Qorti tal-Appell Kriminali

IL-PULIZIJA

(Spettur Joseph Agius Scicluna)

Illum, 15 ta' Lulju 2021.

Rat l-akkuzi dedotti kontra l-appellant Wayne Stanmore, ta' 28 sena, bin Martin u Mandy

nee Van Zyl, imwieled Sammut Badidova , nhar il-21 ta' Novembru 1985, resident fil-Facilita'

Korrettiva ta' Kordin, Ta' Xbiex u detentur tal-karta tal-identita' numru 574785 M, akkuzat

quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta):

Talli nhar is-26 ta' Dicembru, 2013, ghall-habta tat-8.30 ta' filghaxija, gewwa id-

Bil-hsieb li jaghmel delitt wera dan il-hsieb b' atti esterni u ta bidu ghall-

ezekuzzjoni tad-delitt liema delitt ta' serq, kieku sehh, kien ikun ikkwalifikat

bil-vjolenza, bil-mezz, bil-valur, li ma jeccedix l-elfejn tlett mija u disgha w

ghoxrin Euro u sebgha w tletin centezmu (€2,329.37), u bil-hin u li sar ghad-

dannu tas-socjetajiet Petralux Ltd u/jew P.O.G Ltd opearturi tal-istabbiliment

Drugshop, u/jew ta' xi persuna/i u/jew ta' xi entita' u/jew entitajiet ohra;

Bla ordni skont il-ligi tal-awtorita' kompetenti, u barra mill-kazijiet li fihom il-

ligi taghti s-setgha lill-privat li jarresta lill-hati, arresta, zamm jew issekwestra

lill-ispizjara Fiona curry, Dr Francis Noel curry M.D, u lil Dr Raymond

curry M.D. kontra l-volonta' taghhom, liema delitt sar bil-hsieb ta' estorsjoni

ta' flus jew hwejjeg ohra, jew biex persuna jew persuni ohra jkunu imgieghla

jaccettaw li jaghmlu xi trasferiment ta' hwejjighom;

Aktar, talli filwaqt li kien qed jaghmel delitt kontra s-sigurta' tal-Gvern jew

kontra l-persuna (minbarra omicidju involontarju jew offiza involontarja fuq il-

persuna) jew ta' serq jew hsara fil-proprjeta' (minbarra hsara involontarja fil-

proprjeta' ) kellu fuq il-persuna tieghi xi arma regolari jew munizzjon jew xi

imitazzjoni ta' dawk l-oggetti;

Akkuzat ukoll talli nhar it-28 ta' Dicembru, 2013, ghall-habta tat-3.40 ta' filghaxija,

gewwa it-Tic Tic Confectionery fi Triq il-Knisja, Ta' Xbiex flimkien ma' Andrea Leone Ganado:

Ikkommetta serq ta' flus kontanti u xi pakketti tas-sigaretti, liema serq hu

kkwalifikat bil-vjolenza u bil-mezz, u li sar ghad-dannu ta' Salvatore Lovegrove,

S&S Co Lyd, u/jew ta' xi persuna/i u/jew ta' xi entita' u/jew entitajiet ohra;

lil Salvatore Lovegrove. kontra l-volonta' tieghu, liema delitt sar bil-hsieb ta'

estorsjoni ta' flus jew hwejjeg ohra, jew biex persuna jew persuni ohra jkunu

imgieghla jaccettaw li jaghmlu xi trasferiment ta' hwejjighom;

imitazzjoni ta' dawk l-oggetti;

Finalment akkuzat ukoll talli rrenda ruhu recediv ai termini tal-artikoli 49, 50 u

289 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta permezz ta' diversi sentenzi definittivi

mill-Qrati tal-Magistrati (Malta).

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tal-25 ta' Marzu, 2021, fejn il-Qorti wara

wara li rat l-artikoli 41 (a), 49, 261 (a) (b) (c) (f), 262 (b), 263 (b), 267, 270, 276 u 277 (b)

tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta sabet lill-imputat hati tal-ewwel imputazzjoni

migjuba fil-konfront tieghu kif ukoll tal-addebitu tar-recediva biss fit-termini tal-

artikolu 49 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u kkundannatu ghal sena prigunerija li

minnhom irid jitnaqqas il-perjodu li l-imputat ghamel taht arrest preventiv in

konnessjoni ma' dawn il-proceduri.

Mill-bqija ma sabitx lill-imputat hati tal-

imputazzjonijiet l-ohra migjuba fil-konfront tieghu u minnhom illiberatu.

B' applikazzjoni tal-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta ordnat lill-hati

jhallas l-ammont ta' €82.23 rapprezentanti hlas tal-esperti nominati1.

Rat ir-rikors tal-appellant Wayne Stanmore minnhu pprezentat fit-30 ta' Marzu, 2021, fejn

talab lil din il-Qorti joghgobha tilqa` dan l-appell billi tikkonferma li mhuwiex hati

mit-tieni sas-sebgha imputazzjonijiet filwaqt li thassar, tirrevoka u tannulla s-sentenza

appellata fejn sabitu hati tal-ewwel akkuza, ta' l-addebitu tar-recidiva u tal-hlas ta' l-

ammont ta' €82.23 rapprezentanti hlas tal-esperti nominati kif dedotti kontra tieghu u

minflok tilliberah minn kull imputazzjoni, htija u piena, jew in subsidum, f' kaz li l-

Qorti ssib htija fil-konfront tieghu, timmodifika

1 Il-hati qieghed jigi ordnat ihallas nofs l-ispejjez tar-rapporti relatati mar-reat li tieghu instab hati stante li kien hemm involvement ta' persuna ohra fit-twettiq ta' dan ir-reat.

limitatament in kwantu ghall-piena, billi tirrevoka l-piena nflitta ta' sena prigunerija

u minflok tinfliggi piena alternattiva minn dik karcerarja.

Rat illi l-aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti:

Ezami tax-Xhud rigward il-Kredibilita'

Illi l-Qorti ta' l-Appell Kriminali Superjuri fis-sentenza datata 28 ta' Gunju 2006 fl-

ismijiet ir-Repubblika ta' Malta vs. Joseph Abela Garrett fir-rigward tal-kredibilita'

ppronunzjat illi

"il-kelma kredibbli jew kredibilita` ma tfissirx necessarjament li xhud

qed jigdeb, jista' jkollok kaz per ezempju fejn xhud ikun ra, jew sema'

xi fatti, u genwinament jigi hawn u jghid kif rahom jew semaghhom.

Pero` mbaghad il-verita` tkun li ma jkunx gara dak li qed jghid hu.

Pero` hu genwinament, dan bhal meta wiehed jghidlek, jiena dik il-

Ghalhekk qed nghidilkom il-

Dan ifisser li meta f' dan il-kaz il-Qorti qieset u wiznet il-kredibilita' o meno tax-xhud ewlieni

Andrea Leone Ganado u haditha b' certu cirkospezzjoni kienet zbaljata meta irriskontrat li kien

hemm xi inkonsistenzi fix-xhieda ta' Andra Leone Ganado imbghad qieset li Andrea Leone Ganado dejjem

kien konsistenti fix-xhieda tieghu meta qal li l-persuna l-ohra li dahlet mieghu biex jisirqu kien

Dan ifisser li ghalkemm Andrea Leone Ganado ma jfissirx li necessarjament kien qed jigdeb, dan ma

kienx kaz fejn ix-xhud genwinament xehed il-fatti kif rahom ghaliex il-verita' hi li ma garax

dak li qal. jew semaghhom.

Ghalhekk ghalkemm il-kredibilita` ma tfissirx gideb, zgur li

Andrea Leone Ganado ma kienx kredibbli f' dak li qal kontra l-imputat meta inkwantu ghal din l-

imputazzjoni, bhala prova in atti jirrizulta li fuq ix-xena tad-delitt ma nstabu ebda fingerprints

Ghalhekk il-Qorti ma setghet qatt issib lill-appellant hati.

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri permezz ta' sentenza datata16 ta' Marzu 2001 fl-

ismijiet Il-Pulizija vs. Antoine Scicluna Lia fir-rigward ta' xhud wiehed ppronunzjat illi

"Ghalkemm l-unika xhud tal-prosekuzzjoni hija mart l-appellant, dan ma jfissirx

necessarjament li ghaliex l-appellant jichad dak li qed tghid martu, allura hemm

bilfors konflitt ta' provi.

Xhud wiehed, jekk emnut sal-grad tal-konvinciment morali,

huwa bizzejjed sabiex il-Qorti ssib u tiddikjara htija."

Illi dan ifisser li Andrea Leone Ganado kellu jigi emnut sal-grad tal-konvinciment morali,

sabiex kien ikun bizzejjed biex il-Qorti setghet issib u tiddikjara htija fl-appellant.

qatt ma setgha jkun meta l-Qorti f' nifs wiehed qalet li rriskontrat inkonsistenzi fix-

xhieda ta' Andrea Leone Ganado u fl-istess nifs tghid illi in kwantu ghal din l-imputazzjoni

Andrea Leone Ganado dejjem kien konsistenti fix-xhieda tieghu meta qal li l-persuna l-ohra

li dahlet mieghu biex jisirqu kien l-appellant.

Dan qatt ma setgha jkun ghaliex il-Qorti

stess mill-atti rrizultalha li Andrea Leone Ganado xehed tlett darbiet quddiemha u kif ukoll

ta x-xhieda tieghu fil-kaz li nfetah kontrih.

Illi Andrea Leone Ganado biddel diversi drabi l-verzjoni tieghu u cioe' meta kien

originarjament interrogat a tempo vergine ma semma lil hadd b' ismu.

bdiet instema' l-kumpilazzjoni u meta hargu l-artikoli ha l-pedana tax-xhieda u qal li

l-persuna l-ohra li kienet mieghu kien l-appellant.

Minn dan kollu jirrizulta li x-xhieda t' Andrea Leone Ganado hija inkonsistenti u biddel il-

verzjoni tieghu tal-fatti diversi drabi u allura kif qatt setghet il-Qorti tkun moralment

konvinta minn dak li qal Andrea Leone Ganado u konsegwentement ssib lill-appellant hati.

Ghalhekk il-Qorti ma setghet qatt issib lill-appellant hati.

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri fis-sentenza datata 30 ta' Marzu 1963 fl-ismijiet Il-

Pulizija vs. Lorenzo Cuschieri Valentine fir-rigward tal-Komportament tax-xhud ippronunzjat illi

"Il-komportament ("demeanor") tax-xhud huwa fattur importanti ta` kredibilita`."

Illi l-Qorti tal-Magistrati ghalkemm semmiet il-komportament tax-xhud Andrea Leone Ganado ma

taghtu l-ebda importanza fir-rigward ta' l-evalwazzjoni tal-kredibilita' tieghu, izda strahet biss

Dan ifisser li l-kredibilita' tax-xhud imsemmi ma gietx evalwata fl-

intier taghha anzi kien hemm l-aktat fattur importanti mankanti ghalhekk b' din l-

evalwazzjoni l-Qorti tal-Magistrati ma setghet qatt tiddikjara li x-xhud Andrea Leone Ganado kien

dejjem konsistenti meta qal li l-persuna l-ohra li dahlet mieghu biex jisirqu kien l-appellant u

allura kredibbli meta ma haditx konjizzjoni adegwata tal-komportament tieghu fuq il-pedana

Ghalhekk il-Qorti tal-Magistrati kieet skorretta fl-evalwazzjoni taghha tal-kredibilita'

t' Andrea Leone Ganado u ghalhekk ma kellha qatt ssib htija fil-konfront tal-appellant abbazi

ta' dak li qal Andrea Leone Ganado.

Kredibilita' tal-Appellant

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri permezz at' sentenza datata 6 ta' Jannar 2005 fl-

ismijiet il-Pulizija vs. Mario Hallett fir-rigward tal-Plea Bargaining ippronunzjat illi

"Il-kuncett ta' patteggjament dwar il-piena, sia pure' seta' kien fil-prattika dejjem

adoperat b' mod informali kemm fil-Qrati tal-Magistrati bhala Qrati ta' Gudikatura

Kriminali, kif ukoll quddiem il-Qorti Kriminali, ddahhal ghall-ewwel darba b' forma

istituzzjonalizzata fil-ligi penali taghna bl-artikolu gdid 453A, introdott bl-Att III

tas-sena 2002 u emendat bl-Att XIII tas-sena 2002.

Dan l-artikolu jifforma parti

mit-Taqsim I tat-Tieni Ktieb, Titolu IV, : "Fuq il-Qorti Kriminali".

ta' dan l-artikolu gdid b' effett minn Ottubru, 2003, sar possibbli li, qabel mal-

akkuzat iwiegeb ghall-mistoqsija jekk hux hati jew mhux hati quddiem il-Qorti

Kriminali, l-akkuzat u l-Avukat Generali jitolbu lil dik il-Qorti li, fil-kaz ta'

ammissjoni, tapplika sanzjoni jew mizura jew kombinazzjoni ta' sanzjonjiet jew

mizuri tax-xorta u l-kwantita' miftehma bejnithom.

Jekk il-Qorti Kriminali tkun

sodisfatta li s-sanzjoni jew mizura jew sanzjonijiet jew mizuri mitluba jkunu tali li

jkunlegittimu illi hija timponi mas-sejbien ta' htija ghar-reat jew reati li dwaru jew

dwarhom l-akkuzat ikun ammetta l-htija u ma jkollhiex ghaliex tordna li jsir il-guri

tal-kaz jew ghal xi raguni ohratichad it-talba, wara li tispjega lill-akkuzat bi kliem

car x' ikunu l-konsegwenzi tat-talba tieghu, l-Qorti Kriminali, meta ssir l-

ammissjoni ta' htija ta' l-akkuzat, tghaddi biex taghti s-sentenzalilha indikata mill-

partijiet.

Umbaghad tiddikjara fid-decizjoni taghha li s-sentenza li tkun qeghdha

hekk

fuq

tal-partijiet.

Fil-prattika kemm ilha li dahlet in vigore din id-dispozizzjoni gdida, l-Qorti

Kriminali qed tirrikjedi li t-talba ssir bil-miktub permezz ta' rikors jew nota kemm

jista' jkun minn qabel u possibilment qabel id-data appuntataghas-smiegh tal-kawza

w li kull diskussjoni dwar it-talba issir "in open court", biex titnehha kullombra ta'

suspett li l-affarijiet mhux qed isiru fid-deher u kif suppost u biex jigi eliminat kull

suspett t' abbuz possibbli li wiehed facilment jista' jimmagina li jista' jigi eskogitat

mill-partijiet involuti, jew xi hadd minnhom.

Hu mahsub li fejn il-Qorti Kriminali

ma tkunx taqbel mas-sanzjonijew mizura miftehma, li ukoll "in open court"

L-artikolu 392A (5) gdid umbaghad jestendi l-applikazzjoni tal-artikolu453A fuq

imsemmi ghall-proceduri quddiem il-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti Istrutorja

qabel ma l-akkuzat iwiegeb ghall-mistoqsija hux hati jew mhux hati, pero' f' dan il-

kaz irid jidher l-Avukat Generali quddiem dik il-Qorti w n-nota ssir mill-Avukat

Generali w mill-imputat flimkien u li jkun fihal-ftehim milhuq kif provdut fl-artikolu

bizzejjed

il-ghan.

Illi fl-assenza ta' dispozizzjoni "ad hoc" li tkun tapplika ghall-Qrati ohra ta'

gudikatura kriminali, ma jidhirx li dan l-istitut japplikja ghalihom ukoll.

Ghalhekk,

ghalkemm mhux eskluz li anki quddiem dawn il-Qrati il-Prosekuzzjoni w d-difiza

jistghu jkunu konkordi fuq sanzjoni jew mizura li ghandha tigi applikata f' kaz ta'

ammissjoni ta' htija, dan ikun irid jingieb ghall-attenzjoni ta' dik il-Qorti,

kifghandha tingieb kull sottomissjoni quddiem Qorti u cioe' jew bil-fomm waqt l-

udjenza "in open court" jew per mezz ta' xi att gudizzjarju bhal nota konguntiva

jew rikors konguntiv tal-partijiet, debitament ipprezentat fir-registru skond kif titlob

il-ligi

Isegwi mill-fatt li l-fehma tal-partijiet dwar il-piena ghandha tingieb jew fl-udjenza

"in open court" jew permezz ta' att gudizzjarju konguntiv, li l-gudikant ma ghandu

qatt jiddiskuti mad-difensur ta' parti jew ohra,jew mad-difensuri taz-zewg partijiet,

kameralment il-piena li tkun qed tintalab jew li dwarha l-partijiet ikun qed

jippatteggjaw jew jippruvaw jippattegjaw.

Fis-sistema taghna, kemm qabel ma l-

patteggjament gie istituzzjonalizzat kif aktar ' l fuq inghad, kif ukoll illum, il-

gudkant ma jiehu ebda parti f' tali patteggjament hlief li, fit-termini tal-Artikolu

453A imsemmi, jiddikjara fil-qorti bil-miftugh jekk jaqbilx mas-sanzjoni jew mizura

jew kombinazzjoni taghhom li jkunu qed jigu proposti mill-partijiet.

partikolari fejn ma japplikax formalment l-Artikolu 453A - jigifieri quddiem il-Qorti

tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali - jekk isiru xi sottomissjonijiet

minn parti jew ohra (dejjem fil-qorti bil-miftugh) dwar il-piena minhabba possibilita`

ta' ammissjoni, l-gudikant ma ghandu qatt jindika x' sentenza jkollu f' mohhu li

jaghti f' kaz li jkun hemm ammissjoni, salv ghal eccezzjoni wahda, u cioe` li gudikant

jista' jindika li sia jekk ikun hemm ammissjoni w sia jekk le, s-sentenza fi kwalunkwe

kaz ser tiehu forma partikolari (per ez. piena karcerarja, jew probation jew

Kull partenza minn dawn il-linji gwida trasparenti fuq indikati jista' johloq

komplikazzjonijiet ghad-debita amministrazzjoni tal-gustizzja w jirriskja li johloq

Ghalhekk zgur li mhu xejn

rakkomandabbli li jsiru inkontri "in camera" bejn xi parti jew iz-zewg partijiet u l-

bil-ghan

dwar

il-piena.

Altrimenti, peress li ma jkun hemm ebda "record" preciz ta' dak li jkun intqal jew

ma ntqalx, dak li jkun gie miftiehem jew sottintiz jew forsi fra-intiz, tinholoq

problema biex wiehed jistabilixxi ezatt x' ikun intqal, gie miftiehem jew mahsub li

revizjoni rinfaccata b' kwistjonidwar xi intendiment o meno li seta' ntlahaq jew ma

ntlahaqx tkun priva mill-fatti certi li fuqhom tista' tigi msejjha biex tiddeciedi.

Ghalhekk, fil-fehma ta' din il-Qorti, kull trattattiva dwar il-piena quddiem il-Qrati

l-ohra ta' gurisdizzjoni kriminali li mhumiex il-Qorti Kriminali jew il-Qorti tal-

Magistrati bhala Qorti Istruttorja, trid issir jew in open court u/jew permezz ta'

attigudizzjarji registrati u meta ma jsirx dan, ebda parti ma ghandha mbaghad

tilmenta minn xi sorprizajew addirittura minn xi ngustizzja quddiem Qorti ta'

revizjoni.

Jista' jkun hemm bazi ghal appell meta ma jkunx hemm proporzjonalita` fil-piena

inflitta fuq wiehed miz-zewg ko-akkuzati u ma jkun hemm ebda gustifikazzjoni ghal

Jista' jkun hemm konsiderazzjonijiet li jistghu jiggustifikaw tali

disparita` ez. attivazzjoni ta' sentenza sospiza fil-konfront tal-ko-akkuzat."

Illi f' dan il-kaz fil-kaz kontra Andrea Leone Ganado il-Qorti Kriminali kellha tirrikjedi li t-

talba ssir bil-miktub permezz ta' rikors jew nota u kull diskussjoni dwar it-talba issir

"in open court", jew permezz ta' xi att gudizzjarju bhal nota konguntiva jew rikors

konguntiv tal-partijiet, debitament ipprezentat fir-registru skond kif titlob il-ligi jew

Dan ma sarx b' konsegwenza li l-affarijiet ma sarux fid-deher u kif suppost b'

konsegwenza li sar abbuz li wiehed facilment jista' jimmagina gie eskogitat mill-

partijiet involuti, jew xi hadd minnhom ghad-detriment tal-appellant.

Illi din il-partenza minn dawn il-linji gwida trasparenti fuq indikati holoq

komplikazzjonijiet ghad-debita amministrazzjoni tal-gustizzja u holoq dubji, konflitti,

u abbuzi fil-konfront u ghad-detriment tal-appellant u ghalhekk peress li m' hemm

ebda "record" preciz ta' dak li intqal jew ma ntqalx u ta' dak li kien gie miftiehem holoq

problema biex wiehed jistabilixxi ezatt x' ikun intqal, gie miftiehem jew mahsub li gie

Ghalhekk, kull trattattiva dwar il-piena quddiem il-Qorti l-ohra ta' gurisdizzjoni

kriminali kellha issir jew in open court u/jew permezz ta' atti gudizzjarji registrati u

meta ma sarx dan, inholoq dubji, konflitti, u abbuzi fil-konfront u ghad-detriment tal-

Ghalhekk l-appellant kien kredibbli meta qal li Andrea Leone Ganado xehed kontrih biex

jiehu sentenza aktar favorevoli.

Nuqqas tal-Prova tal-Impronti Digitali

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri permezz ta' sentenza datata 28 ta' Mejju 1998

fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Anthony Celestino fir-rigward tal-Impronti Digitali ppronunzjat

"Marki tas-swaba f' post fejn tkun saret serqa li jaqblu ma' l-impronti digitali ta'

persuna huma prova sufficjenti sabiex il-Qorti ssib htija.

post pubbliku bhal hanut, knisja, cinema, hwienet tax-xorb, diskoteki, fejn dawn ta'

kuljum huma ffrekwentati minn mijiet ta' nies, certament ma jistax jinghad li

legalment is-sejba ta' marka ta' swaba ta' xi hadd f' dawk il-postijiet hija sufficjenti

biex issib htija fuq sid dik il-marka, irrispettivament minn min effettivament hi dik il-

Fil-kaz ta' postijiet pubblici, din il-prova tinnecessita' korroborazzjoni."

Illi dan ifisser li f' dan il-kaz gialadarba fuq ix-xena tad-delitt, ossia' fil-post fejn

allegatament sar l-attentat ta' sera, ma nstabu ebda fingerprints tal-appellant ma kienx

hemm prova sufficjenti sabiex il-Qorti setghet issib htija fl-appellant.

Ifisser ukoll li f'

dan il-kaz t' attentat ta' serqa f' post pubbliku bhal spizerija fin-nuqqas tal-prova tal-

Impronti Digitali kien jinnecessita' li tingieb prova sufficjenti kontra l-appellant u din

zgur li ma kinitx ix-xhieda inkonsistenti u mhux kredibbli t' Andrea Leone Ganado.

Ghalhekk il-Qorti ma setghet qatt issib lill-appellant hati.

Kunflitt ta' Provi

Illi l-Qorti Kriminali Inferjuri permezz ta' sentenza datata 6 t' Ottubru 2016 fl-ismijiet

Il-Pulizija vs. Anthony Borg Saydon fir-rigward tal-kunflitt ta' provi ppronuunzjat illi

"F' kaz ta' konflitt ta' provi meta l-Qorti tasal biex temmen verzjoni

minn ohra ikun jehtieg ricerka u referenza ghall-dawk l-atti kollha

Dan jinkludi c-cirkostanzi kollha tal-

kaz u l-motivazzjoni li setghet wasslet lil dik il-persuna tixhed b' dak il-

Illi f' dan il-kaz Andrea Leone Ganado qal li l-persuna l-ohra li dahlet mieghu biex jisirqu

kien l-appellant filwaqt li l-appellant cahad l-involviment tieghu u fix-xhieda tieghu

qal li Andrea Leone Ganado involvih bhala tpattija ghaliex kien hemm min deffislu f' mohhu

li l-appellant kellu relazzjoni mat-tfajla tieghu li ma kienx minnu u minn naha l-ohra

ukoll sabiex l-istess Andrea Leone Ganado jinghata sentenza aktar favorevoli.

Minn dan johrog car li f' dan il-kaz hemm kunflitt ta' provi fil-verzjonijiet li l-Qorti

sabiex tasal biex temmen verzjoni minn ohra kellha tehtieg li taghmel ricerka u

referenza ghall-dawk l-atti kollha cirkondanti l-kwistjoni quddiemha.

jinkludi c-cirkostanzi kollha tal-kaz u l-motivazzjoni li setghet wasslet lil dik il-

persuna tixhed b' dak il-mod.

Illi johrog car li wara li Andrea Leone Ganado ammetta l-imputazzjonijiet migjuba fil-

konfront tieghu u nghata sentenza, emerga mill-provi li kienu saru diskussjonijiet

dwar il-piena bejn difiza u prosekuzzjoni.

Dan jikkonferma li Andrrea Leone Ganado kellu l-motivazzjoni li jnghata sentenza aktar

favorevoli li waslitu biex tixhed b' dak il-mod fil-konfront tal-appellant.

Dan il-Qorti m' ghamlitux fir-ricerka u referenza ghall-dawk l-atti kollha cirkondanti

l-kwistjoni quddiemha ghaliex li kieku ghamlet dan kienet tirrizultalha l-motivazzjoni

li waslet lil Andrea Leone Ganado jixhed b' dak il-mod.

Ghalhekk il-Qorti meta rinfaccata b' dan il-konflitt ta' provi kellha tasal biex temmen

l-verzjoni ta' l-appellant meta din tirrizulta mir-ricerka u referenza ghall-dawk l-atti

kollha cirkondanti l-kwistjoni quddiemha.

Dan jinkludi c-cirkostanzi kollha tal-kaz u

l-motivazzjoni li setghet wasslet lil Andrea Leone Ganado jixhed b' dak il-mod.

Ghalhekk il-Qorti kellha temmen il-verzjoni tal-appellant u ma ssibux hati.

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri permezz ta' sentenza datata 14 ta' Marzu 1949

fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Salvu Seager fir-rigward tal-kunflitt tal-provi ppronunzjat

"Meta x-xhieda jkunu xehdu darbtejn fl-ewwel istanza, kull impressjoni li tista'

talvolta tirrikava l-Qorti ta' l-Appell, jekk terga tisma' hija dawk ix-xhieda, tkun

aktarx fallaci; ghaliex is-smigh ripetut wara li s-sentenza appellata tkun ga

ggudikat ir-responsabilita' , ikun hemm il-perikolu li x-xhieda jippruvaw

jikkolmaw il-lakuni, meta ma hemmx fatturi estranei biex jikkontrollawhom.

diportament tax-xhieda waqt id-depozizzjoni taghhom huwa fattur importanti biex

il-Qorti taghti l-kredibilita' taghha favur il-versjoni ta' parti wahda jew l-ohra meta 12

jkun hemm konflitt ta' provi.

Ghax meta hemm dan il-konflitt, il-kwistjoni tkun

wahda ta' kredibilita' , u ghalhekk l-apprezzament tal-gudikant li jkun sama' dawk

ix-xhieda "viva voce", u jkun seta' josserva d-diportament taghhom, ghandu jkollu

certu piz li l-Qorti ta' l-Appell, li ma tismax hija stess dawk ix-xhieda, ghandha

tirrispetta, jekk ma tkunx soddisfatta li f' dak l-apprezzament hemm xi haga jew

cirkustanza importanti li magietx kunsidrata.

Ghaldaqstant, jekk is-sentenza

appellata hija bazata biss fuq semplici apprezzament ta' kredibilita' , ghax il-provi

jkunu konfliggenti, u l-Qorti ta' l-Appell ma jidhirlhiex li ghanda terga' tisma' hija

x-xhieda, l-apprezzament li ghamlet l-Ewwel Qorti ma ghandux jigi varjat mill-

Qorti ta' l-Appell, jekk din ma ssib xejn li jikkonvinciha illi l-apprezzament tal-

Magistrat ma kienx korrett.

Id-driver li f' kaz ta' kollizjoni ma jhallix il-karrozza

tieghu fil-pozizzjoni li kienet meta saret il-habta sakemm tigi l-Pulizija, jaghti

adizju li huwa kellu tort; ghax kull driver lijahseb li ma kellux tort fil-kollizjoni hu

komprensibilment preokkupat li ma jkunx disturbat l-istattal-fatti fil-waqt tal-

kollizjoni, biex jigi accertat mill-Pulizija kull fattur li jista' jiswieluu jezonerah

mir-responsabilita' kriminali u finanzjarja."

Illi dan ifisser li f' dan il-kaz id-diportament tax-xhud Andrea Leone Ganado waqt id-

depozizzjoni tieghu kien fattur importanti biex il-Qorti setghet taghti l-kredibilita'

taghha favur il-versjoni tieghu meta kien hemm konflitt ta' provi mal-verzjoni tal-

Ghax meta hemm dan il-konflitt, il-kwistjoni tkun wahda ta' kredibilita' , u

ghalhekk l-apprezzament tal-gudikant li sama' ix-xhieda "viva voce" t' Andrea

Leone Ganado, u setgha josserva d-diportament tieghu, ghandu jkollu certu piz li l-Qorti ta'

l-Appell, li ma tismax hija stess dawk ix-xhieda, ghandha tirrispetta, jekk ma tkunx

soddisfatta li f' dak l-apprezzament hemm xi haga jew cirkustanza importanti li

magietx kunsidrata.

Dan ifisser li meta hemm dan il-kunflitt, li allura il-kwistjoni hija wahda ta' kredibilita'

, l-apprezzament tal-gudikant li semghatu viva voce kellha tosserva id-diportament

Dan ma sarx ghaliex l-apprezzament tal-kredibilita' sar biss fuq l-inkonsistenzi o meno

ta' dak li qal Andrea Leone Ganado.

Dan ghandu certu piz fuq din l-Qorti li ma semghatx lil dan ix-xhud u ghalhekk m'

ghandiex tkun sodisfatta b' dan l-apprrezzament meta hemm din ic-cirkostanza

importanti li ma gietx ikkunsidrata.

Ghaldaqstant, din is-sentenza appellata hija ukoll bazata fuq apprezzament ta'

kredibilita' , ghax il-provi kienu konfliggenti, u din l-Qorti ghandha jidrilha li ghanda

terga' tisma' hija x-xhieda t' Andrea Leone Ganado, sabiex taghmel l-apprezzament li m'

ghamlitx l-Ewwel Qorti ghaliex ghandha tkun konvinta illi l-apprezzament tal-

Magistrat ma kienx korrett.

Illi nhar l-10 ta Mejju, 2021 l-appellant ipprezenta rikors fejn inter alia talab lil din il-

Qorti tikkonverti ruhha fi Qorti ta' Droga ai termini tal-artikolu 8 tal- kap 537 tal-ligijiet

ta' Malta.

Rat dak li gie verbalizzat mill-Avukat Generali nhar l-1 ta' Gunju, 2021 fir-rigward ta'

din l-istess talba fejn oggezzjonat ghal alit alba stante li fil-fehma taghha din il-Qorti

hija prekluza milli tikkonverti ruhha f'Qorti ta Droga u dan ghaliex l-appellant kien

mixli b'reat ta' sekwestru u arrest personali u pusess ta' arma.

Semghet lill-partijeit jittrattaw dan ir-rikors u l-avukat difensur tal-appellant stqarr li

huwa minnu li l-appellant kien akkuzat bir-reat ta' sekwestru ta' persuna u ta' pusess

ta' arma huwa ma instabx hati taghhom u ghalhekk din il-Qorii ma tistax illum issibu

Ifakkar lil din il-Qorti li l-appellant instab hati biss tal-ewwel akkuza u

cioe dik ta' serq u ghalhekk il-Qorti ma hiex prekluza milli tikkonverti ruha.

L-istess

avukat difensur tal-appellant ghamel referenza ghas-sentenza moghtija minn din il-

Qorti diversament preseduta fl-ismijiet il-Pulizija vs Gilbert Leone Ganado fejn minkejja li

l-Kapitolu 537 tal-ligiijiet ta' Malta tipprovdi li fil-kaz fejn hemm l-akkuza fir-rigward

ta' "kull reat kontra l-liġijiet dwar id-droga, ħlief reat li jikkonsisti fil-pussess sempliċi għall-

użu personali ta' droga projbita, imwettaq fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru

ta', skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-

żgħażagħ" din il-Qorti minkejja li l-appellant Leone Ganado kien akkuzat biha xorta

ikkonvertiet ruhha f'Qorti ta' Droga u dan a bazi tal-fatt li fis-sentnza ta' l-ewwel Qorti

l-appellant Leone Ganado ma kienx isntab hati ta din l-akkuza minkejja li kien gie mixli biha.

L-Avukat difensur sostna li minkejja li dan hu rikors ta' appell tal-appellant u

kosegwentment din il-Qorti ma tistax issib htija dwar akkuzi ohra fejn ma instabx hati

mill-ewwel Qorti din il-Qorti tibqa' prekluza li tikkonverti ruhha ghal Qorti ta' Droga

u dan ghaliex l-kliem tal-ligi fl-artikolu 8 tal-kap 9 ghandhom jinqraw b'mod restirittiv

u dan ghaliex l-legislatur ghazel il-kelma 'mixli' u dan ifisser li din il-Qorti trid tara n-

natura tal-akkuzi li l-appellant jigi akkuzat bihom u mhux l-akkuzi li huwa jinsab hati

Ikkunsidrat,

Din il-Qorti ghalhekk ezaminat dak li jipprovdi l-artikolu 8 (1) tal-kap 537 tal-ligijiet

ta' Malta ai fini tat-talba tal-appellanti li jipprovdi s-segwenti:-

(1) Meta l-persuna akkużata hija mixlija b'reat kontra l-liġijiet dwar id-droga fir-

rigward ta' kwantità ta' droga projbita li,irrispettivament mit-tip tad-droga jew mill-

purità ma taqbiżx il-kwantità ta' droga elenkata fil-Linji Gwida li jinsabu fir-

Raba'Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi jew fir-Raba'Skeda tal-

Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu

magħha bħala kwantità ta' droga li tindika lil-persuna akkużata m'għandhiex tiġi

riferita għal procedure quddiem il-Qorti Kriminali, jew hi akkużata bit-twettiq ta' xi

reat li għalih hemm piena ta' mhux aktar minn seba' snin priġunerija , u l-

kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) huma sodisfatti, il-Qorti tista', wara li

tisma' s-sottomissjonijiet magħmula

il-persuna akkużata u

il-

prosekuzzjoni u wara li tisma' kull xhud li l-Qorti tqis bħala neċessarju li jinstema' ,

toħroġ digriet li permezz tiegħu l-Qorti tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga.

Illi ghalhekk jidher car li sabiex dak li jkun jista jghamel talba ghal tali talba quddiem

din il-Qorti u cioe sabiex tikkonverti ruha fi Qorti ta' Droga iridu jigu sodisftti b'mod

Ir-reat li jkun akkuzat bih ma jistax ikollu piena li teccedi seba' snin priġunerija

u f'kaz li din il-kondizzjoni hija sodisfatta jibqa' t- tieni kundizzjoni u cioe

Li l-kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) huma sodisfatti.

Il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti għall-finijiet tas-subartikolu (1) huma

dawn li ġejjin:

(a) li r-reat kontra l-liġijiet dwar id-droga jew kontra kull liġi oħra li bih il-persuna

akkużata hi mixlija2 hu sostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza ppruvata fuq

id-droga tal-akkużat;

(b) li r-reat kontra xi liġi oħra li mhix il-liġijiet dwar id-droga li bih il-persuna akkużata

hi mixlija3 ma jikkonsistix f'reat volontarju kontra l-persuna jew f'att kriminali

mwettaq waqt li l-persuna akkużata kienet fil-pussess ta' armi regulari jew bl-użu ta'

nar jew splussiv;

(ċ) li hemm raġunijiet oġġettivi li jindikaw li l-persuna akkużata x'aktarx tiġi riabilitata

mid-dipendenza fuq id-droga jew li għamlet progress jew sforz sostanzjali sabiex

teħles mid-dipendenza mid-droga

Illi fil-kaz in desamina jiidher car li l-appellant kien gie mixli bir-reat kif dispost fl-

artikolu 86 tal-kap 9 tal-ligijiet ta Malta billi gie akkuzat li ssekwestra arresta u zamm

lil Salvatore Lovegrove kontra l- volonta tieghu liema delitt sar bi hsieb ta' estorzjoni ta' flus

jew hwejjeg ohra jew biex persuna jew persuni ohra jkunu imgieghla jaccettaw li

jaghmlu xi trasferiment ta' hwejjighom u dan fil-hames akkuza moghtija mill-

prosekuzzjoni.4 In oltre fis-sitt akkuza gie akkuzat talli kellu fil-pussess tieghu xi arma

regolari jew munizzjon jew xi imitazzjoni ta' dawk l-oggetti.

Ghalhekk f'dawn ic-

cirkostanzi tissusti s-sitwazzjoni kontemplata fis-sub inciz (b) tas-sub inciz 1 tal-

artikolu 8 tal-kap 537 li jimpedixxi lil din il-Qorti milli tikkonverti ruhha fi Qorti ta'

Fid-dawl ta' dak li intqal sopra l-Qorti tiddikjara li hija prekluza mill-ligi stess li

tikkonverti ruha fi Qorti ta' Droga, stante li li jezistu ic-cirkostanzi kontemplati fl-

artikolu 8 (1) ( b) tal-kap 537 tal-ligijiet ta' Malta u konsegwentement tichad it-talba

tar-rikorrenti u tordna li l-kaz jigi trattat fuq il-mertu tal-appell.

Il-Qorti tordna ghal darb ohra, statne li notifika simili gja saret permezz tad digriet

fl-ismijiet il-Pulizija vs Reuben Farrugia Gouder , li kopja ta' dan id-digriet jigi notifikat lil

Onorevoli Ministru tal-Gustizzja u dan bil-ghan li jiehu konjizzjoni tieghu sabiex

2 Enfazi ta din l-Onorabbli Qorti 3 Enfazi ta din l-Onorabbli Qorti 4 Fol.

jara jekk hemmx bzonn li jsiru xi kjarifiki fil-ligi dwar l-interpretazzjoni tas-sub

inciz 1 ( b) tal-Artikolu 8 tal-kap 537 tal-ligijiet ta' Malta.


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF TONI ABELA LL.D.

Seduta ta' nhar il-Ħamis, 15 ta' Lulju, 2021

Kummissarju tat-Taxxi vs Alexander Bernhard Spiteri Cesare (K.I. Nru: 0202207A)

Rat ir-rikors tal-Kummissarju tat-Taxxi (ir-rikorrent) tal-10 ta' Novembru

Rat id-digriet tagħha tas-17 ta' Novembru 2020;

Rat li Alexander Bernhard Spiteri Cesare (l-intimat) baqa' ma għamel ebda risposta

għalkemm debitament notifikat skont il-liġi kemm bir-rikors u anke

dokumenti annessi miegħu;

Rat l-Atti u dokumenti kollha tal-proċeduri;

Qieset li wara eżami tad-dokumenti huwa manifestament ċar li t-talbiet tar-

rikorrent jistħoqqilhom li jkunu milqugħa.

Il-Qorti tosserva l-ewwel talba fir-rikors hi sorvolata, peress li n-notifika

tiegħu u tad-dokumenti diġa' saru kif fuq imsemmi u għalhekk jistħoqq li

tintlaqa' t-tieni talba.

Għaldaqstant din il-Qorti qed tilqa' t-talbiet tar-rikorrent fis-sens li qed

tordna r-reġistrazzjoni tad-dokument anness mar-rikors immarkat Dok 'A'

bħala kopja uffiċjali tagħha, sabiex id-dokument jikkostitwixxi titolu

Spejjes a' karigu tal-intimat.

Imħallef Toni Zarb Bezzina

Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


LAW.), LL.D. Illum il-Hamis, 15 ta' Lulju 2021

Kawza Numru: 9 Rikors Ġuramentat Numru:- 1162/2015 JVC

Indri Colombo. (id 061220M) vs Pawlu Darrigo (id 507384M) u b'digriet tas-16 ta' Frar 2016 gie kjamat kawza Darren Stepic

Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat fejn ir-rikorrenti Indri Colombo. kkonferma bil-gurament u talab kif isegwi:

'Illi r-rikorrent gie inkarigat mill-intimat sabiex jesegwixxi xi xoghol lilu kif ukoll li l-istess rikorrenti biegh u ssuplixxa numru ta' oggetti lill-istess intimat liema jaghmlu s-somma komplessiva ta' tmienja u ghoxrin elf erbgha mija u hamsa u erbghin ewro u sebghin centezmu (€28,445.70c) kif ukoll s-somma ta' hames-t-elef mija u ghoxrin ewro u tlieta u ghoxrin centezmu (€5,120.23c) rapprezentanti hlas tal-VAT komplessivament tlieta u tlettin elf hames mija u hamsa u sittin ewro u tlieta u disghin centezmu (€33,565.93) u dan skond fattura mahruga fl-1 ta' Marzu 2011 (document AS1).

Illi dawn l-oggetti jikkonsistu fis-somma ta' elfejn erba' mija u (€2,445.70c) hamsa u erbghin ewro u sebghin centezmu rappresentanti hames mitt ewro bilanc ta' bejgh ta' Truck tal- marka DAF, mitejn u hamsa u tlettin ewro (€235) rappresentanti bejgh ta' zewg batteriji 100AH, sittin ewro (€60) rappresentanti hmistax-il litru (15) litru Zejt 15.40, mitejn u tletin ewro (€230) ta' 'starter' DAF LF, tmintax-il ewro (€18) ta' Filter Oil LF, tmintax-il ewro u hmistax-il centezmu (€18.50c) ta' Filter Fuel LF, hamsa u ghoxrin ewro (€25) rappresentanti ghaxar (10) litri Radiator Water, (€49.20c) u disa u erbghin ewro u ghoxrin centezmu rappresentanti 'Air Cleaner LF@, hames mitt ewro (€500) ta' zewg batteriji 220 AP, tlett mija u sittin ewro (€360) ta' 4 batteriji 75Ah, tlett mija u sebghin ewro (€370) ta' zewg batteriji 180 AH, u tmenin ewro (€80) ta' tlett Fan Belts kif ukoll ta' seba-t-elef ewro (€7,000) bejgh ta' Forklifter, tnax-il elf ewro (€12,000) bejgh ta' zewg generators 37-5KVA li wiehed gie irtirat wara certu zmien mill-klijenti taghna minn abbord l-bastiment, kif ukoll zewg Freezers fl-ammont ta' erbatax-il-elf ewro (€14,000).

Illi l-partijiet dahlu f'negozjati tul dawn l-ahhar xhur sabiex jipprovaw jirrisolvu din il-pendenza pero' l-partijiet baqu ma

waslux anki jekk l-imsemmi intimat kienet qieghed jaccetta li hemm ammonti li kellu jhallas zgur.

Illi l-imsemmi intimat gie interpellat sija b'ittri interpellatorji, ufficjali kif ukoll gew presentati mandat ta' inibizzjoni numru 1557/2015AF kif ukoll dak ta' arrest ta' bastiment numru 945/2015AF pero huwa baq ma hallasx ebda ammont.

Ragunijiet tar-rikors u tat-talbiet.

a. Illi bl-imsemmi agir, l-konvenut intimat baqa ma hallasx lill- esponenti li jippretendi li ghandu jithallas ta l-ammonti hawn fuq indikati u specifikati.

b. Illi l-esponenti rikorrenti jhoss li ma hemmx ragunijiet fil-ligi sabiex jigi michud lilu l-hlas u ghalhekk qieghed jipprocedi b'dawn l-proceduri biex jitlob l-hlas.

Ghaldaqstant l-esponenti umilment titlob li din l-Qorti joghgobha tiddikjara u tiddeciedi: 1.

Tiddikjara illi l-konvenut intimat ghandu jhallas lill-attur rikorrenti s-somma s-somma komplessiva ta tlieta u tlettin elf hames mija u hamsa u sittin ewro u tlieta u disghin centezmu (€33,565.93c) rappresentanti tmienja u ghoxrin elf erbgha mija u hamsa u erbghin ewro u hamsin centezmu (€28,445.50c) bejgh u konsenja u xoghol li sar lill-intimat mir-rikorrenti u kif ukoll s- somma ta' hames-t-elef mija u ghoxrin ewro u tlieta u ghoxrin centezmu (€5,120.23c) rappresentanti hlas tal-VAT u dan skont fattura mahruga fl-1 ta' Marzu 2011 (document AS1).

Tikkundanna lill-konvenut intimat sabiex jhallas l-ammont ta' tlieta u tlettin elf hames mija u hamsa u sittin ewro u tlieta u disghin centezmu (€33,565.93c) flimkien mal-imghaxijiet relattivi mill-1 ta' Marzu 2011.

Bl-ispejjez u inkluzi dawk tal-ittri interpellatorji u ittra ufficjali datata 30 ta' April 2015 u tal-mandat ta' inibizzjoni numru 1557/2015AF u tal-Bahar tal-Mandat 945/2015 u l-intimat jkun ngunt ghas-subizzjoni.'

Rat ir-risposta guramentata ta' Pawlu Darrigo li eccepixxa kif isegwi:

ta' Bcejjec

illi ghalih qed

'Illi fl-ewwel lok ghandu jigi kjamat fil-kawza Darren Stepic illi huwa effettivament il-kumpratur ta' parti mill- makkinarju l- esponent, b'mod partikolari wiehed mill-generators reklamati illi gie mixtri minghand l-istess Stepic u kkunsinjat u installat fuq il-bastiment ta' Stepic u allura ghal dan il- merce partikolari, ghandu jirrispondi Darren Stepic.

Illi sussidjarjament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, l- intimat Piscopo ma ghandux jigi kkundannat ihallas is- somma reklamata mir-rikorrenti Colombo. ghat-tieni generator stante li dan jinsab ghand Colombo. stess kif anke xehed bil- gurament fi proceduri gudizzarji ohra.

Illi l-intimat Darrigo huwa dispost illi jhallas il-merce minnu

mixtrija izda mhux merce illi tinsab ghand terzi.

Illi lanqas ir-rikorrent mhux car dwar l-ammont illi ghandu jithallas stante illi fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni nru 1557/2015 AF fl-istess ismijiet, bil-gurament tieghu ir- rikorrent Indri Colombo. iddikjara illi huwa kreditu ta' l-intimat fl-ammont ta' "sitta u ghoxrin elf u hamsa u sittin ewro bilanc minn somma akbar fuq nejgh u konsennja ta' merkanzija varja", mentri u permezz tar-rikors guramentat de quo, xied is- somma konsiderevolment u qed jitlob il-kundanna tal-hlas tas-somma tlieta u tletin elf, hames mija u hamsa u sittin Ewro u tlieta u disghin centezmu (€33565.93c)

Salv eccezzjonijiet ulterjuri kif permessi mill-ligi.'

ta'

'invoice', dikjarazzjoni, cedola

Rat depozitu, dokumenti u l-provi kollha esebiti fl-atti; Rat illi fil-verbal tas-16 ta' Frar, 2016 riferibbilment ghall-ewwel eccezzjoni, Dr Carmelo Zammit Calleja Mansour m'opponiex u ghalhekk il- Qorti ordnat l-kjamat in kawza ta' Darren Stepic u ordnat li ssir tali korrezzjoni fl-atti tal-kawza; Rat in-nota tar-rikorrenti Indri Colombo. ntavolata nhar is-26 ta' Settembru, 2016 fejn permezz taghha nforma lill-Qorti li fil-mori tal-proceduri huwa rcieva l-pagament ta' hmistax-il elf ewro (€15,000) akkont tal-ammont dovut u ghalhekk irriduca t-talba b'dan l-ammont; Rat illi l-kjamat in kawza ma ntavolax risposta guramentata u ghalhekk fil-verbal tas-6 ta' Ottubru, 2016 il-Qorti ddekretat li huwa kontumaci;

Rat illi fil-verbal datat 4 ta' Frar, 2021 il-kawza giet differita ghal- lum ghad-decizjoni bil-fakulta' tal-partijiet li jipprezentaw noti ta' sottomissjonijiet b'termini mposti fuqhom; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet esebiti fl-atti;

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Ikkunsidrat; Illi permezz tal-kawza odjerna r-rikorrent Indri Colombo. qed jitlob li jigi dikjarat li l-intimat Pawlu Piscopo huwa debitur tas-somma ta' €33,565.93 rapprezentanti s-somma ta' €28,445.50 bejgh, konsenja u xoghol li sar lill-intimat mir-rikorrenti u l-ammont ta' €5,120.23 hlas tal-VAT u dan skont fattura li giet esebita fl-atti a fol.

4 tal- process.

Ir-rikorrenti jitlob ukoll li konsegwentament l-intimat jigi kkundannat sabiex indikat flimkien mal- imghaxijiet relattivi mill-1 ta' Marzu, 2011.

L-intimat Pawlu Piscopo eccepixxa billi fl-ewwel lok talab il- kjamata fil-kawza ta' certu Darren Stepic li skontu huwa dan Stepic l-kumpratur ta' wiehed mill-'generators' li gie lilu kkunsinjat u nstallat u li tieghu qed jintalab il-hlas minghand l- intimat.

Jeccepixxi wkoll li hu m'ghandux jigi kkundannat ihallas ghat-tieni 'generator' meta dan jinsab ghand ir-rikorrenti Colombo. hekk kif huwa stess xehed bil-gurament fi proceduri gudizzjarji ohra.

L-intimat jghid li huwa dispost li jhallas ta' merce minnu mixtrija izda mhux merce li tinsab ghand terzi.

Finalment eccepixxa li lanqas m'huwa car l-ammont ezatt li huwa dovut stante li fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni nru 1557/2015 AF l- ammont hemm reklamat kien dak ta' €26,065 mentri fil-kawza odjerna l-ammont reklamat huwa dak ta' €33,565.93.

L-ewwel eccezzjoni: L-intimat Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex) Darrigo fl-ewwel eccezzjoni tieghu jeccepixxi li ghandu jigi kjamat in kawza Darren Stepic li huwa l-kumpratur ta' parti mill-makkinarju li tieghu qed jintalab il-hlas.

Jindika dan il-makkinarju bhala 'generator' li gie kkunsinjat u installat fuq il- bastiment ta' Stepic u ghalhekk jishaq li ghal hlas ghandu jirrispondi l-istess Darren Stepic.

Dwar din l-eccezzjoni fil-verbal tas-16 ta' Frar, 2016 a fol.

15 tal- process Dr Carmelo Zammit Calleja Mansour ghar-rikorrenti ma oggezzjonax u ghalhekk il-Qorti ghaddiet sabiex ordnat il-kjamat in kawza ta' Darren Stepic u ordnat il-korrezzjoni opportuna fl- atti.

Ghalhekk fil-verbal tas-6 ta' Ottubru, 2016 gie dikjarat kontumaci.

Fid-dawl li jirrizulta li effettivament saret il-kjamat fil-kawza ta' Darren Stepic din il-Qorti ser tghaddi sabiex tiddikjara din l- ewwel eccezzjoni bhala sorvolata.

Kunsiderazzjonijiet legali u fattwali: Illi l-kawza odjerna titratta talba ghal hlas tas-somma ta' €33,565.93 li jirrapprezentaw is-somma ta' €5,120.23 VAT filwaqt li s-somma ta' €28,445.70 jirrapprezentaw is-segwenti:

€500 – bilanc ta' bejgh ta' Truck tal-marka DAF; €235 – bejgh ta' zewg batteriji 100AH; €60 – 15 il-litru zejt 15.40; €230 – starter DAF LF; €18 – filter oil LF; €18.50 – filter fuel LF;

i. ii. iii. iv. v. vi. vii. €25 – ghaxar litri Radiator Water; viii. €49.20 – air cleaner LF@; ix. x. xi. xii. €80 – tlett fans belts; xiii. €7,000 – bejgh ta' forklifter; xiv. €12,000 – bejgh ta' 2 'generators' 37-5KVA; xv. €7,000 – 2 rizers Zarrier.

Illi l-Qorti tibda billi tinnota li bejn l-'invoice' li giet prezentata fl- atti a fol.

4 tal-process u l-premessa fit-tieni paragrafu – fejn hemm indikat l-ammont dovut spezzettat f'diversi xoghlijiet u oggetti hemm diskrepanza ta' somma akbar ta' €7,000.

Il-Qorti qed tigbed l-attenzjoni ghal kjarezza u xejn aktar, stante li effettivament dak indikat fit-tieni premessa mhux ser jaghmel differenza kkunsidrat li l-ammont tat-talba (li huwa dak l-ammont li l-Qorti ser timxi mieghu) jaqbel ezattament mal-invoice a fol.

4 tal-process.

Il-Qorti tippressupponi li gara huwa li bi zball genwin fejn l-ammont tal- oggett fl-ahhar paragrafu tal-premessa ndikat bin-numru ruman xv.

53 et seq tal-process jittenta jargumenta wkoll li l-oggetti nxtraw mill- kumpanija Mediterranean Samac Company u mhux minnu

sussegwentament

ta' personalment.

Madanakollu sottomissjonijiet intavolata nhar id-19 ta' April, 2021 l-intimat jiddikjara li huwa m'ghazilx li jikkontesta l-pretensjonijiet tal-attur minn dan l-aspett u ghazel biss li jikkontesta t-talba fil-mertu biss.

Il-Qorti tinnota li l-intimat donnu kien qieghed jittenta jqajjem eccezzjoni gdida - li mhux il-legittimu kontraddittur, madanakollu minhabba l-fatt li tali eccezzjoni ma gietx inkorporata fir-risposta tiehu guramentata f'kull kaz konjizzjoni taghha.

Dan premess, l-intimat Pawlu Darrigo jilqa' ghal din it-talba ghall- hlas tas-somma ta' €33,565.93 principalment fuq zewg (2) binarji. i. dovut biss u mhux dak li hadu terzi persuni:-

L-ewwel binarju huwa li huwa lest li jhallas dak li hu minnu

il-Qorti ma tistax

Dwar din l-eccezzjoni l-intimat Pawlu Darrigo jghid illi l-ammont minnu dovut huwa dak ta' €15,000, liema ammont gja thallas u di fatti giet prezentata nota ghar-riduzzjoni ta' dan l-ammont fil-mori tal-kawza (ara nota ta' riduzzjoni a fol.

23 tal-process).

Jirrizulta mill-atti li l-vertenza bejn il-partijiet hija kif isegwi: 1. it-tieni freezer tal-marka Figallo BLAND - li allegatament ittiehed mill-kaptan tal-bastiment Nour El Mustafa Ayari u mhux mill-intimat; u, 2. iz-zewg 'generators' 37-5KVA - fejn wiehed allegatament inxtara minn certu Darren Stepic u l-iehor ittiehed lura mill-attur Indri Colombo..

Illi da parti tar-rikorrent Indri Colombo. fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu jissottometti li l-fatt li l-intimat ghamel il-pagament ta' €15,000 minghajr ma ghamel riservi u minghajr m'ghamel jithallas u sar minnu li qieghed indikazzjoni personalment tal- accettazzjoni l-esekuzzjoni u obbligazzjoni.

Illi mill-atti, u minn nota nfisha, jirrizulta li l-hlas tal-ammont ta' €15,000 sar waqt il-mori tal-kawza.

Ghalhekk ma jistax jigi argumentat li bil-hlas saret accettazzjoni tal-obbligazzjoni stante li fl-eccezzjonijiet tieghu l-intimat Pawlu Darrigo kien gja eccepixxa li huwa lest li jhallas pero' unikament lest li jhallas ta' oggetti u xoghol li hu dovut minnu u mhux minn terzi.

Ghalhekk il-Qorti ma taqbilx ma' dak argumentat mill-attur Indri Colombo..

Illi dwar it-tieni freezer, l-intimat fl-affidavit tieghu a fol.

53 et seq tal-process jghid li dan ma giex akkwistat mill-kumpanija pero' mill-kaptan tal-bastiment Nour El Mustafa Ayari.

F'dan il-kaz l-intimat Pawlu Darrigo ma talabx li jkun hemm il-kjamat fil- kawza tal-kaptan tal-bastiment imsemmi.

Bhala provi kull ma ressaq l-intimat kienet ix-xiehda tieghu u xejn aktar.

Il-Qorti temmen li kieku huwa minnu li l-involviment tal-intimat fix-xiri tal-freezer kien unikament li ssuggerixxa lill-kaptan tal-bastiment bhal ma qal illi '...kien gie jghidli li ried jixtri freezer u ghalhekk kont ssuggerejtlu lill-Indri Abela.', ir-rikorrent ma kienx jaddebita l- ammont tal-freezer fuq il-kont tal-intimat, pero' kien jaddebitah fuq il-kont tal-kaptan.

Il-Qorti rat ukoll li r-rikorrenti fil-kontro- ezami tieghu cahad diversi drabi li huwa qatt ghamel xi transazzjoni ma' persuni ohra, partikolarment ta' nazzjonalita' Gharbija u mhux mal-initmat Pawlu Darrigo.

Il-Qorti fid-dawl ta' dawn il-verzjonijiet kompletament kontrastanti u stante li l- intimat ma ressaq l-ebda prova sabiex jissostanzja dak allegat

fuq

minnu ghajr il-kelma tieghu, msahha wkoll mill-fatt li fir-rigward tal-'generator' l-intimat talab il-kjamat fil-kawza izda fuq dan il- 'freezer' ma ghamilt hemm, il-Qorti temmen il-verzjoni tar- rikorrenti u mhux tal-intimat.

Temmen ghalhekk li dan gie kkonsenjat konsegwentement x'arrangamenti kellu l-intimat ma' terzi ma ghandu x'jaqsam xejn ir-rikorrent.

Illi dwar wiehed minn zewg 'generators' u cioe' dak l-intimat jghid li ma nxtarax minnu imma minn Darren Stepic, l-intimat talab il-kjamat fil-kawza tieghu.

Jirrizulta li l-istess Darren Stepic gie notifikat madanakollu huwa baqa ma rrispondiex ghal kawza u ghalhekk gie dikjarat kontumaci (ara digriet a fol.

24 tal- process).

Illi r-rikorrenti fil-mori tal-kawza ttenta jtella' bhala xhud lill- imsemmi Darren Stepic madanakollu dan ma setax isir stante li fil-frattemp kien gie arrestat fl-esteru (ara verbal a fol.

32 tal- process).

Ir-rikorrent fl-atti izda kien lahaq prezenta dikjarazzjoni tal-istess Darren Stepic a fol.

39 tal-process liema dikjarazzjoni izda mhiex iffirmata fl-original izda hija kopja u ma saritx bil- gurament.

Dwar kif saret u nghatat din id-dikjarazzjoni, fis-seduta tal-24 ta' April, 2018 xehed l-Avukat Dr Carmelo Zammit Calleja Mansour a fol.

49 tal-process fejn qal illi:

'Xhud : Nirreferi ghall-istqarrija li hemm esebita ma' l-affidavit ta' Indri` Colombo. fejn hemm stqarrija rilaxxata minn Darren Stepic.

Irrid nghid illi Darren Stepic gie ghandi l-ufficju u quddiem il-klient tieghi rrilaxxa dik l-istqarrija.

Dak huwa l- kliem illi hu qal lili; jien ergajt qrajtu lura lilu.

Tajtu d- dokument u hu ffirmah u tajt kopja lilu.

Ovvjament billi minhiex – ma ghandix ta' kummissarju biex naghti il-gurament jien ma tajtux il- gurament, pero` kellna ftehim li jigi l-qorti u jikkonfermah bil-gurament.

Sussegwentament iddettaw mod iehor.

Dan li ghandi xi nghid Sinjura Filletti.'

il-poter

Jirrizulta ghalhekk li din hija l-ahjar prova li r-rikorrenti seta' jressaq fl-atti fic-cirkustanzi.

Minn din id-dikjarazzjoni johrog li ghalkemm huwa minnu li l-'generator' gie konsenjat lil Darren Stepic, l-istess Darren Stepic jghid li huwa ma kellu l-ebda rabta kuntrattwali mar-rikorrenti Colombo. stante li huwa ha l- 'generator' bhala bilanc ta' hlas li kellu jigbor minghand l-intimat Piscopo u dan bi ftehim mal-istess intimat.

Fil-fatt Darren Stepic jsostni li talli hu ha l-'generator', hu qata' bilanc ta' sitt elef Ewro (€6,000) mill-kont dovut lili mill-intimat Piscopo.

Da parti tieghu r-rikorrenti jinsisti li l-ftehim dwar dan il- 'generator' hu kien ghamlu ma' Pawlu Darrigo u mhux ma' Darren Stepic.

Il-Qorti tqis li ghal darb'ohra l-verzjoni tar- rikorrent, kif ukoll sopportata mill-provi cirkostanzjali mressqa permezz tad-dikjarazzjoni ta' Darren Stepic u x-xiehda tal- Avukat Carmelo Zammit Calleja Mansour hija dik li ghandha mill-verita'u mhux il-verzjoni tal-intimat.

L-intimat jittenta japprofitta ruhu minn sitwazzjoni li hu stess dahhal lir-rikorrenti fiha sabiex jaghmel vantagg fuq l-istess rikorrent billi l-intimat ftiehem dwar tpaccija ma' Darren Stepic u zeffen lir-rikorrenti fin-nofs.

Jibqa' l-fatt izda li l-Qorti tqis li gie sufficjentement pruvat li l-ftehim dwar dan il-'generator' sar bejn ir-rikorrenti u l-intimat u l-kjamat fil-kawza izzeffen fin-nofs mill-intimat u ma kellu x'jaqsam xejn mieghu ir-rikorrent.

Illi dwar it-tieni 'generator' l-intimat Pawlu Darrigo fl-affidavit tieghu a fol.

53 et seq tal-process jishaq li dan kien intuza mir- rikorrenti Colombo. sabiex jissupplixxi d-dawl waqt xi xoghlijiet fuq il-bastiment Alexandra 1, pero' dan il-generator kien rega' ttiehed lura mill-attur Colombo..

Illi r-rikorrenti Indri Colombo. in kontro-ezami fis-seduta tas-7 ta' Frar, 2019 a fol.

61 et seq tal-process ikkonferma l-verzjoni tal-fatti hekk kif esposta mill-intimat Tas-Sliema u cioe' li wiehed mill- generators kien ittiehed lura minnu.

Jixhed izda li dan l-ammont kien gie mnaqqas:

'Dr Andrew Attard-Montalto : Mhux lill-avukat jekk joghgbok; jekk ma tiftakarx l-isem ma tiftakarx Parti mill-Fgura : ....u l-iehor hadnih fuq il-lanca, ha nibdew bix-xoghol, il- lanca giet mahtufa mill-Pulizija u ma ghamilniex hames minuti xoghol bih; lanqas startjanih.

U wara kellna niehdux Dr… Il-Qorti : Ghad min?

il-generators

B'rikors il-qorti Dr Andrew Attard-Montalto : Jigifieri hadtuh lura jigifieri Ix-Xhud : Hadnieh wiehed.

Dr Andrew Attard-Montalto : Jigifieri wiehed minn dawn imsemmijin fl-invoice hadtu lura, qieghed ghandek.

Ix-Xhud : Dak hadtu lura Dr Andrew Attard-Montalto : Ghadu fil-pussess tieghek Ix-Xhud : Naqqasnihulu konna Dr Andrew Attard-Montalto : Naqqastulu kif?

Jekk qieghed imnizzel fl-invoice?

Ix-Xhud : Naqqasnih bil-kont mela, ghax hemmhekk ghandu l-karti kollha imma parti minnhom konna thallasna.

Dr Andrew Attard-Montalto : Jigifieri ta' wiehed minnhom, jigifieri wiehed mill-generators indikat f'dak l-invoice li jiswa' sitt elef ewro, dak naqqastuh mill-kont.

Ma ghadux parti mit-talba tieghek.

Il-Qorti : Wiegeb sinjur.

Il-Qorti : Wiegeb sinjur; hemm generators fuq l-invoice ..

Il-Qorti : Qed jistaqsik jekk wiehed minn dawk il-generators ta' sitt elef ewro qieghed fil-pussess tieghek.

Il-Qorti : Mela naqqasithielu mill-kont?

Il-Qorti : Jigifieri mhux qed jidher fuq dak l-invoice?

Ix-Xhud : Le issa ma ghadux jidher, jekk jidher ghax part payment.

Ix-Xhud : Imma jidher li mnaqqas x'imkien fuq il-karta..'

Illi gjaladarba jirrizulta li l-generator huwa fil-pussess tal-attur Indri Abela l-ammont dovut bhala hlas ghandu jigi mnaqqas mill- pretensjoni tar-rikorrenti.

Il-Qorti rat l-'invoice' a fol.

4 tal-process minn fejn jirrizulta li mhux minnu li l-ammont dovut ghat-tieni – 'generator' gie mnaqqas.

A kuntrarju fl-'invoice' hemm ndikat zewg 'generators' ghal valur ta' €6,000 kull wiehed.

Ghalhekk il- Qorti meta tigi sabiex jikkomputa dak li huwa dovut, ghandha qabel xejn teskludi l-valur ta' wiehed mill-'generators' fis-somma ta' €6,000 u sussegwentement issir id-diminuzjoni tal-ammont ta' €15,000 - hlas li sar waqt il-mori tal-kawza. ii.

Illi bhala tieni binarju tal-eccezzjonijiet tal-intimat fl-affidavit u fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu l-intimat Pawlu Piscopo jaccenna wkoll ghall-fatt li huwa xtara trakk tal-ghamla DAF li allegatament kien fih hsara u ghalhekk jishaq li l-ebda hlas ma huwa dovut ta' oggetti partikolari li ntuzaw ghat-tiswija tat-trakk stante li dawn kellhom ikunu komprizi fil-prezz.

Huwa jindika l- oggetti li allegatament intuzaw ghat-tiswija tat-trakk bhala li huma s-segwenti:

59 tal-process fejn ix- xhud ikkonferma li kien ghamel xi xoghol fuq trakk tal-ghamla Daf LF fuq inkarigu ta' Pawlu Darrigo.

Fl-affidavit tieghu Christian Cutajar Galea kull ma ndika li kellu jigi mibdul huwa kif isegwi: '...iggasjar mill-gdid tal-freezer, it-tibdil tal-flexible pipes minhabba leaks, tibdil taz-zejt tal-magna u tal-kumpressur, u cineg godda.'

Prattikament l-uniku oggetti li gew indikat mix-xhud Cutajar Galea li jaqblu ma' dak li ddikjara l-intimat Pawlu Darrigo li ntuzaw ghat- tat-trakk huwa z-zejt u cineg.

Ix-xhud m'ghamilx tiswija indikazzjoni ghal batteries, starter u oggetti ohra.

Lanqas taha indikazzjoni meta dawn it-tiswijiet suppost saru jekk verament saru.

Dan premess, il-Qorti tirrileva li l-intimat Pawlu Darrigo ma ressaq l-ebda eccezzjoni formali f'dan is-sens u prova jressaq din l- eccezzjoni bil-mohbi fix-xiehda u s-sottomissjonijiet tieghu.

Il- Qorti f'dan l-istadju taghmel referenza ghad-decizjoni fl-ismijiet Joseph Bedingfield -vs- Josephine Formosa deciza nhar il-15 ta' Lulju 2009 fejn il-Qorti tal-Appell fir-rigward eccezzjoni mohbija f'nota ta' sottomissjonijiet qalet illi:

'In meritu ghal dan l-ewwel osservazzjoni li trid taghmel din il-Qorti hi din.

Ibda biex l- ghazla tal-kelma "argoment" hi wahda improprja ghal raguni illi dak sottomess mill-appellanti ma kien argument xejn imma eccezzjoni vera u proprja li l-appellanti ommettiet li tressaq formalment fil-bidu tal-procediment quddiem l- ewwel Qorti.

Fil-fehma tal-Qorti, trattasi ta' difiza li dwarha l-ligi procedurali tirrestringi z-zmien ghas-sottomissjoni taghha, l-ewwel Qorti ghamlet sew li ma okkupatx ruhha minnha.

Indipendentement minn x'tahseb jew ma tahsibx l- appellanti, certament li eccezzjoni bhal dik kienet rilevanti li titqajjem fil-bidunett tal-procediment u mhux in extremis jew ghaliex din il-Qorti inzertat tibghat lura l-process ghall- ezami tal-mertu tat-talba u tat-tielet eccezzjoni ghaliha.

Ghalkemm din il-Qorti, fejn setghet, dejjem irrifuggiet mill- formalizmu ezagerat, minn naha lanqas ma nkoraggiet permissivizmu ingustifikat u, anzi, ma tarax li hu sewwa illi wara li jkunu nghalqu l-provi u l-iskritturi, parti f'kawza tippretendi bi dritt li tista' tqanqal kull difiza immaginabbli fil-kors tad-dibattitu orali jew bil-miktub biex tipparalizza qed tissottolineja dan ghaliex temmen ukoll illi l-kawzi ghandu jkollhom bidu u tmiem xi darba u kawza ma tistax tithalla tipprokrastina ruhha s-snin minghajr prospettazzjoni tad- definizzjoni taghha xi darba;'

l-pretenzjoni

ta'

Il-Qorti taqbel ma dan ir-ragunament tal-Onorabbli Qorti tal- Appell u ghal taghha.

Ghaldaqstant il-Qorti tqis li la darba ma tressaqx dan l-ilment formalment permezz ta' eccezzjoni, mhux ser tinoltra ruhha oltre fuq dan l-argument.

il-kawza

ta' din

finijiet

Illi finalment, fir-raba' eccezzjoni tieghu l-intimat Pawlu Darrigo jeccepixxi li r-rikorrent mhux car dwar l-ammont illi ghandu jithallas u jaghmel referenza ghall-atti tal-mandat ta' inibizzjoni bin-numru 1557/2015 fl-istess ismijiet fejn skont l-intimat f'dawk il-proceduri r-rikorrenti ddikjara li l-intimat huwa debitur tieghu fl-ammont ta' €26,065.

Il-Qorti rat li fl-atti ma gietx prezentata kopja ta' l-atti tal-allegat mandat u ghalhekk il-Qorti ma tistax tivverifika jekk hux minnu jew le li r-rikorrent Indri Abela ressaq pretensjonijiet diversi dwar l-ammont dovut mill-intimat lilu.

Ghaldaqstant din il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad din l- eccezzjoni.

Ammont dovut mill-intimat Darrigo: Illi kif gia deciz aktar il' fuq mill-ammont originali globali ta' €33,565.93 ghandu jigi mnaqqas l-ammont ta' €6,000 flimkien mal- VAT fuq l-istess li jirrapprezentaw 'generator; li rrizulta li qieghed fil-pussess tal-intimat Pawlu Darrigo, u konsegwentement l- ammont ta' €15,000 li thallsu waqt il-mori tal-kawza u li fl-atti giet ipprezentata nota ta' riduzzjoni f'dan is-sens - €33,565.93 - €7,080 'generator' - €15,000 (riduzzjoni) = €11,485.93.

Ghaldaqstant l-intimat Tas-Sliema ghandu jhallas lir-rikorrent is-somma ta' hdax-il elf, erba' mija u hamsa u tmenin Euro u tlieta u disghin centezmu (€11,485.93).

Dwar l-interessi ghandu jinghad li r-rikorrent qed jitlob li dawn jithallsu lilu mill-1 ta' Marzu, 2011.

Il-Qorti tinnota li malgrad li fl- atti ssir referenza ghal ittra ufficjali li allegatament ntbaghtet mir- rikorrent lill-intimat ma giet ipprezentata ebda evidenza taghha fl- atti.

Apparti minn hekk irrizulta li wiehed mill-oggetti mitluba

mir-rikorrenti ma kienx dovut hlas ghalieh u ghalhekk l-ammont mitlub ma kienx cert, likwidu u dovut u qed jigi fil-fatt likwidat u accertat llum permezz tad-decizjoni ta' din il-Qorti.

Ghalhekk l- interessi ghandhom jiddekorru mid-data ta' din id- decizjoni sad-data tal-pagament effettiv.

Decizjoni: Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza kif isegwi:

Tiddikjara l-ewwel eccezzjoni tal-intimat bhala sorvolata stante li fl-atti gie kjamat in kawza Darren Stepic izda tillibera tal- gudizzju stante li rrizulta li ma hemm l-ebda ammont dovut direttament minnu lir-rikorrent;

Tilqa' limitatament it-tieni u t-tielet eccezzjoni tal-intimat Darrigo fir-rigward ta' wiehed mill-'generators' filwaqt li tichad il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-intimat sakemm dawn huma nkompatibbli ma' dak hawn deciz;

Tilqa' limitatament l-ewwel talba tar-rikorrent u tiddikjara li l-intimat Pawlu Darrigo wahdu ghandu jhallas lir-rikorrent s-somma kumplessiva ta' hdax-il elf, erba' mija u hamsa u tmenin Ewro u tlieta u disghin centezmu (€11,485.93) vat inkluz.

Tilqa' t-tieni talba limitatament u tikkundanna lill-intimat Darrigo sabiex jhallas is-somma kumplessiva ta' hdax-il elf, erba' mija u hamsa u tmenin Ewro u tlieta u disghin

centezmu (€11,485.93) vat inkluz, bl-imghax dovut mid-data ta' din id-decizjoni sad-data tal-pagament effettiv.

Bl-ispejjez kollha kontra l-intimat Pawlu Darrigo.

(EUR.LAW), LL.D. 15 ta' Lulju, 2021 Karen Pawley Deputat Registratur 15 ta' Lulju, 2021


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF ROBERT G. MANGION SEDUTA TAL-15 TA' LULJU 2021

Rat ir-rikors ta' OzoMalta Limited ipprezentat fil-21 ta' Dicembru, 2020

li permezz tieghu ppremettiet u talbet is-segwenti:

Dikjarazzjoni tal-Fatti:-

Illi s-soċjeta' intimata regolarment tingaġġa lis-soċjeta' attriċi sabiex

teżegwixxi servizzi ta' tindif ġewwa diversi postijiet, inkluż lukandi;

Illi s-soċjeta' intimata hija debitriċi fil-konfront tas-socjeta' attriċi fl-

ammont ta' Mija u Ħamsa u Sebgħin Elf, Seba' Mija u Tlieta u Tletin Ewro

u Ħamsa u Disgħin Ċenteżmu (€ 175,733.95) bħala bilanċ dovut fuq

servizzi ta' tindif mis-soċjeta' attriċi lis-soċjeta' intimata fuq inkarigu

tagħha;

Illi dan id-dejn huwa ċert, likwidu u dovut u fir-rigward ta' liem, sa

fejn taf is-soċjeta' attriċi, is-soċjeta' intimata ma għandiex eċċezzjonijiet

validi fil-liġi xi tressaq;

Illi minkejja diversi

interpellazzjonijiet għall-ħlas

tal-bilanċ,

fosthom permezz ta' ittra interpellatorja datata 7 ta' Diċembru 2020 is-

soċjeta' intimata baqgħet inadempjenti

Illi minkejja li s-soċjeta' intimata ġiet interpellata diversi drabi mis-

soċjeta' rikorrenti sabiex tersaq għall-hlas tal-bilanċ dovut ta' ta' Mija u

Ħamsa u Sebgħin Elf, Seba' Mija u Tlieta u Tletin Ewro u Ħamsa u Disgħin

Ċenteżmu (€ 175,733.95) hija baqgħet inadempjenti;

Illi dan id-debitu huwa ċert, likwidu u dovut, u għalhekk jeżistu l-elementi

kollha preskritti mid-disposizzjonijiet tal-Artikoli 167 sa 170 tal-Kapitolu

12 sabiex it-talbiet tas-soċjeta' attriċi jiġu deċiżi bid-dispensa tas-smiegħ

tal-kawża billi sa fejn taf s-soċjeta' attriċi, l-intimati ma għandhom ebda

eċċezzjoni xi jressqu;

Tgħid għalhekk s-soċjeta' intimata għaliex m'għandiex din l-Onorabbli

Qorti in vista tal-premess u b'dispensa mis-smiegħ tal-kawża ai termini tal-

Artikolu 167 et seq. tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta:

Tilqa' t-talba tas-soċjeta' rikorrenti u tagħti sentenza bid-dispensa

tas-smiegħ tal-kawża skond l-Artikolu 167 et seq. tal-Kapitolu 12 tal-

Liġijiet ta' Malta;

Tiddikjara lis-soċjeta' intimata bħala debitriċi tas-soċjeta' attriċi fis-

somma ta' Mija u Ħamsa u Sebgħin Elf, Seba' Mija u Tlieta u Tletin Ewro

u Ħamsa u Disgħin Ċenteżmu (€ 175,733.95) liema ammont jirrappreżenta

bilanċ dovut fuq servizzi reżi mis-soċjeta' attriċi lis-soċjeta' intimata.

Tikkundanna lis-soċjeta' intimata tħallas lis-soċjeta' attriċi dik is-

Bl-ispejjez u bl-imgħax kummerċjali sad-data tal-ħlas effettiv, kontra s-

soċjeta' intimata li hija minn issa inġunta in subizzjoni.

Rat l-affidavit ta' Tony Catania anness mar-rikors ġuramentat kif ukoll id-

Rat id-digriet tagħha tal-24 ta' Diċembru 2020 li permezz tiegħu appuntat

ir-rikors ġuramentat għas-smiegħ.

Semgħat it-testimonjanza ta' Denise Gauci Sofia imsejħa mis-soċjeta' konvenuta.

Semgħat it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet dwar l-ewwel talba tas-

soċjeta' attriċi sabiex il-Qorti tisma' l-kawża bid-dispensa mis-smiegħ.

Rat l-atti.

Ikkonsidrat;

Sabiex tikkontesta t-talba tas-soċjeta' attriċi li qed titlob li l-Qorti tisma' l-

kawza odjerna bid-dispensa mis-smigħ, is-soċjeta' konvenuta resqet bħala

spjegat illi meta faqqet il-pandemija Covid-19 is-soċjeta' konvenuta

spiċċat mingħajr impjegati u kien il-managing director tas-soċjeta'

konvenuta, Louis Farrugia Turban, li huwa wkoll il-managing director tas-soċjeta'

Rosales, li talabha tivverifika il-kontijiet tas-soċjeta' attriċi pendenti

kontra s-soċjeta' konvenuta.

Ix-xhud spjegat illi s-Sur Tabone għaddilha kopja ta' ftehim datat 23 ta'

Dicembru 20161 bejn is-soċjeta' konvenuta u kumpanija bl-isem Captain

Morgan Leisure Ltd li permezz tiegħu is-soċjeta konvenuta tat servizzi lis-

soċjeta' Captain Morgan Leisure Ltd u li fir-rigward ta' tali servizzi hemm

dovuta s-somma ta' €59,158.80.

Ix-xhud spjegat li s-Sur Tabone talabha

tivverifika u tirrevedi l-kontijiet mibgħuta mis-soċjeta' attriċi billi

tikkonsidra s-somma ta' €59,158.80 bħala tpaċija parzjali tas-somma

reklamata mis-soċjeta' attriċi.

Ix-xhud spjegat ukoll illi kieku ma kienx

għal din is-somma ta' €59,158.80, is-somma reklamata mis-soċjeta' attriċi

fil-kawża odjerna kienet tkun kollha dovuta.

Ikkonsidrat;

soċjeta' attriċi.

Ftit hemm x'jiġi kkonsidrat dwar ir-raġuni mressqa mis-soċjeta' konvenuta

sabiex tikkontesta t-talba għall-kanonizzazzjoni tal-ammont reklamat mis-

47 tal-proċess

Huwa evidenti minn eżami tad-dokument a fol 47 tal-proċess illi l-ammont

pretiż mis-soċjeta' konvenita ma hux dovut mis-soċjeta' attriċi iżda minn

soċjeta' oħra li ma hiex parti f'dawn il-proċeduri.

Huwa għalhekk evidenti

illi l-pretensjoni li qed tressaq is-soċjeta' konvenuta bħala raġuni għaliex

għandha titħalla tikkontesta l-kawża hija kjarament infondata u bl-ebda

mod ma l-Qorti tqis li tissodisfa l-estremi sabiex is-soċjeta' konvenuta

titħalla tippreżenta risposta ġuramentata.

La ġie allegat u wisq anqas tresqet xi prova almenu fuq livell ta' prima

facie illi l-ammont reklamat mis-soċjeta' konvenuta ġie b'xi mod assunt

mis-soċjeta' attriċi.

Kif jipprovdi l-Artikolu 1196 tal-Kap.

(1) Meta tnejn min-nies huma debituri lejn xulxin, issir

bejniethom tpaċija.

(2) It-tpaċija ssir ipso jure, u wkoll mingħajr ma jkunu jafu d-

Hekk kif ikunu jeżistu żewġt idjun fi żmien

wieħed,jinqatlu wieħed bl-ieħor sa fejn ikunu ndaqs.

Tenut kont illi ma jirriżultawx l-estremi sabiex tavvera ruħha tpaċija

parzjali bejn dak reklamat mis-soċjeta' attriċi fil-kawża odjerna, u dak

reklamat mis-soċjeta' konvenuta; il-Qorti ma tqisx tali raġuni miġjuba

mis-soċjeta' konvenuta bħala raġuni tajba sabiex il-Qorti ma tismax il-

kawża odjerna bid-dispensa mis-smigħ tenut kont illi l-ammont reklamat

mis-soċjeta' attriċi huwa kreditu ċert, likwidu u dovut tant li x-xhud

imressaq mis-soċjeta' konvenuta kkonfermat illi kiemu mhux għas-somma

li qed tippretendi s-soċjeta' konvenuta, s-somma reklamata mis-soċjeta'

attriċi hija kollha dovuta.

Il-Qorti tqis l-eċċeżżjoni li trid tressaq is-soċjeta' konvenuta bħala

manifestament infondata fil-fatt u fid-dritt u fit-termini tal-Artikolu 170 tal-

Kap. 12 tiddikjara illi s-soċjeta' konvenuta m'għandiex eċċezzjonijiet

prima facie fil-liġi jew fil-fatt xi ġġib kontra l-mertu tal-azzjoin attriċi.

Tiddikjara wkoll illi s-soċjeta' attriċi resqet biżżejjed provi permezz tal-

ta' Tony Catania u d-dokumenti annessi, sabiex

sodisfaċentement illi s-sorte reklamata huwa kreditu ċert, likwidu u dovut.

Għal dawn il-motivi l-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi prevja

li tiċħad it-talba tas-soċjeta' konvenuta sabiex tingħata l-permess

tippreżenta risposta ġuramantata;

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara illi ser tagħti sentenza bid-dispensa

tas-smiegħ tal-kawża ai termini tal-Artikoli 167 et sequitur tal-Kapitolu

12 tal-Liġijiet ta' Malta;

Tilqa' t-tieni talba, tiddikjara lis-soċjeta' konvenuta debitriċi tas-

soċjeta' attriċi fis-somma ta' mija u ħamsa u sebgħin elf, seba' mija u

tlieta u tletin ewro u ħamsa u disgħin ċenteżmu (€ 175,733.95).liema

ammont jirrappreżenta bilanċ dovut fuq servizzi reżi mis-soċjeta' attriċi

lis-soċjeta' konvenuta;

Tilqa' t-tielet talba u tikkundanna lis-soċjeta' konvenuta tħallas lis-

soċjeta' attriċi s-somma imsemmija ta' € 175,733.95.

Bl-ispejjez kontra s-soċjeta' konvenuta u bl-imgħax kummerċjali mill-20

ta' Awissu 2020 sad-data tal-ħlas effettiv.

Imħallef

15 ta' Lulju 2021

Deputat Reġistratur


-Jekk riċevuta f'isem persuna partikolari ta' ħlas ta' qbiela

hix prova konklussiva ta' kirja favur dik il-persuna

FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI

ILLUM, 15 ta' Lulju 2021

Konġunt

Norbert Pace Bonnici (ID 238949M) u martu Jacqueline Pace Bonnici (KI

114261M), u b'digriet tat13 ta' Marzu 2020 ġie msejjaħ fil-kawża l-Uffiċċju

Rat ir-Rikors Ġuramentat ta' Giuseppe sive Joseph Pace Bonnici (KI 624092M) li

permezz tiegħu wara li ppremetta illi :

Huwa l-inkwilin rikonoxxut mill-Gvern (l-Uffiċċju Konġunt), bi qbiela fuq inter alia żewġ (2) porzjonijiet ta' art, waħda magħrufa bħala 'Għalqa

Ħbula Ta' Ġiovaddu', id-Dokkiena ġewwa Ħal Ghaxaq, bi qbiela ta'dsatax- il ewro u tmenin ċenteżmu (€19.80) fis-sena (Ref: A2693/1997), u l-oħra tmiss magħha magħrufa bħala 'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek' is- Salina, ġewwa Ħ' Attard, bi qbiela ta' tmintax-il ewro u tlieta u sittin ċenteżmi (€18.63) fis-sena, (Ref: A 2128/1997).

(Dok JC 1 u Dok JC 2 annessi), imberfla bl-aħmar fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3.

Il-konvenuti qegħdin abbużivament u llegalment jokkupaw il-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, u dan billi qiegħed jintuża bħala r-residenza ordinarja tal-istess intimati konjuġi Pace Bonnici, u dan minkejja l-fatt li l-istess fond huwa mqabbel lill-attur mill-Gvern ta' Malta.

Illi l-imsemmi razzett hekk okkupat huwa mmarkat bl-oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3.

Din l-okkupazzjoni ta' dan il-fond hekk kif indikat, qiegħda ssir kontra l- volonta` u mingħajr il-kunsens tal-attur, u li għalhekk il-konvenuti qed jokkupaw dan il-farmhouse, mingħajr ebda titolu validu fil-liġi.

Il-konvenuti kienu ġew flimkien ma' oħrajn interpellati permezz ta' ittra ġudizzjarja ppreżentata nhar it-12 ta' Ottubru 2012, iżda baqgħu inadempjenti.

Talab lil din il-Qorti sabiex:

l-konvenuti qegħdin

1. il-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, immarkat bl-oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3, mingħajr ebda titolu validu fil- liġi; u

Konsegwentement l-istess konvenuti jiġu kkundannati jiżgombraw mill-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, immarkat bl-

oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3, u dan fi żmien qasir u perentorju li jiġi ffissat minn din l-Onorabbli Qorti.

Bl-ispejjeż, inklużi sehemhom, mill-ittra ġudizzjarja ppreżentata mill- attur, li ġġib id-data tat-12 ta' Ottubru 2012 (3158/2012), kontra l- konvenuti.

Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi :-

Din il-Qorti mhux kompetenti ratione materiae tisma' l-odjerna vertenza stante li l-istess taqa' taħt il-ġurisdizzjoni u kompetenza esklussiva tal-Bord li Jirregola l-Kera jew tal-Bord dwar il-Kontroll tal- Kiri ta' Raba', u dan peress li l-istess eċċipjent jiddetjeni l-proprjeta`, ossia farmhouse, b'titolu rikonoxxut mil-liġi.

L-attur għandu jġib 'il quddiem provi rilevanti u tajbin li jixhdu dwar it-titolu minnu vantant fuq il-proprjeta` de qua u juri l-interess ġuridiku tiegħu f'dawn il-proċeduri.

Il-konvenuti ilhom jirrisjedu fil-farmhouse għal aktar minn għaxar snin u qatt qabel ma ġew disturbati fl-imsemmi godiment ta' din il-proprjeta`.

Għalhekk, il-konvenuti ma jafux għaliex l-attur baqa' passiv u inerti għal dawn is-snin kollha;

Sa fejn magħruf lill-konvenuti, l-attur jaħdem biss porzjon ta' għalqa fil-viċinanzi ta' ħarruba u m'għandu l-ebda jedd fuq ir-farmhouse li huma jirrisjedu fiha u/jew fuq xi porzjonijiet t' art magħrufa "Ta' Pannelli" jew ta' "Ta' Taxi jew Wied Ħattiek" u "Ta' Ħbula ta' Ġiovaddu" (Salini, limiti tan-Naxxar);

Bla ebda preġudizzju għas-sovra eċċepit, kif ser jintwera fil-kors tal- kawża, il-konvenut igawdi minn titolu validu fil-liġi fir-rigward tal- proprjeta` mertu ta' din il-kawża.

Huma jirrisjedu f'tali proprjeta` bil- kunsens ta' missier l-eċċipjenti, Emanuel Pace Bonnici [K.I. nru.

353849M] u missier missier l-eċċipjent John Pace Bonnici [K.I. nru.

Rat ir-Risposta Ġuramentata tad-Direttur Ġenerali Uffiċċju Konġunt li permezz

tagħha eċċepixxa illi :-

Huwa s-sid assolut tal-art in kwistjoni, u dan ma jidhirx li qed jiġi

Ma jaqbilx mal-attur in kwantu illi ma huwiex minnu illi l-attur huwa rikonoxxut mill-Uffiċċju Konġunt bhala inkwilin fl-art magħrufa bhala Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), ġewwa San Pawl il-Baħar (Nru tal-file relattiv tal-Uffiċċju Konġunt: A/2128/97).

Ma jaqbilx mat-talbiet attriċi stante illi t-titolu li qed jiġi vantat minnu ma jeżistix.

4. jiġi kkundannat ibati spejjeż għal din il-kawża, inklużi tiegħu.

Bl-ebda mod ma kkontribwixxa għal din il-kwistjoni u m'għandux

Rat l-atti kollha tal-kawża kif ukoll dik tal-kawża 1242/2012 li bi qbil bejn il-

partijiet iservu wkoll bħala prova f'din il-kawża.1

Ikkunsidrat:

tal-konvenut.

Permezz ta' sentenza tat-13 ta' Marzu 2020 din il-Qorti, allura ppreseduta mis-

Sinjurija Tiegħu l-Prim Imħallef Joseph Sultana, ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni

Fl-ordni loġiku-ġuridiku, imiss tiġi ttrattata t-tieni eċċezzjoni u ċjoe` li l-attur

irid jipprova t-titlu tiegħu.

Fin-nuqqas, il-konvenut m'għandu bżonn jipprova

Dan b'analoġija mal-iter probatorju segwit mill-ġurisprudenza l-iktar

riċenti inkluża dik tal-Qorti tal-Appell fl-actio rivendicatoria.

L-attur u missier il-konvenut huma aħwa, ulied il-mejjet John, bin Paolo, li kien

jippossjedi r-raba' mertu ta' din il-kawża b'titlu ta' qbiela mingħand il-Kurja.

1 Ara verbal tat-8 ta' Frar 2013 a fol 19

Mhux ikkontestat bejn il-partijiet illi Paolo għadda jew ċeda l-qbiela favur

Id-diverbju hu dwar jekk u kif għaddiet

għand l-attur u l-konvenut.

Iż-żewġ partijiet isostnu li dejjem ħallsu l-qbiela in

kwistjoni.

Oriġinarjament, sid l-art kienet il-Knisja sakemm, bi ftehim tal-1991, għaddiet

għand il-Gvern.

Waqt dan it-trasferiment, saret property form għal kull biċċa

proprjeta`, b'numru, pjanta, isem il-gabillott, u bil-valur tagħha.

Fuqha, (File

A2128/1997) imniżżla bħala gabillotti hemm John Pace Bonnici ta' 3 Dun Karm

korrezzjoni mill-Kurja3 u baqa' indikat bħala gabillott John Pace Bonnici biss.4 Fil-

fatt l-għalqa għadha meqjusa mid-Dipartiment tal-Artijiet bħala "lott oriġinali"5

jiġifieri li ma ġiet imdawra fuq ħadd u għadha tgħajjat lill-gabillott oriġinali.

Għalhekk ma jirriżultax iswed fuq l-abjad mill-files governattivi li l-attur ġie

rikonoxxut bħala gabillott minflok missieru.

L-attur iżda jallega li missieru kien dawwar il-qbiela għal fuqu billi fis-sena

1993, marrru l-Joint Office hu u missieru, li rrinunzja l-qbiela ta' Wied Ħattik

filwaqt li l-attur aċċettaha f'ismu.6 Isostni li din id-dikjarazzjoni intilfet jew

qiegħda f'xi file ieħor.

B'danakollu skont Martin Saliba Galea, uffiċċjal tad-

Dipartiment tal-Artijiet, ma jirriżultax li l-file, li hu mhux biss redded skont il-

prattika amministrattiva ġenerali tad-Dipartimenti tal-Gvern, imma hu wkoll

indiċjat, għandu xi inkartament maqbuż.

L-attur ma forna l-ebda evidenza li l-

iskrittura taċ-ċessjoni ntilfet għajr id-dikjarazzjoni tiegħu stess.

Il-Qorti ma

tistax tistrieħ fuq sempliċi dikjarazzjoni ta' min jallega titlu, iktar u iktar meta –

bħalma ġara f'din il-kawża - ma jsibx korroborazzjoni minn provi oħra.

2 Depożizzjoni ta' Martin Saliba Galea, prodott mill-attur, 08.05.2013, a fol 23; kopja esibita a fol 51 tal-proċess 1242/12 3 depożizzjoni ta' Osterius Micallef Fava, Operations Manager fil-Lands Department fol 131 tal-proċess 1242/12 4 Martin Saliba Galea, fol 114 tal-proċess 1242/12 5 xhieda ta' Martin Saliba Galea fit-8 ta' Mejju 2013 tal-proċess 1242/12 6 fol 331 tal-proċess 1242/12

Jgħid ukoll li meta d-Dipartiment kien imwissi mill-Awtorita` tal-Ippjanar dwar

xogħlijiet illegali fl-għalqa in kwistjoni, id-Dipartiment kien jibgħat għalih u

għal ħadd iktar.

Din iċ-ċirkostanza iżda ma tista' qatt tirradika titlu ta' qbiela.

L-attur isostni wkoll li l-qbiela li kienet toħroġ fuq ismu kienet tal-A-File

filwaqt li dik tal-konvenut kienet fuq is-C file u għalhekk bilfors li kienet saret

iċ-ċessjoni għax kieku d-Dipartiment ma kienx jaċċetta l-kera minn fuq l-A-file.

Issa riċevuta hija fl-ewwel lok xhieda li xi ħadd ikun ħallas.

Hi prova ta'

pagament u fiha nnifisha ma tikkostitwix prova definittiva u konklussiva ta'

F'dan il-kuntest ir-riċevuta tista' tkun punt rilevanti iżda mhux

neċessarjament determinanti.7 Għalhekk l-użu tal-kelma 'post' fl-irċevuti

għalkemm rilevanti, mhijiex determinanti għax-xorta ta' kirja li tkun saret.8

Iktar minn hekk, ġie ritenut minn din il-Qorti (diversament ippreseduta) li

riċevuta maħruġa favur persuna partikolari għall-ħlas tal-kera tista' tkun

argument ossija indizju li għandu jiġi kkunsidrat favur l-eżistenza ta' kuntratt

ta' lokazzjoni favuriha, iżda l-Qorti m'għandhiex toqgħod fuq l-isem fl-irċevuta

bħala prova konklussiva u bħala ħaġa li teskludi l-konsiderazzjonijiet l-oħra li

għandhom isiru tant ġuridikament kemm fl-isfond u l-inkwadratura taċ-

ċirkostanzi partikolari tal-każ.

Hekk f'każ li fih ir-raġel li kienu jinħarġulu

f'ismu bħala ħlas tal-kera ta' fond li l-inkwilinat tiegħu kien ġid parafernali ta'

martu, b'daqshekk ma sarx l-inkwilin hu.9 Fil-każ preżenti, il-ħruġ tal-irċevuta

f'isem l-attur trid tittieħed fil-kuntest tal-prattika dipartimentali, spjegata fid-

depożizzjoni ta' Martin Saliba Galea li "għalkemm ikun sar ħlas tal-qbiela minn

individwi, u għalkemm l-irċevuti joħorġu fuq persuni partikolari, ma jfissirx li

tali individwi se jiġu rikonoxxuti, iżda ssir bħallikieku dawn l-individwi jkunu

qed iħallsu l-qbiela f'isem dik il-persuna li fil-verita` jkollha titolu rikonoxxut".

7 Angelo Rice v Peter Foo Thiang Jooi, 21.03.1997, Qorti tal-Appell 8 Carmelo De Lucca v Michael Capel Cure 04.05.2018 Qorti tal-Appell (Inferjuri) 9 Luigi Ben Ammar v John Cuschieri Valentine 24.07.1969 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, iċċitata fl-Alfabett tal-Kodiċi Ċivili, Volum 'R" tal-Onor.

Imħ.

Emeritus Philip Salt taħt il-vuċi 'Riċevuta' paġna 406

Għalhekk l-attur ma rnexxilux iġib dak il-livell ta' prova li jnissel il-

konvinċiment morali tal-Qorti li tabilħaqq il-qbiela daret fuq ismu.

Barra mill-kunsiderazzjonijiet suesposti, il-Qorti tikkunsidra li l-attur ma rabatx

it-talbiet tiegħu sic et simpliciter mal-premessa li għandu titlu validu fil-liġi,

imma, iktar minn hekk, li hu l-inkwilin rikonoxxut mill-Gvern.

Ħaġa li bla

dubju ma tirriżultax.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' t-tieni eċċezzjoni tal-

konvenut, u konsegwentement tiċħad it-talbiet tal-attur.

Spejjeż a kariku tal-


LAW.), LL.D. Illum il-Hamis, 15 ta' Lulju, 2021

Kawza Numru: 4 Rikors Ġuramentat Numru:- 166/2015 JVC

Il-Qorti, Rat ikkonferma bil-gurament u talab kif isegwi:

ir-rikors guramentat

'Illi l-esponent ghandu titolu ta' qbiela gravanti r-raba' u razzett maghrufin bhala porzjon numru tmintax (18) ta'

razzett, f'Hemxija, Għajnsielem (Malta) u bin-numru ta' referenza 984612 liema qbiela tammonta ghal €16.49 (LM7.08) pagabbli kull sena f'Awissu bil-quddiem lid-Dipartiment tal-Artijiet u li ilhom jithallsu mill-attur sa mill-1987 (vide kopja tal- ircevuti annessi u mmarkati bhala Dok 'A1' sa 'A27);

Illi permezz ta' proceduri istitwiti minn Maryanne Gheiti quddiem il-Qorti Civili tal-Magistrati (Malta) il-konvenuta talbet sabiex il-Qorti tiddikjara illi l-art imsehja 'Tal-Hemsija' fil-limiti ta' Attard, ta' circa sebgha u tletin (37) tomna hija l-konvenuti mqabbla Anthony Bezzina Cascino u Rose Bezzina Cascino bhala werrieta ta' missierhom John Bezzina Cascino li kien miet intestat u li kien titolarju tal-qbiela tal- propjeta' in kwistjoni (vide kopja legali tas-sentenza annessa u mmarkata bhala Dok 'B');

ir-rikorrenti u

Illi permezz ta' sentenza tad-29 ta' Ottubru, 2014 il-Qorti tal- Appell (Sede Inferjuri) (appell Civili Nru 527/2005/2) ikkonfermat is-sentenza fl-Ewwel Istanza fejn gie stabillit illi John Bezzina Cascino, missier Anthony Bezzina Cascino u Maryanne Gheiti ma kellu l-ebda titolu bhala inkwilin fir-rigward tal-art in kwistjoni u ghalhekk lanqas Maryanne Gheiti ma kellha ebda titolu bhala werrieta fuq l-imsemmija art;

Illi l-esponent huwa rikonoxxut bhala inkwilin mis-sid u cioe' mid-Dipartiment tal-Artijiet u dan kif jirrizulta mill- ircevuti annessi u mmarkati bhala Dok 'A1' sa 'A27')

Illi inoltre' peremzz ta' sentenza fil-Qorti tal-Magistrati Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Emanuel Gheiti (ID No. 29640M), l-konvenut Emanuel

Gheiti kien instab hati li fixkel lill-esponent "Anthony Bezzina Cascino fil-pussess ta' hwejgu u senjatament fit-tgawdija tar-raba maghrufa bhala 'Tal-Hemsija' limiti tar-Rabat (Malta)" (vide kopja tas-sentenza annessa u mmarkata bhala Dok 'C');

jokkupaw din

l-konvenuti qieghdin

il-porzjon art flimkien mar-razett b'mod abbuziv u illegali u minghajr ebda titolu validu fil-ligi; 7.

l-konvenuti m'ghandhom ebda eccezzjonijiet x'jaghtu skont u ghalhekk din il-kawza ghandha tigi deciza bid-dispensa tas-smiegh u skont proceduri specjali sommarji.

fil-fehma

il-konvenuti ghaliex m'ghandhiex din

Jghidu ghalhekk Onorabbli Qorti:

(i) Tiddispensa bis-smiegh tal-kawza a tenur tal-artikolu 167 et

sequitur tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta;

(ii) Prevja kull dikjarazzjoni ohra talvolta mehtiega u necessarja, tiddikjara illi l-konvenuti m'ghandhom ebda titolu validu skont il-ligi biex huma jokkupaw l-art ossija raba' u razzett maghrufin bhala porzjon numru tmintax (18) ta' razzett, f'Hemsija, Għajnsielem (Malta);

(iii) Konsegwentement tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi zmien qasir u perentorju li ghandu jigi prefiss minn din l- jizgombraw minn u istess Onorabbli Qorti huma jirilaxxaw a favur tal-attur l-pussess vakant tal-art ossija r-raba' u razzett maghrufin bhala porzjoni numru tmintax (18) ta' razzett f'Hemsija, Għajnsielem (Malta)

Bl-ispejjez kollha, kontra l-konvenuti minn issa ngunta ghas- subizzjoni.'.

Rat ir-risposta guramentata ta' Maryanne Gheiti u Emanuel Gheiti li eccepew kif isegwi:

'Illi fl-ewwel lok l-atturi ghandhom

jippruvaw t-titolu taghhom.

Dan huwa aktar importanti ghaliex jidher li l- atturi qeghdin jibbazaw l-azzjoni taghhom fuq is-sentenza annessa bhala Dok B fir-rikors promotur li minn imkien ma jirrizulta xi titolu favur l-atturi.

Illi minghajr pregudizzju,

l-azzjoni hija guridikament insostennibli stante li ma tistax tigi proposta minn inkwilin izda semmai minn sid il-fond u dan skond corpus ta' gurisprudenza nostrana.

Illi minghajr pregudizzju u fil-mertu l-intimati jibqghu sostnu li huma ghandhom titolu validu fil-ligi u li m'humiex qeghdin jokkupaw l-art in kwistjoni abbusivament;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez u l-atturi minn issa ngunti in subizzjoni.'.

Rat l-affidavits, xiehda, ricevuti, sentenzi, cedoli ta' depositu, pjanti, ittri ufficjali, kontro-ezamijiet, dokumenti u l-provi kollha esebiti fl-atti;

Rat illi fil-verbal tal-24 ta' Marzu, 2015 din il-Qorti diversament preseduta awtorizzat lill-intimati sabiex iressqu eccezzjonijiet f'din il-proceduri li originarjament giet intavolata bil-procedura tal- giljottina; Rat illi fil-verbal datat 4 ta' Frar, 2021 il-kawza giet differita ghal- lum ghad-decizjoni bil-fakulta' tal-partijiet li jipprezentaw noti ta' sottomissjonijiet b'termini mposti fuqhom; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet esebiti fl-atti; Rat l-atti kollha tal-kawza.

Ikkunsidrat; li huwa Permezz tal-kawza odjerna, r-rikorrent ghandu mqabbla ghandu minghand id-Dipartiment tal-Artijiet llum Awtorita' tal-Artijiet, ir-raba u razzett maghrufa bhala porzjon numru tmintax (18) ta' razzett f'Hemsija, Għajnsielem, Malta.

Ir- rikorrent isostni li l-intimati qed jokkupaw ir-raba u r-razzett b'mod illegali u abbuziv u ghalhekk qed jitlob li jigi dikjarat illi l- intimati qed jokkupaw l-art ossija raba u razzett minghajr l-ebda titolu validu fil-ligi.

Talab ukoll sabiex konsegwentement il-Qorti tghaddi sabiex tikkundanna lill-intimati jizgumbraw mir-raba u razzett imsemmija.

Illi da parti taghhom l-intimati jeccepixxu li r-rikorrent ghandu jipprova t-titolu tieghu, ghaliex minn dak li jirrizulta fl-atti, r- rikorrent qed jibbaza l-azzjoni tieghu fuq id-decizjoni tal-Qorti annessa minn fejn, dejjem skont l-intimati, minn imkien ma jirrizulta xi titolu favur ir-rikorrent.

Jeccepixxu wkoll li l-azzjoni

hija wahda guridikament insostenibbli stante li ma tistax titressaq minn inkwilin izda se mai minn sid ir-raba.

Finalment eccepew li huma ghandhom titolu validu fil-ligi u li m'humiex qeghdin jokkupaw l-art in kwistjoni abbuzivament.

Fatti fil-qosor: 1.

Illi r-rikorrent Anthony Bezzina Cascino ghandu titolu ta' qbiela fuq raba u razzett maghrufin bhala porzjon numru 18 ta' Razzett, Hemsija, Għajnsielem (Malta) bin-numru tat-tenement 29640M liema qbiela pagabbli tammonta ghas-somma ta' €16.49 (Lm7.08) fis-sena dovuta lid- Dipartiment tal-Artijiet illum Awtorita' tal-Artijiet.

Jirrizulta mill-atti li r-rikorrent Anthony Bezzina Cascino kien gie rikonoxxut fuq l-imsemmija qbiela fis-16 ta' Awwissu, 1986 fejn gie ndikat li din tikkonsisti fi qbiela fuq 4920m9 ghas-somma ta' Lm7.08,0 fis-sena (ara rikonoxximent a fol.

64 tal-process).

Ir-rikorrent Anthony Bezzina Cascino jsostni li hu kien jinzel fir-raba u fir- razzett ta' spiss madanakollu sena minnhom kien qabdu ugiegh ta' dahar u ghalhekk kien ghamel sena partikolari li ma kienx jinzel fir-razzett.

Wara li kien ghaddielu l-ugiegh kien rega' nizel pero' fir-razzett kien sab li c-cwievet inbidlu u ma kienx ghad baqalu access ghalih inkluz access ghar-raba.

Ir-rikorrenti isosnti li fir-razzett u fir-raba kienu dahlu l-intimati konjugi Gheiti fejn l-intimata Maryanne Gheiti tigi oht ir- rikorrent Anthony Bezzina Cascino.

jigi dikjarat

il-kawza sabiex

Jirrizulta li l-intimata Maryanne Gheiti fl-2005 kienet istitwiet kawza fejn kienet talbet lill-Qorti tiddikjara li l-art imsemmija 'Tal- Hemsija' fil-limiti ta' Attard, ta' cirka sebgha u tletin tomna hija mqabbla ndivizament bejnha u bejn Anthony Bezzina Cascino u Rose Bezzina Cascino.

F'dik il-kawza, deciza finalment mill-Onorabbli Qorti tal-Appell nhar id-29 ta' Ottubru, 2014, il-Qorti kkonfermat id-decizjoni appellata u ddikjarat li l-attrici ma ressqitx provi sufficjenti ta' titolu validu skont il-ligi fuq l-art reklamata minnha (ara decizjoni a fol.

33 et seq tal-process).

Insegwitu ghad-decizjoni msemmija l-attur Anthony Bezzina Cascino ipprosegwa b'din l-intimati m'ghandhom l-ebda titolu validu fil-ligi u konsegwentement jigu zgumbrati mill-imsemmija raba razzett maghrufa bhala porzjon numru 18 ta' razzett, f'Hemsija, Għajnsielem, Malta.

L-ewwel eccezzjoni: Illi permezz ta' l-ewwel eccezzjoni taghhom, l-intimati konjugi Gheiti jeccepixxu li l-attur ghandu jipprova t-titolu tieghu stante li skonthom jidher li l-attur qieghed jibbaza l-azzjoni tieghu fuq sentenza ta' Qorti li minnha minn imkien ma jirrizulta xi titolu favur l-attur.

Illi s-sentenza li jaghmlu referenza ghaliha l-intimati kienet inghatat nhar id-29 ta' Ottubru, 2014 fl-ismijiet Maryanne Gheiti -vs- Anthony Bezzina Cascino et u kopja taghha tinsab esebita fl-atti a fol.

33 et seq tal-process.

Minn ezami taghha jirrizulta li fl-imsemmija decizjoni l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell kienet ikkonfermat id- decizjoni tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili fejn kien gie deciz li Maryanne Gheiti ma kinitx ippruvat titolu fuq il-proprjeta'

mertu tal-kawza.

Inghad ukoll f'din id-decizjoni li l-art in kwistjoni li rrizulta li kienet ta' daqs ferm anqas minn kemm sostniet Maryanne Gheiti ma kinitx ghadha mqabbla lill-missier il-partijiet izda lill-ohtu Dolores u ghalhekk it-titolu ma setax intiret mill-ulied u cioe' l-partijiet fil-kawza odjerna.

Illi l-Qorti rat il-provi u d-dokumentazzjoni kollha esebiti fl-atti u wara analizi tal-istess tqis li din l-eccezzjoni ma tirrizultax li hija gustifikata u dan ghaliex hu car li r-rikorrenti Anthony Bezzina Cascino mhux qieghed jibbaza l-pretensjoni tat-titolu tieghu unikament fuq is- sentenza precedenti.

Ir-referenza ghad-decizjoni saret ghar-raguni li fiha gie dikjarat li l-intimati ma ghandhomx titolu.

Jirrizulta lil fl-atti r-rikorrent ressaq xhieda, kif ukoll provi Qorti dokumentarji, li permezz taghhom gie sufficjentement pruvat li huwa ghandu titolu ta' inkwilinat minghand l-Awtorita' tal- Artijiet fuq ir-raba' u razzett mertu tal-kawza odjerna.

Fis-seduta tal-21 ta' Mejju, 2015 a fol.

65 et seq tal-process ir- rikorrent ressaq bhala xhud lir-rapprezentant tad-Dipartiment ta' l-Artijiet Osterius Abela Wilson li kkonferma li r-rikorrent huwa rikonoxxut mill-Kummissarju tal-Artijiet bhala inkwilin b'titolu ta' qbiela fuq l-art bit-tenement number Abela Wilson:

Tista' tghidilna – taf tispjegalna fuq Anthony Bezzina Cascino xi inhi l- konnessjoni jekk hemmx xi qbiela hew ihallasx xi qbiela?

Xhud – Osterius Abela Wilson :- La huwa immnizzel huwa bniedem rikonoxxut maghna u jhallas il-qbiela.

Dr. Maria Fletcher :- U l-qbiela li jhallas taf kemm huma jekk joghgbok?

Dr. Maria Fletcher :- It-tenement li qed taghmel referenza ghalih huwa dan immarkat bl-ahmar?

Ghal rigward ta' Anthony Bezzina Cascino tista' tispjegalna kemm ilu rikonoxxut jekk joghgbok?

Xhud – Falzon Tabone Abela Wilson :- Skont ir-records li ghandi mis-16 ta' Awwissu ta' l-1986.

Dr. Maria Fletcher :- U rikonoxxut ma' ..

Ix-xhud Osterius Abela Wilson esebixxa wkoll provi dokumentarji li jindikaw li huwa minnu li r-rikorrent Anthony Bezzina Cascino ta' Block F2 Flat 3 H/E Il-Munxar huwa rikonoxxut fuq l-art bil-kejl ta' cirka il-munxar.

Dawn id-dokumenti jikkonsisti fis-segwenti: i. lista tal-persuni rikonoxxuti fuq tenement numru Il-Munxar immarkata bhala 'Lands 1' a fol.

60 tal-process. ii. lista tal-persuni rikonoxxuti lura fis-sena 1977 immarkata bhala 'Lands 3' a fol.

63 tal-process.

Jigi nnutat li lura fis-sena 1977 isem l-attur ma kienx jiffigura fid-dokument, madanakollu fuq l-istess dokument kien hemm isem ta' Carmel Delicata li kien jiddetjeni art bi qbiela ta' kejl ta' 7869 m.k. bil-hlas ta' Lm 7.08 tal-munita l- antika li huwa l-istess kejl u hlas li kien rikonoxxut fuq l-attur Anthony Bezzina Cascino lura fis-sena 1986. iii. lista tal-persuni rikonoxxuti lura fis-sena 1986 immarkata bhala 'Lands 4' a fol.

64 tal-process.

Jigi nnutat li f'dan id-dokument l- attur huwa rikonoxxut fuq art bi qbiela ta' kejl ta' 7869 m.k. bil- hlas ta' Lm 7.08 tal-munita l-antika.

Jirrizulta wkoll lill-Qorti li l-intimat innifsu Emanuel Gheiti innifsu fl-affidavit tieghu jikkonferma li r-rikorrent kien ha l-art ossia raba' u razzett minghand Karmenu Delicata fejn jallega li kien ukoll '...il-konkubin ta' omm il-mara, li kien miet ftit taz-zmien wara fl-1987 b'kawza ta' tumur f'rasu.' (a fol.

187 et seq tal-process).

Illi fil-mori tal-kawza qamet il-kwistjoni jekk ir-razzett jaqax fil- parametri tat-'tenement' Delicata fil-qbiela tar-rikorrent Anthony Bezzina Cascino u ghalhekk fil-kejl ta' 7869 m.k. dan peress li l-intimati jargumentaw illi r-razzett li jezisti ma jaqax fit-tenement Delicata pero' barra dan it-'tenement'.

Dan peress li mill-atti rrizulta li barra t-tenement Delicata hemm razzett iehor li ma hu mikri lil hadd u li huwa fi stat hazin ta' manutenzjoni.

Il-Qorti rat izda li fis-seduta tal-5 ta' Lulju, 2016 a fol.

97 et seq tal- process xehed Martin Wekesa – Direttur fit-Taqsima fil-Compliance Enforcement u Land Registry Section mal-Government Property Division li kkonferma li effettivament hemm zewg kmamar li jaqghu fit-tenement 050446, ghalkemm ma setax jindika f'liema porzjon ezattament jaqaw dawn iz-zewgt ikmamar:

'Dr Maria Kephart : Hemmhekk gie indikat razzett f'boundary li huwa delinejat tieghi hija – bil-highlighter jirrizultalek li hemm razzett jew kmamar ohra?

Xhud : Fil-vicinanza hemm kmamar ohra; da zgur li hemm.

Issa jien naghmillu referenza partikolari ghal razzett il huwa bl-ahmar.

Xhud : Ehe skont is-survey sheet tan-1905 dawk kienu jidhru zewgt ikmamar.

U dawk fejn jinsabu.

Xhud : Dawk jifformaw parti mill-porzjon 446; li qed turini inti.

Il-Qorti : Is-survey sheet li ghadek kemm semmejt dak huwa esebit diga` fl-atti?

Halli nkunu daqsxejn cari.

Inti ghamilt referenza ghal razzett li huwa delinejat bl-isfar.

Dak ma huwiex fil-porzjon li qed nirreferu ahna u ma jinterssaniex minnu.

Li qed naghmillek referenza huwa dak li semmejt zewgt ikmamar li jidher inti ghedtilna qieghed fil-porzjon 446.

Xhud : Iva kienu zewgt ikmamar fis-survey sheet l-antika tar- records taghna jidher li kien hemm zewgt ikmamar.

Dr Maria Kephart : Ok, u dak huwa a fol 77 li qed jigi mmarkat bl-ahmar hux hekk?

Dr Maria Kephart : Rigward dawk il-kmamar, allura l-qbiela fuq dawk il- kmamar li jiffurmaw mill-porzjon 446 kienet qed tithallas?

Xhud : Il-porzjon ghadu qed jithallas iva.

Issa ma nistax nghidlek pero' peress li huma mikrijin in solidum dawk il-kmamar lil min jghajtu.'

Dan rega' gie kkonfermat mill-istess xhud Martin Wekesa meta xehed in kontro-ezami fis-seduta tal-21 ta' Gunju, 2018 a fol.

260 et seq tal-process fejn qal is-segwenti:

'Dr David Kephart : Issa l-iehor fejn hemm l-ahmar l-iehor u bil-lines homor u mmarkat bi vlegga X u qieghda daqsxejn qisu imdawra.

Dr Maria Fletcher : Fejn hemm miktub "ir-razzett tieghi"?

Dr David Kephart : Ir-razzett tieghi iva; huwa barra jew gewwa?

Xhud : Nahseb Z hawn hawnhekk.

Jekk qed nara sew Z hawn.

Il-Qorti : Tista' timmarkah bi vlegga u aghmel MB.

Biex turi il-parti li hija parti mit-tenement.

88 tal- process) u John Bezzina Cascino – tifel tieghu (ara affidavit a fol.

89 tal- process) li kkonfermaw, partikolarment Mary Spagnol Bonnici, li kienet tara lir-rikorrent Anthony Bezzina Cascino fir-raba u razzett mertu tal-kawza odjerna.

Il-Qorti li effettivament l-art ossia raba u razzett in kontestazzjoni huma detenuti mir-rikorrent Anthony Bezzina Cascino b'titolu ta' qbiela.

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak suespost il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad l-ewwel eccezzjoni.

It-tieni u t-tielet eccezzjoni:

il-provi m'ghandiex dubju

ta' dawn

l-intimati konjugi Sammut Bilardo permezz tat-tieni eccezzjoni qeghdin jeccepixxu li l-azzjoni hija guridikament insostenibbli stante li ma tistax tigi proposta minn inkwilin izda semmai minn sid il-fond.

Sabiex isahhu l-eccezzjoni, fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom intavolata nhar l-4 ta' Gunju 2021 jikkwotaw minn diversi gurisprudenza fosthom dik tal-Onorevoli Imhallef Emeritu Philip Costigan.

Maghdud ma' dan, fit-tielet eccezzjoni l-intimati jeccepixxu li fil-mertu jkomplu jsostnu li huma m'humiex qeghdin jokkupaw l-art in kwistjoni abbusivament.

Illi min-naha tar-rikorrent Anthony Bezzina Cascino jaghmel referenza ghal- decizjoni moghtija minn din l-Qorti f'ismijiet diversi fejn a bazi wkoll ta' gurisprudenza kien gie deciz li l-inkwilin ta' fond ghandu azzjoni diretta biex jizgombra lil min ikun qieghed jokkupa l-fond jew parti minnu bla titolu.

Illi fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu r-rikorrent jiddikjara li l- azzjoni giet intavolata ai termini tal-Artikolu 1550 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta) li jaqra kif isegwi:

'Sid il-kera mhux obbligat jagħmel tajjeb lill-kerrej għall- molestji li terzi persuni, b'għemilhom, jikkaġunawlu fit- tgawdija jkunux jippretendu xi jedd fuq il-ħaġa mikrija, bla ħsara tal-jedd tal- kerrej li jaġixxi kontra dawk il-persuni fl-isem tiegħu nnifsu.'

tal-ħaġa, meta dawn

il-persuni ma

Il-Qorti fliet id-decizjonijiet kollha kkwotati mill-partijiet u taghmel referenza partikolari ghal dawk ikkwotati mill-intimati konjugi Gheiti.

Il-Qorti tinnota li l-intimati kkwotaw dik il-parti

li kienet l-aktar taqbel mal-argumenti taghhom u hallew barra partijiet ohra li wkoll kienu ta' rilevanza b'referenza partikolari ghad-decizjoni fl-ismijiet Ganni Spagnol Bonnici et -vs- Paul DiAmato et. fejn f'parti rilevanti ghall-kaz odjern jinghad kif isegwi:

'Dan l-artikolu iżda ma jagħtix xi dritt ġdid ta' azzjoni lill- kerrej: huwa biss "bla ħsara" għall-jedd li ġà għandu bħala detentur – u daqs kull detentur ieħor – kontra molestji i.e. l- azzjoni ta' spoll, bħal ma hi, fil-verità, l-azzjoni tallum, flimkien ma' azzjoni għad-danni.

Għalhekk, it-talba għal dikjarazzjoni illi l-atturi għandhom titolu ta' qbiela fuq ir- raba' hija, għall-għanijiet tat-talbiet possessorji fil-kawża tallum, irrelevanti.

L-azzjoni li għandhom l-atturi ma hijiex xi azzjoni speċjali jew ad hoc, kif qalet li hija l-ewwel qorti jew kif qiegħda tgħid l-attriċi appellanti, li tmiss b'mod speċjali lill-inkwilin, iżda hija l-azzjoni ta' spoll li tmiss, iva, lill-inkwilin, iżda mhux qua inkwilin iżda qua detentur tal- fond.

Molestja ta' fatt ma tagħtix lill-inkwilin rimedju possessorju privileġġjat li ma kienx ikollu li kieku kien is-sid għax il-kiri ma jagħtix lill-kerrej drittijiet kontra terzi aktar ieħor huwa anti- milli għandu s-sid.

Li tgħid mod ġuridiku..… Fil-fehma ta' din il-qorti t-twegiba ghall- ikun parti fil-kawza mistoqsija nsibuha fl-art.

1550 tal-Kodici Civili, ga citat fuq.

Jekk l- ghemil li ghamel il-hsara kien biss molestja ta' fatt, id-dritt tal-kerrej li jmexxi fl-isem tieghu innifsu bl-azzjoni ex lege aquilia huwa riservat favur tieghu u ma huwiex mehtieg illi sid-il-kera jissejjah fil-kawza; jekk, izda, dawk li ghamlu l-hsara "jippretendu xi jedd fuq il-haga mikrija", mela l-kerrej ghandu jsejjah fil-kawza lis-sid biex jigi determinat lil min tassew imiss dak il-jedd kontestat.' (enfazi tal-Qorti)

jekk sid-il-kera kellux

Jigi nnutat li dak li qieghed jinghad f'din id-decizjoni kkwotata mill-intimati, huwa li s-sid ghandu jissejjah fil-kawza u mhux li l- kawza kellha necessarjament tigi istitwita mis-sid kif qed jittentaw jargumentaw l-intimati.

Di piu' l-irwol tas-sid kellu jkun wiehed attiv biss meta l-kwistjoni li tqum tkun sabiex jigi determinat lil min tassew imiss il-jedd.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom, l- jaccennaw ghall-fatt li ezami tat-titolu intimati naqsu milli taghhom gja sar fid-decizjonijiet tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tal-25 ta' Marzu, 2013 u fid-decizjoni tal-Qorti tal-Appell (Inferjuri) tad-29 ta' Ottubru, 2014 fl-ismijiet Maryanne Gheiti -vs- Anthony Bezzina Cascino et fejn gie deciz li Maryanne Gheiti ma kienx irnexxielha tipprova t-titolu taghha (vide kopja a fol.

Oltre dan jinghad li l-Qorti tal-Magistrati (Malta) fil- konkluzjoni taghha li giet ikkonfermata fl-Appell iddecidiet is- segwenti:

'… Tilqa' is-sitt eccezzjoni u, filwaqt li tiddikjara li r- rikorrenti ma ghandha ebda jedd jew titolu ta' qbiela fuq l- art in kwistjoni peress illi John Bezzina Cascino ma kienx titolari tal-art imsejha 'Tal-Hemsija' fil-limiti ta' Attard, ta' cirka sangha u tletin tomna fil-mument tal-mewt tieghu, Tichad it-talba attrici.'

Il-Qorti tqis ghalhekk li jsegwi li fil-kaz odjern ma kienx hemm in- necessita' tal-kjamata fil-kawza tas-sid ossia d-Dipartiment tal- Artijiet illum Awtorita' tal-Artijiet stante li l-kwistjoni dwar in- nuqqas ta' titolu tal-intimata kien gja gie deciz precedentement.

A skans ta' ripetizzjoni din il-Qorti mhux ser tinoltra oltre fl-ezami tal-allegat titolu tal-intimati stante li dak li ghadu kif inghad japplika wkoll ghat-tielet eccezzjoni.

In oltre jekk tinghata harsa lejn id-dokumenti li ghalihom saret referenza precedentement u li gew prezentati minn Osterius Abela Wilson wiehed facilment jintebah li t-titolu tal-attur huwa derivat minn dak ta' Karmenu Delicata u mhux minn ta' missieru u ghalhekk ma jistax jinghad li dak kien xi darba jifforma parti mill-wirt tieghu.

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak kollu suespost, il-Qorti tqis li stante li jirrizulta sufficjentement pruvat li l-intimati qed jokkupaw l-art in kontestazzjoni b'mod abbuziv u minghajr ebda titolu validu fil- ligi u filwaqt li jirrizulta li r-rikorrent ghandu titolu validu ta' qbiela fuq l-istess, ser tghaddi sabiex tichad l-eccezzjonijiet tal- intimati u tilqa' t-talbiet tar-rikorrent.

Decizjoni: Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza kif isegwi: 1.

Tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-intimati konjugi Sammut; 2.

Tiddikjara l-ewwel talba tar-rikorrent bhala sorvolata stante li l- intimati nghataw l-opportunita' li jipprezentaw l-eccezzjonijiet taghhom; 3.

Tilqa' t-tieni talba u tiddikjara li l-intimati m'ghandhom ebda titolu validu skont il-ligi biex huma jokkupaw l-art ossija raba u razzett maghrufin bhala porzjon numru tmintax (18) ta' razzett, f'Hemsija, Għajnsielem (Malta);

Tilqa' t-tielet talba u tikkundanna lill-intimati sabiex fi zmien xahar jizgombraw minn u jirrilaxxaw a favur tar-rikorrent il- pussess vakant tal-art ossija r-raba u razzett maghrufin bhala porzjoni numru tmintax (18) ta' razzett f'Hemsija, Għajnsielem (Malta).

Bl-ispejjez kollha kontra l-intimati.

(EUR.LAW), LL.D. 15 ta' Lulju, 2021 Karen Von Brockdorff Deputat Registratur 15 ta' Lulju, 2021