Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE BURLO! Seduta tal-14 ta' Lulju, 2021

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM

Direttur Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali ('l-appellant')

Dan huwa appell magħmul mill-intimat id-Direttur Ġenerali tas-Sigurtà

Soċjali [minn issa 'l quddiem 'id-Direttur Ġenerali appellant'] mid-deċiżjoni

mogħtija fit-13 ta' Jannar, 2021, numru 019/21 [minn issa 'l quddiem 'id-

deċiżjoni appellata'] mill-Arbitru tas-Sigurtà Soċjali [minn issa 'I quddiem 'l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Arbitru'], li permezz tagħha ddeċieda li jilqa' l-appell tar-rikorrenti Maria

magħrufa bħala Angelica Silvio (K.I. nru 161895M) [minn issa 'l quddiem 'l-

Il-fatti tal-każ odjern jirrigwardaw id-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali

appellant tas-26 ta' Settembru, 2019 [minn issa 'l quddiem 'id-deċiżjoni tad-

Direttur Ġenerali appellant'], li l-appellata kienet tħallset żejjed l-ammont ta'

€586.00 f'Għajnuna Soċjali mingħand id-Dipartiment, u dan għar-raġuni li hija

ma kinitx qiegħda tifforma familja għal rasha.

B'hekk huwa infurmaha permezz

ta' dik l-istess deċiżjoni li l-ammont imħallas żejjed kien ser jitnaqqas mill-

istess Għajnuna Soċjali (SA) jew minn xi benefiċċju ieħor li hija setgħet kienet

qegħda tirċievi mingħand id-Dipartiment.

L-appellata istitwiet proċeduri ta' appell quddiem l-Arbitru fil-15 ta'

Ottubru, 2019, fejn ikkontestat id-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant

kemm fir-rigward tal-mod li kienet redatta dik id-deċiżjoni, kif ukoll fil-mertu

fejn ikkontendiet li hija kienet qiegħda tgħix għal rasha flimkien ma' bintha ta'

9 snin li kienet tgħajjixha hija stess.

Min-naħa tiegħu d-Direttur Ġenerali

appellant wieġeb fil-25 ta' Settembru, 2020, fejn spjega li huwa ma kienx

sodisfatt li l-appellata kienet qiegħda tifforma familja għal rasha u billi l-appell

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM tagħha ma kienx qed iqanqal l-ebda punt ta' liġi jew prinċipju ta' importanza, l-

istess kellu jiġi miċħud.

Id-deċiżjoni appellata

konsiderazzjonijiet:

L-Arbitru wasal għad-deċiżjoni appellata wara li għamel is-segwenti

"Illi d-dipartiment qed iserraħ it-teżi tiegħu fuq rapport preżentat minn Caroline Axiag li mexxiet l-investigazzjoni u preżentat rapport dwar il-każ.

L-Arbitru b'dispjaċir jinnota illi l-mod kif ġie eżerċitat l-inkarigu tal-Ispettur f'dan il-każ huwa wieħed diletantesk għall-aħħar.

L-Ispetturi marru darba waħda biss f'dan il-post fis-6.55 ta' filgħodu.

Illi wieħed kien jistenna illi almenu l-abitazzjoni tkun sorveljata u l-visti jsiru f'iżjed minn okkażjoni waħda.

Illi l-appellanti ndikat lill-Ispetturi minn kien is-sieħeb tagħha.

Illi wieħed kien jistenna li minn ta' lanqas, Jason Wheeler kellu jiġi mitkellem, jekk mhux ukoll li ssir spezzjoni fir-residenza tiegħu, sabiex jiġi vverifikat jekk hemmx effetti personali li jindikaw li persuna tkun qed tgħix regolarment f'dak il-post.

Mill-banda l-oħra l- appellanti u Jason Wheeler taw verżjoni li taqbel bejniethom, anke jekk il-kwistjoni tas- separazzjoni tal-appellanti tidher li sallum għadha mhix sorvolata għall-aħħar.

Illi rinfaċċat b'rapport nieqes minn kull forma ta' dettall, l-Arbitru ma jistax ħlief li jistrieħ fuq il-versjoni tal-appellanti.

Lil hinn minn dan il-każ, l-Arbitru jerġa' jisħaqq illi fir-rapport tagħhom, l-Ispetturi għandhom ikellmu jew aħjar jintervistaw lil kull persuna li tissemma.

In oltre, minkejja diffikultà ta' rizorsi, idealment ir-residenzi għandhom jiġu visitati f'aktar minn okkażjoni waħda u mhux kif seħħ f'dan il-każ.

Fiċ-ċirkostanzi, dan l-appell għandu jiġi milqugħ."

Id-Direttur Ġenerali appellant ippreżenta r-rikors tal-appell tiegħu fil-25

ta' April, 2021 fejn qed jitlob lil din il-Qorti sabiex tirrevoka u tannulla d-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM deċiżjoni appellata u konsegwentement tikkonferma d-deċiżjoni tiegħu tas-26

ta' Settembru, 2019.

Jissottometti li l-aggravji tiegħu huma dawn: (i) l-Arbitru

għamel apprezzament ħażin tal-provi; u (ii) l-Arbitru naqas li japplika sew il-liġi.

L-appellata għażlet li ma tweġibx.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji tad-Direttur Ġenerali

appellant, u dan filwaqt li tqis ukoll l-osservazzjonijiet tal-Arbitru kif jirriżultaw

fid-deċiżjoni appellata.

Id-Direttur Ġenerali appellant qabelxejn jirrileva li huwa konsapevoli

sew li din il-Qorti bħala qorti tal-appell, m'għandhiex il-kompetenza li tagħmel

apprezzament mill-ġdid tal-provi.

Iżda filwaqt li jiċċita diversi sentenzi ta' din il-

Qorti kif diversament ippreseduta in sostenn tal-argument tiegħu, id-Direttur

Ġenerali appellant jissottometti li fid-deċiżjoni tiegħu l-Arbitru kien għalkollox

errat u għalhekk din kienet ir-raġuni għaliex huwa kien qed jinterponi l-appell

Jgħid li minkejja li kien jirriżulta b'mod sfaċċat mill-atti li l-appellata ma

kinitx qiegħda tifforma familja għal rasha fir-residenza tagħha, l-Arbitru (i)

naqas

jagħmel evalwazzjoni xierqa tal-provi, b'mod partikolari d-

dikjarazzjonijiet li għamlu l-appellata u s-sieħeb tagħha Jason Wheeler; (ii) naqas li

jagħti valur probatorju lir-rapport tal-ispetturi u l-importanza li kienet tixraqlu;

(iii) naqas li jieħu kont tas-sejbien ta' ċertu ħwejjeġ fir-residenza tal-appellata

waqt spezzjoni, filwaqt li naqas ukoll li jagħti każ tal-interpretazzjoni li l-Qrati

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM tagħna taw fir-rigward.

Minn hawn id-Direttur Ġenerali appellat jgħaddi sabiex

jiċċita s-sentenza ta' din il-Qorti, kif diversament preseduta, fl-ismijiet Diane

Bellante vs. Direttur tas-Sigurtà Soċjali tas-6 ta' Ottubru, 2010 rilevanti għall-

argumenti tiegħu, filwaqt li jirrileva li l-Qorti hemm għażlet li ma temminx lill-

benefiċċjarja meta qalet li s-sieħeb tagħha kien jorqod għandha kultant.

Ikompli jgħid li fatt jista' jiġi ppruvat kemm b'mezzi diretti u anki b'mezzi

indiretti, u dan filwaqt li jirrileva liema kienu l-provi diretti u dawk indiretti fil-

proċeduri odjerni u kif is-sejbien ta' par safety shoes miksi bit-tajn li kien tas-

sieħeb tagħha Jason Wheeler, kien jikkostitwixxi prova indiretta tal-fatt li huwa

kien jgħix magħha.

Jissottometti li dan saħansitra kien juri li l-verżjonijiet tal-

appellata u tas-sieħeb tagħha ma kellhomx mis-sewwa.

In sostenn tal-

argument tiegħu, id-Direttur Ġenerali appellant jiċċita silta mis-sentenza ta'

din il-Qorti, kif diversament preseduta, mogħtija fil-25 ta' Frar, 2015 fl-ismijiet

Sephora Pisani Bugeja vs. Direttur tas-Sigurtà Soċjali, filwaqt li jirrileva li l-fatti ta'

dawk il-proċeduri huma identiċi għal dawk odjerni.

Għall-istess raġuni huwa

jiċċita silta ta' sentenza oħra ta' din il-Qorti, għal darb'oħra kif diversament

preseduta, fl-ismijiet Doris Martin Debono vs. Direttur tas-Sigurtà Soċjali tal-24 ta'

Jirrileva li minn dak li qalu l-ispetturi, l-ammont ta' ħwejjeġ maskili

fir-residenza tal-appellata kien pjuttost konsiderevoli u fid-dawl tas-sentenzi

ċitati, dan il-fatt kien ixejjen kwalunkwe spjegazzjoni li setgħu taw l-appellata u

s-sieħeb tagħha.

Id-Direttur Ġenerali appellant ikompli jgħid li għall-kuntrarju

ta' dak li qal l-Arbitru, ir-rapport tal-ispetturi kien twil saħansitra għaxar paġni

fejn kien ġie spjegat fid-dettall sew dak li kien seħħ waqt l-ispezzjoni tal-11 ta'

Anki l-osservazzjoni tiegħu li l-imsemmija spetturi kienu

marru darba waħda biss, ma kinitx korretta għaliex huma kienu marru wkoll

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM darbtejn qabel fejn ħadd ma kien wieġeb.

Jissottometti li wara kollox ir-

rakkomandazzjoni tal-Arbitru li l-ispetturi kellhom imorru fir-residenzi aktar

minn darba kienet, ġiet riċentement imwarrba minn din il-Qorti fis-sentenza

tagħha fl-ismijiet Lilian Stevens. vs. Direttur Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali deċiża

fis-16 ta' Diċembru, 2020.

Jirrileva li fil-każ odjern, l-appellata kienet reċidiva

għaliex din kienet it-tielet spezzjoni fejn instabu l-ħwejjeġ ta' sess maskili, li l-

B'hekk fis-sena 2016, l-Għajnuna Soċjali

tagħha kienet twaqqfitilha, iżda l-Arbitru naqas li jieħu kont ta' dan kollu.

Direttur Ġenerali appellant jirrileva wkoll li filwaqt li l-Arbitru qal li l-ispetturi

kienu naqsu milli jkellmu lil sieħeb l-appellata Jason Wheeler, dan tal-aħħar kien

ammetta waqt ix-xhieda tiegħu tal-20 ta' Novembru, 2020 li huwa kien imur

joqgħod għand l-appellata fi tmiem il-ġimgħa.

Dwar l-isfond legali tad-deċiżjoni

tiegħu, id-Direttur Ġenerali appellat jirrileva li skont is-subartikolu (6) tal-

artikolu 30 tal-Kap.

318, ir-rekwiżit sabiex persuna tirċievi l-Għajnuna Soċjali

kien li din kellha tkun il-kap tal-familja.

Jikkontendi wkoll li skont il-para. (b)

tas-subartikolu 97(1) tal-istess liġi, dik il-persuna kienet dovuta tinforma lid-

Dipartiment jekk jinbidlu ċ-ċirkostanzi, u dan saħansitra kienet iffirmat għalih l-

appellata fl-applikazzjoni tagħha.

Għalhekk l-appellata kienet tenuta tinforma

lid-Dipartiment li hija kienet qiegħda tgħix flimkien ma' Jason Wheeler, u li kienet

qiegħda tifforma familja miegħu.

Jirrileva li dwar din il-kwistjoni l-Qorti dejjem

irriteniet li għandhom jiġu meqjusa għadd ta' prinċipji fundamentali: (a) il-

preżunzjoni taħt l-artikolu 2 tal-Kap.

318 ma kinitx waħda assoluta jew jure et

de jure; (b) kollox kien jiddependi mill-fattispecie tal-każ partikolari; (ċ) l-

evalwazzjoni tal-fattispeċji tal-każ għandha tkun rimessa għal

konvinċiment ta' min huwa msejjaħ jieħu deċiżjoni; (d) kull min jista' jkun

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM affettwat bl-imsemmija deċiżjoni huwa tenut li joffri spjegazzjoni plawsibbli

għas-sodisfazzjoni tad-Direttur Ġenerali jew tal-Arbitru.

Fil-każ odjern, peress li

l-appellata ma setgħetx tiġi meqjusa bħala l-kap tal-familja tagħha, u dan

peress li s-sieħeb tagħha kellu impjieg, id-Direttur Ġenerali appellat jgħid li

huwa kien mexa b'mod ekwu skont il-liġi, u talab li ssir rifużjoni tal-ammont li

tħallas.

Id-Direttur Ġenerali appellat jissottometti li l-Arbitru għall-kuntrarju

ma mexiex skont il-liġi, imma hekk kif ħass li kien korrett b'mod li għamel

apprezzament ħażin tal-liġi u anki tal-provi miġjuba quddiemu.

Jagħlaq billi

jirrileva anki li l-Arbitru naqas milli japplika l-prinċipji ta' ekwità u ġustizzja

skont l-obbligu li kellu ai termini tas-subartikolu 108(9) tal-Kap.

Il-Qorti tgħid li l-Arbitru ddeċieda ħażin u tagħraf li s-sottomissjonijiet

tad-Direttur Ġenerali appellant kif magħmula fir-rikors tal-appell tiegħu, huma

kollha rilevanti u jxejnu il-konsiderazzjonijiet kif magħmula mill-imsemmi

Tibda billi tikkonsidra r-rapport investigattiv kunfidenzjali tal-ispetturi,

li kopja tiegħu ġiet esebita mill-ispettur Caroline Axiag waqt is-seduta tat-2

ta' Ottubru, 2020 quddiem l-Arbitru.

Għall-kuntrarju ta' dak li osserva l-

ir-rapport

l-mawra

tal-ispetturi u

sussegwentement dawn ħejjew, ma saru bl-ebda mod "dilettantesk" għaliex l-

osservazzjonijiet dettaljati u l-argumenti mirquma huma xhieda qawwija tal-

Tosserva li l-każ infetaħ wara li d-Dipartiment irċieva rapport anonimu

permezz ta' telefonata fejn dan ġie mgħarraf li l-appellata kienet qiegħda tgħix

mas-sieħeb tagħha fl-indirizz "Ever United", Triq il-Qanpiena, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), u f'każ

ta' spezzjoni dan kien joħroġ mill-garaxx li kien bieb ma' bieb mar-residenza

tagħha.

Minn hemm jidher li l-ispettorat għamel tfittxija fuq il-Common Data

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Base (CDB) sabiex stabbilixxa li l-appellata kienet l-unika persuna reġistrata fuq

dak l-indirizz, u anki tfittxija fis-Sistema Amministrattiva Benefiċċji Soċjali

(SABS), minn fejn irriżulta li l-appellata kienet intitolata għall-benefiċċju għaliex

kienet tikkostitwixxi household flimkien ma' bintha Mariaemma Silvio ta' 10

B'hekk ukoll ġie kkonfermat min kien il-missier, li skont il-Jobsplus ma

kellux impjieg miftuħ, iżda lanqas irriżulta li kien benefiċċjarju tad-Dipartiment.

Jirriżulta li kuntrarjament għal dak li qal l-Arbitru, l-ispetturi wettqu tliet

żjarat fejn it-tielet zjara kienet proprju dik tal-11 ta' Settembru, 2019 fis-6.55

ta' filgħodu.

Dakinhar l-ispetturi aċċedew fid-dar tal-appellata wara li huma

kienu ħabbtu fuq il-bieb ta' barra, u dan wara li stennew ftit minuti hekk kif

huma kienu ċemplu fuq numru li sabu minn fuq is-sistema SABS u l-appellata

qaltilhom li ser tiftħilhom.

Fl-ewwel darbtejn li l-ispetturi kienu aċċedew,

jirriżulta mill-istess rapport li ħadd ma kien wieġeb.

Waqt it-tielet żjara, l-

ispetturi qalu lill-appellata li huma riedu jwettqu spezzjoni u din mill-ewwel

infurmathom li "meta t-tifla tkun għand missierha, jorqod hawn il-partner

tiegħi.

Jien kont staqsejthom il-Labour Office jekk jistax jorqod hawn u qaluli

basta ma joqgħodx miegħek b'mod regolari".

B'hekk mill-ewwel l-ispetturi

kellhom prova permezz ta' dikjarazzjoni tal-appellata stess li terza persuna tas-

sess maskili kienet qiegħda tabita fl-istess dar.

Iżda meta huma daħlu fil-kamra

tas-sodda fejn l-appellata ddikjarat li kienet torqod, u talbuha sabiex jaraw

x'kien hemm fl-għamara, sabu li fin-naħa tax-xellug tal-gwardarobba kien

hemm biss ħwejjeġ ta' persuna adulta tas-sess maskili, u li kienu jkopru l-

istaġuni kollha tas-sena.

Għalhekk huma waslu għall-konklużjoni xierqa li dik il-

persuna kienet qiegħda tgħix hemmhekk b'mod permanenti u regolari.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM setgħu jgħiduh ukoll għaliex ma kienx possibbli għalihom li jaslu biex

jikkwantifikaw il-ħwejjeġ li nstabu fil-gwardarobba, osservazjoni ferm ġusta fiċ-

ċirkostanzi.

Imbagħad fil-kxaxen tal-gradenza l-ispetturi sabu kexxun mimli

sew b'ħwejjeġ ta' taħt tax-xeħta maskili, osservazzjoni oħra tassew rilevanti

sabiex jiġi stabbilit jekk persuna tgħix regolari jew le f'dar ta' residenza.

naħa tagħha l-appellata kkonfermat magħhom li dawn kienu tas-sieħeb tagħha

Jason Wheeler, li kien jaħdem fil-kostruzzjoni.

Aktar tard meta l-appellata tat lill-

ispetturi aċċess għal kamra li kienet tintuża bħala boxroom, instab li kien

hemm ammont konsiderevoli ta' żraben u kaxxi taż-żraben u hemm l-appellata

qabdet safety shoes kollu tajn u qaltilhom "Ħa, jekk tridu armuh, dan ħallieh

Il-Qorti tgħid li fid-dawl ta' dak li ġie kkostatat mill-ispetturi, ma kinux

ikunu korretti u ġusti li kieku waslu għal konklużjoni mod ieħor.

Tgħid li l-provi

kollha juru li x-xhieda tal-appellata u tas-sieħeb tagħha Jason Wheeler, kif

mogħtija fis-seduta tal-20 ta' Novembru, 2020 miżmuma mill-Arbitru, ma

kinux qegħdin daqstant jirriflettu ċ-ċirkostanzi vera tagħhom u għalhekk l-

appellata ma setgħetx tkompli tibbenefika mill-Għajnuna Soċjali li jipprovdu

għalih id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 30 tal-Kap.

318 b'applikazzjoni tad-

definizzjoni ta' "familja" u ta' "kap ta' familja", kif mogħtija mill-artikolu 2 tal-

Jidher li dawn l-istess ċirkostanzi ma baqgħux aktar mistura dan l-

aħħar, sabiex b'hekk ġie kkonfermat dak li kkostataw l-ispettur.

Dan il-Qorti

tgħidu għaliex l-istess Jason Wheeler xehed ukoll li huwa kien ilu jaf lill-appellata

għal dawk l-aħħar disa' snin.

Kompla jgħid li llum l-appellata ma kinitx għadha

toqgħod fl-istess fond, iżda huma kienu qegħdin jgħixu flimkien, u dan minn

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 10

Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Mejju 2020, u spjega li r-raġel tagħha llum il-ġurnata kien jaf bir-relazzjoni ta'

Għalhekk iddikjara li ma kienx hemm aktar skop li jaħbu r-

relazzjoni ta' bejniethom.

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti ssib l-aggravju tad-Direttur Ġenerali

appellant ġustifikat u tilqgħu.

Għar-raġunijiet premessi,

il-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tad-Direttur

Ġenerali appellant billi tilqgħu, filwaqt li tħassar id-deċiżjoni appellata u

tikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant tas-26 ta' Settembru,

L-ispejjeż marbuta mal-proċeduri quddiem l-Arbitru, kif ukoll dawk ta' din l-

istanza, għandhom jitħallsu mill-appellata.

Onor. Dr Lawrence Spiteri Colombo LL.D. Vidal Rosemarie Spearing Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 10


Qorti tal-Magistrati (Malta)

bhala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

L-Uffiċjal Prinċipali ta' l-Immigrazzjoni

Illum 14 ta' Lulju 2021

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra:

U nakkużah talli fis- 12 ta` Lulju 2021 u fil-jiem ta' qabel f'dawn il-

gżejjer iffalsifika, biddel jew ghamel xi tibdil f'Passaport, Karta ta'

l-Identità u Permess għar-Residenza jew uża jew kellhu fil-pussess

tieghu xi Passaport, Karta ta' l-Identità u Permess għar-Residenza li

huwa kien jaf li ġew iffalsifikati, imbiddla jew sar xi tibdil fihom

.(Kap 61, Sec 5 tal-Liġijiet ta' Malta);

Kif ukoll nakkużah talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi

għamel falsifikazzjoni oħra jew xjentement għamel użu minn xi

dokument iehor iffalsifikat, fid-dokument fuq imsemmi (Kap 9, Sec

189 tal-Liġijiet ta' Malta);

jew kopji vera

ta' dokument

reġistrazzjonijiet magħmula skond l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap

217, Sec 32(1d) tal-Liġijiet ta' Malta)."

Semghet l-ammissjoni tal-imputat.

Tat zmien ragonevoli lill-imputat sabiex jirrikonsidra l-ammissjoni

Rat li waqt l-udjenza tal-lum mizmuma minn din il-Qorti l-imputat -

omissis- reġa afferma l-ammissjoni tiegħu anke wara li l-Qorti tatu żmien

jirrikonsidra l-posizzjoni tiegħu;

Rat il-verbal tal-udjenza tal-lum stess;

Rat l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni dwar il-piena;

Ikkunsidrat:

Illi stante ammissjoni

jirrizultaw pruvati u

ghaldaqstant il-Qorti ma tistax hlief issib htija fl-imputat.

tiegħu.

Illi dwar il-piena li ghandha tigi imposta, din il-Qorti mhux biss qed tqis

l-ammissjoni tal-imputat fi stadju bikri tal-proceduri, izda qed tqis ukoll

il-koperazzjoni tiegħu mal-Pulizija, il-fedina penali tal-imputat, il-gravità

tar-reati minnu kommessi, kif ukoll iċ-ċirkostanzi partikulari li taw lok

ghal dan il-kaz.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti, wara li rat l-Artiklu 5 tal-Kapitlu 61, l-

Artiklu 189 tal-Kapitlu 9, u l-Artiklu 32(1)(d) tal-Kapitlu 217 tal-liġijiet

ta' Malta, fuq ammissjoni ssib lill-imputat -omissis- ħati tal-akkuzi

migjuba kontrih u wara li qieset il-kollaborazzjoni tieghu mal-Pulizija, u

l-ammissjoni bikrija tieghu tqis li piena karċerarja ma hiex idoneja f'dan

il-każ u għalhekk qed tillibera lill-imputat bil-kundizzjoni li ma

jikkommettix reat ieħor sa żmien seba' snin mil-lum ai termini tal-Artiklu

22 tal-Kap.

446 tal-liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti spjegat fi kliem car lill-imputat l-import u konsegwenzi ta' din is-

sentenza u x'jigri f'kaz li ma jottemporax ruhu ma' din is-sentenza.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE NAPPA GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Illum, 14 ta' Lulju 2021

Rat ir-rikors ta' GA, datat 20 ta' Settembru 2019, a fol 2 et seqq., li jaqra hekk:

Illi dan huwa rikors ai termini tal-Artikolu 55 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta'

Malta permezz ta' liema r-rikorrenti qieghda titlob bir-rispett lil din l-

Onorabbli Qorti sabiex tordna l-waqfien tal-Komunjoni tal-Akkwisti li tezisti

bejn il-partijiet.

Illi din it-talba tista ssir minn kull parti li u f'kull zmien matul is-smiegh tal-

kawza ta' firda u dan skont ma jipprovdi l-Artikolu 55(!) tal-Kapitolu 16.

Illi ma hemm xejn li ghandu jwaqqaf lil din l-Onorabbli Qorti milli tordna l-

waqfien tal-Kommunjoni li tezisti bejn il-partijiet f'dan l-istadju.

Illi hadd mill-partijiet ma huwa ser ibati ebda pregudizzju u dana peress li l-

partijiet illum jghixu hajja separata.

Ghaldaqstant r-rikorrenti titlob bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti sabiex

(i) Tordna l-waqfien tal-komunjoni tal-Akkwisti li tezisti bejn il-mizzewgin GA

u MA u dana permezz ta' sentenza ai termini tal-Atikolu 55 tal-Kapitolu 16

tal-Ligijiet ta' Malta;

(ii) Tordna li din is-sentenza tigi notifikata lid-Direttur tar-Registru Pubbliku

ai termini tal-Artikolu 55(5) u li din l-ordni ghandha jkollha effett daqs li

kieku l-waqfien tal-kommunjoni tal-akkwisti saret b'att pubbliku ai termini

Rat li l-atti tar-rikors u d-dokumenti esebiti ġew debitament notifikati skond il-liġi;

Rat ir-risposta ta' MA, datata 7 ta' Ottubru 2019 ,a fol 6 li taqra hekk:

Illi l-esponenti qed topponi t-talba kif dedotta mill-attur ghas-segwenti

ragunijiet;

Illi fl-ewwel lok, ma hemmx raguni valida ghala din it-talba qed issir f'dan l-

istadju tal-proceduri.

Il-gbir tal-provi ghadu ghaddej gmielu u ma hemm l-

ebda dewmien inutli f'dawn il-proceduri li jiggusitfikaw tali talba f'dan l-

Illi fit-tieni lok, stante li l-provi ghadhom fi stadju bikri, u dan peress li waslu

fil-gbir tal-provi tal-attur, u l-esponenti ghad ma kellhiex il-fakolta'

tipproduci l-provi taghha, din l-Onorabbli Qorti ghad m'ghandiex stampa

cara tal-assi formanti parti mill-komunjoni u ghaldaqstant jekk tigi xolta

f'dan l-istadju tista tkun qed tikkawza pregudizzju.

Illi minkejja fir-rikors tieghu, l-intimat allega li l-ebda parti mhux ser tbati l-

ebda pregudizzju minn dan ix-xoljiment izda hu ma gab l-ebda prova sabiex

Ghaldaqstant, l-esponenti qed titlob lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha

tichad it-talba rikorrenti, bl-ispejjez kontra r-rikorrent.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha esebiti;

Ikkonsidrat:

Illi din hija sentenza wara talba maghmula mill-attur permezz tar-rikors tal- 20 ta' Settembru

2019 fejn talab lil dina l-Qorti tordna il-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti bejn il-partijiet, u

dana ai termini tal-artikolu 55 (1) tal-Kodici Civili.

Dan l-artikolu jipprovdi s-segwenti:

"Il-qorti tista', f'kull żmien matul is-smiegħ tal-kawża ta' firda, fuq talba

ta' wieħed jew l-oħra mill-miżżewġin, tordna l-waqfien tal-komunjoni tal-

akkwisti jew tal-komunjoni ta' residwu taħt amministrazzjoni separata li

teżisti bejn il-miżżewġin."

Skond is-subinciz (2) tal-istess artikolu, l-ordni tal-waqfien tal-komunjoni ghandha tinghata

b'sentenza u skont is-subinciz (3) l-ordni tal-waqfien tkun tghodd minn meta s-sentenza tghaddi

Illi r-raba sub-inciz tal-istess artikolu imbaghad jipprovdi illi:

"Qabel tordna l-waqfien tal-komunjoni kif provdut f'dan l-artikolu, il-

qorti għandha tqis jekk xi parti tkunx sejra tbati preġudizzju mhux

proporzjonat bil-waqfien tal-komunjoni qabel is-sentenza tal-firda."

Illi bhala regola, il-Qorti ghandha tordna x-xoljiment tal-istess komunjoni tal-akkwisti, salv

ghal dawk il-kazi eccezzjonali fejn jigi sodisfacentement ippruvat illi l-waqfien ser igib mieghu

preguddizzju mhux proporzjonat lil xi parti jew l-ohra.

Illi filfatt kif inghad fis-sentenza fl-ismijiet: Daniela Castaldi vs Duncan Peter Castaldi, deciza

mill-Qorti tal-Appell fit-28 ta' Marzu 2015:

"In tema legali jinghad illi l-Artikolu 55 tal-Kap.16 li fuqha hija bbazata

t-talba attrici jaghti l-fakolta' lil parti jew ohra li "f'kull zmien matul is-

smiegh tal-kawza ta' firda titlob il-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti jew

tal-komunjoni tar-residwu taht amministrazzjoni separata li tkun tezisti

bejn il-konjugi.....t-talba ghall-waqfien m'ghandhiex tinghata jekk parti

tkun ser issofri "pregudizzju mhux proporzjonat."

Inoltre, l-oneru tal-

prova ta' dan ir-rekwizit jirrisjedi fuq min qed jallegah, skond il-principju

Ili in materia, il-Qorti tal-Appell ikkonfermat decizjoni moghtija mill-Qorti tal-Familja fejn

qieset li l-intimat ma kienx ser isofri pregudizzju sproporzjonat bit-terminazzjoni tal-komunjoni

tal-akkwisti fil-mori tal-kawza.

Ghall-kuntrarju, gie kkonsidrat mill-Qorti tal-Appell li t-

terminazzjoni tal-komunjoni kien ser igib beneficcju inkwantu jevita li xi parti jew ohra taghmel

xi dejn li, 'l quddiem, ikun jista' jigi addebitat lill-komunjoni.

Illi il-Qorti taghmel referenza ghall-kawza fl-ismijiet: Desiree Purver sive Desiree Lowell

Papps Compagno vs Michael Purver deciza mill-Qorti tal-Appell fit-30 ta' Ottubru 2015, il-Qorti tal-Appell

ikkonfermat is-sentenza moghtija mill-Qorti Civili (Sezzjoni Familja):

"...il-Qorti tosserva li l-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti ma jista' jkun

ta' ebda pregudizzju ghas-sehem tal-attrici mill-assi li talvolta din tiskopri

wara li twafqet il-komunjoni, ghax il-waqfien tal-komunjoni jirreferi ghal

futur u mhux ghal dawk l-assi li diga' dahlu u qeghedin fil-komunjoni

anke jekk ad insaputa tal-attrici".

Permezz tar-risposta taghha, datata 7 ta' Ottubru 2019, l-intimata MA, topponi ghat-talba tal-

attur u ssostni illi ma hemmx raguni valida ghal din it-talba f'dana l-istadju tal-proceduri.

filwaqt li f'nifs wiehed l-intimata tirrileva illi il-gbir tal-provi ghaddej gmielu u li m'hemm l-

ebda dewmien inutli, f'nifs iehor tafferma illi l-provi ghadhom fi stadju bikri, b'dana illi l-Qorti

ghad m'ghandhiex stampa cara tal-assi formanti parti mill-komunjoni tal-akkwisti, u illi jekk

tigi xolta f'dana l-istadju, hija ser tkun pregudikata.

F'dan l-istadju il-Qorti terga taghmel referenza ghall-insenjamenti tal-Qorti tal-Appell, fis-

sentenza: Desiree Purver sive Desiree Lowell Papps Compagno vs. Michael Slater fejn intqal ukoll:

"Fil-fehma tal-Qorti l-ezercizzju li trid taghmel il-Qorti huwa maqsum primarjament

Fl-ewwel stadju l-Qorti tezamina jekk loggezzjoni jew l-oggezzjonijiet

1 Deciza mill-Qorti tal-Appell fit-30 ta' Ottubru 2015.

imressqa humiex oggettivament rilevanti ghall-finijiet stretti tal-artikolu 55 sub-inciz

F'kaz li l-oggezzjoni tissupera l-ewwel gharbiel jehtieg li l-Qorti tghaddi sabiex

tevalwa l-provi u s-sottomissjonijiet imressqa sabiex tiddeciedi jekk l-oggezzjoni,

oggettivament rilevanti, hiex sorretta mill-provi u allura jekk l-intimata ippruvatx

sodisfacentement illi fl-ewwel lok ser tbati pregudizzju u fittieni lok, dejjem jekk

jirrizulta pregudizzju, jekk tali pregudizzju hux proporzjonat jew le.

Ezami tal-artiklu 55(4) juri illi mhux kull pregudizzju li tista' tivvanta xi parti

b'opposizzjoni ghal sentenza in parte ghall-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti

jikkwalfika bhala ostaklu ghall-pronunzja ta' tali sentenza.

Is-sub inciz 4 tal-artikolu 55 jipprovdi illi l-Qorti ghandha tippronunzja l-waqfien

tal-komunjoni tal-akkwisti qabel is-sentenza finali kemm il-darba xi parti ma tkunx

ser tbati pregudizzju mhux proporzjonat.

Dana gie ritenut fil-kawza fl-ismijiet Jael

In vista tal-ligi u tal-gurisprudenza li qed issir referenza ghalihom, din il-Qorti sejra tikkonsidra

jekk l-oggezzjonijiet sollevati mill-intimata humiex:

Relevanti għall-finijiet tal-Artikolu 55; u

Humiex tali li jissarrfu fi preġudizzju mhux proporzjonat u konsegwentement

jiġġustifikaw iċ-ċaħda tat-talba tar-rikorrenti għall-waqfa tal-komunjoni tal-

akkwisti sal-lum viġenti bejn il-partijiet.

Il-Qorti tfakkar illi l-waqfien tal-komunjoni jsehh meta s-sentenza tal-Qorti tghaddi in gudikat u

bl-ebda mod ma jkollha effett retroattiv.

Il-Qorti dejjem ikkunsidrat illi dak li sal-lum huwa

formanti mill-komunjoni tal-akkwisti ser jibqa` hekk sakemm ikun hemm ix-xoljiment tal-

komunjoni tal-akkwisti u d-decizjoni dwar il-qasma tal-proprjeta` tal-partijiet.

Dana qieghed

jinghad fid-dawl tal-fatt li dak li qed jintalab fir-rikors huwa li l-istess komunjoni tal-akkwisti

tieqaf u ma tibqax fis-sehh, u mhux il-likwidazzjoni taghha.

Dan huwa konformi mal-

insenjament tal-Qorti tal-Appell fid-decisjoni su riportata.3

Il-Qorti tara illi ghalkemm il-gbir tal-provi ghadu fi stadju fejn qeghdin jinstemghu l-provi tal-

attur, mill-atti jirrizulta illi hemm dokumentazzjoni sostanzjali li hija diga esebita, il-

2 Deciza mill-Qorti Civili (Sezzjoni Familja) nhar it- 3/12/2013 212/2019/2 RGM.

maggoranza ta' liema huma inter alia bank statements tal-joint accounts tal-partijiet.

Din il-Qorti hasbet fit-tul fir-rigward ghaliex huwa fid-dover taghha li tevalwa bir-reqqa jekk

bix-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti jekk xi parti jew l-ohra hux ser jbatu pregudizzju, u

jekk dan hux ser jikkwalifika bhala pregudizzju 'mhux proporzjonat.'

Il-Qorti tosserva illi minkejja dak rapportat mill-intimata, kien jinkombi fuqha li tipprova il-

"pregudizzju mhux proporzjonat", b'dana illi l-oneru tal-prova ta' dan ir-rekwizit jirrisjedi fuq

Illi ghar-rigward u

minkejja li l-intimata kellha l-opportunita' li tipproduci provi u taghmel is-sottomissjonijiet

taghha jew trattazzjoni ghar-rigward, il-Qorti tara illi l-intimata m'ghamlet xejn minn dan, anzi

permezz tal-avukat difensur taghha ddikjarat illi m'ghandha l-ebda provi xi tressaq jew

trattazzjoni x taghmel.4 Illi ulterjorment, hija l-fehma konsiderata ta' din il-Qorti illi l-intimata

hija ben konsapevoli u a konoxxenza tal-assi formanti parti mill-komunjoni b'dana illi l-waqfien

tal-komunjoni tal-akkwisti mhux ser tkun ta' pregudizzju mhux proporzjonat fil-konfront tal-

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talbiet ta' GA u

konsegwentement tordna l-waqfien tal-komunjoni tal-akkwisti li tezisti bejn il-partijiet ai

termini tal-Artikolu 55 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, u tordna n-notifika ta' din is-

sentenza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku a spejjez ta' GA.

Spejjez riservati ghall-gudizzju finali.

4 Vide Verbal tas-seduta 3 ta'Mejju 2021.


FIT - TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

Ġudikatur: Dr. Claudio Spiteri Pace Bardon

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 14 ta' Lulju 2021

premettiet illi:

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fit-13 t'Ottubru 2020 li permezz taghha

It-Tribunal huwa mitlub li jikkundanna lill-konvenut ihallas lis-socjeta' attrici s-

somma ta' sitt mitt Euro (€600) bhala bilanc minn self brevi manu; u sitt mija u sitta

u sitin Euro u sebghin centezmu (€666.70) rapprezentanti xoghlijiet li saru fuq il-

vettura tal-istess konvenut u allura b'total dovut ta' €1,266.70.

Paġna 1

Talba Nru: 239/20 CZ – 14/7/2021 Bl-ispejjez inkluz dawk ta' ittra ufficcjali numru 1157/20 a tenur ta' l-artikolu 166A

tal-Kap.

12 u l-imghax u l-konvenut in subizzjoni.

Ra illi l-konvenut ma prezenta l-ebda risposta;

Ra illi fl-udjenza tal-1 ta' Marzu 2021, l-avukat difensur tas-socjeta' attrici iddikjara

illi in vista tal-fatt li l-konvenut ma pprezentax risposta, ma kellux aktar provi u talab

li l-kawza tigi differita gha-sentenza;

Ra illi l-avukat difensur tal-konvenut irrileva li hemm bzonn tigi investigata l-kwistjoni

Ra illi inghata terminu lill-partijiet sabiex jipprezentaw nota ta' sottomissjonijet

taghom fuq il-punt appena premess;

Ra n-nota ta' sottomissjonijet prezentata mis-socjeta' attrici fil-15 t'April 2021;

Ra illi bi provvediment tal-20 ta' Mejju 2021, it-Tribunal iddikjara li l-konvenut

ghandu jitqies fi stat ta' kontumacja.

Ra illi fl-istess seduta tal-20 ta' Mejju 2021, it-Tribunal ta zmien lill-partijiet sabiex

jaghmlu nota ta' sottomissjonijiet finali taghhom, izda ra wkoll illi l-ebda nota ma giet

Ra illi l-kawza giet differita ghas-sentenza ghal-lum.

Paġna 2

Ikkunsidra:

Illi din hija kawza fejn is-socjeta' attrici qed titlob li l-konvenut jigi kkundannat ihallas

sitt mitt Euro (€600) bhala bilanc minn self brevi manu; u sitt mija u sitta u sittin

Euro u sebghin centezmu (€666.70) rapprezentanti xoghlijiet li saru fuq il-vettura

Illi Jonathan Kodjaandreev, direttur tas-socjeta' attrici xehed1 illi l-konvenut kien

impjegat tas-socjeta' attrici, u kien habat bil-karozza tieghu u talab l-ghajnuna tax-

xhud sabiex jirmonka, u jsewwi l-karozza.

minn flus il-kumpanija.

B'dawn biss il-konvenut ma kienx wasal, u rega' talab l-

Il-kumpanija attrici ghamlet ix-xoghlijiet ta' tiswija fuq il-karozza

u l-kont tela' ghal disa' mija sitta u sittin Euro u sebghin centezmu (€966.70), li

minnhom il-konvenut hallas mitt Euro (€100).

Wara dan, il-konvenut tkecca mix-

xoghol u s-socjeta' attrici talbet il-hlas li kien baqa' jsir, kemm ghas-self, kif ukoll

ghat-tiswija tal-karozza.

Il-konvenut baqa' ma hallasx, u s-socjeta' attrici llum

baqghalha tiehu s-somma indikata fil-kawza, u cioe' elf, mitejn u sitta u sittin Euro u

Ikkunsidra ulterjorment:

Illi t-Tribunal qed iqis illi din il-kawza hija kontestata, u dan fid-dawl tal-fatt illi l-

konvenut huwa in kontumacja izda m'ammettiex it-talbiet, hlief ghat-talba relatata

Paġna 3

Talba Nru: 239/20 CZ – 14/7/2021 mas-self ta' sitt mitt Euro (€600) li giet ammessa b'dikjarazzjoni fis-seduta tat-13 ta'

Illi jibqa' ghalhekk is-somma l-ohra relatata mat-tiswija tal-karozza.

Jonathan Kodjaandreev qal li l-hara fil-karozza kienet estensiva, u spjega b'mod generiku

x'kienet il-hsara.

entita' ta' din it-tiswija ma gewx prezentati.

It-Tribunal jinnota pero' illi l-konvenut

kien accetta illi jhallas l-ispejjez tat-tiswija mitluba mis-socjeta' attrici, tant illi

minnhom kien hallas mitt Euro (€100), minghajr ma kkontestahom, la kwantu ghall-

ezistenza taghhom u lanqas ghall-quantum.

Jirrizulta ghalhekk illi dawn l-ispejjez

huma dovuti, u t-Tribunal m'ghandu l-ebda prova kuntrarja li tindika li dawn l-ispejjez

relatati mat-tiswija tal-karozza mhumiex dovuti.

Ghaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi billi jilqa' t-talbiet tas-socjeta'

attrici, u jordna lill-konvenut ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' elf,

mitejn u sitta u sittin Euro u sebghin centezmu (€1,266.70), bl-imghax mid-

data tal-prezentata tal-kawza odjerna sal-hlas effettiv.

L-ispejjez kif mitluba ghandhom jithallsu kollha mill-konvenut.

Paġna 4

Paġna 5


Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

m'għandux ikun li wara għaxar snin ta' proċeduri, l-appellanta tinqeda bil-proċeduri tal-appell biex tqajjem il-lanjanza li l- proċeduri quddiem it-Tribunal setgħu kienu vvizzjati jew li d-depożizzjoni ta' xi xhud tħalliet barra mill-proċess, partikolarment meta din kellha kull opportunità tilmenta dwar dan quddiem it-Tribunal, iżda naqset milli tagħmel dan ̶ meta l-kreditur jitlob ammont speċifiku fl-att taċ-ċitazzjoni u mhux ammont da liquidarsi, l-imgħax fuq dak l-ammont jiddekorri mid-data taċ-ċitazzjoni u mhux mid-data tas-sentenza

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-14 ta' Lulju, 2021

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

GasanMamo Insurance Limited (C 3143) kif surrogata fid-drittijiet tal- assikurat tagħha Maria Oedegaard Borg u l-istess Maria Oedegaard Borg (K.I. 113980M) ('l-appellati')

Dan huwa appell magħmul mill-intimata Frances Natalizia Minuti (K.I.

09477M), hawnhekk 'l-appellanta', minn deċiżjoni tat-Tribunal tal-Arbitraġġ fi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

ħdan iċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta [minn issa 'l quddiem "it-Tribunal"],

tat-23 ta' Frar, 2021 [minn issa 'l quddiem 'il-lodo arbitrali'], li permezz tiegħu

t-Tribunal iddeċieda billi filwaqt li laqa' l-eċċezzjonijiet imressqa mill-intimat

Simon Braddick-Southgate, hawnhekk 'l-appellat Braddick-Southgate', u ddikjara li dan mhux responsabbli

għall-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri, ċaħad l-eċċezzjonijiet imressqa mill-

intimata Frances Natalizia Minuti, u b'hekk

laqa' t-talbiet tar-rikorrenti

GasanMamo Insurance Limited (C 3143) kif surrogata fid-drittijiet tal-

assikurat tagħha Maria Oedegaard Borg u l-istess Maria Oedegaard Borg (K.I. BRADDICK-SOUTHGATE),

hawnhekk

fil-konfront

tagħha, u ddikjara

l-inċident

awtomobilistiku li seħħ ġewwa Parti mill-Fgura fid-19 ta' Lulju, 2011 [minn issa 'l

quddiem 'l-inċident'], ġara unikament tort tagħha.

It-Tribunal iddikjara wkoll li

d-danni sofferti mir-rikorrenti jammontaw komplessivament għas-somma ta'

seba' mija u tnejn u tmenin Euro u sitta u sebgħin ċenteżmu (€782.76), li

minnhom is-somma ta' seba' mija u sebgħa u għoxrin Euro u sitta u sebgħin

ċenteżmu (€727.76) għandha titħallas lis-soċjetà rikorrenti, filwaqt li s-somma

ta' ħamsa u ħamsin Euro (€55) għandha titħallas lir-rikorrenti Maria Oedegaard Borg.

L-

intimata Frances Natalizia Minuti ġiet ikundannata tħallas id-danni hekk

likwidati, flimkien mal-ispejjeż tal-arbitraġġ, bl-imgħaxijiet legali fuq id-danni

hekk likwidati b'effett mid-data tal-preżentata tal-arbitraġġ sad-data tal-ħlas

Ir-rikorrenti istitwew proċeduri arbitrali, li permezz tagħhom talbu lit-

Tribunal jiddikjkara min mill-intimati għandu jinżamm responsabbli għall-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

inċident awtomobilistiku li seħħ fid-19 ta' Lulju, 2011, bejn il-vettura bin-

numru ta' reġistrazzjoni SJJ 762 misjuqa mill-initmat Simon Braddick-Southgate u l-vettura

bin-numru IBI 742 misjuqa mill-intimata Frances Natalizia Minuti, bil-vettura

tar-rikorrenti Maria Oedegaard Borg bin-numru ta' reġistrazzjoni NOV 127, li ġarrbet

ħsarat waqt li din kienet ipparkjata mal-ġenb tat-triq fejn seħħ l-inċident, u li

jillikwida d-danni riżultanti mill-imsemmi inċident.

Oedegaard Borg kienet assikurata b'polza tal-assikurazzjoni tat-tip comprehensive mas-

soċjetà rikorrenti GasanMamo Insurance Limited, u għalhekk għajr għall-

ewwel €55, l-ispejjeż għat-tiswija tal-ħsarat li ġarrbet il-vettura tar-rikorrenti

Maria Oedegaard Borg tħallsu minn GasanMamo Insurance Limited.

Ir-rikorrenti talbu lit-Tribunal jiddikjara li l-intimati, jew min minnhom,

huma unikament responsabbli għall-inċident inkwistjoni, billi allegaw li l-

inċident tat-traffiku inkwistjoni seħħ waqt li l-intimati kienu qegħdin isuqu l-

vetturi tagħhom b'mod negliġenti u imprudenti.

Ir-rikorrenti qalu li d-danni

subiti mill-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni NOV 127 jammontaw għal

€782.76, jew somma oħra verjuri li tista' tiġi determinata waqt l-arbitraġġ, u l-

intimati jew min minnhom għandhom jiġu kkundannati jħallsu dawn l-ispejjeż

flimkien mal-imgħaxijiet legali mid-data tan-notifika tal-ittra uffiċjali sad-data

tal-pagament.

L-intimat Simon Braddick-Southgate wieġeb

li huwa qiegħed

jirrespinġi

allegazzjonijiet, pretensjonijiet u talbiet kollha mressqa mir-rikorrenti stante li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

dawn huma infondati fil-fatt u fid-dritt, għaliex l-inċident inkwistjoni ġie

kkawżat unikament mill-intimata Frances Natalizia Minuti u mhux minnu.

huwa ma kienx responsabbli għall-inċident, u għalhekk kull talba sabiex huwa

jagħmel tajjeb għad-danni allegatament ikkawżati lir-rikorrenti, għandha tiġi

miċħuda.

L-intimat Simon Braddick-Southgate talab li huwa jiġi meħlus minn kull proċedura

tal-arbitraġġ u mill-ħlas tad-danni, u qal li hija l-intimata Frances Natalizia

Minuti li għandha tinżamm responsabbli għal dak li seħħ u għall-ħsarat sofferti

mir-rikorrenti.

L-intimata Frances Natalizia Minuti wieġbet li t-talbiet tar-rikorrenti

huma infondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż, stante li

l-inċident awtomobilistiku ma seħħx tort tagħha, iżda tort ta' Simon Braddick-Southgate, li

saq b'imperizja, traskuraġni u nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-

Qalet li għalhekk l-ewwel talba għandha tiġi miċħuda fil-konfront

tagħha, għaliex l-inċident seħħ tort tal-intimat l-ieħor.

Żiedet tgħid li r-

rikorrenti ma sofrew l-ebda danni li għandha tinżamm responsabbli għalihom

hi, u għalhekk hija m'għandha tinżamm responsabbli għall-ebda ħlas ta' danni.

Ir-rikorrenti Maria Oedegaard Borg xehdet li fil-ħin tal-inċident, hija kienet qiegħda

d-dar, bil-vettura tagħha li kienet ipparkjata barra, meta f'ħin minnhom

semgħet ħoss, u xħin ħarġet tara x'kien ġara, sabet żewġ vetturi maħbutin li

għamlu ħsara fil-vettura tagħha.

Qalet li hija ma tafx l-inċident kif seħħ, imma

għad-danni subiti minnha għamlet tajjeb is-soċjetà GasanMamo Insurance

Dr Louis Boumaiza għas-soċjetà rikorrenti kkonferma li kienet is-soċjetà

rikorrenti li għamlet tajjeb għad-danni u għall-ħsarat sofferti mill-assikurata

L-intimata Dr Francina Minuti xehdet li dakinhar tal-inċident, hija

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

kienet għaddejja min-naħa ta' Ħaż-Żabbar sejra lejn il-Ħamrun, u fil-ħin tal-

inċident it-triq kienet vojta.

Qalet li kellha l-indicator mixgħul fuq in-naħa tal-

lemin, għaliex riedet tikser sabiex tidħol fid-drive-in tad-dar tagħha fl-istess

Qalet li minn faċċata tagħha ma kinux ġejjin vetturi, u fil-ħin li kisret biex

tibda dieħla fid-drive-in, hija kienet qiegħda ssuq bil-mod ħafna.

L-intimata

qalet li hija fl-ebda ħin ma waqfet zoptu għaliex ma kellhiex għalfejn, għaliex

Kompliet tgħid li f'ħin minnhom hija ħasset daqqa kbira fuq

il-vettura tagħha.

Spjegat li fil-ħin tal-impatt, il-vettura tagħha kienet għadha

dritta, filwaqt li l-impatt seħħ f'nofs il-vettura tagħha.

xehed li fil-ħin tal-inċident huwa kien qiegħed isuq il-vettura targata SJJ 762 u

kien għaddej minn Psaila Street, fid-direzzjoni lejn Ħaż-Żabbar.

Qal li rekbin

miegħu kellu żewġ passiġġieri, u xħin wasal quddiem showroom tal-muturi li

hemm fit-triq, sema' twerżiqa għaliex il-vettura li kienet ġejja mid-direzzjoni

opposta, baqgħet dieħla fil-ġenb tiegħu.

Ix-xhud qal li ma jidhirlux li dak il-ħin

quddiemu kien hemm vetturi oħra.

Qal illi fil-ħin li seħħ l-impatt huwa kien

għaddej b'veloċità baxxa.

Qal li mal-ġenb tat-triq kien hemm vettura pparkjata

li huwa baqa' dieħel fiha.

Qal li mal-impatt huwa baqa' dieħel fil-parapett tal-

ħanut tal-muturi u anki waqqalu xi ġebel.

L-intimat Simon Braddick-Southgate ippreżenta

sensiela ta' ritratti sabiex juri l-inħawi fejn seħħ l-inċident, il-marki tal-

brejkijiet, kif ukoll il-pożizzjoni tal-vetturi rispettivi wara l-inċident.

Tribunal ġiet ippreżentata wkoll kopja tar-rapport li sar lill-Pulizija in segwitu

għall-inċident.

F'dikjarazzjoni ġuramentata ppreżentata mill-intimat Simon Braddick-Southgate, huwa

spjega li dakinhar tal-inċident huwa kien qiegħed isuq fid-direzzjoni tal-isptar

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

Saint Philip's direzzjoni lejn Ħaż-Żabbar, u rekbin miegħu dak il-ħin kien hemm

Qal li fil-ħin tal-inċident huwa kien

għaddej b'veloċità normali u ma kellux xi għaġġla partikolari, meta f'ħin

minnhom ra vettura tal-għamla Smart ġejja mid-direzzjoni opposta, li daret

quddiem il-vettura tiegħu.

Qal li din il-manuvra kienet inaspettata, u għalhekk

huwa ma setax jgħid jekk l-indicator ta' din il-vettura kienx mixgħul jew le.

L-

intimat Simon Braddick-Southgate qal li huwa ħa brejk qawwi, iżda l-vettura misjuqa mill-

intimata l-oħra baqgħet għaddejja, bir-riżultat li ħabtet miegħu.

Qal li l-impatt

kien qawwi u għalhekk huwa baqa' dieħel fil-ħajt tal-istabbiliment Cycle

World, u ħabat ukoll ma' vettura li kienet ipparkjata mal-ġenb tat-triq.

L-

intimat qal li wara l-impatt, huwa bilkemm felaħ joħroġ mill-vettura tiegħu.

Agius qal li konsegwenza tal-inċident, kemm hu kif ukoll bintu li kienet riekba

miegħu, kellhom jirċievu attenzjoni medika.

Jessica Maria Braddick-Southgate, bint l-intimat Simon Braddick-Southgate, xehdet illi fil-ħin tal-

inċident hija kienet riekba fil-vettura misjuqa minn missierha.

Spjegat li huma

kienu ġejjin mid-direzzjoni tal-isptar Saint Philip's fid-direzzjoni lejn Ħaż-Żabbar u

Psaila Street, u missierha dejjem baqa' jsuq fil-karreġġata tiegħu.

Żiedet tgħid

li f'ħin minnhom semgħet lil missierha jirrimarka dwar xi manuvra li għamlet l-

intimata l-oħra, u fil-pront semgħet il-brejkijiet u l-ħoss tal-impatt tal-vettura.

Ix-xhud qalet li wara l-inċident hija kellha tingħata l-għajnuna medika anki

sabiex tinħareġ mill-vettura.

Ix-xhud Kurt Braddick-Southgate xehed li hu kien il-Pulizija li investiga l-inċident.

huwa tkellem maż-żewġ xufiera involuti, u meta aċċeda fuq il-post fejn seħħ l-

inċident, huwa ma kellu l-ebda suspett li l-intimati kienu ċaqalqu l-vetturi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

tagħhom minn fejn kienu.

Qal li b'kollox fuq il-post kien hemm tliet vetturi

maħbutin u mal-art kien hemm żewġ settijiet ta' marki ta' brejkijiet.

Carmen Scaletta xehdet li fil-ħin tal-inċident hija kienet ipparkjata mal-ġenb

tat-triq, għaliex bintha tattendi l-iskola tal-pjanu li tmexxi l-intimata Francine

Scaletta li hija rat lill-intimata ġejja mid-direzzjoni opposta bl-indicator

mixgħul, u din għaddiet bil-mod minn ħdejha.

Qalet li ħin minnhom dawret

wiċċha biex tkellem lil bintha, meta semgħet xi storbju.

Kompliet tgħid li hija

ma ratx il-ħabta sseħħ, iżda rat il-vettura ta' Francine Minuti dritta u l-vettura l-

oħra li baqgħet dieħla fil-ħajt ta' Cycle World, filwaqt li kien hemm ukoll it-

tielet vettura milquta li n-number plate tagħha spiċċa fil-parapett tal-

istabbiliment Chesworth, li hemm fl-istess triq.

Permezz tal-lodo arbitrali mogħti fit-23 ta' Frar, 2021, it-Tribunal

iddeċieda li: l-eċċezzjonijiet tal-intimat Simon Braddick-Southgate għandhom jiġu milqugħa,

li dan għandu

jiġi ddikjarat mhux responsabbli għall-inċident;

eċċezzjonijiet imressqa mill-intimata Frances Natalizia Minuti għandhom jiġu

miċħuda, u b'hekk it-talbiet tar-rikorrenti fil-konfront tagħha għandhom jiġu

milqugħa; u b'hekk iddikjara li l-inċident awtomobilistiku seħħ unikament tort

tal-intimata Frances Natalizia Minuti, u ddikjara li d-danni sofferti mir-rikorrenti

għandhom jitħallsu unikament minnha, u dan wara li għamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

"Konsiderazzjonijiet

Illi l-inċident in kwistjoni seħħ fi Triq il-Ferrovija, Parti mill-Fgura.

Din hija triq twila u dritta, b'żewġ karreġġati fid-direzzjonijiet opposti u b'parkeġġ għall-karozzi fuq iż- żewġ naħat, tul it-triq kollha.

Illi mill-provi jirriżulta illi dakinhar tal-inċident, l-intimat Braddick-Southgate kien qed isuq mid- direzzjoni tal-Marsaxlokk sejjer lejn Ħaż-Żabbar, filwaqt li l-intimata Minuti kienet ġejja mid-direzzjoni opposta bl-intenzjoni li tidħol fid-drive-in tar-residenza tagħha, li kienet tinsab fuq in-naħa tal-lemin tagħha.

Skont Abela, "It-triq kienet vojta u kienet ilha vojta".

Kien għalhekk li Abela baqgħet miexja u ex admissis "fl-ebda mument ma waqaft dead stop biex nikser."

A tempo vergine lill-Pulizija, l-intimata Abela qaltilhom "meta rajt li t-triq kienet vojta u ma kien ħadd ġej mid-direzzjoni opposta, bl-indicator li kien ilu mixgħul bdejt nikser fuq in-naħa tal-lemin sabiex nipparkja quddiem gate, fejn f'daqqa waħda smajt u ħassejt daqqa."

Illi da parti tiegħu l-intimat Agius ikkonferma li kien għaddej fid-dritta, sema' waħda twerżaq u "il-vettura li kienet fiha ġiet għal fuq is-side tiegħi mid-direzzjoni opposta."

Konsegwenza tal-inċident, Braddick-Southgate baqa' dieħel fil-vettura pparkjata tar- rikorrenti Galea u spiċċa fuq il-parapett ta' Benny tal-muturi u waqqalu l-ġebel.

Illi għalkemm l-intimata Minuti allegat li x'ħin seħħ l-impatt, il-vettura tagħha kienet għadha dritta, l-Arbitru m'għandhiex dubju li fil-ħin tal-impatt, l-intimat Braddick-Southgate kien qed isuq fil-karreġġata tiegħu.

Dan jirriżulta b'mod ampju mill-brake marks li tħallew mill-vettura tiegħu b'konsegwenza tal-inċident, kif jirriżulta fl-iskizz (li ma ġiex ikkontestat) u mir-ritratt esebit minn Agius stess.

Fuq kollox a tempo vergine, l- intimata Minuti stqarret mal-Pulizija li "bdejt nikser lejn in-naħa tal-lemin sabiex nipparkja" u dan b'ammissjoni ċara li l-intimata Minuti kienet diġà bdiet tinvadi l- karreġġata qabel seħħ l-impatt.

Illi għalhekk l-Arbitru taqbel in toto mas-sottomissjonijiet imressqa mill-intimat Agius, ossia li kien jinkombi fuq l-intimata Minuti li teżerċita a proper lookout u tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, dan tenut kont li kienet ser tibddel id-direzzjoni u tinvadi l- karreġġata opposta biex tipparkja ħdejn id-dar tagħha jew fid-drive-in tad-dar tagħha.

Illi fil-klawsoli 162 et seq., il-Malta Highway Code jistipula li s-sewwieqa għandhom jirrispettaw il-karreġġati tagħhom, u kull vettura għandha żżomm fuq ix-xellug ta' linja medjana, ħlief sabiex tilħaq bini biswit jew sabiex tidħol fi triq biswit, kemm-il darba ma jkunx hemm periklu biex tagħmel hekk.

Fi kwalunkwe każ "linji bojod maqtugħa jaqsmu l-karreġġata f'żewġ mogħdijiet u tista' taqsamhom bl-attenzjoni meħtieġa u wara li tkun urejt lill-vetturi l-oħra" (klawsola 164).

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

Illi fuq kollox skont il-klawsola 215 tal-Malta Highway Code: "Qatt ma għandek tagħmel xi manuvra li tista' ġġiegħel traffiku ieħor jimxi bil-mod jew jieqaf f'daqqa, lanqas jekk tuża s-sinjali."

Għalhekk il-fatt li l-intimata Abela seta' kellha l-indicator mixgħul, ma kienx jagħtiha d-dritt li tinvadi l-karreġġata tal-intimat Braddick-Southgate, ir- responsabbilità għall-inċident in kwistjoni xorta waħda tinkombi fuqha.

Illi f'dan il-każ, l-intimata Abela saħansitra sostniet għal aktar minn darba li t-triq kienet vojta u ma kien hemm l-ebda vetturi ġejjin minn faċċata u huwa għalhekk li hija fl-ebda ħin ma waqfet qabel bdiet il-manuvra biex tidħol fid-drive-in u taqsam il- karreġġata opposta.

Il-fatt li Triq il-Ferrovija hija triq dritta u twila, u għalhekk l- intimata Abela kellha viżibilità fit-tul, ladarba, minkejja dan, l-intimata Abela naqset li tinnota l-vettura tal-intimat Braddick-Southgate, huwa prova ċara li hija naqset li żżomm a proper lookout qabel bdiet il-manuvra.

Illi għalhekk kienet il-manuvra tal-intimata Minuti, il-causa prossima tal-inċident de quo, u konsegwentement il-ħsarat ikkawżati fil-vettura tar-rikorrenti Oedegaard Borg, liema vettura kienet ipparkjata, saret ħtija tal-istess Frances Natalizia Minuti.

Illi r-rikorrenti ppreżentaw l-irċevuti relattivi għall-ħsarat imġarrba fil-vettura tar- rikorrenti Maria Oedegaard Borg, liema irċevuti ġew ikkonfermati mill-Avukat Dr Louis Boumaiza, u dan in sostenn tat-talba tagħhom għal-likwidazzjoni tad-danni.

Dawn l-irċevuti ma ġewx ikkontestati mill-intimati.

Konklużjoni

Għal dawn il-motivi l-Arbitru tiddeċiedi billi, filwaqt li tilqa' l-eċċezzjonijiet imressqa mill-intimat Simon Braddick-Southgate u tiddikjarah mhux responsabbli għall-inċident in kwistjoni; tiċħad l-eċċezzjonijiet imressqa mill-intimata Frances Natalizia Minuti; u tilqa' t-talba tar-rikorrenti fil-konfront tal-intimata Frances Natalizia Minuti u tiddikjara li l- inċident awtomobilistiku li seħħ fid-19 ta' Lulju, 2011 f'Santa Ħal Qormi, ġara unikament tort tal-intimata Frances Natalizia Minuti; tiddikjara li d-danni sofferti mir-rikorrenti jammontaw komplessivament għas-somma ta' seba' mija u tnejn u tmenin Euro u sitta u sebgħin ċenteżmu (€782.76) u dan in kwantu għas-somma ta' seba' mija sebgħa u għoxrin euro u sitta u sebgħin ċenteżmu (€727.76) dovuti lis- soċjetà rikorrenti u in kwantu għas-somma ta' ħamsa u ħamsin euro (€55) dovuti lir- rikorrenti Maria Oedegaard Borg; tikkundanna lill-intimata Frances Natalizia Minuti sabiex tħallas lir-rikorrenti s-somma komplessiva ta' €782.76 u dan in linea ta' danni; tikkundanna lill-intimata Frances Natalizia Minuti tħallas l-ispejjeż kollha ta' dan l- arbitraġġ, inklużi dawk tal-intimat Simon Braddick-Southgate, kif ukoll dawk tal-ittra uffiċjali

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

ppreżentata fl-20 ta' Frar, 2012 u tal-ittra uffiċjali ppreżentata kontestwalment mal- arbitraġġ kontra l-assikurazzjoni Citadel Insurance plc u Montaldo Insurance Agency Limited; kif ukoll, tikkundanna lill-intimata Frances Natalizia Minuti sabiex tħallas l- interessi legali fuq il-quantum tad-danni b'effett mid-data tal-preżentata tal- arbitraġġ, ossija mid-19 ta' Ġunju, 2012 sad-data tal-ħlas finali."

L-intimata Avukat Frances Natalizia Minuti ressqet l-appell tagħha mil-

lodo arbitrali appellat fid-9 ta' Marzu, 2021, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex,

"… tħassar, tannulla u tirrevoka s-sentenza appellata mogħtija miċ-Ċentru dwar l- Arbitraġġ ta' Malta fit-23 ta' Frar, 2021 per Arbitru Dr Ruth Vella Bellizzi fl-ismijiet premessi u konsegwentement tiddeċiedi billi tiċħad it-talbiet tas-soċjetà appellata pro et noe in toto jew in parti fil-konfront tal-appellanti, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi ikunu a karigu tal-appellat l-ieħor Simon Braddick-Southgate."

L-appellanta qalet li hija ħasset ruħha aggravata bid-deċiżjoni tat-

Tribunal u l-każ tagħha l-ewwel beda jinstema' quddiem Dr Joseph Abela Pace

u wara kompla jinstema' quddiem Dr Ruth Vella Bellizzi, li ddeċidiet it-tilwima bejn

il-partijiet.

Qalet li t-Tribunal iddeċida dan l-arbitraġġ bid-dokumenti nieqsa

u meta t-traskrizzjoni tax-xhieda li sema' l-Arbitru Dr Joseph Abela Pace ma

kinitx fil-proċess u l-kalligrafija tax-xhieda meħuda quddiemu hija illeġibbli,

filwaqt li x-xhieda mogħtija minn ċertu Stephen Palmier hija nieqsa għal

kollox mill-proċess.

Qalet li għaldaqstant id-deċiżjoni tat-Tribunal hija nulla.

L-appellanta qalet ukoll li t-Tribunal għamel apprezzament żbaljat tal-

provi meta ddetermina li ma kien hemm xejn ħażin fis-sewqan ta' Simon

Braddick-Southgate, u żiedet tgħid li t-Tribunal għamel valutazzjoni spekulattiva fir-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

rigward tal-konfigurazzjoni tal-ħsarat imġarrba miż-żewġ vetturi, u dan

wassal biex l-interpretazzjoni tiegħu tad-dinamika tal-inċident kienet waħda

żbaljata, illoġika u ambigwa.

L-appellanta qalet li t-Tribunal naqas milli jieħu

konjizzjoni li hija kienet fil-karreġġata tagħha lesta biex iddur, u li fil-ħin tal-

impatt hija kienet ġejja bil-mod u mhux ħabta u sabta kif allega l-intimat l-

ieħor.

L-appellanta qalet li anki mir-ritratti esebiti għandu jirriżulta li fil-ħin

tal-impatt hija kellha r-roti ta' quddiem tal-vettura li kienu għadhom

mhumiex imdawrin sabiex hija tibda l-kisra, u hija ma kinitx għadha bdiet il-

kisra meta seħħ l-impatt.

Qalet li l-intimat Simon Braddick-Southgate kellu l-viżwali tat-

triq, u kien huwa li naqas milli jeżerċita proper lookout kif mistenni minnu

Qalet ukoll li l-vettura tagħha qatt ma marret fuq in-naħa l-

oħra tat-triq kif ġie allegat, iżda baqgħet dejjem fuq il-karreġġata tagħha, u

kienet il-vettura misjuqa mill-intimat Simon Braddick-Southgate li kienet ġejja b'veloċità u

li daret b'mod li kkawżat ħsara fuq vetturi u proprjetajiet fuq in-naħa tax-

L-appellanta qalet li dan kien ikkostatat ukoll mill-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali fid-deċiżjoni kontra

Simon Braddick-Southgate mogħtija fil-5 ta' Marzu, 2020, fejn il-Qorti tal-Maġistrati sabet

lil Simon Braddick-Southgate ħati ta' sewqan traskurat.

L-appellanta qalet li mill-iskizz

jidher ċar li hija kienet ġejja mid-direzzjoni ta' Ħaż-Żabbar lejn Parti mill-Fgura,

u li kienet għaddejja fil-karreġġata tagħha bl-indicator mixgħul u lesta biex

iddur, billi l-linja li tifred iż-żewġ karreġġati mhix waħda kontinwa.

tgħid li kellu jirriżulta ċar li Simon Braddick-Southgate ma rax il-vettura tagħha lesta biex

iddur, bil-konsegwenza li daħal b'impatt qawwi fuqha.

Qalet ukoll li t-triq

hija waħda dritta u li għalhekk Simon Braddick-Southgate seta' jinduna bil-vettura tagħha

wieqfa minn ferm qabel u għalhekk seta' jevita l-inċident.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

L-appellanta qalet li t-tielet aggravju tagħha huwa dwar minn meta

jibdew jiddekorru l-imgħaxijiet fuq id-danni.

Spjegat li anki f'każ li din il-

Qorti ssib li l-ħtija għal dan l-inċident hija tagħha, it-Tribunal ma setgħax

jiddeċiedi li l-imgħaxijiet fuq id-danni jibdew jiddekorru mid-data tal-ittra

uffiċjali, għaliex l-ammont sar dovut minn meta ġie stabbilit li l-ħtija għall-

akkadut hija tagħha u għalhekk mid-data tal-lodo arbitrali u mhux mid-data

tal-ittra uffiċjali.

L-appellanta għamlet riferiment għal deċiżjonijiet tal-Qrati

tagħna fejn ġie stabbilit li fir-rigward ta' debitu inċert jew mhux likwidu ma

jistgħux jiddekorru imgħaxijiet, u sabiex l-imgħaxijiet jibdew jiddekorru

huwa meħtieġ li d-debitu jiġi determinat.

L-appellanta qalet ukoll li hija ma taqbilx mad-deċiżjoni tat-Tribunal

fejn hija ġiet ikkundannata tħallas l-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri, u dan

għaliex kien hemm dewmien esaġerat f'dawn il-proċeduri, kif ukoll għaliex

hija m'għandha l-ebda ħtija għal dan id-dewmien, u lanqas m'għandha

tinżamm responsabbli għall-akkadut.

Ir-Risposta tal-Appell

Fir-risposta tagħha, is-soċjetà appellata GasanMamo Insurance Limited

wieġbet li s-sentenza tat-23 ta' Frar, 2021 hija ekwa u ġusta u timmerita

inkwantu din stabbiliet

li r-rikorrenti għandhom dritt għar-

riżarċiment tad-danni mħallsa minnhom b'konsegwenza tal-inċident tad-19 ta'

Lulju, 2021, li ġew likwidati fis-somma ta' €782.76, oltre l-imgħaxijiet mid-19

ta' Ġunju, 2012, u l-ispejjeż ġudizzjarji.

Is-soċjetà appellata qalet li hija sejra

tirrimetti ruħha għall-provi mressqa u għad-deċiżjoni ta' din il-Qorti, iżda Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

żiedet tgħid li hija m'għandhiex tbati spejjeż għaliex fil-mument meta ġiet

intavolata l-kawża, huma ma kellhom l-ebda ħjiel dwar min seta' kien

responsabbli għad-danni sofferti mill-appellata, meta saret il-ħsara fil-vettura

tagħha waqt li kienet ipparkjata.

B'riferiment għall-ewwel aggravju tal-

appellanta, li d-deċiżjoni mogħtija mit-Tribunal hija nulla għaliex kien hemm

traskrizzjonijiet tax-xhieda li nstemgħu quddiem Dr Joseph Abela Pace, li kienu

nieqsa mill-proċess, l-appellati qalu li l-appellanta kellha kull opportunità li

tressaq l-ilment tagħha dwar dan qabel ingħata l-lodo arbitrali, iżda għal xi

raġuni hija naqset milli tressaq nota ta' sottomissjonijiet kemm fit-terminu

mogħti lilha mit-Tribunal u anki wara.

Is-soċjetà appellata qalet li l-fatt li fi

kliem l-appellanta dawn il-proċeduri ilhom għaddejjin is-snin, isaħħaħ il-fehma

tagħha li l-appellanta kellha biżżejjed żmien biex teżamina l-proċess u tirregola

ruħha.

Qalet li dan ma sarx, u minflok l-appellanta issa qiegħda tipprova

B'riferiment għall-allegazzjoni tal-

appellanta li t-traskrizzjoni tax-xhieda ta' Stephen Palmier hija nieqsa mill-

proċess, is-soċjetà appellata qalet li Stephen Palmier qatt ma kien indikat bħala

xhud u għalhekk l-ebda waħda mill-partijiet ma setgħet tipproduċih bħala

Is-soċjetà appellata qalet li anki l-aggravji dwar l-ispejjeż u l-imgħax

huma mingħajr bażi, u dan għaliex min-naħa tagħha ma kien hemm l-ebda

Spjegat li l-inċident inkwistjoni seħħ fid-19 ta' Lulju, 2011 u l-

proċeduri arbitrali ġew

ippreżentati fid-19 ta' Ġunju, 2012.

Is-soċjetà

rikorrenti, hawnhekk appellata, qalet li hija kienet lestiet mill-provi tagħha sas-

6 ta' Diċembru, 2012, u għalhekk fi żmien sitt xhur minn meta istitwiet il-

proċeduri arbitrali.

Is-soċjetà appellata qalet li hija mhijiex sejra tidħol fil-

mertu ta' min għandu jħallas għall-imgħaxijiet, imma tgħid li għandha dritt

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

titħallas dawn l-imgħaxijiet.

Is-soċjetà appellata għamlet riferiment għal

deċiżjoni ta' din il-Qorti diversament preseduta1 fejn intqal li l-fatt li t-Tribunal

dam biex jagħti deċiżjoni m'għandux jippreġudika lir-rebbieħ, u dan għaliex

hija kellha tagħmel użu minn flus tagħha sabiex tissewwa l-ħsara.

s-sentenza ċċitata mill-appellanta fir-rikors tal-appell tagħha2 m'għandha

x'taqsam xejn mal-każ odjern, għaliex fil-każ odjern, l-ammont mitlub in linea

ta' danni mis-soċjetà appellata ma jikkonsistix f'somma da liquidarsi, imma l-

ammont preċiż tal-ispejjeż imħallsin minnha ġie indikat fit-talba li saret

it-Tribunal, u għalhekk

ir-raba' aggravju tal-appellanta huwa

Fir-risposta tiegħu l-appellat Simon Braddick-Southgate qal li s-sentenza tat-23 ta'

Frar, 2021 hija ekwa u ġusta u timmerita konferma, u għalhekk l-appell

intavolat mill-appellanta, huwa infondat fil-fatt u fid-dritt, u għalhekk talab

sabiex dan l-appell ikun miċħud bl-ispejjeż kontra l-appellanta.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji mressqa mill-

appellanta, u dan fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mit-Tribunal fil-

lodo arbitrali appellat u tas-sottomissjonijiet magħmula mill-appellati.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

L-ewwwel aggravju:

L-appellanta qalet li l-lodo arbitrali appellat huwa null għaliex it-Tribunal

naqas milli jieħu konjizzjoni tal-fatt li wħud mill-provi bdew jinstemgħu minn

Arbitru differenti, u li d-depożizzjoni tax-xhieda miġbura minn dan l-Arbitru

tħalliet bil-miktub fil-proċess, b'tali mod li din ma tistax tinqara faċilment.

L-

appellanta qalet ukoll li d-depożizzjoni tax-xhud Stephen Palmier, li nstemgħet

mill-ewwel Arbitru Dr Joseph Abela Pace, hija għalkollox nieqsa mill-proċess, u

għalhekk il-lodo arbitrali appellat ma kkonsidrax uħud mill-provi li tressqu

f'dawn il-proċeduri, b'tali mod li għandu jiġi kkonsidrat null.

Il-Qorti rat l-atti proċesswali quddiem it-Tribunal, u tibda billi tirrileva li

dan huwa appell minn lodo arbitrali dwar inċident stradali li seħħ xejn anqas

minn għaxar snin ilu.

Jirriżulta li l-proċeduri arbitrali bdew jinstemgħu quddiem

l-Arbitru Dr Joseph Abela Pace, u li sussegwentement dawn tkomplew jinstemgħu

Jirriżulta wkoll li Stephen Palmier, li l-appellanta tgħid li

ddepona quddiem l-ewwel Arbitru, u li x-xhieda tiegħu ma ġietx inkluża fil-

proċess, ma kienx imniżżel fil-lista tax-xhieda tal-appellanta, intimata fil-

proċeduri arbitrali, u għalhekk fi kwalunkwe każ dan ix-xhud ma setax

jinstema' mit-Tribunal.

Il-Qorti tqis li lanjanza tax-xorta li ressqet l-appellanta

fl-ewwel aggravju tagħha, mhijiex lanjanza li għandha titressqu quddiem din il-

Qorti ta' reviżjoni, iżda hija lanjanza li setgħet faċilment tinġieb a konjizzjoni

Wara kollox jirriżulta li t-Tribunal ta lill-partijiet il-fakoltà li jressqu

n-noti ta' sottomissjonijiet tagħhom, u l-appellanta naqset milli tagħmel dan.

M'għandux ikun li wara għaxar snin ta' proċeduri, l-appellanta tinqeda bil-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

proċeduri tal-appell biex tqajjem il-lanjanza li l-proċeduri quddiem it-Tribunal

setgħu kienu vvizzjati jew li d-depożizzjoni ta' xi xhud tħalliet barra mill-

proċess, partikolarment meta din kellha kull opportunità tilmenta dwar dan

quddiem it-Tribunal, iżda naqset milli tagħmel dan.

Huwa għalhekk li tqis li dan

l-ewwel aggravju mhuwiex mistħoqq, u tiċħdu.

[dwar l-apprezzament tal-provi]

L-appellanta qalet li t-Tribunal għamel apprezzament żbaljat tal-provi, u

pinġa stampa dwar id-dinamika tal-inċident li hija żbaljata, illoġika u ambigwa.

L-appellanta qalet li mill-provi kellu jirriżulta li fil-ħin tal-inċident hija kienet

kważi wieqfa, għaliex il-ħsieb tagħha kien li ddur u tikser lejn id-drive-in tar-

residenza tagħha wara li taqsam il-linja li tifred iż-żewġ karreġġati.

Qalet li mill-

provi kellu jirriżulta li l-intimat l-ieħor kellu viżwali fit-tul tat-triq kollha, u kien

l-intimat l-ieħor li naqas milli jeżerċita l-proper lookout rikjest, b'tali mod li dan

dar u kkawża ħsarat fuq numru ta' vetturi u fuq proprjetà li hemm fl-istess triq.

L-appellanta qalet li mill-provi kellu jirriżulta li t-triq dritta tat lil Agius viżwal

tajjeb ferm għat-tul tat-triq, u dan seta' jara l-vettura tagħha wieqfa minn ferm

qabel seħħ l-inċident.

Il-Qorti qieset sew il-provi miġjuba u d-depożizzjoni tal-partijiet fil-

kawża, sabiex setgħet tikkonsidra dan l-aggravju kif mistħoqq.

Minkejja li l-

intimati t-tnejn xehdu li fil-ħin tal-inċident kienu għaddejjin b'veloċità baxxa

ferm, bl-appellanta tgħid li fil-ħin tal-inċident kienet kważi wieqfa, lesta biex

iddur lejn ir-residenza tagħha, huwa evidenti, mill-konsegwenzi li ħalla dan l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

inċident, li xi ħadd minnhom mhux qiegħed jgħid il-verità.

Mill-provi jirriżulta li

l-inċident inkwistjoni seħħ f'parti tat-triq li hija dritta, u għalhekk l-intimat

Simon Braddick-Southgate kellu viżwali tajba tat-triq u ta' dak kollu li kien għaddej madwaru.

Jirriżulta wkoll li fil-ħin tal-inċident l-appellanta kienet ser tibda manuvra

sabiex taqsam il-karreġġata u ddur lejn ir-residenza tagħha, u għalhekk din

kienet kważi wieqfa xħin seħħ l-impatt.

Kuntrarjament għall-konklużjoni li

wasal għaliha t-Tribunal, mill-provi ma jirriżultax li l-appellanta fil-ħin tal-

inċident kienet qiegħda tinvadi l-karreġġata li kien fiha l-intimat Simon Braddick-Southgate.

Mir-ritratti esebiti jidher ċar li l-inċident seħħ fil-parti tat-triq faċċata tar-

residenza tal-appellanta, u għalhekk din kellha tnaqqas sew mill-veloċità jew

tieqaf kompletament qabel tikser lejn id-dar tagħha.

tiegħu qal li fil-ħin tal-inċident, it-traffiku ma kienx wieħed voluminuż, imma

hu fl-ebda waqt ma ra lill-appellanta, u ntebaħ biha biss meta sema' twerżiqa

u raha ġejja minn faċċata.

L-intimat u bintu t-tnejn xehdu li huma rrimarkaw

dwar il-mod kif kienet qiegħda ssuq l-appellanta fil-mumenti qabel seħħ l-

impatt, imma f'partijiet oħra tax-xhieda tagħhom jagħtu l-impressjoni li qabel

seħħ l-inċident, sa fejn jafu huma t-triq kienet vojta u fl-ebda ħin ma raw lill-

Il-Qorti kkonsidrat li huwa ferm aktar plawsibbli li l-

appellanta kienet wieqfa prattikament għalkollox fil-ħin li seħħ l-inċident, u

kien l-intimat Braddick-Southgate li ma kienx qiegħed jeżerċita l-proper lookout rikjest u ma

rax lil Minuti wieqfa fit-triq.

Kien Agius li xehed li fil-ħin tal-inċident it-triq kienet

vojta, fattur dan li jindika li huwa fl-ebda waqt ma induna bil-preżenza tal-

vettura tal-appellanta qabel seħħ l-inċident.

korroborata mix-xhieda ta' persuna li kienet qiegħda tistenna lill-appellanta

tidħol f'darha sabiex bintha tibda l-lezzjonijiet tal-pjanu, u għalhekk il-Qorti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

hija moralment konvinta li l-verżjoni tal-fatti kif seħħew mogħtija mill-

appellanta, hija ferm aktar kredibbli minn dik mogħtija mill-intimat Simon

Camilleri Bellizzi għalhekk li l-Qorti qiegħda tqis li it-tieni aggravju huwa ġustifikat,

u ma jirriżultax li t-Tribunal għamel analiżi korretta tal-provi kollha miġjuba

quddiemu fil-konsiderazzjonijiet tiegħu.

[imgħaxijiet fuq id-danni]

Minkejja li qiegħda tilqa' t-tieni aggravju tal-appellanta, bil-konsegwenza

li ladarba ġie stabbilit li r-responsabbilità għal dan l-inċident għandha tinġarr

mill-appellat Simon Braddick-Southgate, u għalhekk għandu jkun hu li jagħmel tajjeb għad-

danni sofferti mir-rikorrenti, il-Qorti xorta waħda sejra tindirizza dan l-aggravju

anki sabiex jiġi ppreċiżat l-ammont tad-danni u mgħaxijiet li għandhom

jitħallsu lis-soċjetà appellata u lill-appellata Maria Oedegaard Borg.

L-appellanta qalet li

f'dan il-każ l-imgħaxijiet m'għandhomx jibdew jiddekorru mid-data tan-

notifikata tal-ittra uffiċjali iżda mid-data tas-sentenza, għaliex huwa biss

permezz tal-lodo arbitrali appellat li ġiet stabbilita l-kwistjoni tal-ħtija għall-

L-appellanta sostniet ukoll li l-imgħaxijiet ma jiddekorrux kontra

debitu inċert jew li mhux likwidu.

Il-Qorti iżda ma taqbilx mal-pożizzjoni meħuda mill-appellanta f'dan l-

aggravju, għaliex mill-provi jirriżulta li l-ammont mitlub in linea ta' danni kien

ammont ċert u likwidu u mhux ammont da liquidarsi.

Ir-responsabbilità o

meno għall-akkadut m'għandha x'taqsam xejn mal-kwistjoni dwar jekk l-

ammont pretiż fit-talba li saret lit-Tribunal huwiex ċert u dovut, u minn meta

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

beda jiddekorri l-imgħax legali.

Hawnhekk il-Qorti tagħmel riferiment għal

deċiżjoni mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-ismijiet Mario u Marianne

konjugi Oedegaard Borg vs. Emanuel Debono Caruana, fejn ġie stabbilit li meta l-kreditur jitlob

ammont speċifiku fl-att taċ-ċitazzjoni u mhux ammont da liquidarsi, l-imgħax

fuq dak l-ammont jiddekorri mid-data taċ-ċitazzjoni u mhux mid-data tas-

Għaldaqstant dan l-aggravju mhuwiex ġustifikat, u tiċħdu.

Ir-raba' aggravju:

[dwar il-ħlas tal-ispejjeż]

L-appellanta tgħid li hija ma kellha l-ebda responsabbilità għad-dewmien

tal-proċeduri quddiem it-Tribunal.

Huwa prinċipju bażilari li l-parti telliefa

f'kawża tiġi kkundannata tagħmel tajjeb għall-ispejjeż kollha jew għal parti

It-Tribunal ddeċida li r-responsabbilità għall-inċident għandha

tinġarr mill-appellanta, għalkemm din il-Qorti qiegħda tibdel dik il-parti tad-

deċiżjoni

li ddeċidiet dwar

ir-responsabbilità għall-akkadut, u għalhekk

għandha tiġi mibdula dik il-parti tad-deċiżjoni dwar min mill-intimati għandu

jagħmel tajjeb għall-ispejjeż tal-kawża.

Il-Qorti tirrileva li b'daqshekk hija

mhijiex qiegħda tiddeċiedi

responsabbli għad-dewmien li ħadu l-proċeduri quddiem l-Arbitru.

Isegwi iżda

li ladarba ġie stabbilit li l-appellat Simon Braddick-Southgate huwa responsabbli għall-

inċident, għandu jkun hu li jagħmel tajjeb għall-ispejjeż tal-proċeduri.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 20

Appell Inferjuri Numru 23/2021 LM

Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dan l-appell tal-

appellanta, billi filwaqt li tiċħad l-ewwel aggravju tagħha, qiegħda tilqa' t-

tieni aggravju tagħha, tiddikjara li r-responsabbilità għall-inċident inkwistjoni

hija tal-appellat Simon Braddick-Southgate, u għalhekk huwa l-appellat Simon Braddick-Southgate li

għandu jagħmel tajjeb għall-ħlas tad-danni kkawżati lis-soċjetà appellata u lil

Maria Oedegaard Borg b'konsegwenza tal-inċident.

Għar-raġunijiet diġà spjegati, it-

tielet u r-raba' aggravji tal-appellanta mhumiex qegħdin jiġu milqugħa.

Spejjeż tal-proċeduri arbitrali huma a karigu tal-appellat Braddick-Southgate, filwaqt li l-

ispejjeż ta' dan l-appell għandhom jitħallsu kwantu għal kwart mill-

appellanta, u tliet kwarti mill-appellat Braddick-Southgate.

Onor. Dr Lawrence Seguna LL.D. Imħallef Rosemarie Rodo Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 20


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMĦALLEF Onor. Abigail Pullicino LL.D., Dip.

Law) Illum, 14 ta' Lulju 2021

A B u b'digriet tal-4 ta' Frar 2021 il-kunjom ġie mibdul għal B C vs Direttur tar-Reġistru Pubbliku, D E u b'digriet tas-27 ta' Frar 2018 ġiet nominata bħala Kuratur Deputat sabiex tirrapprezenta l-interessi tal-minuri F B, u B'digriet tal-21 ta' Mejju 2018 ġie msejjaħ fil-kawza G H

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur,1 li permezz tiegħu ppremetta:

Illi l-esponent kellu relazzjoni mal-intiata, D E; Illi tul din ir-relazzjoni, nhar id-disgha (9) ta' Lulju tas-sena elfejn u tmienja (2008) twieled il-minuri F B u dan skond kif jirrizulta mic-certifikat tat- twelid hawn anness u mmarkat bhala Dok 'A'; Illi l-imsemmi minuri gie rregistrat b'kunjom l-esponent hekk kif jidher fic- certifikat tat-twelid anness;

Illi l-esponent ghamel testijiet xjentifici u genetici sabiex jikkonferma jekk huwa huwiex il-missier naturali u bilogiku tal-imsemmi F B, hekk kif jidhe mid-dokument anness u mmarkat bhala Dok 'B';

Illi mit-testijiet xjentifici u genetici riferiti, irrizulta b'mod car u b'mod inkonfutabbli li l-esponent mhuwiex l-missier naturali u biologiku tal- minuri, F B;

Illi ghalkemm, il-minuri F B fic-certifikat tt-twelid suriferit bhala Dok'A' huwa rregistrat fuq isem l-esponent, bhala l-missier, l-esonent jixtieq jichad il-paternita' tal-istess minuri.

Jghidu ghalhekk il-konvenuti ghar-ragunijiet premessi ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex:

Prevja kull dikjarazzjoni li dina l-Qorti thoss li ghandha taghti fic- cirkostanzi, tiddikjara illi ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi l-esponent m'huwiex il-missier naturali tal-minuri, F B;

Tordna lid-Dirttur tar-Registru Pubbliku jhassar minn fuq ic-certifikat tat- twelid tal-minuri F B il-konnotat tal-attur u dan mill-kolonna li tirrapprezenta isem u kunjom il-missier, il-professjoni jew sangha tal- attur, l-eta', post tat-twelid u residenza tal-esponenti, kif ukoll isem u kunjom missier l-esponent u jekk huwiex haj jew mejjet u tawtorizza u tordna kull modifika ohra in vista tal-ewwel talba, u jekk jinhtieg, f'kull att iehor relattiv u sussegweni;

Tordna lill-istess konvenut Direttur tar-Registru Pubbliku johrog att tat-

Bl-ispejjez kontra l-konvenuti, ngunt ghas-subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-rikors tal-attur ipprezentat kontestwalment mar-rikors promotur fejn talab lill-Qorti jogħġobha taħtar kuratur ad litem sabiex jirrapprezenta l-interessi tal- minuri F B,2 u kif ukoll in-nota tal-konvenuta D E li permezz tal-istess aċċettat il-bandu u ddikjarat li tixtie tidher hi bħala kuratriċi ad litem għal binha minuri.3 B'hekk u permezz ta' digriet datat 27 ta' Frar 2018, il-Qorti ikkonfermat lill-istess D E bħala kuratriċi ad litem għal binha minuri u dan għall-finijiet kollha tal-liġi;4 Rat ir-risposta ġuramentata ta' D E,5 fejn eċċepiet: 1.

Fl-ewwel lok, in linea preliminari, huwa essenzjali għall-integrita' tal- ġudizzju illi jiġi msejjaħ fl-kawza ċertu G H, il-persuna li miegħu l-esponenti kellha relazzjoni intima fiz-zmien illi ġie konċepit il-minuri F B.

Fit-tieni lok, l-intimata tirrileva li huwa minnu li hi u l-attur kienu f'relazzjoni flimkien għal diversi snin.

Kien tul din ir-relazzjoni illi fid-9 ta' Lulju 2008 twieled il-minuri F B.

L-intimata tirrileva illi kien biss wara li saru t-testijiet xjentifiċi u ġenetiċi li

ġie kkonfermat li A B ma kienx missier F B.

Fl-aħħar lok, l-intimata wisq tissusspetta illi l-missier naturali u bijoloġiku ta' F B huwa l-imsemmi G H, li miegħu fiz-zmien li ġie konċepit il-minuri F, l-esponenti kellha relazzjoni.

Dan is-suspett pero' jista' biss jiġi kkonfermat jekk isiru testijiet xjentifiċi ulterjuri.

Għal dan il-għan l-intimata sejra tirrimetti ruħha għall-provi li jirrizultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawza u għas-savju ġudizzju ta' di l-Onorabbli Qorti.

Salv eċċezzjonijiet oħra.

L-intimata taf b'dawn il-fatti personalment.

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenuta; Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Direttur tar-Reġistru Pubbliku,6 fejn ġie eċċepit: 1.

Illi l-esponenti teċċepexxi illi r-rikorent ma ddikjarax taħt liema artikolu qed isejjes din il-kawża istanti.

Għaldaqstant l-esponenti hija tal-umli fehma, illi jkun ta' benefiċċju illi r-rikorrent jiddikjara taħt liema artikolu ġiet ippreżentata din l-azzjoni, salv pero' illi l-esponenti tirriżerva d-dritt li tissolleva eċċezzjoniiet ulterjuri, jekk ikun il-każ; Illi bla preġudizzju għas-suespost, l-esponenti tiddikjara li m'hijiex edotta mill-fatti kif ġew iddikjarati mir-rikorrent fir-rikors ġuramentat;

Illi stante s-suespost, l-esponenti ħadet konjizzjoni tat-Test Ġenetiku, li ġie ppreżentat mar-rikors ġuramentat (mmarkat bħala Dok 'B') u għaldaqstant tirrimetti ruħha rigward il-mertu tal-azzjoni odjerna, salv illi l-istess Rapport tat-Test Ġenetiku jiġi maħluf mit-tekniku;

Illi bla preġudizzju għas-suespost, għandu ukoll jiġi deċiż b'mod definittiv liema kunjom għandu jassumi l-minuri a tenur tal-Artikolu 92 sub-inċiż 6 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi finalment, l-esponent dejjem mingħajr preġudizzju għas-surriferit, l- esponenti tissottometti li fi kwalunkwe każ, l-azzjoni odjerna mhijiex attribwibbli għal xi għemil jew nuqqas ta' għaġir tal-esponenti u għaldaqstant hija ma għandhiex tiġi assoġġettata għall-ispejjeż tal-kawża istanti;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż kontra r-rikorrent li qiegħed minn issa inġunt in subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenut Direttur; Rat ir-risposta ġuramentata tal-kjamat fil-kawza G H,7 fejn ġie eċċepit: 1.

Illi preliminarjament l-intimat jinnega li huwa kien konviventi mal- konvenuta D E u kelli biss relazzjoni sesswali maghha b'mod okkazzjonali; Illi l-konvenuta E qatt ma kellmitu jew interprellatu li minn ir-relazzjoni okkazjonali huma kellhom tarbija jew wild tant li l-istess konvenuta kif ukoll ir-rikorrenti A B ghamlu d-dikjarazzjoni ta' twelied ta' tarbija F B quddiem id-Direttur tar-Reġistru Pubbliku; Illi f'kwalunkwe kaz u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, kif ser jigi ppruvat fil-mori tal-kawza, il-konvenut m'ghandux jbghati l-ispejjez tal- kawza odjerna peress illi l-intimat qatt qabel ma giet ipprezentata din il- kawza ma kien affaccjat mill-konvenuta E bit-talba sabiex jaghraf lill- minuri F B bhala ibnu;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat l-Att tat-Twelid tal-minuri F B, bin-numru progressiv 2341 tas-sena 2008;8 Rat in-nota maħlufa minn Dr Marisa Cardona datata 29 ta' Ottubru 2018,9 fejn ġie anness l-affidavit tagħha stess u kif ukoll ir-rapport xjentifiku rigward il- paternita' ta' F B, redatt minnha stess fejn ġie kkonfermat illi A B C ma huwiex il-missier naturali ta' F B; Rat in-nota maħlufa minn Dr Marisa Cardona datata 10 ta' Lulju 2019,10 fejn ġie anness l-affidavit tagħha stess, fotokopji tal-karti tal-identita' ta' D E u G H, ritratt tal-minuri F B, u kif ukoll ir-rapport xjentifiku rigward il-paternita' tal-minuri F B, redatt minnha stess fejn ġie kkonfermat illi G H huwa l-missier naturali ta' F B;

Rat l-affidavit tal-attur A B C;11 Rat in-nota ta' G H bid-dettalji kollha tiegħu;12 Rat illi fl-udjenza ta' nhar il-4 ta' Frar 2021, ġie ddikjarat mill-konvenuta illi l- minuri għandu jassumi kunjomha u ċjoe' 'E';13 Rat l-atti kollha tal-proċediment; Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza in difett ta' ostakolu għal-lum.14 Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET:

L-Azzjoni Odjerna:

Il-Qorti għandha quddiemha talba intavolata mill-missier, jew aħjar minn raġel li għal numru ta' snin kien maħsub li huwa l-missier, għaċ-ċaħda tal-paternita` tiegħu versu l-minuri F B. L-attur jikkontendi li minkejja li l-minuri huwa rreġistrat bħala ibnu, dan m'huwiex il-wild naturali u bijoloġiku tiegħu.

Għalhekk permezz ta' din il-kawża, qiegħed jitlob lill-Qorti sabiex tiddikjara li huwa mhux l- il-missier naturali korrezzjonijiet neċessarji fiċ-ċertifikat tat-twelid tal-minuri billi l-konnotati tiegħu jiġu kanċellati minn fuq l-istess ċertifikat.

tal-istess minuri u sabiex sussegwentement

Il-Prinċipji Legali:

Il-Qorti rat is-Subtitolu III tat-Titolu II tal-Kodiċi Ċivili, illi jirrigwarda il- filjazzjoni tal-ulied imnissla jew imwielda barra iż-żwieġ, partikolarment l- Artikolu 99, illi fuqu hija msejsa l-kawża odjerna.

Dana jistipula:

"L-att li bih jiġi magħruf tifel imnissel u mwieled barra miż-żwieġ jista' jiġi attakkat mit-tifel kif ukoll minn kull min ikollu interess."

L-Azzjoni Odejrna b'Applikazzjoni tal-Prinċipji Legali:

Il-fatti saljenti għall-kaz odjern huma s-segwenti:

L-attur u l-konvenuta D E kienu f'relazzjoni minn Lulju 2000; Għal ħabta ta' Ottubru 2007, il-konveuta għarfet lill-attur li kienet qiegħda tistenna tarbija u huwa kien il-missier; L-attur jikkontendi li hekk kif sar jaf li l-konvenuta kienet qiegħda tistenna tarbija minn tiegħu, huwa beda jaħdem ħafna u jġemma l-flus sabiex jixtri fond sabiex imorru jgħixu fih bħala familja; Ġie ddikjarat ukoll li l-attur qatt ma ssuspetta li l-konvenuta kienet gidbitlu jew qarqet bih, u b'hekk ma kellux dubji li din seta' kellha relazzjoni ma' ħaddieħor;

v. Meta twieled il-minuri, l-attur għaraf lil minuri bħala ibnu b'mod

uffiċċjali;

Wara tmien snin li twieled it-tifel, l-attur sab messaġġ fuq iċ-ċellulari tal- konvenuta mibgħut lilha minngħand ex-kollega tal-konvenuta stess, fejn kien hemm miktub "jien ma nafx kif A qed irabbi tifel mhux tieghu u ma tibzax?

Jibza min ghandu x'jitlef Jess!"; Hekk kif l-attur ikkonfronta lil konvenuta, din bdiet tibki u iddikjarat miegħu li ma kienetx taf min kien missier il-minuri, izda hekk kif l-attur baqa' jippersisti din ikkonfessat li missier il-minuri kien G H, il-ġar tal- ġenituri tagħha;

Wara ftit zmien, sar test ġenetiku fejn irrizulta illi l-minuri ma kienx iben l-attur u b'hekk ġiet intavolata din il-kawza sabiex l-attur ma jibqgħax imnizzel u ddikjarat bħala missier il-minuri.

Ikkunsidrat: Illi t-talba tal-attur hija msejsa fuq Artikolu 99 tal-Kodiċi Ċivili, liema azzjoni tagħti lok għal denegata paternita'.

Il-konvenuta D E ssollevat l-eċċezzjoni preliminari fejn talbet li jiġi kjamat fil-kawza G H, filwaqt li rrimettiet ruħha għad-deċizjoni tal-Qorti.

Min-naħa l-oħra, il-konvenut G H filwaqt li jikkonferma

li kellu relazzjoni sesswali ma' D E, huwa jirrileva li qatt ma kien infurmat illi huwa jista' jkun il-missier naturali tal-minuri li weldet D E. Magħdud ma' dan, id-Direttur tar-Reġitru Pubbliku ssolleva numru ta' eċċezzjonijiet li jridu jiġu trattati.

B'referenza għall-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-konvenut Direttur tar- Reġistru Pubbliku, li tirrigwarda l-kwistjoni li l-attur ma ddikjarax taħt liema artikolu tal-liġi huwa qiegħed jippernja l-azzjoni odjerna, liema eċċezzjoni ġiet sorvolata fl-udjenza tat-2 ta' Mejju 2018 fejn ġie ddikjarat illi l-kawza ġiet ibbazata fuq Artikolu 99 u 100 tal-Kodiċi Ċivili.

Għaldaqstant ma hemmx iktar lok li din il-Qorti tieħu konjizzjoni ulterjuri tal-imsemmija eċċezzjoni.

Magħdud ma' dan u fir-rigward tal-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuta D E, fejn talbet lill-Qorti sabiex jiġi kjamat fil-kawza G H, jirrizulta li tali eċċezzjoni ukoll ġiet sorvolata hekk kif fl-udjenza tat-2 ta' Mejju 2018 il-Qorti laqgħat tali eċċezzjoni.

Madanakollu, il-Qorti ser tipprovdi dwar l-irwol tal-kjamat fil-kawza iktar 'il quddiem f'din is-sentenza.

Fir-rigward tal-mertu tal-kaz odjern, il-Qorti rat iz-zewġ affidavits ta' Dr Marisa Cardona ipprezentati u debitament maħlufa nhar id-29 ta' Ottubru 2018 u 10 ta' Lulju 2019, fejn ikkonfermat illi ħadet kampjun orali ta' D E, A B C, F B u G H, fejn irrizulta illi A B C, detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 172232M, ma huwiex il-missier naturali ta' F B, izda rrizulta li l-missier naturali tal-imsemmi minuri huwa G H, detentur tal-karta tal-identita' 940339M.

Illi kif dejjem irritjeniet il-Qorti, f'kawżi bħal dawn, il-provi xjentifiċi u ġenetiċi huma l-prova reġina u għalhekk il-Qorti tista' tiddependi fuqhom mingħajr analiżi ta' provi oħra.

It-test xjentifiku fejn ġie elevat kampjun minn fuq l-attur ġie kkonfermat bil-ġurament u konsegwentament jelimina kull dubju dwar il- paternita` tal-minuri.

Għaldaqstant, il-provi miġjuba quddiem din l-Onorabbli Qorti juru bl-aktar mod ċar u inekwivoku li F B m'huwiex il-wild naturali u bijoloġiku tal-attur.

Għalhekk il-Qorti tara li m'hemm l-ebda raġuni għalfejn m'għandhiex tilqa' it-talbiet kif dedotti.

F'dan ir-rigward, il-Qorti tixtieq tissottolineja illi ġie pprezentat lilha rizultat ta'

test ġenetiku li jistabbilixxi li l-missier naturali tal-minuri huwa G H. Il-Qorti

tinnota illi l-attriċi fl-ebda stadju ma talbitha, anke permezz ta' xi kontrotalba

appożita, sabiex l-imsemmi G H ikun iddikjarat bħala l-missier naturali u bijoloġiku ta' binha F B, u dan minkejja li talbet illi dan ikun ikkjamat fil-kawża.

Il-Qorti tfakkar illi "Kif ampjament jirrizulta mill-gurisprudenza nostrali l- principji guridici in materia jipprovdu li: (i) Il-Qorti ghandha toqghod ghat- termini tad-domanda jew domandi; u s-sentenza ghandha tkun konformi ghad- domanda.

Jekk imbaghad il-Qorti tiddeciedi fuq kawzali diversa, id-decizjoni taghha tkun extra petita; (ii) hemm l-extra petita jew l-ultra petita meta tigi sostitwita ghall-azzjoni jew ghad-domanda avvanzata mill-attur, azzjoni jew domanda ohra li minnu ma gietx proposta, jew meta d-decizjoni tmur iktar 'l hemm mid-domanda jew azzjoni avvanzata".15 Għaldaqstant il-Qorti hija prekluza milli tiddeċiedi kwistjonijiet oħra li għalihom ma ġietx ifformulata talba speċifika u b'applikazzjoni ta' dan għal kaz odjern, il- Qorti hija limitata li tiddeċiedi biss dwar il-kwistjoni ta' denegata paternita', u l- kwistjoni ta' rikonoxximent tal-minuri għandha ssir bi proċedura ad hoc in vista li l-konvenuta ma utilizzatx ir-rimedji disponibbli lilha li setgħu jiġu utilizzati fil- proċeduri istanti.

Magħdud ma dan, il-Qorti tissottolineja ukoll illi a kuntrarju ta' sitwazzjonijiet li jirrigwardaw is-setgħa tal-ġenitur,16 il-Qorti ma għandha l-ebda diskrezzjoni wiesgħa fir-rigward ta' kwistjonijiet li jikkonċernaw il-filjazzjoni tal-ulied.

B'hekk il-Qorti tissolleċita lill-omm ossia lill-konvenuta D E sabiex taġixxi fl-aħjar interess tat-tifel u tagħmel dak li huwa neċessarju biex iċ-ċertifikat tat-twelid tiegħu jkun jirrifletti din il-verita` u biex il-minuri jkun magħqud ma' missieru naturali u bijoloġiku.

B'referenza għar-raba' eċċezzjoni tad-Direttur tar-Reġistru Pubbliku u dan fir- rigward tal-kunjom li għandu jassumi l-minuri, il-Qorti tara illi fl-udjenza tal-4 ta' Frar 2021, il-konvenuta infurmat lill-Qorti li l-minuri għandu jassumi kunjomha.

Wara li l-Qorti evalwat Artikolu 92 tal-Kodiċi Ċivili, il-Qorti tara li fiċ-ċirkostanzi odjerni l-minuri ma għandux għazla oħra ħlief li jassumi kunjom ommu, ossija 'E'.

DEĊIDE: Għal dawn il-motivi, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi tiddisponi mill- eċċezzjonijiet tal-konvenuti, u tipprovdi hekk kif ġej:

15 Ara s-sentenza fl-ismijiet Ronald Milyutina et vs Paul Trigg, deċiza mill-Qorti tal-Appell nhar it-2 ta' Marzu

16 Ara Artikolu 149 tal-Kodiċi Ċivili.

Tiddikjara illi l-attur A B C ma huwiex il-missier naturali u

bijoloġiku ta' F B imwieled lill-konvenuta D E nhar id-9 ta' Lulju 2008;

Tilqa' it-tieni talba u tordna lill-konvenut Direttur tar-Reġistru Pubbliku sabiex jaffettwa l-korrezzjoni neċessarja fl-Att tat-Twelid ta' F B li jġib in- numru progressive 2341 tas-sena 2008, u dan billi l-konnotati kollha tal-attur A B C, filwaqt li jdaħħal il-kliem "missier mhux magħruf"; tordna ukoll illi l-minuri għandu jassumi l-kunjom 'E';

Tilqa' it-tielet talba.

Bl-ispejjez, inkluz tat-testijiet ġenetiċi, għandhom ikunu sapportati mill- konvenuta D E.


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 14 ta' Lulju 2021

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fil-15 ta' Dicembru 2020 li biha premettiet:

Paġna 1

Talba Nru: 325/20 CZ – 14/7/2021 Il-konvenuti ghandhom jigu kkundannati jhallsu lis-socjeta' attrici s-somma ta' elfejn,

tmin mija u erbgha u disghin Euro u tmin centezmi (€2,894.08) rapprezentanti prezz

ta' diversi oggetti mibjugha mis-socjeta' attrici lill-konvenuti in konnessjoni man-

negozju tal-konvenuti.

Bl-ispejjez, inkluzi dawk tal-ittra ufficcjali taht l-Artikolu 166A tal-Kap.

ta' Lulju 2019 (Ittra Nru. 2010/2019 u bl-imghaxijiet kummercjali skond il-ligi mid-9

ta' Lulju 2016 kontra l-konvenuti sad-data tal-pagament effettiv, liema konvenuti

huma minn issa stess ingunti in subizzjoni.

Ra r-risposta tal-konvenut Nigel Corso, fejn eccepixxa:

Preliminarjament, kif ser jirrizulta mit-trattazzjoni tal-kawza, il-konvenut

mhux il-legittimu kontradittur tas-socjeta' attrici;

Illi, fil-mertu, is-somma mitluba mhix dovuta mill-konvenut lis-socjeta' attrici

fil-fatt u fid-dritt kif jigi pruvat fil-mori tal-kawza;

Ghaldaqstant it-talbiet tas-socjeta' attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt u

ghandhom jigu michuda fl-intier taghhom bl-ispejjez.

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez.

Ra illi fis-seduta tal-20 ta' Mejju 2021 dehret Dr. Roberta Serra ghall-konvenut Xylon

Borg Debrincat li tat ruhha b'notifikata bit-talba promotrici ghan-nom tal-istess, u dan wara

li kienet diga' bdiet tigi esegwita n-notifika bl-affissjoni u pubblikazzjoni u gie

pubblikat l-avviz relattiv fil-Gazzetta tal-Gvern u saret ukoll l-affissjoni.

Ra illi l-konvenuti ma dehru ghal ebda seduta, hlief is-seduta appena msemmija fejn

Paġna 2

Talba Nru: 325/20 CZ – 14/7/2021 Ra illi l-istess konvenut Xylon Borg Debrincat ma prezentax risposta fiz-zmien moghti ghal

Ra wkoll il-Kapitolu li gie pprezentat mis-socjeta' attrici fis-seduta tas-7 ta' Lulju

Ikkunsidra l-fatt illi l-konvenuti naqsu li jidhru sabiex jirrispondu ghall-Kapitolu.

nota tal-mistoqsijiet tisthoqq li tkun emmnuta u ghalhekk ghandha tittiehed bhala

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Ghaldaqstant, peress illi t-talba tas-socjea' attrici tirrizulta sodisfacentement pruvata,

it-Tribunal jichad l-eccezzjonijiet tal-konvenut Nigel Corso u jilqa' t-talba tas-socjeta'

attrici u jikkundanna lill-konvenuti jhallsu lis-socjeta' attrici s-somma ta' elfejn, tmin

mija u erbgha u disghin Euro u tmin centezmi (€2,894.08), bl-imghaxijiet legali kif

L-ispejjez u drittijiet kif mitluba ghandhom jithallsu mill-konvenuti.

daqshekk.

mistqarra.

Ġudikatur

Paġna 3

Deputat Reġistratur

Paġna 4