Seduta ta' Nhar il-Hamis 14 ta' Dicembru 2017

069919M), Patrick Aquilina (ID 598548M) u martu

Tanti (ID 707635M) u martu Carmen Grasso (ID

159671M), Charles Montfort Hartley Civelli (ID 507140M),

189293M), John Barbara (ID 725825M) u martu

John Shepel (ID 454678M) u martu Mary

Shepel

777626M) u martu Victoria Borg Galea

(ID 561358M) u martu Carmen Szabadka

(ID 26918M) u martu Odette Riklin (ID

157160M), Joseph Riklin (ID 572755M) u martu

588176M), Francis Jaggers (ID 156897M) u martu

820447M) u martu Carmen Jaggers (ID 143726M),

(ID 5529895M) u martu Maria

743906M) u martu Gorgina Galea Warrington (ID 458959M),

910324M), John De Donno (ID 761572M) u martu

(ID 742503M) u martu Maria De Donno (ID

Rossignaud (ID 844708M) u martu Maryrose

068751M) u martu Anna AI Bako (ID 923513M),

Paul Pecorella (ID 465272M) u martu Violet

Bonnici Stagno Navarra (ID 128207M) u martu Anna Bonnici Stagno Navarra (ID

450032M), Joseph Cascino (ID 889459M) u martu

292730M) u martu Carmen De Roemer

(ID 068039M) u martu Frances Carabez (ID

(ID 760889M) u martu Cynthia Tawfiq (ID

(ID 290678M) u martu Sylvia Civelli

(ID 52018M) u martu

906153M) ta` 5 Triq l-Ghakkies, San Pawl il-Baħar

ta' 75 Triq San Luqa, Guardamangia (u permezz

ta' Digriet datata 24 ta' Jannar 2012 giet

a fol 1 et seqq, li jaqra hekk;

Rat ir-Rikors Guramentat ta' Anthony Montfort Hartley et (ID 128046M) datat fil-5 ta' Lulju 2010,

Illi whud mill-esponenti kienu impjegati mar-Rediffusion Limited u wara, mat-

tal-Korporazzjoni Telemalta, huma

impjegati mal-istess

Korporazzjoni u sussegwentement mas-socjeta` intimata.

Illi ohrajn mill-esponenti huma mpjegati li dahlu fl-impjieg mat-Telemalta bejn it-

13 ta` Frar 1975 u l-31 ta` Dicembru 1978.

Illi permezz tal-ftehim li gie iffirmat fl-1 ta` Marzu 1976 konfermat b'iehor tal-5

ta` Dicembru 1981, liema ftehim kellhu jkollu effett mit-13 ta` Frar 1975 l-

Korporazzjoni Telemalta kienet intrabtet li taghmel ghall-impjegati taghha skema

ta` pensjoni simili ghal dik li jhaddem il-Gvern

Illi l-mittenti l-ohra gew ingaggati bejn it-13 ta` Frar 1975 u Dicembru 1978 u fl-

ittra tal-kariga taghhom huma gew informati illi l-kariga taghhom:

"tikkwalifikak biex tiehu sehem fl-iskema ta` pensjoni li l-Korporazzjoni bi

Illi tali obbligu llum-il gurnata waqa` fuq il-Public Broadcasting Services

Illi l-Public Broadcasting Services Limited naqset milli timplimenta din l-iskema

ta` pensjoni favur l-esponenti u ghadha sal-lum qieghda tirrifjuta li timplimenta l-

ftehim fuq imsemmi u l-iskema pattwita.

Illi l-atturi kemm bhala ex-impjegati tar-Rediffusion Group, kif ukoll bhala

persuni li gew ingaggati kif fuq premess, gew imcahhda mid-dritt taghhom ghall-

pensjoni li twieled mal-ftehim fuq imsemmi u mal-ittra tal-ingagg taghhom skont

il-kaz u ghadu jghodd sal-lum.

Illi l-pensjoni tal-Gvern taht l-Ordinanza tal-Pensjonijiet (Kap 93) hija pagabbili

meta jigu sodisfatti l-kriterji tal-Art 7 tal-istess ligi u hija kalkolata ghal zewg

terzi tal-paga li jkollhu l-impjegat tenut kont in-numru ta` xhur ta` servizz li

jkollhu dak l-impjegat diviza bin-numru ta` 360 u inoltre, tali pensjonant ikollhu

d-dritt (skond l-ghazla tieghu) illi meta jigi biex jirtira jikkomuta kwart mill-istess

pensjoni billi jiehu gratifikazzjoni ekwivalenti ghal kwart tal-pensjoni multiplikata

bi tnax u nofs u b'hekk jircievi mbaghad pensjoni ta` tlett kwarti.

Illi inoltre, kien hemm modifika patwita illi fir-rigward ta` dawk il-pensjonanti li

ma jkunux lahqu ghamlu ghaxar snin impjieg, jiehdu pensjoni pro-rata u minn

barra dan, jekk pensjonant imut whilst still in service, l-armla jew it-tfal tieghu

skont il-kaz, jiehdu gratifikazzjoni (gratuity) ekwivalenti ghal salarju ta` sena

l-Onorabbili Qorti

m'ghandhiex:

tiffissa zmien qasir u perentorju li fih is-socjeta intimata ghandha

timplimenta l-iskema ta' pensjoni skond il-ftehim imsemmi liema skema tkun

applikabbli ghal kull wiehed u wahda mill-atturi fuq il-bazi ta' paga u zmien ta'

servizz li japplika ghal kaz tieghu jew taghha; u

F'kaz li jkun ghadda inutilment it-terminu hekk prefiss, tiddikjara li dak il-

ftehim jigi jorbot bis-sahha ta' l-istess sentenza;

Bl-ispejjez, inkluzi dawk tal-ittra interpellatorji tat-28 ta Lulju 2009 u tas-6 ta

Ottubru 2009 u protest tal-15 ta Dicembru 2009, u b'rizerva ghal kull azzjoni

ohra lilhom spettanti skond il-ligi;

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, id-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

Rat ir-Risposta Guramentata tal-kumpanija Public Broadcasting Services Limited datata

fit-13 ta' Awissu 2010, a fol 12 et seqq, li taqra hekk;

Illi l-fatti dikjarati fl-ewwel erba' paragrafi tad-dikjarazzjoni attrici ma humiex

Illi l-fatti dikjarati fil-hames paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati

billi assolutament ma huwiex minnu li l-kumpannija eccipjenti b'xi mod assumiet

l-obbligazzjonijiet tal-korporazzjoni Telemalta fil-konfront tar-rikorrenti.

L-

eccipjenti ma assumietx tali obbligu, u kif ser jigi dimostrat waqt is-smigh tal-

kawza ma ghandha l-ebda obbligu li tniedi xi skema ta' pensjonijiet private ghall-

skond il-ligi,

beneficcju tal-atturi;

Illi l-fatti dikjarati fis-sitt paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati billi

il-kumpannija eccipjenti ma hijiex marbuta li timplimenta l-iskema in kwistjoni

jew li taghti effett ghal ftehim bejn terzi.

Illi l-kumpannja eccipjenti impjegat lill-

impjegati taghha b'arrangamenti kontrattwali distinti u separati minn dawk li

kienu jaghmlu stat kontra l-korporazzjoni Telemalta, u l-kundizzjonijiet tax-

xoghol tal-atturi mal-eccipjenti huma biss dawk li jitwieldu mill-collective

agreement tal-1 ta' Settembru 1993 (Dok PBS 1) u mill-ligi.

Illi l-fatti dikjarati fis-seba' paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati

billi l-atturi ma ghandhom l-ebda jedd fil-konfront tal-eccipjenti li tobbligaha

tniedi skema ta' pensjonijiet privata;

Illi l-fatti dikjarati fit-tmien u disa' paragrafi attrici huma kontestati billi l-

affarijiet imsemmija ma japplikawx ghall-atturi odjerni u fi kwalsiasi kaz huma

ECCEZZJONIJIET

Preliminarjament, l-atturi jridu jgibu l-prova li huma kienu impjegati mal-

korporazzjoni Telemalta fiz-zmien minnhom premess fir-rikors promotorju;

Fit-tieni lok, u bla pregudizzju ghas-suespost jigi eccepit li l-kumpanija

ecceipjenti ma assumietx fil-konfront tal-atturi l-obbligazzjoni meritu ta' din il-

kawza u li tinsab kompriza fl-ewwel talba attrici.

Il-Kumpannija Public

fl-obbligazzjonijiet

korporazzjoni Telemalta izda wara li giet iffurmata fl-1992, xtrat minghand il-

Korporazzjoni Telemalta xi assi u, wara li dahlet f'arrangement mal-General

Workers Union, ingaggat l-impjegati taghha (inkluzi dawk li sa dakinhar kienu

impjegati mal-Korporazzjoni Telemalta) b'kundizzjonijiet distinti u differenti

minn dawk li setghu kellhom bhala impjegati tal-Korporazzjoni Telemalta.

il-kundizzjonijiet ma jinkludux skema ta' pensjonijiet privati indipendentement

minn dik provduta mill-Gvern ta' Malta;

Fit-tielet lok, u bla pregudizzju ghas-suespost, anke kieku kellu jigi determinat li

l-kumpannija eccipjenti assumiet minghand il-Korporazzjoni Telemalta l-obbligu

li tniedi sistema ta' pensjonijiet privata, (liema haga hi kontestata bl-aktar mod

kategoriku) dan l- obbligu gie estint bil-ftehim kollettiv ta' Settembru 1993 li

Jigi osservat li din il-klawsola tkopri kwalsiasi arrangement

precedenti dwar il-kundizzjonijiet tax-xoghol tal-atturi u tfisser li l-kundizzjonijiet

ta' impjieg tal-impjegati tal-Public Broadcasting Services Limited jitwieldu biss

mill-ftehim kollettiv premess.

l-kundizzjonijiet

ta'

impjieg

tal-kumpannija

ecceipjenti huma biss dawk li jirrizultaw mill-Ftehim kollettiv illum fis-sehh;

Fil-hames lok bla pregudizzju ghas-suespost li t-talbiet attrici jinsabu preskritti

bid-dekors tat-terminu ta' hames snin a tenur tal-artikolu 2156 (f) tal-Kodici Civili

billi effettivament l-azzjoni attrici hija ntiza li tipprokura hlas ta' somma flus;

Fis-sitt lok bla pregudizzju ghas-suespost li t-talbiet attrici jinsabu ukoll preskritti

bid-dekors tat-terminu ta' tletin sena a tenur tal-artikolu 2143 tak-kodici Civili;

Subordinatament u bla pregudizzju ghall-premess li l-obbligazzjoni originali

kienet fi kwalsiasi kaz vaga wisq biex tkun enforzabbli;

Subordinatament u bla pregudizzju ghall-premess li t-talbiet attrici huma

insostenibbli billi, jekk jigu milqugha it-talbiet attrici jikkostitwixxu ksur ta'

ligijiet ta' ordni pubbliku, senjatament l-Att dwar is-Sigurta Socjali u l-Att dwar

is-Sigurta Nazzjonali (Kap. 147) li jirregolaw (jew li kienu jirregolaw) l-ammont

massimu ta' pensjoni li persuna tista tircievi;

Subordinatament bla pregudizzju ghall-premess jinghad fi kwalsiasi kaz li l-atturi

ma ghandhomx il-jedd minnhom pretiz ukoll ghaliex il-weghda in kwistjoni

kienet saret mill-Korporazzjoni minhabba l-fatt li l-impjegati in kwistjoni ma

kienux jikkwalifikaw ghall-pensjoni tal-Gvern, haga li giet sussegwentement

rimedjata legislattivament b'mod li effettivament l-impjegati in kwistjoni hadu

minghand il-Gvern dak li l-istess Gvern kien weighed tramite il-Korporazzjoni

ispejjez kontra l-atturi;

Illi t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-

Illi l-eccezzjonijiet moghtija huma moghtija kull wahda bla pregudizzju u

sussidjarjament ghall-ohra;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-kaz.

Rat ir-risposta guramentat tal-kjamata in kawza Go plc datata 16 ta' Frar 2010, a fol 529 et

seqq ̧li taqra hekk:

Illi s-socjeta kjamata in kawza fil-kawza GO plc attwalment ma ghandha l-ebda

taghrif f'idejha Illi s-socjeta` kjamata fil-kawza GO plc attwalment ma ghadha l-

ebda taghrif f'idejha dwar l-impieg o meno tal-atturi mal-Korporazzjoni Telemalta

taghhom u/jew dwar

l-impjieg

Illi in kwantu ma jirrizultax illi l-atturi huma attwalment jew alternattivament ma

kinux impjegati mas-socjeta` kjamata fil-kawza fid-data li rtiraw mill-impjieg

taghhom, dak li gie premess fir-Rikors Guramentat fis-sens illi l-obbligu dwar il-

hlas ta' pensjoni llum il-gurnata waqa' fuq il-Public Broadcasting Services Limited

jindika illi l-anqas l-atturi stess ma huma qed jippretendu xi jedd li jircievu

pensjoni minghand is-socjeta` Go plc.

Illi kull ma jista' jigi kkonfermat f'din ir-Risposta f'dan l-istadju huwa l-fatt illi

dawk fost l-atturi li rtiraw mill-impjieg taghhom u qed jesigu hlas ta' pensjoni, ma

kinux impjegati ma' Go plc meta rtiraw mill-impjieg taghhom.

Illi Go plc ma ghandha l-ebda obbligu ta' hlas ta' pensjoni lil xi individwu li ma

kienx impjegat/a tal-kumpanija b'mod mhux interrott mid-data meta gie ingaggat

sal-gurnata li l-impjegat ikun lahaq l-eta` pensjonabbli skont il-ligi.

ECCEZZJONIJIET

Illi t-talbiet attrici fil-konfront tas-socjeta` kjamata fil-kawza GO plc huma

infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez peress illi ma

jirrizultax illi l-atturi jew irtiraw l-impjieg taghhom mas-socjeta` eccipjenti meta

lahqu l-eta` pensjonabbli jew dawk li ghadhom fl-impjieg, ghadhom jahdmu mas-

socjeta` eccipjenti bil-konsegwenza ghalhekk illi l-atturi ma jistghu jivvantaw ebda

dritt ghall-hlas ta' pensjoni fil-konfront ta' GO plc f'cirkostanzi fejn ma baqghux

impjegati mal-istess socjeta`.

Illi f'kull kaz, jispetta lill-atturi li jipprovaw illi huma

hadmu mas-socjeta GO plc b'mod mhux interrott mid-data li gej ingaggjati sad-

data li lahqu l-eta` pensjonabbli.

Illi minghajr pregudizzju ghall-premess it-talbiet attrici hum preskritti a tenur tal-

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghall-premess, it-talbiet attrici huma

preskritti ukoll a tenur tal-Artikolu 2043 tal-Kodici Civili.

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghall-premess, u f'kaz biss illi dina l-

Qorti tiddeciedi illi s-socjeta` GO plc hija tenuta li twaqqaf skema ta' pensjoni a

beneficcju tal-atturi, kwalunkwe skema ta' pensjoni tista' titwaqqaf biss bl-

approvazzjoni

tal-Awtorita` ghas-Servizzi Finanzjarji

ta' Malta u dan

konformament mal-Att li Jirregola Fondi Specjali (Kap. 450 tal-Ligijiet ta' Malta)

b'dan ghalhekk illi l-ewwel talba hija legalment insostenibbli.

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghall-premess, it-talbiet attirici huma

legalment insostenibbli stante li jekk jigu milqugha, jikkostitwixxu ksur tal-ligijiet

ta' ordni pubbliku u senjatament l-Att dwar is-Sigurta` Socjali (Kap. 318) u l-Att

dwar is-Sigurta` Nazzjonali tal-1956 (Kap. 147) li jirregolaw u/jew kienu

jirregolaw l-ammont massimu ta' pensjoni li persuna tista' tircievi.

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghall-premess, kwalunkwe weghda jew

obbligu li seta' kien hemm favur l-atturi sabiex jircievu hlas ta' pensjoni sar fi

zmien meta huma ma kinux jikkwalifikaw ghall-pensjoni tal-Gvern izda bl-

introduzzjoni tal-pensjoni taz-zewg terzi fl-1979 dan l-obbligu gie effettivament

sorvolat u moghti kemm lill-atturi kif ukoll lill-haddiema kollha f'Malta.

dina l-Qorti kellha tilqa' t-talbiet attrici tinholoq sitwazzjoni assurda fejn l-atturi

jkollhom beneficcju ta' pensjoni addizzjonali b'kuntrast u diskriminazzjoni ma' eluf

ta' haddiema ohra kemm mas-socjeta` in kwistjoni u f'Malta in generali li skont il-

ligi huma intitolati li jircevu l-pensjoni nazzjonali tad-due terzi.

Illi f'kull kaz it-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt.

Rat id-digriet tal-Qorti kif diversament preseduta tal-24 ta' Jannar 2012, li permezz

tieghu giet kjamata in kawza GO plc.

Rat in-Nota ta' Osservazzjonijiet ta' Public Broadcasting Services Limited, datata fil-15

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet ta' s-socjeta kjamata in kawza GO plc, datata fid-9 ta'

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet ta' Anthony Montfort Hartley et, datata fit-18 ta' Frar 2015, a fol

Rat ir-Rapport tal-Perit Legali Avv. Ramona Seychel (Detentrici tal-Karta tal-Identita'

Rat in-Nota ta' Dr Gilson u Dr Carabez li biha qed jirriservaw id-dritt ghall-Periti Perizjuri,

datata fit-8 ta' Marzu 2017, a fol 929;

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat: Anthony Montfort Hartley xehed illi huwa kien jahdem mar-Rediffusion Malta Limited u fl-1975,

flimkien ma' persuni ohra, kien gie trasferit ma' kumpanija illi kienet giet mahluqa mill-

Gvern ta' dak iz-zmien, u cioe Telemalta Corporation, liema korporazzjoni hadet maghha

l-impjegati tar-Rediffusion u dawk li kienu jahdmu mal-Cable and Wireless u haddiema

Spjega illi peress illi kien hemm haddiema minn diversi setturi, kien hemm

necessita` li jsir studju dwar is-salary scales, assimilazzjoni ta' salary scales, etc. Zied

ighid illi fis-sena 1975, ma kienx hemm il-pensjoni nazzjonali (pensjoni taz-zewg terzi)

illi tezisti llum ghax din il-pensjoni nazzjonali giet introdotta fis-sena 1979.

Rigward il-

ftehim immarkat bhala Dok A bis xehed illi dan kien gie ffirmat fl-1 ta' Marzu 1976

b'effett mit-13 ta' Frar 1975 u gie kkonfermat bi ftehim iehor li gie ffirmat fl-4 ta'

Dicembru 1981 kif indikat fil-paragrafu 1.2.

Spjega li dak iz-zmien, hu u uhud mir-rikorrenti (Dok AA) kienu jahdmu mal-

Korporazzjoni Telemalta, izda fl-1992, il-Public Broadcasting Services Limited akkwistat

l-assi kollha tat-Telemalta f'dak li ghandu x'jaqsam mad-divizjoni tax-xandir, u l-obbligi

kollha tal-istess entita, permezz ta' kuntratt datat 5 ta' Awwissu 1992, u fil-fatt hu u

shabu gew awtomatikament integrati bhala impjegati tal-PBS, kif kien ghadu meta

nghatat ix-xhieda, u dan mill-1 ta' Settembru 1993, li hija d-data ufficjali, meta gie

ffirmat il-ftehim kollettiv.

Zied illi meta sar il-ftehim bejn is-socjeta` konvenuta u t-

Telemalta, l-impjegati qatt ma ntalbu jiffirmaw xejn ghaliex wara kollox din kienet

decizjoni amministrattiva.

Kompla li meta dahal mal-Korporazzjoni Telemalta, baqa'

jaghmel l-istess xoghol, izda flok taht ir-Redifussion kien taht Telemalta.

fil-kaz tal-PBS.

dawk minn shabu li rtiraw, baqghu hemm sad-data tal-irtirar taghhom.

Qal ukoll illi dak

iz-zmien sid it-Telemalta ossia l-beneficial owner kien il-Gvern ta' Malta bhal ma kien

Xehed uoll illi Xandir Malta ma kienx entita` separata izda branka tat-Telemalta bhall-

Public Broadcasting Services Limited giet ifformata fis-27 ta' Settembru 1991 u kienet

Xehed illi l-impjegati baqghu jaghmlu l-istess xoghol preciz, kemm qabel gew assimilati

fil-PBS, kif ukoll wara u ghalhekk meta hadet over il-PBS, ir-rikorrent Montfort Hartley flimkien

mal-impjegati l-ohra, baqghu jahdmu taht l-istess termini u kundizzjonijiet inkluz il-paga.

Qal ukoll li kien hemm kontinwazzjoni tal-leave days u anke marriage gratuity li baqghu

differenza kienet illi l-paga, minflok ma tithallas mit-Telemata bdiet ithallas mill-PBS.

Rigward il-pensjoni, xehed illi din il-kwistjoni qatt ma giet diskussa mal-haddiema

permezz ta' Ftehim Kollettiv u filfatt fil-Ftehim Kollettiv ta' Settembru 1993 ma kienx

issemma d-dritt tal-pensjoni, ghaliex dan id-dritt jissemma biss fil-Fthim Kollettiv tas-

sena 1975 u s-sena 1981.

Qal ukoll illi qatt ma ra balance sheet tat-Telemalta u

b'referenza ghall-faccata numru 11, Klawsola 2 ta' Dok C anness mal-Affidavit tieghu,

qal illi sa fejn jaf hu, ebda pensjoni ma tkun imnizzla fil-balance sheet.

Xehed illi la

Telemalta u lanqas il-PBS ma introducew skema ta' pensjoni kif deskritta fil-klawsola

numru 11 ta' Dok A Bis, u li fis-sena 1981, kien sar Ftehim Kollettiv iehor

specifikatament ghall-haddiema ta' Xandir Malta u dan ikkonferma in toto l-parti

relattiva ghall-pensjoni kif kienet inkluza f'Dok A bis.

Spjega illi qabel sar il-ftehim tas-sena 1976, l-impjegati tar-Redifussion kellhom pensjoni

privata kontributorja minghand ir-Redifussion stess.

Kompla illi f'Gunju 2011, meta

ghalaq 61 sena, huwa kkwalifika ghall-pensjoni taz-zewg terzi taht is-Social Security Act

u li jekk jirbhu l-kawza odjerna, ikun intitolat ghal zewg pensjonijiet: - dik taht is-Social

Security Act u dik meritu ta' dawn il-proceduri.

Specifika illi qabel is-sena 1979, kienu

biss l-impjegati tac-Civil illi kellhom id-dritt ghall-pensjoni taht l-Ordinanza tal-

Pensjonijiet.

Raymond Salafia xehed illi huwa beda jahdem mal-Korporazzjoni Telemalta fl-14 ta'

Spjega illi f'din l-ittra hemm miktub illi l-hatra tieghu "tikkwalifikak biex tiehu

sehem fl-iskema ta' pensjoni li l-Korporazzjoni bi hsiebha taghmel" u qal illi kien b'hekk

li sar jaf li l-Korporazzjoni kienet intenzjonata li taghmel skema tal-pensjoni.

dan il-ftehim gie kkonfermat bi Ftehim iehor li sar fl-4 ta' Dicembru 1981[Dok.

f'liema zmien hu kien jahdem mat-Telemalta fis-Sezzjoni tax-Xandir.

Kompla illi fl-

1991/1992, meta saret il-PBS, huwa baqa' jahdem ma' din il-kumpanija fejn kien ghadu

Spjega illi skont il-ftehim, kien indikat illi l-pensjoni kellha tkun simili ghal dik li ghandu

l-Gvern, b'dan illi tkun skema simili ghal dik stipulata taht il-Pensions Ordinance

(Kapitolu 93) bid-dritt tal-pensjoni u tenut kont tan-numru ta' xhur ta' servizz u l-

Ghalhekk hu ghandu d-dritt illi jiehu gratifikazzjoni

ekwivalenti ghal tnax-il darba u nofs ta' kwart tal-pensjoni, kif hemm stipulat fil-

Xehed illi fil-letter of appointment, ma kienx indikat meta ser issir l-iskema tal-pensjoni,

liema skema kellha l-iskop li tpoggi l-impjegati tat-Telemalta f'posizzjoni simili jew

ekwivalenti ghall-pozizzjoni tal-impjegati tal-Gvern qabel is-sena 1979, u b'hekk, hu

ghandu jkollu pensjoni simili ghal dik tal-impjegati tal-Gvern qabel is-sena 1979 u mhux

zewg pensjonijiet, jekk jirbah din il-kawza, u dan ghaliex meta gie assimilat mal-PBS Ltd

Xehed illi fis-sena 1977, hu kien ihallas il-kontribuzzjoni nazzjonali.

Xehed ukoll illi

huwa qatt ma kien gie avvicinat biex tigi diskussa l-pensjoni, u lanqas qatt giet diskussa

jew negozjata, ghaliex hu kien prezenti f'kull laqgha bejn il-General Workers Union u s-

Andrew Rakban xehed illi sa mill-ewwel darba illi ta x-xhieda tieghu f'dawn il-proceduri

fl-10 ta' Jannar 2012, huwa kien diga` pensjonant, ghalkemm kien baqa' jokkupa l-kariga

ta' konsulent tas-socjeta` ntimata sal-ahhar ta' Settembru 2011.

Spjega illi huwa kien

beda jahdem ma' Xandir Malta fis-sena 1975 bhala Technical Officer sakemm fl-1999

lahaq CEO, liema kariga baqa' jokkupa sa Gunju 2006;

Xehed illi fis-sena 1970, huwa kien dahal jahdem mal-Gvern bhala technician,

appointment fuq "pensionable established appointment" li jfisser li kien intitolat ghal

pensjoni tat-Tezor, liema dritt baqa' jgorru anke mal-PBS Limited bis-sahha tal-emendi

illi saru fis-snin disghin fil-ligi tal-pensjoni, fejn gie stabbilit illi l-PBS Limited taqa' taht

l-entitajiet fejn ex-impjegati tal-Gvern jibqghu jgorru dan id-dritt maghhom.

Zied illi sa

fejn jaf hu, f'din ic-cirkostanza mal-PBS Limited, kienu hu u Costantino Montfort Hartley.

Spjega illi meta giet stabbilita s-socjeta` konvenuta PBS Limited fis-sena 1992, kien sar

kuntratt fejn gie stabbilit dak illi kien ser ighaddi minghand it-Telemalta ghand is-socjeta`

ntimata, u dak illi kien ser jibqa' tal-istess Telemalta.

Kompla illi ghalkemm f'dan iz-

zmien huwa kien impjegat bhala Technical Officer u ghalhekk ma kienx involut fin-

negozjar ta' dan il-kuntratt, aktar tard, bhala CEO, kellu jaghmel referenza ghal dan il-

kuntratt diversi drabi u ghalhekk huwa edott mill-kontenut tieghu.

Xehed illi f'Settembru jew Ottubru tas-sena 1993, PBS Limited kienet taghtu il-

kundizzjonijiet tax-xoghol tieghu permezz ta' ittra datata 26 ta' Ottubru 1993 (Dok

APA1) fejn indikat il-kundizzjonijiet kollha, apparti s-salarju illi kien ghadu ma giex

negozjat, ghalkemm ma ftakarx jekk is-socjeta ntimata kienetx offrietlu kariga oghla milli

Ma ftakarx ukoll jekk impjegati ohra nghatawx ittra simili

Minn dak illi seta' jiftakar at shop floor, kienet saret sejha dwar min ried illi

jibqa' jahdem mat-Telemalta u min ried imur mal-PBS.

Sa fejn jiftakar, il-kundizzjonijiet

tal-PBS essenzjalment bhala salarju, grad bi grad kienu sostanzjalment ahjar, mill-

kundizzjonijiet tat-Telemalta.

Spjega illi meta nghata kopja tal-Ftehim Kollettiv jew gie spjegat il-Ftehim Kollettiv, l-

ispjegazzjoni kienet illi l-kundizzjonijiet il-godda kienu bidu gdid, u qal ukoll illi sa fejn

jiftakar, fil-laqghat illi kien involut fihom rigward il-Ftehim Kollettiv, qatt ma tqajmet il-

kwistjoni tal-pensjonijiet.

Xehed ili huwa kien ilu jahdem ma' Xandir Malta mill-25 ta' Mejju 1975, u ghalhekk ma

kienx impjegat fl-1 ta' Jannar 1975, u li qabel dan, kien impjegat mal-Gvern bhala Civil

Servant u gie detailed mat-Telemalta fil-fergha ta' Xandir Malta.

Kompla illi huwa rtira

ta' 61 sena u ha l-pensjoni tat-Tezor skont il-Kap.

93 tal-Ligijiet ta' Malta, u s-snin illi

ghamel mat-Telemalta u l-PBS Limited gew maghduda bhala snin ta' servizz ghall-fini

ta' pensjoni skont il-ligi.

Zied illi huwa ghandu wkoll il-pensjoni taz-zewg terzi taht is-

Social Security Act izda mnaqqsa sostanzjalment peress illi qieghed jircievi l-pensjoni tat-

Tezor illi hija meqjusa bhala service pension, u qal li meta ha l-pensjoni tat-Tezor, ha

wkoll il-gratuity u ghalhekk flok ha pensjoni tat-Tezor ekwivalenti ghal zewg terzi tal-

paga li spicca biha (bis-ceiling ta' scale 3 tal-Gvern), ha pensjoni ta' nofs mentri d-

differenza hadha somma skont il-Ligi.

Rigward l-impjegati l-ohra xehed illi sa fejn jaf hu, l-impjegati illi ma hadux il-promotion

kif ha hu, baqghu jaghmlu l-istess xoghol u jahdmu fl-istess bini bejn wiehed u iehor bl-

istess apparat, ghaliex sussegwentement sar xoghol ta' immodernizzar bl-introduzzjoni

ta' teknologija gdida.

Mistoqsi jekk kienx biss wara illi l-impjegati bdew jahdmu mal-

PBS illi bdew johorgu serje ta' promotions godda, wiegeb illi l-unici calls for

applications illi kien hemm, kienu ghal managerial posts, u hu ma kienx applika

ghalihom, ghalkemm ma setghax isemmi imqar idividwu wiehed li kellu kondizzjonijiet

ahjar bhala salarju wara li dahal mas-socjeta ntimata, izda skont hu, kull min ha l-grad

In kontro-ezami, rega' insista illi huwa ma kienx involut fin-negozjati u lanqas fit-tfassil

tal-Ftehim illi xehed dwaru.

APA1] biex juri illi qieghed

jaccetta, u ftakar illi qabel ircieva din l-istess ittra, kienet saret cirkulari lill-impjegati

kollha sabiex entro certu terminu, jindikaw jekk ridux jibqghu impjegati ma' Telemalta

jew imorru ma' PBS Limited (Dok MD1).

Xehed ukoll illi ma jafx jekk l-impjegati

kellhom qabel dahlu mal-PBS, izda hu zgur illi fil-kaz tieghu, hekk gara.

Zied illi huwa

jircievi l-pensjoni tat-Tezor ghaliex kien meqjus bhala impjegat tal-Gvern.

Is-snin illi

kien jahdem mal-PBS gew maghduda wkoll mas-snin tas-servizz tieghu ghall-fini ta' din

il-pensjoni;

Ayrton Drago, Senior Manager Human Resources mas-socjeta` kjamata fil-kawza

Go plc, xehed illi flimkien ma' Josephine Garilli illi hija wkoll Senior Manager Human

Resources ma' Go plc, ghamel ricerka dwar ir-rikorrenti sabiex jikkonfermaw jekk dawn

kellhomx jew ghandhomx relazzjoni ta' impieg ma' Go plc, izda ma sabu l-ebda

"Personal File" fid-dokumentazzjoni ta' Go plc, illi jappartjeni lil xi hadd mir-rikorrenti.

Spjega illi l-ewwel ricerka saret f'database kompjuterizzat illi kien jintuza fil-qasam tal-

HR Go plc fiz-zmien illi nghatat din it-testimonjanza, u inoltre ghamlu ricerka wkoll fuq

sistema ta' files manwali illi kienet tintuza fis-snin disghin, illi tikkonsisti f'lista ta' kull

impjegat illi qatt kellu relazzjoni ta' impieg mat-Telemalta, u lanqas hawn ma sabu

personal file appartenenti lil xi hadd mill-atturi.

Kompla illi din ir-ricerka kienet tinkludi

wkoll impjegati illi setghu rtiraw qabel ma saret tali tfittxija.

simili fuq database illi kien jappartjeni lil Maltacom, u ghal darb'ohra ma nstab xejn;

In kontro-ezami, Drago xehed illi s-sistema kompjuterizzata illi kienet tintuza mill-

kjamata fil-kawza Go plc fis-6 ta' Dicembru 2012 meta nghatat ix-xhieda, tikkontjeni

informazzjoni dwar impjegati illi kellha l-kumpanija mis-sena 2003 lil hawn.

jekk hemmx

ta'

kompjuterizzata, ix-xhud wiegeb fin-negattiv.

Joseph Santucci, Executive mal-Korporazzjoni tax-Xoghol u Tahrig xehed illi huwa ilu

jahdem mal-ETC mis-sena 2002 u l-informazzjoni tad-database huma jgibuha minghand

l-entitajiet illi jhaddmu.

Spjega li qabel twaqqfet l- ETC, kien hemm id-Dipartiment tax-

Xoghol illi kien izomm il-kotba tax-xoghol, imbaghad meta twaqqfet l-ETC u d-database

taghha, il-kotba tax-xoghol kollha ghaddew minghand id-Dipartiment tax-Xoghol lill-

ETC, u gew entrati wkoll fid-database.

Xehed illi kull entita` separata jkollha employer

number separat, u ghalhekk zied jghid illi hemm differenza bejn il-PBS, it-Telemalta u r-

Filfatt, zied ighid illi biex huwa gab il-listi minnu esebiti, kellu jitlob lid-

informazzjoni dwar tliet employer numbers differenti.

Korporazzjoni, l-ETC tistrieh fuq l-informazzjoni illi jghaddu l-employers ghaliex huma

Xehed ukoll illi l-ETC bdiet id-database billi l-impjegati taghha hadmu l-workbooks

safejn dawn kienu disponibbli - ghaliex seta' kien hemm kotba tax-xoghol mitlufa b'dan

allura illi d-data relattiva dwar fejn dik il-persuna partikolari kienet tahdem tkun intilfet.

Ikkonsidrat;

Din il-kawza hija naxxenti minn pretensjoni avvanzata mir-rikorrenti illi s-socjeta ntimata

hija obbligata li tqieghed fis-sehh skema ta' pensjoni ghal dawk l-impjegati li

originarjament kienu impjegati ma' Rediffusion Limited u/jew mal-Korporazzjoni

Ir-rikorrenti jikkontendu illi s-socjeta ntimata hija obbligata li tqieghed fis-

sehh l-iskema ta' pensjoni illi kienet imwieghda li ha ssir fl-ittra ta' ngagg, lil dawk l-

impjegati li kienu gew ingaggjati bejn it-13 ta' Frar 1975 u Dicembru 1978, u li inoltre

kienet giet stipulata li ha ssir fil-ftehim li gie ffirmat fl-1 ta' Marzu 1976, li gie

kkonfermat bi ftehim iehor tal-5 ta' Dicembru 1981.

Rigward ir-retroxxena fattwali ta' dan il-kaz, fi zmien il-Gvern Ingliz, is-servizzi tax-

xandir kienu operati fi hdan ir-Rediffusion Group of Companies fejn l-impjegati kienu,

ekwivalenti ghall-impjegati mac-Civil Ingliz, intitolati ghall-pensjoni – mentri haddiema

ohra ma' kwalunkwe employer iehor ma kinux hekk intitolati.

Fl-1975, il-Gvern kien

waqqaf il-Korporazzjoni Telemalta illi kellha tassorbi, fost l-ohrajn, lill-impjegati tar-

Rediffusion, illi, kif ga` nghad, kienu intitolati ghall-pensjoni.

Minhabba f'hekk, kien sar

Ftehim Kollettiv fl-1 ta' Marzu, 1976 (a fol 46) fejn l-ex haddiema tar-Rediffusion kienu

gew imweghda skema tal-pensjoni simili ghal dik hekk imsejha tat-Tezor, ossia simili

ghal dik li kellhom meta l-employer taghhom kien ir-Rediffusion.

Dan kien qieghed isir

proprju ghaliex si tratta ta' zmien qabel ma giet stabbilita l-pensjoni nazzjonali – fatt illi

Ghalhekk jidher illi r-raguni wara l-Klawsola 11.1 tal-Ftehim tal-1976

kienet proprju l-fatt illi dawn il-haddiema tar-Redifussion illi, bhala tali, kienu intitolati

ghall-pensjoni tal-Gvern, ma kellhomx jitilfu dan id-dritt, sempliciment ghaliex kienu ser

jigu trasferiti mal-Korporazzjoni Telemalta.

B'hekk kull referenza illi hemm fil-Ftehim

tal-1976 hija necessarjament referenza ghall-iskema illi kienet tezisti ghall-impjegati tal-

Gvern, u certament mhux ghall-pensjoni taz-zewg terzi illi kienet ghadha ma gietx

Kien ukoll ghalhekk illi anke meta gew impjegati nies ohra mill-Korporazzjoni

Telemalta, qabel l-introduzzjoni tal-Pensjoni Nazzjonali ossia Kontributorja, il-letter of

tirreferi ghad-dritt

tal-pensjoni mill-iSkema specjali

Korporazzjoni Telemalta kellha twaqqaf.

Sadanittant, fl-1979 giet introdotta l-Pensjoni Nazzjonali.

wara ossia fil-5 ta' Dicembru, 1981 gie ffirmat Ftehim Kollettiv gdid (a fol 66), dan

ikkonferma l-validita` tal-Ftehim Kollettiv originali tal-1976, u kwindi kkonferma wkoll

id-dritt tal-pensjoni msemmi.

Effettivament, bl-introduzzjoni tal-pensjoni taz-zewg terzi

bl-Att XXI tal-1979, ma thassarx id-dritt ghas-service pension li kellhom dritt ghaliha l-

haddiema tal-Gvern taht l-Ordinanza tal-Pensjonijiet – il-haddiema tal-Gvern fil-fatt

baqghu intitolati ghall-pensjoni tas-servizz oltre l-pensjoni kontributorja.

kkonfermat ukoll gudizzjarjament fil-kawza tant citata mir-rikorrenti, illi tittratta fattispecje identici cioe' Francis Ramallah vs Maltacom plc1.

Ghal finijiet ta' kjarazza tal-fatti, is-segwenti huwa riassunt tal-iskritturi varji relevanti

Ftehim tas-sena 1976:- (b'effett mit-13 ta' Frar 1975) illi jinkludi klawsola numru 11:

Ftehim tas-sena 1981:- illi kkonferma l-klawsola msemmija fil-Ftehim tal-1976

Ftehim tas-sena 1992:- Kuntratt ta' bejgh fejn il-Korporazzjoni Telemalta bieghet lil

Public Broadcasting Services Limited varji proprjetajiet immobli u mobbli inkluz

drittijiet relattivi.

Klawsola 2 tirreferi espressament ghat-trasferiment ta' "all rights

1 Sentenza moghtija fis-7 ta' Lulju 2008 fl-ismijiet Francis Ramallah et vs Maltacom plc

Ftehim tas-sena 1993:- illi jinkludi l-klawsola illi espressament tipprovdi "The

Ikkonsidrat;

hadmu maghha.

Is-socjeta kjamata in kawza Go p.l.c eccepiet preliminarjament illi r-rikorrenti ma

jistghu jivvantaw l-ebda pretensjoni kontra taghha, u dan peress illi r-rikorrenti qatt ma

F'dan ir-rigward, il-Perit Legali irrelatat b'dan il-mod:

"Ma hemm l-ebda bazi legali pero` illi tista' tiggustifika l-pretensjoni

attrici fil-konfront tal-istess kjamata in kawza.

u lampanti illi l-istess socjeta` hija estranea ghal dawn il-proceduri,

anke meta wiehed iqis illi s-socjeta` GO plc hija s-successur fit-titolu

tal-Maltacom plc illi fl-1991, meta saret l-ahhar ristrutturazzjoni,

kienet hadet maghha lill-eks impjegati tat-Taqsima tal-Telefon fi hdan

il-Korporazzjoni Telemalta – mentri dawk fis-Sezzjoni tax-Xandir

ghaddew direttament

Resources fis-socjeta` Go plc ikkonferma illi l-ebda wiehed mill-atturi

qatt ma rrizulta impjegat mal-istess socjeta` jew mas-socjeta`

Wara li rat il-prova migjuba, il-Qorti tqis illi din il-konkluzjoni tal-Perit Legali hija

gusta u korretta, u dan billi mill-provi jirrizulta illi r-rikorrenti, li kienu jahdmu fis-

Sezzjoni tax-Xandir kienu ghaddew direttament f'impjieg mas-socjeta ntimata PBS,

filwaqt illi s-socjeta kjamata in kawza Go plc hija s-successur fit-titolu ta' Maltacom

plc illi kienet hadet dawk il-persuni li kienu impjegati fit-Taqsima tat-Telefon.

Ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni tas-socjeta kjamata in kawza qed tigi milqugha, u

konsegwentement il-Qorti ser tasjteni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-eccezzjonijiet

taghha, filwaqt illi tilliberaha mill-osservanza tal-gudizzju.

Ikkonsidrat;

Permezz tal-ewwel eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi r-rikorrenti jridu

jgibu prova illi huma impjegati jew ex-impjegati taghha.

F'dan ir-rigward, il-Qorti rat il-listi mressqa mir-rikorrenti annessi mal-affidavits ta'

AA1 ex-impjegati tar-Rediffusion u

RL1 li tindika l-impjegati tal-Korporazzjoni Telemalta bejn it-twaqqif

taghha u l-1979, il-kontenut ta' liema, ma gie bl-ebda mod kontestat mis-socjeta

Rat ukoll id-dokumentazzjoni prezentata mill-Korporazzjoni tat-Tahrig u l-

Impieg [Dok SB1 sa SB65 u Dok.

JSS3] li tikkonferma dan il-fatt.

Il-Qorti ghalhekk taqbel mal-konkluzjoni tal-Perit Legali fir-rigward ta' din l-

eccezzjoni, u konsegwentement tichad din l-ewwel eccezzjoni tas-socjeta ntimata billi

Ikkonsidrat;

Permezz tat-tieni eccezzjoni taghha, s-socjeta` ntimata PBS Limited eccepiet illi meta

sar it-trasferiment lilha fis-sena 1992, hija ma assumietx l-obbligazzjonijiet tal-

Korporazzjoni Telemalta fil-konfront tar-rikorrenti u ghalhekk ma ghandha ebda

obbligu illi tniedi xi skema ta' pensjonijiet privata u/jew timplimenta l-iskema in

kwistjoni, jew li taghti effett ghal ftehim bejn terzi, u li ghalhekk it-talbiet tar-

rikorrenti m'ghandhomx jigu milqugha.

F'dan ir-rigward, il-Qorti rat il-Kuntratt ta' Bejgh datat 5 ta' Awwissu 1992 [Dok.

fejn il-Korporazzjoni Telemalta bieghet lill-Public Broadcasting Services Limited varji

proprjetajiet immobbli u mobbli inkluz drittijiet relattivi u partikolarment:

Il-Qorti rat ukoll

is-sentenza moghtija mit-Tribunal ghall-Investigazzjoni

Ingustizziji f'Malta fl-ismijiet Victor Elnaib vs PBS Limited deciza fil-11 ta'

Dicembru 2002, fejn fuq l-istess materja intqal illi:

"fil-fatt ir-rikorrent kien fiz-zmien in kwistjoni jahdem fid-divizjoni

tax-Xandir Malta tat-Telemalta Corporation u li din id-divizjoni

kienet amministrata u tiffunzjona separatament.

tiffunzjona fl-1993, ghax mhux qabel, il-Public Broadcasting Services

Limited kienet akkwistat l-assi kollha li kienu ta' Xandir Malta u

meta akkwistat l-assi, assumiet fuqha wkoll drittijiet, obbligi u

pretenzjonijiet.

In vista tal-fatt illi akkwistat id-drittijiet, l-obbligi u

pretenzjonijiet akkwistat jew batiet ukoll il-konsegwenzi tal-ilment

tar-rikorrent u cioe` dritt litigjuz kontra taghha spettanti lir-

Bl-istess mod, fis-sentenza fl-ismijiet Lawrence Coulaud vs PBS Limited deciza mit-

Tribunal ghall-Investigazzjoni tal-Ingustizziji f'Maltafit-28 ta' Mejju 2002:

"...la l-PBS wirtet il-krediti u l-assi tas-sezzjoni, awtomatikament wirtet

ukoll ir-responsabbilitajiet u d-debiti."

F'dan ir-rigward, il-Perit Legali irrelatat b'dan il-mod:

"… s-socjeta` konvenuta PBS Limited assumiet minghand il-

Korporazzjoni Telemalta l-obbligazzjonijiet kollha naxxenti minn

kull ftehim dwar ix-xandir, u ghalhekk, isegwi illi dan kienu jinkludi

l-obbligazzjonijiet kollha naxxenti mill-Ftehim Kollettiv tas-snin

1976 u 1981.

mressaq fin-Nota ta' Sottomissjonijiet taghha, fis-sens illi l-Kuntratt

ta' Trasferiment ta' Assi u Passiv tal-1992 ma jaghmilx stat f'dan il-

kaz ghaliex mhux Ftehim Kollettiv ma jistax iregi meta l-klawsola

appena citata mill-istess kuntratt tirreferi fl-aktar termini generici

mod lanqas ma jregi l-argument dwar il-balance sheet ghaliex kif

issottomettew l-atturi, il-kelma "comprises" tfisser "tinkludi" u

kwindi mhix terminu esklussiv, izda wiehed inklussiv illi jippermetti

oggetti ohra illi mhumiex inkluzi fil-balance sheet."

Fid-dawl ta' dak hawn fuq rilevat, il-Qorti taqbel mar-ragunament tal-abbli Perit

Legali, taddottah u taghmlu taghha.

Kif intqal mit-Tribunal ghall-Investigazzjoni tal-

Ingustizzju f'Malta, galadarba s-socjeta ntimata wirtet il-krediti u l-assi kollha tax-

sezzjoni tax-Xandir tal-Korporazzjoni Telemalta, isegwi illi assumiet ukoll ir-

responsabbilitajiet u l-obbligi kontrattwali taghha, b'mod ghalhekk illi m'ghandhiex

ragun meta teccepixxi illi hija ma wirtet l-ebda obbligu illi tniedi skema ta' pensjoni

kif il-Korporazzjoni kienet weghdet lir-rikorrenti.

Jekk imbaghad din l-obligazzjoni

giet revokata jew varjata hija kwistjoni ohra.

Fil-fatt din hija l-bazi tal-ecezzjonijiet

sussegwenti tas-socjeta ntimata, pero fil-mument meta wirtet l-assi u l-krediti kollha

tas-sezzjoni tax-Xandir tal-Korporazzjoni Telemalta, hija wirtet ukoll l-obbligu illi

tniedi skema ta' pensjoni ghall-impjegati li gew trasferiti fi hdana, peress illi dan kien

proprju obbligu tal-Korporazzjoni Telemalta.

Ikkonsidrat;

Ghaldaqstant, din it-tieni eccezzjoni tas-socjeta ntimata qieghda wkoll tigi michuda.

Permezz tat-tielet u r-raba' eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi l-obbligu

li tniedi skema ta' pensjoni ghal ex impjegati tal-Korporazzjoni Telemalta gie estint

bil-ftehim kollettiv ta' Settembru 1993 li jghid testwalment "This Agreement cancels

tas-socjeta ntimata huma biss dawk li jirrizultaw mill-Ftehim kollettiv illum fis-sehh.

Minn naha taghhom ir-rikorrenti jankraw it-talbiet taghha fuq is-sentenza tal-Qorti tal-

u fejn ukoll il-ftehim kollettiv li kien gie ffirmat mal-Maltacom kien jinkludi klawsola

preliminari simili ghal dik citata mis-socjeta ntimata fl-eccezzjoni taghha.

Fir-rigward tal-istitut tan-novazzjoni, fis-sentenza fl-ismijiet Ronald Pecorella pro

et noe vs Il-Kummissarju tat-Taxxi Nterni deciza minn din il-Qorti diversament

presjeduta fis-7 ta' Frar 2008 intqal illi:

"In-novazzjoni hija kuntratt li bih il-partijiet marbuta f'obbligazzjoni

iħassru dik ir-rabta b'oħra ġdida minflokha;

Illi hija r-rieda tal-liġi li n-novazzjoni trid tidher ċar mill-fehma tal-

partijiet li jikkuntrattawha, u ma tistax tiġi preżunta.

Biex isseħħ in-

novazzjoni,

l-obbligazzjoni

l-qadima

tinqatel u mhux

sempliċement titbiddel.

F'każ ta' dubju, in-novazzjoni tiġi eskluża .

Huwa aċċettat li l-elementi meħtieġa biex isseħħ novazzjoni oġġettiva

ta' obbligazzjoni huma (a) l-eżistenza ta' obbligazzjoni preċedenti li

(b) għaliha tidħol obbligazzjoni ġdida li tħassar, u mhux biss

ta' qabilha b'mod

ż-żewġ

obbligazzjonijiet ikunu inkompatibbli ma' xulxin.

Huwa meħtieġ ukoll

li jintwera li (ċ) partijiet li joħolqu l-obbligazzjoni novanti jkollhom il-

kapaċita' li jikkuntrattaw u li (d) kellhom il-fehma li jħassru

obbligazzjoni billi jibdluha ma' oħra ġdida.

