Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Seduta tat-13 ta' Novembru, 2018

Rikors Maħluf Numru 504/2015LM

Emanuel u Maria Matysik Magro, konjugi Azzopardi Galdes Giappone (bil-karta tal-identità numru 205502M u 913828M rispettivament) u Pamela Azzopardi Galdes Giappone (bil-karta tal- identità numru 19104M) vs.

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fis-26 ta' Mejju, 2015 mill-atturi Emanuel u

Maria Matysik Magro, konjugi Azzopardi Galdes Giappone (bil-karta tal-identità numru 19104M u

19104M rispettivament) u Pamela Azzopardi Galdes Giappone (bil-karta tal-identità numru

19104M) (minn issa 'l quddiem "l-atturi"), u maħluf minn Emanuel Azzopardi Galdes Giappone

stess, li jgħid kif ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Illi l-esponenti Emanuel u Maria Matysik Magro, konjugi Azzopardi Galdes Giappone huma l-ġenituri waqt li l-esponenti Pamela Azzopardi Galdes Giappone hija oħt id-defunt Karl Azzopardi Galdes Giappone illi miet fit-13 ta' Diċembru, 2013 (vide ċertifikat tal-mewt hawn anness bħala 'Dok.

A') b'konsegwenza tal-ġrieħi estensivi u trawma li huwa sofra meta fid-9 ta' Diċembru, 2013 fi Vjal il-Labour, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar huwa safa mtajjar mill-vettura tal- għamla 'Toyota Vitz' bin-numru ta' reġistrazzjoni DUL-513, li kienet misjuqa mill-intimata Dulcinea Estelle Ferriggl;

Illi l-imsemmi Karl Azzopardi Galdes Giappone kien ġuvni u miet intestat (vide Riċerki Testamentarji hawn annessi bħala 'Doks.

B u C') u għalhekk l-esponenti huma l-eredi tiegħu skont il-liġi;

Illi l-inċident in kwistjoni seħħ unikament minħabba traskuraġni, negliġenza, imperizja u nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku da parti tal- intimata li konsegwentement hija unikament responsabbli għad-danni kollha sofferti mill-esponenti;

Illi għalhekk qiegħda ssir din il-kawża;

Tgħid għalhekk l-intimata għaliex m'għandhiex din l-Onorabbli Qorti:

Prevja kwalsiasi dikjarazzjoni oħra talvolta meħtieġa u neċessarja, tiddikjara illi l-intimata Dulcinea Estella Ferriggl hija unikament responsabbli għall-inċident stradali illi seħħ fid-9 ta' Diċembru, 2013 fi Vjal il-Labour, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, illi fih il fuq imsemmi Karl Azzopardi Galdes Giappone (illi tiegħu l- esponenti huma l-werrieta skont il-liġi) safa mtajjar mill-vettura tal- għamla 'Toyota Vitz', bin-numru ta' reġistrazzjoni 'DUL-513' li kienet misjuqa mill-istess intimata, b'riżultat ta' liema inċident l-imsemmi Karl Azzopardi Galdes Giappone tilef ħajtu;

Konsegwentement tiddikjara illi l-intimata Dulcinea Estelle Ferriggl hija unikament responsabbli għall-mewt tad-defunt Karl Azzopardi Galdes Giappone u għad- danni kollha konsegwenzjali sofferti mill-esponenti bħala l-werrieta legali tiegħu;

Tillikwida, okkorrendo bl-opera ta' perit/i nominandi, id-danni kollha sofferti milr-rikorrenti; u

Tikkundanna lill-intimata Dulcinea Estelle Ferriggl biex tħallas lir- rikorrenti għad-danni kollha minnhom sofferti f'dik is-somma li tiġi hekk likwidata minn din l-Onorabbli Qorti.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Bl-ispejjeż kollha u bl-imgħax legali sad-data tal-ħlas effettiv kontra l-intimata li hija minn issa inġunta għas-subizzjoni.

Rat ir-Risposta Maħlufa tal-konvenuta Dulcinea Estelle Ferriggl (numru tal-

karta tal-identità 35119M) (minn issa 'l quddiem "il-konvenuta"), li ġiet

ippreżentata fis-26 ta' Ġunju, 2015, u maħlufa minnha stess, li biha eċċepiet:

Illi t-talbiet atturi huma infondati fil-fatt u fid-dritt u jimmeritaw illi jiġu

1. miċħuda bl-ispejjeż kontra l-istess atturi; 2. intimata iżda seħħ unikament tort ta' Karl Azzopardi Galdes Giappone;

Illi l-inċident tat-traffiku in kwistjoni ma seħħx b'tort jew xi nuqqas tal-

Illi għalhekk l-intimata m'għandha tiġi kkundannata tħallas ebda ammont lill-

Illi, mingħajr preġudizzju għas-suespost, kwalunkwe danni jridu jiġu ppruvati

4. mill-atturi.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet ippreżentati mill-partijiet.

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati difensuri tal-partijiet.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Rat il-verbal tal-udjenza tas-26 ta' Settembru, 2018, fejn il-kawża tħalliet għal-

lum għas-sentenza.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

L-atturi ressqu l-azzjoni odjerna wara li Karl Azzopardi Galdes Giappone, bin u ħu l-atturi, safa

mtajjar mill-vettura misjuqa mill-konvenuta, liema inċident seħħ fid-9 ta'

Diċembru, 2013, u li wassal biex ftit jiem wara, proprju fit-13 ta' Diċembru,

2013, Karl Azzopardi Galdes Giappone tilef ħajtu.

Permezz ta' din il-kawża, l-atturi, qua eredi ta'

Karl Azzopardi Galdes Giappone qegħdin jitolbu lill-Qorti tiddikjara li l-inċident inkwistjoni seħħ

unikament ħtija tal-konvenuta, kif ukoll biex tillikwida d-danni sofferti

minnhom u tordna lill-konvenuta tħallas l-istess.

Min-naħa tagħha l-konvenuta wieġbet li mhix ħatja għall-akkadut, u li kien il-

vittma li kien responsabbli għall-inċident stradali li wassal biex jitlef ħajtu.

Provi u riżultanzi

L-atturi ppreżentaw kopja taċ-ċertifikat tal-mewt tal-vittma1 Karl Azzopardi Galdes Giappone, minn

fejn jirriżulta li fil-mument tal-mewt tiegħu dan kellu erbgħa u tletin (34) sena.

Ġew esebiti wkoll kopji tar-riċerki testamentarji tal-vittma, minn fejn jirriżulta

4 tal-proċess.

5 u 6 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

L-attur Emanuel Azzopardi Galdes Giappone, għażel li jixhed bil-mezz tal-affidavit3, fejn qal li ibnu

Karl miet fit-13 ta' Diċembru, 2013, konsegwenza tal-ġrieħi li sofra meta safa

mtajjar mill-vettura misjuqa mill-konvenuta fl-inċident li seħħ fid-9 ta'

Diċembru, 2013.

Ix-xhud qal li huwa awditur u accountant, u jmexxi ditta ta'

accountants u awdituri, fejn jimpjega miegħu għadd ta' persuni.

Qal illi ibnu

Karl kien wieħed fost żewġ ulied, u li għal dawn l-aħħar snin kien jaħdem

miegħu bħala accounts clerk.

L-attur qal li l-vittma kien ilu hekk impjegat

miegħu għal madwar għaxar snin, u li fi tfulitu kien jattendi skola primarja fil-

Kulleġġ Santa Monika u sussegwentement għadda minn eżami kompetittiv u

mar ikompli l-istudji tiegħu fil-Kulleġġ Saint Albert.

Qal illi ibnu ħadem f'għadd

ta' postijiet u ħa taħriġ fil-qasam tal-preparazzjoni tal-ikel, u fost il-postijiet li

ħadem fihom kien hemm l-Eden Foundation fejn kien jagħmel xogħol ta' data-

L-attur kompla jispjega kif minkejja li hu sid ta' negozju, hu ma xtaqx

li wliedu jaħdmu miegħu mill-ewwel, u dejjem ħeġġiġhom isibu impjieg mal-

barranin hekk kif daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Hu kompla jispjega li ibnu kien

tifel kwiet u dħuli, u kien popolari ħafna man-nies.

fosthom li jarma l-vari tal-Ġimgħa l-Kbira u kien ukoll iħobb joħroġ mal-ħbieb.

Fuq kollox iddeskriva kif ibnu kien jgħix ħajja normali, imur ix-xogħol, jgħin lil

ommu fil-preparazzjoni tal-ikel, joħroġ mal-ħbieb u jsiefer.

Fuq il-post tax-

xogħol kien jaħdem ħafna, u kien jagħmel xogħol fl-accounts billi jagħmel

postings ta' transactions, iqabbel il-bank statements, jimposta t-trial balances,

iqabbel il-financial statements, u li kien jagħmel ukoll xogħol amministrattiv.

Qal li n-nuqqas ta' Karl fl-uffiċċju nħass tant li hu kellu jimpjega lil xi ħaddieħor

L-attur esebixxa kopji tal-FS3s4 fir-rigward tas-salarju ta' ibnu għas-

16 tal-proċess.

20 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

snin 2010, 2011, 2012 u 2013, u b'riferiment għas-salarju li kien itih, qal li dan

kien wieħed li ma jirriflettix is-snin ta' esperjenza li kellu ibnu, iżda hu kien

iħoss li ladarba ibnu kien għadu jgħix fid-dar mal-ġenituri tiegħu u ma kienx

jikkontribwixxi finanzjarjament fid-dar, hu kellu jagħtih paga li kienet inqas

milli tieħu oħtu, li wkoll taħdem ma' missierha, iżda li tgħix għal rasha.

L-attur iddeskriva x'ġara dakinhar tal-inċident billi qal li ibnu Karl kien ħa xi

sigħat leave sabiex wara x-xogħol jibqa' sejjer jiltaqa' ma' sħabu.

Qal illi sabiex

imur fil-pjazza tan-Naxxar, ibnu kien iħobb jaqbad tal-linja, xi ħaġa li kien ilu

jagħmel regolarment sa minn meta kien għadu tifel.

Kompla jgħid li ibnu qatt

ma kien involut f'xi inċident tat-traffiku qabel dakinhar li ttajjar mill-

konvenuta, u li ibnu kien jgħix ħajja indipendenti.

Qal illi meta kien ċempillu

ħabib ta' Karl u qallu li ibnu kien ilu ftit li qabad il-karozza tal-linja, hu kien

iddeċieda li joħroġ bil-karozza sabiex jara ibnu fejn seta' kien, u hekk kif niżel

minn Labour Avenue, Il-Ħamrun, kien ra vettura tal-Pulizija u vettura wieqfa

Qal li dak il-ħin ibnu kien diġà ttieħed l-Isptar, u li

hekk kif hu u l-mara tiegħu daħlu l-Isptar, laqagħhom konsulent li qalilhom li

binhom kellu ġrieħi ta' natura gravi tant li medikament ma kien hemm xejn li

seta' jsir biex dan jiġi salvat.

Hu kompla jgħid li ibnu qatta' erbat ijiem l-ITU

f'koma, sakemm miet fit-13 ta' Diċembru, 2013.

L-attur qal li ibnu kellu ġrieħi

evidenti fil-parti tax-xellug ta' ġismu fejn intlaqat bil-karozza.

Omm il-vittma, l-attriċi Maria Concetta Azzopardi Galdes Giappone ukoll xehdet bil-mezz tal-

affidavit5, fejn ikkonfermat il-fatti kif iddeskrivihom żewġha.

Hija qalet li hi u

żewġha għandhom żewġt itfal, li t-tnejn jaħdmu fin-negozju tal-missier.

L-

omm ikkonfermat li binha Karl kien impjegat f'għadd ta' postijiet oħra qabel 5 A fol.

24 tal-proċess.

Paġna 6 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

beda jaħdem ma' missieru, u li dan kellu karattru kwiet iżda dħuli, tant li kellu

ħafna ħbieb.

Qalet li dakinhar li seħħ l-inċident, binha kien qabad karozza tal-

linja biex imur fil-pjazza tan-Naxxar jiltaqa' ma' xi ħbieb, u li aktar tard

filgħaxija kien ċempel wieħed mill-ħbieb ta' Karl u staqsa għalih.

ġenituri tal-vittma infurmaw lil sieħbu li Karl kien għadu ma rritornax id-dar,

sieħbu kien qalilhom li Karl kien ilu ftit li qabad il-karozza tal-linja, u kien

hawnhekk li l-missier iddeċieda li jmur ifittxu.

L-attriċi qalet li kien ir-raġel

tagħha stess li wara li ħareġ ifittex lil Karl, kien infurmaha li lil binhom kienet

tajritu karozza u li dan kien ittieħed l-Isptar.

Hi kompliet tgħid li minn dak il-ħin

'il quddiem, huma baqgħu l-ħin kollu maġenb binhom li kien f'koma.

L-attriċi

qalet li l-ġrieħi li kellu binha kienu fuq in-naħa tax-xellug ta' ġismu.

L-attriċi

kkonfermat dak li xehed żewġha, li binhom kien ilu juża karozza tal-linja sa

minn meta kellu tnax-il sena u li qatt ma kellu problemi jew inċidenti, qabel l-

inċident mertu tal-kawża.

Oħt il-vittma, l-attriċi Pamela Azzopardi Galdes Giappone, ukoll xehdet bil-mezz tal-affidavit6, fejn

qalet li ħuha Karl kien jaħdem bħala accounts clerk f'kumpannija mmexxija

minn missierhom, u ddeskriviet lil ħuha bħala persuna b'interessi varji, u li

kellu ħafna ħbieb.

Qalet li ħuha kien jaħdem ħafna u jagħti sehmu fuq il-post

tax-xogħol b'mod sistematiku u metikoluż, tant li ma kienx faċli għal

missierhom li jsib lil xi ħadd li seta' jieħu post Karl wara li dan ġie nieqes.

Oħt

il-vittma spjegat kif dakinhar tal-inċident ħuha kien telaq ftit kmieni mix-

xogħol sabiex imur jiltaqa' ma' sħabu, u li hi saret taf bl-inċident mingħand il-

ġenituri tagħha li infurmawha b'li kien ġara.

Qalet li hekk kif marret l-Isptar

sabet li ħuha kellu ġrieħi konsiderevoli fil-parti xellugija ta' ġismu.

26 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

ukoll li dakinhar tal-inċident hi kienet għaddiet minn Labour Avenue, Ir-Rabat (Malta) fi triqitha lejn Ħal Safi, u li setgħet tara l-karozza tal-konvenuta, li

kienet għadha fuq il-post, bil-windscreen imkisser u bil-ħsara li kellha fil-parti

ta' quddiem tal-karozza tagħha, għalkemm sa dak il-ħin kienet għadha ma tafx

li ħuha kien safa mtajjar minnha.

Qalet li kien biss wara li saret taf li dik kienet

l-istess vettura li biha safa mtajjar ħuha.

Fl-udjenza tal-5 ta' Novembru, 2015 xehdet Dr Elizabeth Caruana Turner, Assistent

Reġistratur tal-Qrati Kriminali, li esebiet kopja tal-proċess verbal8 tal-inkjesta

maġisterjali li kienet saret wara l-inċident mertu tal-kawża, u li kienet tmexxiet

mill-Maġistrat Charmaine Mesimer.

Fl-istess udjenza xehed l-Ispettur Elton Taliana9, li qal li l-inċident inkwistjoni

kien seħħ fid-9 ta' Diċembru, 2013 għall-ħabta tas-6:30p.m., u li hu kien ġie

infurmat bih għall-ħabta tat-7:50p.m. mis-Surġent Antoine Alamango li kien

stazzjonat l-Għassa tan-Naxxar.

Ix-xhud qal li l-vittma Karl Azzopardi Galdes Giappone ittajjar mill-

vettura tal-għamla Toyota Vitz misjuqa mill-konvenuta waqt li kien qiegħed

jaqsam Labour Avenue, il-mosta-Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, waqt li l-vettura tal-konvenuta kienet

qiegħda tinstaq fid-direzzjoni tan-Naxxar.

Ix-xhud qal li sakemm wasal hu fuq

il-post, il-vittma Karl Azzopardi Galdes Giappone kien diġà ttieħed l-Isptar, u li hu seta' jikkonstata

li l-vettura tal-konvenuta kellha ħsarat konsiderevoli, kif ukoll li kien hemm

diversi rqajja' tad-demm fl-inħawi fejn seħħ l-inċident.10 Ix-xhud qal li hu

kellem lill-konvenuta fuq il-post tal-inċident, li kellha xokk kbir fuqha, u li

infurmat lill-Pulizija li waqt li kienet qiegħda ssuq il-vettura fid-direzzjoni lejn

32 tal-proċess.

34 et seq. tal-proċess.

57 et seq. tal-proċess.

10 Fi kliem ix-xhud, "Anke bejn ir-roqgħa tad-demm u l-karozza kien hemm id-demm.

Aħna stajna, anke s-surġent qalli għax il-fatt li fejn kien hemm il-point of impact fejn intlaqat Karl Azzopardi Galdes Giappone, dak bid-daqqa tkaxkar għal ċertu metri, tar u d- demm kien tal-istess vittma li kien l-istess mal-vettura."

Paġna 8 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

inMadliena, Is-Swieqi, mingħajr ma rat xejn, hi ħasset impatt mal-karozza.

Il-konvenuta

kienet infurmat lill-Pulizija li hi lanqas biss indunat x'ġara, tant li laħqet saqet

għal ftit, sakemm indunat li kienet tajret lil xi ħadd u waqfet.

ikkonferma li hu kien preżenti għall-awtopsja li saret fuq il-vittma, u li seta'

jikkonstata li dan kellu diversi ġrieħi fuq parti waħda ta' ġismu, għalkemm

kellu ġrieħi oħra kompatibbli mat-tkaxkira li ħa wara li seħħ l-impatt.

ikkonferma li fit-triq fejn seħħ l-inċident hemm bankina maż-żewġ naħat tat-

triq, u li l-irqajja' tad-demm li nstabu ma kinux bogħod mill-bankina.

li kien hemm debris mill-vettura mxerred mal-art, fosthom ħġieġ tar-reflectors,

tal-indicator, u li kien hemm sinjali ta' brejkijiet li iżda, ma kinux twal.

qal li meta wasal fuq is-sit tal-inċident kien hemm xi familjari tal-konvenuta

fuq il-post, li indikawlu passi fil-ħamrija mal-ġenb tat-triq, għalkemm ix-xhud

qal ukoll li baqa' qatt ma ġie stabbilit dawk il-passi ta' min kienu.

Dan intqal

fid-dawl ta' verżjonijiet konfliġġenti mogħtija lill-Pulizija dwar il-vittma minn

fejn kien qiegħed jaqsam it-triq.

Fl-udjenza tat-2 ta' Frar, 2016 reġgħet xehdet Dr Elizabeth Galea Mitchell, li

kienet diġà ppreżentat kopja tal-inkjesta maġisterjali li saret, u li esebiet kopja

tad-dokumentazzjoni kollha li kien hemm fil-proċess.12 Flimkien mar-rapport

tal-inkjesta maġisterjali, ix-xhud ippreżentat ukoll kopja tal-file mediku tal-

Fl-udjenza tat-2 ta' Frar, 2016 xehed Emanuel Cini Custo, missier il-vittma u l-

attur f'din il-kawża, li esebixxa għadd ta' ritratti15 meħuda minnu waqt li ibnu

71 tal-proċess.

74 et seq. tal-proċess.

172 sa 412 tal-proċess.

413 tal-proċess.

417 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

kien fit-Taqsima tal-Kura Intensiva tal-Isptar, kif ukoll waqt li kienet qiegħda

ssir l-awtopsja fuqu.

Ir-ritratti juru l-ġrieħi estensivi li l-vittma sofra fuq in-naħa

xellugija ta' ġismu, kif ukoll kopji ta' X-rays li ttieħdu waqt li l-vittma kien l-

Isptar, u li jindikaw li hu kellu ksur fl-għadam fil-parti tax-xellug ta' ġismu.

xhud ikkonferma li fil-parti tal-lemin ta' ġismu, il-vittma ma kellu l-ebda ksur

jew feriti oħra.

Il-Qorti semgħet ukoll diversi xhieda li b'xi mod kellhom x'jaqsmu mal-inkjesta

maġisterjali li nżammet wara l-inċident mertu tal-kawża.

prodott mill-atturi xehed fl-udjenza tal-11 ta' Marzu, 201616 fejn ikkonferma r-

rapport esebit fil-proċess, u kkonferma wkoll li l-ġrieħi li kellu l-vittma kienu

kollha fil-parti tax-xellug ta' ġismu.

Ix-xhud irrefera għar-ritratti li juru tbenġil u

leżjonijiet minħabba l-fatt li kien hemm ksur tal-proximal tibia fibula.

oħra li jidhru fuq il-ġisem tal-vittma huma kompatibbli ma' marki tat-tyres fejn

seħħ l-impatt.17 Ix-xhud kompla jispjega kif l-impatt primarju normalment ikun

mal-bumper tal-vettura, fejn normalment persuna tintlaqat mill-pelvis 'l isfel,

filwaqt li l-impatt sekondarju aktarx ikun fir-ras, u jimmanifesta ruħu wara li

persuna ttir konsegwenza tal-impatt primarju.

Ix-xhud qal li aktar ma l-vettura

tkun qiegħda tinstaq b'veloċità għolja, aktar ikun hemm sinjali ta' leżjonijiet

fuq il-ġisem, iżda f'dan il-każ dawn kienu kkonċentrati fuq ix-xellug ta' ġismu.

Dr Scerri qal ukoll li hemm probabbilità kbira li d-daqqa l-vittma ħadha fuq il-

parti tax-xellug ta' ġismu.

Ix-xhud qal ukoll li l-vittma kellu feriti f'għajnejh,

f'rasu, fil-pulmun u emorroġija fil-moħħ.

Hu kompla jispjega hekk:

430 tal-proċess.

17 Fi kliem ix-xhud, "Meta għandek persuna miexja fit-triq u kellha impatt b'karozza ħabtet magħha, għandek primary impact jiġifieri l-ewwel daqqa li l-persuna taqla' u ġeneralment tkun mill-pelvis 'l isfel u din accounted for għax għandna frattura fil-lower limbs."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"Tant kien kbir li kellu coning tal-brain u meta jkollok coning tal-brain ma tantx għandek prognosis tajjeb .… jiġifieri diffused brain damage kellu.

Hu kellu haematoma madwar l-għajn ix-xellugija, jiġifieri meta tarah hekk il- mekkaniżmu iktar tikkonferma li d-daqqa fuq in-naħa tax-xellug tiegħu, il- karozza tibqa' ġejja bil-momentum u saqajh wara li jaqla' d-daqqa jogħlew, jiġi f'din id-direzzjoni u n-naħa tax-xellug taħbat mas-secondary target ngħidulu aħna.

Jew mal-windscreen jew mas-saqaf tal-karozza, jidher li fuq il-left kien ix- xogħol."

Fl-udjenza tal-11 ta' Marzu, 2016 ġiet riprodotta Dr Elizabeth Peresso, li

esebiet żewġ CDs b'filmati elevati mill-karozzi tal-linja li telqu min-Naxxar fil-

mumenti ta' qabel seħħ l-inċident inkwistjoni.

Fl-istess udjenza xehed il-perit Richard Parretti li kien inkarigat mill-

Maġistrat li ordnat l-inkjesta sabiex iħejji pjanti tal-post u jindika dak kollu li hu

deherlu li kien rilevanti għall-każ.

Ix-xhud ikkonferma li hu kien mar fuq il-post

ftit wara l-inċident, fejn seta' jikkonstata l-pożizzjoni tal-vettura tal-konvenuta,

in-nuċċali tal-vittma fejn instab, irqajja' tad-demm, kif ukoll ħa nota tal-ħsarat

li seta' jara fuq il-vettura tal-konvenuta.

Ix-xhud qal li r-roqgħa tad-demm

kienet qrib ferm tal-bankina, u li bejn il-vettura u d-demm kien hemm distanza

ta' madwar tliet metri.

Ix-xhud qal ukoll li hu ma sabx traċċi ta' marki tal-

brejkijiet fl-art.

Fl-istess udjenza xehed PS 1098 Patrick Vella-Critien, li kien tqabbad mill-Maġistrat

sabiex jieħu ritratti tal-post tal-inċident.20 Ix-xhud qal li hu ħa r-ritratti esebiti

mingħajr flash u b'long exposure sabiex it-triq tiġi tidher fl-aktar stat reali

435 tal-proċess.

438 tal-proċess.

20 Kopja tar-rapport redatt minnu u r-ritratti meħuda minnu jinsabu a fol.

442 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

tagħha, bid-dawl tat-triq kif inhu.

Qal ukoll li l-konvenuta fl-ebda ħin ma

indikatlu x'ritratti kellu jieħu.

Fl-udjenza tas-17 ta' Mejju, 2016, xehed il-PL Mario Micallef Trigona, li kien ġie

nominat bħala espert fl-inkjesta maġisterjali, u li qal li hu kkwalifikat bħala

Ix-xhud qal li hu kien ilu jagħmel dan ix-xogħol għal

ħdax-il sena, u li f'dan il-każ speċifiku kien ingħata l-inkarigu li jagħmel

rikostruzzjoni tal-inċident u jieħu x-xhieda ta' min kien involut f'din il-ħabta, u

sabiex jikkonstata l-ħsarat fil-vettura.

Ix-xhud qal ukoll li meta hu wasal fuq is-

sit, il-vittma kien diġà ttieħed l-Isptar, għalkemm seta' jistabbilixxi li meta

ttajjar, il-vittma spiċċa taħt il-bankina.

Ix-xhud ikkonferma li fit-triq fejn seħħ l-

inċident hemm bus stop u li l-vettura misjuqa mill-konvenuta waqfet ferm

iżjed 'il fuq mill-bus stop li hemm fit-triq.

Lix-xhud inġibditlu l-attenzjoni li kien

hemm żewġ verżjonijiet dwar minn fejn seta' qasam il-vittma, bil-konvenuta

tallega li l-vittma kien qasam mix-xellug għal-lemin, filwaqt li kien hemm min

qal li l-vittma qasam mil-lemin għax-xellug.

Ix-xhud qal li hu uża dik li tissejjah

searle equation sabiex seta' jistabbilixxi l-velocity calculation at impact.

kif il-vittma kien spiċċa taħt il-bankina, u li mid-distanza kkalkulata stabbilixxa

li kien tar 6.75 metri.

Minn hemmhekk hu seta' joħroġ il-veloċità li kienet

qiegħda tinstaq biha l-vettura tal-konvenuta.22 Hu qal li minn dak li stabbilixxa,

ikkonkluda li l-vittma kien qasam mill-parti tat-triq li tħares lejn is-showroom

tal-Mercedes, u kien qiegħed jaqsam mix-xellug għal-lemin.

476 tal-proċess.

22 Għalkemm ma ssemmietx waqt ix-xhieda li ta quddiem din il-Qorti, mir-rapport tal-inkjesta maġisterjali jirriżulta li x- xhud kien stabbilixxa li l-konvenuta kienet qiegħda ssuq b'veloċità ta' sebgħa u tletin (37) kilometru fis-siegħa.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Xhud ieħor li kellu rwol fl-inkjesta maġisterjali li segwiet l-inċident mertu tal-

kawża, kien is-Surġent 1270 Antoine Galea Schembri, li qal li dakinhar tal-inċident

kien xogħol fl-Għassa tan-Naxxar, fejn għall-ħabta tas-6:30p.m. il-Pulizija ġew

infurmati li kien seħħ dan l-inċident.

Hu qal li kif wasal fuq is-sit seta'

jikkonstata li l-vettura tal-konvenuta kellha daqqa kbira fuq quddiem, u li l-

vittma, li dak il-ħin kien diġà qiegħed jiġi assistit mill-paramediċi, kien mimli

Hu qal li dak il-ħin irnexxielu jkellem lill-konvenuta, li minkejja li kienet

taħt xokk qaltlu li kulma taf hu li rat massa taqa' fuq il-karozza tagħha, u

waqfet mingħajr ma kienet taf eżattament x'ġara.

Ix-xhud qal li l-aktar ħaġa

importanti għalih dak il-ħin kienet li jippreserva x-xena tal-inċident.

Fl-udjenza tat-28 ta' Ottubru, 2016 xehed l-attur Emanuel Cilia, li

esebixxa pjanti tas-sit fejn seħħ l-inċident25, sabiex jindika fejn tinsab il-bus

stop u fejn tinsab id-dar tar-residenza tal-ġenituri tal-vittma.

L-atturi esebew ukoll kopja tal-affidavit ta' Marceline Kottmann, li kienet

kollega tal-vittma, u li qalet li hija impjegata mad-ditta ta' accountants u

awdituri mmexxija mill-attur, missier il-vittma.

Din ix-xhud ikkonfermat li l-

vittma kien ilu jaħdem bħala accounts clerk għal madwar għaxar snin qabel

seħħ l-inċident, u li fuq il-post tax-xogħol dan kien jaħdem ħafna, tant li

ddeskrivietu bħala a hard worker.

Din ix-xhud ikkonfermat li x-xogħol tal-

vittma kien jinvolvi l-postings kollha tat-transactions fl-accounting system tal-

uffiċċju, l-impustar tat-tranżazzjonijiet tal-flus kontanti u tal-bank fis-sistema

tal-kumpannija, u t-tqabbil mal-bank statements.

Hi kompliet tgħid li l-vittma

kien tajjeb ħafna f'xogħlu, tant li kien jaf il-codes tal-klijenti bl-amment, u dan 23 A fol.

491 tal-proċess.

508 tal-proċess.

511 et seq. tal-proċess.

516 tal-proċess.

Paġna 13 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

kien jgħinu biex jagħmel ix-xogħol sew.

Qalet ukoll li l-vittma kien jgħin lil oħtu

Pamela u lill-kollega oħra tal-uffiċċju, ċerta Lyndsay Axiaq, u li minbarra xogħol

ta' accounting il-vittma kien jagħmel xogħol amministrattiv fl-uffiċċju.

ikkonkludiet li t-telfa ta' Karl inħasset ħafna fuq il-post tax-xogħol tiegħu,

mhux biss minħabba l-karattru ferrieħi li dan kellu, iżda wkoll minħabba li

ċertu xogħol li kien jagħmel hu issa ma hemmx min jagħmlu.

Fl-udjenza tal-5 ta' Diċembru, 2016, xehed Dr Inskip Cimen, li kien ġie inkarigat

mill-maġistrat inkwirenti biex jagħmel l-awtopsja fuq il-vittma Karl Azzopardi Galdes Giappone.

xhud ikkonferma li l-vittma kien miet kawża ta' emorraġija fil-moħħ li

kkaġunat brain death, u kkonstata wkoll li l-vittma kellu ksur f'partijiet ta'

siequ x-xellugija u fid-driegħ tax-xellug.

Fl-istess udjenza xehdet il-konvenuta, Dulcinea Estelle Farrugia Galea, li qalet li fil-

mument tal-inċident, hi kienet waħedha fil-vettura tagħha.

Hi kkonfermat li

anki fuq is-seat ta' wara tal-vettura ma kellha lil ħadd.

L-atturi esebew kopji ta' affidavits mogħtija minn Mario Bjordal u Moira

Bjordal, li fil-ħin tal-inċident inzertaw għaddejjin mill-inħawi.

qal li hu kien nieżel min-niżla li hemm parallela ma' Labour Avenue, Is-Swatar, L-Imsida,

minn Triq l-Emigranti, fid-direzzjoni lejn Kappara, San Ġwann, meta l-mara tiegħu ġibditlu l-

attenzjoni li fit-triq kien hemm mara twerżaq u tgħajjat.

Qal li hu kkwalifikat

fil-first aid u kien għalhekk li l-mara tiegħu ġibditlu l-attenzjoni sabiex jara jekk

setax joffri xi għajnuna.

Fil-fatt ix-xhud qal li hu dawwar il-vettura tiegħu u mar

fid-direzzjoni fejn kien hemm il-vettura tal-konvenuta wieqfa fit-triq.

521 tal-proċess.

523 tal-proċess.

527 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

qal li kif niżel mill-vettura tiegħu induna li l-konvenuta kienet tinsab fi stat ta'

paniku u xokk tant li l-mara tiegħu bdiet tipprova tikkalmaha, filwaqt li hu mar

jassisti lill-persuna li kien hemm mal-art.

Ix-xhud qal li mad-daqqa t'għajn seta'

jistabbilixxi li l-vittma ma kienx ħabat rasu mal-bankina, iżda li kellu d-demm

ħiereġ minn taħt wiċċu.

Il-vittma kien jidher li qiegħed jieħu n-nifs ukoll, u

għalhekk iddeċieda li ma jċaqalqux, u minflok ċempel għall-ambulanza.

xhud qal li f'dawk il-mumenti ta' wara l-inċident, bdew jinġabru diversi persuni

fuq il-post, kemm sewwieqa tal-karozzi kif ukoll persuni li joqogħdu fid-djar fil-

viċinanzi.

Huwa qal li ma jeskludix li wħud minnhom għaddew mill-għalqa fejn

ġie kkonstatat li kien hemm xi passi.

Hu qal li hekk kif waslet l-ambulanza u l-

paramediċi fuq il-post, hu ħalla f'idejhom, għalkemm tahom rendikont ta'

x'kien ra u tal-fatt li l-vittma baqa' unresponsive u unconscious, għalkemm

kien qiegħed jieħu n-nifs b'mod normali.

Fl-affidavit tagħha Moira Newton qalet li dakinhar tal-inċident hija kienet

riekba fil-vettura misjuqa minn żewġha meta rat mara li kienet tidher li

qiegħda tippanikkja f'nofs it-triq prinċipali.

Qalet li dak il-ħin indunat li kien

ġara xi ħaġa, u kien għalhekk li talbet lil żewġha jsuq fuq in-naħa l-oħra tat-triq

bil-karozza biex jaraw x'kien ġara.

Ix-xhud qalet li l-vittma kien taħt il-bankina

bid-demm ħiereġ minn taħt rasu, u li dak il-ħin kien qiegħed iħarħar u li kien

Ix-xhud qalet li l-konvenuta li kienet fi stat ta' paniku,

riedet iċċempel lir-raġel tagħha biex tgħidlu x'ġara, u li hi kienet tatha l-mobile

tagħha biex setgħet iċċempel.

Qalet ukoll li r-raġel tal-konvenuta wasal fuq is-

sit tal-inċident qabel l-ambulanza.

529 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Fl-udjenza tal-10 ta' Marzu, 2017 sar il-kontroeżami ta' Marcelline Banavage,

li qalet li hi kienet ilha impjegata ma' missier il-vittma għal tnejn u għoxrin

sena u li hi kienet taf li l-vittma kien imur id-dar wara x-xogħol bil-karozza tal-

linja, u li filgħodu ġieli mar ix-xogħol ma' missieru u ġieli mar b'tal-linja.

xhud qalet li l-vittma ma kienx isuq.

Mistoqsija mid-difensur tal-konvenuta

jekk kinitx taf il-vittma kellux xi problemi mediċi, bħal jekk kienx ibati minn

epilessija, ix-xhud wieġbet li ma kinitx taf, u li l-vittma qatt ma kien tkellem

magħha dwar xi problema medika li seta' kellu.

Fl-udjenza tas-7 ta' April, 2017 xehed in kontroeżami l-PL Mario Yassin, li

ġie muri aerial view ta' fejn seħħ l-inċident33, sabiex jimmarka fuqu fejn kien

seħħ l-impatt.

Ix-xhud qal li fil-parti tat-triq fejn seħħ l-inċident m'hemm l-

ebda sinjali li jindikaw li wieħed jista' jaqsam it-triq minn dik il-parti.

qal li hemm zebra crossing iżda din qiegħda f'distanza ta' madwar ħames mitt

metru minn fejn seħħ l-inċident.

Qal ukoll li t-triq fejn seħħ l-inċident hija

waħda traffikuża, u li fil-ħin tal-inċident kien diġà beda jidlam.

Ix-xhud qal li hu

kien eżamina l-footage tas-CCTV li ġie elevat minn fuq il-karozzi tal-linja, u li

minn dak li ra hu, il-vittma ma kienx riekeb almenu fi tnejn minn tliet karozzi

tal-linja li telqu mill-pjazza tan-Naxxar fil-mumenti ta' qabel l-inċident.

Hu qal

ukoll li t-tielet karozza tal-linja li telqet ma kinitx mgħammra b'sistema tas-

CCTV, u għalhekk ma setax jiddetermina b'ċertezza jekk il-vittma kienx riekeb

fuqha jew le.

Ix-xhud qal li hu seta' jikkonstata li l-vittma kien ġej min-naħa tal-

lemin tat-triq, u qal ukoll li f'dik il-parti tat-triq m'hemmx sinjali biex wieħed

inaqqas il-veloċità, u li l-ispeed limit f'dik il-parti tat-triq hu ta' madwar sittin

535 tal-proċess.

543 tal-proċess.

541 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

kilometru fis-siegħa.

Ix-xhud qal li lilu ma jirriżultalux li l-konvenuta kienet

qiegħda ssuq b'veloċità eċċessiva jew li qabżet il-limitu impost għal dik il-parti

Ix-xhud qal li l-ġrieħi li sofra l-vittma kienu fuq il-parti tax-xellug ta'

ġismu, filwaqt li anki l-ħsarat fil-vettura tal-konvenuta, kienu fuq il-parti tax-

xellug tagħha.

"Hu li għandu mill-ġisem li għandek fuq il-bonit għax meta hu tela' fuq il-bonit u anke r-ras straħet mal-windscreen, jiġifieri minn hemmhekk l-aktar li ħa l-impatt għax hu kif diġà għidt qabel, kien bniedem tqil."

Ix-xhud qal li jista' jkun li fil-ħamrija fil-parti tax-xellug tat-triq kien hemm

ħafna passi, minħabba fl-ammont kbir ta' persuni li nġabru fil-post.

ikkonferma li sabiex stabbilixxa kemm kienet il-veloċità tal-vettura misjuqa

mill-konvenuta fil-ħin tal-inċident, hu ħa konsiderazzjoni tad-distanza li tar il-

vittma minn fejn intlaqat sa fejn instab id-demm.

Id-difensur tal-atturi ġibed l-

attenzjoni tax-xhud għall-fatt li bejn il-post fejn instab in-nuċċali tal-vittma fl-

art, u l-post li fih instabet wieqfa l-vettura tal-konvenuta hemm distanza ta'

aktar minn sittax (16)-il metru, u li jekk wieħed juża l-istess formula biex

jagħmel kalkolu tal-veloċità li kienet għaddejja biha l-konvenuta, jasal għal

veloċità ferm ogħla minn dik stabbilita mix-xhud.

anki mill-point of impact li kien hemm mal-vettura tal-konvenuta, jirriżulta li l-

kalkolu inizjali tiegħu tal-veloċità li hija kienet qiegħda ssuq biha kien korrett u

dan minħabba li kieku kienet qiegħda ssuq b'veloċità ogħla, id-daqqa kienet

tkun ferm aktar 'il fuq, x'aktarx bejn il-windscreen u s-saqaf tal-vettura.

xhud spjega wkoll li ma jkunx korrett li tintuża searle equation sabiex wieħed

jiddetermina l-veloċità li kienet għaddejja biha l-konvenuta:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"Ma jistax ikun li b'serial intrema dik id-distanza kollha.

Jien imbagħad irrid nuża calculations oħra, irrid nagħmel road test, niddetermina l-coefficient of friction, imbagħad minn hemmhekk noħroġ kemm attwalment il-karozza mxiet.

Hekk tista' toħroġ il-calculations.

Is-searle huwa biss għall-projection tal-persuna mhux kemm tittrevilja l-karozza.

Fl-udjenza tat-8 ta' Mejju, 2017, xehed Mario Mair prodott mill-konvenuta, li

qal li sa ftit ħin qabel l-inċident hu kien fil-kumpanija tal-vittma, li kien ħabib

tiegħu.

Qal ukoll li meta telqu lil xulxin, il-vittma kien ċempillu sabiex

jinfurmah li kien tela' fuq il-karozza tal-linja.

Mistoqsi kienx jaf jekk il-vittma

kellux xi problemi mediċi, ix-xhud wieġeb li ma kienx jaf.

Fl-istess udjenza xehed Dr Inskip Eid, li ġie mistoqsi dwar dak li hu kiteb fir-

rapport tal-awtopsja mħejji minnu, partikolarment dwar il-konklużjoni tiegħu

an epileptic fit", li ġiet ingassata minnu stess u fuqha kiteb li l-kawża tal-mewt

kien l-inċident tat-traffiku.

Ix-xhud qal li l-anoxia m'għandha x'taqsam xejn

mal-kundizzjoni tal-epilessija, u li dak kien żball ġenwin min-naħa tiegħu.

Xehed ukoll il-PS 2967 Antoine Yassine, li kien stazzjonat l-Għassa tan-

Naxxar dakinhar tal-inċident, u li kkonferma li hekk kif il-Pulizija waslu fuq il-

post tal-inċident, il-vittma kien jinsab bejn il-vettura tal-konvenuta u l-

bankina, u li dak il-ħin hu kien qiegħed jiġi assistit mill-paramediċi.

Fl-istess udjenza sar il-kontroeżami ta' Moira Calimoso, li kkonfermat li hekk

kif niżlet mill-vettura li kien qiegħed isuq żewġha u resqet biex tagħti l-ewwel

561 tal-proċess 35 A fol.

566 tal-proċess.

574 tal-proċess.

575 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

għajnuna, il-vittma kien qiegħed quddiem il-karozza, f'distanza ta' madwar

metru u nofs bogħod minnha.

Xehed ukoll Mario Livingston, li ikkonferma li

bejn il-vittma u l-vettura tal-konvenuta kien hemm distanza li ma kinitx waħda

konsiderevoli, iżda li minnha tista' tgħaddi karozza, u kien għalhekk li hu

waqaf quddiem fejn kien hemm il-vittma sabiex jassigura li ħadd ma jgħaddi

minn dik il-parti tat-triq.

Fl-udjenza tad-19 ta' Ottubru, 2017, xehdet Hertha Trapani39 prodotta mill-

konvenuta, li qalet li l-konvenuta hi l-mara ta' ħuha.

Ix-xhud qalet li lill-vittma

tal-inċident hi kienet tafu minħabba li hi kienet tikkoordina programm fl-Eden

Foundation, li kien bridging the gap scheme li toffri taħriġ għal persuni li

jixtiequ jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Hi qalet li dan il-programm kienu eliġibbli

għalih klijenti tal-Eden Foundation, u qalet li hi tiftakar li l-vittma kellu

diżabilità intellettwali li minħabba fiha kien jattendi għal dan il-programm.

xhud qalet li hi lill-vittma kienet tafu biss bis-saħħa tal-fatt li hi kienet

koordinatur ta' programm fl-Eden Foundation.

Hi qalet li dan il-programm

kien intiż biex joffri taħriġ lill-persuni li jattendu għalih sabiex dawn ikollhom

independence skills li jistgħu jkunu utili għalihom meta jidħlu fid-dinja tax-

xogħol.

Ix-xhud qalet li sa fejn setgħet tiftakar hi, minkejja li l-vittma kien imur

l-Eden Foundation bil-karozza tal-linja min-Naxxar, dan qatt ma kellu inċidenti.

Hi qalet ukoll li sakemm hi damet tikkoordina l-programm, qatt ma kien hemm

episodji li fihom persuni ġew riferuti għal programmi differenti minn dak li

kienet tikkoordina hi minħabba li ma kinux kisbu l-livell ta' indipendenza li dak

il-programm kien intiż li joffri.

Ix-xhud qalet li l-vittma kien għamel xi żmien

jaħdem il-Middlesea Insurance, u li hi qatt ma kellha xi rapport negattiv dwaru

576 tal-proċess.

585 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

jew dwar il-komportament tiegħu fuq il-post tax-xogħol.

Ix-xhud qalet li hi ġieli

tkellmet mal-ġenituri tal-vittma qabel dan daħal jagħmel il-programm tal-Eden

Fl-udjenza tat-22 ta' Novembru, 2017 xehed il-perit Richard Lanfranco, li qal li

hu kien wasal fuq il-post tal-inċident għall-ħabta tat-tmienja ta' filgħaxija, u

kkonferma li t-triq li seħħ l-inċident fiha hija triq prinċipali li minnha jgħaddu

ħafna karozzi.

Qal ukoll li fil-viċinanzi immedjati ta' fejn seħħ l-inċident la

Ix-xhud ikkonferma li l-ħsara li

ġarrbet il-vettura tal-konvenuta kienet tinkludi daqqa fuq quddiem, bonit

mgħattan fuq in-naħa tax-xellug, qsim fil-bumper, windscreen mifqugħ u cover

Ix-xhud ikkonferma li d-distanza bejn fejn instab

in-nuċċali tal-vittma u l-post fejn kien il-vittma, fejn instabu l-aktar marki tad-

demm, hi ta' tmintax-il metru.

Il-konvenuta Dulcinea Estelle Ferriggl xehdet bil-mezz tal-affidavit41, fejn

qalet li l-vettura li kienet qiegħda ssuq dakinhar tal-inċident hi tal-għamla

Il-konvenuta qalet li fil-ħin tal-inċident hi

kienet waħedha fil-vettura tagħha, u li dak il-ħin hi kienet qiegħda tirritorna d-

dar tagħha fin-Naxxar.

Il-ħin kien għall-ħabta tas-6:30p.m. meta kien diġà

Il-konvenuta qalet li dak il-ħin tal-inċident ma kinitx miexja b'veloċità

qawwija, u li l-vettura tagħha għandha magna żgħira, lanqas li kieku trid ma

tista' ssuq b'ċerta veloċità.

Fi kliem il-konvenuta:

"Hekk kif kont qbiżt il-'bus stop' li kienet tinsab fuq in-naħa tax-xellug tiegħi u tlajt ftit aktar 'il fuq fit-triq, minn taħt il-għajn, fuq in-naħa tax-xellug nara bħal dell kbir jew massa sewda.

Eżatt mument wara nħoss impatt kbir mal-vettura

598 tal-proċess.

605 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

fuq in-naħa tax-xellug.

Dak il-ħin stħajjilt li waqa' xi ħaġa mis-sema fuqi, iżda b'qatgħa kbira, fuq il-'windscreen' tal-vettura nara bniedem u bdejt inwerżaq.

Kien qisu waqa' xi ħadd fuq il-karozza.

Infatti, nikkonferma dak li kont għidt lill-Pulizija meta ġew fuq il-post tal-inċident illi, 'f'daqqa waħda nara bħal massa taqbeż fuq il-karozza u waqaft.'"

Il-konvenuta kompliet tgħid li hi niżlet mill-vettura tagħha sabiex tara x'kien

ġara, u kien dak il-ħin li lemħet lill-vittma mal-art bejn il-vettura tagħha u l-

Il-konvenuta qalet li dak il-ħin hi kienet taħt xokk kbir minħabba li fl-

ebda ħin ma kienet rat lil ħadd jaqsam it-triq, u li bdiet tgħajjat għall-

għajnuna.

Kien f'dak il-ħin li fuq il-post waslu l-koppja Delicata li marru jaraw

x'għajnuna jista' jagħtu lill-vittma u x'għajnuna kellha bżonn hi.

ċemplet lir-raġel tagħha bil-mobile tas-Sinjura Delicata minħabba li hi ma

kellhiex charge fil-mobile tagħha, u li dan mar fuq il-post tal-inċident bit-tfal

tal-koppja.

Qalet ukoll li hi kienet fi stat ħażin tant li kellha tittieħed il-

polyclinic sabiex tingħata assistenza medika.

Il-konvenuta qalet li dan l-inċident lilha affettwaha ħażin tant li sal-lum għadha

tevita li ssuq.

Hi qalet ukoll li konsegwenza ta' dan l-inċident hi kellha bżonn

għajnuna psikjatrika.

Il-konvenuta esebiet ukoll żewġ ritratti li jindikaw il-ħsara

li hi kellha fuq il-vettura tagħha wara l-inċident, kif ukoll il-kundizzjoni tad-

dawl fit-triq inkwistjoni.42

Fl-udjenza tat-12 ta' Frar, 2018, xehed ir-raġel tal-konvenuta, Chris Alhaj Chamo,

li qal li r-ritratti esebiti minnha kien ħadhom hu stess dakinhar tal-inċident.

607 tal-proċess.

608 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Fl-istess udjenza xehed Nicholas Sarakinos, rappreżentant ta' Transport

Malta, li esebixxa kopja tal-pjanta tal-post fejn seħħ l-inċident, li tindika fejn

kien hemm zebra crossing fil-passat u fejn tpoġġiet zebra crossing fl-2015.

li fis-sena li fiha seħħ l-inċident, fl-2013, kulma kien hemm kienet zebra

crossing qrib ir-roundabout.

Ix-xhud indika wkoll fejn huma l-bus stops li

hemm fl-akkwati fuq il-pjanta esebita minnu.45

Fl-udjenza tat-12 ta' Frar, 2018 xehed ukoll Robert Rossitto, li kkonferma li

kien hu li għamel is-survey fuq il-vettura tal-konvenuta.

Ix-xhud ikkonstata li l-

ħsarat li kellha l-vettura tal-konvenuta kienu fuq il-parti tax-xellug tal-vettura.

Ix-xhud Nicholas Nappa Licari reġa' xehed fl-udjenza tas-7 ta' Marzu, 201847 u

kkonferma d-distanzi bejn iz-zebra crossings u l-bus stop li hemm fit-triq fejn

seħħ l-inċident.

Fl-udjenza tat-23 ta' Frar, 2018, sar il-kontroeżami tal-konvenuta48, li qalet li l-

għada tal-inċident hi kienet tat stqarrija lill-espert tal-Qorti il-PL Mario

Bowell, u li sal-ħin li fih tat l-istqarrija hi ma kienet għadha kkonsultat mal-

Il-konvenuta qalet li l-veloċità li kienet għaddejja biha kienet ta'

madwar erbgħin kilometru fis-siegħa, u li hekk kif ħasset id-daqqa mal-vettura

609 tal-proċess.

611 tal-proċess.

612 tal-proċess.

624 tal-proċess.

628 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti sejra tgħaddi biex tevalwa l-evidenza ppreżentata mill-partijiet f'din il-

kawża sabiex tiddetermina jekk da parti tal-konvenuta hemmx responsabbilità

x'tinġarr għad-danni sofferti mill-atturi.

Tqis illi mill-provi jirriżulta li l-inċident

inkwistjoni seħħ waqt li l-konvenuta kienet qiegħda tirritorna lura lejn darha

fin-Naxxar wara li kienet telqet mid-dar t'ommha.

Tqis ukoll li ġie ppruvat sal-

grad rikjest mil-liġi li l-konvenuta tajret il-vittma waqt li dan kien qiegħed

jaqsam it-triq min-naħa tal-lemin għan-naħa tax-xellug jekk tħares lejn iċ-

ċentru tan-Naxxar, meta l-vittma kien fi triqtu lura d-dar fejn kien jgħix mal-

ġenituri tiegħu.

Il-Qorti tinsab moralment konvinta, fuq l-iskorta tal-provi li

semgħet kif ukoll a bażi tal-konklużjonijiet li waslu għalihom l-esperti

appuntati sabiex jassistu fl-inkjesta maġisterjali, li l-konvenuta ma kinitx

qiegħda ssuq b'veloċità qawwija, jew ossia b'veloċità li teċċedi l-limiti stabbiliti

għal dik it-triq partikolari li hija triq prinċipali minn fejn ta' kuljum jgħaddu eluf

ta' vetturi.

Madanakollu l-konsegwenzi tal-inċident mertu tal-kawża kienu tali

li persuna tilef ħajtu kawża tal-ġrieħi li sofra meta safa imtajjar mill-vettura

misjuqa minnha.

Mill-provi jirriżulta ppruvat b'mod ampju li l-vittma kien

qiegħed jaqsam it-triq wara li niżel minn tal-linja, u li hekk kif kien kważi qabad

il-bankina max-xellug tat-triq, dan safa mtajjar mill-konvenuta li għal xi raġuni

naqset li tuża l-proper lookout tant neċessarju sabiex wieħed jevita li jkun

hemm dawn it-tip ta' inċidenti stradali.

L-obbligu li sewwieq iżomm proper

lookout ingħata tifsira f'diversi sentenzi tal-Qrati tagħna.

Hekk pereżempju

f'deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali, fl-ismijiet Salem Rashed vs. J.M.

Schembri Wismayer, intqal illi:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"min ma jarax dak li raġonevolment għandu jara, ifisser li ma kienx qed iżomm 'a proper lookout'."

F'deċiżjoni mogħtija minn Qorti barranija spiss iċċitata mill-Qrati lokali fl-

ismijiet Neuhaus vs. Bastion Insurance Co. Ltd.50 l-obbligu li jinżamm 'a

proper lookout' ġie mfisser bħala:

F'deċiżjoni oħra tal-Qrati tagħna fl-ismijiet Salem Rashed vs. Anthony Ellul Sullivan,51 intqal

"Driver ta' karozza għandu innegabbilment, fost oħrajn, żewġ doveri: wieħed, dak li jżomm a proper lookout għall-vejikoli, pedestrians, u road-users oħra; l- ieħor, dak illi waqt is-sewqan hu jkun f'pożizzjoni tali li jkollu f'kull ħin kontroll sewwa tal-vejikolu.

Il-Qorti osservat "ma għandux jintesa illi l-aċċidenti stradali huma ta' spiss kwistjoni ta' disattenzjoni ta' split second u l-kontinġenzi tat- traffiku jistgħu jkunu subitanei u inaspettati.

Dan hu ċertament sewqan negliġenti; u ma jistax biex jeskludih il-fatt illi t-triq kienet wiesgħa u illi traffiku ieħor ma kienx hemm fit-triq, u ċ-ċirkostanzi l-oħra tal-mument … għal sewqan negliġenti ma hemmx bżonn tal-vjolazzjoni ta' normi ġuridiċi speċifiċi, imma biżżejjed li jkun hemm negliġenza, fis-sens ta' nuqqas ta' 'prudenza ordinarja' li wieħed għandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali."

għamlet riferiment għal diversi insenjamenti ġurisprudenzjali sabiex

ikkonkludiet li kien hemm nuqqas ta' prudenza fis-sewqan li għandu

jwieġeb għalih is-sewwieq:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"Illi fir-rigward ta' proper lookout dan il-kunċett ifisser ferm aktar milli sewwieq ikun qed iħares 'il quddiem jew li jkollu viżwali ċara, iżda s-sewwieq irid ikollu 'an awareness of his immediate vicinity' u ċioe li s-sewwieq irid ikun jaf x'qed jiġri madwaru u mhux sempliċiment iħares 'il quddiem b'mod ċass jew isuq bil-mod (Ara wkoll P. Ellul Sullivan vs R. Burlo! App 5/10/98; Maria Loffreda(Lofreda) Mesimer vs Oresta Mifsud Scicluna App.

Għalhekk kull sewwieq irid jirregola s-sewqan tiegħu skont il-kundizzjonijiet u ċirkostanzi li jkun fihom, bħal ma huma l-ħin tal-ġurnata, il-viżwali ostakolata bid-dlam u bix-xita, l-istat tal-art, il-volum tat-traffiku u rapport oħra kontinġenti (Ara.

Fin-nuqqas, ikollu jwieġeb għall-imprudenza tiegħu meta jseħħ l-inċident stradali."

Huwa ċar li l-konvenuta naqset milli tosserva regola importanti fis-sewqan, dik

li jkollha għarfien tajjeb ħafna ta' x'inhu jiġri fl-inħawi immedjati tagħha, tant li

ddeskriviet il-mument li fih indunat li seħħ impatt bħala wieħed li fih ħasbet li

waqgħet massa fuq il-vettura tagħha 'mis-sema', u li hi ma kinitx rat lill-vittma

jaqsam min-naħa opposta tat-triq.

Veru li dakinhar li seħħ l-inċident kien laħaq

daħal Diċembru u kien laħaq dalam, però mid-diversi ritratti esebiti fil-

proċess53 jirriżulta li t-triq hi waħda pjuttost imdawla, u li fiha ma kien hemm

xejn li kellu jxekkel il-vista tal-konvenuta.

Barra minn hekk irid jiġi kkunsidrat

ukoll li mill-assjem tal-provi li jinsabu in atti, jirriżulta sal-grad probatorju

rikjest mil-liġi li l-vittma Karl Azzopardi Galdes Giappone fil-mument li ġie mtajjar mill-konvenuta

bin-naħa ta' quddiem tax-xellug tal-vettura tagħha u ġie ferut gravament fuq

in-naħa tax-xellug ta' persuntu, kien diġà laħaq qasama madwar tliet kwarti

tat-triq u kien kważi qabad il-bankina max-xellug tat-triq.

Il-Qorti tinsab

moralment konvinta li l-vittma ġie mtajjar mill-konvenuta minħabba li din ma

kellhiex a proper lookout ta' dak kollu li kien qiegħed jiġri madwarha u li għal

xi raġuni ma eżerċitax dik il-prudenza ordinarja mistennija minn kull sewwieq,

444 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

tant li ma ntebħitx li kien hemm persuna qiegħed jaqsam it-triq.

konvenuta tabilħaqq żammet a proper look out biex tkun taf eżattament

x'kien qiegħed jiġri madwara hija u ssuq il-vettura tagħha, kienet tirrealizza li

Karl Azzopardi Galdes Giappone kien diġà qasam tliet kwarti tat-triq u kienet tkun f'qagħda li tieħu

l-prekawzjonijiet kollha neċessarji sabiex tevita milli ttajru.

Il-Qorti hawnhekk tqis

li għandha

tagħmel parentesi minħabba

allegazzjonijiet u l-insinwazzjonijiet li saru min-naħa tal-konvenuta dwar l-istat

ta' saħħa tal-vittma qabel seħħ l-inċident mertu tal-kawża.

Mir-rapport tal-

patologu maħtur fl-inkjesta maġisterjali u minn dak li xehed Dr Inskip Malani

f'dawn il-proċeduri, jirriżulta bl-aktar mod ċar li l-vittma Karl Azzopardi Galdes Giappone miet

minħabba fil-ġrieħi li sofra konsegwenza tal-inċident u għall-ebda raġuni oħra.

Mill-assjem tal-provi prodotti quddiemha, il-Qorti tinsab konvinta li minkejja

kull diffikultà jew problema ta' saħħa li seta' kellu l-vittma f'ħajtu, dan kien

indipendenti biżżejjed biex imur ix-xogħol, jivvjaġġa b'mod indipendenti, ikollu

ħajja soċjali u jsiefer.

Jinħass ċar mill-mod kif xehdu l-atturi u kollega tax-

xogħol tal-vittma, li l-vittma kien persuna li għeleb l-ostakli li offrietlu l-ħajja

biex irnexxielu jgħix bl-aktar mod indipendenti possibbli.

Huwa ta' għajb li

wara inċident fatali bħal dan li kellu, il-konvenuta permezz tax-xhieda tal-

familjari tagħha Hertha Psaila Valletta, li nieqsa minn kull sens ta' etika professjonali

żvelat informazzjoni li kienet koperta bil-kunfidenzjalità, ipprovat tiggranfa

li Karl Ferriggl żmien

ilu kien ħa taħriġ

ipprovdut mill-Eden

Foundation, sabiex tipprova timputa xi grad ta' ħtija fuqu, meta mill-provi

assolutament ma jirriżultax li dan kien il-każ.

Wara li ġiet stabbilita r-responsabbilità tal-konvenuta għall-inċident mertu tal-

kawża, il-Qorti sejra tgħaddi biex tillikwida d-danni sofferti mill-atturi f'din il-

Paġna 26 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

F'dan il-każ partikolari ma jirriżultax li l-atturi għandhom pretensjoni

għal danni materjali (damnum emergens), iżda qegħdin jitolbu li l-Qorti

tillikwida lucrum cessans kif ukoll id-danni morali abbażi tal-artikolu 1045(1)

tal-Kodiċi Ċivili, li jistipula kif għandhom jitqiesu danni ta' din ix-xorta:

li persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont

"Il-ħsara id- dispożizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-għamil tagħha jkun ġab direttament lill-parti li tbati l-ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qligħ ieħor attwali, u t-telf ta' qligħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċità għal dejjem, totali jew parzjali, li dak l-għamil seta' jġib."

legali tagħna,

il-kwantifikazzjoni tad-danni hija dejjem fid-

diskrezzjoni tal-ġudikant, u għalkemm hi regolata minn ċerti prinċipji, dawn

mhumiex assoluti.

F'deċiżjoni mogħtija minn din

il-Qorti diversament

preseduta fl-ismijiet Paul King vs. Malta Drydocks54, ġie stabbilit illi:

"Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-riżarċiment hi ċertament fis-sistema legali tagħna spirata mir-regola stabbilita fl-artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili.

Fir- rigward tal-lucrum cessans dan jinvolvi telf ta' qligħ futur minħabba l- inkapaċità.

Il-liġi imbagħad tħalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjati ċ- ċirkostanzi tal-każ, ix-xorta u grad ta' inkapaċità, u l-kundizzjoni tal-parti danneġġjata tistabbilixxi s-somma riżarċitorja.

Innegabilment, però, il-metodu ta' din il-valutazzjoni tad-dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il- problema l-aktar spinuża, kif hekk jirriżulta minn sempliċi raffront tad-diversi deċiżjonijiet in materja."

Il-multiplier huwa fattur pjuttost diskrezzjonali.

F'sentenza ta' din il-Qorti

diversament preseduta fl-ismijiet John u Laura konjugi Nappa vs. Edward u

Lydia konjugi Gilson, il-Qorti qalet hekk:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"Hawnhekk għandna fattur pjuttost diskrezzjonali.

Il-metodu ta' likwidazzjoni tad-danni kien għal żmien twil ibbażat fuq il-prinċipji enunċjati fil-kawża Azzopardi Conti vs Hayes, deċiħa mill-Qorti tal-Appell Ċivili Superjuri fit-22 ta' settembru, 1967.

F'dik il-kawża ntqal li fid-determinazzjoni tal-multiplier wieħed irid jieħu in kunsiderazzjoni c-chances and changes of life, b'mod li dan il-multiplier ma jwassalx lid-danneġġjat li jieħu kumpens daqs li kieku baqa' jaħdem sad-data li jirtira, iżda l-figura tiġi mnaqqsa biex b'hekk ikun ittieħed kunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna danneġġjata setgħet, fil-kors normali tal-ħajja tagħha, ma waslitx qawwija u sħiħa sal-età tal-pensjoni. … Hawnhekk naraw element diskrezzjonali li qed jingħata lill-ġudikant.

Il-liġi ma tridx li l-kumpens ikun biss riżultat ta' eżerċizzju matematiku – għalkemm tali eżerċizzju jkun wieħed siewi u jwassal għal ċerta uniformità fil-likwidazzjoni tad- danni kif effettivament ġara wara s-sentenza ta' Azzopardi Conti vs Hayes, b'danakollu l- ġudikant għandu jżomm quddiem għajnejh aspett aktar wiesa' tal-problema u fl-ammont li finalment jakkorda bħala danni għat-telf futur – dawk li fil-gergo huma magħrufa bħala 'lucrum cessans' jipprova jimprimi sens ta' ġustizzja billi mhux biss iħares lejn l-interessi tad-danneġġjat iżda billi wkoll jittieħed in kunsiderazzjoni dak li kkawża d-dannu."

Il-vittma miet fl-età ta' erbgħa u tletin (34) sena u għall-fini tal-komputazzjoni

li trid tagħmel din il-Qorti, il-multiplier adottat ser ikun ta' 25, u dan sabiex il-

Qorti kemm jista' jkun tasal għal ammont likwidat li jkun jirrispekkja l-kriterji li

ġew stabbiliti f'sentenzi simili li ngħataw diġà, anki għaliex huwa desiderabbli

li jkun hemm grad ta' uniformità f'dawn it-tip ta' sentenzi.

Il-Qorti tqis li

multiplier ta' 25 huwa wieħed ġust meta wieħed iqis il-working life expectancy

tal-persuna li tilfet ħajjitha fl-età ta' 34 sena, f'kuntest fejn il-life expectancy

tal-Maltin żdiedet sostanzjalment, u tenut kont ukoll il-fatt li persuna fl-età ta'

Karl Azzopardi Galdes Giappone hu mistenni jaħdem almenu sal-età ta' 65 sena biex jilħaq l-età

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Il-ħsieb ta' din il-Qorti rigward ċirkostanzi simili għal dawk tal-kawża odjerna,

ġie espress f'sentenza pjuttost riċenti li tat fl-ismijiet Rose Pitre’ et vs. Keith

Burlo! et55, li l-Qorti qiegħda tiċċita estensivament minnha.

Jirriżulta li s-salarju bażiku li kellu l-vittma fis-sena 494880, kien fl-ammont nett

ta' €12,652.

Dan id-dħul irid jiġi aġġustat sabiex tittieħed konsiderazzjoni tal-

effett tal-inflazzjoni għall-perijodu kollu tal-multiplier li ser tistabbilixxi din il-

Qorti57, u dan abbażi tar-rata tal-inflazzjoni, li bħala medja f'dawn l-aħħar

ħames snin kienet ta' 0.96% fis-sena.58 Dan ifisser li fuq medda ta' 25 sena, il-

paga medja ta' Karl Azzopardi Galdes Giappone kienet mistennija li tiżdied għal €15,688.48.

kieku wieħed kellu

jieħu

l-medja fuq

l-imsemmi perijodu, €12,562 +

€15,688.48 / 2, is-salarju medju ta' Karl Azzopardi Galdes Giappone kien mistenni li jkun fl-

ammont ta' €14,170.24.

F'każ ta' inċident fatali li jwassal għall-mewt tal-vittma, il-Qorti tqis li l-grad ta'

diżabilità soffert ikun ta' 100%.

F'dan il-każ, il-Qorti tqis li għandha tagħmel

riferiment għas-sentenza fl-ismijiet Sankoh et vs. Agius et59, mhux l-inqas

minħabba li l-fatti ta' dak il-każ huma prattikament identiċi għal dawk tal-każ

in eżami, imma minħabba fid-diversi konsiderazzjonijiet li għamlet il-Qorti tal-

Appell f'dik il-kawża, li din il-Qorti tqis li huma validissimi u li għandhom jiġu

applikati għaċ-ċirkostanzi odjerni, tant

il-Qorti tqis

li għandha

tagħmilhom tagħha.

Fis-sentenza preċitata il-Qorti tal-Appell qalet:

56 L-inċident in kwistjoni seħħ f'Diċembru tas-sena 2013, u għalhekk il-Qorti straħet fuq id-dikjarazzjoni tal-FS3 għal dik is- sena sabiex tistabbilixxi l-paga bażika li kellu l-vittma.

57 F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti kif diversament preseduta fid-19.05.2000 fl-ismijiet Joseph Mesimer vs. Charles Azzopardi Galdes Giappone pro et noe, il-Qorti stabbiliet illi, "Meta d-danni jirrappreżentaw kumpens għal telf futur, il-Qorti trid tieħu in konsiderazzjoni l-effetti li l-inflazzjoni jkollha fuq l-introjtu perċepit fid-data tal-inċident proġettat fuq firxa ta' snin magħżula bħala l-multiplier." 58 Bħala rata ta' inflazzjoni annwali qed tittieħed ir-rata ta' 0.96%, ir-rata medja tal-inflazzjoni f'dawn l-aħħar 5 snin skont l-NSO {1.38% (2013) + 0.31% (2014) + 1.10% (2015) + 0.64% (2016) + 1.37% (2017) / 5 = 0.96%}.

Paġna 29 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

"Għall-finijiet tal-prinċipju tad-dependency hemm differenza fejn si tratta ta' mewt ta' kap ta' familja, li minnu din tkun qiegħda tiddependi direttament, għal xi sitwazzjoni oħra fejn invece għaż-żamma u għixien tagħha si tratta ta' membru ieħor ta' familja li qiegħda tgħix fi ħdanha u li fin-normalità tal-ħajja l-probabbilità tkun li din tieħu l-istat tagħha jew tmur tgħix għal rasha.

Il-Qrati tagħna f'diversi sentenzi dejjem aċċettaw il-prinċipju illi f'każ ta' mewt ta' ġuvni jew xebba u partikolarment meta fil-mument tad-diżgrazzja l-atturi ma kinux jiddependu minn binhom għandu jkun hemm tnaqqis sostanzjali meta jiġu kkalkolati d-danni – Dan it-tnaqqis, għalkemm ma hemmx regoli fissi jew kriterji assoluti jiġi ġeneralment ikkalkolat fl-ammont ta' bejn 66% u 50%.

L-istess jista' jingħad għal dak li jirrigwarda l-konsum personali.

Ir-realtà tal- ħajja hija li wieħed jonfoq il-maġġior parti tad-dħul tiegħu.

Ta' min joħroġ id- distinzjoni bejn il-mewt (ekwiparata għal diżabilità totali) u d-diżabilità ta' 100% (eż – min jiġi ridott għal ħajja f'wheelchair b'telf assolut tal-fakoltà ta' mentali).

Fil-liġi, konsolazzjoni ta' flus.

Il-kwantifikazzjoni trid tħares lejn dak li jitlef min jiġi 'l quddiem u javvanza pretensjoni.

tad-danni m'għandhiex

il-kwantifikazzjoni

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 33

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

Hawnhekk il-Qorti tqis li apparti li trid tagħmel tnaqqis ta' 20% fil-kumpens li

ser jiġi likwidat favur l-atturi abbażi tal-fatt li l-ħlas tad-danni ser isir

f'pagament ta' darba (lump sum payment)60, għandu jkun hemm ukoll tnaqqis

ieħor tenut kont tal-fatt li Karl Azzopardi Galdes Giappone ma kienx kap ta' familja, iżda kien iben

u ħu l-atturi, u għalhekk il-grad ta' dipendenza relattiva tal-atturi fuqu seta'

jitnaqqas f'xi data futura in vista tal-probabbilità li dan il-ġuvni jiżżewweġ u

jieħu l-istat tiegħu.

Madanakollu l-Qorti ma tqisx li għandu jkun hemm tnaqqis

ta' aktar minn 50% għal dan l-iskop.

Huwa normali wkoll f'każijiet simili, li jkun

hemm tnaqqis ieħor ta' 25% rappreżentanti l-konsum li persuna kienet tkun

mistennija li tagħmel tul ħajjitha minn dak kollu li taqla'.

Is-salarju medju ta' €14,170.24 x multiplier ta' 25, x 100% diżabilità sofferta,

iwasslu għaċ-ċifra ta' €354,256, li meta tiġi mnaqqsa b'20% (lump sum

payment), tiġi €283,404.80, u meta dan l-ammont jiġi mnaqqas b'50% (grad

ta' dipendenza tal-eredi), jammonta għal €141,702.40, u dan l-ammont meta

jiġi mnaqqas b'25% (konsum personali), iwassal għas-somma ta' €106,276.80.

Il-Qorti qieset ukoll it-talba tal-atturi għal likwidazzjoni ta' danni morali

allegatament sofferti minnhom minħabba f'dawk li huma rreferew għalih fin-

nota ta' sottomissjonijiet tagħhom, bħala indinjazzjoni kkawżati minn qlajjiet

imxerrda mill-konvenuta jew minn persuni viċin tagħha, kif ukoll minħabba li

d-danni kkawżati lilhom huma kkaġunati minn reat.

Il-Qorti kkunsidrat li din il-

pretensjoni tal-atturi tpoġġiet f'nota ta' sottomissjonijiet

ippreżentata

minnhom proprju fl-aħħar stadju tas-smigħ ta' din il-kawża, u ma setgħetx

60 Fis-sentenza fl-ismijiet Abela Azzopardi vs. Scicluna Bugeja, P.A. 16.07.2001, il-Qorti ikkonkludiet illi, "[l]-ammont dovut ikun irid jitnaqqas minħabba l-lump sum payment b'ammont ekwivalenti għal 20% meta jkun għadda żmien qasir mill-event dannuż u s-sentenza finali."

Fil-kawża Burlo! vs Valentino, P.A. 05.10.1993, il-Qorti qieset li dan it-tnaqqis għandu jonqos bi 2% għal kull sena ta' dewmien, għalkemm m'għandu jkun hemm ebda tnaqqis bħal dan jekk id-danneġġjat ma jkollu l-ebda ħtija fid-dewmien ta' kawża.

Il-Qorti qieset li f'dan il-każ ma kien hemm l-ebda dewmien li jista' jiġi attribwit lil xi parti jew oħra, u għaldaqstant l-20% mhux ser jiġu mnaqqsin.

Paġna 31 minn 33

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 504/2015LM

kienet tifforma parti mit-talbiet stante li kien biss aktar kmieni din is-sena li l-

liġi nbidlet sabiex tat fakoltà lill-Qrati tagħna jużaw id-diskrezzjoni tagħhom

sabiex jillikwidaw danni morali.

Il-Qorti kkunsidrat ukoll li din il-liġi ma kinitx

maħsuba biex ikollha effett retroattiv, u barra minn hekk l-emenda oriġinali

għall-artikolu 1045 tal-Kap.

12 permezz tal-Att Numru XIII tal-2018

introduċiet fl-ordinament ġuridiku tagħna b'mod pjuttost wiegħsa ħafna il-

kunċett ta' danni morali61, ġiet sussegwentement emendata bl-Att Numru

XXXII tal-2018, fejn il-liġi issa qiegħda tagħmilha ċara li m'għandhomx jiġu

akkordati danni morali u jew psikoloġiċi fir-rigward ta' reati involontarji.

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenuta;

Tilqa' t-talbiet tal-atturi, u tiddikjara illi l-konvenuta Dulcinea Estella

Ferriggl hija unikament responsabbli għall-inċident stradali illi seħħ

fid-9 ta' Diċembru, 2013 fi Vjal il-Labour, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, fejn Karl Azzopardi Galdes Giappone, illi

tiegħu l-atturi huma l-werrieta skont il-liġi, safa mtajjar mill-vettura

tal-għamla 'Toyota Vitz', bin-numru ta' reġistrazzjoni 'DUL-513' li

kienet misjuqa mill-istess konvenuta, b'riżultat ta' liema inċident l-

imsemmi Karl Azzopardi Galdes Giappone tilef ħajtu;

61 Ara l-proviżo li ġie miżjud għall-artikolu 1045 tal-Kap.

16 li kien jgħid: "Iżda fil-każ ta' danni li huma kkawżati minn reat kriminali, id-dannu li jrid jiġi reparat għandu jinkludi wkoll dannu morali u, jew psikoloġiku kkawżat lill-parti li tbati l- ħsara."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 33

Anastasi Sammut Attard Bason Nru 504/2015LM

Tillikwida d-danni sofferti mill-atturi fis-somma ta' mija u sitt elef,

mitejn u sitta u sebgħin Euro u tmenin ċenteżmu (€106,276.80);

Konsegwentement tikkundanna lill-konvenuta tħallas lill-atturi s-

somma hekk likwidata in linea ta' danni.

Bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet legali mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas

effettiv, kontra l-konvenuta.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 33

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali

Maġistrat dottor Aaron M. Figallo M.A. Law, LL.D. (melit)

(Spettur Jeffrey Mckeon)

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-imputati Ibrahim Mulvaney,

dokument maħruġ mill-Kummissarju għar-Refuġjati numru 22130/17

u li ġie mixli talli

fil-lejl bejn id-9 u 1-10 ta' Novembru 2018 bejn il-hdax ta' filghaxija u s- siegha ta' filghodu (23.00Hrs - Ol:OOHrs) fil-Belt Ta' Xbiex u f'dawn il- Gzejjer; 1.

Ikkometta serq ta' telefon cellulari ta' l-ghamla Iphone minn gewwa l- istabbiliment 'The Pub', sitwat fi Triq l-Arcisqof ghad-dannu ta' Raphael Laferla u/jew persuni ohra u/jew entitajiet ohra, liema serq huwa kwalifikat bil-hin, kif ukoll bil-valur li jiskorri il-mitejn tnejn u tletin ewro u erbgha u disghin centezmu (€232.94) izda ma jiskorrix l-elfejn tlett mijja u disa' u ghoxrin euro u seba' u tletin centezmu (€2,329.37) u dan bi ksur tal-artikoli 261, 267 u 270 tal-kapitolu 9 tal-ligijiet ta' Malta; 2.

Ikkometta serq ta' telefon cellulari ta' l-ghamla Samsung minn gewwa l- istabbiliment 'La Bottega', sitwat fi Triq Merkanti ghad-dannu ta' Shayma Laganan u/jew persuni ohra u/jew entitajiet ohra, liema serq huwa kwalifikat bil-hin, kif ukoll bil-valur li jiskorri il-mitejn tnejn u tletin ewro

u erbgha u disghin centezmu (€232.94) izda ma jiskorrix l-elfejn tlett mijja u disa' u -ghoxrin euro u seba' u tletin centezmu (€2,329.3 7) u dan bi ksur tal-artikoli 261, 267 u 270 tal-kapitolu 9 tal-ligijiet ta' Malta; 3.

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi f'dawn il-Gzejjer kkommetta reat waqt il-perijodu operattiv ta' sentenza sospiza hekk kif moghotija nhar it-30 ta' Jannar 2018, mill-Magistrat Dr. C. Saliba Lorenzen LL.D., liema sentenza hija assoluta u ma' tistax tinbidel ai termini tal artikolu 28B tal Kap 9 tal-ligijiet ta' Malta 4.

U aktar talli irrenda ruhu recidiv ai termini tal-Artikoli 49, 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, wara li gie misjub hati b'sentenzi moghtija mill- Qrati ta' Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistghux jigu mibdula.

Rat li matul is-seduta tal-11 ta' Novembru 2018 l-Uffiċjal Prosekutur

ikkonferma l-imputazzjonijiet bil-ġurament;

Illi matul l-eżami tal-imputat ai termini tal-Artikolu 392(1)(b) tal-Kodiċi

Kriminali, l-imputat debitament assistit mill-Avukat għall-Għajnuna

Legali Dr. Victor Figallo, stqarr li kien inkondizzjonatament ħati tal-

imputazzjonijiet miġjuba kontrih.

Il-Qorti wissiet lill-imputat bl-aktar mod solenni rigward il-konsegwenzi

tal-ammissjoni inkluż fis-sens illi għar-reati li ammetta għalihom tista'

tingħata piena ta' priġunerija jew pieni alternattivi.

Wara li tagħtu

żmien biżżejjed sabiex jiddeċiedi jekk hux ser jerġa lura mill-ammissjoni

reġistrata minnu fl-atti, l-imputat, fil-preżenza tal-interpretu u wara li

kkonferixxi mal-Avukat Difensur, wieġeb

li huwa ħati

imputazzjonijiet miġjuba kontrih.

Il-Qorti fliet id-dokumenti eżebiti u l-atti proċesswali, inkluż il-fedina

penali tal-imputat u semgħet lill-partijiet jittrattaw dwar il-piena.

Ikkunsidrat : -

Illi fid-dawl tal-ammissjoni inkondizzjonata tal-imputat din il-Qorti ma

għandhiex alternattiva għajr ħlief

lill-imputat ħati

imputazzjonijiet miġjuba kontrih skont kif intqal aktar il-fuq.

Din il-Qorti ħasbet fit-tul dwar il-piena li għandu jingħata l-imputat

għar-reati kommessi minnu.

Il-Qorti rat li l-ħati huwa plurireċidiv u

dan wara li ġie misjub ħati minn dawn il-Qrati, inter alia, li : -

Wara li żbarka f'Malta huwa naqas li jagħti lill-Uffiċjal Prinċipali

tal-Immigrazzjoni l-informazzjoni preskritta minnu nonche li kiser

regoli relattivi għall-kondotta fuq bastimenti jew portijiet u ġie

kundannat għal piena karċerarja ta' xahrejn permezz ta' sentenza

mogħtija minn din il-Qorti presjeduta mill-Maġistrat Dottor

Audrey Ciscaldi nhar id-29 ta' Novembru 2017;

Inoltre, huwa diġa kien ingħata l-opportunita' li jkun jista' jibdel

ħajtu u jgħix b'mod ċivili u rispettuż tal-Liġi f'dan il-pajjiż meta

din il-Qorti presjeduta mill-Maġistrat Dottor Claire Lauria

Kareem Camilleri, għal diversi delitti ta' ħsara volontarja u li pparteċipa

f'ġemgħa ta' għaxra minn nies jew aktar bil-ħsieb li jiġu kommessi

reati kienet tagħtu sentenza ta' tminn xhur priġunerija sospiżi għal

sentejn.1 Din is-sentenza ingħatat lilu fit-22 ta' Jannar 2018.

Anqas minn għaxar xhur wara li ingħata din l-aħħar sentenza,

reġa' kkommetta delitti serji, din id-darba ta' serq kwalifikat.

Deċide

li wara li rat l-Artikoli 17, 28A, 28B, 28F, 49, 50, 261(c)(f), 267, 279(a) u

280(1) tal-Kodiċi Kriminali, il-Qorti qegħda ssib lil imputat Ibrahim

Mulvaney, fuq l-ammissjoni inkondizzjonata tiegħu stess, ħati tal-

imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu.

Illi in kwantu tal-piena li għandha tiġi inflitta, din il-Qorti qieset l-

ammissjoni bikrija tal-imputat u għalhekk il-fatt li franka lil Qorti ħafna

żmien u spejjes u għalhekk kien jimmerita termperament fil-piena

infliġġenda.

F'dan il-każ, stante l-ammissjoni bikrija, il-Qorti għażlet li,

unikament għall-fini tal-piena per se ma tittrattax mal-ħati bħala reċidiv.

Iżda mill-banda l-oħra il-Qorti ħadet kont tal-Artikolu 18 tal-Kodiċi

Kriminali, u tqis li fiċ-ċirkostanzi tal-każ il-piena infliġġenda għandha

tiżdied bi grad.

Inoltre huwa għandu jingħata sentenza ta' priġunerija

1 kif jidher ċar mill-fedina penali tiegħu u mill-kopja tas-sentenza eżibita fl-atti.

effettiva, in kwantu huwa wettaq dan id-delitt ta' serq ta' telefoni

ċellulari fil-perjodu operattiv ta' sentenza ta' priġunerija sospiża.

Konsegwentement il-Qorti tikkundannah :

i : kwantu għall-ewwel u t-tieni imputazzjonijiet għall-piena ta'

tlettax (13) il-xahar priġunerija;

ii : kwantu għat-tielet imputazzjoni wara li rat l-Artikoli 28A u 28B

tal-Kodiċi Kriminali, filwaqt li qiegħda ssib li Ibrahim Mulvaney

wettaq ir-reati li għalihom hemm piena ta' priġunerija matul il-

perjodu operattiv ta' sentenza sospiża, ai termini tal-Artikolu

28B(1) tal-Kodiċi Kriminali qiegħda titratta miegħu għar-rigward

tas-sentenza sospiża u konsegwentement qiegħda tordna li s-

sentenza ta' tminn xhur priġunerija sospiżi għal sentejn għandha

tibda' sseħħ b'effett immedjat.

Għall-fini ta' kjarezza, bis-saħħa ta' din is-sentenza Ibrahim Mulvaney

qiegħed jiġi kundannat għal perjodu komplessiv ta' wieħed u għoxrin

(21) xahar priġunerija.

Mill-banda l-oħra, kwantu għall-konsegwenzi li jitnisslu mill-piena

inflitta, peress li l-imputat huwa plurireċidiv u ġie misjub ħati tliet

darbiet fi żmien ta' madwar sena ta' reati li wkoll jolqtu l-ordni

pubbliku, kif ukoll li f'dan il-każ ġie kkundannat għal piena ta'

priġunerija għal żmien ta' mhux anqas minn sena : -

(a) ai termini tal-Artikolu 5(2)(d) tal-Kapitolu 217 l-Att dwar l-

Immigrazzjoni il-Qorti tirrakkomanda lill-Uffiċjal Prinċipali tal-

Immigrazzjoni sabiex meta jiskonta s-sentenza tiegħu l-imputat

jiġi ddikjarat bħala immigrant ipprojbit skont kif jipprovdi

Artikolu 5(2)(d) tal-Kapitolu 217 l-Att dwar l-Immigrazzjoni u

tittieħed l-azzjoni meħtieġa għar-rimpatriju;

(b) ai termini tal-Artikolu 10(2)(b) tal-Kapitolu 420 tal-Liġijiet ta'

Malta, fil-każ li din is-sentenza li titratta reat ta' serq aggravat u

kwalifikat bir-reat kontinwat tidħol f'ġudikat, in kwantu huwa

reat partikolarment gravi u l-ħati bil-kondotta tiegħu matul din

l-aħħar sena wera' li huwa ta' perikolu għall-komunita' ta'

persuni li jgħixu f'Malta, għandu jikkonsidra jekk jirrevokax jew

iġeddidx il-protezzjoni mogħtija lill-ħati.

Il-Qorti rat l-Artikolu 392A tal-Kodiċi Kriminali u tordna li l-atti ta' din

il-kawża flimkien ma din is-sentenza

jiġu mgħoddija lill-Avukat

Ġenerali fi żmien sitt ijiem skont il-Liġi.

Intant tordna li kopja ta' din is-sentenza għandha tiġi komunikata wkoll

lill-Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni, lill-Kummissarju għar-Refuġjati

u lill-Ministru responsabbli għall-Immigrazzjoni.

Mogħtija illum it-tlettax ta' Novembru tas-sena elfejn u tmintax fil-

Qrati tal-Ġustizzja, Ta' Xbiex.

Ammissjonijiet/oħrajn/priġunerija effettiva


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tlieta 13 ta' Novembru 2018

Illi dan huwa appell minn sentenzi tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili moghtija fil-

31 ta' Ottubru 2017 u s-26 ta' April 2018 illi permezz taghhom cahdet l-

eccezzjonijiet tal-konvenut u laqghet it-talbiet attrici ghall-izgombrament.

partijiet permezz ta' nota ipprezentata kontestwalment qablu li tinghata din

is-sentenza minghajr il-htiega tat-trattazzjoni.

Il-Qorti msemmija waslet ghad-decizjoni finali taghha b'dan il-mod:

"Rat ir-rikors guramentat ta' Robert Driver Laudizio [detentur tal-karta ta' l- identita' bin-numru 089657 (M)] datat 22 ta' Awwissu 2016 fejn espona: - "Illi permezz ta' kuntratt ricevut min-Nutar Pubbliku Robert Watson fl- erbatax (14) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016), l-attur akkwista u xtara b'titolu ta' bejgh minghand il-genituri tieghu Joseph u Mary konjugi Driver, li bl-istess titolu ta' bejgh bieghu u trasferew lil binhom l-attur, il-porzjoni diviza ta' art agrikola denominata "Ta' l-Ghanzalora", inkluz il-kamra u l-bir li jinsabu fiha, fil-kontrada "Ta' Wied Babu", fi Triq Wied iz-Zurrieq, fil-limiti tal-Qrendi, liema porzjon diviza ta' art agrikola ghandha l-kejl superficjali ta' cirka tlett elef u tliet mitt metru kwadru (3,300m2), konfinanti mix-xlokk ma' Triq Wied iz-Zurrieq u mill-irjiehat l-ohrajn kollha ma' beni tal-Gvern ta' Malta, jew irjieh verjuri, soggetta ghall-piz piju annwu u perpetwu ta' disgha u ghoxrin centezmu u millezmu (€0.29,1), altrimenti hi libera u franka, bid- drittijiet u l-pertinenzi kollha taghha, kif murija fuq il-pjanta li tinsab annessa ma' l-istess kuntratt, u minn hawn 'l quddiem imsejha bhala "l-Art".

"Illi l-Art kienet mikrija bi qbiela lil Michael Muscat, missier il-konvenut, u dan versu l-kera ta' hdax-il ewro u hamsa u sittin centezmu (€11.65) fis-sena pagabbli kull sena b'lura.

"Illi l-awturi fit-titolu ta' l-attur kienu istitwew proceduri quddiem il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' fl-ismijiet "Joseph u Mary konjugi Driver vs. Michael Muscat" (Rikors Numru wiehed zbarra elfejn u ghaxra (1/2010)), liema rikors gie deciz mill-imsemmi Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' b'sentenza moghtija fis-sebgha u ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elfejn u hmistax (2015).

"Illi Michael Muscat miet fl-erbgha u ghoxrin (24) ta' Dicembru tas-sena elfejn u tlettax (2013), u cioe' fil-mori tal-proceduri msemmija fil-paragrafu precedenti.

Is-successjoni tieghu hija regolata minn testment pubbliku fl-atti tan-Nutar Pubbliku Mario Mazzacano D'Amato fit-tmintax (18) ta' Mejju tas-sena elfejn u sitta (2006), permezz ta' liema l-mejjet Michael Muscat halla bhala eredi universali u padruna assoluta ta' gidu kollu wara mewtu lil martu Jane Muscat.

"Illi mis-sentenza moghtija mill-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' fl-

ismijiet "Joseph u Mary konjugi Bondin vs. Michael Muscat" fis-sebgha u

ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elfejn u hmistax (2015), appellaw l-awturi fit-

titolu ta' l-attur, u appellat incidentalment Jane Muscat, il-werrieta tal-gabillot

Tiddeciedi t-talbiet tieghu bid-dispensa tas-smigh billi jikkonkorru l- ta'

"Illi fil-mori ta' l-appell, u permezz ta' kuntratt ricevut min-Nutar Pubbliku Robert Watson fl-erbatax (14) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016), l- imsemmija Jane Muscat u l-awturi fit-titolu ta' l-attur, Joseph u Mary konjugi Driver, itterminaw u xoljew b'effett immedjat u b'mod irrevokabbli l-qbiela ossia l-inkwilinat ta' Jane Muscat fuq l-Art, u dan versu l-pattijiet u l- kondizzjonijiet stipulati fl-istess kuntratt.

"Illi l-konvenut, iben il-mejjet Michael Muscat u l-imsemmija Jane Muscat, ghadu fil-pussess ta' l-Art, u qed jirrifjuta illi jizgombra mill-Art.

"Illi l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat, u ghalhekk m'ghandu ebda titolu validu fil-ligi biex izomm l-Art.

"Illi sa fejn jaf l-attur, il-konvenut m'ghandux eccezzjonijiet x'jaghti kontra t- talbiet tieghu.

"Illi l-attur jikkonferma li jaf bil-fatti suesposti personalment.

"Illi ghalhekk qed issir din il-kawza.

"Ghaldaqstant l-attur umilment jitlob lil dina l-Onorabbli Qorti, prevja kull dikjarazzjoni jew provvediment opportun, joghgobha: "1. elementi kollha necessarji a Organizzazzjoni u Proceduri Civili; "2. qasir u perentorju li jigi minnha prefiss ghal dan l-iskop.

"Bl-ispejjez kollha kontra l-konvenut, li huwa minn issa ngunt in subizzjoni, u b'riserva ghal kull azzjoni ohra spettanti lill-attur kontra l-konvenut, inkluz ghar-rizarciment ta' danni u hlas ta' kumpes ghal okkupazzjoni bla titolu.

"Rat li din il-kawza giet appuntata ghas-smigh ghas-seduta tal-1 ta'

"Rat il-verbal tas-seduta tal-1 ta' Novembru 2016 (fol 38) fejn meta ssejhet

il-kawza deher l-attur assist minn Dr Mark Miceli Donnelly u Dr Malcolm Wilkes

"Il-Qorti nnotat li l-intimat ma pprezentax risposta

guramentata u halliet il-kawza sabiex l-intimat jirregola ruhu ghal din il-

Il-kawza giet differita ghal dan l-iskop ghat-30 ta' Novembru

"Rat ir-rikors u r-risposta guramentata annessa ta' Frank Muscat datati 7 ta'

Novembru 2016 a fol 39 u 42 rispettivament fejn talab li jigi awtorizzat

jressaq risposta guramentata.

"Rat il-verbal tas-seduta tal-Erbgha, 30 ta' Novembru 2016 fejn meta ssejhet

il-kawza deher Dr Mark Miceli Donnelly ghall-attur u Dr Malcolm Wilkes ghall-

Tikkundanna lill-konvenut sabiex jizgombra mill-Art entro terminu

ta'

Xehdu bil-gurament taghhom Frank Muscat u Dr Malcolm Wilkes liema xhieda giet registrata fuq is-sistema eletronika.

Il-Qorti semghet it-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet rigward ir-rikors tal-intimat b'talba ghall-gustifikazzjoni tal-kontumacja.

Il-kawza giet differita ghas-sentenza ghall-24 ta' Jannar 2017 fid-9:30a.m.

"Rat il-verbal tas-seduta tal-24 ta' Jannar 2017 (fol 54) fejn meta ssejhet il- kawza deher Dr Mark Miceli Donnelly ghall-attur prezenti.

Inqrat sentenza dwar il- gustifikazzjoni tal-kontumacja.

Il-kawza giet differita ghall-prezentata tar- risposta guramentata skont is-sentenza moghtija ghat-23 ta' Frar 2017.

"Rat ir-risposta guramentata ta' Frank Mercieca Said datata 31 ta' Jannar 2017 a fol 60 tal-process fejn espona : IIli t-talbiet tal-attur huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante l-konvenut "1. ghandu pussess effettiv tal-proprjeta` suggett ta' dina l-kawza in bona fede u bl-awtorizazzjoni ta' l-attur stess u anki ta' Jane Muscat.

Fl-ebda hin qabel ma kien gie notifikat b'dawn l-atti ma kien interpellat verbalment jew bil- miktub sabiex jivvaka l-proprjeta`.

Lanqas ma kien gie informat bl-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016.

B'hekk tali pussess kien ovvju u guridikament accettabbli mill-attur; IIli bhala pussessur u l-persuna li jahdem l-ghalqa in kwistjoni kellu "2. jkun parti mill-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016 sabiex tali skrittura jkun integru u validu skont il-ligi; "3.

IIli l-konvenut huwa llum intervenut fl-azzjoni Joseph Driver et -v- Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (rikors 1/2010/1) wara li intavola rikors ghal dan l-iskop u b' hekk l-azzjoni ma tistax tigi irtirata, izda ghandha tigi ttrattata; IIli l-premessa li l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat u "4. m'ghandux titolu, m'huwiex korrett stante li l-konvenut huwa t-tifel ta' Michael Muscat u b' hekk intitolat ghal-legittima, haga li ghad trid tigi definita

IIli l-konvenut ghandu jkun rikonoxxut l-inkwelin wara l-mewt ta'

missieru stante illi hu kien qed jahdem l-ghalqa in kwistjoni u kien qed ihallas

il-kera, kif se jigi pprovat fil-mori ta' dina l-kawza u in effett wiret il-gestezzjoni

tan-negozju bhala bidwi.

"Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta, 13 ta' Gunju 2017 fejn meta ssejhet il-

kawza dehru d-difensuri tal-partijiet. ll-Qorti semghet it-trattazzjoni tal-

hames (5) eccezzjoni tad-difensuri tal-partijiet, liema trattazzjoni giet

registrata fuq is-sistema eletronika.

Il-kawza giet differita ghall-sentenza in

parte ghall-31 ta' Ottubru 2017 fid-9:30a.m.

"Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta, 31 ta' Ottubru 2017 fejn meta ssejhet il-

kawza dehru d-difensuri tal-partijiet, u l-partijiet.

Inqrat sentenza in parte fejn

il-Qorti : "Taqta' u tiddeciedi billi tichad il-hames eccezzjoni tal-intimat, u

tordna l-prosegwiment tal-kaz fil-mertu."

Il-Qorti ordnat li l-kawza tkompli tigi

mismugha fuq it-tieni eccezzjoni ssollevata bl-inverzjoni tal-ordni tal-provi u halliet l-kawza ghall-provi viva voce dwar it-titolu ghat-30 ta' Novembru 2017 fil-11:30a.m.

"Rat il-verbal tas-seduta mizmuma t-Tlieta, 6 ta' Frar 2018 fejn meta ssejhet il-kawza dehru l-partijiet assistiti mid-difensuri taghhom.

Dr Simiana mc ewen. li m'ghandux aktar provi.

Il-Qorti semghet it-trattazzjoni finali tad- difensuri tal-partijiet, liema trattazzjoni giet registrata fuq is-sistema eletronika.

Il-kawza giet differita ghas-sentenza ghas-26 ta' April 2018 fid- 9:30a.m.

"Rat id-Digriet taghha tat-12 ta' April 2018 fit-termini tal-artikolu 173 tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta fejn il-Qorti kellha bzonn kjarifika mid-difensuri tal- partijiet fis-sens li:

Jekk it-tieni eccezzjoni hija dik murija fir-"Risposta Guramentata" a ""1. fol 42 jew dik murija fir-risposta guramentata a fol 60 tal-process.

Dwar dan il-Qorti taghraf li l-ewwel wiehed kien abbozz anness ghall-fini tal- kontumacja.

"Madanakollu it-tieni eccezzjoni fir-Risposta a fol 60 isegwi ghall-ewwel eccezzjoni u ghall-fini tal-amministrazzjoni tal-kawza ghandhom almenu jigu trattati flimkien.

Jekk gjaladarba gew trattati t-talbiet u l-eccezzjonijiet kollha, jekk id-difensuri jaqblu li din il-Qorti tghaddi ghas-sentenza anke fuq it-talbiet u l-eccezzjonijiet kollha.

"Id-difensuri ghandhom jipprezentaw ir-risposti taghhom b'nota sa mhux aktar tard mit-18 ta' April 2018.

"Il-process jinzamm fir-Registru ghad-disposizzjoni tad-difensuri.""

"Rat in-nota kongunta pprezentata mid-difensuri tal-partijiet fl-20 ta' April 2018, b'riferenza għad-digriet mogħti minn dina l-Onorabbli Qorti fit-12 ta' April 2018, fejn qablu u ddikjaraw: "1.

Illi r-risposta ġuramentata hija dik a folio 60, u li l-ewwel u t-tieni eċċezzjonijiet fiha elenkati huma intimament konnessi u jimmeritaw li jitqiesu flimkien.

Illi f'kull każ il-kawża tista' tibqa' għas-sentenza fuq it-talbiet kollha attriċi u fuq l-eċċezzjonijiet l-oħrajn kollha (għajr dik ġia' deċiża) tal- konvenut, billi entrambi l-kontendenti eżawrixxu kemm il-provi kollha u kemm is-sottomissjonijiet li kellhom dwar il-meritu sħiħ tal-kawża.

"Hadet konjizzjoni tal-provi prodotti.

KONSIDERAZZJONIJIET

"Illi din hija kawza ghall-izgumbrament tal-intimat mill-art denominata "Ta l- Ghanzalora", inkluz il-kamra u l-bir li jinsabu fiha, fil-kontrada "Ta' Wied Babu", fi Triq Wied iz-Zurrieq, fil-limiti tal-Qrendi.

Illi r-rikorrent qed jikkontendi li l-intimat qed jokkupa l-imsemmija art minghajr titolu validu, kwindi qed jipprocedi b'dan il-kaz ghar-ripreza tal-imsemmija art.

"L-intimat irribatta billi sostna li l-azzjoni odjerna hija infondata stante li hu ghandu l-pussess effettiv tal-proprjeta` in kwistjoni u ma giex interpellat biex jivvaka l-proprjeta`, u lanqas ma gie infurmat bl-iskrittura datata 14 ta' Gunju 2016.

Sostna wkoll li bhala l-persuna li jahdem l-ghalqa, kellu jkun parti mill- iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016.

Gie eccepit ukoll li llum hu intervenut fil-kaz Joseph Driver et vs Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (Rik.Nru.

L-intimat oppona wkoll billi qal li hu iben Michael Muscat, b'hekk hu intitolat ghal-legittima "Fatti: "Jirrizulta li permezz ta' kuntratt datat 14 ta' Gunju 2016 (Dok A), ir-rikorrent akkwista l-imsemmija art minghand il-genituri tieghu.

Jirrizulta wkoll li din l- art kienet mikrija bi qbiela lil Michael Muscat.

Illi l-genituri tar-rikorrenti kienu istitwew proceduri quddiem il-Bord Dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba', b'sentenza datata 27 ta' Mejju 2015 (Dok F).

Izda, fil-mori tal-kaz kien miet Michael Muscat li kien halla bhala werrieta universali lil martu Jane Muscat.

Jirrizulta li Jane Muscat kienet appellat mid-decizjoni tal-Bord, izda fil-mori ta' l-appell, permezz ta' kuntratt datat 14 ta' Gunju 2016 (Dok G fol 28 et seq), kien gie tterminat b'mod irrevokabbli l-qbiela ta' Jane Muscat versu l-pattijiet u kundizzjonijiet stipulati hemmhekk.

Peress li sussegwentement ghal dan, l-intimat baqa' jokkupa l-imsemmija art, ir-rikorrent ipproceda bil-kaz odjern.

"Provi: "Frank Muscat xehed permezz ta' affidavit fejn qal li l-imsemmija art hi art agrikola li ilha bi qbiela ghand familtu.

Semma li meta fl-2008 missieru kien ipprova jhallas il-qbiela ma gietx accettata, u ghalhekk hu kien iddepozitaha l-Qorti, u sussegwentement kien gie nfurmat b'ittra mill-avukat tar-rikorrent sabiex jizgombra mill-imsemmija art.

Qal li missieru miet fl-24 ta' Dicembru

Spjega li s-sentenza tal-Bord Dwar il-Kontroll ta' Kiri tar-Raba'

ddecieda favur il-familja tieghu, izda meta kien gie ntavolat l-appell mill-

konjugi Driver Laudizio, ommu kontra l-volonta` tieghu kienet dahlet f'kuntratt

mal-konjugi Bondn Laudizio fl-14 ta' Gunju 2016, peress li ma kellux relazzjoni

tajba ma' ommu.

kienx jaf bil-kuntratt tat-terminazzjoni ta' qbiela li ommu ghamlet.

"In kontro-ezami qal (fol 85-92)1 li meta miet missieru kien joqghod f'numru

2 Sqaq 1, Triq il-Kuncizzjoni z-Paceville, San Ġiljan.

Semma li misseru baqa' jahdem l-

imsemmija art sal-ahhar ta' hajtu.

Qal li ghandu tnejn u erbghin sena u

xogholu kien jadem go fabbrika.

imur ighin lil missieru fl-ghalqa.

Qal li misseru kien icempillu spiss, xi erba'

1 Seduta tal-4 ta' Mejju 2017

darbiet fil-gimgha biex imur ighinu.

Ikkonferma li hu ghandu VAT number u dan ghamlu wara l-mewt ta' missieru.

Qal li l-kirja daret fuq ommu wara l- mewt ta' missieru, u hu kien ihallas il-qbiela lil ommu u hi kienet thallasha fil-Qorti.

Semma li hemm kawza pendenti fejn hu qed jitlob il-legittima wara l-mewt ta' missieru.

Qal li hu beda jahdem l-art wahdu wara l-mewt ta' missieru, imma kien diga jmur ighin sa minn ckunitu, kif qal diga qabel.

"Jane Muscat xehdet permezz ta' affidavit u kkonfermat li l-imsemmija art kienet imqabbla lil zewgha, li miet fl-24 ta' Dicembru 2013.

Hi kkonfermat li l-konjugi Driver Laudizio kienu appellaw mid-decizjoni tal-Bord Dwar il-Kiri tar-Raba' u li sussegwentement, permezz ta' ftehim datat 14 ta' Gunju 2016, cediet kull dritt fuq l-imsemmija art li hi setghet akkwistat bi qbiela.

Ziedet tghid li zewgha Michael kien baqa' jadem l-ghalqa sa ma miet u binha Frank ma kienx jahdem l-ghalqa qabel il-mewt ta' zewgha, u kien biss wara l-mewt ta' zewgha li dahal fl-ghalqa minghajr il-kunsens tieghu.

"Joseph Quick (fol 84-85)2 xehed u qal, li skont ir-Registru Elettorali, l- intimat kien registrat sa mill-1995 li kien jirrisjedi f'numru 2, Sqaq il- Kuncizzjoni Zurrieq, u fl-2001, qaleb l-indirizz ghal numru 2, Triq il-Barrieri, Paceville, San Ġiljan, fl-2002, rega' qaleb l-indirizz ghal dak precedenti, fl-2004, rega' qaleb ghal "St George's Flat" 11, Flat 1, Triq il-belt Valletta, Ix-Xagħra, u baqa' jaqleb l-indirizz sa ma fl-2009, gie f' 31, Triq il-Barrieri, Paceville, San Ġiljan.

"Kunsiderazzjonijiet ta' Dritt: "Illi fis-sentenza in parte, moghtija minn din il-Qorti kif ippreseduta fil-31 ta' Ottubru 2017, diga gie stabbilit li l-intimat ma jikkwalifikax bhala inkwilin ai termini tal-artikolu 2 tal-Kap 199 ghar-ragunijiet hemm dedotti.

"L-eccezzjoni sollevata mill-intimat dwar it-titlu tieghu- L-ewwel u t- Tieni eccezzjonijiet: "1.

IIli t-talbiet tal-attur huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante l-konvenut ghandu pussess effettiv tal-proprjeta` suggett ta' dina l-kawza in bona fede

u bl-awtorizazzjoni ta' l-attur stess u anki ta' Jane Muscat.

ma kien gie notifikat b'dawn l-atti ma kien interpellat verbalment jew bil-

miktub sabiex jivvaka l-proprjeta`.

Lanqas ma kien gie informat bl-iskrittura

tal-14 ta' Gunju 2016.

B'hekk tali pussess kien ovvju u gudikament

IIli bhala pussessur u l-persuna li jahdem l-ghalqa in kwistjoni kellu

jkun parti mill-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016 sabiex tali skrittura jkun integru

u validu skont il-ligi;"

"Illi fl-eccezzjonijiet tal-intimat, sar enfasi fuq il-pussess li kellu l-intimat tal-

art mertu tal-vertenza odjerna.

Madankollu, dan il-pussess vantat minnu ma

giex ippruvat ghas-sodisfazzjon tal-Qorti, tant li ma jirrizultax mill-assjem tal-

provi minn meta beda jokkupa l-imsemmija art.

F'dan il-kuntest, ta' min

2 Seduta tal-4 ta' Mejju 2017.

isemmi, li Jane Muscat, omm l-intimat xehdet li l-intimat ma kienx jahdem l- art qabel ma' miet missieru, izda li dahal u kkapparra l-ghalqa biss sussegwentement ghall-mewt ta' missieru.

Din ix-xhieda tikkontrasta dak sostnut mill-istess intimat kemm fix-xhieda tieghu u kemm fl-eccezzjonijiet.

"Inoltre`, kif diga ribadit fis-sentenza in parte moghtija minn din il-Qorti kif ippreseduta, it-titlu ta' qbiela, mal-mewt ta' Michael Muscat iddevolva fuq martu Jane Muscat.

Ghaldaqstant, meta Jane Muscat, permezz tal-iskrittura datata 14 ta' Gunju 2016, Dok G (fol 28 et sequens) cediet id-dritt tal- inkwilinat li hija wirtet minghand Michael Muscat, hemmhekk saret ic-cessjoni tal-kirja, kwindi t-trasferiment tat-titolu ta' qbiela.

"Illi l-intimat sostna li ma giex interpellat biex jizgombra mill-art mertu tal- vertenza in ezami.

L-avukat difensur tar-rikorrent, fit-trattazzjoni, sostna li l- intimat gie interpellat, ghalkemm ma jirrizultax mill-atti tal-kaz.

Madankollu, din il-Qorti taqbel, li ma kienx hemm il-htiega ta' interpellanza.

Fl-istess eccezzjoni, gie sottolineat, li l-intimat ma giex infurmat bl- iskrittura tal- 14 ta' Gunju 2016.

Rigward, din l-iskrittura li saret minn ommu Jane Muscat bhala eredi universali ta' zewgha, ma kien hemm l-ebda htiega li l-intimat jigi infurmat jew notifikat bl-iskrittura li kellha l-effett li titrasferixxi l-qbiela.

"Illi riferibbilment ghat-tieni eccezzjoni wkoll, ladarba d-defunt Michael Muscat halla bhala werrieta universali tieghu lil martu Jane Muscat, m'hemm l-ebda htiega li l-intimat kellu wkoll ikun parti fl-iskrittura, Dok.

G, li permezz taghha gie ttrasferit it-titolu ta' qbiela.

Certament, m'hemm l-ebda kontestazzjoni li Jane Muscat thalliet bhala werrieta universali ta' Michael Muscat kif jirrizulta mit-testment fl-atti tan-Nutar Mario Mazzacano D'Amato, datat 18 ta' Mejju 2006, esebit bhala Dok E (fol 17-18).

"Illi t-trasferiment, ossija c-cessjoni tal-kirja li saret tramite l-iskrittura Dok G minn Jane Muscat, fil-vesti taghha bhala werrieta universali, li kif diga inghad mhuwiex qed jigi kkontestat.

Fil-fatt, l-istess testment tad-defunt Michael Muscat, Dok E jistipula fit-Tieni artikolu:

""It-testatur jistitwixxi u jinnomina bhala eredi universali proprjetarja u padruna assoluta ta' gidu kollu ghal wara mewtu lil martu Jane Muscat bis- sotituzzjoni volgari a favur l-uniku ibnu Frank Muscat, bis-sostituzzjoni volgari a favur ta' uliedu f'kaz ta' premorianza.""

"Ghalhekk, fid-dawl tas-sentenza in parte datata 31 ta' Ottubru 2017, u in vista tal-karenza ta' prova rigward dak vantat mill-intimat, din il-Qorti tichad l-ewwel u t-tieni eccezzjonijiet tal-intimat.

"It-Tielet Eccezzjoni IIli l-konvenut huwa llum intervenut fl-azzjoni Joseph Driver et -v- ""3.

Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (rikors 1/2010/1) wara li intavola rikors

ghal dan l-iskop u b' hekk l-azzjoni ma tistax tigi irtirata, izda ghandha tigi ttrattata;" "Referibbilment ghal din l-eccezzjoni, fejn l-intimat ried jintervjeni fl-appell Rikors (1/2000/1), meta fil-fatt jirrizulta li kienet diga saret l-iskrittura Dok G, datata 14 ta' Gunju 2016, m'hemmx lok li din l-eccezzjoni tigi kkunsidrata oltre`, billi f'dan l-istadju hija superfluwa.

Ghalhekk tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet eccezzjoni.

"Ir-Raba' Eccezzjoni:

IIli l-premessa li l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat u ""4. m' ghandux titolu, m' huwiex korrett stante li l-konvenut huwa t-tifel ta' Michael Muscat u b' hekk intitolat ghal-legittima, haga li ghad trid tigi definita u kwantifikata.""

"Illi l-intimat, tramite l-avukat difensur tieghu, fit-trattazzjoni, ssottometta u enfasizza l-punt tal-irritwalita` tal-kuntratt Dok G, bejn omm l-intimat u r- rikorrent, minhabba li mill-wirt tad-defunt missier ir-rikorrent, ir-rikorrent kellu d-dritt tal-legittima.

Gie sostnut, mill-intimat fit-trattazzjoni, li l-intimat kellu jigi infurmat minn ommu Jane Muscat qabel ma ttrasferiet il-qbiela permezz ta' kuntratt Dok G, minhabba d-dritt tieghu ghal-legittima.

"Jigi osservat fl-ewwel lok, li l-kwistjoni tal-legittima spettanti lill-intimat (illum is-sehem riservat) hija materja kompletament separata u ma tistax tigi amalgamata mal-mertu tal-kaz in ezami.

Difatti, dak sostnut dwar l- irritwalita` tal-iskrittura Dok G, marbut mad-dritt tal-legittima tal-intimat, huma kwistjonijiet li jesorbitaw mill-mertu tal-kaz odjern.

Illi l-argument tal- intimat ma jregix fuq zewg binarji, l-ewwel, minhabba l-fatt, li huwa qed jittenta jattakka l-kuntratt Dok G datat 14 ta' Gunju 2016.

Illi din il-Qorti trid izzomm strettament mat-talbiet kif dedotti, u l-vertenza odjerna, ma titrattax il-validita` o meno tal-kuntratt Dok G.

"Fit-tieni lok, jigi osservat, li ladarba din il-Qorti diga stabbiliet li l-intimat mhuwiex kerrej tista' tiddeduci, li Jane Muscat bhala eredi universali tad- defunt zewgha setghet titrasferixxi d-dritt ta' qbiela, minghajr l-involviment ta' l-intimat.

Inotre`, dak sostnut mill-intimat fit-trattazzjoni u fil-hames eccezzjoni, ma jregix ghaliex permezz tal-emmendi introdotti bl-Att XVIII tal- 2004, is-sehem riservat huwa biss kreditu, u mhux sehem in natura mill-beni tal-mejjet.

Illi minhabba l-emendi li dahlu fis-sehh permezz tal-Att XVIII tal- 2004, sar tibdil radikali fir-rigward tal-legittima, li issa tissejjah porzjon riservat, fis-sens li d-dritt huwa kreditu tal-valur tal-porzjon riservat fil- konfront tal-eredita`.

B'hekk tnehha l-kuncett tas-sehem tal-beni tal-mejjet.

Ghalhekk, il-ligi applikabbli llum3, taghmilha cara li d-dritt ghal porzjon riservat huwa biss kreditu kontra l-eredita` tal-mejjet.

"Dan qed jigi ribadit biex juri li l-argument tal-legittima spettanti lill-intimat huwa fallaci taht kull aspett, anke mill-aspett tad-disposizzjonijiet li jirregolaw il-porzjoni rizervata kif emmendata.

"Ghaldaqstant, tirrespingi r-raba' eccezzjoni.

"It-Tieni Talba "Illi t-titlu tal-attur bhala proprjetarju tal-art in kwistjoni mhuwiex qed jigi kkontestat stante li l-eccezzjonijiet tal-intimat jistriehu fuq titlu relatat mal- pretensjoni lokatizja tieghu.

Madanakollu din il-Qorti ezaminat id-dokumenti esebiti u hija soddisfatta li l-attur irnexxielu jipprova t-titlu tieghu ghall-art in kwistjoni.

"Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti ser tghaddi biex tilqa' t-tieni talba tar- rikorrent billi dan huwa gustifikat guridikament u fattwalment.

KONKLUZJONI "Illi ghal dawn il-motivi, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l- eccezzjonijiet tal-intimat ghar-ragunijiet spjegati, u tilqa' t-tieni talba tar- rikorrent u tikkundanna lill-intimat jizgombra mill-imsemmija art f'terminu perentorju ta' xahar mil-lum.

"Spejjez jithallsu mill-intimat."

Il-konvenut ghalhekk appella minn dawn is-sentenzi u qed jitlob ir-revoka

taghhom u allura li jigu akkolti l-eccezzjonijiet tieghu; l-appellat irrisponda billi

talab il-konferma tas-sentenzi.

L-aggravju huwa essenzjalment wiehed u cioe` l-appellanti qed jilmenta illi l-

ewwel Qorti iddecidiet hazin meta waslet ghall-konkluzjoni li huwa ma kellux

titolu fuq l-ghalqa in kwistjoni; jinsisti li huwa kien jahdem l-istess ghalqa u

anke li l-ewwel Qorti kellha tikkonsidra l-fatt li huwa ghandu dritt ta' legittima

(sic) fuq il-wirt ta' missieru u li ghalhekk kellu dritt ghal sehem mil-lokazzjoni.

L-ewwel parti tal-aggravju ghalhekk essenzjalment tirrigwardja l-fatt li skont

l-appellant il-Qorti kellha tara stramb il-fatt li ommu l-ewwel irrinunzjat ghall-

kirja tal-ghalqa li kellu zewgha (u missier l-appellant) u f'dawn il-proceduri

xehdet li huwa qatt ma hadem l-ghalqa.

Jghid fl-appell tieghu li dan mhuwiex

atteggjament normali ta' omm lejn binha.

Il-Qorti terga' tfakkar kif ghamlet diversi drabi li fejn jidhol apprezzament tal-

provi kif qalet din il-Qorti stess fil-kawza fl-ismijiet Phylis Araujo v. Joseph

Watson (10 ta' Jannar 1995 "il-Qorti tal-Appell tiddisturba biss id-

diskrezzjoni ezercitata mill-ewwel Qorti f'kazijiet eccezzjonali meta si tratta

ta' valutazzjoni ta' fatti".

Imbaghad fil-kawza fl-ismijiet Joseph Allafi v.

George Ragonesi (15 ta' Novembru 2004) l-istess Qorti qalet li "Huwa principju

bazilari segwit minn din il-Qorti ta' revizjoni li fejn si tratta ta' apprezzament

u evalwazzjoni ta' provi ta' fatt din il-Qorti qatt ma tiddisturba leggerment

apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti sakemm ma jkunx hemm

ragunijiet gravi u serji bizzejjed li jissugerixxu mod iehor".

Dan l-insenjament huwa segwit f'diversi sentenzi ohra bhal Emanuel

Taliana v. Dr Graham Cauchi Vaughan, Mugliett, 10 ta' Jannar 1995 u Paul

Azobu v. Salvu Archer, Mugliett 5 ta' Ottubru 2001; madankollu "Din il-

Qorti pero` f'kaz tapprezza wkoll li d-dover taghha xorta huwa li tezamina

sewwa l-provi mressqa u barra minn hekk, huwa ukoll importanti li l-istess

provi u l-konkluzjonijiet ta' kif graw il-fatti in kwistjoni jigu evalwati sewwa u

interpretati skont il-ligijiet taghna u l-gurisprudenza l-aktar ricenti u kostanti

fil-materja".

(Attard et v. Direttur tas Sahha, Qorti tal-Appell, 30 ta' Mejju

L-appellant jghid li l-Qorti kellha tiehu in konsiderazzjoni l-affidavit tieghu li

Fis-sentenza

li tat fl-24 ta` Marzu 2004 fil-kawza Casaletto et v. Gauci et il-Qorti tal-Appell

Inferjuri trattat il-konflitt ta` provi fil-kamp civili billi qalet hekk – "Huwa

pacifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha tkun gwidata minn

zewg principji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha : 1) Li taghraf tislet minn

dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi wahda miz-zewg

verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra; 2) Fin-

a propozitu sentenza fl-ismijiet "Fogg Insurance Agencies Limited noe v.

Jinsab ravvisat ukoll fid-decizjoni fl-ismijiet Abou Wafie v. Abou Wafie, deciza mill-

Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-24 ta' Novembru, 1966, li "il-konflitt fil-provi huma

haga li l-Qrati jridu minn dejjem ikunu lesti ghaliha.

Il-Qorti ghandha

tezamina jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-

kredibilita' u specjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex

teskludi lillohra, anke fuq il-bilanc tal-probabilitajiet, u tal-preponderanza tal-

provi, ghax dawn, f'kawzi civili, huma generalment sufficjenti ghall-

L-istess Qorti fis-sentenza taghha fil-kawza fl-ismijiet George Mazzacano D'Amato v.

Joseph Shawish Mifsud deciza fit-30 ta' Ottubru 2003 qalet li:

"Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijet forniti lilu, imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fic-cirkostanzi zvarjati tal-hajja, verosimili.

Dan fuq il-bilanc tal-probabilitajiet, sostrat baziku ta' azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghall-konvinciment.

Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic-certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet.

Dan ghad-differenza ta' dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli.

Kif kompla jinghad fl-imsemmija kawza "Farrugia vs Farrugia" (supra), "mhux kwalunkwe tip ta' konflitt ghandu jhalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessita` li minhabba fih ma tkunx tista' tiddeciedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola ta' in dubio pro reo."

F'gudizzju civili infatti il-Qorti trid tiddeciedi appuntu fuq il-preponderanza tal-

probabiltajiet (Zarb Piscopo v. Stagno Navarra Bouvet, Appell Kummercjali, 25 ta' Frar

1952 ); "il-Qorti allura jehtieg li tara jekk verzjoni wahda teskludix lill-ohra fuq

bilanc ta' probabiltajiet; b'hekk jigi evitat ir-riskju li l-Qorti taqa' fuq l-

Camilleri v. Martin Guazzo, (Appell Inferjuri, 17 ta' Marzu 2003).

F'din il-kawza fil-fatt il-Qorti kellha zewg verzjonijiet u cioe` l-appellanti jinsisti

mod u ommu tixhed mod iehor.

Din il-Qorti wara li ezaminat l-atti ma

ghandha ebda dubbju li l-ewwel Qorti kienet korretta fid-decizjoni taghha

f'dan ir-rigward, anzi zzid tghid li l-appellant kieku ried seta' tella' lil ommu

Ghalhekk id-deposizzjoni

taghha baqghet ma gietx attakkata minnu stess.

Kwantu imbaghad ghal lanjanza tal-appellant li huwa ghandu dritt bhala iben

missieru ghal-"legittima" (ried jghid sehem riservat) fil-fehma tal-Qorti dan

huwa argument li ma jaghmilx sens f'din il-kawza.

L-ewwelnett id-dritt ghall-

"wirt" ta' kirja ta' ghalqa huwa regolat bil-Kap.

199 tal-Ligijiet ta' Malta;

"Skond il-gradwatorja ben definita fil-ligi (Art 2) "wara l-mewt tal-kerrej" jidhlu

fl-ordni ta' preferenza meta ma jkunx hemm membru tal-familja cessjonarju

tal-kirja, "kull membru tal-familja li jkun legatarju jew li, matul l-ahhar sena

minnufih qabel il-mewt tal-kerrej, kien jghix mal-kerrej jew kien jahdem ir-

raba mieghu jew ghalih jew ikun il-werriet tal-kerrej".

Appell Inferjuri, 10 ta' Lulju 2003).

Evidenti ghalhekk li l-appellant ma

jistax ivanta titolu ta' kerrej skont il-ligi u d-dritt ghal sehem riservat ma jidhol

xejn f'din il-kwistjoni ghaliex il-lokazzjoni inkwistjoni tista' tintiret biss fejn

tghid il-ligi.

L-appellant skont ir-regoli tal-procedura kellu jressaq provi

konkreti ghall-eccezzjoni tieghu ghaliex kif jghid tal-Artikolu 562 tal-Kodici

Dr H Dall v. J Arena, Prim'Awla 31 ta' Mejju 1972 u Peter Paul

Watson v. Paul Patiniott, Appell Inferjuri, 2 ta' Mejju 1995).

F'din il-kawza mbaghad kien hemm il-fatt li omm l-appellant irrinunzjat ghal-

lokazzjoni u allura zgur li wara din ir-rinunzja l-appellant ma seta' jipprova

qatt li kellu xi dritt ghall-kirja.

L-appell fil-fehma tal-Qorti huwa ghal kollox

nieqes minn fundament legali u l-Qorti mhijiex se tipprovdi ghal-sanzjoni

pekunarja kif jipprovdi l-Kodici tal-Procedura fit-tariffa A semplicement

ghaliex l-appellant accetta li tinghata s-sentenza skont l-Artikolu 207 u

ghalhekk ma tellifx aktar hin lill-Qorti.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti tiddeciedi l-appell billi tichdu u tikkonferma

s-sentenzi appellati; it-terminu impost mill-ewwel Qorti jibda ghaddej

mil-lum.

L-ispejjez kollha tal-kawza komprizi tal-appell ikunu a kariku

Joseph Cremona Gabriele Prim Muxi Attard