien ta lill-imputata l-fakolta li tigbor il-flus tat-

tombla hi minflok il-helpers, u li l-imputata ma kienitx tafda lil helpers taghha.

Fix-xhieda taghha, l-imputata tghid li kienu l-helpers u mhux hi, li kienu jigbru l-flus

li huma sottolineati fil-paragrafu numru 55, u cioe is-segwenti: "kont nigbor, jigbru huma stess

il-flus" u "kont naghmilhom, kienu jaghmluhom l-istaff mhux jien, go xulxin [l-iskutelli tal-

Huwa ovvju li kemm fir-rigward tal-gbir tal-flus tat-tombla, kif ukoll kif kienu

jitqieghdu l-iskutelli tal-butir, li b'mod naturali spontanju l-imputata tkellmet fl-ewwel persuna

fis-singular, u cioe li kienet taghmilhom hi, u mbaghad ikkoregiet ruhha fiz-zewg okkazjonijiet,

biex tghid li l-istaff kien jaghmilhom.

L-imputata tghid li l-anzjana li quddiemha kienu jinghaddu l-flus kienet tintaghazel at

Charlene Hajami mkien ma semmiet li l-flus tal-bejgh tat-tombla kienu jinghaddu

mill-imputata quddiem xi anzjan/a, anzi qalet li ma tahsibx li l-anzjani kienu jiffirmaw il-karta

tar-rendikont.26 In oltre, jekk wiehed ihares lejn il-karti tar-rendikont tat-tombla ghas-snin 2007

u 2008 ezebiti27, wiehed malajr jinduna li tal-inqas 98% tar-rendikonti huma ifffirmati minn

tal-anzjani li kienu jattendu c-Centru,28 pero certament li la din l-anzjana kienet tiffirma r-

rendikont tat-tombla tant frekwentament, din l-anzjana ma kinietx tintghazel "at random",

imma ghal xi raguni kienet tintghazel hi mill-imputata biex tiffirma l-karta tar-rendikont.

Inoltre, il-Qorti tirrileva li l-helper Josette Savona certament ma kellha l-ebda interess

li tirraporta lill-imputata lid-Direttur ta' dak iz-zmien, u li taghmel sena tirrifjuta li tiffirma l-

karta tar-rendikont, sempliciment biex toqghod tillatika u timpika mal-imputata.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, id-difiza tghid li ma tafx ir-ragunijiet ghalfejn il-

kollegi taghha riedu jehilsu minnha, pero "tissuspetta biss li setghu kienu bazati fuq

kwistjonijiet politici"29 Fix-xhieda taghha, l-imputata mkien ma ssemmi li l-kollegi taghha

kellhom animozita lejha minhabba ragunijiet politici, u wisq inqas ressqet l-icken prova sabiex

122 tal-process.

40 tal-process.

383 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

tissustanza din l-allegazzjoni, li saret in extremis fin-nota ta' sottomissjonijet.

Anzi fir-rapport

annwali ghas-sena 2008 (is-sena li fiha sari r-rapport de quo), li ezebiet waqt id-deposizzjoni

taghha, l-imputata kitbet hekk: "Ir-rapport tieghi mal-helpers l-ohrajn kien ukoll wiehed

tajjeb, u wkoll kelli t-tajjeb u l-inqas tajjeb, imma meta tkun fit-tmexxija kont inkun retta u

allura xi drabi jkun hemm decizjonijiet li jinzlu inqas tajjeb ma xi whud."30 Prima facie dan hu

kumment verosimili ta' persuna li tkun f'posizzjoni ta' tmexxija, u bl-ebda mod ma jindika l-

anomozita li fil-fatt kien hemm bejnha u bejn l-helpers.

L-imputata tuza' l-iskuza ta' differenzi

tghidilha li s-sors tal-problemi bejniethom kien li hi ma tafdax lil helpers, u l-helpers ma

jafdawx lilha – rapport lavorattiv simili certament ma jistax jinghad li hu wiehed tajjeb, kif

kitbet u kkonfermat bil-gurament l-imputata.

L-imputata taghmel enfasi li Bernadette Bondin, il-Head tad-Day Centres, qatt ma

sabitilha xi zball fl-accounts tax-xiri u l-bejgh kollu li kien isir fic-centru.

irrilevanti ghal fini ta' dawn il-proceduri.

Dak li jinteressa lil din il-Qorti m'huwiex il-veracita

ta' dak kollu dikjarat fl-accounts tad-Day Centres, imma biss il-veracita tar-rendikonti tal-bejgh

tat-tombla li kienet tintlaghab bazikament kull darba li l-anzjani jattendu id-Day Centres – li

ovvjament kienu jkunu wkoll imdahhla fl-accounts.

zbalji f'dawn ir-rendikonti, ghaliex dawn kienu jigu iffirmati mill-imputata stess, minn ghall-

inqas wahda mill-helpers u xi anzjan/a li jkunu prezenti u jghoddu l-flus dak il-hin, u

konsegwentement kienu prima facie juru dak il-flus li verament ikunu ngabru.

L-anzjani ma

kienux jinghataw ricevuti ghall-bejgh tal-biljetti tat-tombla.

In oltre, mill-provi jirrizulta

ampjament, li dawn ir-rendikonti ma kienux qieghdin jimtlew b'mod trasparenti, u

effettivament il-helpers kienu jiffirmaw b'ghajnejhom maghluqa ghal dak li tikteb l-imputata,

jekk mhux jiffirmaw ir-rendikont in bjank ukoll.

L-unika spjegazzjoni logika ghalfejn l-imputata kienet tpoggi zewg skutelli tal-butir go

xulxin waqt li ddur biex tbiegh il-biljetti, huwa sabiex il-flus li tigbor tqassamhom fiz-zewg

skutelli, u allura fl-iskutella ta' fuq ikunu jidhru inqas flus milli fil-fatt ikunu ingabru.

251 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Mill-provi jirrizulta li Bernadette Bondin, bhala Kap tad-Day Centres kienet irceviet

ilmenti bil-miktub fl-1999, fl-2003 u f'April 2008 fejn gie allegat li l-imputata kienet tisraq il-

flus tat-tombla.31 Ovvjament, dawn ir-rapporti ma jikkostitwux prova tal-allegazzjonijiet fihom

kontenuti, pero huwa rilevanti li l-ilment tal-2003 inkiteb inter alia mill-helpers Patricia Pace Asciak

u Josette Savona, u fix-xhieda taghha Bondin tghid li "(k)elli rapport li kitbulna l-istaff kif kienet

qed issir is-sistema tat-tombla."32 Ghalkemm il-helpers ma ikkonfermawx din l-ittra bil-

gurament taghhom, fix-xhieda taghhom quddiem din il-Qorti irripetew in sostanza dak li qalu

fl-ittra taghhom tal-2003.

Psaila tghid li dawn ir-rapporti ghaddiethom lis-superjuri taghha.33 Mix-xhieda ta'

Bondin u tal-helper Josette Savona jirrizulta li d-Direttur ta' dak iz-zmien, ghal xi raguni

iddecieda li ma jinvestigax serjament l-allegazzjonijiet kontra l-imputata tal-2003, u minflok

hedded lill-helpers li jekk ma jiffirmawx il-karta tar-rendikont jaghtihom transfer.

mhux ser tikkummetta fuq dan l-agir ta' Direttur ta' dipartiment tal-Gvern.

Ovvjament dan il-

kliem kellu a chilling effect fuq il-helpers, li eventwalment iddecidew li ghalkemm kienu qed

jaraw li l-procedura addottata mill-imputata kienet tati lok ghal abbuz minnha, iddecidew li ma

jitkellmu xejn izjed, u jaghmlu dak li tghidilhom.

Id-difiza tinsisti diversi drabi fuq il-fatt li l-Prosekuzzjoni ma ressqet l-ebda prova

diretta li xi hadd ra lill-imputata titfa' xi flus fil-but.

Dan l-argument pero ma jimpressjonax

lill-Qorti, ghaliex hu elementari illi meta operazzjoni issir kontra l-ligi, issir kemm jista' jkun

klandestinament u b'mod li jigu mohbija kemm jista' jkun dawk il-fatturi esterni li jistghu

Skond dan l-argument tad-difiza, sabiex tinstab htija fil-kamp kriminali, il-

Prosekuzzjoni trid necesarjament tressaq xhieda okulari jew diretta.

Jekk wiehed jiehu din is-

sottomissjoni ghal konkluzjoni logika taghha, dan ifisser li l-ebda każ ma jista qatt jiġi pruvat

mill-Prosekuzzjoni permezz ta' provi ċirkostanzjali, sakemm dak li jkun ma jkunx inqabad in

Dan l-argument tad-difiza m'huwiex legalment korrett.

Il-provi fil-kamp

kriminali jistghu jkunu kemm diretti u kif ukoll indizjali, basta dawn ikunu sufficjenti biex

31 tal-process.

73 tal-process.

79 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

inisslu konvinciment morali f'mohh il-gudikant lil hinn minn kull dubju ragjonevoli mir-reita'

ta' l-imputat.

Fis-sentenza Il-Pulizija vs Michael Coulaud Assadi, deciza fit-3 ta' Ottubru 2013, il-

Qorti tal-Appell (sede Inferjuri)34 irriteniet hekk:

"Jinghad fil-bidu nett li mkien fil-Ligi ma tobbliga lill-Qorti li hija tkun certa minghajr

Ic-certezza tinsab fir-Ren Coppola u fl-akkuzat

illi jaf cert x'gara u ma garax.

Ghal fini ta'gustizzja umana huwa bizzejjed illi dik il-prova

tilhaq il-livell ta' minghajr dubju dettat mir-raguni u cioe' livell oghla mill-probabbli illi huwa

bizzejjed biex jissodisfa xi tezi jew ohra tad-difiza. … ...

Hemm ukoll il-provi cirkostanzjali illi johrogu minn dan il-process, provi illi huma

wkoll imporanti, adirittura impellenti ghall-prosekuzzjoni, li jwasslu ghal konkluzjoni wahda

Meta persuna tkun qieghda tikkonsidra sabiex taghmel reat, dina taghmel minn

kollox sabiex tahbi l-operat u r-responsabilta' taghha ghal dak ir-reat, u jista' jkollok

sitwazzjoni fejn ma jkollokx xhieda okulari, izda jkollok diversi indizji li kollha jwasslu ghand

l-akkuzat bhala l-unika persuna illi seta' kien fil-pozizzjoni illi jikkommetti r-reat in

Din il-Qorti hija konxja tad-diversi prononzjamenti ta' dawn Qrati fis-sens li

"circumstantial evidence does not lie but it may deceive", u ghalhekk sabiex din it-tip ta' prova

tista' twassal ghall-inferenza ta' htija trid tkun univoka u mhux thalli miftuha aktar minn

Fis-sentenza Il-Pulizija vs Emanuel Aboulezz deciza fid-9

ta' Jannar 1998 mill-Qorti tal-Appell Kriminali (sede Inferjuri) 36 irriteniet hekk fir-rigward:

"L-ewwel Qorti waslet ghall-konkluzjoni taghha ta' htija fuq il-bazi ta' provi

indizzjarji.

Issa ghalkemm huwa veru li fil-kamp penali il-provi indizzjarji hafna drabi huma

aktar important mill-provi diretti, hu veru wkoll li l-provi indizzjarji jridu jigu ezaminati

b'aktar attenzjoni sabiex wiehed jaccerta ruhu li huma univoci:

35 Ara wkoll fl-istess sens is-sentenza Il-Pulizija vs Cyrus Seychell deciza fit-8 ta' Novembru 2014 mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) per Ripard Michael D'Souza.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Huwa vera li dan il-kaz huwa principalment ibbazat fuq provi cirkostanzjali.

il-Qorti, wara li ezaminat bir-reqqa il-provi kollha, u fid-dawl tal-konsiderazzjoni fuq esposti,

hija tal-opinjoni li dawn il-provi huma univoci u jippuntaw kollha - minghajr dubbju dettat mir-

raguni – ghal konkluzjoni wahda – u cioe li f'diversi okkazzjonijiet l-imputata kienet tiehu xi

ammont zghir mill-flus li kienet tigbor mit-tombla.

Ghalhekk, din il-Qorti hija sodisfatta li l-Prosekuzzjoni irnexxielha tipprova sal-grad

rikjest fil-kamp kriminali li l-imputata hadet xi parti mill-flus li ngabru mill-bejgh tat-tombla

f'dawk il-granet li fihom kienet prezenti l-istudenta Charlene Hajami.

Billi m'hemmx certezza

jekk din l-istudenta attendietx tlieta jew erba' darbiet ic-Centru, din il-Qorti se tati l-beneficcju

tad-dubbju lill-imputata u se tikkunsidra li attendiet biss tlett darbiet.

li d-diskrepanza li kienet tirriskontra bejn il-flus li kienet tikkalkula li l-anzjani taw lill-imputata

u l-ammont li l-imputata kienet tiddikjara fir-rendikont kien ta' xi €10 kull darba.

Rigward il-perjodu ta' zmien l-iehor u cioe bejn is-snin 2007 u s-17 ta' Dicembru 2008

(apparti it-tlett granet li fihom attendiet l-istudenta), ghalkemm il-provi indizzjarji kollha

jippuntaw lill'hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni ghall-konkluzjoni li kien hemm drabi

fejn l-imputata kienet tiehu xi flus li kienet tigbor mill-bejgh tal-biljetti tat-tombla, pero mill-

provi ma jirrizultax jekk dan kienx isir kull darba li kienet tintlaghab it-tombla – u cioe tlett

darbiet fil-gimgha – u lanqas gie ipprovat l-ammont globali tal-flus li hadet.

Konsegwentement,

l-ammont ta' flus li hadet l-imputata f'dan il-perjodu huwa wiehed indeterminat.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Dan gara ghaliex ix-xhieda tal-helpers Patricia Pace Asciak u Josette Savona fir-rigward ta'

x'kien qed jigri fis-snin 2007 u 2008 m'hix dettaljata, u jikkoncentraw ix-xhieda taghhom fuq

dak li gara fil-bidu li saret officer-in-charge l-imputata, u cioe is-snin 2002 u 2003, meta baghtu

l-ittra bl-ilment taghhom lil Psaila.

Dawn is-snin ma humiex mertu tal-proceduri odjerni.

Sfortunatament, ghar-ragunijiet li inghaddu aktar il-fuq, il-helpers addottaw l-attitudni li jhallu

lill-imputata taghmel li trid, u huma jaghmlu kulma tghidilhom hi, anke jekk kienu jafu li dan

qed jaghti lok li l-imputata tabbuza mill-flus li kienet qed tigbor mit-tombla.

biss li kienet tbiegh il-biljetti tat-tombla, u l-helpers ma kienux joqghodu jghoddu kull darba

kemm kien hemm anzjani u kemm xtraw biljetti tat-tombla – kif ghamlet l-istudenta tal-

MCAST - biex jaraw kemm suppost l-imputata iddikjarat bhala dhul mill-bejgh tat-tombla.

Inoltre, dak iz-zmien ma kien jinzamm l-ebda record ta' kemm effettivament ikunu inbieghu

biljetti tat-tombla f'gurnata wahda.

Il-Prosekuzzjoni ipproduciet bhala ukoll l-introjtu li sar mill-bejgh tat-tombla fis-sena

2009, cioe fis-sena wara li l-imputata giet trasferita, sabiex turi li f'din is-sena l-introjtu zdied,

u allura targumenta li dan ifisser li fis-snin 2007 u 2008, l-imputata kienet qieghda taghmel uzu

jista' kien hemm ragunijiet legittimi ohra ghalfejn l-introjtu zdied dik is-sena, per ezempju jekk

l-anzjani kienu jqattghu iktar hin minn siegha jilghabu t-tombla f'gurnata wahda.

Konsegwentement, il-Prosekuzzjoni ma ippruvatx sal-grad rikjest fil-kamp kriminali

kemm-il darba (apparti it-tlett darbiet li fejn kienet prezenti l-istudenta tal-MCAST) fis-snin

2007 u 2008 l-imputata hadet flus li kienet tigbor mill-bejgh tal-biljetti tat-tombla, u kemm

kien l-ammont globali tal-flus li hadet.

pubbliku meta hadet dawn il-flus.

Mill-provi prodotti jirrizulta ampjament li l-imputata kienet tokkupa l-kariga ta' ufficjal

Fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet fuq esposti, il-Qorti issib lill-imputata hatja tar-reati

kontinwati ta' storn kontemplat taht l-Artikolu 127(1) tal-Kodici Kriminali u tal-ghoti ta'

dikjarazzjonijiet jew certifikati foloz minn ufficjal pubbliku kontemplat taht l-Artikolu 185(1)

Il-Qorti tirrileva li fil-mori ta' dawn il-proceduri, u wara li l-Avukat

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Generali kien baghat in-nota ta' rinviju ghal-gudizzju, l-Artikolu 127 tal-Kodici Kriminali gie

ri-enumerat Artikolu 127(1), u dan bl-emendi li saru bl-Att IV tal-2013.

La darba din il-Qorti waslet ghall-konkluzjoni l-imputata hija hatja ta' dawn ir-reati,

hija se tastjeni milli tikkunsidra jekk l-imputata hijiex hatja tar-reati l-ohra elenkati fin-nota tar-

rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali, stante li l-imputazzjoni tar-reat kontinwat ta'

misappropjazzjoni aggravata taht l-Artikoli 293 u 294 tal-Kodici Kriminali giet moghtija

b'mod alternattiv ghal dik ta' storn, fil-waqt li l-imputazzjoni tar-reat kontinwat ta' uzu minn

dikjarazzjonijiet jew certifikati foloz kontemplat fl-Artikolu 186 gie wkoll moghti b'mod

alternattiv ghar-reat kontemplat fl-Artikolu 185, li tieghu l-imputata instabet hatja.

Konsiderazzjonijiet dwar il-Piena

Rigward il-piena, il-Qorti hadet in konsiderazzjoni li l-fedina penali aggiornata tal-

imputata tista' titqies bhala wahda netta, stante li ghandha kundanna wahda biss ghal

kontravvenzjoni li grat ftit inqas minn hamsin sena ilu.

Ghal fini ta' piena, l-imputazzjoni ta' ghoti ta' dikjarazzjonijiet u certifikati foloz

ghandha tigi assorbita fil-piena tar-reat ta' storn, stante li serviet bhala mezz ghal fini sabiex

jigi kommess ir-reat ta' storn.

Ghar-ragunijiet moghtija iktar il-fuq, mill-provi ma jirrizultax l-ammont globali li l-

Skond ix-xhieda ta' Charlene Hajami, l-istudenta tal-MCAST, kull darba li

marret id-Day Centre, innotat diskrepanza ta' cirka ghaxar Euro (€10) bejn l-ammont li l-

imputata kienet tigbor mill-bejgh tat-tombla u l-ammont li kienet tiddikjara fir-rendikont.37 Din

l-istudenta marret tlett darbiet fic-centru, u konsegwentement mill-provi jirrizulta li l-imputata

serqet l-ammont ta' cirka tletin Euro (€30) biss bhala ammont determinat, ghax l-ammont l-

iehor baqa' mhux determinat.

Skond l-Artikolu 127(1) tal-Kodici Kriminali, il-piena ghar-reat ta' storn hija dik ta'

prigunerija minn sentejn sa sitt snin u l-interdizzjoni generali perpetwa.

119 tal-process.

Kumpilazzjoni numru: 211/2009

Tenut kont tac-cirkostanzi kollha tal-kaz, il-Qorti hija tal-opinjoni li l-piena ghandha

tkun wahda fil-minimu taghha, u mhix se tgholli din il-piena bi grad jew zewg gradi, kif

ghandha d-diskrezzjoni li taghmel peress li r-reat kien wiehed kontinwat ai termini tal-Artikolu

Il-Qorti hija tal-opinjoni li l-piena idonea m'ghandhix tkun wahda ta' prigunerija

effettiva, pero l-piena ta' interdizzjoni generali perpetwa hija wahda tassattiva ghal dan ir-reat.

Konkluzjoni

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti:

1. wara li rat l-Artikoli 18, 127(1) u 185(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lill-

imputata hatja tar-reati fihom kontemplati, u tenut kont tac-cirkostanzi kollha tal-kaz

ta' sentejn (2),

konsiderazzjonijiet fuq maghmula, qieghda tigi sospiza ghal perjodu ta' erba' (4) snin,

ai termini tal-Artikolu 28A(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ai termini ta' l-Artikoli 28A(4) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti fissret lill-

hatja fi kliem car u semplici l-import ta' din is-sentenza u l-konsegwenzi f'kaz li tonqos

milli tosservaha, u cioe f'kaz li tikkommetti reat iehor punibbli bi prigunerija fiz-zmien

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni tar-reati kontemplati fl-Artikoli 293, 294, 185(2) u 186

tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

In oltre, il-Qorti qed tikkundanna lill-hatja ghal piena ta' interdizzjoni generali


Sentenza tal-14.12.2020 ECLI:MT:GKS:2020:046053 Sessjoni tal-Vitorja

Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

IL-PULIZIJA (SPETTUR KYLIE BORG, SPETTUR ALFREDO MANGION) V. ANTHONY BORG (KI.

MAĠISTRAT: DR. VICTOR G. AXIAK

14 ta' Diċembru 2020

IL-QORTI,

wara li rat l-imputazzjonijiet maħruġa kontra Anthony Elbenghazi ta' 35 sena iben Peter u Vincenza xebba Sanjic, imwieled Floriana nhar il-21 ta' Frar 1983, residenti 76 Frank's Flats, liat 2, Triq il-Ġifen, Ir-Rabat (Għawdex) u detentur tal-karta tal-identita bin-numru 132230M ("l-Imputat" jew "id-Difiża"),

wara li rat l-Ordni tal-Avukat Ġenerali maħruġa bis-saħħa tal-Artikolu 22(2) tal- Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta sabiex din il-kawża tinstema' minn din il-Qorti, diversement presjeduta, bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali,

wara li rat is-sentenza ta' din il-Qorti, diversement presjeduta, tal-11 ta' April 2019,

wara li rat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) tat-2 ta' Mejju 2019 li permezz tagħha inter alia dik il-Qorti kienet iddeċidiet kif ġej: "Għal dawn il-motivi, din il-Qorti tiddeciedi billi tannulla u tħassar is-sentenza appellata u, wara li rat l-artikolu 428 tal-Kodici Kriminali u biex ma tipprivax lill-appellant mill-benefiċċju tal-eżami doppju tal- vertenza, tordna illi l-atti ta' dan il-każ jerġgħu jintbagħtu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, sabiex wara li dik il-Qorti tikkonferma mill-ġdid l-ammissjoni tal-appellat, tgħaddi biex tisma' lix-xiehda li jidhrilha xierqa biex tiddetermina jekk l-offiża subita mill-allegata vitma kienetx taqa' taħt l-artikolu 216 jew 218 tal-Kodiċi Kriminali u wara tgħaddi biex tippronunzja s-sentenza tagħha skont il-Liġi."

Sentenza tal-14.12.2020 ECLI:MT:GKS:2020:132230M Sessjoni tal-Vitorja

wara li rat id-digriet ta' din il-Qorti tas-6 ta' Lulju 2020, diversement presjeduta, li permezz tagħha astjeniet milli tkompli tieħu konjizzjoni ta' dawn l-atti u bagħtithom lir- Reġistratur sabiex jiġu assenjati skond il-liġi,

wara li rat li l-atti ta' din il-kawża ġew sussegwentement assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta,

wara li żammet seduta fl-14 ta' Diċembru 2020 li matulha il-Prosekuzzjoni u d-Difiża qablu illi m'hemmx provi aktar x'jinġiebu,

wara li rat l-atti u d-dokumenti kollha,

qed tagħti din is-

Il-Pulizija ressqet lill-imputat taħt arrest bis-segwenti imputazzjonijiet u ċioe talli:

1. nhar is-7 t'April 2019 għall-habta ta' nofsinhar ġewwa L-Imqabba, mingħajr il-ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' Renald Wilson f'periklu ċar, kien kompliċi f'delitt u ċioe' ikkaġuna ġrieħi ta' natura gravi fuq l-istess Renald Wilson, hekk kif iċċertifika Dr. Karim Grixti MD,

2. u aktar talli nhar is-7 t'April 2019 u fix-xahar ta' qabel din id-data ġewwa

dawn il-Gżejjer kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokaina speċifikata fl-ewwel skeda tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi (Kap 101 tal-Liġjiet ta' Malta), meta ma kienx fil-pussess ta' awtorizzazjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħrug mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern skond id- dispozizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil- liċenzja jew xort' oħra awtorizzat li jimmanifattura, jew li jforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod iehor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d- droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skond ir-riċetta kif provdut fir-Regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 Dwar il- Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi (G.N. 292/1939) kif sussegwentement emendati u bi ksur ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikoluzi Kap. 101 tal- Liġijiet ta' Malta,

3. u aktar talli fl-istess żminijiet, u ċirkostanzi kellu fil-pussess tiegħu d-droga

erojina speċifikata fl-ewwel skeda tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi (Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta), meta ma kienx fil-pussess ta' awtorizzazjoni

Sentenza tal-14.12.2020 ECLI:MT:GKS:2020:128132 Sessjoni tal-Vitorja

għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal- Gvern skond id-dispozizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil-liċenzja jew xort' oħra awtorizzat li jimmanifattura, jew li jforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill- President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tieghu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tieghu skond ir- riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-Regoli tal- 1939 Dwar il-Kontroll Intern tad-Drogi Perikolużi (G.N. 292/1939) kif sussegwentament emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikoluzi (Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta),

U aktar talli kkommetta reat waqt li kien taħt ordni ta' probation, liema

sentenza ingħatat mill-Qorti tal-Maġistrati preseduta mill-Maġistrat Dr. J. Sawan LL.

D nhar il-5 ta' Marzu 2019 liema sentenza saret definittiva u ma tistax tiġi mibdula,

U aktar talli rrenda ruħu reċidiv b'sentenza mogħtija mill-Qorti tal-

Magistrati (Malta), liema sentenza hija definittiva u ma tistgħax tiġi mibdula ai termini tal-Artikolu 49 tal-Kap.9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Fis-seduta tal-11 ta' April 2019, skond kif rappurtat fis-sentenza mogħtija minn din

il-Qorti, diversement presjeduta, ta' dik il-ġurnata stess, l-imputat iddikjara l- ammissjoni inkondizzjonata tiegħu għall-imputazzjonijiet kif miġjuba kontra tiegħu u kkonferma tali ammissjoni anke wara li kien ngħata iż-żmien skond il-Liġi sabiex jirrikonsidraha.

Fl-istess seduta, l-imputat iddikjara ukoll illi kellu biżżejjed żmien biex jerġa jirrikonsidra l-ammissjoni tiegħu u li fehem sewwa n-natura tal- imputazzjonijiet miġjuba kontrih u l-konsegwenzi serji relatati mal-piena.

Wara li din il-Qorti, diversement presjeduta, kienet semgħet is-sottomissjoniet finali dwar il-piena, hija kienet sabet lill-imputat ħati tal-imputazzjonijiet kollha miġjuba kontra tiegħu u wara li qieset li:

l-Prosekuzzjoni iddikjarat li l-imputat kellu jibbenefika mill-artikolu 29 tal- Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta fil-massimu possibbli; id-difiża saħqet li l-appellant kellu jibbenefika mill-ammissjoni bikrija reġistrata minnu;

Sentenza tal-14.12.2020 ECLI:MT:GKS:2020:Sawan Sessjoni tal-Vitorja

il-Prosekuzzjoni u d-Difiża qablu li f'dan il-każ iċ-ċirkostanzi kienu jimmilitaw favur piena li ma tkunx dik karċerarja effettiva;

u wara li rat l-artikoli 17, 31, 28A, 49, 50, 41, 42(d), 214, 215, 216 u 218 tal-Kodiċi Kriminali kif ukoll l-artikoli 7, 21 u 23 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta u t- Taqsimiet 4 u 6, it-Taqsima 1 tal-Ewwel Skeda, kif ukoll l-artikoli 22(1)(a), 22(2)(b)(ii) u 29 tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta, ikkundannat lil Anthony Elbenghazi fuq ammissjoni tiegħu stess, u bħala reċidiv, għall-piena ta' sentejn priġunerija li bl- applikazzjoni tal-artikoli 28A tal-Kodiċi Kriminali, kellhom ikunu sospiżi għal żmien erba snin.

Is-sentenza ġiet appellata mill-Avukat Ġenerali u permezz tas-sentenza tagħha tat-2 ta' Mejju 2019, il-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) inter alia iddeċidiet kif ġej: "Għal dawn il-motivi, din il-Qorti tiddeciedi billi tannulla u tħassar is-sentenza appellata u, wara li rat l-artikolu 428 tal-Kodici Kriminali u biex ma tipprivax lill- appellant mill-benefiċċju tal-eżami doppju tal-vertenza, tordna illi l-atti ta' dan il-każ jerġgħu jintbagħtu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, sabiex wara li dik il-Qorti tikkonferma mill-ġdid l-ammissjoni tal-appellat, tgħaddi biex tisma' lix-xiehda li jidhrilha xierqa biex tiddetermina jekk l-offiża subita mill-allegata vitma kienetx taqa' taħt l-artikolu 216 jew 218 tal-Kodiċi Kriminali u wara tgħaddi biex tippronunzja s- sentenza tagħha skont il-Liġi."

Fis-6 ta' Lulju 2020, din il-Qorti diversement presjeduta, ħarġet digriet li permezz tiegħu astjeniet milli tkompli tieħu konjizzjoni ta' dawn l-atti u bagħtithom lir- Reġistratur sabiex jiġu assenjati skond il-liġi.

L-atti ta' din il-kawża ġew sussegwentement assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta.

Din il-Qorti żammet seduta fl-14 ta' Diċembru 2020 li matulha il-Prosekuzzjoni u d-

Difiża qablu illi m'hemmx provi aktar x'jinġiebu.

Minn dan kollu jirriżulta lill-Qorti li ma' nġiebux provi biżżejjed sabiex jiġi sostnut

ir-reat tal-offiża gravissima fuq il-persuna ravviżata fl-Art.

218 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Deċiżjoni

Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti qegħda ssib lill-imputat ħati tal-

imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tiegħu, fuq ammissjoni tiegħu stess u wara li rat l-artikoli 17, 31, 28A, 49, 50, 41, 42(d), 214, 215 u 216 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta, kif ukoll l-Artikoli 7, 21 u 23 tal-Kap.

446 tal-Liġijiet ta' Malta u t-Taqsimiet 4 u 6, it-Taqsima 1 tal-Ewwel Skeda, kif ukoll l-artikoli 22(1)(a), 22(2)(b)(ii) u 29 tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta, qed tikkundanna lill-imputat bħala reċidiv, għall-piena ta' sentejn priġunerija li pero bl-applikazzjoni tal-Art.

28A(1) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta m'għandhiex tibda sseħħ ħlief jekk, matul il-perjodu ta' erba' snin mil-lum, il- ħati jikkommetti reat ieħor li għalih hemm piena ta' priġunerija.

Il-Qorti spjegat lill-ħati bi kliem ċar ir-responsabbilità tiegħu taħt l-artikolu 28B tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta jekk huwa jikkommetti matul il-perijodu operattiv reat li għalih hemm piena ta' priġunerija.

Maġistrat

Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


MALTA TRIBUNAL TA' REVIZJONI AMMINISTRATTIVA MAGISTRAT DR. CHARMAINE GALEA 14 ta' Dicembru 2020 Rikors Numru 29/2020 Kevin Gauci Calleja u Josianne Gauci Calleja Vs Awtorita` tad-Djar

It-Tribunal, Ra r-rikors ta' Kevin Gauci Calleja u Josianne Gauci Calleja ipprezentat fis-7 ta' Mejju 2020 li permezz tieghu ppremettew u is-segwenti:- "

Illi permezz tal-konvenju datat 18 ta' Frar 1993 bejn l-esponenti u l-Awtorita' tad- Djar, wiegħdet u ppromettiet illi tbiegħ u titrasferixxi lir-rikorrenti l-fond bl-indirizz ta' 188G, Flat 11, St Ursula Street, L-Isla (vide konvenju hawn anness u mmarkat Dok.

Illi dan l-appartament inbiegħ tale quale "bid-drittijiet u pertinenzi kollha tiegħu, u jkun liberu u frank" hekk kif dettaljat fil-klawsola nru.

B anness mal-istess konvenju;

Illi permezz tal-istess konvenju, ir-rikorrenti Kevin Gauci Calleja ingħata dritt illi "jokkupa

dan il-fond mill-llum il-quddiem...".

Illi minkejja l-konvenju fuq imsemmi, l-Awtorita' intimata ma pproċeditx għal-bejgħ finali tal-fond favur ir-rikorrenti.

Jirriżulta illi l-Awtorita' intimata ma proċeditx bil- bejgħ finali għaliex il-Gvern għadu ma akkwistax it-titolu tal-istess blokk illi tiegħu l- fond in kwistjoni jifforma parti, b'rali mod illi l-istess fond jista' jiġi trasferit lill-terzi;

Illi fil-25 ta' Marzu 2009, ir-rikorrenti ingħataw 'Full Development Permission' mill- MEPA (PA 05818/08) sabiex jibnu kamra fl-arja sovvrastanti tal-istess fond bil- kundizzjonijiet imsemmija fl-istess permess (hawn anness u mmarkat Dok.

Illi inoltre fid-9 ta' Settembru 2010, ir-rikorrenti ingħataw permess mill-Awtorita' tal- Artijiet għas-segwenti (permess tal-Awtorita' tal-Artijiet hawn anness bħala Dok Ċ): -

Illi inoltre għall-bini ta' din il-kamra skond il-permessi relevanti msemmija fil-premessi suesposti, ir-rikorrenti akkwistaw il-kunsens u l-approvazzjoni tal-okkupanti kollha ġewwa l-binja ta' 188G, Triq St. Ursula, L-Isla, hekk kif muri mill-anness dokument, immarkat bħala Dok.

Illi permezz tal-ittra uffiċjali nru.

823/2020, liema ittra ġiet notifikata lill-esponenti fil- 5 ta' Marzu 2020 (hawn annessa u mmarkata Dok.

E), ir-rikorrenti ġew interpellati mill-Awtorita' tad-Djar sabiex jiżgombraw mill-arja okkupata fuq il-bejt tal-blokka numru 188G, St Ursula Street, L-Isla u dan ai termini "tal-artikoli 9 (a) u (d) (iii) u (v) u 10 u artikoli sussegwenti tal-Kap.

Inoltre, peremzz tal-istess, l-esponenti ġew infurmati bil-fakolta' illi jikkontestaw l-istess ittra uffiċjali fi żmien għoxrin (20) jum minn notifika tal-istess;

Illi nel frattemp ġiet ippubblikata l-Ordni tal-2020 dwar l-Għeluq tal-Qrati tal- Ġustizzja (Avviż Legali 65 tal-2020) liema ordni hekk kif ġiet l-aħħar emmendata (A.L. 97 tal-2020) timponi l-għeluq ta' inter alia, kwalunkwe tribunal stabbilit mil-liġi li jopera mill-binja tal-Qrati tal- Ġustizzja u kif ukoll, permezz tal-Avviżi Legali nri.

61 u 84 tal-2020, ġie sospiż b'effett mis-16 ta' Marzu 2020 it-terminu ġudizzjarju sa meta l- esponenti kellhom jippreżentaw dan ir-rikors, u l-istess terminu ġie sospiż sa sebat (7) ijiem wara l-jum illi s-Supretendent tas-Saħħa tirrevoka l-Ordni tal-2020 dwar l- Għeluq tal-Qrati tal-Ġustizzja;

Illi permezz tal-Avviż Legali nru.

177 tal-2020 (Emmenda nru.

2), l-Ordni tal-2020 dwar l-Għeluq tal-Qrati tal-Ġustizzja ġiet reża inappikabbli għar-reġistru tal-Qrati, prevja illi t-termini legali u ġudizzjarji marbuta mal-preżentata tal-atti baqgħu sospiżi;

Illi r-rikorrenti ħassewhom aggravati id-deċiżjoni tal-Awtorita' intimata u għalhekk

qed jinterponu appell mill-istess għar-raġunijiet li ser isegwu; i.

Illi fl-ewwel lok u in linea preliminari, l-Awtorita' intimata ma hijiex l-Awtorita' kompetenti sabiex tordna l-iżgumbrament tar-rikorrenti mill-arja u l-kamra indikati, u dan in kwantu "awtorità" jew "awtorità kompetenti" skond il-Kap.

573 ai termini tal-liema saret id-deċiżjoni ta' żgumbrament ifissru l-Awtorità tal-Artijiet stabbilita skont l-artikolu 5 tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet jew kull persuna jew entità oħra li bil-liġi jew b'kuntratt hija fdata li tamministra art tal-Gvern; Illi l-funzjoni tal-Awtorita' intimata minn naħa l-oħra hi, inter alia, limitata għall-esekuzzjoni ta' tkeċċijiet jew kull infurzar tal-liġi li għandhom x'jaqsmu ma' proprjetà li hija proprjeta' tagħha jew amministrata minnha ai termini tal-Att dwar l-Awtorita' tad-Djar (Kap. 261);

Illi l-kamra in kwistjoni ma ġietx mibnija f'arja appertjenenti lill-Awtorita' intimata iżda appartjenenti lill-Awtorita' tal-Artijiet jew lil terzi; Illi għalhekk id-deċiżjoni tal-Awtorita' intimata notifkata lir-rikorrenti permezz tal-ittra uffiċjali msemmija hi nvalida u għandha tiġi kkunsidrata bħala irrita u nulla in kwantu ma hijiex l-Awtorita' kompetenti illi tista' tordna l- iżgumbrament tar-rikorrenti ai termini tal-Artikolu 9 tal-Kap 573 ċitat mill- Awtorita' intimata u għalhekk l-istess Awtorita' intimata qiegħda taġixxi b'mod ultra vires;

Illi f'kull kaz l-Awtorita intimata m'hijhiex il-legittimu kontradittur ghalhiex m'hijhiex is-sid tal-arja de quo;

Ili fit-tieni lok u mingħajr preġudizzju għas-suespost, illi minkejja illi l-Artikolu 10(1) tal-Kap 573 jiddisponi illi: 'Id-decizjoni tal-izgumbrament ghandu jkun fiha r-ragunijiet kollha ghaliex din tkun ittiehdet u ghandha tigi notifikata lil dik il-persuna li tkun trid tizgumbra permezz ta' ittra ufficjali li tipprezentata fil-Prim'Awla tal-Qorti Civili jew fil-Qorti tal-Magistrati..." l-ittra uffiċjali surreferita tiddettalja r-raġunijiet b'mod vag billi inter alia tallega illi kien hemm ksur "...ta' kundizzjonijiet indikati fil-kuntratt li bis-saħħa tiegħu l-art tkun qed tiġi okkupata.." u dan mingħajr ebda referenza għal-liema kuntratt u kundizzjonijiet qiegħda tirrreferi għalihom l-Awtorita' intimata;

Illi għalhekk l-ittra uffiċjali notifikata lill-esponenti ma ġietx mibgħuta skond ir-rekwiżiti tal-Art.

10 tal-Kap.

573 u konsegwentement hi rrita u nulla; Illi fit-tielet lok u mingħajr preġudizzju, l-ittra uffiċjali de quo hi irrita u nulla wkoll minħabba li effetivament dak li qiegħed jiġi intimat mill-Awtorita' intimata hu illi l-kamra mibnija fuq il-bejt tinħatt, u dan meta ordni li tinħatt struttura ma taqax taħt l-artikolu 9 tal-Kap.

Illi fir-raba' lok, u dan ukoll mingħajr ebda preġudizzju għas-suespost, ma huwiex minnu illi r-rikorrenti qed tokkupa l-arja mingħajr ebda titolu validu fil- liġi u dan in kwantu l-istess rikorrenti dahlu f'konvenju permezz ta' liema l- Awtorita' intimata obbligat ruħha illi tittrasferixxi l-imsemmi fond bid-drittijiet u pertinenzi tiegħu kollha, liberu u frank (vide Klawsola 1 u 7 ta' Dok.

B anness mal-Konvenju mmarkat Dok A ma' dan ir-Rikors);

Illi inoltre, ir-rikorrenti akkwistaw l-permessi rilevanti għall-iżvilupp tal-kamra hekk kif juru d-Dokumenti B u Ċ hawn annessi;

Illi fil-ħames lok, l-esponenti ma humiex qiegħdin jaġixxu bi ksur ta' kundizzjonijiet imposti fuqhom, liema kundizzjonijiet miksura se mai ma ġew bl- ebda mod indikati fl-ittra uffiċjali notifikata lir-rikorrenti;

Għaldaqstant ir-rikorrenti jitolbu umilment lil dan it-Tribunal jogħġbu jħassar, jirrevoka u jikkanċella l-ordni ta' żgumbrament maħruġa permezz tal-ittra uffiċjali nru.

823 tal-2020 fl-ismijiet inversi datata 3 ta' Marzu 2020 u dan taħt il-provvedimenti li jidrilha xierqa u opportuni."

Ra r-risposta tal-Awtorita` tad-Djar datata 29 ta' Mejju 2020 li permezz taghha eccepiet is-segwenti:- "

Illi ma hemm xejn li hu irritu u null jew ultra vires fl-ittra ufficjali maghmula mill-

Awtorita' tad-Djar.

Illi il-Kap 573 tal-Ligijiet ta' Malta jindika li :

"awtorità" jew "awtorità kompetenti" jfissru l-Awtorità tal-Artijiet stabbilita skont l-artikolu 5 tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet jew kull persuna jew entità oħra li bil-liġi jew b'kuntratt hija fdata li tamministra art tal-Gvern

3 Jigi rilevat li l-Awtorita' tad-Djar hi awtorizzata tamministra art tal-Gvern u anke din l-art u dan il-bejt partikolari – tant hu hekk li l-konvenju prezentat mill-atturi sar mal- Awtorita' tad-Djar u mhux mad-Dipartiment tal-Artijiet; Illi meta l-atturi ghamlu il-konvenju, biex jixtru il-flat taghhom ghamluh mal-Awtorita' tad-Djar – ghalhekk jekk huma qed isostnu li l-Awtorita' ma ghandiex setgha fuq il- bejt tal-fond li dwaru sar il-kuntratt, allura lanqas kellha dritt taghmel il-konvenju; Illi d-Dipartiment tal-Artijiet ghadda din il-blokka ta'appartamenti inkluż appartament numru 11 lill-Awtorita' tad-Djar permezz tal-Avvizz Legali 235 ta' 2012 (Artiklu 4 paragrapfu 88), u għalhekk il-blokk ta'appartamenti (inkluz il-bejt) u sakemm isir l-att finali ta' bejgħ hija wkoll sid tal- appartament.

tad-Djar hija sid

ta' dan

Illi l-ittra ufficjali tindika ezattament ir-raguni ghaliex l-Awtorita` trid li jsir l- izgumbrament mill-kamra mibnija.

Il-permess tal-bini tal-istess kamra mogħti mill- Ministeru tal-Finanzi juri ukoll is-setgha li ghandha l-Awtorita tad-Djar li titlob li tiehu lura l-istess kamra.

Illi il-bejt fejn l-atturi bnew il-kamra, ġaladarba jsir il-kuntratt finali, ai termini tal- Avviż numru 38 tal-1991 applikabli f'dan il-kaz u li referenza tieghu ssir fil-konvenju, kopja tal-Avviz annessa u mmarkata bhala DOK A, ser jinbiegh b'sehem indiviż (klawzola 32 ta' DOK A).

Illi sakemm isir il-kuntratt finali dan għadu tal-Awtorita tad- Djar/amministrat mill-Awtorita tad-Djar; imma ukoll is-sehem indiviz ma jaghtix dritt li wiehed jaghmel tieghu kamra mibnija fuq il-bejt li hu bejt ta' kulhadd inkluz tal- Awtorita' tad-Djar li ghad ghandha diversi postijiet moghtija b' kera lil terzi fl-istess blokka.

Inoltre, kif stabbilit mill-istess Avviz (klawzola 34 ta' DOK A) l-użu ta' tali bejt huwa limitat u bl-ebda mod l-oġġetti mqiegħda fuq il-bejt m'għandhom ikunu ta' ngombru għar-residenti l-oħra.

Fil-każ odjern huwa evidenti li bl-okkupazzjoni ta' din il-kamra u bl-ilmenti li saru mill-Uffiċju tal-Ombudsman, l-okkupanti qed jikkawżaw ingombru lil residenti oħra u kien għalhekk li l-Awtorita tad-Djar ħadet il-passi legali spettanti lilha bil-liġi bħala sid/amministratur tal-blokk t'appartamenti; Ara ittri mill-Ufficju tal-Ombudsman annessi u mmarkati Dok B.

Illi barra minn hekk, l-Awtorita tad-Djar hija s-sid ta' numru ta' appartamenti fl-istess blokka u allura hija ukoll waħda mill-ko-propjetarji tal-partijiet komuni, inkluż il-bejt li fuqu inbniet il-kamra li kienet hemm b' mera tolleranza kif juri id-dok C

10 Illi l-permess tal-bini tal-kamra mahrug mill-MEPA ma ghandu ebda rilevanza ghal

din il-kawza;

11 Illi meta l-atturi jikkowotaw il-permess moghti mid-Direttorat tal-Artijiet biex ikun jista jibni il-kamra l-attur huwa selettiv.

12 Dawn il-paragrafi juru li dan il-permess kien biss wiehed ta' "encroachment", ta'mera tolleranza u ma kien jaghti ebda drittijiet.

Ghalhekk hu minnu meta jinghad li l-atturi qed jokkupaw bla titolu la darba issa huma intalbu li jroddu lura il-kamra – ara id-dokumenti annessi DOK D.

13 Illi l-Awtorita' talbet lill-atturi iroddu lura l-kamra – huma naqsu li jaghmlu dan u ghalhekk kellha issir l-ittra ufficjali li tindika li l-atturi ma kellhomx titolu validu.

14 Illi inoltre l-Awtorita tad-Djar irċieviet ittra mingħand l-Ombudsman minħabba okkupazzjoni illegali ta' partijiet mill-bejt ta'Old Prisons' Block jew Mediterranean Flats dwar kmamar fuq il-bejt li mhux qed iħallu l-aċċess shih għall-bejt shih lir- residenti l-oħra, kopja annessa u mmarkata bhala Dok B Cioe' permezz tal-istess kmamar uzurpaw parti mill-bejt li qabel kien indiviz u parti mill-partijiet komuni.

15 Illi wara diversi investigazzjonijiet mill-Aworita' tad-Djar irrizulta li hemm 14-il kamra mibnija fuq il-bejt tal-blokka in kwistjoni u għalhekk l-Awtorita tad-Djar iddeciediet li tibda tiehu azzjonijiet fil-konfront tal-pussessuri ta' dawn il-kmamar.

Uhud minnhom qegħdin fil-proċess li jirritornaw il-pussess battal tal-istess kmamar.

Fil-fatt dawn il-persuni kollha li bnew il-kmamar fuq il-bjut tall-blokka inghataw l- opportunita' li jirritornaw il-kmamar volontarjament u f' dan il-kaz l-Awtorita' kienet lesta ma tipprocedix biex iggeghlhom iwaqqghu il-kmamar a spejjez taghhom jew biex titlob danni u kumpens.

Fil-kaz fejn l-okkupanti jinsistu li ma jirritornawx il-kmamar volontarjament allura din l-ezenzjoni ma tapplikax.

16 Illi ghalhekk it-talba attrici ghandha tigi michuda."

Sema' x-xhieda; Ra d-dokumenti kollha pprezentati; Sema' t-trattazzjoni tal-partijiet; Ra li r-rikors thalla ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra: Illi r-rikorrenti hassewhom aggravati b'decizjoni tal-Awtorita` intimata kif kontenuta f'ittra ufficjali datata 3 ta' Marzu 2020 bin-numru 823/2020 li permezz taghha l-Awtorita` intimata talbithom jizgumbraw minn binja li huma bnew u minnhom okkupata fuq il-bejt fl-arja tal-blokka numru 188G, St. Ursula Street, L-Isla u dan stante li:

1. kienu qeghdin jokkopaw l-imsemmija art minghajr ebda titolu validu fil-

ligi u dan peress li kienu qed jokkupaw a bazi ta' konvenju;

2. u minghajr pegudizzju ghas-suespost, qed jaghmlu uzu differenti tal-art minn dak miftiehem, u ghalhekk qed jiksru kundizzjonijiet indikati fil- kuntratt li bis-sahha tieghu l-art kienet qieghda okkupata;

3. u l-art fejn bnew il-kamra b'mod illegali, anke meta u jekk isir il-kuntratt finali, mhux se ktun art proprjeta` taghhom biss imma se tkun biss art ta' bejt indiviza u moghtija biss ghall-uzu indikat fil-kuntratt u fl- iskema..1

Illi mill-provi mressqa jirrizulta s-segwenti:

Illi fit-18 ta' Frar 1993, ir-rikorrent Kevin Gauci Calleja u l-Awtorita` intimata dahlu f'konvenju ghat-trasferiment tal-fond bl-indirizz 188G, Flat 11, St. Ursula Street, L-Isla.2 Illi permezz tal-istess konvenju ir-rikorrent inghata d-dritt li jokkupa l-imsemmi fond;

Illi l-istess konvenju kellu marbuta mieghu numru ta' kundizzjonijiet,

fosthom is-segwenti: "(7) L-appartament jinbiegh bil-komunjoni mal-appartamenti l-ohra fil-blokk tas- segwenti partijiet komuni u cioe': il-passagg tal-entratura, il-bieb principali u l- entrata, il-kurituri mit-tarag sa fuq il-bejt, it-tromba tat-tarag, il-bejt, ix-xafts u l-bibien tax-xaft, il-blokka tal-lift u l-lift jekk ikun il-kaz, salv li l-ispazju taht it-tarag ikun

okkupat bla hlas mill-Assocjazzjoni tas-Sidien Residenti li taghha l-applikant ikun membru tesserat, u eskluz il-gonna madwar il-blokk mieghu anness."

Illi fil-25 ta' Marzu 2009, ir-rikorrenti inghataw full development permission mill-MEPA (PA 05818/19) sabiex jibnu kamra fuq l-arja sovrastanti l-appartament taghhom;3

Ir-rikorrenti kisbu l-kunsens tal-okkupanti l-ohra tal-binja;5 6.

Permezz tal-Avviz Legali 235 tal-2012 id-Dipartiment tal-Artijiet ghadda

l-blokka ta' appartamenti in kwistjoni lill-Awtorita` intimata;

Fl-2019, wara numru ta' rapporti li waslu ghand l-Awtorita` intimata dwar numru ta' kmamar mibnija fuq il-bjut tal-blokka maghrufa bhala "Old Slave Prison Block", liema blokka ghandha ghaxar (10) entraturi jaghtu ghal fuq erba' (4) toroq differenti, ikkummissjonat rapport tekniku dwar id-diversi strutturi li kien hemm fuq il-bejt tal-istess blokka;6

Illi fl-istess rapport hemm pjanta li turi l-washroom in kwistjoni, li pero` ma jirrizultax li hemm indikat fiha li l-istess washroom kienet monita b'encroachment mid-Dipartiment tal-Artijiet izda hija ndikata biss li kellha permess tal-Awtorita` tal-Ippjanar;7

Wara li sar dan l-ezercizzju, fl-20 ta' Awwissu 2020, l-Awtorita` intimata bghatet ittra ufficjali lil certu Jonathan Buckingham li joqghod 86, Triq Sant'Orsola, L-Isla u lill-Okkupant/i ta' Block 2, Flat 15, Triq il- Mediterran, In-Naxxar fejn ordnatilhom jizgombraw mill-arja u kamra mibnija fuq il-bejt tal-Blokka 2, Triq il-Mediterran, L-Isla;8

Wara li r-rikorrenti u ohrajn saru jafu b'din l-ittra, fit-30 ta' Awwissu 2020 kitbu lis-Segretarju Parlamentari Roderick Cox, fejn ghamlu referenza ghall-ittra ufficjali appena citata fejn talbu s-segwenti u cioe`:

In risposta ghal din l-ittra, fis-7 ta' Ottubru 2019 l-Awtorita` intimata kitbet lir-rikorrenti fejn infurmathom li l-Awtorita` hija ntitolta tiehu pussess tal-kmamar mibnija illegalment peress li gew mibnija fuq art li mhix taghhom u/jew ghaliex qeghdin jigu okkupati illegalment il-partijiet komuni.

Fl-istess ittra gew infurmati li l-Awtorita` intimata kienet lesta li twaqqa' l-istruttura mibnija bla hlas u ma titlobx danni u spejjez ohra jekk huma jbattlu l-istess kmamar u jghaddulha c-cwievet;10

Sussegwentement, fit-3 ta' Marzu 2020, ir-rikorrenti ircevew l-ittra

ufficjali in kwistjoni.

Illi minn emejl ipprezentata minn Malcolm Grogan ̧ rapprezentant tal-Awtorita` ta' l-Artijiet, jirrizulta illi l-art li fuqha mibni l-appartament tar-rikorrent, kienet dejjem tal-Gvern u ma kien hemm l-ebda htiega ta' esproprazzjoni.11 Illi ghalhekk dan it-Tribunal ma jistghax jifhem kif wara sebgha u ghoxrin (27) sena li sar il-konvenju u wara li r-rikorrenti hallsu l-prezz kollu tieghu u d-dejn li kellhom marbut mal-prezz tal-istess appartament, l-Awtorita` intimata ghadha ma resqitx ghall-kuntratt finali.

Dan it-Tribunal jawspika li dan taghmlu mill-iktar fis possibbli.

Ikkunsidra: Illi mill-fatti kif esposti jirrizulta illi fit-18 ta' Frar 1993 ir-rikorrent Kevin Gauci Calleja ghamel konvenju mal-Awtorita` tad-Djar fejn obbliga ruhu li jixtri u jakkwista "l-appartament enumerat hdax sovrapost ghall-proprieta` ta' l-Gvern u formanti parti minn blokk ta' appartamenti enumerat mija tmienja u tmenin ittra "G" f'Triq Sant'Ursola, L-Isla" u dan il-kundizzjonijiet, fost ohrajn, tal-Avviz tal- Gvern numru 38 tas-sena 1991.

Wahda minn dawn il-kundizzjonijiet kienet li t- trasferiment kien se jsir "bil-komunjoni mal-appartamenti l-ohra fil-blokk tas- segwenti partijiet komuni u cioe`......il-bejt..."

Dan ifisser li ladarba jsir il-kuntratt finali, ir-rikorrenti se jkun akkwista l- appartament flimkien ma sehem indiviz mill-bejt in kwistjoni u li fuq parti minnu huwa bena l-washroom in kwistjoni.

Illi min-naha l-ohra, huwa minnu li sa issa,

ir-rikorrenti m'ghandhom l-ebda titolu reali la fuq l-appartament u lanqas fuq is- sehem indiviz tal-bejt.

Madankollu fl-imsemmi konvenju, l-Awtorita` intimata tat dritt lir-rikorrent Kevin Gauci Calleja "li jokkupa dan il-fond mill-lum il-quddiem u l-istess Kevin Gauci Calleja jintrabat li jaghmel kull xoghol ta' manutenzjoni kemm ordinarja kif ukoll straordinarja li jista' jinhtieg fl-istess fond."

Illi t-Tribunal josserva illi fl-ittra ufficjali impunjata, l-Awtorita` intimata iccitat Artikolu 9 (a) u d (iii) u (v) tal-Kapitolu 573 tal-Ligijiet ta' Malta bhala r-raguni ghala ordnat l-izgumbrament.

L-artikolu citat jghid is-segwenti: "9.

(1) L-awtorità kompetenti tista' tordna l-iżgumbrament ta' kull persuna minn kull art u t-tneħħija minn hemm ta' kull oġġett mobbli, meta: (a) tkun okkupata minn dik il-persuna mingħajr ebda titolu validu fil-liġi; … (d) minkejja li dik l-art tkun qiegħda tiġi minn dik il-persuna okkupata b'titolu validu dan: … (iii) ma jużax l-art jew jagħmel użu differenti tal-art minn dak miftiehem; … (v) jikser jew jonqos milli jwettaq imqar kundizzjoni waħda li tkun indikata fil-kuntratt li bis-saħħa tiegħu l-art tkun qed tiġi okkupata."

Illi t-Tribunal iqis illi r-rikorrenti ghandhom titolu validu fil-ligi ghall- okkupazzjoni tal-art in kwistjoni, u dan johrog mill-fatt li gew koncessi jokkupaw permezz tal-konvenju dataat 18 ta' Frar 1993.

Kwindi l-ewwel raguni ghall-ordni ta' zgumbrament hija nulla u bla effett.

Illi ghalhekk it-Tribunal se jezamina jekk ir-rikorrent:

Ghamiltx uzu differenti mill-art minn dak miftiehem; u 2.

Kisirx jew naqas li jwettaq xi kundizzjoni indikati fil-konvenju

Ghal dan il-ghan, it-Tribunal ezamina l-kundizzjonijiet marbuta mal-konvenju.

Skont kundizzjoni numru tlettax (13) ir-rikorrent kellu dritt li fuq il-bejt tal-blokk izomm tank tal-ilma u li jwahhal aerial tat-televizjoni u tar-radju kif ukoll hbula tal-inxir liema hbula flimkien ma kellhomx ikunu itwal minn tletin metru.

Salv li l-ebda wiehed mill-imsemmija oggetti mqieghda fuq il-bejt m'ghandu jkun ta' ingombru jew ta' periklu ghar-residenti tal-blokk.

Illi ghalhekk jemergi car illi l-intenzjoni tal-Awtorita` intimata certament ma kinitx li tippermetti li jsir xi bini fuq il-bejt tal-blokka.

L-unici drittijiet li tat lir- rikorrenti huma dawk riportati hawn fuq.

Illi dan it-Tribunal irrizultalu illi r-

rikorrent gab il-firem minghand l-okkupanti l-ohra kollha tal-blokka biex huwa seta' jibni l-washroom.

Ghalkemm jista' jigi argumentat li uhud minnhom huma biss inkwilini tal-istess blokka, it-Tribunal jirrileva illi s-sid tal-blokka ta' dak iz- zmien, u cioe` l-Awtorita` tal-Artijiet ukoll tat il-kunsens taghha biex tinbena il- washroom in kwistjoni.

Di piu` jirrizulta illi r-rikorrent, qabel bena l-imsemmija washroom, kien mar biex jottjeni l-kunsens tal-Awtorita` intimata u gie nfurmat illi kellu jmur ghand l-Awtorita` tal-Artijiet ghal tali kunsens, kif fil-fatt ghamel.

Kwindi r-rikorrent ghamel dak kollu possibbli biex il-posizzjoni tieghu tkun wahda regolata bil-kunsens tal-Awtorita` koncernanti.

Illi ghalhekk, minkejja l-kundizzjonijiet li kien hemm fil-konvenju, fiz-zmien li r-rikorrent bena l-washroom inkwistjoni, is-sid tal-blokka kien ghadu d- Dipartiment tal-Artijiet.

Ghalhekk tajjeb li t-Tribunal jezamina x'tip ta' permess kien ottjena r-rikorrent minghand id-Dipartiment tal-Artijiet fid-9 ta' Settembru 2010.

Di fatti dan il-permess kien marbut bis-segwenti kundizzjonijiet: "1.

Illi wara li gie koncess dan il-permess, kif fuq inghad, fl-2012 il-blokka ghaddiet

ghand l-Awtorita` intimata permezz tal-Avviz Legali 235 tal-2012.

Illi jirrizulta

Allura l-kwistjoni li tqum hawn huwa jekk l-Awtorita` intimata,

qua Awtorita` mwaqqfa b'Ligi, li pero` tifforma parti mill-amministrazzjoni

pubbliku u kwindi mill-Gvern, setghatx taqbad u tizgombra lill-intimati meta Dipartiment tal-Gvern iehor kien tah permess biex jokkupa l-istess art.

Illi fl-opinjoni tat-Tribunal, sabiex l-Awtorita` intimata setghet hekk tipprocedi, l-ewwel kellu jigi terminat il-permess li kien inghata lir-rikorrenti u mbaghad, jekk ikun hemm lok, tipprocedi kif ipprocediet.

Kwindi la darba wara li gew stipulati l-kundizzjoniet fil-konvenju tal-1993, dipartiment governattiv iehor, kif kellu kull dritt li jaghmel ghaliex l-art kienet ghadha amministrata minnu, ta permess li tinbena l-washroom de quo, allura issa l-Awtorita` intimata ma tistghax semplicement tinvoka l-kundizzjonijiet tal-istess konvenju u tizgombra lir-rikorrenti.

Illi di piu` minn qari tal-Avviz Legali 235 tal-2012 u precizament Artikolu 4 (88) gie stipulat li kien qieghed jigi trasferit is-segwenti, u cioe`: "Blokk, magħruf bħala "188G, Triq Sant' Ursola; li jikkonsisti fi ħdax-il flat bl-esklużjoni tas- sottoswol fi Triq Sant' Ursola, L-Isla u jmiss mill-Majjistral ma' passaġġ pubbliku li jhares fuq Triq Sant' Ursola, mill-Grigal ma' proprjeta' tal-Gvern u mil-Lbiċ ma' Triq San Kristofru.

Il-flats enumerati 1 sa 8 jinsabu reġistrati mal-Gvern bħala Tenements bin-numri 98671 sa 09062, il-flat enumerat 9 jinsab reġistrat mal-Gvern bħala Tenement Nru. 87206A u l-flats enumerati 10 sa 11 jinsabu reġistrati mal-Gvern bħala Tenements Nru. X17735 u X51788 rispettivament.

L-art li fuqha hemm dan il-blokk bini tinsab fuq proprjetà tal-Gvern mikrija għal aktar minn tletin sena u l-blokk sħiħ jinsab delineat bl-aħmar u mmarkat "A" sa "D" fuq il-pjanta P.D. 2012_167.

It-trasferiment ser iseħħ kif hawn imsemmi: sehem indiviż fuq il- livell tal-pjan terren u at open space level, u trasferiment sħiħ mil-livell tat-tieni sular 'il fuq tal-art immarkata "A"; sehem indiviż fuq kull livell għall-art immarkata "B"; sehem sħiħ mil-livell tat-tieni sular at open space level 'il fuq għall-art immarkata "Ċ"; fir-rigward tal- art immarkata "D" ebda trasferiment m'hu qed iseħħ iżda s-servitujiet eżistenti fuq twieqi u drains qegħdin jiġu garantiti mill-Gvern.

Illi l-Awtorita` intimata ma esebiet l-ebda pjanta li turi li l-bejt in kwistjoni ghadda ghandha permezz tal-imsemmi Avviz Legali.

Madankollu, dato ma non concesso, li l-imsemmi bejt ghadda f'dan it-trasferiment xorta wahda japplika dak li ntqal aktar 'il fuq.

Illi finalment, it-Tribunal jaghmel referenza ghas-sottomissjoni li ghamel id- difensur tar-rikorrenti fit-trattazzjoni orali, u cioe` li l-ittra ufficjali de quo hija

irrita u nulla ghaliex ma specifikatx entro liema zmien ir-rikorrenti iridu

jizgombraw mill-imsemmija art.

Din is-sottomissjoni hija ghal kollox infondata

gurnata min-notifika tal-istess ittra.

Huwa nfondat ukoll l-aggravju illi l-

Awtorita` intimata ma tistghax tordna zgumbrament ai fini tal-Kapitolu 573 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Awtorita` ta' l-Artijiet jew kull persuna jew entita` ohra li bil-liġi jew b'kuntratt

hija fdata li tamministra art tal-Gvern.

Ai termini tal-artikolu 4 tal-Kapitolu 573

"id-drittijiet u r-responsabbiltajiet fuq dawk l-artijiet li permezz ta' liġi, ordni jew avviż kienu ġew mgħoddija lil Malta Industrial Parks Limited (C-28965) u lill-Awtorità tad-Djar bis-saħħa tal-Ordinanza dwar il-Kummissarju tal-Artijiet jew l-Att dwar l-Awtorità tad-Djar għandhom jibqgħu jiġu miżmuma mill- imsemmija Malta Industrial Parks Limited (C-28965) u Awtorità tad-Djar."

Dan ghaliex proprju artikolu 9 tal-Kapitolu 573 jaghti lill-Awtorita` intimata dan il-poter.

Ghaldaqstant filwaqt li t-Tribunal iqis li ammont ta' aggravji huma infondati fil- fatt u fid-dritt, madankollu huwa tal-fehma illi l-ittra ufficjali de quo kif dedotta hija monka ghaliex fl-ewwel lok ir-rikorrenti qeghdin jokkupaw il-bejt b'titolu moghti mill-istess Awtorita` intimata, u fit-tieni lok huma kellhom permess mill- Awtorita` ta' l-Artijiet sabiex jibnu l-washroom de quo, liema permess qatt ma gie rtirat u kwindi ghadu vigenti.

Kwindi l-Awtorita` intimata ma setghetx tipprocedi bil-mod kif ipprocediet.

DECIDE Ghaldaqstant it-Tribunal, ghar-ragunijiet hawn fuq esposti u fit-termini hawn fuq enuncjati, qieghed jilqa' l-appell tar-rikorrenti u jichad r-risposta tal-Awtorita` intimata u ghaldaqstant jiddikjara illi l-ittra ufficjali numru 823/2020 li kopja taghha tinsab esebita bhala Dokument E a fol.

28 tal-process bhala wahda nulla u minghajr effett fil-konfront tar-rikorrenti.

Bl-ispejjez kontra l-Awtorita` intimata. ___________________ Dr. Charmaine Buckingham President tat-Tribunal ta' Revizjoni Amministrattiva