Dwar dan l-aħħar

element, m'huwiex biżżejjed li parti waħda kellha l-animus novandi,

biex isseħħ in-novazzjoni, għaliex dik il-fehma trid tintwera li tkun

ukoll fil-parti kontraenti l-oħra;

Illi lanqas ma huwa biżżejjed biex jingħad li seħħet novazzjoni, li jkun

intlaħaq ftehim ġdid dwar xi aspett aċċessorju tal-obbligazzjoni,

għaliex b'dan ma tkunx inqatlet l-obbligazzjoni ta' qabel, imma tkun

seħħet biss bidla fl-implimentazzjoni jew l-estent tagħha.

Fis-sustanza,

f'ċirkostanza bħal din, l-obbligazzjoni oriġinali tkun tħalliet fis-seħħ.

Illi huwa minnu li l-aqwa prova li tkun seħħet novazzjoni hija ftehim

miktub li jesprimi l-ħolqien ta' obbligazzjoni ġdida minflok waħda

oħra ta' qabilha.

Imma tista' sseħħ novazzjoni billi tinħoloq

obbligazzjoni ġdida li ma tkunx formaliżżata fi ftehim miktub.

F'ċirkostanza bħal din, allura, l-piż tal-prova li tkun inħolqot

obbligazzjoni ġdida huwa wieħed aqwa, għaliex irid jintwera li fil-fatt

kien hemm ftehim ġdid u li kien hemm il-fehma tal-partijiet li taqbel li

jkun hemm tali ftehim ġdid.

Dwar dan ingħad li ma hemmx għalfejn li

l-animus novandi jkun espress, sakemm jirriżulta kjarament."

Fis-sentenza fl-ismijiet Francis Ramallah et Maltacom plc citata mir-rikorrenti, intqal

ukoll illi:

"Fil-kawza "Catania vs Degiorgio", deciza minn din il-Qorti fil-21

ta' Frar, 1958, jinghad hekk: "Huwa veru li mhux mehtieg li l-

'animus novandi' tkun espressa, u li tista' tkun anke tacita, pero`',

irid ikun hemm kontradizzjoni assoluta bejn il-fatt tal-partijiet u l-

volonta' taghhom li jzommu ferma l-obbligazzjoni originarja.

Jekk

imbaghad il-kunsens tad-debitur mhuwiex bil-fors mehtieg, huwa

dejjem indispensabbli l-kunsens tal-kreditur u tal-espromittent. … U

fil-kaz li l-elementi kollha ma jirrizultawx b'mod car u univoku, in-

novazzjoni m'ghandhiex tigi prezunta".

talAppell fis-27 ta' Gunju, 1952, intqal li: "In-novazzjoni ma tistax

U jekk stess

parti wahda kellha dak l-animu, jehtieg dejjem li jkun hemm l-

okkordju mal-parti l-ohra biex issir in-novazzjoni".

10 ta' Ottubru, 1950, jinghad: "Biex ikun hemm novazzjoni hemm

l-inkompatibilita'

obbligazzjonijiet, u f'kaz ta' dubbju, in-novazzjoni ghandha tigi

eskluza".

Fil-kawza "Spiteri Cornish vs Spiteri Zarb", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-

Appell fit-25 ta' Mejju, 1956, intqal: "Ma hemmx novazzjoni jekk l-

obbligazzjoni antika ma

tigix maqtula,

modifikata; ghalhiex, billi ssir xi modifikazzjoni fi ftehim, ma tavverax

ruhha novazzjoni bejn il-partijiet, jekk ma kienx hemm l-intenzjoni li

ssir obbligazzjoni gdida in sostituzzjoni ghall-antika, li tigi mill-

partijiet imhassra.

Mhux kull modifika, ghalhekk, iggib l-estinzjoni

tal-obbligazzjoni, billi l-partijiet jistghu jzidu jew inaqqsu xi haga

minghajr ma tigi annullata l-obbligazzjoni, bir-rizultat li tkun giet biss

modifikata … In-novazzjoni trid tigi pruvata minn min jallegaha, u

f'kaz ta' dubju ghandha tigi eskluza". (sottolinjar mizjud minn din il-

242), jghid li l-intenzjoni biex issir novazzjoni tkun tacita

Il-gurisprudenza tal-Qrati Maltin fuq l-obbligazzjonijiet naxxenti minn kuntratti hija

bbazata sostanzjalment fuq l-importanza li l-Qrati Maltin dejjem taw lil principju ta'

pacta sunt servanda, kif jidher mis-segwenti bran mehud mis-sentenza fl-ismijiet

fil-5 ta' Ottubru 1998 mill-Qorti tal-Appell:

"Il-prinċipju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem

dak li l-vinkolu kontrattwali għandu jiġi rispettat u li hi l-volontà tal-

kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tiġi

Imbaghad, fis-sentenza fl-ismijiet Godwin Bartoli Palmer-Morewood et noe vs Saviour Grasso

deciza minn din il-Qorti kif diversament presjeduta fit-28 ta' Frar 2008 gie rrilevat illi:

"Is-sens ġuridiku jiddetta illi l-ftehim bil-miktub għandu jorbot lill-

firmatarji fit-termini stretti tiegħu u ma għandux jiġi mibdul jew

ċirkuwit b'mera assunzjoni soġġettiva ta' xi parti fost il-kontraenti."

Illi pero, il-principju ta' pacta sunt servant m'huwiex l-unika principju fuq liema l-

Qrati Maltin

id-decizjonijiet

fil-kamp

obligazzjonijiet kontrattwali.

Dan jidher car per ezempju mis-sentenza fl-ismijiet

Dicembru 2004 fejn gie rrilevat illi:

"Din il-Qorti tifhem li fil-kunċett tal-bona fidi jidħol ukoll ċertu

element ta' ekwita kif ukoll ta' sens prattiku u morali li jiġi vjolat

mhux biss meta konfrontat b'aġir speċifiku doluż biex jagħmel il-

ħsara,

iżda wkoll b'dak

il-komportament

jkun għal kollox

spoporzjonat u li ma jkunx aċċettabli skond in-normi stabbiliti tas-

soċjeta u tal-loġika ġuridika."

Kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Mary Rose Cachia Barbara Caligari vs Mario Garilli

deciza minn din il-Qorti kif diversament presjeduta fit-8 ta' Marzu 2005:

"l-applikazzjoni riġida

ta' [l-Artikolu 1122

minkejja l-konsegwenzi iebsa li jistgħu jinstiltu minnha fil-prattika,

ġejja mir-rispett li jrid jingħata lill-prinċipju li ftehim validu bejn il-

partijiet għandu s-saħħa ta' liġi bejniethom, u l-ebda qorti m'għandha

tindaħal fi ftehim bħal dan jekk ma jkunx milqut b'xi difett li jġibu ma

jiswiex.

Madankollu, llum il-ġurnata huwa aċċettat li l-applikazzjoni

tar-regola maħsuba fl-artikolu 1122 tal-Kodiċi Ċivili trid titfisser

ukoll fid-dawl ta' prinċipju ieħor ewlieni tad-dritt, jiġifieri dak li jrid

li l-kuntratti jiġu esegwiti b'bona fidi u jobbligaw, mhux biss ghal dak

li jingħad fihom, imma wkoll għall-konsegwenzi li ġġib magħhom l-

obbligazzjoni, skond l-għamla tagħha, b'ekwità, bl-użu jew bil-liġi."

Din il-Qorti taghraf illi dan il-kaz huwa pjuttost partikolari forsi anke eccezzjonali, u

dan in vista tal-fatt illi l-Qorti tal-Appell gia ppronunzjat sentenza fir-rigward ta'

sitwazzjoni indentika ghal kaz odjern li fejn si tratta ta' persuni illi wkoll kienu ex

impjegati ta' Rediffusion Malta u/jew Korporazzjoni Telemalta, u li gew trasferiti lil

entita differenti mill-Korporazzjoni Telemalta meta

l-ezercizzju

ta'

ristrutturazzjoni, li wkoll kienu gew mwieghda illi ser tigi implimentata sistema ta'

pensjoni ta' servizz.

Di piu' anke f'dik il-kawza, qamet kwistjoni rigward l-import ta'

klawsola preliminari simili hafna ghal dik citata mis-socjeta ntimata.

F'dik is-sentenza, u cioe fis-sentenza fl-ismijiet Francis Ramallah et vs Maltacom plc, il-

Qorti ta' Appell irrilevat illi:

"...ma jirrizultax li l-partijiet fir-rigward tal-ftehim tal-1975, meta

ffirmaw il-ftehim kollha sussegwenti, riedu li ssehh novazzjoni ghar-

rigward tal-obbligazzjoni naxxenti mill-klawsola 8 ta' l-istess ftehim,

li tigi varata skema ta' pensjoni.

Ma jirrizulta xejn inkompatibbli bejn

l-istess obbligazzjoni kif kontenuta filftehim tal-1975 u l-kontenut tal-

ftehim kollha li ssussegwew l-istess ftehim.

Ma hemm xejn fil-ftehim

sussegwenti li jiskonvolgi b'mod determinanti l-klawsola in kwestjoni.

Ghalhekk fid-dawl ta' dan kollu ma jirrizultawx l-elementi kollha

mehtiega biex jista jinghad li sehhet innovazzjoni oggettiva ghar-

rigward tal-klawsola numru 8 in kwestjoni.

Lanqas ma jirrizulta li l-

kredituri cioe` l-atturi taw il-kunsens taghhom ghat-thassir tal-ftehim

Il-ftehim kollettiv li segwew dak originali tal-1975 setghu

bidlu xi kondizzjonijiet tax-xoghol tal-haddiema, pero', zgur ma jistax

jinghad li invalidaw jew annullaw il-klawsola in kwestjoni kif

kontenuta fil-ftehim tal-1975.

Ghalhekk jekk jinghad li saret modifika,

tali modifika tirreferi ghall-kondizzjonijiet tax-xoghol tal-atturi u

ghalhekk ma kienx hemm modifiki li jista' jinghad li jammontaw

ghall-annullament tal-istess klawsola in kwestjoni."

B'referenza specifika ghal-klawsola preliminari simili ghal dik invokata mis-socjeta

ntimata, intqal illi:

"L-introduzzjoni

ta' klawsola bhal din ma

manifestazzjoni minn naha tal-partijiet (b'mod specjali l-atturi) li

riedu li dak li gie miftiehem snin qabel jintnesa u li huma kienu qed

jirrinunzjaw ghad-drittijiet taghhom naxxenti mill-ftehim tal-1975.

jistax jitqies li l-atturi kienu qed jaqblu li jithassru d-drittijiet taghhom

meta dawn id-drittijiet ma gewx implimentati minhabba nuqqasijiet

serji da parti tal-konvenuti.

