Rikors Ġuramentat Nru.: 706/2010 MH

Illum, 14 ta' Novembru, 2018

QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA

Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur tat-13 ta' Lulju 2010 li permezz tiegħu espona:

Illi huwa kien miżżewweġ lil bint il-konvenuti u ċioe' lil Valerie Chatlani nee' Jaccarini.

Illi llum huma de facto separati u qegħda ssir kawża ta' separazzjoni bejniethom.

Illi matul iż-żwieg ta' bejn Aldrin u Valerie Chatlani il-konvenuti ħajjru lill- attur sabiex jibni dar fuq biċċa art li kellhom il-konvenuti fil-limiti taż-Żurrieq u fuq din l-art l-attur tella l-fond 56, Meadowlark, Triq Demello, Ir-Rabat (Għawdex), bil- wegħda mill-konvenuti li huma jdawwru fuq mart l-attur l-istess art u eventwalment din kellha tkun id-dar matrimonjali tagħhom.

Illi mart l-attur u ċioe' Valerie Chatlani dejjem qalet lill-attur li missierha kien bi ħsiebu jdawwar l-art fuqha minn mument għall-ieħor.

Illi l-attur bena din l-art f'dar sabiħa li ġġib l-indirizz 'Meadow Lark', Triq De Mello, Iż-Żurrieq u nefaq is-somma ta' ħamsa u ħamsin elf, seba' mija u ħamsa u sittin ewro (55,765 ewro) kif ukoll għamel xogħol li hu jistma għas- somma ta' ħmistax-il elf, mitejn u seba u ħamsin ewro (15,257 ewro).

Illi l-attur sar jaf waqt il-kawża ta' separazzjoni li l-konvenuti ma kinux dawwru l-istess art fuq martu.

Illi l-konvenut ammetta waqt il-kawza ta' separazzjoni bejn l-attur u martu li hu ma kienx ikkumpensa lill-attur tal-flus li nefaq fid-dar in kwistjoni imma kien " ħallsu" billi kien jitimgħu meta l-attur kien għarus.

Illi llum fid-dar in kwistjoni tgħix il-mara ta' l-attur li tiġi bint il-konvenuti.

Illi kemm martu Valerie kif ukoll il-konvenuti rrifjutaw iħallsu lill-attur il-flus li nefaq biex inbniet id-dar u wkoll tax-xogħol li għamel biex inbniet.

Illi jidher ċar li l-konvenuti iridu jarrekkixxu ruħhom b'mod indebitu minn fuq dahar l-attur.

Għaldaqstant l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti jgħoġobha:

Tiddikjara li l-konvenuti huma debituri ta' l-attur fis-somma ta' wieħed u sebgħin elf u tnejn u għoxrin ewro (71,022 ewro) kwantu għal 55,765 ewro bħala ħlas ta' xogħolijiet u materjal li ħallas l-attur biex jinbena u jiġi attrezzat il-fond Meadow Lark, Triq De Mello, Iż-Żurrieq fuq l-art tal-konvenuti; u kwantu għal 15,257 ewro bħala ħlas tax-xogħol li hu għamel fil-kostruzzjoni tal-istess fond;

Tikkundanna lill-konvenuti jħallsu lill-attur is-somma ta' 71, 022 ewro għar- raġunijiet premessi.

Bl-imgħaxijiet relattivi u bl-ispejjeż u bil-konvenuti nġunti minn issa għas- subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda u d-dokumenti annessi mar-rikors ġuramentat.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenuti tat-3 ta' Awwissu 20101 li permezz tagħha esponew:

Illi bħala eċċezzjoni preliminari l-fatt li l-azzjoni ta' l-attur rikorrenti hija llum preskritta, bi preskrizzjoni ta' sentejn u għalhekk il-kawża ma tista' qatt tirnexxi;

Illi mingħajr preġudizzju, l-eċċipjenti qatt ma għamel ebda ftehim mar- rikorrenti sabiex isiru benefikati sabiex eventwalment, l-istess eċċipjenti iħallas għal tali benefikati kif donnu qed jippretendi r-rikorrenti Muscat; 3.

Illi wkoll mingħajr preġudizzju għall-ewwel u t-tieni eċċezzjoni, it-talba

hija esaġerata;

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri;

Bl-ispejjeż."

Rat il-lista tax-xhieda annessa mar-risposta ġuramentata.

Rat ix-xhieda u d-dokumenti mressqa mill-partijiet u semgħet it-trattazzjoni finali tad-difensuri tagħhom.

Rat ir-rapport tal-espert tekniku nkarigat minnha l-perit Nicholas Niesz.

Rat illi l-kawża ġiet differita għall-lum għas-sentenza.

Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat:

Fil-każ tal-lum l-attur jippremetti li kien iżżewweġ lil bint il-konvenuti Valerie u fuq art proprjeta' tal-istess konvenuti ġewwa ż-Żurrieq bena a spejjeż tiegħu dar li kellha sservi bħala l-fond matrimonjali tal-attur u martu.

attur il-konvenuti kienu wegħdu li l-art li fuqha nbniet id-dar kienu se jdawruha fuq binthom, mart l-attur.

Eventwalment il-konjuġi Chatlani bdew proċeduri ta' separazzjoni u fil-kors tagħhom l-attur sar jaf li din l-art qatt ma kienet ġiet trasferita għal fuq isem Valerie.

L-attur intavola l-proċeduri odjerni sabiex jitlob lill-konvenuti jħallsuh is-somma ta' €71,022 li tkopri x-xogħlijiet kollha relatati mal-bini u l-attrezzar tal-fond.

Minn naħa tagħhom il-konvenuti jirrespinġu l-pretensjonijiet tal-attur bħala nfondati fil-fatt u fid-dritt.

Oltre eċċezzjoni preliminari dwar il-preskrizzjoni tal- azzjoni huma jirribattu li qatt ma kienu ftehmu mal-attur li jħallsuh ta' xi benefikati li jkun għamel fuq l-art u fi kwalunkwe każ is-somma pretiża hija esaġerata.

1.Xehed l-attur Aldrin Albani li qal li huwa kien għarus lil Valerie Chatlani u eventwalment iżżewwiġha.

Missierha, l-konvenut Charles Jaccarini, kellu biċċa art iż-Żurrieq u ftehmu li l-attur jibni d-dar tagħhom fuqha.

Missierha ħa gost li huma kienu sejrin joqogħdu ħdejhom u qalilhom li meta jinbena l-post kien ser idawwar l-art fuq bintu.

L-attur ma qagħadx jidħol fid-dettal ta' kif dan it- trasferiment kien ser isir għax dak iż-żmien kien moħħu biss biex jara kif ser isir ix-xogħol u huwa afda kemm lill-għarusa tiegħu kif ukoll lil missierha dwar dan.

Peress li fuq l-art kien hemm garaxx, l-attur beda billi l-ewwel waqqgħu.

Il- konvenut kien ħallas biex jitkisser is-saqaf ta' dan il-garaxx bil-jackhammer pero' l-attur kien ħatt il-garaxx ġebla ġebla biex jużah għall-basement.

It- tħammil ukoll kien f'idejn il-konvenut u ħallas għalih hu.

Sacco bena wkoll il- basement sal-planki, u mill-planki 'l fuq bnieh l-attur minn flusu.

Il-post in kwistjoni – "Meadowlark", Triq Demello, Żurrieq jikkonsisti (minbarra l- basement) f'żewġ sulari bini u washroom.

Din hija terraced house u l-attur lestiha ġebel u saqaf u lestiha minn kollox.

Fl-affidavit l-attur ta rendikont ta' kemm u lil min ħallas biex saru x-xogħlijiet li kienu jinkludu l-bini, drenaġġ, katusi tal-ilma, kisi u tibjid, xogħol ta' elettriku, taraġ tal-irħam, kmamar tal-banju, aluminium tat-twieqi, bibien, aperturi tal-

injam, xogħol ta' ħadid, stained glass, gypsum, membrane tal-bejt, madum eċċ. Huwa qal ukoll li l-irċevuti li ma ppreżentax aktarx kienu qegħdin għand Valerie Chatlani għax meta fittixhom ma sabhomx.

L-attur kompla jgħid li huwa dam miżżewweġ lil Valerie mill-1997 sal-2005.

Huwa minn dejjem kien bl-impressjoni li l-konvenut kien dawwar l-art in kwistjoni fuq bintu għaliex kien jgħid "bħalma tajt lil waħda nagħti lill-ieħor" jiġifieri bħalma ta l-art lil Valerie kien ser jagħti biċċa art lit-tifel tiegħu Geoffrey.

Għalhekk huwa dejjem ħaseb li l-art kienet daret fuq Valerie.

Tant hu hekk li waqt il-kawża ta' separazzjoni bejnu u bejn Valerie kienu anke saru taħdidiet bejn l-avukati sabiex Valerie Chatlani tagħtih il-flus li ħareġ u b'hekk forsi kienu jwaqqfu l-kawża tas-separazzjoni u jagħmluha bonarja.

Dawn it- taħdidiet damu sejrin u kien lejn l-aħħar tal-kawża li hi qalet li missierha ma riedx jagħtiha flus u qalet li l-art missierha ma kienx dawwarha fuqha.

Hawnhekk l-attur ħass li kienu lagħbuh u hi bdiet twaħħal f'missierha li ma riedx jagħtiha flus.

Meta missierha l-konvenut odjern kien tela' jixhed huwa ammetta li lill-attur ma kien tah xejn talli bena l-fond in kwistjoni iżda qal li kien ħallsu billi meta kien għarus ġieli tah x'jiekol meta kien ikun għandhom.

Illum id-dar mertu tal-proċeduri odjerni toqgħod fiha Valerie Chatlani u magħha qed jgħix raġel ieħor li minnu għandha wild kif konfermat mill-Qorti tal-Appell fil-kawża ta' separazzjoni.

L-attur iħoss li għandu jitħallas ukoll il-flus tax-xogħol li huwa għamel.

Għamel kalkolu ta' bejn wieħed u ieħor ix-xogħol li għamel3 li b'kollox jammonta għas- somma ta' €5,950 (u mhux kif qal fil-bidu meta fetaħ il-kawża).

Huwa qed jistma x-xogħol tiegħu bir-rata ta' €20 fis-siegħa.

Dan ix-xogħol kien jikkonsisti filli: waqqa' l-garaxx li bnew id-dar minfloku, qatta' t-trinek għad-dawl, daħħal iż-żrar u t-terrapien, kien jgħin lil dawk li jiksu billi jixkatla, ħaffer fil-bir u ħammel il-ġiebja, żeba' u bajjad diversi kmamar u xogħol ieħor li ma setax jiftakar.

L-attur iħoss li l-ex martu u l-konvenuti ftehmu bejniethom biex lilu ma jagħtuh xejn.

Issa qed jinduna li Valerie bdiet taparsi trid ittih il-flus li ħareġ biex imbagħad lejn l-aħħar tal-kawża ta' separazzjoni bdiet tgħid li hu m'għandu xejn għax l-art baqgħet fuq missierha l-konvenut.

L-attur spjega li hu mhuwhiex qed jitlob sehem mill-valur tad-dar, għaliex id- dar kompluta llum tiswa xi Lm200,000 (€465,874).

Huwa qed jitlob biss dawk il-flus li ħareġ.

Qal ukoll li kważi l-flus kollha ħlief xi affarijiet żgħar ta' ġewwa ħallashom minn flusu ta' qabel iż-żwieġ.

Meta l-attur xehed viva voce fuq ordni tal-Qorti4 qal li huwa kien iżżewweġ fit-2 t'Awissu 1997 u kkonferma li l-fond "Meadowlark", Triq Demello, Ir-Rabat (Għawdex) kien il-fond fejn hu u martu kienu jgħixu.

Hu kien jaħdem ma' missieru u martu kienet impjegata mad-dipartiment tal-edukazzjoni.

L-ispejjeż li tagħhom qed jitlob ir-rimbors uħud minnhom saru meta kienu għadhom għarajjes u oħrajn wara ż-żwieġ.

Id-dar inbniet qabel ma żżewġu.

Wara li żżewġu hu u martu kienu marru jgħixu ġewwa appartament f'Wied Il-Gudja għal ftit xhur u mbagħad marru jgħixu fid-dar mertu tal-proċeduri odjerni u damu fiha sakemm baqgħu flimkien.

Meta hu u l-mara daħlu jgħixu fid-dar ix- xogħol kien lest fis-sens li kellhom il-madum imqiegħed, kmamar tal-banju, aperturi, dawl u ilma u dak kollu li wieħed ikollu bżonn biex jidħol jgħix f'post abitabbli.

Huwa kkonferma li minn naħa tiegħu kellu flus imġemmgħin.

Parti mill-flus kienet iżżommhomlu ommu u parti oħrajn kienu l-bank.

L-ispiża li saret qabel iż-żwieġ ħariġha kollha huwa minn butu.

Mistqosi mill-Qorti jekk qattx kien staqsa lill-konvenuti biex iħallsuh tal-ispiża li kien għamel qabel inqalagħlu l-inkwiet mal-mara wieġeb illi le.

Huwa kkonferma li għal dak li għandu x'jaqsam ma' xogħol li sar fid-dar hemm xogħol li huwa għamel personalment, xogħol ieħor li għamluh ħaddiema mqabbdin minnu u hemm ukoll materjal li kien jixtri minn żmien għal żmien.

L-attur ikkonferma li l-ewwel waqqgħu il-garaxx u mbagħad bdew bl-iżvilupp tad-dar.

Mistoqsi mill-Qorti jekk martu qattx ħallset xi spejjeż biex inbena l- fond huwa wieġeb li le.

Qal ukoll li huwa qatt ma talabha biex tħallas sehemha minn dawn l-ispejjeż.

Hu kien jaf minn qabel ma beda jibni li s-sit fejn inbniet id-dar hija proprjeta' tal-ġenituri ta' martu u ċioe' l-konvenuti.

Imma qal li dawn suppost qalbu d-dar fuqhom it-tnejn.

Dan kien il-ftehim bil-fomm waqt li kien għaddej il-bini.

Lill-mara kien sikwit jgħidilha biex tieħu ħsieb biex id-dar tinqaleb fuq isimhom u hi kienet twieġbu li ser tgħidilhom.

Pero' x'qaltilhom eżatt lill-ġenituri ma kienx jaf.

Huwa personalment qatt ma tkellem mal- konvenuti biex jitlobhom jaqilbu d-dar fuq isimhom.

Mistoqsi ma' min kien għamel il-ftehim verbali li d-dar għandha tinqaleb fuq ismu u fuq isem il-mara huwa wieġeb li ma' martu.

L-attur qal ukoll li kien issa ilu circa għaxar snin li tkeċċa mid-dar filwaqt li martu baqgħet tgħix hemm.

Żied jgħid ukoll li fid-data li tkeċċa mid-dar l- ispejjeż kollha li għamel fil-bini tad-dar kif ukoll ix-xogħol li għamel hu kollha hemm kienu.

Miż-żwieġ tiegħu ma' Valerie huma kellhom tifla.

Huwa kkonferma li d-dar tal-konvenuti tiġi faċċata tad-dar mertu ta' dawn il- proċeduri.

Dwar ix-xogħol li huwa għamel personalment huwa qal li dan kien jinkludi t-twaqqiegħ tal-garaxx u kien ġab lil xi ħadd biex ineħħilu s-saqaf.

Missier il-mara ġieli ħadem u għamel l-aperturi tal-injam.

Huwa kkonferma li l- pedament u l-basement saru a spejjeż tal-konvenuti.

L-attur ħallas għal dawk l- ispejjeż li jirrigwardaw iż-żewġ sulari.

Huwa kkonferma li għamel l-ispejjeż għall-finishing iżda l-konvenut ħa ħsieb jagħmel l-aperturi kollha li hemm tal- injam.

Madankollu fid-dar hemm ukoll aperturi li ma humhiex tal-injam iżda tal-aluminium.

L-aperturi fuq il-faċċata tad-dar huma tal-injam u nħadmu mill- konvenut li huwa mastrudaxxa.

L-attur ħallas għall-aperturi li huma tal- aluminium.

Il-perit kien Karmenu Vella u tqabbad mill-konvenut u huwa ma kellu xejn x'jaqsam miegħu.

Bħala eżempju semma lill-bennej u qal li kief bena sular dan tah il-kont u hu kien iħallas lill-bennej skont il-kont li jtih.

Il-kontijiet ma kienx jagħtihom lill-konvenuti.

Ladarba kien qed iħallashom hu kien iżommhom hu, anzi jtihom lil ommu biex iżżommhomlu hi.

Id-dar ġiet iddisinjata u saret bil-mod kif xtaqu l-attur u martu u l-ġenituri tagħha ma kinux involuti.

Huwa kkonferma li meta nqala l-inkwiet fiż-żwieġ kien talab lil martu biex tagħtih l-ispiża li kien għamel fil-post (l-ispiża li llum qed jitlob fil-kawża) iżda mal-konvenuti qatt ma kellu diskussjoni dwar il-ħlas pretiż minnu fil-kawża.

Qal ukoll li l-ħlas kien qed jippretendih mingħand martu fil-kawża ta' separazzjoni u oriġinarjament is-sentenza tal-ewwel Qorti kienet favurih fis-sens li kien ġie deċiż li martu għandha tħallsu l-ispiża li kien għamel fil-bini tad-dar.

Iżda l-Qorti tal-Appell kienet sussegwentement irrevokat dik il- parti tad-deċiżjoni.

Għalhekk issa huwa qiegħed jitlob il-ħlas mingħand il- konvenuti bħala sidien tal-art.

L-attur kompla jixhed li s-somma li kien talab lil martu kienet ħafna inqas minn dak li effettivament nefaq minn butu.

L-attur esebixxa wkoll diversi riċevuti ta' ħlasijiet li kien għamel fir-rigward tal-fond mertu ta' dawn il-proċeduri5 u esebixxa prospett fejn elenka kemm xogħlijiet li tagħhom huwa m'għandux riċevuti kif ukoll xogħlijiet li għalkemm

ġew preżentati l-irċevuti tagħhom, min kien għamel ix-xogħolijiet jew issuplixxa l-materjal laħaq miet6.

In kontro-eżami7 huwa qal li kien għamel ix-xogħlijiet fil-fond in kwistjoni għax dan kien intiż li jintuża bħala l-fond matrimonjali kief fil-fatt ġara.

Ovvjament meta għamel dawn ix-xogħlijiet ma kellu ebda idea li hu u martu kienu ser jisseparaw eventwalment.

Huwa saħaq li kien ġie mkeċċi mid-dar u mhux li ħareġ huwa mid-dar kif suġġerit mill-avukat tal-konvenuti.

Dan kien seħħ circa 4 snin wara ż-żwieġ jew anke wara.

Fil-kors tal-kawża l-attur preżenta diversi dokumenti fosthom ix-xhieda li taw Valerie Chatlani u Charles Jaccarini fil-kawża ta' separazzjoni bejn il-konjuġi Muscat Nru 75/05 a fol 140 et seq.

Xehed Joseph Chatlani, missier l-attur8 li qal li meta ibnu kien għarus lil Valerie huwa kien offrilhom li jibnu dar kbira li hu u martu kellhom il-Qrendi.

Huwa ma kienx ser joħdilhom flus ta' din l-arja.

Imma ibnu l-attur qallu li Valerie xtaqet tmur toqgħod quddiem il-ġenituri tagħha ż-Żurrieq.

Ibnu qallu li missier Valerie kien ser jagħtiha l-art b'xejn.

Aldrin beda jqabbad lin-nies biex jibnu d-dar u joħroġ il-flus hu.

Dan jafu għax martu kienet iżżommlu l-flus għandha u ta' spiss kien jitlobha l-flus biex iħallas lill-bennej u lill-ħaddiema l-oħra kollha tal-materjal ta' xogħolhom.

L-irċevuti kienet iżżommhomlu l-mara tiegħu u ċioe' omm l-attur.

Ix-xhud qal li ġieli mar fuq il-post li kien qed jibni u rah jagħmel diversi xogħolijiet hemm ġew.

Ġieli rah ineħħi ġebel ta' garaxx żgħir li kien hemm biex ikun jista' jsir il-bini, daqqa kien iħammel, daqqa jbajjad u jagħmel it-rinek u affariijiet oħra.

Kien jiġi d-dar għajjien mill-post.

Meta l-attur u martu sseparaw, huwa qalilhom li kemm Valerie u kemm missierha ma ridux jagħtuh il-flus li ħareġ lura u għadu jgħid li sa issa għadu ma ħa xejn.

Xehdet Filomena Chatlani, omm l-attur9 u qalet li meta binha kien għarus lil Valerie hi u żewġha kienu offrewlhom li jibnu l-post fuq garaxx kbir li

għandhom fil-Qrendi iżda Valerie bdiet iġġib ħafna skużi fosthom bit-taraġ u l- fatt li riedet tmur toqgħod ħdejn il-ġenituri tagħha ż-Żurrieq.

Aldrin ried jikkuntentaha u qalilhom li missierha kellu biċċa art quddiemhom u kien ser jagħtiha din l-art biex jibnu d-dar fuqha.

Hekk għamlu u Aldrin beda joħroġ il- flus.

Qabbad bennej hu u beda jqabbad aktar nies tas-sengħa: tad-dawl, tal-ilma u kulma jkun hemm bżonn biex jitlesta l-post.

Hija taf li l-madum kien xtrah missierha jew nannitha pero' Aldrin ħallas tat-tqegħid.

Kien jgħid li qed iħallas kollox hu.

Taf ukoll li kien jgħid li sejjer il-post jaħdem u kien jiġi d-dar b'ħafna trab fuqu.

Hija kienet tieħu ħsieb l-irċevuti li kien iħallas u kienet iżżommhomlu hi.

Aldrin kien jgħid li l-flus ta' dawn l-irċevuti kien iħallashom kollha hu u Valerie ma kienet toħroġ xejn.

Ix-xhud qalet ukoll li hija kienet iżżommlu wkoll il-flus u ta' sikwit kien jieħu minnhom biex iħallas ix- xogħolijiet li kienu jsiru.

Imbagħad kien iġib l-irċevuti u terfagħhomlu hi.

Xehed Adrian any Brenda prodott mill-attur10 li kkonferma li l-irċevuti esibiti in atti a fol 19 u 20 nħarġu mid-ditta li minnha jifforma parti (Hal Mann Ltd).

Dan kien fir-rigward ta' sular taraġ tal-irħam u l-prezz kien jinkludi t- tqegħid, ix-xogħol u l-materjal.

Il-kont tħallas kollu.

Hu ma kienx jaf minn fejn ġejjin il-flus.

Xehed Anthony Suban prodott mill-attur11 li qal li xogħolu huwa li jqiegħed il-madum.

Huwa għaraf lill-attur u ftakar li kien għamillu xogħol ta' tqegħid ta' madum ġo dar pero' ma ftakarx fejn.

Qal li kien tħallas ta' xogħolu pero' ma ftakarx min ħallsu.

Xehed Mario Valentino prodott mill-attur12 li qal li huwa bennej u kkonferma li l-attur kien inkarigah biex jgħamillu xogħol ta' bini minn fuq il- basement sal-washroom.

L-indirizz preċiż u t-triq ma ftakarhomx pero' jaf li l- post kien iż-Żurrie q. Huw qal li kkorda kollox mal-attur biss u kkonferma li l- irċevuti esibiti a fol 5 sa 10 ħariġhom hu u tħallas mill-attur.

Xehed Anthony Yassin prodott mill-attur13 u li huwa direttur tal-Bath Line Company Ltd.

Huwa kkonferma li t-tlett dokumenti a fol 11, 16 u 17 inħarġu

mis-soċjeta' tiegħu.

Id-dokument a fol 11 huwa stima filwaqt li d-dokumenti a fol 16 u 17 huma riċevuti u skont ma jingħad fuqhom l-attur kien għamel l- pagament.

Xehdet Valerie Chatlani bint il-konvenuti14li qalet li kienet ilha taf lill-attur mis-sena 1990 u xi sena wara bdew joħorġu flimkien u damu sitt snin għarajjes.

Iżżewġu fit-2 t'Awissu 1997.

Meta bdew jippreparaw għaż-żwieġ l-attur kien staqsiha fejn ser imorru jgħixu u hi kienet qaltlu li missierha kellu biċċa art quddiem id-dar tagħhom stess u lilu kienet għoġbitu l-idea.

Meta hija qalet b'dan lil missierha huwa wieġeb li hu kien lest jaqsam l-art bejnha u bejn ħuha iżda meta qalet b'dan lill-attur huwa qal li la ried nies taħtu u lanqas fuqu.

Il- ġenituri tagħha ma ħadux gost meta saru jafu b'dan iżda ftit jiem wara missierha qalilha li kellu jmur għand perit biex jagħmillu pjanta ta' dar waħda biss.

Minħabba li l-attur ma kienx ried li din il-proprjeta' tinqasam missierha kellu jixtri post biex ħuha jkun jista' jmur joqgħod fih u dan kien jiswa Lm25,000 (€58,234).

Tlett ġimgħat qabel iż-żwieġ ix-xhud saret taf li l-attur kien ser jitlef l-impjieg peress li missieru, li miegħu kien jaħdem, kien ser jispiċċa bil- pensjoni u ddecieda li jbiegħ in-negozju.

Għall-preparamenti tat-tieġ kienu ħallsu kollox il-ġenituri tagħha ħlief għal xi minerali li missier l-attur kien tahom peress li kine f'dan in-negozju sa ftit ġimgħat qabel it-tieġ.

Ix-xhud kompliet tgħid li meta kien qed isir ix-xogħol fuq id-dar qabel iż-żwieġ, missierha kien jieħu ħsieb kollox hu u anke ħuha kien imur jittawwal kuljum.

Meta kien ikollhom bżonn iġorru xi ramel jew jagħmlu xi xogħol ieħor ħuha kien jgħin lil missierha jew missierha kien ġieli jqabbad lill-lavrant li huwa kellu jgħinu fix-xogħol tiegħu.

Anke l-bir kienu ħaffruh missierha, ħuha u dan il-lavrant.

Aldrin bilkemm kien ikollu ċans jersaq id-dar ħlief biex jiekol.

Matul il-ġimgħa kien ikollu t-taħriġ mill-4.00pm sat-8pm u s-Sibt u l-Ħadd kien ikollu l-logħob.

Huwa kien jitlef it-taħriġ biss biex imur għall-kaċċa jew biex jilgħab xi logħba boċċi.

Lanqas kien ifalli t-taħriġ biex imur magħha għand il-professur waqt it-tqala tagħħa b'binthom aħseb u ara biex jaħdem fil-post.

Meta kienu jkunu fil-kumpanija ta' xi ħbieb u kienu jkunu qegħdin jitkellmu fuq il-post mhux l-ewwel darba li hija qalet li l-post kien ta' missierha u mhux tagħħom u dan kienet tgħidu quddiem l-istess attur.

Aldrin dejjem kien jaf li dan il-post la huwa tiegħu u lanqas tagħha.

Mill-flus li kienu qalgħu fit-tieġ, b'dak li qalgħet minn naħa tagħha kienet ħallset parti mill-irħam tat-taraġ u l-kmamar tal-banju u t-twaħħil tal-madum (Dok 17 fol 129) u kien fadal Lm3,000 (€6988) b'kollox li Paceville, San Ġiljan talabhomlha għax qalilha li kien ser jinvestihom ma' Calamatta Stock Brokers.

Wara li żżewġu kienu marru jgħixu għal xi ġimgħatejn ġewwa post ta' villeġġjatura li għandhom il-familja tal-attur f'Wied iż-Żurrieq iżda telqu għax skont ix-xhud il-familjari tal-attur ma kinux kuntenti li huma kienu qed jgħixu fil-post tagħhom.

Imbagħad marru jgħixu mal-ġenituri tagħha l-konvenuti u damu hemm madwar sentejn u nofs.

F'dan il-perjodu l-attur qatt ma taha flus għall-ħajja u għall-ikel kienu jaħsbu l-ġenituri tagħha.

Ommha kienet taħsillu l- ħwejjeġ l-istess kif kienet tagħmel tagħha u ta' binthom.

Ix-xhud kienet taħdem anke waqt it-tqala u waqfet biss bil-leave tal-maternita'.

L-attur għamel xi sentejn u nofs ma jaħdimx (Dok 14A u 14B a fol 124 et seq) u darba kien qalilha jekk riditx li jisseparaw bil-miktub biex ikun jista' jieħu r-relief għax qal li n-nies hekk jagħmlu, iżda hija m'aċċettatx.

Meta telqu mingħand il-ġenituri tagħha u marru joqogħdu fil-fond mertu tal- proċeduri odjerni l-attur xorta ma bediex jagħtiha flus u hi kienet issajjar u taħseb għal kollox waħedha.

Id-dar xejn ma kellhom lanqas kċina u missierha kien għamlilhom bank bil-purtiera u kienu jinqdew hekk.

Kull ma kellhom id- dar kien sufan li hi xtrat bid-dejn u mejda.

Biex xtraw il-kamra tas-sodda tagħhom Paceville, San Ġiljan kien qalilha biex iwaqqfu l-insurance li kienu għamlu xi erba' snin qabel sabiex jieħdu l-flus lura u bihom jixtru l-kamra tas-sodda.

Biex xtraw il-kamra tas-sodda tat-tifla l-attur kien qalilha biex jisselfu mill-bank ħalli jixtri karozza u jitlobhom Lm800 (€1863) aktar u bihom jixtru kamra tas-sodda lit- tifla.

Meta x-xhud kienet titolbu xi flus għall-ħajja l-attur kien dejjem jgħidilha li hu ma jaħdimx u li hi taħdem iżda anke meta kien jaħdem xorta baqa' ma jagħtiha xejn u kien jgħidilha li għax hi taħdem m'għandhiex bżonn flus.

Flus għall- kapriċċi tiegħu kien ikollu pero' u anke meta t-tifla telgħet bil-polza għal skola tal-Knisja kellha tħallas hi għax hu ma riedx iħallas15 u kien jgħinha missierha l- konvenut fil-ħlas tad-donazzjoni tal-iskola u t-trasport.

Meta kien jinqala xi ħaġa fid-dar qatt ma kien jagħmel xejn u meta kienet tistaqsih kien jgħidilha li hemmhekk ta' missierha u għandha tmur tistaqsi lilu.

Anke meta kien ikun imiss xi maintenance lit-twieqi kien ikollha tieħu ħsieb u tagħmel kollox hi.

Meta ma baqgħux flimkien hija kienet marret għand ommha bit-tifla u d-dar kienet tmur filgħodu biss.

Kuljum kienet issib xi ħaġa nieqsa – daqqa t-televixin oħra d-dvd, l-playstation tat-tifla, lożor, xugamani, kaxxa b'riċevuti u karti.

Wara li għamlet xi 6 xhur tgħix għand ommha hija ddeċidiet li tmur lura d-dar bit-tifla għax l-attur ma kienx qed jorqod id-dar.

Huwa anke għamel sentejn u nofs ma jagħtihix manteniment għat-tifla.

Meta nfetħet il-kawża ta' separazzjoni u rċeviet l-irċevuti tal-flus li kien qed jitlob ix-xhud tgħid li ħafna minnhom kienu foloz.

Eż riċevuta minnhom turi xogħol li sar minn Richard Labada u tammonta għal Lm4800 (€11,180) u żied jgħid ukoll li sar xi xogħol ta' drenaġġ minn dan Richard Labada.

Dan iżda kien tħallas minn missierha s-somma ta' Lm1347.20 (€3138.13).

Din l-irċevuta li ppreżenta Paceville, San Ġiljan fil-kawża ta' separazzjoni (dok 1216) kellha data isfel 2005 u meta reġa preżentaha fil-kawża din id-data sparixxiet (dok 1317).

Ix-xhud qalet li qatt ma semgħet lill-attur jitlob flus lill-missierha fuq il- proprjeta' ħlief meta missierha rċieva ittra għal ħabta ta' Ġunju 2009.

Għal ħabta ta' Marzu 2014 hi kellha bżonn tmur għand l-avukat u dan taha karta (Dok 918) biex tgħaddiha lil missierha u fiha kien hemm imniżżel lista ta' oġġetti li l-attur qed jitlob flus għalihom.

Hija qalet li ħafna minn dawn l-oġġetti kien ħallashom missierha jew inkella saru volontarjament, apparti li dawn diġa tħallsu fil-kawża ta' separazzjoni u kull ma fadal tagħtih huma ftit flus u ta' dan talbitu verbalment biex jiltaqgħu u jiftehmu u anke talbitu b'ittra (Dok 1119) iżda dan qatt ma seħħ għal raġuni jew oħra.

Ix-xhud elenkat ix-xogħol li tiegħu l-attur qed jitlob il-ħlas għalih kif indikat fl- ittra uffiċjali (Dok 820) u fir-rikors ġuramentat odjern u li diġa tħallas tagħhom.

Għalkemm dawn tħallsu minn missierha, peress li kienu saru wara ż-żwieġ hija kellha tħallas tagħhom fil-kawża tas-separazzjoni fil-prim istanza (Dok 1021).

Hija semmiet ħlas għal taraġ tal-irħam, aluminium, taraġ tal-ħadid u tlett bibien,

membrane tal-bejt, stained glass, ħorża tal-bir, fire place, gypsum tal-kamra tat- tifla u kisi tal-appoġġ.

In kontro-eżami22 hija qalet li d-dar mertu tal-proċeduri odjerni bdiet tinbena fl-1994 u sal-1998 ma kinitx għadha lesta.

Hija qalet li missierha għamel il- biċċa l-kbira tal-affarjiet huwa u skont hi l-bini ħallsu missierha.

Mistoqsija dwar l-irċevuti preżentati mill-attur in atti dwar il-binja hija qalet li ma tafx minn fejn ġabhom.

Fuq affarijiet oħra bħat-taraġ, kmamar tal-banju u elettriku qalet li l-elettriku kien għamlu r-raġel t'oħt l-attur b'xejn billi għadda biss il- wires u ħafna mill-affarijiet xtrahom missierha.

Hija qalet ukoll li lill-attur ma ħallsitux tax-xogħol li kien għamel huwa.

Hija kkonfermat li llum hija tgħix fid- dar u li missierha ma qalibhiex fuqha.

In ri-eżami23 hija reġgħet qalet li l-irċevuta ta' Lm4,800 ta' Richard Labada kien ħallasha missierha.

Qalet ukoll li qatt ma kien sar ftehim li jekk iż-żwieġ jitkisser xi ħadd irid iħallas lil xi ħadd.

L-ewwel darba li missierha rċieva att mill-Qorti wara li nfirdu biex iħallsu l-flus kien fl-2009.

In kontro-eżami ulterjuri24 hija qablet li fil-kawża ta' separazzjoni l-ewwel Qorti kienet ordnat il-ħlas tas-somma ta' €49,000 bħala sehem l-attur mix- xogħlijiet parafernali li kien għamel fil-binja iżda din il-parti tas-sentenza ġiet revokata fl-appell.

Xehdet il-konvenuta Bridget Pule’ li qalet fost oħrajn li hi kienet ilha taf lill-attur mill-1991 meta bintha ntroduċietu magħhom bħala l-għarus tagħha.

Hi kienet iġġibu spiss id-dar u ġieli anke raqad għandhom .

Kien jiekol magħhom u jqisuh bħala wieħed minn tal-familja.

L-uniku nkwiet li taf li kellhom qabel iż- żwieġ kien dwar fejn ser imorru joqogħdu.

L-attur kien talab lil binthom Valerie biex titlob lil missierha jagħtiha biċċa art li għandhom quddiem id-dar tagħhom stess u li kienu xtraw fl-1986.

Missierha kien qalilha li hu art waħda kellu u riedu li jibnuha u jaqsmuha fi tnejn ħalli jkollu fejn joqgħod it-tifel l-ieħor tagħhom iżda l-attur ma aċċettax.

Il-konvenuti kienu għalhekk issuġġerew biex l-attur jitlob lil missieru jtih biċċa art li għandu fil-Qrendi iżda huwa qal lil binthom li hemm kien hemm garaxx mibni u taraġ wieqaf u ma aċċettax.

li x-xhud u żewġha tkellmu bejniethom iddeċidew li jġibu l-permessi biex jibnu dar waħda.

Meta beda x-xogħol fuq il-post fl-1994 żewġha l-konvenut kien jieħu ħsieb kollox hu u ġieli anke kien jinqala minn fuq ix-xogħol tiegħu meta kien jinqala xi ħaġa eż jkun ġej il-perit jew xi ħaddiema.

Meta huwa ma kienx ikun jista' kienet tmur hi jew binhom.

L-attur ma kienx ikollu ċans għax kien jilgħab il- futbol u dejjem kien ikun għat-taħriġ.

Il-konvenuta qalet li l-attur qatt ma talabhom flus għax-xogħol li qed jgħid li għamel ħlief meta rċevew l-ittra uffiċjali fis-17 ta' Ġunju 2009 (Dok 8).

Meta bintha u l-attur iffissaw id-data tat-tieġ il-konvenuti ħadu ħsieb kollox huma u ċioe l-ikel, l-ilbiesi, l-karozzi u t-tieġ komplut26 għajr għal xi luminata li l-attur ġab peress li missieru sa ftit żmien qabel kien f'dan ix-xogħol.

Wara li żżewġu għamlu żmien qasir jgħixu f'post ta' villeġġjatura tal-familja tal-attur u wara marru jgħixu għandhom għal circa sentejn u nofs.

Meta kienu joqogħdu hemm huma dejjem kielu għandhom eċċ u qatt ma ħallsu flus għall- ħajja.

Ix-xhud qalet ukoll li huma qatt ma tkellmu fuq il-proprjeta' la ma' binthom Valerie u lanqas mal-attur.

Hi u żewġha ma tantx kellhom impressjoni tajba fuq l-attur peress li fil-fehma tagħhom huwa la kien jagħti każ ta' bintu u lanqas ta' martu u la kien ikun irid iħallas għall-iskola tat-tifla u lanqas jgħin lil martu għall-ħajja.

Kien il-konvenut li kien jgħin fl-ispejjeż tal-iskola tat-tifla minuri u għadu jgħin sal-lum.

Xehed il-konvenut Charles Wawoczny li kkonferma diversi affarijiet li qalet martu dwar il-perjodu tal-għerusija ta' bintu mal-attur.

Qal ukoll li meta hu u martu qablu li jibnu dar waħda biss fuq l-art tagħhom biex fiha jmorru jgħixu binthom Valerie u l-attur huwa kien qabbad lill-perit Karmenu any biex ikun jista jagħmel pjanta tad-dar u japplika għall-permess.

Il-permess għat-twaqqiegħ tal-garaxx li kien hemm mibni fuq l-art u għall-bini ta' basement u dar fuqha ħareġ fl-20 ta' Mejju 1994 (Dok 228).

Il-konvenut kien qabbad lil wieħed jismu Horace Mifsud Bonnici biex iwaqqagħlu l-garaxx u lil ċertu Michael Buttigieg Chetcuti biex ikun jista' jibnilu l-pedament u l-garaxx.

Huwa ordna l-planki mingħand Corefloor

Minħabba xi alterazzjonijiet fil-fond li xtaqet bint il- konvenut huwa kellu jitlob modifika tal-permess sakemm ħareġ il-permess il- bennej li bnielu l-garaxx ma setax ikompli bil-bini tad-dar għax daħallu xogħol ieħor.

Għalhekk tqabbad wieħed jismu Joseph Battistino.

Ix-xogħol tal-bini beda f'Ottubru 1994 u tlesta f'Awissu 1996.

Il-konvenut kien jagħti l-flus lil Cini.

Huwa ġieli anke ta l-flus lill-attur biex iħallsu hu.

Mario Valentino li kien wieħed mix-xhieda li ġab l-attur fil-kawża kien ġieli jiġi jgħin lil Cini (li jiġi ħatnu) biex iqandel xi ġebel jew blajjet kbar iżda ma kienx hu l-bennej.

Għat-tikħil u t-tibjid il-konvenut kien qabbad lill-kumpanija ta' wieħed jismu Richard Labada (illum mejjet) li kien ilu jafu żmien peress li kien ħabib tal- familja u l-konvenut u ħuh kienu għamlulu xi xogħol tal-injam.

Dan kien tħallas mill-konvenut is-somma ta' Lm1347.20 (€3138.13) – Dok 430.

Il-katusi tad- drenaġġ kien għaddihom hu u ħatnu llum mejjet.

Għall-plumbing kien qabbad lil ċertu wieħed Anthony Bezzina Heraghty u kien għamel ix-xogħol ta' plumbing kollu hu u tħallas mill-konvenut.

Għax-xogħol tal-elettriku kien offra li jagħmlu bla ħlas ir-raġel t'oħt l-attur, illum mejjet, u l-konvenut kien qattgħalu t-trinek u għadda l-pajpijiet u hu kemm għadda l-wires.

Il-materjal kien xtraħ il-konvenut (Dok 5A u 5B31).

Il-madum kienet xtratu t-tifla bl-għajnuna ta' ħatnu (Dok 6A u 6B32).

Għat-twaħħil tal-madum kien qabbad lil ċertu wieħed Alfred Suban u dan kien tħallas b'parti mill-flus li qalgħu fit-tieġ (Dok 1733).

Il-kumplament tat- taraġ tal-irħam kien tħallas ukoll bil-flus li kienu qalgħu fit-tieġ.

Bħala bibien u twieqi għamel 4 bibien tal-injam u 4 twieqi tal-injam peress li hu jaħdem ta' mastrudaxxa.

Il-qatran ġie jiswa Lm210.29 (€489.84) – Dok 734.

Il-konvenut kompla jgħid li fil-kawża li Paceville, San Ġiljan kellu ma' binthom u kif ukoll fl-ewwel ittra uffiċjali li bagħat lill-konvenuti fis-17 ta' Ġunju 2009 l-ammont ta' membrane kien biss ta' Lm350 (€815.28) u issa fir-rikors ġuramentat tal-kawża odjerna l- ammont inbidel għal Lm800 (€1863) meta dan tħallas mill-konvenut.

Il- konvenut jgħid ukoll li ż-żewġt itwieqi tal-istained glass li jissemmew fl-ittra uffiċjali li kien bgħatilhom l-attur kien l-istess konvenut li ħallas għalihom is- somma ta' Lm400 (€931.75) u fir-rikors ġuramentat odjern l-attur bidel din is- somma u saret Lm600 (€1397.62).

Inoltre l-konvenut isostni li l-frame tal-injam ta' dawn it-twieqi għamilhom hu.

Oltre dan huwa qal li ħafna affarijiet oħra li l-

attur qed jitlob il-flus għalihom fil-kawża odjerna diġa tħallsu mit-tifla tiegħu fil-kawża ta' separazzjoni35.

Huwa semma ħlas għal taraġ tal-irħam, aluminium, taraġ tal-ħadid u tlett bibien, membrane tal-bejt, stained glass, ħorża tal-bir, fire place, gypsum tal-kamra tat-tifla u kisi tal-appoġġ.

Il-konvenut żied jgħid li għat-tieġ ħadu ħsieb kollox huma ħlief għal xi soft drinks li l-attur ġab peress li missieru sa ftit żmien qabel kien f'dan ix-xogħol.

Wara ż-żwieġ il-koppja għamlu żmien qasir jgħixu f'post ta' villeġġjatura tal- familja tal-attur u wara marru jgħixu għandhom għal circa sentejn u nofs.

Meta kienu joqogħdu hemm huma dejjem kielu għandhom u qatt ma ħallsu flus għall- ħajja.

Kienu anke jaħslulhom il-ħwejjeġ.

Anke meta binthom minuri bdiet tmur l-iskola kien il-konvenut li jħallas il-miżata tal-iskola, l-uniformi u t-trasport.

Il-konvenut insista wkoll li huwa qatt ma qal lill-attur li kien ser jaqleb il- proprjeta' fuqu jew fuq bintu.

Fuq dan qatt ma tkellmu u l-attur qatt ma staqsih.

L-ewwel darba li huwa rċieva ittra uffiċjali biex jitlob xi flus kien fis-17 ta' Ġunju 2009.

In kontro-eżami36 l-konvenut qal li d-dar inbniet minnu u l-bennej kien Joseph Battistino filwaqt li l-basement inbena minn Michael Buttigieg Chetcuti mqabbad minnu.

B'referenza għal dak li kien ingħad fil-kawża ta' separazzjoni huwa ma ċaħadx li l-attur għamel xi affarijiet hu.

Li jaf hu li ġieli ta flus lil bintu biex tħallas lill- bennej għalkemm ma żammx notament ta' kemm taha.

Ġieli taha flus kontanti u ġieli ċekk.

Mistoqsi mill-Qorti jekk għandux idea tal-ammont ta' flus li ta lil bintu biex tħallas lill-bennej huwa qal li ma jafx.

Il-konvenut qal ukoll li l-attur kien ikun spiss għandhom u huma dejjem tawh jiekol – dan huwa wkoll tip ta' ħlas għal dak li qed jippretendi l-attur illum fil-kawża.

Qal iżda li b'daqshekk ma jfissirx li l-attur tħallas dak kollu li seta' nefaq pero' huwa ġieli lanqas kien jersaq lejn il-post biex jara x'inhu għaddej.

Huwa ma ftakarx jekk qattx kien wiegħed lill-bintu Valerie li ser jaqleb id-dar fuqhom.

Imma ftakar li kienu tawh parir li jekk jiġi biex jaqleb id-dar fuqhom kien ser jeħel it-taxxa u pprefera li l- proprjeta' tibqa' fuqu u l-flus teħodhom it-tifla.

In ri-eżami37 l-konvenut qal li hu qatt ma għamel ftehim mal-attur li jekk jispiċċa ż-żwieġ ma' bintu huwa kien ser iħallsu xi flus.

Qabel ma nbdiet il- kawża ittra waħda biss irċevew mingħand l-attur.

L-attur qatt ma ddiskuta

35 Sentenzi tal-prim istanza u tal-appell a fol 103 et seq 36 Fol 160 et seq 37 Fol 162

miegħu l-ispejjeż li kien qed jagħmel fid-dar.

Mistoqsi mill-Qorti jekk meta nqala l-inkwiet fiż-żwieġ l-attur qattx kien mar ikellmu biex jgħidlu li jippretendi l-ispejjeż li kien għamel fid-dar, il-konvenut wieġeb fin-negattiv.

Qal ukoll li meta bintu żżewġet lill-attur id-dar kienet għadha ġebel u saqaf.

Sa dakinhar tat-tieġ il-madum kien għadu ma tlestiex.

Id-dawl u l-ilma kien għadu għaddej ix-xogħol fuqu.

Kontra-bejt kien għadu ma sarx u la tibjid u lanqas il- kmamar tal-banju għax kollox beda jsir bil-mod.

Il-konvenut qal ukoll li fir- rigward tal-materjal li għamel huwa, ma talabx flus lill-attur.

Sar rapport mill-perit espert tal-Qorti Nicholas Rodrigues Fernandes li ġie nkarigat biex jaċċedi fil-fond mertu ta' dawn il-proċeduri u jagħti stima tax-xogħlijiet elenkati fl-atti a fol 6939 li tħallsu mill-attur.

Il-perit iddeskriva l-fond bħala terraced house li tikkonsisti f'garaxx semi-basement tul il-plot kollu, elevated ground floor u bitħa fuq wara, first floor u terrazin fuq wara, washroom u bjut.

L-aċċess fil-fond sar fit-23 ta' Novembru 2015 u l-partijiet qablu li x-xogħlijiet elenkati fid-dokument a fol 69 tħallsu mill-attur fis-sena 1998 jew 1999.

Il-perit elenka dawn ix-xogħlijiet u attribwixxa stima li tirrifletti l-prezz tas-suq tas-sena 2015, liema stima fit-total tagħha ammontat għal erbgħa u tletin elf ħames mija u ħamsin Ewro (€34,550).

Il-perit iddikjara wkoll li stima għall-istess xogħolijiet b'sena stima 1998-1999 u b'applikazzjoni tal-indiċi tal-inflazzjoni għal kull sena wara l-1999 sal-2015, kif indikat fil-Kap 158 tal-Liġijiet ta' Malta twassal għall-valutazzjoni tax-xogħlijiet ta' erbgħa u għoxrin elf tlett mija u tmienja u erbgħin Ewro u tnejn u sebgħin ċenteżmu (€24, 348.72).

Il-Qorti rat ukoll l-iskambju li sar mill-partijiet in segwitu għal dan ir-rapport dwar it-talba tal-konvenut għall-estensjoni tal-inkarigu tal-perit espert40.

B. EĊĊEZZJONI PRELIMINARI

Qabel kull kunsiderazzjoni oħra l-ewwel sejra tiġi trattata l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-konvenuti li tgħid hekk –

"Illi bħala eċċezzjoni preliminari l-fatt li l-azzjoni tal-attur rikorrenti hija llum preskritta bi preskrizzjoni ta' sentejn u għalhekk il-kawża ma tista' qatt tirnexxi." 38 Fol 185 et seq 39 Digriet tal-ħatra a fol 170 40 Fol 200 et seq

Fis-sottomissjonijiet finali tiegħu d-difensur tal-konvenuti qal li dan il-perjodu beda jiddekorri mill-bidu li ma baqgħux jgħixu flimkien fis-sena 2004 u la l- kawża nfetħet fl-2010 l-każ huwa preskritt.

Qal ukoll li l-fatt li l-attur għamel pretensjoni ħażina għar-riżarċiment fil-kawża ta' separazzjoni kontra martu meta din ma kinitx sid l-art ma jfissirx li t-terminu preskrittiv jibda jiddekorri minn hemm għax it-terminu jibda għaddej minn dakinhar li setgħet tiġi eżerċitata l-azzjoni u mhux minn meta ngħatat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell fil-kawża ta' separazzjoni.

ta' meta ngħatat

Minn naħa tiegħu d-difensur tal-attur argumenta li l-preskrizzjoni applikabbli hija dik ta' ħames snin għax l-azzjoni odjerna hija l-actio de in rem verso.

Dwar minn meta l-azzjoni setgħet tiġi eżerċitata huwa qal li jekk wieħed jistrieħ fuq id-data ta' separazzjoni allura żgur li l-każ mhux preskritt għax dik is-sentenza ngħatat fil- 31 ta' Mejju 201341 u l-każ odjern ġie ntavolat qabel dik is-sentenza fit-13 ta' Lulju 2010.

Lanqas ma hemm preskrizzjoni jekk il-perjodu preskrittiv jiġi meqjus li beda għaddej mid-data ta' meta l-attur telaq mid-dar f'Ottubru 2004 għax l-ittra uffiċjali ġiet preżentata f'Ġunju 2009 u l-kawża nfetħet f'Lulju 2010.

tal-Appell fil-kawża

is-sentenza

Il-Qorti tagħmel referenza għall-insenjament mogħti fil-każ Emmanuel Sceberras Trigona vs Francelle Xi deċiż fit-8 ta' Jannar 2018 fejn ingħad hekk -

"Illi kif ġie indikat mill-konvenuta fl-eċċezzjoni ulterjuri tagħha, il-preskrizzjoni applikabbli fir-rigward ta' din l-azzjoni hija dik kwinkwennali u dan kif sew ġie spjegat fis-sentenza minnha ċċitata fl-ismijiet Tasika Auto Limited vs. Jason Mifsud Bonnici.

Sentenzi aktar riċenti jagħmlu riferiment għal din is-sentenza, fosthom Anthony Elgabaei et vs. Maria Elgabaei u Mary Sceberras Trigona vs. David Lagana’.

F'din l-aħħar sentenza jingħad:

"(i) L-ewwel, tieni, ħames u sitt talba huma preskritti skont l-artikolu 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili.

Għall-azzjoni de li jistabilixxi terminu preskrittiv.

Il-preskrizzjoni applikabbli hi dik ta' ħames snin kontemplata fl-imsemmi provvediment (ara sentenza ta' din il-qorti fil- kawza Tasika Auto Limited vs. Jason Mifsud Bonnici ta' April, 2012) ....." 41 Fol 113 et seq

Illi peress li dan it-terminu hu wieħed ta' preskrizzjoni u mhux ta' dekadenza, dan jista' jiġi interrot b'kull att ġudizzjarju.

Is-sentenza ċċitata fl-ismijiet Sceberras Trigona vs. Lagana’ tispeċifika wkoll minn meta l-ħames snin għandhom jibdew jiddekorru:

"Il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dakinhar li l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata (Artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili).

Fil-fehma tal-qorti dan ma kienx meta l- konvenut ġie żgumbrat mill-fond.

Il-konvenut qiegħed isostni li l-arrikkiment indebitu jikkonsisti fl-ispejjeż li ntefqu sabiex saru x-xogħlijiet, tant li qiegħed jitlob il-ħlas tal-ispejjeż kollha li jgħid li saru fil-fond.

Mela bil-mod kif ippropona t-talba qiegħed jieħu posizzjoni fis-sens li l-arrikkiment seħħ meta sar ix-xogħol, tant li qiegħed jitlob il-ħlas tal-ispejjeż kollha li jallega li saru."

Li kieku għas-saħħa tal-argument il-fattispeċi tal-kawża odjerna kienu identiċi għal dawk tal-kawża suċitata, il-preskrizzjoni kienet tibda tiddekorri minn meta kien sar il-ħlas tal-oġġetti jew tas-servizzi.

Mill-irċevuti ppreżentati mill- attur, jirriżulta li dawn il-ħlasijiet kienu saru bejn l-2006 u Marzu tal-2010 u għalhekk it-talbiet attriċi kienu jkunu kollha preskritti stante li l-unika prova li l-Qorti għandha quddiemha ta' interruzzjoni b'att ġudizzjarju hija dik indikata mill-konvenuta stess tal-mandat kawtelatorju intavolat kontestwalment ma' din il-kawża fit-28 ta' Jannar, 2015.

Tqis madankollu li fil-każ odjern it-talbiet tal-attur skont is-seba' premessa tarRikors Maħluf, huma msejsa fuq il-fatt illi wara illi r-relazzjoni bejn il- partijiet spiċċat u l-attur telaq mid-dar tal-konvenuta, din naqset milli tħallsu l-ispejjeż li kien għamel.

Skont l-attur l-arrikkiment indebitu seħħ meta huwa telaq mid- dar tal-konvenuta u allura ma kienx aktar f'pożizzjoni li jibqa' jgawdi mill- imsemmija benefikati.

Skont l-affidavit tal-konvenuta l-attur telaq mid-dar tagħha f'Ottubru, 2013, u ċertament ma kinux laħqu għaddew ħames snin meta ġiet intavolata din il-kawża.

Illi f'kawża b'fattispeċi simili għal dawk tal-kawża odjerna, ġie ritenut:

"Illi l-azzjoni odjerna hija azzjoni de in rem verso, fejn ir-rikorrenti qed jipproċedu kontra l-intimata għall-arrikkiment indebitu sabiex jitħallsu tax- xogħlijiet u benefikati esegwiti fil-fond tal-intimata, liema xogħlijiet twettqu bl- intiża li huma kellhom jibqgħu jgħixu magħha.

Iżda, stante li dan ma seħħx

peress li l-intimata tathom il-congedo, u kif ukoll ipproċediet kontrihom għall- iżgumbrament mill-fond, ir-rikorrenti qed jipproċedu għall-ħlas ta' dawn l- ispejjeż rappreżentanti arrikiment indebitu fil-fondi....omissis....."

Ikkunsidrat li l-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dakinhar li l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata (l-artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili).

Skont din id-dispożizzjoni tal- liġi ċ-ċirkostanzi partikolari ta' persuna li kontra tagħha jkun għaddej iż-żmien preskrittiv ta' azzjoni li tista' tieħu ma humiex ta' xkiel biex dak iż-żmien jibda jimxi.

Dan ifisser li ż-żmien tal-preskrizzjoni ta' azzjoni, ladarba huwa wieħed estintiv tal-istess azzjoni, jibda għaddej minn dakinhar li jitnissel il-jedd, jew l- għemil maħsub li jwaqqaf dak il-jedd.

Illi meta saru x-xogħlijiet mir-rikorrenti, dawn saru bl-intendiment li ser jiġu goduti minnhom, fond.

Iżda, meta dan ma kienx aktar il-każ, kien proprju fil-mument tal-iżgumbrament, għalhekk kien f'dak il-mument li beda jiddekorri l-perjodu preskrittiv.

Illi s-sentenza finali ingħatat mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-28 ta' April, 2004 filwaqt li l-każ in eżami ġie istitwit fid-19 ta' Mejju, 2005.

Għalhekk, din li għall-azzjoni odjerna, ma tal-fehma għaddiex iż-żmien preskrittiv."

il-Qorti hija

Din il-Qorti taqbel perfettament ma' dan l-insenjament stante li għal raġunijiet ovvji l-attur ma kienx ser jitlob u lanqas seta' jitlob li jiġi kkumpensat għall- arrikkiment indebitu meta hu stess kien qed igawdi l-imsemmija oġġetti u benefikati u għalhekk il-preskrizzjoni bdiet tiddekorri minn meta l-attur ma baqax joqgħod fil-fond tal-konvenuta.

Għaldaqstant fiċ-ċirkostanzi tal-kawża odjerna, l-eċċezzjoni ulterjuri tal-preskrizzjoni għandha tiġi miċħuda."

Insibu ukoll fil-pubblikazzjoni ta' l-Imħallef Philip Ellul Mizzi illi-:

"Illi għal dwn ir-ragunijiet il-Qorti ssib li l-eċċezzjoni m'hijiex tajba u m'hijiex sejra tilqagħha; illi dwar l-eċċezzjoni li l-azzjoni attriċi waqgħet bil- prekrizzjoni tal-ħames snin, l-partijiet jaqblu li ż-żmien preskrittiv li jgħodd għal azzjoni bħal din huwa dak li jipprovdi l-artikolu 2165(f) tal-Kodiċi Ċivili.

Kif ingħad qabel, din l-azzjoni mhux sempliċement waħda għall-ħlas ta' servizz mogħti, imma waħda ta' arrikkiment mhux mistħoqq.

F'dan ir-rigward il-bixra 42 L-ALFABETT TAL-KODIĊI ĊIVILI Volum A pagna 530.

generali tad-deċiżjonijiet gudizzjarji u l-ħsieb tal-kittieba hija fis-sens li ż-żmien preskrittiv huwa sewwasew dak ta' ħames snin maħsub fl-artikolu 2156(f) tal- Kodii Ċivili u mhux ta' sentejn (Ara per ezempju, App Ċiv 16.5.1986 fil-kawza fl-ismijiet Anthony Bonnici Bennett vs Peter A. Zammit Cordina (mhux pubblikata)."

Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali l-Qorti tagħmel is-segwenti osservazzjonijiet –

Mill-fattispecje tal-każ odjern huwa ċar li l-azzjoni hija dik de in rem verso fejn l-attur qiegħed ifittex lill-konvenuti għar-riżarċiment ta' allegati xogħlijiet ta' bini ta' dar u benefikati li huwa għamel fuq art proprjeta' tagħhom.

Naturalment peress li dawn l-allegati xogħlijiet saru f'kuntest ta' għerusija li wasslet għaż-żwieġ bejn l-attur u bint il-konvenuti (li huma s-sidien tal-art li fuqha saru x-xogħlijiet), huwa preżunt li l-intendiment dejjem kien li dawn ix- xogħlijiet u benefikati jibqgħu jitgawdew mill-attur u martu matul ħajjithom kollha;

Il-preskrizzjoni applikabbli hija dik ta' ħames snin a tenur tal-artikolu 2156 (f) tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta u mhux dik ta' sentejn kif indikat mill- konvenuti.

Dan l-artikolu tal-liġi appena msemmi jipprovdi hekk -

"L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin: (.....) (f) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il- liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku;"

A tenur tal-artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dakinhar li l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata;

Skont il-prinċipji suċċitati stabbiliti mill-Qrati, fiċ-ċirkustanzi partikolari tal- każ odjern dan it-terminu beda jiddekorri mill-mument meta l-attur ma baqax jirrisjedi fil-fond matrimonjali ġewwa ż-Żurrieq;

Jirriżulta mill-provi mressqa li l-attur u martu żżewġu fit-2 t'Awissu 1997 u li għal ftit ġranet huma abitaw ġewwa fond ta' villeġġjatura f'Wied iż-Żurrieq proprjeta' tal-familja tal-attur.

Minn hemm huma marru jgħixu għand il- konvenuti għal ċirka sentejn u nofs għax il-fond mertu tal-proċeduri odjerni kien għadu mhux lest.

Mis-sentenza tal-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja tas-27 ta' Marzu 2012 esibita in atti43 ġie konstatat li l-attur u martu –

"....telqu jgħixu għal rashom fid-dar konjugali f'Settembru 2000.

Għal ħabta ta' Ġunju 2003 beda l-inkwiet serju bejn il-partijiet, bir-riżultat li eventwalment l- attriċi, flimkien mat-tifla, kienet bdiet tmur torqod għand il-ġenituri tagħha.

Eventwalment fid-dar matrimonjali, u ostakolat lill-konvenut milli jibqa' jidħol hemm, u allura kien mar jgħix band'oħra."

l-attriċi rritornat

B'hekk id-data li fiha l-attur huwa meqjus li ma baqax jgħix fil-fond matrimonjali 56, Meadowlark, Triq Demello, Ir-Rabat (Għawdex) hija s-17 t'Ottubru 2004, u għalhekk it-terminu ta' ħames snin għall-azzjoni attrici odjerna beda jiddekorri minn dakinhar;

Il-kawża odjerna ġiet intavolata fit-13 ta' Lulju 2010 iżda peress li t-terminu ta' preskrizzjoni in kwistjoni seta' jiġi nterrott b'att ġudizzjarju, l-azzjoni odjerna mhijiex preskritta kontra l-konvenut Charles Jaccarini peress li fid-19 ta' Ġunju 2009 u ċioe' ftit xhur qabel l-gheluq tal-ħames snin, l-attur ippreżenta ittra uffiċjali kontrih għall-ħlasijiet allegatament dovuti biex inbena l-fond imsemmi fiż-Żurrieq.

Pero' in kwantu l-ittra uffiċjali msemmija ma saritx kontra l-konvenuta odjerna Bridget Jaccarini u ma jirriżultax li saret xi nterpellazzjoni oħra ġudizzjarja kontriha għajr l-intavolar tal-kawża fl-2010, l- azzjoni attriċi hija deċiżament preskritta kontra l-istess konvenuta Bridget Jaccarini.

Għalhekk u safejn biss kompatibbli ma' dak appena deċiż, l-eċċezzjoni sejra tintlaqa biss fil-konfront tal-konvenuta Bridget Jaccarini u sejra tiġi miċħuda fil-konfront tal-konvenut Charles Jaccarini.

Ċ.

Kif diġa ġie aċċennat, fil-mertu l-attur qiegħed jipproċedi bil-kawża kontra l- konvenuti għall-allegat arrikkiment indebitu sabiex jitħallas tax-xoghlijiet u benefikati li saru fil-bini tad-dar numru 56, Meadowlark, Triq Demello, Żurrieq, liema dar inbniet fuq art proprjeta' tal-istess konvenuti.

Fit-talbiet tiegħu fir-rikors promotur huwa jippretendi l-likwidazzjoni u l-ħlas tas-somma ta' wieħed u sebgħin elf u tnejn u għoxrin ewro (€71,022) kwantu għal €55,765 bħala ħlas ta' xogħolijiet u materjal li ħallas l-attur biex jinbena u jiġi attrezzat il-fond Meadow Lark, Triq De Mello, Ir-Rabat (Għawdex) fuq l-art tal- konvenuti; u kwantu għal €15,257 bħala ħlas tax-xogħol li hu għamel fil- kostruzzjoni tal-istess fond.

Fil-każ Anthony Elgabaei et vs Maria Elgabaei aakeroy fil-25 t'April 2017 ingħad hekk dwar l-azzjoni bażata fuq l-arrikkiment indebitu -

"Illi l-azzjoni tentata mir-rikorrenti hija l-azzjoni de in rem verso.

Din l-azzjoni, kif kwalifikata fid-duttrina u fil-ġurisprudenza "hija rimedju sussidjarju estiż għall-każijiet meta tkun avverat ruħha lokupletazzjoni effettiva għad-dannu ta' ħaddieħor, u ssib il-fondament tagħha fil-prinċipju "jure naturae aequum est neminem cum alterius detrimento et injuria fieri locupletiorem" (L. 206 fr. de regulis juris)" ("Giuseppe Dimech Pullicino –vs- Walter Altllas Borg Rizgalla", Appell Kummerċjali, 5 ta' April 1957).

Illi din l-azzjoni, llum hija statutorjament stabbilita fl-artikolu 6174A82 u 1419B65 tal-Kodiċi Ċivili.

Illi għalkemm fiż-żmien li nfetħet din il-kawża, ma kienx għad hemm fis-seħħ dawn id-dispożizzjonijiet tal-Liġi, li daħlu fis-seħħ permezz tal-Att VIII tal-2007.

Iżda, l-insenjament u l-prinċipji li jsejsu din l- azzjoni kienu ilhom stabbiliti fil-ġurisprudenza nostrana.

Difatti, l-elementi li jsawru din l-azzjoni huma:

Il-vantaġġ jew utilita` minħabba xi ġid ta' ħaddieħor li għadda għandha bla ma sar il-ħlas għalih, ossija l-arrikiment inġustifikat ('l arrichimento').

44 1028A - "(1) Min, mingħajr kawża ġusta, jarrikkixxi ruħu għad-dannu ta' ħaddieħor għandu fil-limiti ta' l- arrikkiment iħallas lura u jikkumpensa għal kull tnaqqis patrimonjali li setgħet soffriet dik il-persuna." (2) Jekk l-arrikkiment huwa ta' oġġett determinat, dak li rċevih huwa marbut li jagħti lura loġġett in natura jekk dan ikun għadu jeżisti fil-mument tat-talba." 45 1028B – "L-actio de in rem verso ma tistax tiġi eżerċitata meta min sofra t-telf jista' juża azzjoni oħra sabiex tagħmel tajjeb għad-dannu."

In-ness ta' kawżalita bejn il-ħidma ta' parti u l-vantaġġ/jew arrekkiment tal- parti l-oħra jirċievi l-ħaġa.

Min ikun irċieva l-ħidma tal-atturi, ikun arrikixxa ruħu b'dak li għadda għandu u fil-patrimonju tiegħu, u dan mingħajr ebda titolu.

Dan huwa element li l-ġurista Baudry Van Dommelen "Delle Obligazioni", Vol.

(PS) – 23 ta' Ġunju 2004).

Illi l-prinċipji li jirregolaw din l-azzjoni ġew enunċjati wkoll fil-każ Rocco Amarikwa Obi vs George Labada P.A. (Imh.

XXXIV.i.784), fejn saret referenza għal insenjament tal-ġuristi Niesz u Zahra Preca u ntqal:

Illi isegwi u dan huwa assodat fil-ġurisprudenza nostrali li mhux leċitu li wieħed jagħmel profitt a skapitu ta' ħaddieħor.

Konċettwalment, il-profitt huwa dak li għandu dritt għalih il-persuna li tkun għamlet din it-tip ta' kawża u f'dan il-kuntest il-persuna li tkun inkorriet tali ndebitu hija ntitolata li tirċievi kumpens ġust, li għandu allura jkun simili jew jekwivali għall-valur tal- benefikati jew miljoramenti li saru.

Fil-fatt fil-kawża "Emanuel Scicluna Bartoli vs Victor Labada" (P.A. - 28 ta' Ottubru, 2004) ingħad li:-

"Għalhekk, il-limiti tal-azzjoni huma l-qies tal-vantaġġ li t-terza persuna tkun kisbet minħabba l-ispejjeż minfuqa mit-terz, u għandha l-mira li terġa' trodd l- ekwilibriju bejn il-patrimonju ta' min ikun stagħna u dak tal-parti li tkun għamlet jew nefqet spejjeż biex dan ikun seħħ.

Billi din l-azzjoni għandha l- gherq tagħha fl-istitut tal-kwazi-kuntratt, irid jintwera li l-fatt huwa wiehed leċitu u volontarju u li minnu titnissel obbligazzjoni, u li l-fatt ma jkunx seħħ kontra l-projbizzjoni espressa tal-parti interessata".

Illi huwa assodat ukoll li din l-azzjoni hija waħda ekwitattiva.

Difatti, l- prinċipju li huwa l-pern ta' din l-azzjoni huwa dak li mhuwiex xieraq li persuna tistagħna a dannu ta' ħaddieħor (nemo licet locupletari cum aliena iactura) (Ara Tasika Auto Limited vs Jason Mifsud Bonnici et, P.A. (JRM) - 17 ta' April 2012.

Għaldaqstant, l-għan ta' din l-azzjoni hi li trodd lura l-bilanċ bejn dak li

għamel spejjeż u l-parti l-oħra li tkun arrikkiet ruħha u gawdiet b'konsegwenza ta' dan.

Illi ġie ribadit li din l-azzjoni għandha l-qofol tagħha fl-istitut tal-kważi- kuntratt.

Fil-fatt, din l-azzjoni hija konċessa meta mhix esperibbli l-azzjoni ex contractu.

(Ara Farrugia Naudi vs Fava et P.A. – 14 ta' Diċembru 1966 (Kollez.Vol.

L.ii.487); Difatti din l-azzjoni hija rimedju sussidjarju estiża għal meta jsir l- arrikiment indebitu a dannu ta' ħaddieħor, in forza tal-prinċipju jure naturae aequum est neminem cum alterius detriment et injuria fieri locupletiorum.

XXXIX.II.764; Josephine Longhorn vs Anthony Xi et P.A. (NC) – 21 ta' Jannar 2004) u Louis any vs Alfred Bonnici Bennett et P.A. (G.V. – 16 ta' April 2004); u ġie ribadit ukoll li ma tistax tinbeda jekk mhux wara li l-attur ikun fittex għalxejn mod ieħor lil min arrikixxa ruħu bi i ra tiegħu, jew jekk ma jintweriex li ma kien hemm ebda azzjoni li setgħet issir.

(Ara Altllas vs Buttigieg Chetcuti et P.A. – 10 ta' Diċembru 1955 (Kollez.Vol.

Ingħad ukoll fil-ktieb ta' l-Imħallef Sciberras46 ġia riferut "id-duttrina u l- ġurisprudenza jikaratterizzaw l-azzjoni bħala waħda sussidjarja.

Li jfisser konċettwalment li hu rimedju estrem li jista jiġi invokat meta l-qagħda, li tkun ħolqot l-iskwilibriju bejn il-partijiet, ma tkunx tista tiġi regolata b'xi mezz ieħor rikonoxxut mill-ligi.

Din l-interpretazzjoni restrittiva tinżel propju mill-artikolu 1028B Kodiċi Civili b'tali mod li s-sussidjarjeta' hi strument ta' kontroll għat- twessigħ tal-kamp operrattiv ta' l-azzjoni.

Jekk allura tezisti azzjoni oħra esperibbli marbuta ma kuntratt jew mal-wegħda tiegħu permezz ta' konvenju s- ssussidjarjeta' ma tqumx għaliex l-attur ikollu jipproċedi kontra l-arrikkkit in bażi għal dak il-kuntratt jew tal-promessa tiegħu.

Ara fost l-oħrajn fuq it-tema ta' dan il-prinċipju s-sentenzi fl-ismijiet "Rokku Amarikwa Obi vs George Labada Qorti tal-Kummerċ, 16 ta' Marzu, 1950 u Joseph Assadi vs Yellow Fun Limited- Appell Inferjuri, 10 ta' Ottubru, 2005.

Wara li eżaminat l-atti u l-provi kollha mressqa l-Qorti tagħmel is-segwenti osservazzjonijiet –

46 Paġna 529

L-art li fuqha nbena l-fond imsemmi inxtrat mill-konvenut Charles Jaccarini fit- 18 ta' Marzu 1986 kif jirriżulta mill-kuntratt li sar quddiem in-nutar Joseph Raphael Micallef Sant;

Wara li kien hemm qbil bejn il-konvenuti, l-attur u bint il-konvenuti Valerie li fuq din l-art ser tinbena d-dar li kellha sservi tal-fond matrimonjali tal-attur u martu Valerie, twaqqa l-garaxx li kien hemm mibni fuq l-art, sar it-tħammil u nbniet it-terraced house in kwistjoni li tikkonsisti f'garaxx semi basement, elevated ground floor u bitħa, first floor u terrazin, washroom u bjut;

B'referenza għat-tieni eċċezzjoni tal-konvenuti li tgħid hekk –

"...l-eċċipjenti qatt ma għamel ebda ftehim mar-rikorrenti sabiex isiru benefikati sabiex eventwalment, l-istess eċċipjenti iħallas għal tali benefikati kif donnu qed jippretendi r-rikorrenti Muscat"

Fl-ewwel lok il-Qorti tosserva li l-fond mertu tal-proċeduri odjerni jinsab quddiem id-dar tal-konvenuti u kif xehed il-konvenut stess huwa mhux biss kien ikun regolarment preżenti fuq is-sit fil-kors ta' diversi xogħlijiet li saru talli huwa stess kien għamel xi xogħliijiet u ħallas għal oħrajn.

B'hekk huwa meqjus li huwa kien ben konsapevoli tax-xogħlijiet u l-benefikati li kienu saru fid-dar mibnija fuq is-sit u aċċettahom.

Inoltre għalkemm mill-atti ma rriżultax li kien sar xi ftehim formali bejn il-partijiet dwar ħlas għall-benefikati li saru mill-attur dan ma jwassalx għall-akkoljiment ta' din l-eccezzjoni għax il-bażi tal-azzjoni mhijiex allegat ksur ta' ftehim (ex contractu) izda allegat arrikkiment indebitu a skans ta'ħaddieħor.

Isegwi li t-tieni eccezzjoni tal-konvenuti sejra tigi miċħuda.

L-attur jgħid li filwaqt li t-twaqqiegħ tal-garaxx, it-tħammil u l-basement sal- livell tal-planki sar a spejjeż tal-konvenut Charles Jaccarini, mill-planki 'l fuq bnieh minn flusu.

Minn naħa l-oħra l-konvenut jikkontesta ħafna mill-ispejjeż li qed jagħmel talba dwarhom l-attur għax skont hu, kien l-istess konvenut li ħallas għalihom u mhux l-attur.

Hemm għalhekk kunflitt bejn il-verżjonijiet tal- partijiet fir-rigward ta' dawn l-istess spejjeż.

Kif inhu pero' risaput fil-ġurisprudenza, dan il-kunflitt ta' provi m'għandux ikun ta' ostaklu per se biex il-Qorti tasal għall-ġudizzju tagħha.

Ingħad hekk fil-

"Konflitt tal-verżjonijiet

Fis-sentenza tagħha tal-24 ta` Marzu 2004 fil-kawża `Brinkworth et vs Bartolo Visanich et` il- Qorti ta` l-Appell Inferjuri qalet hekk dwar konflitt ta` provi fil-kamp ċivili –

"Huwa paċifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha tkun gwidata minn żewg prinċipji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha:

1) Li tagħraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi waħda miż-żewġ verżjonijiet bħala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn oħra ; u

2) Fin-nuqqas, li tiġi applikata l-massima "actore non probante reus absolvitur".

Ara a propożitu sentenza fl-ismijiet "Fogg Insurance Agencies Limited noe vs Maryanne Rowley", Appell, Sede Inferjuri, 22 ta` Novembru, 2001.

Fi kliem ieħor il-Qorti għandha teżamina jekk xi waħda miż-żewġ verżjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u speċjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, għandhiex tal- probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, għax dawn, f`kawżi ċivili, huma ġeneralment suffiċjenti għall-konvinċiment tal-ġudikant (Kollez.

lill-oħra, anke

il-bilanċ

teskludi

fuq

(ara wkoll: "Amarikwa Obi vs Cini Custo" – PA/TM – 30 ta` Ottubru 2003; "Kmandant tal-Forzi Armati ta` Malta vs Difesa" – PA/PS – 28 ta` Mejju 2003 ; "Buttigieg Chetcuti vs Buttigieg Chetcuti" – PA/CC – 24 ta` Novembru 1966)

Minn naħa tiegħu l-attur jgħid dwar l-ispejjeż pretiżi minnu li uħud għad għandu riċevuta tagħhom filwaqt li oħrajn le;

Dwar il-ħlasijiet mitluba mill-attur u li tagħhom produċa riċevuti l-Qorti tagħmel dawn l-osservazzjonjiet:

a. Bini tad-dar – €22, 676.45 (Lm9735) skont riċevuti maħruġa mill-bennej Mario Valentino minn Dok B sa Dok G a fol 5 sa fol 10.

L-irċevuti huma datati fil-perjodu bejn l-1 ta' Jannar 1995 u s-17 t'Awissu 1996.

Kif irriżulta mill-provi suċċitati l-konvenut jiċħad li l-bennej kien Mario Valentino u jgħid li kien ċertu Joseph Battistino (ħaten Mario Valentino) li bena d-dar.

Skont il-konvenut Valentino ġieli ġie biss biex jgħin lil Cini jqandel xi ġebel jew blajjet kbar.

Il-konvenut ikompli jgħid li l-ħlasijiet lil Cini kien jagħmilhom hu direttament u ġieli ta xi flus lill-attur biex iħallas lil Cini hu.

Il-Qorti pero' ssibha diffiċli tagħti kredibilita lil din it-teżi tal-konvenut.

Fl- ewwel lok dan Joseph Battistino qatt ma ttella jixhed biex b'xi mod jikkorrobora dak li qal l-istess konvenut.

Fit-tieni lok il-Qorti tinnota li l-kopja tal-irċevuti esibiti mill-attur huma ffirmati minn Mario Valentino u kollha jindikaw li l-ħlas sar mill-attur lill-istess Valentino.

Fix-xhieda tiegħu quddiem il-Qorti imbagħad Valentino kkonferma li hu kkorda biss mal-attur u li l-ħlas irċevih mingħand l- attur.

Inoltre l-uniku kontro-eżami li sarlu mill-konvenuti kien biex ġie stabbilit li huwa kien ħareġ l-irċevuti fiż-żmien li tħallas49.

Għalhekk il-Qorti tqis li t-talba tal-attur għal dan il-ħlas ta' €22, 676.45 hija kredibbli u ġustifikata u sejra tiġi akkolta.

b. Lavur tal-gallarija u balavostri - €1257.86 (Lm540) skont riċevuta mmarkata Dok A a fol 4.

Dwar din l-irċevuta l-attur xehed fl-affidavit tiegħu li dan ix-xogħol inħadem minn certu Carmelo Elgabaei pero' kie poġġihom fil-post il-bennej Mario Valentino.

Ebda prova li tikkontradixxi l-pretensjoni tal-attur a bażi ta' din l-irċevuta ma tressqet u għalhekk il-Qorti sejra takkolji t-talba tiegħu għall-ħlas ta' €1257.86.

c. Xogħlijiet minn C. Micallef Contractors - €11,180.99 (Lm4800) skont riċevuta mmarkata Dok J a fol 13.

Dwar din l-irċevuta Valerie Labada tallega li l-irċevuta hija falza għax fil- kopja li l-attur kien preżenta fil-kawża ta' separazzjoni fuq in-naħa t'isfel kien

hemm data (esibita a fol 122), iżda fil-kopja li huwa preżenta fl-atti tal-kawża odjerna din id-data "sparixxiet."

Il-Qorti pero' ma ssibx li din l-allegazzjoni hija ġustifikata.

Huwa ċar li hemm spjegazzjoni sempliċi il-għala din id-data ma tidhirx fil-fattura esibita a fol 13 meta mqabbla ma' dik a fol 122 u dan għax il-fotokopja esibita a fol 13 turi biss parti minn naħa t'isfel tad-dokument meta mqabbel ma' dak a fol 122 tant li kemm il-firma taħt il-kliem "paid in full" kif ukoll il-kliem "1 of 1" taħt il-kliem "Bill of Quantities" u li jinsabu bi dritt id-data 04/01/2005 ukoll ma ġewx jidhru.

Invece jirriżulta li l-bqija tad-dokument a fol 13, in partikolari d- deskrizzjoni tax-xogħlijiet u ċ-ċifri tal-ħlas, jikkombaċu perfettament ma' dak a fol 122.

Il-konvenut Charles Jaccarini minn naħa tiegħu ukoll jopponi għal din l-irċevuta.

L-istess bħal bintu Valerie huwa jgħid li x-xogħlijiet li l-attur isostni li huma koperti bl-irċevuta ta' Lm4,800 kienu saru b'inkarigu tal-konvenut Jaccarini u li għalihom kien ħallas is-somma ta' €3138.13 (Lm1347.20) skont Dok 4 a fol 93.

Il-Qorti tinnota li kemm Dok J a fol 13 (u kopja oħra a fol 122) preżentat mill- attur kif ukoll Dok 4 a fol 93 preżentat mill-konvenut it-tnejn jirreferu għal xogħlijiet li saru minn C. Micallef Contractors u fiż-żewġ dokumenti hemm miktub tħallsu kif konfermata bil-firma probabilment ta' Micallef (il-konvenut jgħid li fil-frattemp dan miet50).

Jiġi nnutat ukoll li hemm similarita' kbira bejn il-firma a fol 93 u dik a fol 122.

Inoltre mid-deskrizzjoni indikati fid-dokumenti preżentati mill-partijiet rispettivi ma jidhirx li dawn huma l-istess għalhekk fuq bażi ta' probabilta' l-ħlasijiet imsemmija saru għal xogħlijiet differenti.

tax-xogħliijiet

Għalhekk il-Qorti hija sodisfatta li l-irċevuta preżentata mill-attur għas-somma ta' €11,180.99, immarkata u ffirmata bħala "paid in full" għandha tiġi rimborsata lilu mill-konvenut.

d. Xogħol ta' nstallazzjoni elettrika – €4309.34 (Lm1850) skont riċevuta datata 2 ta' Marzu 1997 immarkata Dok O a fol 18.

Il-Qorti tinnota li din il-fattura maħruġa minn Emm's Electrical Projects tgħajjat lill-attur u fuqha ġie ffirmat li "Paid in full on 02/03/97".

Ix-xogħol ta' nstallazzjoni elettrika huwa ndikat li sar fi "new house Demello Street Żurrieq" – evidentement għalhekk il-fond mertu ta' dawn il-proċeduri.

Fin-Nota tiegħu a fol 69 l-attur jindika li Emanuel kien miet fil-frattemp u għalhekk ma setax iressqu bħala xhud.

Minn naħa tiegħu l-konvenut jargumenta li x-xogħol tal-elettriku sar bla ħlas mir-raġel t'oħt l-attur (illum mejjet) u li l-materjal kien xtraħ il-konvenut kif muri f'Dok 5A u 5B a fol 94 u 95.

Il-Qorti pero' tasal għal konklużjoni li anke jekk kellu jiġi aċċettat li r- raġel t'oħt l-attur kien għamel xi xogħlijiet fid-dar in kwistjoni, dan ma jxejjinx il-fatt li saru xogħlijiet ta' nstallazzjoni ta' elettriku u dwal minn Emm's Electrical Projects li għalihom iħarġet id-debita riċevuta u tħallset.

Għalhekk il-Qorti sejra tilqa' t-talba tal-attur għar-rimbors ta' din is-somma ta' €4309.34 lill-attur.

e. Taraġ tal-irħam – €2012.58 (Lm864) skont statement datat 7 t'Awissu 1997 mmarkat Dok P a fol 19 u statement tal-ħlasijiet datat 1 t'Ottubru 2004, esibit a fol 20 u mmarkat Dok Q51.

Il-Qorti tinnota li dawn l-istatements huma maħruġa f'isem l-attur.

Mill-istatement datat 1 t'Ottubru 2004, esibit a fol 20 u mmarkat Dok Q jirriżulta li l-pagament ta' €1280.13 (Lm549.56) sar fil-25 ta' Settembru 1997 ergo wara d-data taż-żwieġ tal-attur, osservazzjoni li saret anke mill-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja fis-sentenza tagħha52.

Madankollu, u kuntrarjament għal dak allegat mill-konvenut fl-affidavit tiegħu, din is-somma ma jirriżultax li mbagħad ġie riżarċit għaliha l-attur fil-likwidazzjoni ta' ħlas arbitrio boni li huwa rċieva mingħand martu kif ordnat mill-Qorti għall-benefikati li kienu jiffurmaw parti mill-komunjoni tal-akkwisti.

Għalhekk l-attur jistħoqqlu jitħallas din is-somma ta' €2012.58.

51 Ir-rappreżentant tas-soċjeta' Hal Barnes ikkonferma li dawn l-istatements ħarġu mingħandom 52 Fol 109

f. Kmamar tal-banju - total ta' €3899.36 in kwantu għal €1297.46 (Lm557) skont invoice datata 3 t'April 1997 mmarkata Dok H a fol 11; €698.81 (Lm300) skont riċevuta mmarkata Dok L a fol 15; €722.10 (Lm310) skont riċevuta datata 1 ta' Lulju 1997 mmarkata Dok M a fol 16; u €1180.99 (Lm507) skont riċevuta datata 2 ta' Lulju 1997 mmarkata Dok N a fol 17.

Il-Qorti tinnota li mix-xhieda ta' Anthony Yassin d-direttur tal-Bathline Co Ltd jirriżulta li d-dokument immarkat Dok H a fol 11 għas-somma ta' €1297.46 (Lm557) huwa biss stima, filwaqt li huma fatturi li fuqhom sar il-ħlas lil din is- soċjeta' dawk immarkati Dok M a fol 16 u Dok N a fol 17.

B'hekk huma biss is-somom indikati f'dawn il-fatturi u ċioe t-total ta' €1903.09 li ser jiġu akkordati lill-attur.

g. Tqegħid ta' madum – €2678.77 (Lm1150) skont riċevuta datata 6 ta' Ġunju 1997 mmarkata Dok I a fol 12.

Anthony Suban, li kien iffirma l-irċevuta xehed quddiem il-Qorti li hu kien tħallas ta' dan ix-xogħol53.

Il-Qorti tinnota li għalkemm fix-xhieda tiegħu huwa qal li minħabba t-trapass taż-żmien huwa ma kienx jiftakar min ħallsu, skont l- irċevuta tal-1997 il-flus irċevihom mingħand l-attur.

Jiġi nnutat ukoll li l- konvenuti kienu ddikjaraw li ma kellhom ebda kontro-eżami x'jagħmlu lil dan ix-xhud.

Minn naħa tiegħu l-konvenut jgħid li għat-twaħħil tal-madum huwa kien inkariga lil ċertu Alfred Boulter u li kien ħallsu s-somma ta' €1351.03 (Lm580) skont riċevuta datata 3 ta' Diċembru 1997.

Il-Qorti iżda tqis li filwaqt li se mai ġie muri li saru xogħlijiet ta' tqegħid ta' madum mill-lavrant inkarigat mill-konvenut pero' ġie muri wkoll a sodisfazzjon tal-Qorti li saru wkoll xogħlijiet ta' tqegħid ta' madum minn Anthony Suban għas-somma ndikata minnu bi ħlas li sar mill-attur.

Għalhekk il-Qorti ser tilqa' t-talba tal-attur għall-ħlas ta' din is-somma ta' €2678.77.

h. Aperturi tal-aluminium – €1630.56 (Lm700) skont riċevuta datata 18 ta' Settembru 1997 mmarkata Dok K a fol 14.

Il-konvenut Charles Jaccarini rribatta li ta' dawn l-aperturi l-attur diġa tħallas bis- saħħa tas-sentenza li tat il-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja fis-27 ta' Marzu 201255.

Il-Qorti tqis li l-konvenut għandu raġun dwar din l-irċevuta.

Filwaqt li l-Qorti tal-Appell kienet irrevokat is-sentenza tal-ewwel Qorti għar-rigward tas-somma ta' €49,468.90 li kienu ġew likwidati a favur l-attur odjern bħala kreditu parafernali għall-ispejjeż li għamel fil-kostruzzjoni tad-dar matrimonjali, ma sarx l-istess fir-rigward tas-somma ta' €7,500 arbitrio boni viri li l-ewwel Qorti ordnat lil Valerie Chatlani biex tħallas lil Aldrin Chatlani għal dak li jirrigwarda l- komunjoni tal-akkwisti56.

Jirriżulta nfatti li dan il-kumpens arbitrio boni viri jinludi l-ħlas għax-xogħol tal-aluminium li sar fid-dar għall-valur ta' Lm700 (€1630.56) u għalhekk il-konvenut m'għandux jerġa jħallas lill-attur għal dan l- ammont inkella jiġi ndebitament arrikit hu stess

It-talba tal-attur fir-rigward ta' din l-irċevuta sejra għalhekk tiġi miċħuda.

Ghaldaqstant it-total ta' ħlas li huwa dovut lill-attur a bażi tal-irċevuti esibiti minnu huwa ta' sitta u erbgħin elf u dsatax il-Ewro u tmien ċenteżmi (€46,019.08).

L-attur jitlob ukoll ħlas għal xogħol li jgħid li għamel fid-dar u li stmah għat- total ta' €5,950 bir-rata ta' €20 is-siegħa57.

a. Tħammil tal-ġiebja - €500

b. Twaqqiegħ tas-saqaf tal-garaxx fejn qal li ħatt ġebla ġebla biex użah għall- pedament - €700

c. Tħaffir ta' ħofra kbira ġol-garaxx, ġol-blat għall-ilma tax-xita - €300

d. Tħammil tal-pedamenti mill-ħamrija li kien hemm mal-appoġġ ta' barra biex għamillu l-plastic minħabba l-umdita' - €350

e. Tqattigħ tat-trinek tad-dawl u ilma - €750

f. Tindif ta' madum wara t-tibjid - €250

g. L-għoti taż-żebgħa lill-poġġamani tad-dar kollha minn fuq s'isfel - €200

h. L-għoti ta' konkos fir-rampa u l-art tal-basement - €2000

i. Xiri ta' żebgħa, siment u affarijiet utilizzati biex sar dan ix-xogħol kollu fuq imsemmi - €400

j. Tindif ta' materjal li ħallew il-bennejja, kiri ta' skips biex jintrema t-terrapien/ materjal ieħor barra xogħol ieħor li ma jidhirx - €500.

Dwar dawn il-pretensjonijiet appena msemmija l-Qorti tqis li –

a. Filwaqt li l-attur qiegħed jitlob €500 għat-tħammil tal-ġiebja u €350 oħra għat- tħammil tal-pedamenti mill-ħamrija li kien hemm mal-appoġġ ta' barra biex għamillu l-plastic minħabba l-umdita', fl-affidavit tiegħu huwa xehed li "It-tħammil kien ukoll f'idejn Charles Jaccarini li ħallas għalih hu59."

Mela ma ħaqqux l-attur jitlob flus hu għal dak li jirrigwarda tħammil.

Għal din ir-raġuni l-Qorti m'hijiex ser tilqa' dawn it-talbiet għall-ħlas.

b. Dwar is-somma ta' €700 għat-twaqqiegħ tas-saqaf tal-garaxx fejn qal li ħatt ġebla ġebla biex użah għall-pedament l-Qorti tibda billi tinnota li fuq ammissjoni tal-attur stess fl-affidavit tiegħu kien il-konvenut Charles Jaccarini li "ħallas biex jitkisser is-saqaf tal-garaxx bil-jackhammer60."

Mela ma ħaqqux l- attur jitlob ħlas marbut mat-twaqqiegħ tas-saqaf tal-garaxx.

Iżda huwa kompla jgħid li kien huwa li ħatt il-garaxx ġebla ġebla biex użah għall-basement61.

ma ġiex miċħud mill-konvenuti u lanqas inġiebet prova kuntrarja.

Fuq bażi ta' probabilita' l-Qorti sejra tilqa' t-talba iżda limitatament u arbitrio boni viri għas-somma ta' €250.

c. Dwar is-somma ta' €300 pretiża mill-attur għal tħaffir ta' ħofra kbira ġol- garaxx, ġol-blat għall-ilma tax-xita il-Qorti tinnota li dan ix-xogħol ma ġiex negat mill-konvenuti u ma nġibtx prova kuntrarja.

Arbitrio boni viri l-Qorti sejra takkorda s-somma ta' €200 kumpens li jkopri għaxar sigħat sħaħ ta' xogħol u li fil-fehma tal-Qorti huwa ħin adegwat.

d. Dwar is-somma ta' €750 pretiża mill-attur għal tqattigħ tat-trinek tad-dawl u ilma l-Qorti tinnota li l-konvenut jgħid fl-affidavit tiegħu li kien huwa li qatta' t- trinek62.

Fuq bażi ta' probabilita' l-Qorti sejra tqis li kemm l-attur kif ukoll il- konvenut ikkontribwew f'dawn ix-xogħlijiet u għalhekk arbitrio boni viri sejra tilqa' t-talba tal-attur limitatament għas-somma ta' €375.

e. Dwar is-somma ta' €2000 pretiża mill-attur għall-għoti ta' konkos fir-rampa u l-art tal-basement l-Qorti tinnota li fuq ammissjoni tal-attur stess fl-affidavit tiegħu kien il-konvenut li bena a spejjeż tiegħu il-basement sal-planki63 u għalhekk mhijiex ser tilqa' din it-talba.

f. Dwar il-bqija tal-pretensjoniijiet tal-attur mill-elenku fuq imsemmi, fin- nuqqas ta' prova li dawn ma sarux mill-attur, iżda wkoll fl-isfond tal-fatt li ċ- ċifri mitluba huma biss stimi l-Qorti sejra tilqa' t-talba tal-attur għas-somma ta' €450 arbitrio boni viri.

Total ta' kumpens li ser jiġi likwidat arbitrio boni viri għax-xogħolijiet li l- attur għamel fid-dar: Elf mitejn u ħamsa u sebgħin Ewro (€1275)

L-attur qed jitlob ukoll kumpens għal spejjeż oħra li allegatament għamel u li tagħhom m'għandux riċevuta.

Huwa elenka dawn l-ispejjeż hekk f'Fol 69 –

a. Taraġ tal-ħadid u tlett bibien tal-ħadid tal-bejt u tal-garaxx - €2096 (Lm900)

d. Ħorża tal-bir - €233 (Lm100)

e. Lavur tal-faċċata - €1258 (Lm540)

g. Xogħol ta' kisi tal-ġibs tal-bedroom u żebgħa tal-appoġġi - €1863 (Lm800)

i. Tqegħid ta' madum tas-sular ta' fuq li mhux inkluż fil-kont ta' Anthony Suban- €1165 (Lm500).

Il-perit nominat mill-Qorti Nicholas Niesz ta l-istima tiegħu dwar dawn l- ispejjeż fir-rapport tiegħu.

Jiġi nnutat fl-ewwel lok li fl-affidavit tiegħu il-konvenut qiegħed jikkontesta fermement uħud minn dawn l-ispejjeż elenkati a fol 69 mill-attur għax isostni li saru a spejjeż tiegħu u mhux tal-attur fosthom għar-rigward tal-plumbing u l- membrane.

Iżda fir-rapport tal-perit tekniku Niesz, Valerie Chatlani bint il- konvenuti kienet qablet li dawn ix-xogħlijiet kienu effettivment tħallsu mill- attur.

Ġie nfatti dikjarat li waqt l-aċċess mal-perit, il-partijiet kienu"qablu li x- xogħolijiet elenkati fid-dokument tal-atti numru 69...tħallsu minn Aldrin Chatlani fis-sena 1998 jew 912058."

Għalhekk, dak li qal il-konvenut Sacco dwar dawn ix-xogħolijiet fix-xhieda tiegħu ser jiġi skartat.

Madankollu qabel ma teżamina t-talbiet tal-attur fuq kull waħda minn dawn l- ispejjeż imsemmija, l-Qorti tirrileva li kif sollevat ukoll mill-konvenuti65 is- sentenza tal-ewwel Qorti fil-kawża ta' separazzjoni diġa' ordnat lill-Valerie Chatlani biex tħallsu somma flus arbitrio boni viri għal uħud minnhom u dan peress li tali spejjeż saru waqt iż-żwieġ u mhux qabel u għalhekk ġew meqjusa li jiffurmaw parti mill-komunjoni tal-akkwisti.

Infatti kif jirriżulta mill-istess sentenza tal-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja tas-27 ta' Marzu 2012 il-Qorti kienet ordnat lil Valerie Chatlani tħallas lill-attur mhux biss is-somma ta' €49,648.90 in kwantu għal kreditu parafernali tiegħu iżda wkoll is-somma ta' €7,500 arbitrio

boni viri għal dak li jirrigwarda oġġetti formanti parti mill-komunjoni tal- akkwisti li l-Qorti ddeċidiet li għandhom jiġu assenjati lil Valerie bil-kumpens imsemmi mogħti lil żewġha.

Issa kif diġa ġie aċċennat aktar qabel fis-sentenza tal-lum, il-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha tal-31 ta' Mejju 201366 kienet irrevokat ta' €49,468.90 u ċioe' għall-kreditu parafernali tal-attur, iżda mhux fir-rigward tas- somma ta' €7,500 arbitrio boni viri li jkopru l-assi tal-komunjoni tal-akkwisti.

Għalhekk dak deċiż fis-sentenza tal-ewwel Qorti fil-proċeduri ta' separazzjoni għal dak li jolqot is-somma ta' €7,500 għadda in ġudikat.

tal-ewwel Qorti biss għar-rigward

is-sentenza

Ferm il-premess il-Qorti issib li s-segwenti spejjeż mitlubin mill-attur a fol 69 diġa huma koperti fis-somma ta' €7,500 akkordata fil-proċeduri ta' separazzjoni msemmija u ċioe'67 –

a. It-Taraġ tal-ħadid u tlett bibien tal-ħadid tal-bejt u tal-garaxx indikati bħala "Steel works" fil-proċeduri ta' separazzjoni

b. 2 Stained glass windows indikati wkoll bħala "Stained Glass" fil-proċeduri ta' separazzjoni

c. Fireplace indikat b'mod identiku fil-proċeduri ta' separazzjoni

d. Ħorża tal-bir indikata b'mod identiku fil-proċeduri ta' separazzjoni

e. Membrane tal-bejt indikat bħala "Membrane tas-saqaf" fil-proċeduri ta' separazzjoni

f. Xogħol ta' kisi tal-ġibs tal-bedroom u żebgħa tal-appoġġi indikati bħala "Kisi tas-single bedroom" u "kisi ta' l-appoġġi" fil-proċeduri ta' separazzjoni.

Jifdal għalhekk il-konsiderazzjoni dwar tlett oġġetti li sal-lum l-attur ma jidhirx li tħallas għalihom u ċioe' -

i. Lavur tal-faċċata li għalih l-attur qed jitlob €1258 (Lm540)

Plumbing tal-post kollu li għalih l-attur qed jitlob €1165 (Lm500)

Tqegħid ta' madum tas-sular ta' fuq li mhux inkluż fil-kont ta' Anthony Suban u li għalih l-attur qed jitlob €1165 (Lm500).

Minn naħa tiegħu il-perit Nicholas Niesz ta l-istima kif ġej għal dawn l-oġġetti-

i. Lavur tal-faċċata - €2,500

Plumbing tal-post - €2,300

Tqegħid ta' madum tas-sular ta' fuq (inkluż tal-washroom) - €1,800

Madankollu dawn l-istimi saru fuq il-bażi tal-prezzijiet tas-suq fis-sena 2015.

Jiġi osservat li l-istima għax-xogħlijiet b'sena stima 1998-1999 ġiet ridotta sostanzjalment mill-perit li pero' ta figura globali u mhux għal kull item.

Wara li l-Qorti qieset dak kollu li ngħad fir-rigward fis-suespost sejra tillikwida arbitrio boni viri s-somma ta' elf u ħames mitt Ewro (€1,500) għal dawn it-tlett oġġetti li mhumhiex koperti b'riċevuta.

B'hekk filwaqt li sejra tilqa' limitatament it-talbiet attriċi a bazi ta' dak hawn fuq premess, tiddeċiedi li s-somma totali li għandha titħallas lill-attur għall-pretensjonijiet kollha tiegħu hija:

a. Kumpens għall-spejjeż koperti bl-irċevuti - €46,019.08

b. Kumpens għal xogħolijiet oħra li l-attur għamel fid-dar - €1,275

c. Kumpens għal xogħolijiet li mhumhiex koperti bl-irċevuta - €1,500

TOTAL: Tmienja u erbgħin elf seba' mija u erbgħa u disgħin Ewro u tmien ċenteżmi (€48, 794.08)

Fid-dawl tas-suespost il-bqija tal-eċċezzjonijiet tal-konvenuti ser jiġu miċħuda.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi –

Tilqa' limitatament l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-konvenuti dwar il- preskrizzjoni billi tiddikjara li l-azzjoni hija preskritta fil-konfront biss tal- konvenuta Bridget Jaccarini iżda l-azzjoni mhijiex preskritta fil-konfront tal- konvenut l-ieħor Charles Jaccarini;

Tiċħad il-bqija tal-eċċezzjonijiet tal-konvenuti;

Tilqa' limitatament it-talbiet tal-attur billi tiddikjara li l-konvenut Charles Jaccarini huwa debitur tal-attur fis-somma totali ta' tmienja u erbgħin elf seba' mija u erbgħa u disgħin Ewro u tmien ċenteżmi (€48, 794.08) bħala ħlas ta' xogħolijiet inkluż materjal u atrezzaturi li saru fil- fond Meadowlark, Triq De Mello, Żurrieq mibni mill-attur fuq art proprjeta' tal-konvenut u tordna lill-istess konvenut iħallas tali somma lill- attur;

Bl-imgħaxijiet mid-data tal-ittra uffiċjali tad-19 ta' Ġunju 2009 u bl- ispejjeż tal-kawża li għandhom jitħallsu mill-konvenut.

Onor. Dr. Miriam Dalli Vassallo LL.D. Grech German Victor Pace Warrington Dep.

Reġ.


BORD DWAR IL-KONTROLL TA' KIRI TA' RABA

Illum l-Erbgha, 14 ta' Novebru 2018

segwenti:

Ra ir-rikors promotur ippresentat fit-3 ta' Settembru 2018 fejn ir-rikorrenti talab is-

IIli huwa sid ta' ghalqa maghrufa bhala Ta' Manduca limiti tas-Siggiewi ta' kejl superfićjali ta' cirka tomnejn kif indikata fil-pjanta hawn annessa u mmarkata bhala Dokument A liema ghalqa hija mqabbla lill-intimat versu qbiela ta' €5.82 fis-sena u l-iskadenza li tmiss taghlaq fil-15 ta Awwissu 2019.

Illi l-ghalqa ma nhadmitx ghal dawn 1-ahhar tlett snin konsekuttivi jekk mhux iktar liema ghalqa hija mitluqa u żdingata.

Illi ghalhekk a tenur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 (2)(d) tal-Kap.

199 1- esponenti ghandu dritt jitlob li jiehu lura l-pussess tar-raba' in kwistjoni Ghaldaqstant l-esponenti jitlob bir-rispett li dan il-Bord joghgbu i. jawtorizza lill-esponenti jirriprendi l-pussess tal-ghalqa fuq imsemmija; u

ii. tordna l-izgumbrament tal-intimat mill-istess ghalqa fi zmien qasir u perentorju

konsegwentement

li jigi hekk lilu prefiss; u

jista'

iii. fit-tielet lok, jekk ikun il-każ, tistabbilixxi l-likwidazzjoni ta' kull kumpens li

Ra illi l-intimat gie notifikat fit 2 ta' Ottubru 2018 fl-indirizz indikat mir-rikorrent.

Ra illi fit 3 ta' Ottubru 2018, meta l-Borg kien ghadu sprovvist mir-riferta, kif ukoll fl-24 ta'

Ottubru 2018, l-intimat ma deherx u ma ppresentaw risposti.

Ra illi fl-24 ta' Ottubru 2018, wara illi r-rikorrent xehed, il-Bord intalab jghaddi ghas- sentenza in difett ta' ostakolu, u ghalhekk il-kawza giet differita ghall 14 ta' Novembru 2018 ghas-sentenza.

Ra illi llum, l-14 ta' Novembru 2018, meta ssejjhet il-kawza, l-intimat baqa' ma deherx u ma dahhlet ebda risposta jew talba sabiex il-Bord ma jghaddix ghas-sentenza, u ghalhekk il- Bord ghadda biex jaghti s-sentenza.

Ra id-dokumentazzjoni esebiti mir-rikorrenti fir-rikors promotur, ossija pjanta tal-art (fol 2) 2.

Sema' x-xhieda tar-rikorrent Peter Testa moghtija fl-24 ta' Ottubru 2018 u ra d- dokumentazzjoni minnu esebita, ossija serje ta' ritratti tal-art meritu tal-kawza odjerna mehudha fl-14 ta' Awissu 2015 (fol 19, 20 u 30), fl-20 ta' Awissu 2016 (fol 21, 22 u 23), fl- 24 ta' Awissu 2017 (fol 24,25 u 26), fid-29 ta' Gunju 2018 (fol 27, 28 u 29), fit 2 ta Awissu 2018 (fol 34, 35, 36 u 38), fit 22 ta' Awissu 2018 (fol 33, 37, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48 u 49) kif ukoll aerial photos tal-MEPA ghas-snin 2012 (fol 31) u 2016 (fol 32)

Ra illi fl 24 ta' Ottubru 2018 ir-rikorrent iddikjara illi ma kellux aktar provi.

Ra illi fl-24 ta' Ottubru 2018 ir-rikorrent talab lill Bord sabiex jipprocedi u jaghti sentenza

Ra illi fl 24 ta' Ottubru 2018 l-kawza giet differita ghas-sentenza ghall-14 ta' Novembru

Ra illi sa llum ma dahal ebda att da parte ta' l-itnimat, illi kien debitament notifikat fl-

abbazi tal-provi illi kien hemm.

2018 in difett ta' ostaklu.

indirizz indikat mir-rikorrent.

Konstatazzjonijiet fattwali.

Jirrizulta illi r-rikorrenti huwa s-sid tal-art meritu tal-kawza odjerna u gie infurmat minn

persuni illi l-ghalqa ma kienetx qieghda tinhadem.

Jirrizulta illi sussegwentement huwa beda jmur l-ghalqa regolarment u josserva illi dina ma tinhadimx, u ta dana huwa ha ritratti fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018 fejn jidher illi l-art qatt ma kienet tinhadem u illi kien hemm sigar tal-gheneb kollha nexfin u abbandunati kif ukoll, busbies u, fin-nofs, sigra maghrufa bhala tilliera, li tikber fil-blat fejn raba ma tinhadimx, u dina kienet fin-nofs tal-ghalqa.

Jirrizulta illi, skond ix-xhieda tar-rikorrent mogthija fl-24 ta' Ottubru 2018, l-intimat kien "gie hmistax ilu, wara li rcieva l-karta tal-Qorti, u qalli hallihieli sena ohra l-ghalqa jew sentejn."

Jirrizulta illi r-rikorrent jahdem raba ohra, fejn huwa ghamel id-dwieli u jbiegh l-gheneb ghall-inbid regolarment, kif jidher fid-dokument mahrug minn Emanuel Mallia Vella winemaker tal-10 ta' Awissu 2018.

Jirrizulta, minghajr ebda dubju, illi mir-ritratti esebiti mir-rikorrent mehudha tul is-snin, l-art mill-2015 sa llum baqghet fl-istess stat, ossija abbandunata u mitluqa, u ma kien qed isir ebda xoghol fiha.

Jirrizulta, skond ix-xhieda tar-rikorrent, illi l-intimat kien a korrent tal-kaz odjern, tant illi madwar hmistax qabel ma xehed ir-rikorrent quddiem il-Bord, l-intimat avvicina lir- rikorrent u talbu sabiex ihallihielu ghal sena jew sentejn ohra u r-rikorrent qallu illi kien gia kellem lill-avukat.

Konstatazzjonijiet legali

Jirrizulta illi r-rikorrenti intavola il-proceduri odjerni abbazi tal-pretensjoni illi matul is- sentejn qabel id-data tat-terminazzjoni, l-ghalqa thalliet ma tinhadimx ghal anqas tnax-il xahar konsekuttivi, u dana skond Art 4 (2) (d) tal-Kap 199.

Il-Bord ghalhekk ser jghaddi beix jaghmel certi konsiderazzjonijiet legali.

Ghandu jigi osservat illi l-Att dwar it-Tigdid ta' Kiri ta' Raba, ossija Kap 199, jiddefinixxi

"kull art li tkun prinċipalment mikrija għall-koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli, fjuri, siġar tal-frott jew dwieli u għal skopijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l- agrikoltura, inkluż it-twaqqif ta' serer, cloches jew cold frames, iżda ma tinkludix art intiża biex jirgħu l-annimali;"

Jigi osservat wkoll illi l-Artikolu 1544(a) tal-Kodici Civili jipprovdi li kerrej ghandu jinqeda bil-haga bhala missier tajjeb tal-familja, u f'decizjoni tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet 'Carmen Marinkovic vs Anthony Cachia Zammit' tal-10 ta' Jannar 2007, dik il-qorti

qalet dan li gej:-

"In tema legali, hi disposizzjoni cara tal-ligi li l-kerrej, sia ta' fond urban jew dak rustiku jew agrikolu, hu fl-obbligu li jaghmel mill-haga lokata lilu dak l-uzu li ghalih hi ddestinata l-haga u skond il-mudell konswet ta' mgieba tal-bonus paterfamilias.

Dan, ma ghandux jigi tradott fis-sens assolut illi lill-kerrej ma huwiex konsentit certu jus variandi ghall- ahjar godiment tal-haga purke, s' intendi dan jaghmlu fil-limiti senjalati mid-destinazzjoni maqbula bejn il- kontraenti".

Fil-kawza Vivien Johnson De Brincat et vs Carmel Konietzny deciza fit-2 ta' Ottubru 2008 mill- Bord u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell fil 15 ta' Lulju 2009 intqal li s-segwenti principji kienu jirrizultaw mill-provvedimenti tal-Ligi:

F'dan l-artikolu l-ligi tiprospetta diversi cirkostanzi ta' inadempiment da parti ta' l-affittwarju li kull waħda minnhom kapaci twassal biex is-sid jirrifjuta li jgedded

il-qbiela u jinsisti ghall-isfratt tal-gabillott mir-raba'.

Skond il-fehma tal-Qorti, l- ipotesijiet ta' inadempiment prevvisti mid-disposizzjoni ma jridux ikunu ta' importanza skarsa.

Naturalment, il-gravita` ta' l-inadempiment tiddependi minn apprezzament tal-fattispeci singolari ta' kull kaz partikolari in kwantu mhux possibbli li wiehed ifassal gwidi generali li jghoddu indistintement ghall-kazijiet kollha.

Kif irriteniet il-Qorti tal-Appell fil-kawza Markiz Joseph Falzon Wintrup vs Joseph Frantz et 6 t'Ottubru 1999 citata b'approvazzjoni fil-kawza Fortunata Platania u zewgha Emanuel Platania vs Maria Abela Penza (App Civ 20/10/2003):

"Din il-Qorti tifhem li meta l-ligi titkellem dwar uzu ta' raba riedet tfisser illi r-raba jkun mahdum skond is-sengha biex jigi utilizzat ghall-produzzjoni tal-prodotti.

Ma kienetx allura tifhem li r-raba jkun qed jigi wzat jekk sempliciment kull tant zmien tintefa` ftit zerriegha mhollija ghall-elementi.

Meta hekk jigri wiehed gustament seta' jsostni li r-raba ma jkunx qed jigi wzat imma abbuzat.

Fil-kawza Nicholas Pace Callus et vs Emanuel Richard deciza mill-Qorti tal-Appell fl-4 ta' Mejju 2005, dina tkellmet dwar x'ghandu jinftiehem minn kliem uzu tar-raba fil- kuntest ta' akkuzi illi l-art saritilha hsara billi intuzat ghal skopjijiet ohra, u dina qalet:-

Premessi dawn il-varji aspetti estratti mill-aggravji, jinghad qabel xejn, bhala oservazzjoni introduttiva ta' indoli generali, illi l-kuntratt ta' kiri ta' fond rustiku, tnehhi certi tipi partikulari fejn ikun hemm arrangamenti assocjati bhal per ezempju l-koltivazzjoni tar-raba flimkien mat-trobbija ta' bhejjem, di regola ghandu bhala oggett il-godiment ta' haga produttiva u ghalhekk l-affitt ta' raba jista' jigi definit bhala l-lokazzjoni ta' art ghall- koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli versu l-korrispettiv ta' qbiela;

Minn dan jemergi l-obbligu fil-gabillott kerrej li jikkoltiva r-raba u li jaghmel uzu minnha qua bonus paterfamilias, u skond id-destinazzjoni taghha.

L-obbligu hu dak allura li l- kerrej jikkonduci gestjoni produttiva u jezercita attivita` agrarja.

Kif espress fid-decizjoni fl-ismijiet "Markiz Joseph Falzon Wintrup -vs- Joseph Frantz et", Appell, 6 ta' Ottubru 1999, "meta l-ligi titkellem dwar l-uzu tar-raba riedet tfisser illi r-raba jkun mahdum skond is-sengha biex jigi utilizzat ghall-produzzjoni tal-prodott";

Naturalment huwa lecitu li jigi sottolinejat illi l-art mikrija trid tkun suxxettibbli ta' koltivazzjoni;

Konstazzjonijet li jwasslu ghal decizjoni

Jirrizulta mill-provi prodotti, illi fuq medda ta' erbgha snin, ir-rikorrent pprezenta dokumentazzjoni ossija ritratti tal-ghalqa meritu tal-kawza odjerna, illi juru bic-car illi l- ghalqa thalliet ma tinhadimx ghal zmien twil hafna, certament oltre it-tnax-il xahar rikjesti fl-artikolu 4 (2) (d) tal-Kap 199.

Jirrizulta illi l-intimat gie debitament notifikat bl-atti odjerni u sahansitra avvicina lir- rikorrent wara li rceiva l-att ta' dina l-kawza, fejn talbu sabiex ihallielu l-art ghal sena jew sentejn ohra, izda qatt ma deher quddiem il-Bord sabiex jiddefendi l-kaz tieghu.

Jirrizulta ben ippruvat illi ma hemm ebda dubju illi d-dettam rikjest mill-Artikolu 4 (2) (d) tal-Kap 199, ossija illi ghal mhux anqas minn sentejn qabel id-data tat-terminazzjoni, l- ghalqa tkun mhux mahduma ghal mill-anqas tnax-il xahar, gie ppruvat mir-rikorrent w il- Bord ma jara ebda raguni valida fil-Ligi sabiex ma jilqax it-talba tar-rikorrent kif dedotta.

Jirrizulta, finalment, illi fil-kaz odjern, ma kienx jenhtieg in-nomina ta' Membri Teknici sabiex jassistu l-Bord, stante illi t-talba hija msejsa fuq dak illi kien sehh qabel ma nbdew il- proceduri odjerni, u dana jista biss jigi ppruvat minn provi dokmentarji u xejn aktar – access fuq il-post u rapport tal-Membri Teknici kien ikun inutili bhala prova ghat-talba kif redatta u bbazata.

Konkluzjoni Il-Bord, Wara illi ra id-dokumentazzjoni kollha prodotta u x-xhieda imressqa quddiem il-Bord jghaddi biex jaqta u jiddeciedi l-kaz billi Jilqa t-talba rikorrent, u ghalhekk Jordna lill-intimat sabiex, fi zmien xahar mill-lum, jivvaka l-ghalqa maghrufa bhala Ta' Manduca limiti tas-Siggiewi ta' kejl superfićjali ta' cirka tomnejn kif indikata fil-pjanta annessa mar-rikors promotur, u jawtorizza lir-rikorrenti sabiex jirriprendi l-pussess ta l-istess ghalqa wara t-trapass tal- periodu ta' xahar stipulat hawn fuq.

Spejjez tal-proceduri odjerni ikunu a kariku ta' l-intimat Magistrat Francesco ‘Apap Migneco Rita Ben Mubarek Deputat Registratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments