Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 13 ta' Novembru 2017

Luigi Cavallaro u martu Carmela Cavallaro u b'digriet tat-18 ta' Awwissu 2017 stante l-mewt ta' Luigi Cavallaro, l-atti ġew trasfużi f'isem uliedu Rita mart George Barbaro Sant, Rose mart Anton Ebejer Falzon, Joseph Cavallaro, Eugenio sive Gino Cavallaro f' ismu u bħala mandatarju ta' ħuh imsiefer Saviour sive Sammy Cavallaro, Mary Jane mart John Gaffarena Purkiss u Anthony Ebejer Falzon bħala mandatarju tal- imsiefra Victoria mart Michael Coppini, ilkoll aħwa Cavallaro v. Emanuel Cini Sarreo u martu Rose Cini Sarreo

Dan huwa appell ad istanza tal-atturi Luigi u Carmela konjuġi

Cavallaro mis-sentenza mogħtija mill-Qorti

tal-Maġistrati (Għawdex)

Ġurisdizzjoni Superjuri, tal-21 ta' Ġunju 2013, li permezz tiegħu qed

Ċiv.

jitolbu lil din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata, billi filwaqt li

tikkonfermaha

inkwantu ċaħdet

l-ewwel eċċezzjoni

tal-konvenuti

appellati, "tħassarha fejn laqgħet it-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-ħames

eċċezzjonijiet tal-konvenuti appellati li jirrigwardaw l-impediment tal-

azzjoni attriċi minħabba l-kwistjoni tar-res judicata, u tirrimetti l-proċess

lill-ewwel qorti sabiex il-kawża tkompli tinstema' skont il-liġi."

Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill-

ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha:

"Il-Qorti; "Rat ir-rikors guramentat li jaqra hekk: "Illi b'kuntratt li sar fl-atti tan-Nutar Dottor John Espinosa Rodriguez tad-dsatax (19) ta' Mejju elf disa' mija u sittin (1960) – anness u markat A – ir-rikorrenti xtraw is-segwenti beni mmobbli:

jintuzaw ghall-annimali,

"(a) il-lok ta' djar numru hdax (11) fi Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Tal-Pieta', bil-mandretta mieghu annessa tal-kejl ta' cirka siegh, liema lok ta' djar gie deskritt li jikkonsisti f'kamra mgarrfa u zewgt ikmamar ohra il-mandra msemmija kif soggetta ghad-dritt tal-passagg a favur tal-beni ta' Vittorio Larsson (illum dawn il-beni huma proprjeta' tal-konvenuti konjugi Cini Sarreo); u tax-Xaghra, "(b) il-bicca raba' msejha Ghawdex, tal-kejl ta' cirka siegh, tmiss punent ma' beni ta' l-eredi ta' Vittorio Larsson (illum dawn il-beni huma proprjeta' tal- konvenuti konjugi Cini Sarreo), tramuntana ma' beni ta' Angela Larsson, u nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley, liema bicca raba' tgawdi d-dritt ta' passagg minn fuq beni ta' Vittorio Larsson (illum dawn tal-konvenuti konjugi Cini Sarreo);

il-beni huma proprjeta'

'ta' mal-lok'

fil-limiti

"Illi bejn il-partijiet kienu nqalghu divergenzi wara li l-konvenuti xtraw il- beni li kellu Vittorio Larsson b'kuntratt li sar fl-atti tan-Nutar Kristen Balzia tat-tmintax (18) ta' Dicembru elfejn u tnejn (2002), u kienu ppruvaw jiehdu pussess ta' partijiet mill-art li r-rikorrenti kienu (u ghadhom) jippretendu li tifforma parti mill-ambjenti li huma kienu xtraw

Ċiv.

bil-kuntratt succitat tal-1960, u dawn id-divergenzi taw lok ghall-kawza fl-istess ismijiet li ggib in-numru 28/2004, li giet deciza minn din il-Qorti b'sentenza tas-sittax (16) ta' Novembru elfejn u ghaxra (2010), f'liema sentenza kien gie deciz li:

""Ghaldaqstant billi gie stabilit minghajr dubbju illi l-art li l-atturi xtraw fl-1960 ma kienitx tikkonsisti f'dak kollu li jindikaw fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, u lanqas setghu akkwistaw l-istess proprjeta' bil- jigu milqugha.

Dan preskrizzjoni, pero'mhux ghax irrziulta illi l-istess art, jew tal-inqas partijiet definttivi minnha, jappartjenu lill-konvenuti, imma sempliciment ghax hadd mill- kontendenti ma rnexxielu jipprova sodisfacentement kemm attwalment jipposjedi mill-art anessa mal-fond illum numru hdax (11) Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, u x'inhuma l-konfini taghha";

jistghux

taghhom sabiex

jigu stabbiliti b'mod definttiv

"Illi l-konvenuti in segwitu ghal din is-sentenza kienu dahlu u qalghu hitan tas-sejjiegh mill-istess mandretta u ghalqa, jew ippermettew jew ordnaw l-istess; "Illi fid-dawl ta' dak li gie deciz minn din il-Qorti bis-sentenza fuq citata, liema sentenza llum saret gudikat, u ta' dak li sehh mill-istess konvenuti wara s-sentenza bit-tnehhija tal-hitan tas-sejjiegh, ir-rikorrenti qeghdin iressqu il- konsistenza, il-posizzjoni, il-kejl u l-limiti tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar numru hdax (11), Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex, u tal-bicca raba' maghrufa 'ta' mal-lok' retrostanti l-lok ta' djar hawn imsemmi, li gew mixtrija minnhom fl-1960, mill-bicca art li xtraw il-konvenuti bil- kuntratt tal-2002; "Illi filwaqt li mal-kuntratt meta xtraw l-atturi ma giet annessa ebda pjanta, izda biss inghatat deskrizzjoni tal-fondi minnhom mixtrija a rigward kejl, konfini, u t-tismija tas-servitu' tal-passagg li ghalih il- mandra hija soggetta favur il-beni tal-konvenuti u d-dritt ta' passagg li r- raba' tal-esponenti tgawdi minn fuq beni llum proprjeta' tal-konvenuti, mal-kuntratt meta xtraw il-konvenuti twahhlet pjanta li saret minghajr ma qatt gew ikkonsultati l-atturi li jmissu maghhom u meta minghand min xtraw l-istess konvenuti sa kien wissihom ukoll li ma kienx hemm qsami bejn l-art li kienu qeghdin jixtru u l-fondi tal-atturi; "Ghaldaqstant l-atturi qeghdin jitolbu lil din il-qorti:

tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar "1. numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, huwa tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.) jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art maghrufa 'ta' mal-lok' li tigi wara l- mandretta msemmija, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal mija u seba' u tmenin metri kwadri (187m.k.) jew kejl verjuri; tiffissa u tistabilixxi okkorrendo l-hatra ta' periti nominandi l- "2. pozizzjoni, u l-konsistenza tal-mandretta annessa mal-lok tad-dar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, kif ukoll il-limiti veri u reali tal-

Ċiv.

tal-konvenuti, u

istess mandretta fejn din tmiss mal-porzjon art tal-konvenuti, u tordna li jitqieghdu marki permanenti fir-rigward, u tiddikjara liema art hija ta' parti u liema art hija tal-parti l-ohra; tiffissa u tistabilixxi okkorrendo l-hatra ta' periti nominandi l- "3. pozizzjoni, u l-konsistenza tal-bicca raba' msejha 'ta' mal-lok' li tigi fuq in-naha ta' wara tal-lok ta' djar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, kif ukoll il-limiti veri u reali tal-istess ghalqa fejn din tmiss mal-porzjon art jitqeghdu marki permanenti fir-rigward, u tiddikjara liema art hija ta' parti u liema art hija tal-parti l-ohra; "4. li tirrizulta giet illegalment okkupata mill-konvenuti; "5. tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi zmien qasir u perentorju li lilhom jigi prefiss minn din il-qorti jizgumbraw minn din il-parti jew partijiet tal-proprjeta' tal-atturi li okkupaw abbuzivament, u fin- nuqqas tawtorizza lill-atturi li jizgombraw lill-konvenuti mill-istess u li jnehhu kull xorta ta' xkiel u ngombru fuq l-istess proprjeta' ta' l- atturi.

tistabilixxi u tiddetermina dik il-parti jew partijiet tal-proprjeta'

"Bl-ispejjez kontra l-konvenuti, inkluzi dawk tal-protest gudizzjarju tal-5 ta' Jannar 2011 (Protest Numru 2/2011).

"Rat li fir-risposta guramentata l-konvenuti eccepew :

Illi preliminarjament, jigi osservat illi fl-azzjoni taghhom l- atturi qed jittentaw azzjoni dupplici cioe' l-actio rei vendicatoria u l- actio de finium regundorum.

Dawn huma zewg azzjonijiet distinti minn u nkompatibbli ma' xulxin.

Din il-konfuzjoni twassal ghan- nullita' tar-rikors guramentat.

Illi fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghas-suespost fil- "2. kawza ta' rivendika ntentata minn l-atturi (fl-ismijiet odjerni numru 28/2004 deciza fis-16 ta' Novembru 2010) dawn diga' ppruvaw jattakkaw l-akkwist, il-pjanta u l-qisien annessi ma' l-att ta' l- akkwist tal-konvenuti tat-18 ta' Dicembru 2002 in atti Nutar Dottor Kristen Balzia, u peress illi llum dik il-kwistjoni hija res iudicata, b'dak li gie deciz huwa fis-sens illi l-atturi ma rnexxielhomx jippruvaw it-talba ta' rivendika taghhom; l-istess atturi huma prekluzi illi b'xi mod jergghu jattakkaw l-akkwist tal-konvenuti u l- estensjonijiet u pjanti kontenuti fih, jew li jintentaw ir-rivendika.

Illi per konsegwenza ghal dak li jinghad fit-tieni eccezzjoni gialdarba l-kejl u l-estensjoni ta' l-akkwist tal-konvenuti u l-istess att ta' akkwist ma jistghux jigu mpunjati ghal darba ohra minn l- atturi, it-talbiet attrici kwantu jirreferu ghall-estensjoni msemmija fl- akkwist tal-konvenuti ma jistghux jirnexxu.

Ċiv.

tal-proprjeta'

Illi l-art u l-estensjoni msemmija fl-akkwist dejjem kienu fil-

Illi l-att ta' l-akkwist ta' l-atturi msemmi fir-rikors guramentat

Illi in aggunt maz-zewg eccezzjonijiet ta' qabel din, it-talbiet "4. attrici qed jerghu jifthu mertu illi huwa res iudicata, u kwindi qed tinghata l-eccezzjoni tar-res iudicata.

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-eccipjenti jopponu "5. illi ghandhom jigu delinejati xi konfini, stante illi ma hemmx dan il- bzonn, tirrizulta kjarament mill-att ta' l-akkwist taghhom u mill-provenjenza tat- titolu taghhom.

"6. pussess legittimu u legali ta' l-eccipjenti.

"7. jiccita provenjenza falza.

Illi huwa kkontestat dak li jinghad fir-rikors guramentat fis- sens illi wara s-sentenza fuq citata sar xi twaqqigh ta' hitan jew tnehhija ta' marki divizorji.

Illi minghajr pregudizzju ghall-premess kemm-il darba tigi akkolta xi talba ghal delimitazzjoni tal-konfini dawn ghandhom jsiru b'mod li l-art tal-konvenuti tkun konformi mal-att ta' l-akkwist taghhom tat-18 ta' Dicembru 2002 in atti Nutar Dottor Kristen Balzia u mal-pjanta annessa ma' l-istess att li llum wara s- sentenza fuq citata ma jistghux jigu impunjata aktar.

Illi t-talbiet attrici qed jigu opposti in toto, bhala nfondati fid- dritt u fil-fatt.

tal-kawza nkluz ghalhekk

"Salvi eccezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.

"Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza fuq l-ewwel hames eccezzjonijiet preliminari tal-konvenuti ghallum.

"Rat l-atti u d-dokumenti sottomissjonijiet tal-partijiet.

"Kunsiderazzjonijiet "1.

L-ewwel eccezzjoni "Illi permezz ta' l-ewwel eccezzjoni, il-konvenuti qeghdin jeccepixxu n- nullita' tar-rikors guramentat u dan peress li jsostnu li fl-azzjoni l-actio rei taghhom vendicatoria u l-actio de finium regundorum u dawn huma zewg azzjonijiet distinti minn u inkompatibbli ma' xulxin.

"Fis-seduta tad-9 ta' Novembru 2012 Dr Mario Batakis ghall-atturi ddikjara li l-azzjoni ezercitata hija dik dwar id-delimitazzjoni tal-konfini.

jittentaw azzjoni dupplici cioe'

l-atturi qed

ta'

Ċiv.

ta'

tal-proprjeta', dik

inkwantu id-dominju

"Illi hekk kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Maria Dolores Cucchiara et vs Joseph Bartoli Palmer-Morewood et1 l-actio finium regundorum tiddistingwi ruhha mill- actio reivindicatoria tippresuponi kontestazzjoni dwar tar- regolamentazzjoni tal-konfini hi mahsuba biex tirrizolvi kwistjonijiet dwar l-estensjoni tad-dritt fuq il-proprjeta'.

L-azzjoni in diskussjoni ghalhekk ittendi biex telimina l-incertezzi tad-demarkazzjoni bejn zewg fondi u taghmel is-sitwazzjoni ta' fatt kompatibbli ghal dik tad-dritt.

Fi kliem iehor ghandha bhala skop u finalita' taghha d-determinazzjoni oggettiva tal-fond u l-accertament ta' l-estensjoni tad-dritt.

Din l-azzjoni tista' titressaq biss fejn zewg proprjetajiet ta' sidien differenti jkunu jmissu ma' xulxin u fejn hemm dubju dwar fejn tibda l-wahda u tintemm l-ohra.

"Illi gie ritenut ukoll li l-actio finium regundorum hi azzjoni li tista' tigi tentata b'success fil-kazijiet fejn hemm xi dubju dwar il-konfini bejn proprjeta` u ohra.

Fis-sentenza Victor Esquerdo et v. Raphael Spiteri Enden et3 giet citata s-sentenza fl-ismijiet Albert Gatt Lanzon nomine v. Rita Larsson et4 fejn inghad li "f'din l-azzjoni reali u petitorja ma

humiex id-drittijiet rispettivi tal-proprjeta` li jitqeghdu in diskussjoni imma

l-iskop tal-azzjoni hu dak li jtendi unikament biex tigi eliminata l-

incertezza dwar id-demarkazzjoni bejn zewg fondi, u b'hekk is-

sitwazzjoni ta' fatt tigi adegwata ghal dik ta' dritt."

"Illi inoltre' fl-istess sentenza Esquerdo et vs Spiteri Enden et intqal li tajjeb li

jigi precizat illi tali azzjoni ma titlifx in-natura rikonjittiva taghha lanqas

fil-kaz li l-eliminazzjoni tal-incertezza ggib maghha l-obbligu tar-rilaxx

ta' dik il- porzjoni indebitament posseduta.

Ghalhekk talba f'dan is-

1 Cit Nru: 536/1994PS deciza fit-28 ta' April, 2003 2 Appell Civili deciz fid-19 ta' Jannar, 2010 3 Cit Nru: 880/1994PS deciza fid-9 ta' Marzu, 2005 4 Appell deciz fis-27 ta' Marzu, 1996

Ċiv.

sens, kif hekk del resto inhu l-kaz hawnhekk mill-kontenut tat-tielet talba, hi proponibbli in kwantu hi l-konsegwenza ta' l-istanza tar- regolamentazzjoni tal-konfini.

"Illi fis-sentenza fl-ismijiet Ignatius Cucchiara et vs Pauline Cucchiara et5, l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell ikkwotat mid-decizjoni fuq citata Esquerdo et vs Spiteri Enden et :

""Mill-istess natura ta' azzjoni bhal din, iz-zewg kontendenti huma bla dubju gravati bil-prova li jiddemostraw l-estensjoni tal-fond rispettiv taghhom.

Hawnhekk ma japplikax il-principju 'actore non probante, reus absolvitur' in kwantu stante l-karattru 'vindicatio duplex incertae partis', il-konfini jrid jigi determinat in relazzjoni ghal dawk l-elementi probatorji li jkunu attendibbli.

M'hemmx dubju li dawn l-elementi jistghu jigu suppliti b'kull mezz ta' kull speci maghruf mill-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili.

B'danakollu f'kazijiet ta' din in-natura hemm certi elementi li jistghu jitqiesu decisivi.

Hekk, per ezempju, wiehed ma jistax jipprexxindi ruhu mill-ezami tat-titolu ta' akkwist tal-proprjetajiet rispettivi in kwantu dawn certament l-bazi prevalenti ghar- rizoluzzjoni ta' l-incertezza.

Trattandosi mbaghad minn posizzjonijiet ta' art wahda organika, jaghmel prova attendibbli l-kejl rizultanti mill-istess attijiet ta' akkwist u mill-pjanti.

Dan ghaliex tali kejl huwa evidentement idoneu ghall-individwar b'certa ezattezza tal-linja ta' qasma bejn iz-zewg proprjetajiet limitrofi".

jikkostitwixxu

"Illi l-qorti hija tal-fehma li l-azzjoni attrici hija wahda predomentement bhala dik komunement maghrufa actio finium regondorum.

L-atturi nfushom ukoll hekk iddikjaraw fl-ewwel seduta.

Infatti t-tieni u t-tielet talbiet huma ntizi ghad-delimitazzjoni tal-konfini, filwaqt li l-hames talba attrici qeghdha titlob il-kundanna ghal zgumbrament minn dik il-parti li allegatament il-konvenuti qeghdin jokkupaw abbuzivament liema talba hija permessa f'azzjoni bhal din.

"Ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni qeghdha tigi michuda.

"Res Judicata "Illi t-tieni, tielet, ir-raba' u l-hames eccezzjonijiet tal-konvenuti jitrattaw l-eccezzjoni tar-res judicata.

"Illi bejn il-partijiet fil-kawza diga' kien hemm diversi proceduri.

Il- proceduri rilevanti ai fini ta' l-eccezzjoni in dizamina huma dawk fl- ismijiet 'Luigi Cavallaro et vs Emmanuel Cini Sarreo et' (Cit Nru: 28/2004PC) deciza fis-16 ta' Novembru 2010.

Dik l-azzjoni kienet azzjoni il-proceduri ma kienux iddefendew ruhhom biss bil-pussess izda nvokaw it-titolu taghhom.

"L-atturi f'dik il-kawza kienu ghamlu s-segwenti talbiet:

ta' rivendika.

Il-konvenuti

5 Appell Civili Nru: 2542/1998 deciz fit-28 ta' April, 2006

Ċiv.

tiddikjara li l-fond kollu fuq deskritt numru hdax (11), Triq Mannar, ""1.

Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex, bil-mandretta annessa mieghu tal-kejl ta' cirka mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.) u r-raba' retrostanti l-mandretta, tal-istess kejl ta'cirka mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.), kollox muri fuq il-pjanta dokument B, huma proprjeta' tal-atturi, u li intom il-konvenuti m'ghandhom ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom; "2.

Tinibixxi lill-konvenuti milli jidhlu fil-fond bil-mandretta, u fir-raba hekk dikjarat proprjeta' tal-atturi jew milli jaghmlu xoghlijiet ohra fil-istess proprjeta`."

"Illi huwa ben stabbilit li sabiex din il-Qorti tilqa' din l-eccezzjoni jridu jikkonkorru tliet elementi u cioe` dawk definiti bhala l-"eadem causa petendi, eadem personam u eadem res" u dan ifisser li sabiex din il- Qorti ssib illi l-azzjoni li ghandha quddiemha hija fil-fatt milquta bil- gudikat ta' sentenza ohra, jehtieg illi jirrizulta illi fil-fatt fiz-zewg kawzi hemm l-istess partijiet, l-istess oggett u l-istess natura tal-kawza jew kawzali.

"Illi huwa mportanti li jinghad li dwar il-kuncett purament civili ta' res judicata kif sancit fl-artikolu 730 tal-Kap.12 l-eccezzjoni tar-res judicata ghandha dejjem tigi deciza b'kap separat qabel jew flimkien mas-sentenza fuq il-meritu.

Jekk dan ma jsirx din l-ommissjoni ggib in- nullita' tas-sentenza6.

"Illi fis-sentenza Anthony Ali Farag et vs Anthony Francis Zahra Conti et7 intqal li:- ""Eccezzjoni bhal din ma tinvolvi l-ebda kontestazzjoni ta' fatt izda hi wahda ta' natura prettament guridika.

Huwa importanti pero', u ghandu jinzamm dejjem in mira, illi l-principji legali nvoluti jridu jinqraw mhux biss fl-isfond tal-gurisprudenza stabbilita in materja izda fuq kollox unitament mal-fatti partikolari tal-kaz taht diskussjoni u tal-portata tas- sentenza precedenti … … ...."

"Tajjeb li qabel kull kunsiderazzjoni ohra tigi ribadita l-enuncazzjoni kaptata mid-decizjoni 'Francesco Spiteri Enden vs Ciliberti.

Giuseppe Albako et', Appell Kummerc, 5 ta' Novembru 1934":-.

fl-ismijiet

""Illi dan peress "exceptio rei judicatae" ghandha bhala fundament il-fatt tal-interess pubbliku, u wkoll ghaliex "interest rei publicae ut sit finis litiu".

Sentenza li ghaddiet "in giudicatio", jigifieri li ma tistax tappella minnha izjed, hija mizmuma tajba u sewwa u tal-haqq - "res judicata pro veritate habetur" – jigifieri l-fundament tal-"actio" u tal-"exceptio judicat"' hija preskrizzjoni legali, u ghalhekk hija "strictissimae interpretationis."

7 Cit Nru: 1792/1999PS deciza fit-28 ta' Marzu 2003 8 Cit Nru: 766/2000JRM deciza fil-25 ta' Settembru 2003

Ċiv.

""Tlieta huma l-elementi li jmisshom jigu murija minn min iqanqal l- eccezzjoni biex din issehh.

Dawn l-elementi huma l-istess oggett (eadem res), l-istess partijiet (eadem personae) u l-istess mertu (eadem causa petendi).

Huwa siewi li wiehed izomm quddiem ghajnejh ukoll il- massima li biex dik l-eccezzjoni tirnexxi jehtieg li t-tliet elementi jkunu jikkonkorru ghax, fin-nuqqas, ma jistax jinghad li l-haga hija l-istess (nisi omnia concurrunt, alia res est)."

l-eccezzjoni

tal-gudikat ghandha

"Illi, kif inghad f'ghadd ta' decizjonijiet, l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha bhala sisien taghha l-interess pubbliku u hija mahsuba biex thares incertezza tal-jeddijiet li jkunu gew definiti f'sentenza, li tbieghed il- possibbilta` ta' decizjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il- possibbilta` ta' kwistjonijiet li jibqghu miftuha bi hsara tal-jeddijiet stabbiliti bis-sentenza illi tkun inghatat; minhabba fil-fatt li dik l- eccezzjoni timmira li twaqqaf azzjoni li jkun altrimenti jisthoqqilha tigi ta' meqjusa minn qorti, interpretazzjoni stretta, tant li, f'kaz ta' dubju, il-gudikant ghandu jaqta' kontra dik l-eccezzjoni.

"Illi, min-naha l-ohra, dan il-principju huwa bilancjat b'dak l-iehor daqstant importanti li, fejn kwistjoni tkun giet definita u trattata, is- sentenza ssir irrevokabbli jekk, wara li tigi appellata jew ritrattata, tigi konfermata; jew, jekk ma tigix appellata jew ritrattata fiz-zmien li tippreskrivi l-ligi, ma tistax issir l-ebda procedura ohra li tattakka lil dik is-sentenza.

Dan il-principju jissahhah meta l-kwistjoni li dwarha tinfetah it-tieni kawza jkun diga' jezisti fil-waqt li tinghata s-sentenza fl- ewwel kawza.

"Illi ghalhekk isegwi li l-eccezzjoni tal-gudikat tintrabat mal-ezistenza ta' sentenza; il-kwistjoni hija jekk tintrabatx biss mal-parti dispozittiva taghha (fil-kliem strettament uzati mill-gudikant fl-ewwel sentenza) jew inkella jekk tintrabatx ukoll mal-konsiderazzjonijiet jew motivazzjonijiet li jintaghmlu u li jwasslu ghal dik is-sentenza; fuq dan il-punt inghad diversi drabi li l-gudikat isir japplika mhux biss dwar dak li jkun gie espressament dibattut fil-kawza li s-sentenza taghha titqieghed bhala l- bazi tal-eccezzjoni tal-gudikat, imma japplika wkoll dwar dak li messu jew seta' gie diskuss u ma jkunx gie diskuss mill-parti li kellha nteress li tiddiskutih.

Il-bidla jew differenza fil-motivi tal-causa petendi fit-tieni provediment ma jgibx fix-xejn il-gudikat.

"Illi min-naha l-ohra fis-sentenza fl-ismijiet Anthony Ali Farag et vs Anthony Zahra Conti et gie ritenut li sakemm ma jkunx hemm ebda decizjoni fuq il-vera kwistjoni kontroversa, u dik il-kwistjoni ma tkunx

giet prekluza minn ebda decizjoni definittiva moghtija fil-gudizzju, l-

istess kwistjoni tibqa' mhux deciza, u ma jistax mill-parti l-ohra jinghad li

ghad-decizjoni josta l-gudikat9.

Dan ifisser li l-eccezzjoni tal-gudikat

ghandha tigi ammessa b'cirkospezzjoni kbira; u dan aktar u aktar meta

dik l-eccezzjoni jkollha l-effett li teskludi xi dritt, bhal meta si tratta minn

incident processwali li jqum fil-kors tal-gudizzju, fejn ma jistax ikun

Ċiv.

jirrigwarda

hemm dak li jissejjah tal-gudikat, hemm bzonn li l-kwistjoni tkun giet 'effettivament' deciza bis-sentenza ta' qabel, u mhux biss li setghet tigi deciza10.

Infatti huwa maghruf li "nel dubbio il giudice non deve prepondere per la cosa giudicata."11 "Illi ghal dak fis-sentenza Rabat Construction Ltd vs Cutajar Construction Company Limited12 gie kkonfermat li din ghandha "tinkorpora li l-oggett mitlub fit-talba l-gdida hu identiku ghat-talba precedenti li giet determinata minn sentenza li ghaddiet in gudikat".

"Illi l-bazi ghal dan ir-rekwizit hija ghalhekk cara u fis-sens li sentenza li tikkostitwixxi gudikat ma tistax timpedixxi talba gdida milli tigi proposta quddiem il-Qorti, jekk dik hi ntiza sabiex tottjeni xi haga differenti ghal dak li kien ipprova jitlob b'talba precedenti li giet determinata minn sentenza.

Minn dan isegwi li anki jekk l-oggett ta' talba gdida hu simili ghal ta' decizjoni precedenti, din is-similarita' mhix ostaklu ghal talba gdida ghaliex l-effetti ta' sentenza li tkun ghaddiet in gudikat huma limitati ghal dak li kienu ssottomettew il-partijiet u ghal dak li jkunu ddecidew il-Qrati.

"Illi ghar-rigward tal-eadem causa petendi, din il-kondizzjoni tirrikjedi li "the cause of the claim" kontenuta fit-talba l-gdida, tkun l-istess bhat- talba precedenti u li giet deciza minn sentenza li ghaddiet in gudikat.

Illi l-Prof.

Illi ghalhekk, din hija t-titlu, cioe', il-fatt guridiku li fuqu d-dritt pretiz hu bbazat.

Illi sabiex il-kundizzjoni ta' l-eadem causa petendi tirnexxi, irid jigi ppruvat li l-kawza li kontenuti fit-talba l-gdida hi fondata fuq l-istess fatt guridiku li kien jifforma l-bazi tat-talba precedenti, li giet determinata b'sentenza li ghaddiet in gudikat.

"Illi dwar Innocenza

D'Souza et vs Giovanni Pavia Lofreda il-Qorti qalet li "biex ikun hemm

il-gudikat, jehtieg...li s-sentenza ta' qabel kienet giet maqtugha f'kawza

bejn l-istess persuni..."

Illi pero' dan ma jfissirx li "l-promoturi tal-istess

procedura setghu jipproponu mill-gdid kawza identika bl-inseriment ta'

persuna taghhom li ma kinitx verament necessarja mill-aspett legali"14.

"Illi din il-qorti se tghaddi biex tikkwota partijiet mis-sentenza li nghatat

fl-istess ismijiet tal-kawza odjerna li giet deciza fis-16 ta' Novembru

fis-sentenza

fl-ismijiet

XXIX.i.1155 12 Cit Nru 1209/00RCP deciza fid-9 ta' Jannar 2002 13 PA deciza fit-13 ta' Frar 1958, Vol XLII.ii.917 14 Vide Igino Scotto Galea Feriol et vs Jane mart Jimmy Geiser et, App Civ deciza fit-2 ta' Lulju 1996, Vol LXXX.ii.804

Ċiv.

""L-atturi, kif gia nghad, qeghdin jibbażaw it-titolu taghhom fuq il-kuntratt ta' akkwist tad-19 ta' Mejju 1960.

Imma kuntrarjament ghal dak li hemm indikat fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, li l-atturi jippretendu li turi l- estensjoni tal-proprjeta' li qed jittentaw jirrivendikaw, l-istess kuntratt ma jhalli ebda dubbju li l-"mandretta" annessa mal-lok u l-bicca raba' "ta' mal-lok" ma jmissux ma' xulxin, u bejniethom hemm beni li, meta sar dan il-kuntratt, kien ghadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson.

Dan ghaliex jinghad fl-istess deskrizzjoni li ghalqa wahda kienet soggetta ghad-dritt ta' passagg favur il-beni ta' dan Vittorio Larsson, u l-ohra kienet tgawdi d-dritt ta' passagg minn fuq il-beni ta' l-istess persuna.

Zgur ghalhekk li titolu tajjeb fuq l-art kollha indikata fuq il-pjanta annessa mac-citazzjoni, l-atturi ma ppruvawx li ghandhom, u dan minkejja li l-kejl indikat fuq din il-pjanta huwa inqas minn dak dikjarat fil- kuntratt."

"Mill-provi prodotti jidher pero' illi sew il-vendituri ta' l-atturi kif ukoll l- eredi ta' Vittorio Larsson fl-okkazzjoni tas-subbasta tal-1982, ma kienux jafu ezatt f'hiex kienet tikkonsisti u sa fejn kienet twassal il- proprjeta' ta' Salvatore Larsson u dik ta' hu Vittorio, u dan x'aktarx kien dovut ghall-komplikazzjonijiet involuti f'din id-divizjoni, u ghall-fatt li kulhadd jaqbel dwaru illi biz-zmien hafna partijiet mil-lok kienu ggarrfu u ghalhekk ma setax jigi stabbilit bi precizjoni liema kienu partijiet mill- istess lok u liema kienu l-btiehi jew mandretti annessi.

Fl-assenza wkoll ta' pjanti li jmorru lura ghal dawk it-trasferimenti, (dik ipprezentata mill- atturi saret fl-okkazzjoni tal-kawza, u dik esebita mill-konvenuti saret biss fl-1995 minghajr ma gew ikkonsultati l-girien), kien impossibbli ghal din il-Qorti li tistabilixxi b'certa precizjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi.

"Ghaldaqstant, billi gie stabbilit minghajr dubbju illi l-art li l-atturi xtraw fl-1960 ma kienitx tikkonsisti f'dak kollu li jindikaw fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, u lanqas setghu akkwistaw l-istess proprjeta' bil- preskrizzjoni, it-talbiet tagħhom ma jistghux jigu milqugha.

Dan pero' mhux ghax irrizulta illi l-istess art, jew ta' l-inqas partijiet definittivi minnha, jappartjenu lill-konvenuti, imma semplicement ghax hadd mill- kontendenti ma rnexxielu jipprova sodisfacentement kemm attwalment jipposjedi mill-art annessa mal-fond illum numru hdax (11) Triq Mannar, L-Isla, u x'inhuma l-konfini taghha".

"Il-qorti ghaddiet ghalhekk billi cahdet it-talbiet attrici.

L-atturi m'appellawx minn din is-sentenza u kwindi tali sentenza llum ghaddiet in gudikat.

M'hemmx dubju li l-atturi peress li l-qorti semmiet li ma setghetx tistabilixxi l-konfini tal-proprjetajiet rispettivi hadu l-imbekkata biex ipprezentaw il-proceduri odjerni.

"Jehtieg ghalhekk in vista tal-gurispridenza fuq citata jigi ezaminat jekk fil-proceduri odjerni l-elementi tal-gudikat humiex sodisfatti.

"Jinghad mill-ewwel li r-rekwizit ta' l-eadem personae huwa sodisfatt peress li l-partijiet fiz-zewg kawzi huma l-istess.

Ċiv.

"Illi l-azzjoni tallum kif diga' gie stabbilit hija azzjoni ntiza ghal regolament tal-konfini izda l-qorti ma tistax tieqaf hawn b'ezami tant semplicistiku.

"Huwa fatt li fl-ewwel azzjoni ta' rivendika l-kawza ta' l-atturi giet michuda.

Verament li l-qorti f'dik is-sentenza kkummentat li kienet qeghdha tichad mhux ghaliex kellha xi prova li xi partijiet mill-art jappartjenu lill-konvenuti pero' l-fatt jibqa' li l-qorti cahdet it-talbiet attrici u ghalhekk dak li kien possedut mill-konvenuti baqghu f'idejhom.

"Huwa minnu wkoll, kif qalu l-atturi fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom, li f'dik is-sentenza l-qorti rriteniet li kemm l-atturi kif ukoll il- konvenuti ghandhom partijiet mill-art li hemm mad-dar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar.

Infatti l-qorti qalet hekk:

""L-atturi jitfghu dubbju dwar kemm l-art akkwistata mill-konvenuti tista' tkun verament sitwata fl-istess inhawi fejn huma ghandhom il-proprjeta' taghhom.

Huwa minnu illi lanqas ma gew esebiti ebda site plans mill- konvenuti, imma mid-deskrizzjonijiet u irjiehat mogħtija dwar iz-zewg fondi, mix-xhieda tal-perit Dimech li kien mar ikejjel fuq il-post bhala parti mill-inkarigu tieghu ta' perit tekniku fis-subbasta msemmija, u mill- iskizz redatt minnu, meta mqabbel ma' dak ippreparata mill-perit Roe, kif ukoll ma' dak maghmul mill-perit Cardona Zahra, jidher illi hawn si tratta mill- istess inhawi, u ghalhekk necessarjament hemm xi overlapping bejn dak li xtraw l-atturi u dak li akkwistaw il-konvenuti.

"Jidher madankollu illi l-konvenuti wkoll ipproducew prova ta' titolu fuq parti (li pero' baqghet qatt ma giet definite sew) mill-art li l-atturi qeghdin jghidu illi hija taghhom, u li almenu tmur lura sa din is-subbasta."

L-ghan ta' dik il-kawza kien li jigi dikjarat li l-fond numru 11, fi Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex bil- mandretta annessa mieghu tal-kejl ta' cirka 187m.k. u r-raba' retrostanti l-mandretta, tal-istess kejl ta' cirka 187m.k. kollox muri fuq il-pjanta dok B, huma proprjeta' taghhom u li l-konvenuti m'ghandhom ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom.

"Fil-kawza odjerna hekk kif proposta l-ewwel talba li l-qorti ghandha quddiemha hija li 'tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad- djar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, huwa tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal 187 m.k. jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art maghrufa 'ta' mal- lok', li tigi wara l-mandretta msemmija, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal 187m.k. jew kejl verjuri'.

"Huwa evidenti li din l-ewwel talba hija prattikament identika ghall- ewwel talba fl-azzjoni numru 28/2004 hlief li f'dik odjerna gew introdotti l-kliem 'cirka' jew 'kejl verjuri' u tnehhiet it-talba ghal dikjarazzjoni ta' proprjeta'.

Biss dawn il-kliem ma jbiddlux il-fatt li dan il-mertu diga' gie diskuss mill-qorti fis-sentenza taghha.

Hawn si tratta ta' l-istess art li kienet is-suggett tal-kawza l-ohra.

Oltre' dan dik il-qorti rriteniet ukoll li l- mandretta annessa mal-lok u l-bicca raba' 'ta' mal-lok', ma jmissux ma'

Ċiv.

xulxin u bejniethom hemm beni li meta l-atturi xtraw, permezz tal- kuntratt li abbazi tieghu kienu qeghdin jivvantaw it-titolu taghhom kien ghadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson.

L-istess qorti kompliet "Zgur ghalhekk li titolu tajjeb fuq l-art kollha ndikata fuq il-pjanta annessa mac-citazzjoni, l-atturi ma ppruvawx li ghandhom, u dan minkejja li l- kejl indikat fuq din il-pjanta huwa nqas minn dak dikjarat fil-kuntratt".

"Fil-kawza odjerna, l-atturi ghar-rigward tar-raba' 'ta' mal-lok' ressqu l- istess talba li kienu ressqu fil-kawza li diga' giet deciza.

"Fil-kawza esperita llum il-qorti bilfors trid tezamina l-estensjoni tal-art tal-partijiet rispettivi.

Illi fil-kawza precedenti l-ewwel qorti kienet ghamlet ezercizzju biex tistabbilixxi min mill-partijiet ghandu l-ahjar titolu ghall-art in kontestazzjoni.

Permezz ta' din il-kawza l-atturi qeghdin jergghu jistiednu lill-qorti terga' taghmel l-istess ezercizzju.

Dan huwa evidenti mill-ewwel talba kif imposta ghaliex biex ikun hemm dikjarazzjoni li r-raba' huwa tal-kejl indikat is-sottointeza hija li l-atturi huma wkoll proprjetarji ta' l-istess – kwistjoni li diga' giet deciza.

Ma jridx jintesa li fl-azzjoni ta' rivendika l-azzjoni attrici falliet u l-konvenuti ghalhekk baqghu jgawdu l-pussess li kellhom.

"Illi ghalhekk huwa ovvju li din it-tieni kawza li saret mill-atturi mhi xejn ghajr tentattiv sabiex jergghu jifthu berah it-trattazzjoni tal-istess kwistjoni u b'hekk jippruvaw jinnewtralizzaw l-ewwel deczijoni.

Infatti bil-kawza odjerna jkun hemm riskju li jkun hemm proprju zewg gudizzju kunfliggenti.

"Ghalhekk din l-eccezzjoni hija misthoqqa.

"Ghal dawn il-motivi din il-qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l- ewwel eccezzjoni tal-konvenuti, tilqa' t-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-hames eccezzjonijiet tar-res judicata u ghalhekk tichad it-talbiet attrici.

"Bl-ispejjez a karigu tal-atturi hlief dawk relatati ma' l-ewwel eccezzjoni li ghandhom ikunu a karigu tal-konvenuti."

Rikors tal-appell tal-atturi Luigi u Carmela Cavallaro fit-8 ta' Lulju 2013

L-atturi ħassewhom aggravati bid-deċiżjoni

inkwantu hija laqgħet "it-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-ħames15 eċċezzjonijiet

15 Jiġi ppreċiżat illi għalkemm it-tieni, it-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet effettivament jirrigwardaw il-kwistjoni tar-res judicata, il-ħames eċċezzjoni effettivament m'għandhiex x' taqsam mar-res judicata, fil-fatt tgħid hekk:

"Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-eċċipjenti jopponu li għandhom jiġu delineati xi konfini, stante li ma hemmx dan il-bżonn, in kwantu l-estenzjoni tal-

Ċiv.

tar-res judicata" u għalhekk interponew dan l-appell minnha.

jagħmlu s-segwenti argumenti f'dan ir-rigward:

Jgħidu li għalkemm l-ewwel Qorti kienet korretta meta ħarġet

id-distinzjoni bejn l-actio rei vindicatoria (il-kawża 28/2004) u l-

meta kkonkludiet li l-vertenza li tifforma l-mertu ta' din il-kawża

kienet kolpita bil-ġudikat tas-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004.

Jargumentaw illi ir-reklam tagħhom fil-kawża 28/2004 kellu

bħala oġġett l-art kollha, inkluż dik li tifforma l-oġġett tal-akkwist

mill-konvenuti bil-kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002, u għalhekk

dak li intalab f'dik il-kawża ma kienx ir-regolament tal-konfini iżda

reklam ta' art sħiħa, minn fejn irriżulta li huma (l-atturi) għandhom

partijiet minnha iżda mhux l-art kollha.

Iżidu jgħidu illi l-azzjoni

odjerna, invece, hija dik ta' stabbiliment ta' konfini bejn il-biċċiet

art rispettivi tal-partijiet, u hija bbażata fuq id-dispożizzjoni tal-

Artikolu 325 tal-Kodiċi Ċivili.

Isostnu illi l-azzjoni odjerna għalhekk bl-ebda mod ma ġiet

eżawrita bis-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004.

Fir-rigward tal-ħames eċċezzjoni (fejn il-konvenuti eċċipew illi

l-estenzjoni tal-proprjeta` tagħhom tirriżulta kjarament mill-att tal-

akkwist tagħhom u mill-provenjenza tat-titolu tagħhom) liema

eċċezzjoni

fil-fatt ġiet milqugħa mill-ewwel Qorti,

jaċċennaw għall-fatt illi fis-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004

invece ġiet ritenut illi:

"… kien impossibbli għal din il-Qorti li tistabbilixi b'ċerta

tirriżulta kjarament mill-att

tagħhom u mill-

proprjeta` tagħhom provenjenza tat-titolu tagħhom."

Ċiv.

ħadd mill-kontendenti ma

preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi", u li rnexxielu jipprova "… sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond numru ħdax (11), Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, u x'inhuma l-konfini tagħha."

L-atturi appellanti jsostnu li dak li ġie deċiż fil-kawża 28/2004

kellu neċessarjament iwassal għal din l-azzjoni odjerna, sabiex jiġu

stabbiliti bi preċiżjoni l-konfini tal-fondi li għandhom il-partijiet

imissu ma' xulxin.

Jilmentaw illi l-ewwel Qorti fil-kawża odjerna ma kellhiex

tasal għall-konklużjoni li t-talbiet tagħhom biex jiġu stabbiliti l-

konfini kienu milquta bil-ġudikat, ladarba fil-kawża 28/2004 ma ġiex

stabbilit x'inhuma tali konfini.

Risposta tal-appell tal-konvenuti appellati tal-31 ta' Lulju 2013

Il-konvenuti appellati da parti tagħhom wieġbu biex jgħidu li s-

sentenza appellata hija ġusta u timmerita li tiġi kkonfermata fl-intier

tagħha, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-atturi appellanti.

Huma jaċċennaw għall-fatt illi t-talbiet tal-atturi fil-kawża

28/2004, li permezz tad-deċiżjoni mogħtija fis-16 ta' Novembru

2010 ġew miċħuda minnha ma sar l-ebda appell, jaqraw hekk:

Tiddikjara li l-fond kollu fuq deskritt numru 11, Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Għawdex, bil-mandretta annessa miegħu tal- kejl ta' ċirka mija u sebgħa u tmenin metri kwadru (187mk) u r- raba retrostanti l-mandretta tal-istess kejl ta' cirka mija u sebgħa u tmenin metri kwadru (187mk) kollox muri fuq il- pjanta dokument B, huma proprjeta` tal-atturi, u li intom il- konvenuti m'għandkom l-ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom.

Ċiv.

Tinibixxi lill-konvenuti milli jidħlu fil-fond bil-mandretta u fir-raba hekk dikjarat proprjeta` tal-atturi jew milli jagħmlu xogħlijiet oħra fl-istess proprjeta`."

Jaċċennaw imbagħad għall-ewwel talba tal-atturi fil-kawża

odjerna, li taqra hekk:

Tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar numru 11, Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, huwa tal-kejl ta' ċirka siegħ pari għal mija u sebgħa u tmenin metri kwadri (187mk) jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art magħrufa "ta' mal-lok" li tiġi wara l-mandretta msemmija hija wkoll tal-kejl ta' ċirka siegħ, pari għal mija u sebgħa u tmenin metri kwadri (187mk) jew kejl verjuri."

Jikkummentaw illi dawn huma l-istess talbiet, imqiegħda bi

kliem li għalkemm mhux identiku, huwa simili, tant li jekk jirnexxu

f'din it-talba jkunu laħqu l-iskop li ma rnexxilhomx jilħqu bl-ewwel

talba fil-kawża 28/2004.

Jenfasizzaw illi l-atturi fil-kawża 28/2004 ma rnexxilhomx

jirrivendikaw dak li huma (l-konvenuti) kienu qegħdin fiżikament

jippossjedu (kull talba ta' rivendika tippresupponi pussess fiżiku).

Jargumentaw illi huma kienu fil-pussess ta' dak kollu li akkwistaw

bil-pjanta annessa mal-att

tagħhom

ta'

Diċembru 2002, u li allura fin-nuqqas ta' suċċess tal-atturi fl-

azzjoni vindikatorja intentata minnhom, dan baqa' f'idejhom (il-

konvenuti), u wara li s-sentenza għaddiet in ġudikat l-atturi ma

jistgħux jieħdu ċans ieħor b'kawża oħra li tittratta l-istess talbiet

Jaċċennaw għall-fatt li l-elementi tal-eċċezzjoni tal-ġudikat

huma li tkun teżisti sentenza fir-rigward ta' kawża, fejn (i) il-

persuni, (ii) l-oġġett, u (iii) l-kawżali, ikunu identiċi għal dawk ta'

kawża ġdida.

Iżidu jgħidu li l-ġudikat japplika mhux biss għal dak li

Ċiv.

ġie diskuss fl-ewwel kawża, iżda wkoll għal dak li messu ġie

diskuss fl-ewwel kawża, b'dan li jekk l-eżistenza ta' kwistjoni

mqajma fit-tieni kawża kienet diġa` teżisti u setgħet kienet rilevanti

(anke jekk mhux espressament diskussa) fl-ewwel kawża, dan

ukoll jagħti lok għal ġudikat fuq il-kwistjoni.

Bħall-atturi appellanti wkoll jagħmlu riferenza għal dak li

rriteniet il-Qorti fil-kawża 28/2004, u cioe`:

jipprova mill-kontendenti "...ħadd sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond numru ħdax (11), Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, u x'inhuma l-konfini tagħha."

Jargumentaw illi l-kawża kienet tal-attur, u ladarba ma

rnexxilux fil-kawża, dak ippossedut minnhom għandu jibqa'

Isostnu li ladarba l-atturi ma rnexxilhomx

jieħdu tali pussess, ma jistgħux issa jerġgħu jittentaw jieħduh

b'kawża simili (cioe` din odjerna).

Isostnu li dak li qed jippruvaw

jagħmlu l-atturi hu li taħt il-kappa tal-azzjoni għall-fissazzjoni tal-

konfini, jerġgħu jistiednu lill-Qorti sabiex tiddikjaraham proprjetarji

ta' dawk il-porzjonijiet art li ma rnexxilhomx jirrivendikaw fl-azzjoni

l-oħra.

Jargumentaw ukoll illi għalkemm l-ewwel Qorti qalet li kienet

qed tirriġetta l-kawża minħabba nuqqas ta' prova, u għalkemm

ikkummentat li ħadd mill-kontendenti ma rnexxielu jressaq prova

ta' dak li verament huwa tiegħu, dan ma jfissirx li l-kwistjoni ma

ġietx deċiża definittivament.

Ċiv.

Il-kawża 28/2004 fl-istess ismijiet, deċiża fis-16 ta' Novembru 2010 (mhux appellata)

Sabiex wieħed jifhem aħjar l-appell tal-atturi, u l-kwistjoni dwar l-

eċċezzjoni tar-res judicata, huwa importanti li fl-ewwel lok jiġi spjegat

sew l-isfond tal-kawża 28/2004 (fl-istess ismijiet bħal din odjerna

66/2012) u l-eżerċizzju li għamlet il-Qorti li wassalha biex tiċħad it-talbiet

ppreżentaw:

il-kawża 28/2004, maċ-ċitazzjoni

Dok A: kopja tal-kuntratt tad-19.05.1960; u

(ii) Dok B: kopja ta' pjanta redatta mill-perit Emanuel Cardona Zahra, ta'

Skont l-imsemmi kuntratt tal-1960 (Dok A) l-attur Luigi Cavallaro

xtara mingħand l-aħwa Giovanna, Angiolina, Carmelo u Giovanni

lok ta' djar li jinsab f'Għawdex, ix-Xagħra, Triq Mannar,

numru ħdax, 11, bil-mandretta miegħu annessa tal-kejl ta' cirka siegħ16, b'li fiha, u liema lok ta' djar jikkonsisti f'kamra mġarrba u

żewġt

ikmamar oħra

li attwalment qegħdin

jintużaw għall-

annimali; il-mandra fuq imsemmija hija soġġetta għad-dritt tal-

passaġġ għaf-favur ta' beni ta' Vittorio Larsson; u

16 ekwivalenti għal 187mk

Ċiv.

biċċa raba msejħa "ta' mal-lok",

(b) tax-Xagħra, Għawdex, tal-kejl ta' ċirka siegħ17, b'li fiha, tmiss punent ma' beni

tal-eredi ta' Vittorio Larsson, Tramuntana ma' beni ta' Angela

Larsson, u Nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley, tgawdi dina l-

biċċa raba d-dritt ta' passaġġ minn fuq beni ta' Vittorio Larsson.

Skont dak premess mill-atturi fiċ-ċitazzjoni, il-proprjeta` kollha

mixtrija permezz ta' dan il-kuntratt hija murija fuq l-imsemmija pjanta -

Dok B. (Ma jistax wieħed ma josservax illi għalkemm il-kuntratt jgħid li

Luigi Cavallaro xtara lok ta' djar u mandretta (bil-kejl ta' cirka 187mk) u

biċċa raba (bil-kejl ta' 187mk) u li allura dawn fihom total ta' 374mk, fuq

il-pjanta Dok B hemm indikat kejl ta' 340mk.)

L-atturi ppremettew illi sa mill-1960, tali proprjeta` baqgħet dejjem

fil-pussess

tagħhom sakemm

"riċentement",

il-konvenuti bdew

jippretendu li għandhom jeddijiet ta' proprjeta` kemm fuq ir-raba u l-

mandretta, kif ukoll fuq parti mill-ambjenti li jiffurmaw parti mil-lok tad-

djar, u li skont l-istess konvenuti dawn akkwistawhom mingħand terzi

b'kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002.

Kien għalhekk li l-atturi fetħu l-kawża msemmija u fiha talbu:

li jiġi dikjarat li l-fond numru 11, Triq il-Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, bil-

mandretta annessa miegħu tal-kejl ta' cirka 187mk u r-raba

retrostanti l-mandretta tal-istess kejl ta' cirka 187mk, kollox muri

17 ekwivalenti għal 187mk

Ċiv.

fuq il-pjanta Dok B, huma proprjeta` tagħhom;

(ii) u biex konsegwentement il-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu

f'tali proprjeta` jew jagħmlu xi xogħlijiet fiha.

Il-kontendenti qablu illi l-kawża eżerċitata mill-atturi kienet l-actio

Il-konvenuti da parti tagħhom sostnew li min biegħ lil Luigi Cavallaro

permezz tal-kuntratt tal-1960 ma kienx sid ta' dak li kien qed ibiegħ, u li

l-provvenjenza ċitata fil-kuntratt tal-1960 hija falza.

Huma eċċipew illi l-art mertu tal-kawża hija invece proprjeta`

assoluta tagħhom (Emanuel u Rose Cini Sarreo) u li ġiet akkwistata

minnhom mingħand John u M'Carmela konjuġi Khedri b'titolu validu fil-

liġi permezz tal-kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002, u li tali art dejjem

kienet fil-pussess tagħhom jew tal-predeċessuri tagħhom fit-titolu.

il-kuntratt ingħad illi dak li kien qed jiġi trasferit kienet:

"… il-porzjon art fi Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Għawdex, tal-kejl ta' cirka mitejn u tmenin metru kwadru (280mk) konfinanti punent in parti ma' Triq Mannar u in parti ma' beni ta' Luigi Cavallaro, tramuntana ma' beni ta' Dominic Doublet Meagher, u lvant ma' beni ta' Maria Larsson jew l-aventi kawża tagħha u nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley....."

Bħala provenjenza ġie dikjarat li l-vendituri konjuġi Cauchi kienu

akkwistaw il-proprjeta` b'titolu oneruż fil-21 ta' Diċembru 1995.

Fil-fatt

Ċiv.

ġie esebit il-kuntratt tal-21 ta' Diċembru 1995 li bih il-konjuġi Cauchi

akkwistaw il-proprjeta` mingħand Joseph u Mary Jane konjuġi Stevanovic.

Ġie dikjarat li l-proprjeta` kienet ipperveniet lill-vendituri konjuġi Stevanovic

b'ċedola fl-atti tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Superjuri Ċivili, fl-

ippreżentata fit-22 ta' Ottubru 1982 wara subbasta fl-ismijiet Salvatore

Il-Qorti spjegat illi din is-subbasta saret in segwitu għal sentenza

tal-istess Qorti tal-11 ta' Diċembru 1980, li skont il-konvenuti kien ġie

ordnat il-bejgħ ta' beni provenjenti mill-eredita` ta' Vittorio Larsson.

Il-konvenuti esebew kuntratt ta' diviżjoni tas-7 ta' Lulju 1928 minn

fejn irriżulta li Salvatore Larsson (ħu Vittorio Larsson) kien ġie

Il-Qorti spjegat li jidher li din kienet l-istess għalqa magħrufa "ta'

ħdejn il-lok" li fl-1960 inbiegħet (flimkien mal-lok numru 11 u l-

mandretta annessa, minn ulied dan Salvatore Larsson lill-attur Luigi

Vittorio Larsson kien ġie assenjat:

Ċiv.

Il-Qorti spjegat illi dan il-fond bin-numru 4 huwa l-istess wieħed li

sussegwentement ingħata n-numru (11) u li l-atturi xtraw partijiet minnu

bl-kuntratt tal-1960.

kien irriżultalha:

Fis-sentenza tagħha mogħtija fis-16 ta' Novembru 2010 irriteniet li

li l-proprjetajiet tal-kontendenti jinsabu fl-istess inħawi;

li neċessarjament hemm "overlapping" bejn dak li xtara l-

attur fl-1960 u dak li akkwistaw il-konvenuti fl-2002;

li l-kuntratt tal-1960 ma jħalli l-ebda dubju li l-"mandretta"

annessa mal-lok tad-djar u l-biċċa raba "ta' mal-lok" ma jmissux

ma' xulxin, u li bejniethom kien hemm beni li dak iż-żmien kienu

għadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson;

li konsegwentement l-attur ma ppruvax li għandu titolu fuq l-

art kollha indikata fuq il-pjanta Dok B, u dan minkejja li l-kejl

indikat fuq tali pjanta huwa inqas minn dak dikjarat fil-kuntratt;

lanqas ma seta'

l-attur akkwistaha bil-preskrizzjoni

akkwiżittiva - la dik ta' għaxar (10) snin u lanqas dik ta' tletin (30)

Ċiv.

ta' Luigi Cavallaro (ulied Salvatore

Larsson) kif ukoll l-eredi ta' Vittorio Larsson, fl-okkażjoni tas-

subbasta tal-1982, ma kienux jafu eżatt fhiex kienet tikkonsisti u

sa fejn kienet twassal il-proprjeta` ta' Salvatore Larsson u dik ta'

ħuh Vittorio Larsson, u li dan x'aktarx kien dovut għall-

komplikazzjonijiet involuti fid-diviżjoni, u għall-fatt li biż-żmien

ħafna partijiet mil-lok iġġarfu u għalhekk ma setax jiġi stabbilit bi

preċiżjoni liema kienu partijiet mil-lok, u liema kienu l-btieħi jew il-

Għaldaqstant ikkonkludiet illi fl-assenza ta' pjanti li jmorru lura

għal dawn it-trasferimenti, kien impossibbli għaliha li tistabbilixxi b'ċerta

preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi.

Hija ma laqgħetx it-talbiet tal-atturi iżda għamlitha ċara li dan ma

kienx għaliex irriżulta li l-istess art (jew partijiet minnha) jappartjenu lill-

konvenuti, imma sempliċiment għaliex:

"… ħadd mill-kontendenti ma rnexxilu jipprova sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond illum numru ħdax (11) Triq Mannar, Gwardamanga, Tal-Pieta', u x'inhuma l-konfini tagħha."

Il-kawża odjerna 66/2012

Madwar sena u nofs wara d-deċiżjoni fuq imsemmija, l-atturi

intavolaw il-kawża tal-lum u fiha talbu li:

jiġi dikjarat li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar 11,

Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, huwa tal-kejl ta' cirka siegħ, pari għal

Ċiv.

187mk (jew kejl verjuri), kif ukoll il-porzjon art magħrufa bħala "ta'

mal-lok" li tiġi wara tali mandretta, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegħ,

pari għal 187mk (jew kejl verjuri);

li tiġi ffissata l-konsistenza tal-mandretta u l-limiti veri u reali

ta' tali mandretta fejn din tmiss mal-art tal-konvenuti u li jitqiegħdu

li tiġi ffissata l-konsistenza tar-raba "ta' mal-lok" u l-limiti veri

u reali ta' tali raba fejn din tmiss mal-art tal-konvenuti u li

jitqiegħdu marki permanenti;

(iv) li tistabbilixxi dik il-parti/partijiet illegalment okkupata mill-

li tordna lill-konvenuti jiżgumbraw minn tali parti/partijiet.

Il-konvenuti qajmu l-eċċezzjoni tar-res judicata b'referenza għad-

deċiżjoni mogħtija fil-kawża 28/2004 (fuq spjegata).

L-ewwel Qorti rriteniet li l-kawża odjerna hija "predominentement"

dik magħrufa bħala l-actio finium regundorum (kif fil-fatt l-atturi stess

iddikjaraw fl-ewwel seduta).

Aċċennat għall-fatt li t-tieni u t-tielet talbiet

huma intiżi għad-delimitazzjoni tal-konfini, filwaqt li bil-ħames talba l-

atturi qed jitolbu l-iżgumbrament tal-konvenuti minn dik il-parti li tirriżulta

L-ewwel Qorti kienet tal-fehma illi għalkemm iż-żewġ azzjonijiet

Ċiv.

huma teknikament differenti, permezz ta' din il-kawża l-atturi qed

jerġgħu jistiednu lill-Qorti tagħmel l-istess eżerċizzju.

Aċċennat għall-fatt

din il-kawża si tratta tal-istess art li kienet is-suġġett tal-

biex hija tilqa' t-talba u tiddikjara li l-mandretta u l-biċċa raba

huma kull wieħed tal-kejl ta' 187mk (jew kejl verjuri), is-sottointeża

hija li l-atturi huma wkoll proprjetarji tal-istess: kwistjoni li diġa`

ġiet deċiża;

għalkemm fil-kawża odjerna l-atturi żiedu l-kliem "jew kejl

verjuri" dan ma jbiddilx il-fatt li l-mertu diġa` ġie diskuss;

fil-kawża odjerna hija bil-fors trid teżamina l-estenzjoni tal-art

tal-partijiet rispettivi, iżda dan kien eżerċizzju li diġa` għamlitu l-

Qorti fil-kawża 28/2004.

Hija kkummentat illi ma kellhiex dubju li peress li l-Qorti fil-kawża

28/2004 "semmiet li ma setgħetx tistabbilixxi l-konfini tal-proprjetajiet

rispettivi (l-atturi) ħadu

l-imbekkata biex

jippreżentaw

il-proċeduri

Dehrilha ovvju li din il-kawża odjerna ma hi xejn għajr tentattiv

da parti tal-atturi biex jiftħu beraħ it-trattazzjoni tal-istess kwistjoni u

b'hekk jippruvaw jinnewtralizzaw l-ewwel deċiżjoni.

Qalet ukoll li bil-

kawża odjerna hemm ir-riskju li jkun hemm proprju żewġ ġudizzji

kunfliġġenti.

Ċiv.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Kif fuq spjegat, l-aggravju tal-atturi jirrigwarda l-fatt li l-ewwel Qorti

laqgħet l-eċċezzjoni tar-res judicata in vista tas-sentenza fil-kawża

Huma jsostnu li d-difiża tal-ġudikat ma kinitx applikabbli u li

għalhekk kienet skorretta l-ewwel Qorti meta ddeċidiet li tali difiża kienet

mistħoqqa.

Din il-Qorti, wara li rat ir-rikors tal-appell tal-atturi u r-risposta tal-

konvenuti, wara li eżaminat it-talbiet mertu tal-kawża 28/2004 u s-

sentenza relattiva, kif wkoll it-talbiet mertu ta' din il-kawża u s-sentenza

tal-ewwel Qorti fir-rigward tal-eċċezzjoni tal-ġudikat, tasal għall-istess

konklużjoni li waslet għaliha l-ewwel Qorti: u cioe` li d-difiża tar-res

It-talbiet fil-kawża 28/2004 u t-talbiet fil-kawża odjerna 66/2012

Fil-kawża 28/2004 l-atturi talbu:

li jiġi dikjarat li l-lok ta' djar bil-mandretta bil-kejl ta' cirka

187mk u l-biċċa raba magħrufa bħala "ta' mal-lok" bil-kejl ukoll ta'

cirka 187mk (kif deskritti fil-kuntratt tal-1960) huma proprjeta` tal-

biex il-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu f'tali proprjeta`.

Ċiv.

Fil-kawża tal-lum l-atturi qed jitolbu:

li jiġi dikjarat li l-proprjeta` kif deskritta fil-kuntratt tal-1960 hija

proprjeta` tagħhom.

Fil-kawża tal-lum, iżda, jirrikonoxxu illi l-kejl

jista' jkun inqas minn dak indikat fil-kuntratt, u dan ovvjament

minħabba li l-Qorti fil-kawża 28/2004 qalet li hemm overlapping

bejn il-proprjeta` li xtraw l-atturi u dik li akkwistaw il-konvenuti -

għalhekk żiedu l-frażi "jew kejl ieħor verjuri";

li jiġu stabbiliti l-konfini tal-mandretta u tar-raba "ta' mal-lok"

vis-à-vis il-proprjeta` tal-konvenuti, (evidentement minħabba li l-

Qorti fil-kawża 28/2004 qalet li mill-provi ma jirriżultax x'inhuma l-

konfini tal-proprjetajiet rispettivi tal-partijiet);

li jiġi allura stabbilit liema hija dik il-parti tal-proprjeta`

tagħhom li hija okkupata mill-konvenuti;

u li konsegwentement il-konvenuti jiġu ordnati jiżġombraw

minn tali parti.

L-ewwel talba fiż-żewġ kawżi

Għalkemm skont l-atturi, il-proprjeta` deskritta fil-kuntratt tal-1960

hija indikata kollha fuq il-pjanta Dok B, kif osservat il-Qorti fil-kawża

28/2004 il-kejl indikat fuq tali pjanta huwa inqas minn dak indikat fuq il-

U minkejja li hu inqas, mill-provi prodotti ma setgħetx

tikkonkludi li tali proprjeta` indikata fuq il-pjanta Dok B hija kollha tal-

Għalhekk wara li fliet il-provi prodotti, la setgħet tikkonkludi li l-

proprjeta` kif deskritta fil-kuntratt tal-1960 hija kollha tal-atturi, u lanqas

Ċiv.

ma setgħet tikkonkludi li l-proprjeta` (b'kejl inqas) kif indikat fuq il-pjanta

Dok B ma hijiex kollha tagħhom.

Jiġifieri la setgħet tilqa' l-ewwel talba fl-

intier tagħha, u lanqas limitatament, u cioe` għal kejl inqas minn dak

imsemmi fl-ewwel talba.

Issa kif osservat l-ewwel Qorti, fil-kawża odjerna l-ewwel talba hija

prattikament identika għall-ewwel talba fil-kawża 28/2004.

Il-fatt li żiedu

l-frażi "jew kejl ieħor verjuri" ma jfisser xejn, għaliex kif fuq spjegat, li

kieku fil-kawża l-oħra rriżulta lill-Qorti li l-kejl kien inqas minn dak

imsemmi fl-ewwel talba, l-ewwel Qorti xorta waħda kienet tiddikjara "kejl

ieħor verjuri".

It-talba biex jiġu stabbiliti l-konfini

Il-Qorti fil-kawża 28/2004 spjegat illi mill-provi prodotti ma kienx

possibbli għaliha li tiddikjara l-konfini tal-proprjetajiet tal-kontendenti.

Minkejja l-eżerċizzju li hija għamlet sabiex tistabbilixxi min mill-

kontendenti għandu l-aħjar titolu fuq l-art in disputa, u minkejja l-provi

voluminużissimi li tressqu, stqarret illi kien impossibbli għaliha li

tistabbilixxi bi preċiżjoni l-konfini tal-proprjetajiet rispettivi tal-partijiet.

Għalhekk għalkemm kienet konvinta li l-atturi għandhom mill-proprjeta`

indikata fuq il-pjanta Dok B (li kif ingħad, hija inqas minn dik deskritta fil-

kuntratt tal-1960) baqa' ma ġiex pruvat sodisfaċentement x'inhuma l-

konfini tal-proprjeta` tal-atturi (u tal-konvenuti) u għalhekk kellha tiċħad

Ċiv.

Kif qalet l-ewwel Qorti fil-kawża odjerna, permezz ta' din il-kawża,

l-atturi qegħdin jerġgħu jistiednu lill-Qorti tagħmel l-istess eżerċizzju.

kif sostnew ben tajjeb il-konvenuti fir-risposta tal-appell tagħhom, il-fatt li

l-ewwel Qorti ma setgħetx tasal biex tistabbilixxi fhiex tikkonsisti l-

jfissirx

l-kwistjoni ma ġietx deċiża

Dak li qed jintalab fil-konfront tal-konvenuti fiż-żewġ kawżi

Fil-kawża 28/2004 l-atturi talbu li l-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu

fl-art tagħhom; filwaqt li fil-kawża odjerna qegħdin jitolbu li jiġu

żgumbrati mill-partijiet li jirriżultaw li huma tagħhom (tal-atturi).

Iżda kif ingħad, il-vertenza ġiet deċiża definittivament b'dan li l-

konvenuti (li f'kawża ta' rivendika huma l-possessuri) baqgħu jgawdu l-

pussess fuq kwalsiasi biċċa art okkuppata minnhom li jista' jkun li hija

Tajjeb jew ħażin, baqgħu jgawdu l-pussess fuq l-art okkupata

minnhom bil-barka ta' sentenza tal-Qorti li ma ġietx appellata.

Kif osservat ben tajjeb l-ewwel Qorti, li kieku f'din il-kawża kellha

terġa' tagħmel l-eżerċizzju li għamlet il-Qorti fil-kawża 28/2004 għall-fini

biex tistabbilixxi l-konfini, hemm ir-risku li jkun hemm żewġ ġudizzji

Ċiv.

jiżgombraw.

konfliġġenti: billi

jiġi dikjarat

l-konvenuti qegħdin effettivament

jokkupaw parti mill-proprjeta` tal-atturi u bħala konsegwenza jiġu ordnati

Kif dejjem ġie ritenut, l-eċċezzjoni tal-ġudikat għandha bħala

sisien tagħha l-interess pubbliku, u ħija maħsuba sabiex tħares iċ-

ċertezza tal-jeddijiet li jkunu ġew definiti f'sentenza, li tbiegħed il-

possibilita` ta' deċiżjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il-possibilita`

ta' kwistjonijiet li jibqgħu miftuħa bi ħsara tal-jeddijiet stabbiliti bis-

sentenza li tkun ingħatat.

Il-ħames eċċezzjoni

Finalment din l-Qorti jidhrilha li għandha tikkummenta fuq il-fatt li l-

ewwel Qorti laqgħet il-ħames eċċezzjoni tal-konvenuti (li ssegwi wara t-

tieni, it-tielet u r-raba eċċezzjonijiet li huma kollha relatati mal-kwistjoni

tar-res judicata) li tgħid hekk:

li "Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, għandhom jiġu delinati xi konfini, stante li ma hemmx dan il-bżonn, in kwantu l-estenzjoni tal-proprjeta` tagħhom tirriżulta kjarament mill-att tal-akkwist tagħhom u mill-provenjenza tat-titolu tagħhom". (enfasi ta' din il-Qorti)

l-eċċipjenti

Fil-fehma ta' din il-Qorti, l-ewwel Qorti ma kellhiex tidħol f'din l-

eċċezzjoni u dan għaliex ladarba laqgħet it-tliet eċċezzjonijiet dwar ir-res

Fi kwalunkwe każ, ladarba l-Qorti fil-

Ċiv.

fuqha.

kawża 28/2004 kienet irriteniet illi hemm overlapping bejn il-proprjeta` li

xtraw l-atturi u dik li akkwistaw il-konvenuti, u li ma setgħetx tistabbilixxi

b'preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi, allura huwa kontro-

sens li din il-ħames eċċezzjoni tintlaqa'.

Għal dawn

il-motivi din

il-Qorti

tiċħad

tal-atturi u

tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha, ħlief għall-ħames

eċċezzjoni inkwantu ma kienx il-każ li l-ewwel Qorti tippronunzja ruħha

L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu mill-atturi appellanti.

Silvio Illatar k/a Cachia Falzon Zammit Munro Camilleri Falzon

Giannino Abela Grech Mifsud Attard Camilleri Falzon

Noel De Giorgio Imħallef

Deputat Reġistratur ld


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 13 ta' Novembru 2017

Numru 6 Appell Ċivili Numru 682/2012/1 MCH

Josef Unus Camilleri v. Awtorità għat-Trasport f'Malta

Dan huwa appell tal-attur minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-

Qorti Ċivili fil-11 ta' Lulju 2013, li ma qisitx it-talbiet tal-attur għax

dehrilha illi "l-azzjoni kif impostata mhx proponibbli" billi l-attur kellu

jmexxi b'azzjoni taħt l-art.

469A tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u

Proċedura Ċivili u mhux b'azzjoni ex delicto kif kienet l-azzjoni

proposta mill-attur.

Il-fatti relevanti huma dawn: L-attur kien mgħarraf bil-miktub mill-

awtorità konvenuta ["l-Awtorità"] illi biex jiġu reġistrati xi vetturi li hu

Appell Ċivili numru 682/2012/1

daħħal f'Malta kellhom jitħarsu xi kondizzjonijiet.

L-attur għamel dak li

kien meħtieġ biex jitħarsu dawk il-kondizzonijiet iżda minkejja dan l-

Awtorità irrifjutat illi tirreġistra l-vetturi.

Billi deherlu li l-għemil tal-

Awtorità kien "abużiv u illegali" l-attur fetaħ din il-kawża tallum u talab

illi l-qorti:

»1. tiddikjara l-awtorità intimata responsabbli għad-danni reali, u cioè telf ta' profitti, li sofra r-rikorrenti minħabba d-dewmien abbużiv u illegali da parti tagħha u dana ai termini tal-artikolu 1031 u 1032 tal- Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta u / jew taħt kull provvediment ieħor li din l-onorabbli qorti jidrilha li għandha timponi;

»2. tillikwida l-imsemmi danni favur l-esponenti, bl-għajnuna ta' espert tekniku jekk ikun il-każ;

»3. tordna l-awtorità intimata tħallas lir-rikorrenti d-danni hekk likwi- dati.«

L-Awtorità ressqet l-eċċezzjoni, fost oħrajn, illi:

»… … … l-attur kellu għad-dispożizzjoni tiegħu r-rimedji oħra legali opportuni iżda erronjament għażel li ma jużufruwix ruħu minnhom u għalhekk l-azzjoni odjerna la hija valida u wisq anqas l-azzjoni korretta u opportuna; u għalhekk it-talbiet attriċi għandhom jiġu respinti bl- ispejjeż«

L-ewwel qorti laqgħet din l-eċċezzjoni, u għalhekk ma qisitx it-talbiet

tal-attur, għal raġunijiet li fissrithom hekk:

»Din hi azzjoni għad-danni allegatament sofferti mill-attur u dan a bażi tal-artikolu 1031 tal-Kap.

16, cioè danni ex delicto, cioè danni kaġunati fejn ma jkunx hemm relazzjoni kuntrattwali pre-eżistenti.

»L-awtorità tikkontendi li din l-azzjoni kif impostata mhix idonea għall- każ in eżami għax l-attur kellu rimedju ieħor li ma użufruwiex ruħu minnu.

»… … … fl-2009 kien hemm policy tad-dipartiment fejn kienu reġis- trabbli biss vetturi tal-għamla tail lift li kienu ġodda.

Id-dipartiment però kellu xi applikazzjonijiet pendenti ta' vetturi second hand li, stante din il-policy, ma kinux reġistrabbli.

F'Marzu 2009 stess il-ministeru kien ħareġ direzzjoni fejn ikkonċeda li dawn l-applikazzjonijiet pendenti setgħu jiġu proċessati jekk jiġu ottemperati ċerti kundizzjonijiet u fil-fatt fis-6 ta' Marzu 2009 l-awtorità kitbet lill dawn l-applikanti biex jekk iridu jottemperaw mal-kundizzjonijiet hemm imsemmija u l-vettura tiġi reġi- strata.

Dan kellu jsir entro ġimgħa mid-data tal-ittra.

»Jirriżulta illi l-applikanti aderew ruħhom ma din is-sejħa u l-attur mar għall-ispezzjoni tal-vettura tiegħu li però minħabba nuqqasijiet żgħar

Josef Unus Camilleri v. L-Awtorità għat-Trasport f'Malta

ma għaddietx l-ispezzjoni liema talba però ġiet biss sospiża biex l-attur jottempera ruħu.

Sadattant kienu ġew reġistrati tlieta mill-vetturi appli- kanti.

»Sfortunatament qabel ma l-vettura tal-applikant ġiet in regola ma' dak rikjest, b'direzzjoni ministerjali oħra fl-istess xahar ta' Marzu 2009 ġiet irtirata l-possibilità li jinħarġu l-liċenzji ta' dawk l-applikazzjonijiet pen- denti għalkemm dawk li laħqu nħarġu baqgħu in vigore.

»… … … l-attur pprotesta mill-ewwel b'ittra tat-3 ta' April 2009 għal din il-kontra-deċiżjoni però l-kwistjoni baqgħet tkarkar sal-2011 u kien wara deċiżjoni tal-Ombudsman illi l-awtorità fil-fatt ħarġet il-permess jew liċenzja lill-attur.

»L-attur fil-premessi tiegħu jikkwalifika l-aġir tal-awtorità tal-2009 fejn waqfet I-applikazzjoni tal-attur bħala waħda abużiva, illegali u dis- kriminatorja.

Wara li nħareġ il-permess f!-2011, l-attur talab ir- risarċiment tad-danni u eventwalment ippreżenta din il-kawża.

»Kunsiderazzjonijiet

»Hu fatt illi min jagħmel il-kawża għandu d-dritt li jimpostaha kif jidhirlu hu.

F'dan il-każ l-attur għażel li jistitwixxi kawża a bażi tal-artikolu ġenerali tad-danni ex delicto.

»Illi huwa paċifiku fil-ġurisprudenza nostrana li n-natura ta' azzjoni ġudizzjarja tinsilet mill-premessi tal-att promotur u mit-talbiet dedotti fl- istess att, u mhux minn xi presuppost magħmul mill-konvenut … … ...

»L-attur qed jikkontendi li hu għandu dritt li jitlob id-danni a bażi tal-liġi ġenerali u li ma hux marbut ma' xi proċedura oħra li tostakolah milli jaġixxi b'dan il-mod.

»Din il-qorti ma taqbilx mal-attur.

Hi l-fehma tal-qorti illi l-proċeduri odjerni ma setgħu jinkwadraw ruħhom imkien ħlief fil-parametri tal- artikolu 469A.

L-attur qed jippretendi li sofra danni minn deċiżjoni amministrattiva fil-konfront tiegħu.

Dan hu evidenti minn eżami tal- premessi tar-rikors ġuramentat fejn qed jiġi allegat li hu ottempera ruħu ma' kundizzjonijiet għal għoti ta' liċenzja u li avolja għamel dak mitlub l-Awtorità tat-Trasport xorta rrifjutat li tirreġistra l-vettura tiegħu u b'hekk sofra danni minħabba l-aġir abbusiv u illegali tal-awtorità.

»Jirriżulta bħala fatt illi għalkemm l-attur ma kienx preċiż fil-fatti tal- premessi, irriżulta li fil-fatt b'direzzjoni ministerjali f'terminu qasir ta' ġranet irrevokat deċiżjoni amministrattiva li tagħti liċenzja lill-attur jekk jottempera ruħu ma' kundizzjonijiet magħmula mill-istess awtorità u dan, kif ingħad, fuq direzzjoni ministerjali.

»Il-qorti mhix ser tidħol fil-mertu tal-azzjoni amministrattiva meħuda u rrevokata però dak li jikkonċerna din il-kawża hu illi l-fatti li taw lok għal azzjoni tad-danni hi deċiżjoni amministrattiva li esponiet lil attur biex jinkorri danni.

»Biex wieħed jasal biex jikkunsidra jekk fil-fatt l-attur sofriex danni trid tittieħed deċiżjoni dwar ir-responsabiltà tal-awtorità fil-konfront tal-attur u għalhekk il-qorti trid tissindaka u tistħarreġ jekk l-aġir tal-awtorità kienx illegali, abużiv u diskriminatorju fil-konfront tal-attur u b'hekk jinsorġi d-dritt għad-danni u dan ai termini tal-artikolu 469A(1) tal-Kap.

12, liema artikolu hu dak idoneju biex jiġu trattati vertenzi ta' din in-

Appell Ċivili numru 682/2012/1

natura, u li fis-subartikolu 469A(5) jikkontempla d-dritt għad-danni li jistgħu jintalbu minn leżjoni magħmula minn awtorità pubblika kif inhi l- Awtorità tat-Trasport.

»Ir-responsabiltà tal-awtorità mhux fatt determinat iżda irid jiġi deter- minat billi tiġi mistħarrġa l-validità tal-għemil amministrattiv, liema għemil amministrattiv hu mfisser bħala rifjut għat-talba ta' xi persuna li jsir minn awtorità pubblika kif seħħ f'dan il-każ għalkemm wara sentejn il-permess jew liċenzja ġie akkordat.

Id-danni reklamati però qed jintalbu a bażi tal-ewwel rifjut u t-telf allegatament subit mill-attur sakemm inħarġet il-liċenzja.

»Il-fatt li ma hemmx talba għat-tħassir jew impunjazzjoni tal-għemil amministrattiv ma jfisser xejn għax is-sejbien ta' responsabiltà li jagħti lok għad-danni jista' jkun biss konsegwenza ta' stħarriġ dwar il-validità o meno tar-rifjut li jinħareġ permess jew liċenzja.

Dan l-istħarriġ hu regolat biss bil-liġi speċjali tal-artikolu 469A tal-Kap.

»Dan mhux att magħmul minn amministrazzjoni pubblika imma att amministrattiv magħmul minn awtorità pubblika konsistenti f'rifjut ta' ħruġ ta' liċenzja wara sejħa li ġiet irtirata unilateralment mill-awtorità u li minħabba f'dan l-aġir l-attur qed jallega li sofra danni.

»Għalhekk il-qorti hi tal-fehma illi l-azzjoni kif magħmula mhix proponibbli taħt il-liġi ġenerali tad-delitt iżda kellha tiġi proposta fil- qafas tal-artikolu 469A tal-Kap.

12 (ara f'dan is-sens Karmenu Mifsud v. Awtorità għat-Trasport f'Malta, App Ċiv 30/05/2013).

»Ghalhekk il-qorti taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' l-eċċezzjoni tal-awtorità konvenuta li I-attur kellu rimedju ieħor disponibbli u kwindi kellu jaġixxi skond ir-rimedju disponibbli taħt l-artikolu 469A tal-Kap.

12, u billi l- attur aġixxa ai termini tal-artikoli tad-delitt fil-Kap.

16, tiddikjara li l- azzjoni kif imposta mhix proponibbli u tastjeni mill-tkompli tieħu kon- jizzjoni tal-kawża.

Bl-ispejjeż ghall-attur.«

L-attur appella b'rikors tat-18 ta' Lulju 2013 li għalih l-Awtorità wieġbet

fit-2 ta' Awissu 2013.

L-attur fisser hekk l-aggravju tal-appell tiegħu:

fuq

li għamel

tagħha mhux

»Illi l-ewwel onorabbli qorti kienet legalment żbaljata meta bbażat id- deċiżjoni fir-rikors it-talbiet ġuramentat iżda fuq l-eċċezzjoni illi ingħatat mill-awtorità intimata kif ser jiġi spjegat.

It-talbiet attriċi qatt ma kienu jinkwadraw f'talba lill-qorti li tiddikjara att amministrattiv null, invalidu jew mingħajr effett kif imsemmi fl-artikolu 469A li a bażi tiegħu t-talbiet attriċi ġew miċħuda.

Imkien fit-talbiet ma qatt issemma illi qed jiġi impunjat att ammin- istrattiv.

Tant hu hekk illi lanqas kienet mitluba dikjarazzjoni mingħand l-ewwel onorabbli qorti u dana bi skop legali illi l-Awtorità għat- Trasport f'Malta kienet aġġixxiet skond dak imsemmi fis-sub-artikoli (a), (b)(i), (ii), (iii) u (iv) kif titlob espressament il-liġi meta wieħed jip- proponi kawża taħt il-provvedimenti tal-artikolu 469A.

Ir-raġuni għaliex il-kawża ma ġietx intavolata taħt l-artikolu 469A iżda taħt l-artikoli u l- prinċipji ġenerali tad-Dritt Ċivili għall-ksur ta' kuntratt u konsegwenti

Josef Unus Camilleri v. L-Awtorità għat-Trasport f'Malta

danni li tkun issubiet dik il-persuna li ġiet milquta ħażin mill-ksur ta' kuntratt billi meta l-att amministrattiv oriġinali kien wieħed fejn l- awtorità intimata kienet approvat diġà l-ħruġ tal-permess u bħala konsegwenza u bil-miktub indirizzat lis-soċjetà attriċi sabiex tagħmel xi alterazzjonijiet fil-van li dwaru kienet ġiet mitluba li toħroġ permess u liema permess l-awtorità kienet aċċettat li toħroġ però l-intimat kellu jeffettwa xi tibdiliet fil-van qabel il-permess ikun jista' jiġi kkonfermat.

Għaldaqstant mhux legalment sostenibbl fil-fehma tal-esponenti dak li a bażi tiegħu ġiet deċiża kif ġiet din il-kawża billi l-awtorità kienet diġà awtorizzat lill-attur, abbażi ta' deċiżjoni li kienet ġà ħadet li toħroġ il- permess, biex jeffettwa dawn il-bidliet fil-van, u dan entro ċertu żmien.

Meta s-soċjetà esponenti għamlet dak mitlub mill-awtorità abbażi tad- deċiżjoni li l-awtorità kienet ġia ħadet li toħroġ il-permess relattiv, l- awtorità għamlitha tal-Pied Piper ta' Hamlet [recte, San Ġiljan] u qaltlu "ħeqq, il-ministru reġa' bdielu"!

Is-soċjetà attriċi wara illi l-awtorità bidlet fehemta u kisret il-ftehim li kien intlaħaq mill-ewwel irrejaġġixxiet u kemm permezz ta' ittri kif ukoll ta' emails, kif ukoll inkontri mal-ogħla uffiċjali tal-awtorità bl-isperanza illi dak illi ġiet imwiegħda mill-awtorità jseħħ u dawn l-inkontri u telefonati baqgħu għaddejjin għal ferm iktar minn sitt xhur imsemmija fl-artikolu 469A.

Di più persuna oħra, li bħal dak li ġralha s-soċjetà appellanti kienet ġiet milgħuba mill-istess awtorità, kien fetaħ proċeduri quddiem l-Ombudsman fejn ilmenta b'dak li kienet wettqet kontra tiegħu l-awtorità bl-Ombudsman wara li, naturalment għadda ċertu tul ta' żmien, iddeċieda favurih u kontra l- awtorità u allura kien in segwitu ta' dik id-deċiżjoni tal-Ombudsman li mbagħad is-soċjetà attriċi rabbiet il-kuraġġ illi l-awtorità ma kinetx iżjed ogħla mil-liġi.

Wieħed irid jiftakar illi l-ħuta żgħira qatt ma belgħat il- kbira u meta wkoll is-soċjetà attriċi illi topera negozju ta' kiri tal-karozzi u ta' vannijiet li l-permessi dwarhom kollha jaqgħu taħt il-kompetenza tal-awtorità appellata kellu għalfejn jibża' u jibża' bil-kbir illi jekk imexxi bil-qorti kontra l-awtorità meta magħha għadu jitkellem u jinnegozja biex din ma tibqax taġġixxi kif aġġixxiet, minflok imur aħjar seta' faċilment jiġi iżjed ikkalpestat anke tenut kont tal-arroganza li bih kienet titmexxa l-awtorità f'dawk iż-żminijiet ħaġa din li ma hi l-ebda sigriet u vox populi.

»Meta wieħed jaqra akkuratament id-disposizzjonijiet tal-artikolu 469A, waħda, waħda, wieħed mill-ewwel jinnota illi l-liġi tat alternattiva jew triq oħra legali għal min ikun milqut minn xi deċiżjoni meħudha mill- gvern li jħoss illi tikser:

»(1) jew il-Kostituzzjoni,

»(2) jew hija ultra vires billi ħarġet minn awtorità li ma kellha l-ebda dritt timxi kif imxiet,

»(3) jew meta l-awtorità ma tkunx imxiet skond il-prinċipji ta' ġustizzja naturali jew proċeduri mandatorji imposta fuqha,

»(4) jew meta tkun aġġixxiet b'abbuż tal-awtorità tagħha u għal għan- ijiet mhux xierqa jew abbażi ta' kunsiderazzjonijiet mhux relevanti,

»(5) jew meta l-għemil amministrattiv imur b'mod ieħor kontra l-liġi.

»Minn dana kollu għandu jirriżulta illi kieku s-soċjetà esponenti intavolat it-talba tagħha fuq din il-kwistjoni abbażi tal-provvedimenti tal-artikolu 469A, kienet ċertament tiġi rinfaċċjata bil-possibilità jekk mhux anke probabbilità illi dik it-tip ta' azzjoni ma kinetx l-azzjoni

Appell Ċivili numru 682/2012/1

idoneja fiċ-ċirkostanzi għax l-ebda waħda mill-provvedimenti tas-sub- artikoli 469A(i) (a) u (b) ma ġew miksura [recte, ebda wieħed mill- provvedimenti … ma ġie miksur].

»Għalhekk l-unika triq legalment korretta li kellha s-soċjetà esponenti kienet illi tfittex l-awtorità d-danni li hi subiet fuq ksur ta' kuntratt li ġie miftiehem bil-miktub u cioè skond il-prinċipju ta' offerta u aċċettazzjoni tal-istess kif isir f'kuntratt bilaterali bl-iskambjamenti ta' korrispondenza bejn l-awtorità u s-soċjetà appellanti.

Meta wieħed jintrabat kuntratt- walment ma' ħaddieħor, tkun min tkun dik il-persuna, kemm jekk hiex gvern jew awtorità tal-gvern jew mhux, dik il-persuna jekk ma żżommx mal-kundizzjonijiet tal-ftehim tkun kisret dak il-ftehim u meta f'kuntratt bilaterali parti tikser l-obbligi tagħha taħt dak il-kuntratt u minħabba dak il-ksur dik il-parti li żammet mal-kuntratt tkun sofriet danni, l-unika azzjoni li l-liġi tagħti f'dawn iċ-ċirkostanzi hija dik ta' azzjoni tad-danni minħabba l-ksur … tal-kuntratt.

»Meta ġie fis-seħħ l-artikolu 469A dan ċertament sar mhux sabiex persuna li tkun sofriet id-danni tiġi kkalpestata u tittiħdilha d-drittijiet [recte, jitteħdulha d-drittijiet] li kellha qabel skond il-liġi ordinarja tal- pajjiż iżda biex l-istess persuna tiġi aġevolata u jkollha protezzjoni aħjar milli kellha qabel kontra minn hu b'saħħtu u għandu poter diskrezzjonali.

»Bis-sentenza mogħtija s-soċjetà attriċi li dejjem aġġixxiet in buona fede ġiet ikkastigata bla raġuni legali jew morali u min aġġixxa bl-iktar mod doluż u bi prepotenza liema bħalha – ħeqq, għax hekk deherlu l- ministru – ġiet mogħtija rigal sbejjaħ talli weġġgħat liż-żgħir!

Inoltre kif setgħat is-soċjetà appellanti, meta wara li l-awtorità marret lura minn kelmitha u mill-kuntratt li kienet daħlet fih magħha, taqbad u tfajjar kawża kontra l-awtorità meta baqgħat dejjem u b'mod insistenti tikteb u tkellem lill-istess awtorità li anke permezz tal-ogħla uffiċjal tagħha ċ- chairman, li xehed f'dawn il-proċeduri, ikkonferma magħha stess illi kellha raġun biex tbigħ iżda l-awtorità ma setgħat tagħmel xejn għax il- ministru jikkmanda u hi ma tistax ma timxix skond id-diktat tal-ministru.

Ara f'liema stat patetiku kienet teżisti l-Awtorità għat-Trasport f'Malta f'dak iż-żmien meta, bl-indipendenza kollha li suppost għandha awto- rità li suppost għandha dejjem taġġixxi skond il-liġi u in buona fede, bil-ġustizzja u bl-ekwità u mingħajr indħil ta' ħadd, ikollha tammetti kif għamlet kemm quddiem is-soċjetà appellanti kif ukoll quddiem il- konsulent legali tagħha u żewġ uffiċjali għolja oħra tal-istess awtorità li l-bdil tad-deċiżjoni diġà meħudha biex jinħareġ il-permess kienet deċiżjoni ħażina u li għalkemm huma ma kinux jaqblu magħha ma setgħux imorru kontra l-ordni tal-ministru; … … ...

»Fl-aħħarnett is-sub-artikolu 4 tal-artikolu 469A tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta ma jistax ma jitkellimx b'mod iżjed ċar li l-provvedimenti tal- istess artikolu mhumiex perentorji fis-sens illi wieħed jista' biss jaġixxi legalment taħt l-artikolu iżda fejn jista' permess tad-drittijiet lilu mogħtija b'liġi oħra allura l-provvedimenti tal-istess artikolu m'għand- homx japplikaw.«

Il-qorti ma tistax ma tibdiex billi tinnota illi, filwaqt illi fir-rikors maħluf

jingħad illi qegħdin jintalbu d-danni "ai termini tal-artikoli 1031 u 1032

Josef Unus Camilleri v. L-Awtorità għat-Trasport f'Malta

tal-Kap.

16", artikoli li nsibuhom fis-Sub-titolu tal-Kodiċi Ċivili Fuq id-

Delitti u Kważi-Delitti, fir-rikors tal-appell jingħad illi l-azzjoni saret "taħt

l-artikoli u l-prinċipji ġenerali tad-Dritt Ċivili għall-ksur ta' kuntratt".

Ladarba iżda l-azzjoni nbdiet bħala waħda ex delicto ma tistax issa,

f'dan l-istadju, tinbidel għal waħda ex contractu.

It-talba tal-attur għalhekk għandha titqies bħala waħda biex l-Awtorità

tiġi mġiegħla tagħmel tajjeb għall-ħsara li ġrat bi ħtija tagħha (art.

Ċiv.) u din il-ħtija hija n-nuqqas tal-Awtorità li timxi bil-

prudenza, id-diliġenza u l-ħsieb ta' missier tajjeb ta' familja (art.

Sewwa għalhekk qalet l-ewwel qorti illi l-attur qiegħed effettivament

igħid illi l-Awtorità hija ħatja ta' għemil ħażin, u, billi l-għemil tal-

Awtorità huwa għemil amministrattiv, l-azzjoni hija regolata bl-art.

469A tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għax waħda

mill-premessi tal-azzjoni hija, appuntu, li kien hemm għemil ammi-

nistrattiv ħażin.

Il-fatt waħdu li l-għemil tal-Awtorità tħassar ma jfissirx

bilfors li tħassar għax kien ħażin: dik hija prova li trid issir biex tirnexxi

l-azzjoni tallum:

»… … … is-sejbien ta' responsabilità jista' jkun biss konsegwenza ta' stħarriġ dwar jekk ir-rifjut tal-awtorità kienx validu jew le.

Il-fatt illi l-attur illum ma jeħtiġlux jitlob it-tħassir tar-rifjut tal-awtorità, għax il-permessi nħarġu b'konsegwenza tal-liberalizzazzjoni tas-suq, ma jfissirx illi ma jibqax meħtieġ li jsir stħarriġ tal-validità tar-rifjut biex jiġi determinat kienx għemil tajjeb jew le.«1

Dan iżda ma jfissirx illi, kif qalet l-ewwel qorti, l-azzjoni saret ħażin

għax ma saritx taħt l-art.

469A; mhux bilfors irid jissemma l-artikolu

fir-rikors maħluf biex l-azzjoni titqies magħmula taħtu, u ma huwiex

Karmenu Mifsud v. Awtorità għat-Trasport f'Malta, App.

30 ta' Mejju 2013.

Appell Ċivili numru 682/2012/1

inkompatibbli mal-art.

469A tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura

Ċivili illi jissemmew ukoll l-artt.

1031 u 1032 tal-Kodiċi Ċivili għax biex

tirnexxi azzjoni għad-danni minħabba għemil ħażin mhux biżżejjed il-

prova tal-għemil ħażin iżda tibqa' meħtieġa wkoll il-prova tal-elementi

l-oħra kollha ta' azzjoni għad-danni, e.g. in-ness ta' kawżalità, li huma

regolati bid-disposizzjonijiet dwar deliotti u kważi-delitti.

Il-fatt illi d-

delitt jew kważi-delitt ikun għemil amministrattiv ma jfissirx li ma jibqax

ukoll delitt jew kważi-delitt, kif wara kollox igħid espressament l-art.

L-azzjoni għalhekk tibqa' regolata kemm bl-art.

469A tal-Kodiċi ta'

Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u kemm bl-artt.

1031 u 1032 tal-

Kodiċi Ċivili.

Fil-fehma ta' din il-qorti għalhekk id-deċiżjoni tal-ewwel

qorti illi "l-azzjoni kif impostata mhix proponibbli" hija ħażina.

Għal dawn ir-raġunijiet il-qorti tilqa' l-appell, tħassar is-sentenza

appellata u tibgħat l-atti lura lill-ewwel qorti sabiex jitkompla s-smigħ.

L-ispejjeż ta' dan l-episodju, kemm tal-ewwel grad kif ukoll tal-appell,

tħallashom l-awtorità konvenuta.

Giannino Zammit Marquette Johnston Freddi

Noel Balzan Freddi

Silvio Palmer Morewood President Deputat Reġistratur mb

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali

Maġistrat Dottor Aaron M. Guiga M.A. Law, LL.D. (melit)

Il-Qorti rat l-imputazzjoni miġjuba kontra Joseph Leonardi Bonet li

għandu

l-karta tal-identita bin-numri 908627M u Anthony

Vassallo Bondin li għandu l-karta tal-identita bin-numri 181913M li

permezz tagħha huma ġew akkużat (in suċċint) li f'Mejju 2014

xjentement laqgħu għandhom jew xtraw ħwejjeġ misruqa, jew

laqgħu għandhom ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq jew akkwistati

b'reat sew jekk dan sar f'Malta sew jekk barra minn Malta, jew

xjentement, b'kull mod li jkun indaħlu sabiex ibiegħhom jew

Joseph Leonardi Bonet waħdu ġie wkoll mixli talli

ikkometta serq ta' għoxrin euro kontanti kif ukoll li seraq telefon

ċellulari liema serq huwa aggravat bil-valur a detriment ta' Marie

Ben Mousa il-kunsens tal-Avukat Ġenerali a fol 6 li permezz tiegħu

iddikjara li kien qiegħed jagħti l-kunsens tiegħu sabiex dan il-każ

jiġi trattat bi proċedura sommarja;

Rat li matul l-eżami tal-imputati ai termini tal-Artikolu 392(1) tal-

Kodiċi Kriminali, l-imputati, debitament assistiti tennew li ma

kienux ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontrihom.

Rat id-dokumenti prodotti;

Semgħet ix-xiehda prodotti;

Ikkunsidrat : -

Illi kwantu għall-kawża kontra l-imputat Joseph Leonardi Bonet, il-Qorti

tqis li l-Prosekuzzjoni irnexxielha tipprova l-każ tagħha lil hinn

minn kull dubju dettat mir-raġuni.

Jirriżulta li l-imputat stqarr

ħtijietu fl-istqarrija rilaxxjata lill-Pulizija kif jidher a fol 53 tal-

proċess.

Hemmhekk huwa spjega kif kien għamel is-serqa de quo

kif ukoll għaraf il-mobile phone misruq.

Il-Qorti hija għalhekk konvinta sal-grad rikjest mill-Liġi dwar il-

ħtija tal-imputat fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni.

Mill-istess stqarrija il-Qorti hija wkoll moralment konvinta li l-

imputat kien dak li biegħ il-mobile phone in kwistjoni lill-Anthony

Vassallo Bondin meta kien jaf ben tajjeb li l-istess mobile phone kien

misruq minnu stess.

Anzi huwa qal ukoll li kien dispost li

jirriżarċixxi lill-istess Vassallo Bondin il-flus li kien ħadlu.

Il-Qorti ma tistax tqis li f'dan il-każ il-figura tar-riċettazzjoni kienet

ġiet mogħtija bħala alternattiva għar-reat ta' serq in kwantu ir-reat

tas-serq u l-eventwali riċettazzjoni seħħew f'jiem differenti u

Ikkunsidrat : -

Illi kwantu għal dak li jirrigwarda lil Anthony Vassallo Bondin, din il-

Qorti hija sajma kważi għal kollox minn provi, legalment

l-elementi kollha

riċettazzjoni kontra tiegħu sal-grad rikjest mill-Liġi.

Illi kwantu għall-imputazzjonijiet miġjuba

fil-konfront

t'Anthony Vassallo Bondin, il-Qorti tqis li l-Prosekuzzjoni naqset

milli tipprova l-elementi tar-reat ta' riċettazzjoni kollha bi

provi legalment ammissibbli lil hinn minn kull dubju dettat

mir-raġuni u għalhekk qegħda ssib lil Anthony Vassallo Bondin

mhux ħati tar-reat addebitat lilu u tilliberah minn kull ħtija u

piena dwaru.

Illi kwantu għar-reati kontestati lil Joseph Leonardi Bonet il-Qorti

ssib li l-Prosekuzzjoni ippruvat il-każ tagħha lil hinn minn

kull dubju dettat mir-raġuni.

Wara li rat l-Artikoli 261(c),

267 u 279(a) tal-Kodiċi Kriminali ssib lill-Joseph Leonardi Bonet

ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu.

Il-Qorti ma

taqbilx mad-Difiża li f'dan il-każ il-Qorti setgħet tipproċedi

bħal ma għamlet fil-kawża Il-Pulizija vs. Daniel Spiteri Lucas deċiża

nhar id-9 ta' Marzu 2016 u dan peress li a differenza ta' dak

il-każ, f'dan il-każ, l-imputat ma jistax jibbenefika minn

riduzzjoni fil-piena konsegwenti ammissjoni bikrija.

wara li rat il-fedina penali tiegħu, il-Qorti tikkundannah

għall-piena ta' sitt xhur priġunerija.

Rat l-Artikolu 28A tal-

Kodiċi Kriminali u tordna li din is-sentenza ma għandhiex

tibda fis-seħħ ħlief jekk l-imputat jikkommetti reat ieħor li

għalih hemm il-piena ta' priġunerija fi żmien sena millum u

dan wara li l-Qorti kompetenti tkun, ai termini tal-Artikolu

28B tal-Kodiċi Kriminali sabet lill-imputat ħati u tkun ordnat

li din is-sentenza għandha tiġi fis-seħħ.

Ai termini tal-Artikolu 28A(4) tal-Kodiċi Kriminali il-Qorti

tiddikjara li hija wissiet lill-imputat bi kliem ċar u li

ir-responsabbilta

tiegħu u

l-konsegwenzi

jitnisslu minn din is-sentenza ai termini tal-Artikolu 28B tal-

Kodiċi Kriminali jekk huwa jikkommetti reat ieħor li għalih

hemm priġunerija fi żmien sena millum.

Mogħtija illum it-13 ta' Novembru 2017 fil-Qrati tal-

Ġustizzja, L-Isla.