Lanqas ma jista' jinghad li jirrizulta li l-

partijiet kellhom f'mohhom li jeskludu dritt tal-atturi, (cioe` ta' parti)

u b'hekk l-atturi ma jkollhomx aktar id-dritt li jippretendi li jinghataw

id-drittijiet taghhom naxxenti minn ftehim passat.

Meta l-partijiet

li r-relazzjonijiet

regolati mill-ftehim sussegwenti, evidentement huma kellhom

f'mohhom il-kondizzjonijiet normali tax-xoghol bhal pagi, leave u

… L-atturi kienu akkwistaw drittijiet bil-ftehim tal-1975 u minn

imkien ma jirrizulta b'mod car li huma riedu jirrinunzjaw ghal tali

drittijiet u dan ukoll minghajr ebda korrispettiv."

Il-Qorti qiset ukoll illi s-socjeta ntimata m'hijiex semplici socjeta privata izda hija

entita parastatali, u li ghalhekk, fil-fehma tal-Qorti, huma applikabbli kriterji aktar

onoruzi fid-determinazzjoni tal-kaz illi mhux necessarjament isibu applikabbilita

ghall-entita privata, u dan senjatament il-principju tal-aspetattiva legittima, li skont il-

principju tal-gustizzja naturali torbot lill-awtoritajiet pubblici.

Il-Qorti qiset ukoll illi mid-dibattiti parlamentari tirrizulta car u tond l-intenzjoni tal-

ta' pensjoni

tas-sevizz ghall-impjegati

Korporazzjoni Telemalta.

Il-Qorti tikkonsidra li mill-assjem tal-provi din l-intenzjoni

ma kienetx biss imsejsa fuq il-fatt illi ghal xi zmien ma kienx hemm pensjoni

nazzjonali, u ghalhekk minghajr pensjoni tas-servizz, l-impjegati ta' Rediffusion Malta

(u sussegwentement Koporazzjoni Telemalta) ma kienux intitolati ghal pensjoni mal-

Fil-fatt anke wara li dahhlet fis-sehh il-ligi li ntroduciet il-pensjoni

nazzjonali, u cioe' fi zmien meta r-rikorrenti kienu ser ikunu ntitolati ghal pensjoni

mal-irtirar taghhom, l-intenzjoni tal-Gvern biex jaghti lil dawn il-haddiema, pensjoni

tas-servizz, regghat giet ikkonfermata.

Jirrizulta mill-provi li l-hsieb wara l-intenzjoni

tal-Gvern kienet ukoll illi ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn l-impjegati ta'

entitajiet parastatali, u dawk illi huma direttament impjegati mal-Gvern.

Il-Qorti taghraf illi fis-sentenza fl-ismijiet Evelyn Dimitrova et vs l-Avukat

Generali et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-7 ta' Ottubru 2016

intqal illi "dak li jinghad waqt dibattitu parlamentari m'huwiex bilfors il-posizzjoni

F'dan il-kaz pero', r-referenza li qed issir ghad-dibattiti parlamentari

ma tikkoncernax l-interpretazzjoni tal-ligi, izda qed issir proprju bhala prova tal-

intenzjoni tal-Gvern illi jaghti lill-impjegati ta' Rediffusion Malta u l-Korporazzjoni

Telemalta pensjoni tas-servizz, biex b'hekk, bhala impjegati ta' entita parastatali, jigu

pari passu mal-impjegati tal-entitajiet statali.

Il-Qorti tqis illi meta si tratta ta'

weghdiet espressament maghmulin mill-ghola awtoritajiet

tal-pajjiz,

parlamentari pubblici, li skont l-istess awtoritajiet huma mmirati sabiex joholqu

ugwaljanza bejn impjegati statali u mpjegati parastatali, qajla ghandu jigi accettat l-

argument illi l-organu amminstrattiv m'huwiex iktar marbut b'dawk il-weghdiet li

jkun ghamel meta dan ma jkunx jirrizulta konklussivament mill-provi, u dan

specjalment ikkonsidrat illi r-rikorrenti accettaw u ghamlu snin twal jahdmu ma' entita

parastatali filwaqt li stennew li xi darba, l-organu amministrattiv kien ser jonora il-

wieghda tieghu li jimplimenta din l-iskema ta' pensjoni ta' servizz.

Ghalhekk il-Qorti

m'ghandhiex facilment taccetta illi din il-weghda tigi sempliciment injorata mis-

socjeta ntimata kkonsidrat li kif qalet il-Qorti tal-Appell fis-sentenza Paris et vs

Maltacom, ma jirrizultax espressament mill-ftehim kollettiv, illi kien qed jigi revokat

l-obbligu tas-socjeta ntimata li timplimenta skema ta' pensjoni tas-servizz ghar-

rikorrenti u lanqas ma jirrizulta li xi wahda mill-klawsoli operattivi ta' dan il-ftehim,

kienet inkomptabbli ma' dan l-obbligu.

Din l-aspettativa legittima tar-rikorrenti imbaghad giet kkonfermata aktar u aktar

permezz tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell li kienet tal-fehma, illi l-ftehim kollettiv gdid

iffirmat mir-rikorrenti f'dak il-kaz, bl-ebda mod ma invalida, l-obbligazzjoni ta'

Maltacom illi tnieda l-iskema ta' pensjoni mwieghda, u dan nonostante l-ezistenza

f'dak il-ftehim kollettiv ta' klawsola preliminari kwazi identika ghal din in kwistjoni.

Il-Qorti tqis ghalhekk illi m'hemm l-ebda raguni f'dan il-kaz partikolari li twassalha

sabiex tiddiparrtixxi mill-konkluzjoni li waslet ghaliha l-Qorti tal-Appell fis-sentenza

Francis Ramallah vs Maltacom plc, u ghalhekk tqis illi dawn l-eccezzjonijiet tas-socjeta

ntimata huma nfondati u ghalhekk qed jigu michuda.

Ikkonsidrat;

Is-socjeta ntimata eccepiet wkoll permezz tal-hames eccezzjoni taghha illi l-azzjoni

tar-rikorrenti hija preskritta ai termini tal-Artikolu 2156(f) tal-Kodici Civili.

F'dan ir-

rigward il-Qorti terga taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Ramallah et vs

Maltacom, li kif indikat mill-Perit Legali diga trattat din l-eccezzjoni, u f'liema

sentenza il-Qorti, wara li rat il-gurisprudenza fuq il-materja, qalet hekk:

"...l-paragrafu (f) in dizamina ghandu jircievi interpretazzjoni in bazi

ghar-regola ta' lejusdem generis in korrelazzjoni max-xorta ta' krediti

msemmija fl-incizi li jigu qabel ta' l-istess artikolu, u li mhux

interpretazzjoni estensiva

ta' dan

il-paragrafu.

L-

espressjoni "kull kreditu iehor" jidher li dejjem giet interpretata

bhala li tirreferi ghal kreditu ta' flus jew li jkollu l-istess natura bhal

...din il-Qorti tara li l-atturi mhux qed jagixxu biex jirrivendikaw xi

kreditu fi flus jew kreditu li ghandu l-istess natura bhal flus.

L-atturi

qed jitolbu li jigu rivendikati d-drittijiet taghhom taht il-ftehim tal-

1975 – dan hu l-kreditu minnhom pretiz.

Huwa veru li bhala rimedju u

fost id-diversi rimedji li tista' taghti din il-Qorti, hemm ir-rimedju tal-

kumpens fi flus, pero', dan il-fatt fih innifsu ma jpoggix l-azzjoni ta' l-

atturi fil-kategorija ta' dawk ikkontemplati fl-artikolu 2156 tal-Kap.

L-effett ta' obbligazzjoni, li hi l-azzjoni u r-rimedju pretiz,

m'ghandhiex tigi konfuza mal-kreditu nnifsu."

F'dan ir-rigward il-Qorti taqbel perfettament ma' dak relatat mill-abbli Perit Legali u

cioe illi l-azzjoni tar-rikorrenti hija bbazata proprju fuq obligazzjoni di fare u li

ghalhekk l-Artikolu 2156(f) ma japplikax fil-kawza odjerna.

Ghaldaqstant, il-hames eccezzjoni tas-socjeta ntimata qieghda wkoll tigi michuda.

Ikkonsidrat;

Permezz tas-sitt eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi l-azzjoni tar-

rikorrenti hija preskritta wkoll ai terimini tal-Artikolu 2143 tal-Kodici Civili, u dan

peress illi ghaddew aktar minn tletin sena bejn meta sar il-ftehim tal-1976 u meta giet

istitwita l-azzjoni odjerna mir-rikorrenti.

Illi pero l-Qorti rat illi l-ftehim tal-1981 kien ikkonferma l-ftehim tal-1976 u

konsegwentement ikkonferma wkoll l-intenzjoni illi tigi introdotta l-iskema tal-

pensjoni in kwistjoni u taqbel perfettament mal-konkluzjoni tal-Perit Legali illi dan ir-

rikonnoxximent fil-ftehim tal-1981 jammonta ghal rikonixximent ta' debitu, li ai

termini tal-Artikolu 2133 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, jinterrompi l-

preskrizzjoni.

In vista ta' dan il-Qorti tqis illi t-terminu ta' tletin sena stipulat fl-

Artikolu 2143 tal-Kodici Civili beda jiddekorri mill-1981.

Minn dan isegwi illi

galadarba din l-azzjoni giet intavolata mir-rikorrenti fl-2010, kienu ghadhom

m'ghaddewx it-tletin sena previsti mill-ligi.

Ghalhekk din l-eccezzjoni tal-

preskrizzjoni sollevata mis-socjeta ntimata hija nfondata u konsegwentement qed tigi

Ikkonsidrat;

Permezz tas-seba' eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi l-obligazzjoni

originali kienet vaga wisq biex tkun enforzabbli.

Il-Qorti rat illi l-ftehim tal-1976 spjega l-obbligazzjoni b'dan il-mod:

Il-Qorti ghalhekk taqbel perfettament mar-ragunament li jinsab fis-sentenza fl-ismijiet

Paris et vs Maltacom, illi fir-rigward tal-istess eccezzjoni li wkoll tqajment f'dik il-

kawza, irrilevat illi:

"il-klawsola hija cara, fis-sens li l-Korporazzjoni Telemalta kellha

timplimenta skema ta' pensjoni simili ghal dik applikabbli ghall-

haddiema tac-Civil tal-Gvern.

Il-pensjoni tas-servizz tal-haddiema tal-

Gvern hija regolata bl-Ordinanza tal-Pensjonijiet (Kap. 93), u l-

Korporazzjoni/socjeta` konvenuta ghandha, ghalhekk, mudell car u

definit li tista' tuza ghall-iskop indikat, salv l-emendi li gew miftiehma

Skema ta' pensjoni, hu veru, hija komplessa, pero`,

wahda simili ghal dik li qed jitolbu l-atturi gia` tezisti, u bazikament

hija skema ta' pensjoni simili li l-Korporazzjoni Telemalta kellha

...'bhal' jew 'simili' dik tal-Gvern, li, fl-essenza taghha kienet pensjoni

non-kontributorja u kienet tinghata wara ghaxar snin servizz; l-ammont

tal-pensjoni kien sa massimu ta' zewg terzi tas-salarju minghajr

Dan hu l-qafas li kellu jigi introdott bil-ftehim tal-1975, bil-

proviso li dawk il-haddiema li kellhom il-fuq minn 50 sena u, kwindi,

jaghtu anqas minn ghaxar snin servizz, xorta wahda jkunu intitolati

Il-Qorti taqbel perfettament ma' dan u tqis anzi illi din l-eccezzjoni tas-socjeta ntimata

hija, tista' tghid ictu oculi, nfondata ghaliex l-obligazzjoni stipulata fil-ftehim tal-1976

hija wahda cara u ma tipprezenta ebda diffikulta fl-interpretazzjoni jew l-

implimentazzjoni taghha.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni tas-socjeta ntimata qieghda

Ikkonsidrat;

Permezz tat-tmien eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi jekk jigu milqugha

t-talbiet tar-rikorrenti jikkostitwixxu ksur ta' ligijiet ta' ordni pubbliku, senjatament l-

Att dwar is-Sigurta Socjali u l-Att dwar is-Sigurta Nazzjonali (Kap. 147) li jirregolaw

(jew li kienu jirregolaw) l-ammont massimu ta' pensjoni li persuna tista tircievi.

Il-Qorti rat illi ghalkemm huwa minnu li l-Att dwar is-Sigurta` Socjali (Kap. 318) u l-

Att dwar is-Sigurta` Nazzjonali tal-1965 (Kap. 147) jiimponu pensjoni massima, dawn

iz-zewg ligijiet ma jhassrux jew jiddikjaraw nulla kwalunkwe pensjoni tas-servizz li

Minflok dawn il-ligijiet jipprovdu illi l-pensjoni tas-servizz tittiehed in

konsiderazzjoni fil-komputazzjoni tal-pensjoni taht l-Att dwar is-Sigurta Nazzjonali.

Filfatt, kif intqal fis-sentenza Paris et vs Maltacom plc b'referenza ghal dan l-

"Dan l-arrangament li kellu jwassal lill-haddiema tat-Telemalta u li

kienu ex impjegati tal-kumpanija Cable and Wireless jkollhom

"service pension", ma jistax jitqies li jmur kontra l-ordni pubbliku

ghax mhux projbit espressament b'ebda ligi , u pensjoni "simili" giet

fil-fatt protetta u kkunsiderata fl-Att dwar is-Sigurta` Nazzjonali bl-

emenda su riferita li kienet giet introdott bl-Att XXI tal-1979.

pensjoni li kellhom jiehdu l-ex impjegai tal-Cable and Wireless Ltd,

ghandha tkun pensjoni "simili ghal dik li kienu intitolati ghaliha l-

haddiema tal-Gvern fl-1979, u din il-pensjoni tas-servizz kienet u

ghadha tiforma parti mill-Ordinament Guridiku Malti, tant li l-

haddiema tac-Civil li rtiraw qabel l-1979 ghadhom jiehu l-pensjoni

tas-servizz u l-pensjoni taht in-National Insurance Act, imnaqqsa kif

Kwindi, ma jistghax jinghad li l-ftehim imur

Ghalhekk il-Qorti tqis illi anke din l-eccezzjoni tas-socjeta ntimata hija nfondata u

Ikkonsidrat;

Permezz tad-disa' eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi r-rikorrenti ma

ghandhomx il-jedd minnhom pretiz ukoll ghaliex il-weghda in kwistjoni kienet saret

mill-Korporazzjoni minhabba l-fatt li l-impjegati in kwistjoni ma kienux jikkwalifikaw

ghall-pensjoni tal-Gvern, haga li giet sussegwentement rimedjata legislattivament

b'mod li effettivament l-impjegati in kwistjoni hadu minghand il-Gvern, dak li l-istess

Gvern kien wieghed tramite il-Korporazzjoni Telemalta.

Il-Qorti pero ma taqbel xejn ma' dan ir-ragunament.

Kif relatat mill-abbli Perit Legali:

"Il-Ftehim Kollettiv tal-1981 bl-aktar mod esplicitu kkonferma l-validita` tal-Ftehim

Kollettiv tal-1976 u dan huwa anke koncess mis-socjeta` konvenuta fin-Nota ta'

Sottomissjonijiet taghha.

M'hemmx dubbju, kemm mill-kronologija tal-fatti u anke

minn din l-ammissjoni espressa tas-socjeta` konvenuta illi permezz tal-Ftehim tal-

1981, il-Korporazzjoni Telemalta kienet ikkonfermat l-impenn taghha illi tistabbilixxi

tal-1979 kien sadanittant introduca pensjoni ta' zewg terzi ghal kulhadd."

Il-Qorti taqbel ma' dan ir-ragunament u taghmlu taghha, ghaliex fil-fehma tal-Qorti, il-

fatt illi l-ftehim kollettiv tal-1981 ikkonferma dak tal-1976 minghajr riserva, u dan

nonostante l-fatt illi sa dak it-tant, kienet dahlet fis-sehh il-pensjoni nazzjonali ghal

kulhadd, juri illi l-intenzjoni tal-partijiet ma kienetx sempliciment illi r-rikorrenti

jinghataw pensjoni li kellha tkun semplici alternattiva ghal dik nazzjonali sakemm ma

kienx ghad hemm wahda, izda turi li l-hsieb wara l-introduzzjoni ta' din l-iskema, kien

imur oltre dan, u kien intiz sabiex jassigura ugwaljanza bejn il-haddiema ta' entitajiet

statali u parastatali, peress illi dawn ta' qabel kien intitolati ghal pensjoni ta' servizz,

liema beneficcju ma giex estint bl-introduzzjoni tal-pensjoni nazzjonali.

Ghalhekk ma

jistghax jinghad illi din l-introduzzjoni gabet fix-xejn il-weghdiet maghmula lir-

Ghalhekk anke din l-eccezzjoni qed tigi michuda.

Ikkonsidrat;

Rigward it-tieni talba tar-rikorrenti, il-Qorti rat illi, kif relatat mill-Perit Legali

"...is-Sentenza

qatt ma

tista'

amministrattivi stabbiliti mill-imsemmi Kap. 450 tal-Ligijiet ta'

B'danakollu, l-atturi ghamlu talba specifika ossia rizerva ghal kull

azzjoni ohra lilhom spettanti skont il-Ligi u kwindi dina l-Onorabbli

Qorti tista' tikkonferma tali rizerva f'kaz illi s-socjeta` konvenuta

tonqos milli timplimenta l-iskema tal-pensjoni fit-terminu lilha prefiss

Wara li rat il-Kapitolu 450 tal-Ligijiet ta' Malta il-Qorti taqbel mal-Perit Legali illi

kkonsidrat ir-rekwiziti amministrattivi imposti f'din il-ligi, m'huwiex legalment

possibli illi tintlaqa' t-tieni talba tar-rikorrenti illi l-ftehim, u cioe l-iskema tal-

pensjoni, jigi jorbot permezz ta' din is-sentenza.

Dan naturalment pero, kif ukoll

relatat mill-Perit Legali, b'riserva ghal kwalunwke azzjoni kompetenti lir-rikorrenti

fil-kaz illi s-socjeta ntimata thalli t-terminu mpost b'din is-sentenza jiddekorri

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tilqa' l-ewwel

eccezzjoni tas-socjeta kjamata in kawza Go p.l.c u konsegwentement tilliberaha

mill-osservanza tal-gudizzju u tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-bqija

tal-eccezzjonijiet tal-istess socjeta, tichad l-eccezzjonijiet kollha tas-socjeta

Tilqa' l-ewwel talba attrici u tordna lis-socjeta ntimata sabiex fi zmien tliet

xhur minn din is-sentenza timplimenta l-iskema ta' pensjoni skont il-Ftehim

Kollettiv tal-1 ta' Marzu 1976 kif debitament ikkonfermat bil-Ftehim

Kollettiv tal-4 ta' Dicembru 1981, liema skema tkun applikabbli ghal kull

wiehed u wahda mill-atturi fuq il-bazi ta' paga u zmien ta' servizz li japplika

ghall-kaz tieghu jew taghha, u dan pero` kif soggett ghar-rekwiziti

amministrattivi kollha necessarji skont il-Ligi, partikolarment izda mhux

limitatament dawk stabbiliti fl-Att li Jirregola Fondi Specjali (Kap. 450 tal-

Ligijiet ta' Malta);

Tichad it-tieni talba fid-dawl tal-Att li Jirregola Fondi Specjali (Kap. 450 tal-

Ligijiet ta' Malta) izda tirrizerva favur ir-rikorrenti, kwalunkwe dritt

spettanti lilhom f'kaz illi s-socjeta` ntimata tonqos mill-obbligu taghha li

timplimenta l-iskema ta' pensjoni imsemmija fiz-zmien ordnat minn din il-

L-ispejjez ghandhom ikunu a karigu tas-socjeta ntimata, b'dan illi l-ispejjez tas-

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments