Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA (Ġurisdizzjoni Kostituzzjonali)

Seduta tal-15 ta' Settembru, 2021

Rikors Kostituzzjonali Numru 19/2019 LM

L-Avukat Dr Cedric Cauchi k/a Cauchi Jones detentur tal-karta tal-identità numru 468775(M) a nom u in rappreżentanza ta' Sea-Watch e.V ta' Immanuelkirchstrasse 3-4, 10405, Ħal Qormi, Ġermanja vs.

Awtorità għat-Trasport f'Malta; Il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali; Direttur Ġenerali fil-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali; u l-Avukat tal-Istat

Rat ir-Rikors Kostituzzjonali imressaq fil-11 ta' Frar, 2019, mir-rikorrent l-

Avukat Dr Cedric Cauchi k/a Cauchi Jones (K.I. nru 013629M) a nom u in rappreżentanza ta'

Sea-Watch e.V ta' Immanuelkirchstrasse 3-4, 10405, Ħal Qormi, Ġermanja [minn

issa 'l quddiem 'ir-rikorrent noe'], fejn issottometta dan li ġej:

"Jesponi bir-rispett:-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Illi l-organizzazzjoni rikorrenti Sea-Watch e.V ta' Immanuelkirchstrasse 3-4, 10405, Ħal Qormi, Ġermanja hija fondazzjoni twaqqfet fis-sena elfejn u ħmistax (2015) bil-għan illi tiġbed l-attenzjoni lejn iċ-ċirkostanzi tal-immigrazzjoni fil- baħar Mediterran.

Illi l-organizzazzjoni rikorrenti torganizza operazzjonijiet ta' tfittxija u salvataġġ fil-baħar Mediterran.

Illi oriġinarjament fis-sena elfejn u ħmistax, il-fondazzjoni kienet tagħmel dawn l-operazzjonijiet permezz ta' vapur żgħir ta' madwar tmintax-il metru (18m) bl-isem ta' Sea-Watch 1 u fis-sena elfejn u sittax (2016) dawn l-operazzjonijiet bdew isiru permezz tal-bastiment Sea-Watch 2.

F'Awwissu tas-sena elfejn u sbatax (2017) bdiet topera permezz tal-bastiment Sea-Watch 3 bin-numru tal-IMO 7302225.

Illi il-bastiment Sea-Watch 3 jopera billi isalpa mill-port ta' Malta u jinnaviga fid- direzzjoni tan-nofsinhar lejn il-Libja perὸ dejjem f'ibħra internazzjoni u dan skont il-liġijiet marittimi u minn hemmhekk l-ekwipaġġ jagħmlu monitoraġġ ta' immigranti illi isibu rwieħhom f'diffikultà waqt illi ikunu qegħdin jaqsmu lejn l- Ewropa.

Illi meta il-bastiment jara illi ikun hemm xi nies fil-baħar illi ikunu qegħdin f'diffikultà l-ewwel jagħmlu kuntatt ma' MRCC Ruma illi huma responsabbli għall- operazzjonijiet tas-Search and Rescue (SAR) fiż-żona u jekk dawn iwieġbu illi ma jistgħux jagħtu l-assistenza tagħhom, imbagħad isir kuntatt ma' MRCC Malta u in-Netherlands Coastguard f'Den Il-Gżira.

Jekk dawn tal-aħħar lanqas ma ikunu jistgħu joffru l-assistenza tagħhom il-bastiment, filwaqt illi jitlob permess minn MRCC ta' Ruma għal permess sabiex jagħmlu dan, jipprosegwi bis-salvataġġ tal- persuni u jittellgħu abbord is-Sea-Watch 3.

Illi nhar is-sittax (16) ta' Ġunju elfejn u tmintax (2018) il-bastiment daħal fil-port tal-Belt Birżebbuga sabiex isirilu xi xogħlijiet ta' manutenzjoni kif ukoll sabiex isir stħarriġ sabiex jiġi mġedded id-DNV-GL Class Declaration u xi ċertifikati oħrajn.

Illi ai termini tar-regolament 11 tar-Regolamenti tal-Portijiet (L.S. 499.01) nhar it- tletin (30) ta' Ġunju elfejn u tmintax (2018) il-bastiment permezz tal-aġent tiegħu għamel talba lill-Awtorità konvenuta sabiex jingħatalu permess illi joħroġ mill- Port.

Illi l-Awtorità konvenuta ma ħarġitx dan il-permess u nhar l-ewwel (1) ta' Lulju elfejn u tmintax (2018) meta intalbet informazzjoni dwar ir-raġunijiet għaliex il- bastiment ma tħalliex joħroġ mill-port l-Awtorità intimata iddikjarat illi kienu qed jsiru xi verifiki qabel ma jingħata il-permess lill-bastiment sabiex joħroġ mill-port.

l-Awtorità bagħtet Illi fit-tlettax (13) ta' Lulju elfejn u tmintax (2018) komunikazzjoni permezz ta' ittra fejn reġa' ġie ikkonfermat illi l-Awtorità kienet qed tistenna xi verifiki u illi kienu qegħdin jistennew ir-riżultat ta' spezzjoni mill-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Amministrazzjoni tal-Bandiera Olandiża fosthom dwar ir-reġistrazzjoni tal- bastiment, dwar jekk il-bastiment kienx kopert b'assigurazzjoni P&I adegwata u il-kompetenza tal-ekwipaġġ u l-kaptan tal-bastiment ai termini tal- International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers (STCW), illi kienet saret fuq il-bastiment.

Illi filfatt fis-sitta (6) ta' Lulju elfejn u tmintax (2018), żewġ uffiċjali tal-Awtorità Olandiża għamlu din l-ispezzjoni fejn irriżulta illi il-bastiment huwa reġistrat taħt il-bandiera marittima Olandiża permezz taċ-ċertifikat number 10805/2017 bħala "a non-commercial motor yacht" u illi kien kopert bl-assigurazzjoni P&I adegwata illi hija valida sas-sebgħa (7) ta' Lulju elfejn u dsatax (2019).

Illi dwar l-STCW peress illi il-bastiment Sea-Watch 3 huwa reġistrat bħala a non- commercial motor yacht, din il-Konvenzjoni ma tapplikax għall-bastiment.

Minkejja dan mill-ispezzjoni tal-Awtoritajiet Olandiżi filwaqt illi jidher illi numru tal-ekwipaġġ kellhom operation certificate pleasure craft, kien hemm numru mill-ekwipaġġ illi filfatt kellhom ċertifikat ai termini ta' tal-STCW.

Minkejja dan, din ma għandhiex tkun ta' xkiel għall-immaniġġjar ta' dan il-bastiment stante illi kif intqal iżjed 'l fuq il-bastiment ma huwiex wieħed kummerċjali.

Illi minkejja illi l-Awtorità konvenuta ġiet mgħarrfa bir-rapport tal-Awtoritajiet Olandiżi l-Awtorità protestata baqgħet ma tatx il-kunsens tagħha sabiex il- bastiment ikun jista' ibaħħar u minkejja illi ġew mitluba illi joħorġu deċiżjoni formali abbażi ta' liema liġijiet ma kienx qiegħed jingħata permess lill-bastiment Sea-Watch 3 illi joħroġ mill-Port tal-Belt Valletta u għaldaqstant is-soċjetà rikorrenti ma setgħetx tagħmel użu mill-propjetà tagħha b'mod liberu u dan minkejja il-fatt illi ma jidhirx illi kien hemm bażi legali għaliex dan ma setgħax isir.

Illi lejn l-aħħar ta' Awwissu elfejn u tmintax (2018), l-Awtorità konvenuta kienet infurmat lis-soċjetà rikorrenti illi kienet lesta tagħti l-awtorizazzjoni sabiex il- bastiment ikun jista' isalpa mill-Port il-Kbir.

Minkejja dan, fl-aħħar mumenti qabel ma nbdew il-preparamenti għat-tbaħħir, l-Awtorità konvenuta infurmat lill- Kaptan u lill-ekwipaġġ tal-bastiment illi l-awtorizazzjoni ma kinitx ser tingħata u għal darb'oħra dan seħħ għal raġunijiet mhux magħrufa.

Illi finalment ingħatat l-awtorizazzjoni ġiet mogħtija fit-tnejn u għoxrin (22) ta' Ottubru elfejn u tmintax (2018) u ċioé kważi erbgħa (4) xhur minn meta kienet saret l-ewwel rikjesta mill-bastiment sabiex ikun jista' isalpa u l-Awtorità konvenuta naqset milli tagħti tagħti l-awtorizazzjoni tagħha.

Meta il-bastiment ġie rilaxxat dan ma sarx abbażi ta' xi deċiżjoni formali jew bil-miktub u mingħajr ma kien hemm xi tibdil fiċ-ċirkustanzi tal-bastiment mill-ewwel ġurnata li kien miżmum.

Essenzjalment, mill-aspett legali, meta salpa mill-Port Il-Kbir, il- bastiment kien fl-istess pożizzjoni illi kien meta daħal fil-Port.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Illi id-detenzjoni tal-bastiment Sea Watch 3 saret fl-istess żmien meta twaqqfu żewġ bastimenti oħrajn u ċioé l-M/V Lifeline u M/V Seefuchs, liema bastimenti kienu joperaw bl-istess mod bħal bastiment in kwistjoni perὸ dawn tal-aħħar kellhom tip ta' reġistrazzjoni differenti.

Illi l-investigazzjonijiet tat-tip illi għamlet l-Awtorità konvenuta huma magħrufa bħala Port State Control, liema investigazzjoni s-soltu ma ddumx iktar minn ftit jiem u ċertament ma ddumx għal xhur sħaħ.

Kieku kien il-każ illi investigazzjonijiet bħal dawn idumu daqshekk l-attività ekonomika fil-Port il-Kbir titwaqqaf għal kollox.

lill-Gvern fil-ħidma tagħha

Illi fiċ-ċirkustanzi jidher ampjament ċar illi l-Awtorità konvenuta kienet qiegħda tassisti li twaqqaf bastimenti operati minn organizazzjonijiet non-governattivi.

Minkejja illi l-bastiment żar Malta diversi drabi qabel dan l-inċident, huwa twaqqaf biss meta faqqgħet il-kwistjoni tal-M/V Lifeline u inżamm sakemm spiċċa kważi kompletament l-istaġun meta jaqsmu l- immigranti mill-Libja lejn l-Ewropa.

Dan kien abbuż sfaċċat tal-poter fil-konfront tal-entità attriċi.

Illi minħabba l-aġir tal-Awtorità konvenuta is-soċjetà rikorrenti ġiet assoġettata għal danni u spejjeż konsiderevoli stante illi il-bastiment ġie miżmum fil-Port għal kważi erbgħa (4) xhur mingħajr bażi legali u peress illi l-Awtorità konvenuta matul din id-detenzjoni irrifjutat illi toħroġ deċiżjoni formali, is-soċjetà rikorrenti ma kellhiex rimedju ordinarju effettiv a dispożizzjoni tagħha u dan bi ksur tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Illi aparti dan kollu l-entità rikorrenti ġiet ipprivata mill-propjetà tagħha stante illi skont il-prinċipji stabbiliti mill-Konvenzjoni Ewropeja, l-prinċipju tal-legalità jippresupponi illi l-applikazzjoni tal-provvedimenti tal-liġi domestika għandhom ikunu suffiċjentement aċċessibli, preċiżi u li wieħed għandu jistenna fi stat demokratiku fl-applikazzjoni tagħhom – vide ‘Schembri Wismayer vs. Poland (GC) no. 31443/96, 147, ECHR 2004-V u Cassar Torreggiani vs. Malta no. 4251/02, 31, 8 ta' Novembru 2005 u Busuttil Risiott King vs. Malta – Applikazzjoni No. 47045/06 deċiża fil-ħmistax (15) ta' Settembru 2009;

Illi fiċ-ċirkostanzi, meta il-bastiment Sea-Watch 3 daħal fil-Port tal-Belt Birżebbuga, is-sid tiegħu qatt ma setgħet tantiċipa illi l-Awtorità tat-Trasport f'Malta kienet se tieħu deċiżjoni illi l-bastiment tagħha u oħrajn simili tiegħu ma kienux se jitħallew isalpaw minn Malta, u dan meta kienu konformi mal-liġijiet marittimi applikabbli u f'okkażjonijiet oħra kien tħalla jidħol u joħroġ liberament mill-Port u dan użurpalha id-dritt tagħhom ta' użu liberu tal-propjetà tagħha;

Illi prinċipju massimu li għandu jiġi segwit hu li l-individwu m'għandux jiġi assoġġettat għal leġislazzjoni u deċiżjonijiet li huwa ma setax jipprevedi li ġġib toqol u telf eżasperat ukoll fil-kumpens li għandu jirċievi għat-teħid effettiv tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

proprjetà tiegħu kif ġara f'dan il-każ – Vide Cutajar Fiorini and Bartolo Visanich vs Sweden (1982), 69-74 u Attard-Montalto vs Romania (GC) no. 28342/95, 78, ECHR 1999-VII u Fitzgerald and Canovari vs. Italy, deċiża fit-tmienja u għoxrin (28) ta' Settembru 1995, 33, Series A no. 315-B u Immobiliare Saffi vs Italy (GC) no. 2274/93, 54, ECHR 1999-V u ‘Schembri Wismayer -151);

Illi konsegwentament a tenur tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropeja, ġialadarba kien hemm ksur tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokolll tal-Konvenzjoni Ewropeja, l-Awtorità Intimata u/jew l-Avukat Ġenerali għandhom iħallsu kumpens biex ikun hemm sodisfazzjon ġust lill-organizzazzjoni rikorrenti għal ħsarat minnha sofferti;

Illi għalhekk is-soċjetà rikorrenti hija intitolata għal kumpens minħabba t-telf fil- kontroll, użu u tgawdija tal-proprjetà tagħhom minn meta huma ma setgħux jieħdu lura l-proprjetà tagħhom u ċioé mit-tletin (30) ta' Ġunju elfejn u tmintax (2018) – vide De Donno vs The United Kingdom (GC) no. 3565/97, 40, ECHR 2002- IV; Ekaidem and White vs The United Kingdom – Nos.

42949/98 u 53134/99, 52, deċiża fl-10 ta' Mejju 2007; Akkus vs. Turkey – deċiża fid-9 ta' Lulju 1997, Reports 1997-IV, 35; Spiteri Farrugia vs Ukraine – No. 5596/03, 22 ta' Novembru 2005, 30, unpublished; Prodan vs. Moldova – No. 49806/99, 73, ECHR 2004-III (extracts); Ghigo vs Malta – No. 31122/05, 20, deċiża 17 ta' Lulju 2008; Cassar v. Malta no. 50570/13, deċiża 30 ta' Jannar 2018

Illi l-organizzazzjoni rikorrenti tħoss illi fir-rigward tagħha ġew miksura l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokolll u Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropeja u konsegwentament għandhom jitħallsu kumpens a tenur tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropeja, stante illi huma ġew pprivati mingħajr ma ngħataw kumpens ġust għat-tgawdija tal-proprjetà tagħhom u ċioé tal-bastiment Sea-Watch 3.

Għaldaqstant, ir-rikorrenti nomine jitlob lil din l-Onorabbli Qorti prevja kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u opportuna u għar-raġunijiet permess jgħidu l-intimati għaliex m'għandhiex:

Tiddikjara u tiddeċiedi illi fil-konfront tal-organizzazzjoni rikorrenti l-aġir tal- Awtorità tat-Trasport f'Malta rrendiet impossibbli lill-organizzazzjoni rikorrenti Sea-Watch e.V. li jipprendu l-pussess tal-proprjetà tagħhom għal erbgħa (4) xhur u dan minkejja il-fatt illi huma kienu jinsabu konformi mal-liġijiet u regolamenti marittimi viġenti kemm lokali kif ukoll internazzjonali.

Konsegwentament tiddikjara u tiddeċiedi illi ġew vjolati d-drittijiet tal- organizzazzjoni Sea-Watch e.V. għat-tgawdija tal-proprjetà tagħha bi vjolazzjoni tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu tal- Ewwel Protokolll tal-Konvenzjoni Ewropeja (l-Ewwel Skeda tal-Kap 319 tal- Liġijiet ta' Malta).

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Ulterjorament tiddikjara u tiddeċiedi illi ġie vjolat id-dritt tal-organizzazzjoni Sea-Watch e.V. għad-dritt ta' rimedju ordinarju effettiv bi vjolazzjoni tal- Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea (Kap 13 tal-Liġijiet ta' Malta) stante illi l- Awtorità intimata ma ħargitx deċiżjoni formali dwar ir-raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha matul l-erbgħa (4) xhur illi il-bastiment inżamm f'pajjiżna u b'hekk ma setgħux jirrispondu għal tali aġir.

Tiddikjara u tiddeċiedi illi l-intimati huma responsabbli għal kumpens u danni sofferti mill-organizzazzjoni rikorrenti b'konsegwenza tal-aġir tal-Awtorità intimata ai termini tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea;

Tillikwida l-istess kumpens u danni sofferti mill-organizzazzjoni rikorrenti, ai

termini tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea;

Tikkundanna lill-intimati jew min minnhom iħallsu l-istess kumpens u danni

likwidati ai termini tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Bl-ispejjeż u bl-inġunzjoni tal-intimati għas-subizzjoni."

Rat ir-Risposta tal-intimati il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u

Proġetti Kapitali,

tad-Direttur Ġenerali

fil-Ministeru għat-Trasport,

Infrastruttura u Proġetti Kapitali u tal-Avukat Ġenerali llum l-Avukat tal-Istat

[minn issa 'l quddiem 'l-intimati l-Avukat tal-Istat, il-Ministru u d-Direttur

Ġenerali'], li ġiet ippreżentata fis-6 ta' Marzu, 2019, fejn ingħad kif ġej:

"Jesponu bir-rispett:

Illi l-pretensjoni tar-rikorrenti hija fis-sens illi "l-organizzazzjoni rikorrenti tħoss illi fir- rigward tagħha ġew miksura l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll l-Ewwel Artikolu tal-Konvenzjoni Ewropea u konsegwentement għandhom jitħallsu kumpens a tenur tal-Artikolu 41 tal- Konvenzjoni Ewropea, stante illi huma ġew pprivati mingħajr ma ngħataw kumpens ġust għat-tgawdija tal-proprjetà tagħhom u ċioé tal-bastiment Sea-Watch 3".

tal-Ewwel Protokolll u Artikolu 13

Illi l-esponenti jissottometti li l-pretensjonijiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt għar-raġunijiet segwenti:

l-esponenti jeċipixxu

l-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, id-Direttur Ġenerali fil-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u l-Avukat Ġenerali mhumiex il-leġittimi kontraditturi ai termini tal-Artikolu 181B tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta) stante li dak allegat fir-rikors

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

promotur tar-rikorrenti jirreferi għall-aġir li mhuwiex tagħhom u għandhom għalhekk jiġu liberati mill-osservanza tal-ġudizzju;

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponenti jeċepixxu li r-rikorrenti qiegħed jabbuża mill-proċess kostituzzjonali stante illi qiegħed jadopera proċedura straordinarja bħal ma hija l-proċedura odjerna meta kellu a disposizzjoni tiegħu rimedji ordinarji sabiex iħares id-drittijiet pretizi minnu.

Illi fil-fehma tal-esponenti, ir-rikorrenti seta' jintavola kemm kawża ta' stħarriġ ġudizzjarju kontra l-Awtorità intimata sabiex jattakka r-rifjut jew nuqqas ta' għoti ta' deciżjoni tal-istess Awtorità kif ukoll għal dak li jirrigwarda l- allegazzjoni li r-rikorrenti sofra xi danni, kawża quddiem il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili sabiex jitlob is-sejbien ta' responsabbilità u l-ħlas ta' danni sofferti.

F'dan ir- rigward l-esponenti għalhekk jeċepixxu n-nuqqas ta' eżawriment tar-rimedji ordinarji da parti tar-rikorrenti u l-esponenti jistiednu lil dina l-Onorabbli Qorti sabiex tiddeklina milli teżerċita l-ġurisdizzjoni konvenzjonali tagħha ai termini tal- proviso ghall-Artikolu 4(2) tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea (Kap. 319 tal- Liġijiet ta' Malta);

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponenti jeċepixxu n-nuqqas ta' applikabbilità tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea ai termini tal-Artikolu 3 tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropeja (Kap. 319 tal-Liġijiet ta' Malta);

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, ir-rikorrenti

għandhom iġibu prova tat-titolu relattiv għall-bastiment Sea-Watch 3;

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponenti jeċepixxu n-nuqqas ta' applikabbilità tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta stante li l-lanjanza ma tirrigwardax teħid forzus tal-proprjetà tar-rikorrenti;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost u fil-mertu, l-esponenti jeċepixxu li għal dak li jirrigwarda l-allegat ksur tat-tgawdija tal-proprjetà, in kwantu li li r- rikorrenti qed jinvoka il-protezzjoni tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni l-esponenti jeċepixxu li r-rikorrenti ma tilfitx għal kollox il-jeddijiet kollha fuq il-ġid in kwistjoni.

Il-miżura msemmija fir-rikors promotur, għalkemm tinkwadra ruħha taħt kontroll ta' użu, madankollu tali miżura li ċertament ma twassalx għal deprivazzjoni totali tal-proprjetà.

Isewgi għalhekk li l-ilment tar-rikorrenti ma jinkwadrax fil-parametri tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u konsegwentement għandu jiġi miċħud;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, safejn l-ilment tar-rikorrenti huwa msejjes fuq l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokolll tal-Konvenzjoni Ewropea, l- esponenti jirrilevaw li skont il-proviso ta' dan l-istess artikolu, l-Istat ghandu kull jedd li jgħaddi dawk il-liġijiet li jidhirlu xierqa biex jikkontrolla l-użu tal-proprjetà skont l-interess ġenerali.

Illi hija ġurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Strasburgu li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

l-Istat igawdi minn diskrezzjoni wiesgħa sabiex jidentifika x'inhu meħtieġ fl- interess ġenerali u sabiex jistabbilixxi liema huma dawk il-miżuri meħtieġa għall- ħarsien tal-interess ġenerali.

Illi fil-każ odjern, l-allegata interferenza li minnha qiegħed jillamenta r-rikorrenti hija waħda msejsa fuq il-liġi u magħmula skont ir-Regolamenti dwar il-Portijiet (SL 499.01), saret għal għan leġittimu u ċioé sabiex isiru l-aċċertamenti kollha sabiex bastiment li huwa żzat fl-ibħra territorjali Maltin ikun reġistrat u jkollu d- dokumenti kollha neċessarji u dan għall-għan aħħari li jitħares l-interess ġenerali u li ċertament li tali interferenza hija waħda li ħarset it-test tal-proporzjonalità bejn l-interessi kollha involuti u dan mingħajr ma tpoġġa xi pżz eċċessiv fuq ir- rikorrenti.

Illi għal dak li jirrigwarda l-allegat ksur tal-artikolu 13 tal-Konvenzjoni, l-esponenti jissottomettu li dan l-artikolu ma jeżiġix xi proċedura partikolari dwar kif għandu jingħata r-rimedju.

L-importanti huwa li jingħata rimedju effettiv quddiem awtorità nazzjonali.

Fil-fehma tal-esponenti din l-Onorabbli Qorti fis-sede kostituzzjonali tagħha hija awtorità nazzjonali li tista' tagħti rimedju effettiv lir- rikorrenti jekk jinstab li seħħew infrazzjonijiet konvenzjonali.

Tassew hija għandha s-saħħa li tagħti kumpens morali lir-rikorrenti jekk huwa jingħata raġun fl-ilmenti tiegħu.

Fi kliem ieħor, l-importanti huwa li jkollok rimedju quddiem awtorità nazzjonali, dan irrispettivament jekk bil-mezz ta' talba quddiem il-Qrati ordinarji jew bil-mezz ta' kawza kostituzzjonali/konvenzjonali.

Hekk pereżempju ilment taħt l-artikolu 13 kien gie mwarrab mill-Qorti Ewropea Għad-Drittijiet tal-Bniedem fis-sentenza Nazzareno Yarovoy vs. Malta deċiża fl-4 ta' Lulju 2006, għaliex għan-nuqqas fil-liġi ordinarja li tipprovdi għal rimedju fil-każ ta' dewmien inġustifikat fil-proċeduri, kien jagħmel tajjeb ir-rimedju taħt il-Kap 319 tal-Ligijiet ta' Malta quddiem il-qrati b'setghat kostituzzjonali.

Propriju anke dawn il-proċeduri kostituzzjonali għandhom il-potenzjal li jagħtu dak li qiegħed ifittex r-rikorrenti u ċioé rimedju.

Illi bl-intavolar ta' dawn il- proċeduri konvenzjonali r-rikorrenti stess qiegħed jirrikonoxxi li s-sistema Maltija tipprovdi għal rimedju domestiku li huwa effettiv.

Li kieku ma kienx hekk ir- rikorrenti ma kienx ser joqgħod jeħli l-ħin u l-flus tiegħu biex jiftaħ dawn il- proċeduri.

Illi aktar minn hekk, ir-rikorrenti għandu wkoll rimedju taħt il-liġi ordinarja u dan permezz ta' azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju kif ukoll permezz ta' azzjoni sabiex jirreklama danni ordinarji ċivili.

Għalhekk sa fejn ir-rikorrenti qiegħed jilmenta minn ksur tal-artikolu 13 tal- Konvenzjoni Ewropea dan huwa manifestamnet infondat jekk mhux ukoll fieragħ għaliex kemm id-disponibbilità ta' proċeduri taħt il-liġi ordinarja kif ukoll dawn il- proċeduri u din l-Onorabbli Qorti bħala awtorità nazzjonali għandhom is-setgha

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

li jagħtu rimedju effettiv lir-rikorrenti jekk kemm -il darba jirnexxielu juri li tassew ġew imkasbra lilu xi wieħed mill-jeddijiet fundamentali tiegħu kif imares taħt il- Konvenzjoni Ewropea.

Illi għaldaqstant, it-talbiet kollha tar-rikorrenti kif dedotti fir-rikors promotur

għandhom jiġu miċħuda kollha bl-ispejjeż kontra r-rikorrenti.

Rat ir-Risposta tal-intimata l-Awtorità għat-Trasport f'Malta [minn issa

'l quddiem 'l-Awtorità intimata'], li ġiet ippreżentata fil-11 ta' Marzu, 2019, fejn

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri."

ingħad kif ġej:

"Teċċepixxi bir-rispett:

Illi b'mod preliminari, l-Awtorità intimata, filwaqt li tistqarr li l-allegazzjonijiet u l- pretensjonijiet vantati mir-rikorrenti qiegħdin jiġu kkontestati bil-qawwa, jikkontendu preliminarjament li din l-Onorabbli Qorti għandha tiċħad it-talbiet tar-rikorrenti fl-intier tagħhom b'dan illi tiddeklina li tisma' l-istess talbiet fuq il- mertu u dan propju għaliex għandu jirriżulta bħala stat ta' fatt inkwivoku u obbjettiv li s-soċjetà rikorrenti kellha rimedju ordinarju disponibbli lilha skont il- liġi;

Illi mill-premessi tar-rikors promotur jirriżulta li s-soċjetà rikorrenti qiegħda tallega vjolazzjoni ta' drittijiet fondamentali minħabba għemil amministrattiv tal- Aworità intimata.

Tali għemil qatt ma ġie kontestat ai fini tal-artikolu 469A tal- Kap 12 tal-liġijiet ta' Malta minkejja li l-Qrati ta' Kompetenza Ċivili għandhom ġurisdizzjoni sabiex jistħarrġu l-validità ta' xi għemil amministrattiv jew li jiddikjaraw dak l-għemil null, invalidu jew mingħajr effett fejn l-istess għemil jikser il-Kostituzzjoni jew huwa ultra vires kif donnu huwa allegat mir-rikorrenti.

L-istess artikolu 469A jiddefinixxi għemil amministrattiv u fl-istess definizzjoni jinkludi 'rifjut għal talba ta' xi peruna li jsir minn awtorita pubblika'.

Għaldaqstant l- imsemmi artikolu kien applikabbli sa minn meta l-permess mitlub mill-bastiment sabiex jitħalla joħroġ mill-port ġie rifjutat f'Lulju tas-sena 2018.

L-istess liġi ma tikkunsidrax in-neċessità ta' ebda formalizmi sabiex deċizjoni tikkostitwixxi rifjut ai fini u effetti kollha tal-liġi;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost u kunsidrat li s-soċjetà rikorrenti tallega li l-Awtorità esponenti ma għamlitx deċizjoni, l-istess liġi se mai tipprovdi rimedju, ċioé li ssir talba bil-miktub notifikata lill-awtorità u jekk din l-awtorità tibqa' ma tagħtix deċiżjoni dwar dik it-talba, dak in-nuqqas għandu, wara xahrejn minn dik

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

in-notifika, jikkostitwixxi rifjut.

Is-soċjeta rikorrenti ma uzufritx minn din il- proċedura minkejja li l-istess kienet disponibbli;

Illi wkoll in linea preliminari s-soċjetà rikorrenti qiegħda tabbuza minn proċeduri Kostituzzjonali – li huma meqjusa rimedji straordinarji ta' 'last resort' – sabiex tirreklama u titlob likwidazzjoni ta' danni meta l-liġi ordinarja, l-artikolu 469A(5), tipprovdi li persuna tista' titlob ħlas ta' danni imsejsa fuq ir-responsabbiltà allegata tal-awtorità pubblika li tkun għamlet delitt jew kważi delitt.

L-istess artikolu jipprovdi li tali danni ma jistgħux jingħataw sakemm l-awtorità pubblika ma tkunx aġixxiet in mala fede jew b'mod mhux raġonevoli madanakollu jirriżulta mir-rikors tas-soċjetà rikorrenti li d-danni qiegħdin jiġu pretiżi propju minħabba allegata mala fede u/jew aġir mhux raġonevoli mill-Awtorità intimata (ara paragrafu 15 tar-rikors promotur).

Li kieku l-Artikolu 469A(5) ma jipprospettax l- għoti ta' danni, ir-rikorrenti setgħet forsi ssostni illi hija rrikorriet għal proċeduri Kostituzzjonali għaliex qed tfittex rimedju li jmur oltre dak illi jagħtiha dan l- artiklu.

Dan, iżda, mhux il-każ;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost is-soċjetà rikorrenti setgħet tintavola proċeduri ordinarji għal likwidazzjoni u ħlas ta' danni u s-setgħa tal-istess hija espressament imħollija lil Qrati Ordinarji;

Illi r-rimedji ordinarji kunsidrati setgħu

il-lanjanzi tas-soċjetà rikorrenti madankollu l-istess soċjetà rikorrenti ħalliet it-terminu konċess għal azzjoni jiskadi inutilment.

Illi kif ingħad minn din l-Onorabbli Qorti diversament preseduta fl-ismijiet Olena Cuomo v Direttur taċ-Ċittadinanza u Expatriate Affairs deċiza fis-16 ta' Jannar 2006:

ilment kostituzzjonali

'M'huwiex mogħti lil persuna l-benefiċċju li l-ewwel tħalli jgħaddi għalxejn iż-żmien li fih setgħet tieħu r-rimedju għall-ksur tal-jedd tagħha, u mbagħad l-istess ksur tressaq bħallikieku l-proċedura kostituzzjonali jew konvenzjonali kienet xi rimedju in extremis li wieħed jista' jirrikorri għalih biex isewwi żball jew nuqqas li ma messux twettaq qabel.'

jew konvenzjonali dwar

Illi mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preċedenti għandu jirrizulta b'mod ċar li s-soċjetà rikorrenti ma ġietx privata mill-proprjetà tagħha u li l-bastiment mertu tal-kawża qatt ma kien sekwestrat mill-Awtorità intimata u filfatt dejjem baqa' Illi rikorrenti u għaldaqstant ma kien hemm ebda teħid forzuż kif neċessarju għal vjolazzjoni tal- Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta;

rappreżentanti

tas-soċjetà

fil-pussess

Illi fir-rigward tal-artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea l-awtorità intimata l-imsemmi artikolu mhuwiex teċċepixxi inkorporat fil-liġijiet ta' Malta u di più d-disposizzjonijiet ta' dak l-artikolu jgħoddu għall-Qorti ta' Ix-Xgħajra u mhux għall-qrati domestiċi;

l-inapplikabbilità tal-istess għaliex

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Illi s-soċjetà intimata teċċepixxi wkoll l-inapplikabbilità tal-artikolu 13 tal- Konvenzjoni Ewropea u dan għaliex l-istess artikolu merament jinneċessita rimedju nazzjonali effettiv.

Impliċitament mhuwiex kontestat li din il-Qorti f'Sede Kostituzzjonali hija rimedju effettiv u di più s-soċjetà intimata diġà espremiet il- fehma tagħha fuq kif ir-rimedji ordinarji wkoll kellhom natura effettiva iżda l- istess soċjetà rikorrenti naqset milli tuża l-istess rimedji mogħtija lilha mill- leġislatur;

Illi fil-mertu jingħad li l-Awtorità intimata mhux biss aġixxiet skont is-setgħat u diskrezzjoni tagħha imma anke skont id-dmirijiet tagħha hekk kif jirriżultaw minn liġijiet domestiċi u internazzjonali, u dan kif se jintwera aħjar fil-mori ta' dawn il- proċeduri.

Illi l-istess azzjonijiet meħudin mill-Awtorità intimata saru fl-interess pubbliku u kienu proporzjonali wara li l-istess awtorità ssenjalat diversi nuqqasijiet fir- reġistrazzjoni tal-bastiment, fl-assigurazzjoni u fil-kompetenza tal-ekwipaġġ, liema stess nuqqasijiet taw lok għal tħassib dwar is-sigurtà tal-istess bastiment illi ironikament kien qiegħed allegatament jintuża għal life saving missions;

B'rabta ma' dan jingħad illi l-Awtoritajiet tal-Olanda, li huwa l-istat tal-bandiera tal-bastiment mertu ta' dawn il-proċeduri, wara li kkunsidraw in-nuqqasijiet identifikati mill-Awtoritajiet Maltin, kienu rrikmandaw lill-Parlament Olandiż illi bastimenti reġistrati bħala recreational craft, bħalma kien is-Sea Watch, ma kellhomx jitħallew jintużaw għal skopijiet oħra, u dan għaliex ir-rekwiżiti ta' saħħa, sigurtà u ekwipaġġ ta' pleasure jew recreational craft ma kinux jassiguraw standards għolja biżżejjed ta' sigurtà fil-kuntest u ċirkustanzi tal-użu li kien qiegħed isir minn bastimenti bħas-Sea Watch.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri."

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Rat il-verbal tal-udjenza tas-17 ta' Frar, 2021, fejn il-kawża tħalliet għas-

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet ippreżentati mill-partijiet rispettivi.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

Ir-rikorrenti noe jispjega li l-entità rikorrenti Sea-Watch e.V hija

fondazzjoni li twaqqfet fis-sena 2015 bil-għan li tiġbed l-attenzjoni lejn

sitwazzjonijiet ta' immigrazzjoni fil-baħar Mediterran u dan billi tinvolvi ruħha

f'tfittxija u salvataġġ anki permezz tal-bastiment Sea-Watch 3 bin-numru tal-

Jgħid li fis-16 ta' Ġunju, 2018 dan il-bastiment daħal fil-port tal-

Belt Birżebbuga għall-iskop ta' manutenzjoni u sabiex ukoll isir stħarriġ għat-tiġdid

tad-dokumenti u ċertifikati tiegħu.

Fit-30 ta' Ġunju, 2018 saret talba permezz

tal-aġent tiegħu lill-Awtorità intimata ai termini tar-regolament 11 tar-

Regolamenti tal-Portijiet jew tal-L.S. 499.01, sabiex jingħata permess lil dan il-

bastiment ħalli jitlaq mill-Port il-Kbir.

Ikompli jgħid li l-Awtorità intimata

baqgħet ma ħarġitx il-permess mitlub u għaldaqstant fl-1 ta' Lulju, 2018 saret

talba għall-informazzjoni dwar ir-raġunijiet għal dan, u r-risposta kienet li kienu

qed isiru xi verifiki qabel ma jinħareġ il-permess relattiv.

Imbagħad ir-rikorrent

noe jirrileva li fit-13 ta' Lulju, 2018, l-Awtorità intimata permezz ta' ittra

kkonfermat illi hija kienet għadha qiegħda tistenna xi verifiki u anki r-riżultat ta'

spezzjoni mill-Amministrazzjoni tal-Bandiera Olandiża, fosthom dwar ir-

reġistrazzjoni tal-bastiment, dwar jekk dan kienx kopert b'assikurazzjoni P&I

adegwata u dwar il-kompetenza tal-ekwipaġġ u tal-kaptan skont l-International

Ir-rikorrent noe jirrileva li fis-6 ta' Lulju, 2018 żewġ uffiċjali

tal-Awtorità Olandiża kienu għamlu spezzjoni, minn fejn irriżulta li l-bastiment

huwa reġistrat taħt il-bandiera marittima Olandiża permezz taċ-ċertifikat

numru 10805/2017 bħala "a non-commercial motor yacht" u li kien kopert

b'assikurazzjoni P&I adegwata valida sas-7 ta' Lulju, 2019.

jikkontendi li l-STCW ma tapplikax għall-bastiment Sea Watch 3 għaliex dan

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

huwa reġistrat bħala a non-commercial motor yacht, iżda xorta waħda kien

hemm numru mill-ekwipaġġ li fil-fatt kellhom ċertifikat ai termini tal-STCW.

Jgħid li għalkemm l-Awtorità intimata kienet ġiet mgħarrfa bir-rapport tal-

Awtoritajiet Olandiżi, hija baqgħet ma tatx il-kunsens tagħha sabiex il-

bastimenti Sea-Watch 3 ibaħħar, u dan minkejja li kienet mitluba sabiex toħroġ

deċiżjoni formali b'riferiment għal dawk il-liġijiet li fuqhom tali deċiżjoni kienet

B'hekk, jgħid ir-rikorrent noe, ma setax isir użu liberu mill-bastiment

Kien lejn l-aħħar ta' Awwissu 2018 meta l-Awtorità intimata

infurmatu li hija kienet lesta li tagħti l-kunsens tagħha sabiex dan il-bastiment

jitlaq, iżda fl-aħħar mumenti avżat lill-kaptan tal-bastiment li ma kinitx ser

tagħti l-awtorizzazzjoni tagħha u dan mingħajr ma ġie mgħarraf bir-raġunijiet

għal din id-deċiżjoni.

Ir-rikorrent noe ikompli jgħid li kien imbagħad fit-22 ta'

Ottubru, 2018 li l-Awtorità tat il-kunsens tagħha sabiex il-bastiment Sea-Watch

3 isalpa minn ġewwa l-Port il-Kbir.

Jispjega li d-deċiżjoni ma kinitx waħda

formali jew bil-miktub, u jsostni li sa dakinhar ma kien hemm l-ebda bidla fiċ-

ċirkostanzi tal-bastiment Sea-Watch 3 kif dawn kienu jirriżultaw fil-jum li kien

inżamm.

Ir-rikorrenti noe jirrileva li l-investigazzjonijiet li kienet wettqet l-

intimata kien magħrufa bħala Port State Control,

investigazzjonijiet is-soltu ma kinux idumu aktar minn ftit jiem.

Għalhekk kien

jidher ċar li l-Awtorità intimata kienet qiegħda tassisti lill-Gvern sabiex

jitwaqqfu bastimenti operati minn organizzazzjonijiet non-governattivi.

Jgħid li

għalkemm il-bastiment Sea-Watch 3 żar Malta diversi drabi, l-aġir tal-Awtorità

intimata ittieħed proprju hekk kif kien hemm kwistjoni dwar il-M/V Lifeline u l-

kunsens tagħha nżamm sakemm kważi spiċċa l-istaġun li fih jaqsmu l-imigranti

mil-Libja lejn l-Ewropa, u għalhekk dan kien jikkostitwixxi abbuż sfaċċat ta'

Dan wassal sabiex ir-rikorrent noe sofra danni u spejjeż konsiderevoli

hekk kif il-bastiment Sea-Watch 3 inżamm fil-Port il-Kbir għal kważi erba' xhur.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Peress li l-Awtorità intimata rrifjutat milli toħroġ deċiżjoni formali, huwa ma

kellu l-ebda rimedju ordinarju effettiv a dispożizzjoni tiegħu bi ksur tal-Artikolu

13 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-

Libertajiet Fundamentali [minn issa 'l quddiem 'il-Konvenzjoni Ewropea'].

Isostni li huwa kien ġie mċaħħad mill-proprjetà tiegħu, u filwaqt li jagħmel

riferiment għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem

[minn issa 'l quddiem 'il-Qorti Ewropea'], jispjega li l-prinċipji stabbiliti mill-

Konvenzjoni Ewropea, fosthom il-prinċipju tal-legalità, jitolbu li l-applikazzjoni

tal-provvedimenti tal-liġi domestika jkunu suffiċjentement aċċessibbli, preċiżi

u li wieħed għandu jistenna fi Stat demokratiku fl-applikazzjoni tagħhom.

rikorrent noe jikkontendi li huwa ma seta' qatt jaħseb li l-Awtorità intimata

kienet ser tieħu deċiżjoni sabiex il-bastiment Sea-Watch 3 u oħrajn bħalu ma

jitħallewx jitilqu minn Malta, minkejja li kienu konformi mal-liġijiet marittimi

applikabbli u minkejja li drabi oħra dawn tħallew liberament jidħlu u joħorġu

mill-Port il-Kbir.

B'hekk filwaqt li jsostni li ttieħed id-dritt tiegħu ta' użu liberu

tal-proprjetà tiegħu, filwaqt li għal darb'oħra jagħmel riferiment għall-każistika

tal-Qorti Ewropea, jirrileva wkoll l-prinċipju massimu li individwu m'għandux

jiġi sottopost għal liġijiet u deċiżjonijiet li huwa ma setax jipprevedi u li jwasslu

għal toqol u telf bla qies.

Ir-rikorrenti noe jinsisti li ġaladarba kien hemm telf fil-

kontroll, użu u tgawdija tal-proprjetà tiegħu u b'hekk ġew miksura d-

dispożizzjonijiet tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta [minn issa 'l quddiem

'il-Kostituzzjoni'] u dawk tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokolll u tal-Artikolu 13 tal-

Konvenzjoni Ewropea, għandu jkun hemm kumpens a tenur tal-Artikolu 41 tal-

Konvenzjoni, u b'hekk jitħallas sodisfazzjon ġust mill-Awtorità intimata u/jew

mill-Avukat tal-Istat.

Hawn ukoll ir-rikorrent noe jagħmel riferiment għal diversi

sentenzi tal-Qorti Ewropea in sostenn tal-argument tiegħu.

Għal dawn ir-

raġunijiet ir-rikorrent noe qed jitlob lil din il-Qorti sabiex tiddikjara u tiddeċiedi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

li (a) l-aġir tal-Awtorità intimata fil-konfront tal-entità Sea-Watch e.V. għamilha

impossibbli sabiex din tieħu pussess tal-proprjetà tagħha għal erba' xhur sħaħ,

u dan minkejja li kienet konformi mal-liġijiet u mar-regolamenti marittimi

viġenti kemm lokali u anki dawk internazzjonali; (b) ġew leżi d-drittijiet tiegħu

għat-tgawdija tal-proprjetà bi ksur tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u tal-Artikolu

1 tal-Ewwel Protokolll tal-Konvenzjoni; (ċ) ġie leż id-dritt tal-imsemmija entità

ta' rimedju ordinarju effettiv bi ksur tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni meta l-

Awtorità intimata naqset milli toħroġ deċiżjoni formali; u (d) ai termini tal-

artikolu 41 tal-Konvenzjoni l-intimati huma responsabbli għal kumpens u danni

sofferti mill-entità Sea-Watch e.V. bħala riżultat tal-aġir tal-Awtorità intimata;

u dan b'hekk tillikwida l-kumpens u d-danni sofferti skont l-istess Artikolu 41

tal-Konvenzjoni Ewropea u tikkundanna lill-intimati jew min minnhom iħallsu l-

kumpens u d-danni hekk likwidati, bl-ispejjeż u bl-inġunzjoni tal-intimati għas-

subizzjoni.

L-intimati l-Avukat tal-Istat, il-Ministru u d-Direttur Ġeneral wieġbu għall-

ilmenti tar-rikorrent noe fis-6 ta' Marzu, 2019 fejn eċċepew is-segwenti:

preliminarjament (a) huma ma kinux il-leġittimi kontraditturi ai termini tal-

artikolu 181B tal-Kap.

12; (b) in-nuqqas ta' eżawriment tar-rimedji ordinarji; (ċ)

in-nuqqas ta' applikabbilità tal-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea; (d) ir-

rikorrent noe għandu jġib prova tat-titolu tal-bastiment Sea-Watch 3; (e) in-

nuqqas ta' applikabbilità tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni stante li l-ilment ma

jirrigwardax teħid forzuż; fil-mertu (f) il-miżura ma kinitx wasslet għaċ-ċaħda

tal-proprjetà u l-indħil tal-Istat kien imsejjes fuq ir-Regolamenti dwar il-Portijiet

jew L.S. 499.01 u sar b'għan leġittimu u b'mod li ġie mħares it-test tal-

proporzjonalità; (ġ) l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni ma jimponix kif għandu

jingħata rimedju u saħansitra l-proċeduri odjerni setgħu jagħtu dak ir-rimedju

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

li kien qed ifittex ir-rikorrent noe, u huwa rrikonoxxa dan permezz tal-intavolar

tagħhom, dan minbarra r-rimedji taħt il-liġi ordinarja permezz ta' azzjoni ta'

stħarriġ ġudizzjarju u ta' azzjoni għar-reklamar ta' danni ordinarji ċivili.

L-Awtorità intimata laqgħet il-lanjanzi tar-rikorrent noe permezz ta'

tweġiba tagħha ppreżentata fil-11 ta' Marzu, 2019 u eċċepiet kif ġej:

preliminarjament (a) ir-rikorrent noe kellu rimedji ordinarji disponibbli għalih;

(b) ir-rikorrent noe seta' intavola proċeduri ordinarji ai termini tas-subartikolu

469A(5) tal-Kap.

12 għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni pretiżi minnu; (ċ) ir-

rikorrent noe kien ħalla t-terminu mogħti għar-rimedju ordinarju tiegħu jiskadi

inutilment; (d) ma kien hemm l-ebda teħid forzuż ai termini tal-artikolu 37 tal-

Kostituzzjoni; (e) l-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea ma kienx jagħmel parti

mil-liġijiet ta' Malta u kien jgħodd għall-Qorti Ewropea u mhux għall-qrati

domestiċi; (f) l-inapplikabbilità tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni stante li r-

rikorrent noe kellu rimedji effettivi permezz tal-proċeduri odjerni u anki

permezz ta' rimedji ordinarji; fil-mertu (ġ) l-Awtorità intimata kienet aġixxiet

skont is-setgħat u skont id-diskrezzjoni tagħha, imma anki skont id-dmirijiet

tagħha, u dan kif kienu jipprovdu għalihom il-liġijiet domestiċi u internazzjonali;

u (g) l-azzjonijiet tagħha saru fl-interess pubbliku u b'mod proporzjonali.

Provi u riżultanzi

Flimkien mar-rikors promutur tiegħu, ir-rikorrent noe esebixxa ċertifikat

tar-reġistrazzjoni tal-bastiment Sea-Watch 3 1 ; ċertifikat ta' assikurazzjoni 2 ;

ċertifikat ta' klassifikazzjoni tal-imsemmi bastiment3; ittra tal-Awtorità intimata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

tal-10 ta' Lulju, 2018.5

tat-13 ta' Lulju, 20184; u kopja tal-investigazzjoni dwar il-bastiment inkwistjoni

Permezz ta' nota ppreżentata fit-3 ta' April, 2019, ir-rikorrent noe

esebixxa Statut tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V.6; kopja ta' ittra mibgħuta

intimata bid-data tal-24 ta' Lulju, 20187; kopja tal-Exploratory Investigation

Registry10; kopja tal-Classification Certificate11; kopja tal-Wreck removal Blue

Waqt l-udjenza tal-5 ta' April, 2019 xehed bil-ġurament kif prodott mir-

Spjega li huwa kien impjegat mal-

Awtorità intimata fil-kariga ta' Deputy Harbour Master fi ħdan id-Direttorat tal-

Ports and Yachting, u huwa kien responsabbli għall-operazzjonijiet li għandhom

x'jaqsmu mal-Uffiċċju tal-Harbour Master.

Iddikjara li huwa ma kienx involut

direttament fir-rigward tal-bastiment Sea-Watch 3, b'dana li huwa kien irċieva

u mexa fuq struzzjonijiet tal-Kaptan David Wirth li huwa l-Harbour Master.

Waqt l-istess seduta xehed il-Kaptan David Wirth, li kkonferma li huwa

kien jaħdem mal-Awtorità intimata u kellu l-kariga ta' Chief Officer tad-

Direttorat tal-Ports and Yachting, fejn għalhekk kellu wkoll ir-responsabbilità

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Spjega li għall-ħabta ta'

Ġunju 2018 il-bastiment Sea-Watch 3 kellu bażi hawn Malta, u dan filwaqt li

kien involut fis-salvataġġ ta' persuni mill-baħar viċin il-kosta tal-Libja.

jispjega li dak iż-żmien l-attività kienet saret waħda intensiva saħansitra b'aktar

minn NGO waħda, fejn kien hemm aktar minn vapur wieħed involut, u għalhekk

peress li Malta kienet saret il-bażi loġistika u konvenjenti ta' din l-attività, l-

Awtorità intimata kellha d-dover li tiżgura li l-bastiment Sea-Watch 3 kien

jottempora ruħu mal-istandards meħtieġa u kellu ċ-ċertifikati neċessarji sabiex

isalpa mill-port.

Iddikjara li f'dak li kien jagħmel, huwa kien iżomm infurmat liċ-

Chairman tal-Awtorità intimata, li huwa l-kap tagħha, kif ukoll lill-Ministeru.

Spjega li meta lejn l-aħħar ta' Ġunju, bidu ta' In-Nadur, il-bastiment Sea-Watch 3

kien għamel talba uffiċjali sabiex joħroġ mill-port, bħal fil-każ ta' kull clearance

oħra, huma talbu sabiex jivverifikaw l-istatus tas-certification tiegħu.

Iżda mid-

dokumenti li ġew mgħoddija lilhom, irriżulta li filwaqt li s-Certification of

Registry kien jindika li huwa motor yacht, ġew sottomessi wkoll numru ta'

ċertifikati illi kienu jappartjenu jew jintużaw fir-rigward ta' a sea going ship.

L-

istess qal fir-rigward tal-kwalifiki li ppreżenta l-master, fejn dawn ma kinux

jikkumplimentaw id-daqs tal-bastiment Sea-Watch 3.

Spjega li ċ-ċertifikati li

ġew ippreżentati kienu tajbin fir-rigward ta' motor yacht, iżda dan sakemm kien

ta' 300 tunnellata, meta fil-fatt il-bastiment Sea-Watch 3 kien ta' 600

Ix-xhud iddikjara li fil-fehma tiegħu l-bastiment inkwistjoni kien a

seagoing offshore supply vessel ta' aktar minn 500 tunnellata, u b'hekk ma

Irrileva li skont

il-website tal-IMO, il-bastiment Sea-Watch 3 kien reġistrat bħala a search and

rescue vessel reġistrat mal-istess

IMO taħt

Ikompli jispjega li dan hekk kien jidher ukoll fiċ-ċertifikat tal-

assikurazzjoni li ġie ppreżentat lilu, fejn saħansitra kien hemm kondizzjoni li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Ix-xhud spjega li wara l-email tiegħu tal-4 ta' Lulju,

74, l-Awtoritajiet Olandiżi infurmawh illi huma kienu ser jagħmlu

spezzjoni tal-bastiment Sea-Watch 3, u fl-10 ta' Lulju, 2018 bagħatilhom l-

Explanatory Investigation li kienu ħejjew l-imsemmija awtoritajiet.

huwa ma kienx kuntent bih, fit-30 ta' Lulju, 2018 huwa kien irrisponda lid-

Director of Maritime Affairs ġewwa l-Olanda fejn esprima dubji dwar ir-realtà

tal-operat tal-bastiment Sea-Watch 3.

Qal li l-Awtoritajiet Olandiżi rrispondew

permezz ta' ittra tas-7 ta' Awwissu, 2018 fejn irrikonoxxew li r-risk profile u l-

argumenti tiegħu kienu serji, u aċċettaw li kellu raġun u li kienu ser jirreveduh.

Spjega li sakemm l-bastiment Sea-Watch 3 baqa' hawn Malta, l-Awtorità

intimata kienet qiegħda tistenna

li tirċievi d-dokumentazzjoni mitluba

mingħand il-bastiment u anki mingħand l-Awtoritajiet Olandiżi, imma dan skont

l-interpretazzjoni li huma kienu taw li l-bastiment Sea-Watch 3 kien a seagoing

ship u allura soġġett għall-konvenzjonijiet internazzjonali partikolarment

SOLAS u STCW.

Qal li d-dokumentazzjoni ma waslitx u b'hekk il-bastiment

imsemmi ma ngħatax il-clearance biex jitlaq.

Ix-xhud ikkonferma li l-policy fl-

Olanda ma kinitx inbiddlet, għajr ftit jiem qabel is-seduta, u dan wara li huwa

kien ta l-opinjoni tiegħu li kienet ġiet aċċettata.

Waqt l-udjenza tat-13 ta' Mejju, 2019 xehed l-Avukat Robert Digby

bil-ġurament prodott mir-rikorrenti noe.

Spjega li huwa kien jokkupa l-kariga

ta' Senior Manager Legal E.U. International Affairs fi ħdan id-Direttorat tal-

Ports and Yachting, u s-superjur tiegħu kien proprju l-Kaptan Bugeja.

l-involviment tiegħu fir-rigward tal-bastiment Sea-Watch 3, f'Ġunju 2018 kien

li jassisti l-Awtorità intimata mill-aspett legali u anki li jirrispondi l-konsulenti

legali tal-bastiment inkwistjoni għan-nom tal-istess Awtorità intimata.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

jgħid li dak iż-żmien kien kellmu l-Kaptan Bugeja dwar il-bastimenti tal-NGOs li

kienu qegħdin jużaw Malta bħala bażi, u kellu jiġi mistħarreġ jekk dawn kinux

qed joperaw fl-ambitu tal-liġi.

Għalhekk kien lejn l-aħħar ta' Ġunju li kienu

ntbagħtu l-Port Inspectors fuq il-bastiment Sea-Watch 3 sabiex jiġbru d-

dokumentazzjoni tiegħu.

Minn dik id-dokumentazzjoni qal li ħarġu diversi

anomaliji, fosthom li l-kaptan tal-bastiment ma kellhiex fil-pussess tagħha l-

kwalifiki neċessarji, għaliex dawn kienu jillimitawha għal tunnellaġġ massimu

ta' 200 tunnellata u għal navigar f'kanali u xmajjar.

Qal li anomalija oħra kienet

fil-polza ta' assikurazzjoni, fejn waħda mill-esklużjonijiet kienet li l-istowaways

u refuġjati ma kinux koperti.

Barra minn hekk filwaqt li l-bastiment kien

reġistrat bħala pleasure yacht, dan ma kienx qed jagħmel xogħol skont dak

Filwaqt li x-xhud spjega li skont l-artikolu 4 tal-Port and Shipping Act,

bastiment fl-ibħra Maltin kellu jkun validament reġistrat jew dokumentat għas-

sodisfazzjoni tal-Awtorità intimata, qal li għalhekk il-każ kien ġie diskuss mal-

Kaptan Bugeja u anki maċ-Chairman tal-Awtorità intimata sabiex b'hekk jaraw

x'passi kellhom

jittieħdu.

ikkorrisponda mal-Awtoritajiet tal-Olanda, u dawn min-naħa tagħhom bagħtu

żewġ spetturi biex jagħmlu spezzjoni tal-bastiment inkwistjoni.

Imbagħad dawn

kienu bagħtu rapport, iżda l-Awtorità intimata kitbet lura fejn intqal li ma kienx

hemm qbil.

Ix-xhud esebixxa seba' dokumenti li ġew immarkati minn Dok.

RV1 kien il-crew list, Dok.

RV2 juri li l-bastiment

Sea-Watch 3 kien reġistrat bħala search and rescue vessel mal-IMO, Dok.

kienet l-email li l-Kaptan Wirth bagħat lill-Awtoritajiet Olandiżi, Dok.

kienet l-ittra li bagħat il-Kaptan Bugeja, Dok.

RV5 kienet ittra mingħand l-

imsemmija Olandiżi, filwaqt li Dok.

RV6 u Dok.

noe sabiex l-vapur jitħalla jitlaq, u dan flimkien ma' diversi dokumenti oħra,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

inkluża r-risposta tax-xhud fejn ingħatat il-clearance.

Qal li kien fis-17 ta'

Ottubru, 2018 li huwa kien kiteb ittra bil-permess sabiex il-bastiment jitlaq

Mistoqsi kif fid-dawl tal-preokkupazzjonijiet tagħhom huma kienu

taw dan il-permess, ix-xhud spjega li huwa kien irċieva ittra mingħand l-entità

rikorrenti Sea-Watch, fejn ġie infurmat li l-bastiment kellu problema teknika li

kienet taqa' taħt il-warranty tiegħu u kienet ukoll tolqot is-sigurtà tiegħu, u

għalhekk kellu bżonn dry-docking.

Sabiex ma jinżammux responsabbli għal xi

spejjeż eventwali jekk il-bastiment jitlef dan id-drydocking li kellu jsir f'Spanja

fid-29 ta' Ottubru, 2018 u allura anki l-warranty, ix-xhud spjega li kien ġie deċiż

li jitħalla jitlaq.

Iddikjara li d-deċiżjoni finali kienet fl-aħħar mill-aħħar tittieħed

mill-Awtorità intimata.

L-istess xhud ġie riprodott waqt l-udjenza tal-14 ta' Ġunju, 2019.

li hu min-naħa tiegħu ma kienx indaga dwar dak li kienet tipprovdi għalih il-liġi

Olandiża.

Iżda peress li huma ma kinux komdi bir-risposta li bagħtu l-

Awtoritajiet Olandiżi, Bormla kien bagħat ittra oħra fejn baqa' jsostni

li minħabba n-natura tax-xogħol tiegħu, l-bastiment Sea-Watch 3 ma seta' qatt

jitqies bħala a pleasure craft, iżda kellu jitqies bħala a Convention vessel u

għalhekk kien jaqa' taħt l-International Conventions.

Iddikjara li skont hu dan

kien jopera b'mod kummerċjali mill-mod kif kien jirreklama lilu nnifsu, mill-

assikurazzjoni tiegħu u minn kif kien irreġistrat mal-IMO.

Fil-fatt l-Awtoritajiet

Olandiżi kienu fit-tieni ittra tagħhom tawhom raġun, u llum il-ġurnata kienu

bidlu l-policy tagħhom.

Ix-xhud iddikjara li huwa ma kienx jaf jekk taħt il-liġi

Olandiża kienx hemm bżonn xi liċenzja partikolari sabiex isir salvataġġ ta'

Ix-xhud spjega li ġaladarba l-Awtoritajiet Olandiżi infurmawhom li

kienu ser jagħmlu xi tibdil u donnhom kienu qablu magħhom, huma stennew li

l-policy tiġi riveduta u/jew il-bastiment inkwistjoni jiġi dokumentat u rreġistrat

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Meta mbagħad l-Awtoritajiet Olandiżi kitbu lura fis-16 ta'

legislation in the Netherlands", l-awtorità intimata xorta waħda baqgħet iżomm

l-pożizzjoni tagħha.

Ix-xhud kompla jgħid li l-assikurazzjoni ma kinitx tkopri l-

bastiment Sea-Watch 3 fil-konfront ta' stowaways u refuġjati, u għalhekk kien

proprju l-bastiment inkwistjoni li kellu jkun responsabbli lejhom jekk jinqala' xi

ħaġa, u dan filwaqt li ma setax jistrieħ fuq l-assikurazzjoni.

Ix-xhud għamel

distinzjoni bejn l-obbligu ta' kull bastiment li jiġbor lin-nies mill-baħar u l-

attività li kien involut fiha l-bastiment inkwistjoni, li l-istess bastiment kien

jirreklama li jagħmel.

Ikkonferma li f'Jannar 2019 il-bastiment Sea-Watch 3 kien

tħalla jidħol hawn Malta minħabba l-kundizzjonijiet tat-temp, u dan stante l-

obbligi ta' Malta bħal kull Stat ieħor li jassisti, u wara kien tħalla wkoll jitlaq

Waqt l-udjenza tad-9 ta' Ottubru, 2019 reġa' xehed kif riprodott mir-

Iddikjara li l-pożizzjoni tiegħu kienet

differenti minn dik tal-Awtoritajiet Olandiżi kif espressa fl-ittra tagħhom tas-7

ta' Awwissu, 2018, u spjega li filwaqt li l-bastiment Sea-Watch 3 kien qed

jiddikjara lilu nnifsu bħala a recreational craft, dan kien qed jiddikjara wkoll

pubblikament li qed jagħmel attività ta' 'l fuq minn 500GT bir-riskji ta'

navigazzjoni u bl-impatti kollha li dan seta' jkollu fuq in-nies abbord, vapuri

oħrajn u anki l-kosta ta' Malta minn fejn kien qed jopera.

Għalhekk huwa kien

tal-fehma li jekk il-bastiment imsemmi ried jagħmel dak it-tip ta' operat, allura

dan kellu jżomm mal-istandards minimi tas-SOLAS u tal-STWC għal vapur tad-

daqs tiegħu minflok dik dikjarata, li kienet waħda rikreattiva.

jekk huwa kellu jieħu inkonsiderazzjoni li meta l-bastiment Sea-Watch 3 joħroġ

isalva n-nies, u din kellha tiġi interpretata bħala a calling, u meħud

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

inkonsiderazzjoni wkoll l-aspetti ta' riskju, il-fehma tiegħu kienet li dak il-

bastiment jaqa' taħt id-definizzjoni ta' a commercial vessel.

Spjega li kif qaleb

il-bandiera l-bastiment sar wieħed recreational, b'dana li meta kien taħt NGO

oħra jagħmel l-istess operat, dan kien iżomm l-istandards tal-konvenzjonijiet.

B'riferiment għall-ittra fuq imsemmija, ix-xhud qal li l-Awtoritajiet Olandiżi

kienu identifikaw il-profil ta' riskju tal-bastiment, iżda huwa dan kien għamlu

qabilhom, u spjega li wara kollox ir-riskji kienu qegħdin proprju fit-territorju

Malti fejn kien qed jopera l-bastiment u mhux fil-ġurisdizzjoni Olandiża.

li meta mbagħad fil-15 ta' Ottubru, 2018 il-bastiment ingħata l-permess sabiex

jitlaq minn Malta fuq talba tiegħu, dan kien għaliex skont l-analiżi tat-technical

manager kien hemm problema teknika u sabiex ma jitlifx il-warranty tiegħu,

għarrafhom li huwa kien ser jitlaq bħala a non-commercial motor yacht fejn il-

Ix-xhud iddikjara li l-permess

ingħata fuq din id-dikjarazzjoni ċara fejn il-profil ta' riskju kien tbiddel.

Il-Kaptan

Wirth rrileva li meta mbagħad fit-2 ta' Jannar, 2019 il-bastiment Sea-Watch 3

talab sabiex jidħol hawn Malta wara li kien ġabar xi immigranti, ix-xhud kien

aċċetta li jidħol fl-ibħra territorjali Maltin għall-fini ta' kenn, sabiex isir operat

fejn jitniżżlu n-nies minn fuqu f'sheltered water.

Fil-każ tal-bastiment Sea-

Watch 3 kienu saru jafu sussegwentement li fil-fatt dan kien juża lil Malta

sabiex iforni ruħu qabel operat speċifiku fl-inħawi isfel minn Malta.

sitwazzjoni din id-darba kienet differenti għaliex l-attività kienet bdiet barra l-

ġurisdizzjoni Maltija, iżda meta l-operat kellu jibda mill-ġurisdizzjoni Maltija

allura hemm kien hemm bżonn il-barka tal-Awtoritajiet Maltin.

Meta ġie biex

jitlaq il-bastiment Sea-Watch 3 wara l-operazzjoni ta' żbark tal-immigranti, kien

tħalla jitlaq mingħajr ma x-xhud ħass li kellu għalfejn jistaqsi x'kien sejjer

jagħmel.

Spjega li meta xi ħadd jingħata kenn minħabba operat, dan jitħalla

jidħol u joħroġ mingħajr ma tittieħed xi azzjoni fil-konfront ta' dak il-bastiment.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Waqt l-udjenza tat-8 ta' Novembru, 2019 xehed Jan Pirotta Ebejer kif prodott

mir-rikorrent noe.

Spjega li huwa għandu l-professjoni ta' tabib u kien jaħdem

fid-dipartiment mediku tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., iżda f'Ġunju 2018

Wara li spjega l-iskop tal-

imsemmija entità rikorrenti u għal-liema raġuni kien jintuża l-bastiment Sea-

Watch 3, spjega wkoll li dan tal-aħħar kien reġistrat bħala a non-commercial

Spjega li l-bastiment kien ilu jidħol hawn Malta mis-

sena 2016, iżda wara li żviluppaw diversi kwistjonijiet ta' natura politika, ma

tħalliex jitlaq minn Malta.

Kienu marru żewġ spetturi Maltin abbord u huma

għaddewlhom iċ-ċertifikati kollha tagħhom.

Ftit jiem wara ġew infurmati li kien

hemm tħassib fir-rigward tar-reġistrazzjoni tal-bastiment Sea-Watch 3, u li kien

ser ikun hemm komunikazzjoni mal-iStat tal-bandiera tiegħu, li kien l-Olanda.

L-Awtoritajiet Olandiżi wettqu spezzjoni tal-bastiment inkwistjoni fis-6 ta' Lulju,

2018 u fis-7 ta' Lulju, 2018.

Ix-xhud irrileva li fir-rapport tal-24 ta' Lulju, 2018

tal-Awtoritajiet Olandiżi, kien irriżulta li kollox kien sew fir-rigward tar-rekwiżiti

għar-reġistrazzjoni tal-bastiment Sea-Watch 3 bħala pleasure craft taħt il-

bandiera Olandiża.

Iddikjara li fil-frattemp fit-18 ta' Lulju, 2018 huwa kien telaq

Waqt l-udjenza tat-22 ta' Jannar, 2020 xehed Klaus Attard Refalo kif prodott

mir-rikorrenti noe.

Spjega li huwa kien wieħed mit-tliet diretturi tal-entità

rikorrenti Sea-Watch e.V., kif ukoll it-teżorier tagħha.

Irrileva li l-bastiment Sea-

Watch 3 kien reġistrat taħt il-bandiera tal-Panama qabel ma nxtara mill-

imsemmija entità rikorrenti, iżda wara x-xiri tiegħu dan ġie reġistrat taħt il-

bandiera tal-Olanda, fejn kien hemm biss distinzjoni bejn bastimenti

kummerċjali li jintużaw għal profitt, u dawk li jintużaw għall-pjaċir.

L-

Awtoritajiet Olandiżi kienu qiesu li l-bastiment inkwistjoni kellu jiġi reġistrat

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

bħala wieħed minn dawn tal-aħħar għaliex ma kienx qed jagħmel qligħ u lanqas

kien intenzjonat li jsir qligħ minnu.

Ix-xhud spjega li f'Settembru 2018 huwa

kien ġie hawn Malta għaliex ma kien baqa' ħadd fuq il-bastiment.

Irrileva li l-

Awtorità intimata fil-5 ta' Settembru, 2018 kienet għal darb'oħra ċaħdet il-

permess sabiex jitlaq il-bastiment u x-xhud esebixxa Dok.

FS115 bħala prova ta'

Ftakar li kienet saret laqgħa bejn l-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., l-

Awtorità intimata u xi nies mill-Ministeru, fejn kien ingħata l-clearance sabiex

jitlaq il-bastiment, b'dana li hekk kif wasal biex jitlaq, l-Awtorità intimata qalet

li ma setgħetx tagħti l-kunsens tagħha.

Ix-xhud esebixxa wkoll komunikazzjoni16

bejnu u x-ship manager dwar it-talba għall-użu ta' rescue boat lill-Awtorità

intimata li wkoll kienet ġiet miċħuda.

Imbagħad fit-3 ta' Ottubru, 2018 huma

kienu kitbu lill-Awtorità intimata fejn talbu għar-raġuni għaliex kien qed

jinżamm il-bastiment Sea-Watch 3 milli jitlaq minn Malta.

Esebixxa wkoll ir-

risposta tal-Awtorità intimata tat-8 ta' Ottubru, 2018.

17 Imbagħad fil-15 ta'

Ottubru, 2018 huwa kien kiteb18 għal darb'oħra lill-Awtorità intimata għall-

permess tagħha sabiex il-bastiment isalpa mill-Port il-Kbir.

irriżultat problema teknika u għalhekk huma kienu lesti li jitilqu lejn Burriana fi

Spanja bħala a non-commercial motor yacht.

L-Awtorità intimata mbagħad tat

il-permess tagħha permezz tal-ittra19 tas-17 ta' Ottubru, 2018.

Wara li huma

kienu għamlu diversi ġimgħat Spanja u sussegwentement fi San Lawrenz, huma kienu

talbu l-kenn hawn Malta fl-ibħra Maltin u l-permess kien ingħata.

saret l-ebda spezzjoni u ma qamet l-ebda kwistjoni dwar reġistrazzjoni.

Waqt l-udjenza tat-12 ta' Frar, 2020, ir-rikorrent noe esebixxa diversi

dokumenti konsistenti f'korrispondenza varja.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Waqt l-istess udjenza xehed Welf Seyer li ġie prodott mir-rikorrent noe.

Spjega li huwa kien jaħdem mal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V. bħala ship

coordinator, u dan kien l-inkarigu tiegħu wkoll f'Ġunju 2018.

Spjega li fil-bidu

ta' dak ix-xahar, huwa kien qed iħejji għax-xogħol ta' manutenzjoni li kien

hemm bżonn li jsir fuq il-bastiment Sea-Watch 3, u għal dan il-għan l-imsemmi

bastiment kien ser jidħol Malta fis-16 ta' Ġunju, 2018.

Kien hemm il-ħsieb li dan

jerġa' jitlaq fit-30 ta' Ġunju, 2018, iżda meta intalab il-permess tal-Awtorità

intimata, fl-1 ta' Lulju, 2018 l-imsemmi permess ma ngħatax.

Huma ma setgħux

jifhmu r-raġuni għal dan, u għalhekk huwa stess talab lill-aġent għal aktar

informazzjoni u saħansitra kiteb ukoll lill-Awtorità intimata, li infurmatu li l-

istatus tal-bastiment kien qed jiġi rivedut u fil-fatt kien hemm xi nies li marru

abbord u talbu għaċ-ċertifikati.

Imbagħad fis-6 ta' Lulju, 2018 saret ukoll

spezzjoni mill-ispetturi Olandiżi, li qalulhom li kollox kien sew u li ma setgħux

jifhmu għaliex il-permess sabiex jitlaq il-bastiment ma kienx qed jingħata.

Huma min-naħa tagħhom ma setgħux jifhmu fuq liema bażi legali l-permess ma

kienx qed jingħata sabiex b'hekk ikunu jistgħu jikkontestaw id-deċiżjoni, u

għalhekk kienu kkonsultaw mal-avukati tagħhom, li kitbu direttament lill-

Imbagħad il-Ġimgħa 24 ta' Awwissu, 2018 kienet saret

laqgħa fil-preżenza tal-avukati tagħhom, mal-Awtorità intimata sabiex tinstab

soluzzjoni.

Kienet ġiet diskussa l-possibilità li l-bastiment Sea-Watch 3 jitlaq lejn

it-Tramuntana ta' Malta u ma jerġa' qatt lura biex jopera minn Malta, u x-xhud

qal li c-Chairman kien qalilhom li l-permess kien ser jingħatalhom.

Għalhekk

bdew iħejju kollox biex jitilqu t-Tnejn, iżda ġurnata qabel, meta talbu l-permess

neċessarju tramite l-aġent tagħhom, dan ma ngħatax.

Anki l-permess sabiex

jagħmlu użu minn żewġ motor boats żgħar kien ġie miżmum bla raġuni.

iddikjara li s-sitwazzjoni baqgħet l-istess sakemm huwa kellu jitlaq f'Ottubru

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Waqt l-udjenza tad-19 ta' Ġunju, 2020 xehed minn jeddu l-Onor.

Ian Vassallo Shead, Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, prodott mir-

Spjega li huwa ma kien ta l-ebda struzzjonijiet partikolari fil-każ

odjern, u lanqas irċieva xi struzzjonijiet mingħand il-Prim Ministru.

dejjem kien baqa' infurmat b'dak li kien qed jiġri.

Waqt l-istess udjenza xehed Joseph Wirth, Chairman tal-Awtorità għat-

Trasport f'Malta, kif prodott mir-rikorrent noe.

Spjega li bħala Chairman u CEO

tal-Awtorità intimata, l-involviment fil-każ inkwistjoni kien wieħed dirett mal-

Harbour Master il-Kaptan David Wirth u mal-Avukat Robert Digby, u kien hu

li jagħti direzzjoni u jerfa' responsabbilità.

Min-naħa tiegħu huwa kien ukoll

iżomm lill-Ministru infurmat.

Ikkonferma li huwa kien preżenti għal-laqgħa li

saret fl-24 ta' Awwissu, 2018, iżda din kienet saret mingħajr preġudizzju, u dak

li kien ġie propost kien ġie rivedut wara li daħal fid-dettall taċ-ċirkostanzi.

Spjega li huwa kien għamel hekk għaliex ma ħassux komdu li kellu aċċertazzjoni

suffiċjenti li jekk jitlaq il-vapur, huwa ma kienx ser jerġa' jkollu l-istess

sitwazzjoni darb'oħra.

B'riferiment għall-kliem "a higly sensitive matter" fl-ittra

tal-Awtorità intimata tas-27 ta' Awwissu, 2018, ix-xhud spjega li dan kien

riferiment għall-aspett tekniku fir-rigward tal-ekwipaġġ u l-vapur u ċ-ċertifikati

tiegħu, u ma kienx qed issir riferiment għall-kwistjoni tal-immigrazzjoni.

Mistoqsi x'kien inbidel meta l-bastiment Sea-Watch 3 tħalla jitlaq, spjega li bl-

għajnuna ta' 40 sena esperjenza fil-qasam marittimu, huwa ħass li kien ikun

insensittiv li ma jagħtix l-awtorizzazzjoni sabiex il-bastiment imsemmi jitlaq

għall-fini ta' tiswija u minflok jibqa' taħt certification.

Ix-xhud kompla jgħid li

jekk il-bastiment tħalla joħroġ jagħmel ċertu attività, kien hemm element ta'

riskju, iżda t-talba din id-darba kienet ċirkoskritta minn dikjarazzjoni tas-sid tal-

Għal dak li jirrigwarda r-rapport tal-Awtoritajiet Olandiżi, ix-xhud

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

irrileva li dan ma qalx li l-Awtorità intimata kienet qiegħda tgħid il-ħmerijiet,

anzi taha raġun u saħansitra ħadu azzjoni korrettiva.

Dan kien biżżejjed sabiex

juri li l-Awtorità intimata ma kinitx qiegħda tagħmel l-affarijiet b'mod kapriċċuż.

Waqt l-udjenza tat-2 ta' Settembru, 2020 l-Awtorità intimata ppreżentat

estratti mis-sit elettroniku tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V. 20 Imbagħad

waqt l-udjenza tad-29 ta' Jannar, 2021 ippreżentat kopja ta' ċertifikat ta' polza

L-Assistenta Ġudizzjarja l-Avukat Daniela Gatt Meli Lucas żammet

seduta fl-14 ta' Diċembru, 2020 fejn xehed in kontroeżami Klaus Attard Refalo.

li l-bastiment Sea-Watch 3 kien reġistrat taħt il-bandiera tal-Panama qabel ma

ġie akkwistat mill-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., u dan kien għall-ħabta ta'

Ġunju/Lulju 2017.

Irrileva li bejn Novembru 2017 sa Ġunju 2018 Malta kienet

il-home port tal-bastiment filwaqt li kien involut f'operazzjonijiet f'ibħra

internazzjonali fuq bażi regolari.

Ikkonferma li l-entità rikorrenti Sea-Watch e.V.

kienet involuta fi tfittxija u salvataġġ mill-baħar.

Ix-xhud ammetta li l-bastiment

imsemmi ma kienx assikurat sabiex jagħmel din l-attività, u meta talab permess

biex jitlaq minn Malta, ġiet imposta fuqu l-kundizzjoni li dan kellu jmur

direttament fit-tarzna ġewwa Spanja għat-tiswija.

Ix-xhud spjega li l-liġi kienet

inbiddlet b'effett minn April 2019, iżda kien hemm appell u l-Qorti kienet

iddeċidiet li kellha tkun b'effett mill-aħħar tas-sena 2019.

B'hekk huma setgħu

jitrasferixxu r-reġistrazzjoni tal-bastiment għal taħt il-bandiera Ġermaniża,

għaliex wara kollox bħala entità Ġermaniża, l-entità rikorrenti Sea-Watch e.V

kellha tirreġistra l-bastiment inkwistjoni taħt l-istess bandiera Ġermaniża.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

kummerċjali.

Irrileva li taħt dik il-bandiera l-bastiment kien reġistrat bħala wieħed

L-Assistenta Ġudizzjarja Dr Daniela Wirth Lucas żammet seduta oħra

fil-11 ta' Jannar, 2021 fejn xehed in kontroeżami Jan Pirotta Ebejer.

Beda billi qal li bħala

Head of Mission huwa kien jagħmel parti mill-ekwipaġġ tal-bastiment.

Ikkonferma li l-objettiv tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V. kien sabiex jitħares

dak li kien qed jiġri fil-baħar Mediterran u jekk ikun hemm dgħajsa f'diffikultà,

kien hemm l-obbligu ai termini ta' SOLAS sabiex jiġu notifikati l-awtoritajiet

relattivi, iżda jekk ma kienx ikun hemm dgħajjes uffiċjali ta' salvataġġ fil-viċin,

huma kienu jtellgħu n-nies li kienu f'diffikultà abbord.

Vjaġġi bħal dawn kienu

jsiru fuq bażi regolari mis-sena 2015, u fis-sena 2016 dawn bdew jitilqu minn

Malta u jerġgħu lura hawn.

Waqt l-istess seduta xehed ukoll in kontroeżami Welf Sheth.

xogħlu kien dak ta' koordinatur u kien jieħu ħsieb ukoll il-manutenzjoni tal-

Spjega li Malta kienet il-home port anki qabel il-vjaġġ

Madankollu dan il-vjaġġ ma kienx seħħ, u għalhekk ix-

xhud lanqas ma seta' jaħdem bħala parti mill-ekwipaġġ.

Ikkonferma li l-

bastiment kellu tunnellaġġ gross ta' 648, u qabel ir-reġistrazzjoni taħt il-

bandiera Olandiża l-imsemmi bastiment kien reġistrat taħt il-bandiera tal-

Panama bħala bastiment kummerċjali.

Spjega li llum il-bastiment ma kienx

għadu reġistrat taħt il-bandiera Olandiża, għaliex il-liġi ġiet mibdula u ma kienx

possibbli li tinżamm l-istess reġistrazzjoni ta' non-commerical motor yacht, iżda

kellu jiġi reġistrat bħala a special purpose ship.

Għalhekk il-bastiment kien ġie

trasferit għal taħt il-bandiera Ġermaniża.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti ser tgħaddi sabiex qabelxejn tindirizza l-eċċezzjonijiet preliminari

sollevati mill-intimati.

Fl-ewwel eċċezzjoni tagħhom l-intimati Avukat tal-Istat,

il-Ministru u d-Direttur Ġenerali jikkontendu li huma mhumiex il-leġittimi

kontraditturi ai termini tal-artikolu 181B tal-Kap.

Huma jgħidu li ġaladarba

dak allegat mir-rikorrent noe jirrigwarda aġir ta' ħaddieħor, huma għandhom

jiġu

liberati mill-osservanza tal-ġudizzju.

li mill-prova

dokumentarja ppreżentata mill-partijiet, jirriżulta li l-korrispondenza tar-

rikorrent noe kienet dejjem indirizzata u ġiet ukoll imwieġba minn uffiċjali

impjegati mal-Ports and Yachting Directorate fi ħdan l-Awtorità intimata.

Għalhekk il-Qorti tgħid li għandha tkun l-istess Awtorità intimata li tirrispondi

għall-aġir tagħha, anki għaliex mix-xhieda taċ-Chairman 22 tagħha Joseph

Wirth jirriżulta b'mod ċar u inekwivoku li kien hu għan-nom tagħha li ħa d-

deċiżjonijiet relattivi fil-każ odjern.

Dan ukoll bis-saħħa tal-fatt li l-Att XV tal-

2009 li jistabbilixxi lill-Awtorità intimata bħala awtorità awtonoma bil-mod kif

ġej:

"12.(1) L-Awtorità tkun enti morali b'personalità ġuridika distinta u tkun tista', bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta' dan l-Att, tagħmel kuntratti, takkwista, iżżomm u tneħħi kull xorta ta' proprjetà għall-għanijiet tal-funzjonijiet tagħha, tħarrek, tiġi mħarrka, u tagħmel kull ħaġa u tidħol f'kull operazzjoni li jkunu inċidentali jew iwasslu għall-eżerċizzju jew għall-qadi tal-funzjonijiet tagħha taħt dan l-Att, magħdud li tislef jew tissellef il-flus."

Għaldaqstant il-Qorti qiegħda tilqa' din l-ewwel eċċezzjoni tal-intimati Avukat

tal-Istat, Ministeru u Direttur u tilliberahom mill-osservanza tal-ġudizzju.

287 jgħid "[j]ien mistenni u mħallas li nieħu d-deċiżjonijiet jien u hekk għamilt jiena bħala awtorità".

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

L-ewwel eċċezzjoni tal-Awtorità intimata hija li r-rikorrent noe kellu

rimedju ordinarju a dispożizzjoni tiegħu skont il-liġi.

Filwaqt li tosserva li mill-

premessi tar-rikors promotur jirriżulta li l-allegazzjoni hija waħda ta' ksur ta'

drittijiet fundamentali riżultat ta' għemil amministrattiv tal-Awtorità intimata,

tgħid li dan l-għemil qatt ma ġie kkontestat ai termini tal-artikolu 469A tal-Kap.

Tirrileva li dan l-artikolu kien applikabbli mid-data tar-rifjut għar-rilaxx tal-

bastiment Sea-Watch 3 f'Lulju 2018, u ssostni li ma kien hemm l-ebda

formaliżmu meħtieġ sabiex deċiżjoni tikkostitwixxi rifjut.

Iżda l-liġi kienet ukoll

tipprovdi għal rimedju billi ssir talba bil-miktub debitament notifikata lill-

awtorità inkwistjoni, u jekk din tonqos milli tagħti d-deċiżjoni tagħha, in-nuqqas

wara xahrejn kellu jiġi meqjus bħala rifjut.

Il-Qorti ma tikkondividix din il-fehma

Mit-talbiet tar-rikorrent noe kif ippreżentati fir-rikors

promotur, jidher sew ċar li l-azzjoni odjerna hija waħda msejsa fuq allegat ksur

tad-drittijiet fundamentali kif sanċiti fil-Kostituzzjoni u fil-Konvenzjoni,

senjatament l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll u

l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni.

Il-vertenza għalhekk mhijiex dwar il-validità o

meno tal-għemil tal-Awtorità intimata, iżda aktar dwar il-konsegwenza diretta

ta' dak l-għemil fuq id-drittijiet fundamentali tal-entità rikorrenti Sea-Watch

e.V., fejn dak mitlub jista' jingħata biss minn din il-Qorti bis-setgħat mogħtija

lilha mil-liġi.

Għaldaqstant l-ewwel eċċezzjoni tal-Awtorità intimata qiegħda tiġi

miċħuda.

Għall-istess raġunijiet qegħdin ukoll jiġu miċħuda t-tieni u t-tielet

eċċezzjoni tagħha fejn hija qiegħda ssostni li r-rikorrent noe għandu rimedju

effettiv għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni permez ta' proċeduri ordinarji

quddiem il-qrati ordinarji.

Ir-raba' eċċezzjoni tal-Awtorità intimata hija li l-entità rikorrenti Sea-

Watch e.V. ma ġietx imċaħħda mill-proprjetà tagħha u l-bastiment inkwistjoni

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

ma kien ġie qatt issekwestrat minnha, filwaqt li dejjem baqa' fil-pussess tal-

imsemmija entità rikorrenti.

B'hekk l-Awtorità intimata tikkontendi li ma kien

hemm l-ebda teħid forzuż kif jirrikjedi l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni.

Hawnhekk

l-Awtorità intimata qiegħda tillimita l-argument tagħha biss fir-rigward ta' dan

l-artikolu tal-Kostituzzjoni u l-Qorti tgħid li għandha raġun.

jiddisponi kif ġej:

"37.(1) Ebda proprjetà ta' kull xorta li tkun ma għandu jittieħed pussess tagħha b'mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew dritt fuq proprjetà ta' kull xorta li tkun ma għandu jiġi miksub b'mod obbligatorju, ħlief meta hemm disposizzjoni ta' liġi applikabbli għal dak it-teħid ta' pussess jew akkwist ..."

Fil-każ odjern jirriżulta mhux kontestat il-fatt li l-bastiment Sea-Watch 3

dejjem baqa' fil-pussess tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., u qatt ma għadda

b'xi mod fil-pussess tal-Awtorità intimata jew terzi persuni, u lanqas ukoll ma

ġie akkwistat xi interess jew dritt fuqu minn dik l-Awtorità intimata jew minn xi

Għaldaqstant din l-eċċezzjoni qiegħda tiġi milqugħa, u l-Qorti tagħraf li l-

artikolu 37 tal-Kostituzzjoni mhux applikabbli għall-każ odjern.

Fis-sitt eċċezzjoni tagħha l-Awtorità intimata teċċepixxi l-inapplikabbilità

tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni, u dan tgħid proprju għaliex il-proċeduri odjerni

huma rimedju effettiv, filwaqt li r-rikorrenti noe wkoll kellu a dispożizzjoni

tiegħu proċeduri ordinarji.

Il-Qorti tikkondividi l-fehma tal-Awtorità intimata

iżda limitatament għal dak li jirrigwarda l-proċeduri odjerni.

Tagħraf li r-

rikorrent noe saħansitra għażel li jintavola proċeduri quddiem din il-Qorti

sabiex jakkwista rimedju għall-allegat ksur tad-drittijiet fundamentali tiegħu.

Għaldaqstant din l-eċċezzjoni tal-Awtorità intimata għandha tiġi milqugħa.

Is-seba' eċċezzjoni tal-Awtorità intimata tittratta l-mertu tal-vertenza

Hawnhekk hija qiegħda tikkontendi li mhux biss aġixxiet skont is-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

setgħat u skont id-diskrezzjoni tagħha, iżda saħansitra ottemporat ruħha mad-

dmirijiet

tagħha kif dawn

jirriżultaw mil-liġijiet domestiċi u dawk

internazzjonali.

Tissottometti li l-azzjonijiet meħuda minnha saru fl-interess

tas-sigurtà tan-navigazzjoni u għaldaqstant fl-interess pubbliku.

hija għamlet dan b'mod proporzjonali u wara li kienet ikkostatat diversi

nuqqasijiet

fir-reġistrazzjoni

inkwistjoni,

fil-polza

ta'

assikurazzjoni tiegħu u anki fil-kompetenza tal-ekwipaġġ tiegħu.

dawn kollha taw lok għal tħassib dwar is-sigurtà tal-imsemmi bastiment, li

ironikament kien qed jintuża għal operazzjonijiet ta' salvataġġ mill-baħar.

L-

Awtorità intimata żżid tgħid li wara li l-Awtoritajiet Olandiżi kkonsidraw in-

nuqqasijiet kif identifikati mill-Awtoritajiet Maltin, kienu rrakkomandaw bidla

fil-policies ta' dak il-pajjiż fir-rigward ta' reġistrazzjoni, regolamentazzjoni,

ekwipaġġ u użu ta' bastimenti bħalma huwa dak inkwistjoni, u dan fl-interess

tas-saħħa u tas-sigurtà.

L-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea jipprovdi kif

"Kull persuna naturali jew persuna morali għandha d-dritt għat-tgawdija paċifika tal- possedimenti tagħha.

Ħadd ma għandu jiġi pprivat mill-possedimenti tiegħu ħlief fl-interess pubbliku u bla ħsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-liġi u bil-prinċipji ġenerali tal-liġi internazzjonali.

Iżda d-disposizzjonijiet ta' qabel ma għandhom b'ebda mod inaqqsu d-dritt ta' Stat li jwettaq dawk il-liġijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-użu tal-proprjetà skont l- interess ġenerali jew biex jiżgura l-ħlas ta' taxxi jew kontribuzzjonijiet oħra jew pieni."

M'hemmx dubju li meta l-Awtorità intimata naqset milli tagħti l-kunsens

tagħha sabiex il-bastiment Sea-Watch 3 isalpa mill-Port il-Kbir, dan kien

jikkostitwixxi ndħil fid-dritt spettanti lis-sid tiegħu, l-entità rikorrenti Sea-Watch

e.V. għat-tgawdija paċifika tal-proprjetà tagħha.

Dan proprju għaliex hija ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 40

ġej:

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

setgħet tagħmel l-ebda użu minnu fuq il-baħar, għall-iskop li dan kien jiġi

B'hekk il-Qorti tgħid li l-każ għandu jiġi mistħarreġ taħt it-tieni

paragrafu tal-Artikolu suċitat għaliex sabiex l-indħil tal-Istat jista' jitqies li

jimmerita eżenzjoni minn din ir-regola ġenerali, hemm bżonn li dan ikun seħħ

bis-saħħa ta' liġi, l-iskop tiegħu jkun wieħed leġittimu, u jilħaq bilanċ bejn l-

interess ġenerali u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-individwu.23 Is-

silta li ssegwi tigbor fiha l-eżercizzju sħiħ li għandha tagħmel il-Qorti qabel ma

tiddikjara seħħitx leżjoni jew le:

Il-Qorti tibda billi tgħid li m'hemm l-ebda dubju li l-Awtorità intimata fil-

każ odjern kienet qiegħda teżerċita l-poteri tagħha taħt is-subartikolu 4(1) tal-

Kap. 352, li jipprovdi kif ġej:

"4.(1) L-ebda dgħajsa jew bastiment ma għandu jintuża fl-ibħra territorjali jew interni ta' Malta, jekk dik id-dgħajsa jew bastiment ma jkunx reġistrat ma' l-Awtorità f'Reġistru għal Bastimenti Żgħar mwaqqaf skont regolamenti magħmula taħt dan l- artikolu, jew jekk dik id-dgħajsa jew bastiment ma jkunx reġistrat taħt l-Att dwar il- Bastimenti Merkantili, jew jekk dik id-dgħajsa jew bastiment ma jkunx reġistrat jew dokumentat għas-sodisfazzjon tal-Awtorità taħt il-liġi ta' xi pajjiż ieħor li mhux Malta"

Nru 37121/15, deċiża 23 ta' Ottubru, 2018.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 40

hekk:

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Dan ġie spjegat u sar aċċenn għalih fl-ittri rispettivi tal-Avukat Robert Digby

tat-13 ta' Lulju, 201825, tat-30 ta' Lulju, 201826 u tat-3 ta' Awwissu, 201827, lill-

avukati difensur tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., u li ġew esebiti minnha

Issa jonqos li jiġi mistħarreġ jekk l-indħil tal-Awtorità intimata kienx

wieħed leġittimu u jekk ġiex mħares il-prinċipju ta' proporzjonalità.

tal-Kaptan David Wirth bħala Harbour Master u Chief Officer tal-Ports and

Yachting Directorate, kif ukoll dik tal-Avukat Robert Digby bħala Senior

Manager Legal fi ħdan l-imsemmi Direttorat, turi kif l-Awtorità intimata

kkostatat li ma kinitx sodisfatta bil-mod kif il-bastiment Sea-Watch 3 kien ġie

reġistrat taħt il-bandiera Olandiża.

Dan għaliex il-kwalitajiet tiegħu u l-operat

tiegħu kif saħansitra mxandra mal-pubbliku28, ma kinux jaqblu mal-mod kif kien

reġistrat bħala non-commercial motor yacht.

Il-Kaptan David Wirth spjega

"L-operat ried jibda bil-ġurisdizzjoni tagħna, bil-barka tagħna.

Jitlaq jagħmel operat mill-port tagħna u hemmhekk ħa nerġa' nirrepeti nispera għall-aħħar darba, jiena nħoss li bastiment ta' ċertu size, intended for a specific calling bir-risk profile li assoċjat magħha għandu jkollha minimum standard ta' safety u protection of the environment li huma l-istandards stabbiliti minn SOLAS u STCW, waħda għall- kundizzjoni tal-vapur, tas-certification tal-vapur u l-kundizzjoni tal-vapur u l-oħra tal- kwalifiki tan-nies li jservu fuqha".29

Il-Kaptan Wirth kien diġà fix-xhieda tiegħu fis-seduta ta' qabel spjega

x'kienu l-punti li l-Awtorità intimata ma kinitx sodisfatta bihom:

28 Ara estratti mis-sit elettroniku tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V. Dok.

Fil- kontroeżami tiegħu waqt is-seduta quddiem l-Assistent Ġudizzjarju l-Avukat Daniela Wirth Lucas tal-14.12.20 a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

"Il-vapur ta kopja ta' certification of registry li huwa kien jindika li huwa motor yacht perὸ imbagħad issotometta wkoll numru ta' ċertifikati illi kienu jappartjenu jew jintużaw meta inti tkun qed tittratta bastiment bħala a sea going ship u din għalija kienet xi ħaġa li ma kinitx qed tagħmel sens.

Jew inti a motor yacht li qed topera bħala a motor yacht li kif nafu a motor yacht jagħmel il-biċċa l-kbira tal-operat tiegħu jew bastiment li jkun il-biċċa l-kbira ġo marina jew idur fil-kosta eċċ versus bastiment illi għax ikun qed jagħmel vjaġġi internazzjonali jirrikjedi l-istatuary requirements eċċ eċċ u dawn ippreżentaw xi dokumenti li huma assoċjati ma' bastiment, taħt reġistrazzjoni ta' motor yacht u t-tnejn fuq livell tekniku ta' certification, huma konfliġġenti u ma jagħmlux sens.

Iktar minn hekk meta imbagħad ridna wkoll nivverifikaw per eżempju l-kwalifiki tal-crew.

Il-persuna li ddikjarat lilha nniffisha bħala l-master tal-bastiment dak iż-żmien, ippreżentat kwalifiki li ma kinux jikkumplimentaw is-size tal-vapur.

Jiġifieri wkoll kien hemm indikazzjoni li lanqas kwalifiki bażiċi anke li l-bastiment wieħed jista' jittrattah ta' yacht, xorta kwalifiki ma kinux adekwati għaliex hi preżentat tliet ċertifikati, wieħed kien ta' Inland Waterway Navigation li ovvjament ma japplikax, ieħor taht risoluzzjoni tal-UN, recreational craft up to 24m u ċertifikat ieħor ta' master ta' yacht up to 300 tons.

Kulħadd jaf jew kull min jaqra r- reġistrazzjoni tal-vapuri, il-vapur huwa ta' 600 tons, doppju ta' dik il-kwalifika...jekk anke jien nidħol fuq l-IMO website, fuq id-database globali uffiċjali tal-bastimenti, il- vapur reġistrat taħt l-IMO sa l-aħħar posizzjoni tiegħu as a search and rescue vessel, reġistrat mal-IMO, l-International Maritime Convention...it-type of vessel fuq iċ- certificate of insurance li ġie preżentat jerġa' jindika kif hemm fuq l-IMO, search and rescue vessel.

Mela dan il-vapur li kien qed jindika anke fuq IMO website, fuq website tiegħu, jippromovi li qed jagħmel attività partikolari, lili preżentali insurance li tefgħet dubju l-operat tiegħu hux insured".30

Dan kollu kien ġie komunikat lill-avukati difensuri tal-entità rikorrenti

Sea-Watch e.V. mill-Avukat Robert Digby għan-nom tal-Awtorità intimata

permezz tal-ittra31 tiegħu tat-13 ta' Lulju, 2018, u għalhekk ma jistax jitqies li l-

imsemmija entità rikorrenti ma kinitx a konoxxenza tal-preokkupazzjonijiet tal-

Awtorità intimata kif tagħti x'jifhem permezz tax-xhieda tagħha.

32 Il-Qorti

tosserva li fl-istess seduta l-Kaptan Wirth spjega ferm tajjeb ir-raġuni għaliex l-

32 Ara xhieda ta' Jan Pirotta Ebejer seduta tat=08.11.19 a fol.

193 u xhieda ta' Klaus Attard Refalo seduta tat-22.01.20 a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Awtorità intimata ma ħassitha xejn komda bil-mod kif il-bastimenti Sea-Watch

3 kien ġie reġistrat taħt il-bandiera Olandiża:

"L-interpretazzjoni tiegħi hija illi l-bastiment li qed jiddikjara lilu nnifsu as a recreational craft, bl-intenzjonijiet bl-apparat abbord dak li huwa dikjarat pubblikament qed jagħmel operat ta' bastiment 'l fuq minn 500GT bir-riskji kollha ta' navigazzjoni u bl-impatti kollha dak jista' jkollu fuq in-nies abbord, in-nies li jkun involut fihom, l-interaction ma' vapuri oħra u anke l-kosta ta' Malta peress li kien qed jopera minn hawn u allura hemm l-istess riskji, hemm l-istess operat u jekk irid isir dak il-bastiment b'tip ta' operat, l-minimum standards meħtieġa skont primarjament SOLAS u STCW għall-vapur tas-size tiegħu li mhux qed jagħmel attività rikreattiva.

Il-Qorti tqis li dawn il-preokkupazzjonijiet tal-Awtorità intimata kienu

kollha leġittimi.

Tibda billi tosserva li jirriżulta biċ-ċar li mal-IMO il-bastiment

huwa reġistrat bħala "Search & Rescue Vessel".

33 Ma setax il-bastiment

inkwistjoni jitħalla jbaħħar mill-Port il-Kbir bl-awtorizzazzjoni tal-Awtorità

intimata, meta hija kienet taf li kien hemm diskrepanzi serji bejn l-attività li kien

iwettaq u d-deskrizzjoni tiegħu kif reġistrat taħt il-bandiera Olandiża, bil-

konsegwenzi li din iġġib, inkluż polza ta' assikurazzjoni34 limitata u li ma tkoprix

l-eventwali attività, kif saħansitra jammetti x-xhud Klaus Attard Refalo, li kien

responsabbli għall-bastiment fi-żmien li seħħ il-każ odjern.

35 Dan saħansitra

għarfuh ukoll l-awtoritajiet Olandiżi fl-ittra tagħhom tas-7 ta' Awwissu, 2018,

fejn qalu li,

35 Ara xhieda in kontroeżami seduta tal-14.12.20 a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Il-Qorti tagħraf ukoll li minbarra dawn id-diskrepanzi, l-ekwipaġġ

senjatament il-Master tal-bastiment Sea-Watch 3 ma kellhiex il-kwalifiki

meħtieġa sabiex tassumi dan ir-rwol.

37 Dan kollu bl-ebda mod ma ġie spjegat

jew saħansitra kkontestat mir-rikorrent noe, li allura ma jistax jippretendi li l-

Awtorità intimata kellha tkun kompliċi fl-irregolarità tal-pożizzjoni tiegħu, u

anki fir-responsabbilità tiegħu lejn terzi naxxenti minn kwalunkwe diżgrazzja li

tista' tinqala' waqt l-operat tiegħu.

Huwa minnu li n-nuqqas ta' kunsens tal-

Awtorità intimata seta' wassal għal danni inġenti li dwarhom il-Qorti tosserva

wara kollox ma tressqet l-ebda prova, iżda l-Qorti ma tistax ma tirrilevax li l-

konsegwenzi ta' telf ta' ħajja jew ħsara lil bastimenti oħra jew terzi riżultanti

minn diżgrazzja fl-ibħra 'l hemm mill-Port il-Kbir huma bil-bosta aktar serji u

B'hekk ċertament ma jistax jingħad li l-prinċipju ta' proporzjonalità ma

nżammx mill-Awtorità intimata, għaliex il-miżien bla dubju kellu jegħleb lejn l-

importanza assoluta li kellha tingħata lill-perikli riżultanti mid-difetti fir-

reġistrazzjoni tal-bastimenti inkwistjoni taħt il-bandiera Olandiża.

Ir-rikorrent noe jittenta jpoġġi dan kollu fid-dubju, billi jikkontendi li ċ-

ċirkostanzi riżultanti fiż-żmien li l-Awtorità intimata naqset milli tagħti l-kunsens

tagħha sabiex jitlaq il-bastiment inkwistjoni, baqgħu ma nbiddlux meta fl-aħħar

fit-22 ta' Ottubru, 2018 l-imsemmi bastiment tħalla jsalpa mill-Port il-Kbir.

Iżda

l-Qorti tagħraf li għalkemm iċ-ċirkostanzi baqgħu ma nbidlux, u żżid tgħid li

jirregolarizzaw

ir-reġistrazzjoni tal-bastiment,

il-

kwistjoni kienet tiġi riżolta qabel, in-natura tat-talba38 tar-rikorrent noe fil-15

37 Ara xhieda tal-Kaptan Bugeja seduta tal-05.04.19 a fol.

112 u kopja tad-dokumenti relattivi a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 38 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

ta' Ottubru, 2018 tbiddlet, u kien proprju bis-saħħa tad-dikjarazzjoni magħmula

fit-talba tal-entità rikorrenti Sea-Watch e.V., li ngħata l-kunsens.39 Dan kollu ġie

spjegat sew waqt ix-xhieda tal-Kaptan Bugeja u tal-Avukat Robert Digby.40

Għal dawn ir-raġunijiet din il-Qorti qiegħda tilqa' s-seba' u t-tmien

eċċezzjoni tal-Awtorità intimata, u għaldaqstant tastjeni milli tieħu konjizzjoni

tal-ħames eċċezzjoni tagħha.

il-kawża billi:

Għaldaqstant għar-raġunijiet premessi l-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din

1) Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni tal-intimati l-Avukat tal-Istat, il-Ministeru

għat-Trasport Infrastruttura u Proġetti Kapitali u d-Direttur Ġenerali fil-

Ministeru għat-Trasport,

Infrastruttura u Proġetti Kapitali u

tilliberahom mill-osservanza tal-ġudizzju u tastjeni milli tieħu

konjizzjoni ulterjuri tal-eċċezzjonijiet l-oħra tagħhom;

2) Tilqa' r-raba', is-sitt, is-seba' u t-tmien eċċezzjoni tal-Awtorità intimata,

tastjeni milli tieħu konjizzjoni tal-ħames eċċezzjoni, u tiċħad il-

kumplament tal-eċċezzjonijiet tagħha; u

3) Tiċħad it-talbiet kollha tar-rikorrent nomine.

Il-Qorti tordna li l-ispejjeż tal-kawża jitħallsu kwantu għal terż (1/3) mill-

Awtorità intimata u kwantu għal żewġ terzi (2/3) mir-rikorrent nomine.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 39 minn 40

Rikors Kostituzzjonali Nru 19/2019 LM

Onor. Dr Lawrence Micallef Stafrace LL.D. Imħallef Rosemarie Mamo. Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 40 minn 40

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri)

Seduta tal-15 ta' Settembru, 2021

Appell Inferjuri Numru 23/2019 LM

Dan huwa appell magħmul mis-soċjetà rikorrenti Vassallo Builders

Limited (C 20882) [minn issa 'l quddiem 'is-soċjetà appellanta'] minn lodo

arbitrali mogħti fl-Arbitraġġ numru 4425/2015 tas-26 ta' Frar, 2019, [minn issa

'l quddiem 'il-lodo arbitrali'], mit-Tribunal tal-Arbitraġġ [minn issa 'I quddiem

'it-Tribunal'] fiċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta [minn issa 'l quddiem 'iċ-

Ċentru'], li permezz tiegħu ddeċieda t-talbiet tagħha fil-konfront tas-soċjetà

intimata Tigné Contracting Limited (C 28438) [minn issa 'l quddiem 'is-soċjetà

appellata'] kif ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Il-fatti tal-każ odjern huma dawn li ġejjin.

Il-partijiet kienu ffirmaw il-

T10 Finishes and M&E Works [minn issa 'l quddiem 'il-kuntratt ta' appalt'], fit-

12 ta' Ġunju, 2008, imfassal fuq il-FIDIC Red Book Contract, li huwa intiż għal

xogħlijiet ta' kostruzzjoni u ta' inġinerija.

Sussegwentement inqala' xi diżgwid

bejn il-partijiet dwar, fost affarijiet oħra l-kwalità tax-xogħol li kien sar mis-

soċjetà appellanta, u permezz ta' ftehim ffirmat fit-8 ta' April, 2015, il-partijiet

iddeċidew li l-vertenzi ta' bejniethom għandhom jiġu deċiżi permezz ta'

proċeduri ta' arbitraġġ.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Il-partijiet intavolaw proċeduri ta' Arbitraġġ permezz ta' Avviż Konġunt

tal-Arbitraġġ li huma ppreżentaw fit-2 ta' Lulju, 2015, fiċ-Ċentru, fejn fissru li s-

soċjetà appellanta kellha pretensjoni fis-somma ta' €1,284,485.94, bl-

imgħaxijiet legali dekorribbli mid-data li fiha l-ammonti relattivi kellhom

jitħallsu, u flimkien mal-ispejjeż tal-proċeduri tal-arbitraġġ, filwaqt li s-soċjetà

appellata ma kinitx qiegħda taċċetta l-pretensjoni tas-soċjetà appellanta, u

saħansitra kellha kontrotalba x'tagħmel fir-rigward ta' dawk l-ammonti li s-

soċjetà appellanta kienet qiegħda tippretendi li huma dovuti lilha mingħandha.

Sussegwentement fis-27 ta' April, 2016 is-soċjetà appellanta ppreżentat it-

talba tagħha bil-miktub, u s-soċjetà appellata wieġbet għall-pretensjonijiet

tagħha fil-25 ta' Mejju, 2016, fejn

ippreżentat ukoll kontrotalba fejn

issottomettiet li s-soċjetà appellanta kienet tenuta teżegwixxi diversi xogħlijiet

oħra u anki tħallas dawk l-ammonti minnha elenkati fl-istess kontrotalba jew

skont kif kellhom jiġu likwidati.

Is-soċjetà appellanta wieġbet għall-kontrotalba

fit-22 ta' Ġunju, 2016, fejn issottomettiet li t-talbiet kif miġjuba fil-kontrotalba

kellhom jiġu miċħuda, u dan flimkien mal-ispejjeż.

Waqt is-smigħ tal-proċeduri, is-somma pretiża mis-soċjetà appellanta

ġiet riveduta għal €1,320,706.69 (eskluża t-taxxa fuq il-valur miżjud).

li għamel

is-segwenti

konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 38 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 39 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 40 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 41 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 42 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 43 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 44 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 45 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

See, in particular, Noel Scuereb k/a Xuereb eżerċenti I-kummerċ bħala Green Care Trading

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 46 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

vs John E. Lomax għan-nom u f'isem s-soċjetà kummerċjali Sullivan Shipping Agencies Ltd.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 47 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 48 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 49 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Is-soċjetà appellanta intavolat l-appell tagħha fil-15 ta' Marzu, 2019 fejn

qiegħda titlob lil din il-Qorti sabiex:

"...tħassar u tirrevoka il-lodo arbitrali appellat in kwantu dan akkorda biss €11,274.03 in via ta' finance charges u filwaqt li tikkonfermah fir-rimanenti, tvarjah

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 50 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

billi takkorda finance charges skont il-kuntratt ta' appalt fuq is-segwenti partiti sad- data tal-effettiv pagament bil-mod segwenti:

Ammont kapitali akkordat mil-lodo

Data minn meta għandhom jintgħaddu l- finance charges

6 ta' Ġunju 2011

32 jum mill-Interim Payment Certificate 18 3 ta' Lulju 2013

3 ta' Lulju 2013

9 ta' Mejju 2012 fuq l- ammont ċertifikat b'Certificate 27, u b'effett mis-7 ta' Lulju 2013 fuq l- ammont ulterjuri ta' €35,764.36 fuq dak li ġie ċertifikat fis-7 ta' Lulju 2013 6 ta' Ġunju 2011

Bl-ispejjeż a karigu tas-soċjetà appellata"

Is-soċjetà appellanta tgħid li l-aggravju tagħha huwa li t-Tribunal għamel

interpretazzjoni żbaljata tad-dispożizzjonijiet rilevanti mill-kuntratt ta' appalt

fir-rigward tal-ammont ta' financing charges li hija kienet qiegħda tippretendi

li huma dovuta lilha skont il-kuntratt ta' appalt.

Ir-Risposta tal-Appell

Is-soċjetà appellata wieġbet permezz ta' risposta ppreżentata fil-5 ta'

April, 2019, fejn issottomettiet li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 51 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

"9.1 ...dan l-appell għandu jiġi miċħud u l-lodo arbitrali dwar il-kap tal-finance charges għandu jiġi kkonfermat ħlief għas-segwenti partiti u ċioé preliminaries on miscellaneous site instructions and variation orders u preliminaries on claimant's invoices fejn f'dan ir-rigward is-soċjetà appellata tirreferi għall-appell tagħha (bin-numru 24/19) fejn qed jiġu kkontestati dawn iż-żewġ partiti tal-pretensjoni ta' VBL.

Kemm-il darba l-appell ta' TCL fuq dawn iż-żewġ partiti perὸ jiġi miċħud, is-soċjetà appellata ssostni li l- appell ta' VBL dwar id-data minn meta kellhom jibdew jiddekorru l-finance charges fuq dawn iż-żewġ partiti għandu jiġi miċħud.

9.2 Bl-ispejjez kontra s-soċjetà appellanti."

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi qabelxejn sabiex tikkonsidra jekk l-appell odjern

huwiex ammissibbli skont id-dispożizzjonijiet tal-Kap.

387 tal-Liġijiet ta' Malta.

Tibda billi tirrileva li skont l-artikolu 3.1 tal-ftehim iffirmat fit-8 ta' April, 2015,

bejn il-partijiet, u li kopja tiegħu tinstab annessa mal-Avviż Konġunt tal-

Arbitraġġ, kull parti għandha d-dritt li tinterponi appell mil-lodo arbitrali u dan

skont kif jipprovdi l-Kap.

387 tal-Liġijiet ta' Malta.

Is-subartikolu 70A(1) tal-Kap.

387 jibda billi jipprovdi kif ġej:

(1) Parti fil-proċedimenti tal-arbitraġġ tista' tappella lill-Qorti tal-Appell fuq punt ta' liġi li jitnissel minn deċiżjoni finali magħmula fil-proċedimenti kemm- il darba –

il-partijiet ma eskludewx espressament dan id-dritt tal-appell fil-ftehim tal-arbitraġġ jew mod ieħor bil-miktub; jew

(b) minkejja kull ħaġa msemmija fil-ftehim tal-arbitraġġ, il-partijiet ma ftiehmux espressament li ma għandhom jingħataw l-ebda raġunijiet fid- deċiżjoni skont l-artikolu 44(3)."

Il-Qorti tibda billi tikkonsidra jekk ir-rekwiżiti stabbiliti permezz ta' dan

is-subartikolu ġewx sodisfatti.

Mill-ftehim ta' bejn il-partijiet fuq imsemmi, ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 52 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

jirriżultax li l-partijiet eskludew id-dritt tal-appell, tant li l-istess ftehim li kien

intiż sabiex jirregola l-mod kif il-vertenzi eżistenti bejn il-partijiet għandhom

jiġu riżolti permezz tal-proċedura ta' arbitraġġ, ta wkoll lil kull parti d-dritt ta'

appell skont id-dispożizzjonijiet tal-Kap.

387 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għalhekk ir-

rekwiżit stabbilit permezz tal-ewwel paragrafu tas-subartikolu suċitat jinstab

Sodisfatt ukoll permezz tal-istess ftehim huwa r-rekwiżit li jipprovdi

għalih il-paragrafu (b) tal-istess subartikolu, u dan għaliex m'hemm l-ebda

klawsola fil-ftehim ta' arbitraġġ li sar bejn il-partijiet fejn qegħdin jaqblu li t-

Tribunal m'għandu jagħti l-ebda raġuni għad-deċiżjoni tiegħu.

Ġaladarba ġew sorvolati

l-ewwel rekwiżiti fejn b'hekk

il-partijiet

m'għandhom l-ebda ostakolu sabiex jappellaw mil-lodo arbitrali fuq punt ta'

liġi, għandhom jiġu kkunsidrati wkoll id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu 70A(3)

tal-Kap.

387 fir-rigward ta' dawk l-appelli li huma ammissibbli fuq punt ta' liġi,

għaliex hawn ukoll mhux kull appell huwa ammissibbli:

"(3) Il-Qorti tal-Appell għandha tikkunsidra l-appell biss jekk il-Qorti tkun sodisfatta

id-deċiżjoni dwar il-punt ta' liġi taffettwa sostanzjalment id-drittijiet ta'

(a) waħda jew iktar mill-partijiet;

li l-punt ta' liġi huwa wieħed li t-tribunal kien mitlub jiddeċiedi fuqu jew

(b) mod ieħor iddependa fuqu biex jasal għad-deċiżjoni;

li fuq il-bażi ta' dak li jirriżulta mill-fatti fid-deċiżjoni, id-deċiżjoni tat-

(ċ) tribunal dwar il-punt ta' liġi hija prima facie miftuħa għal dubju serju;

li abbażi ta' reviżjoni tar-rikors, kull risposta u d-deċiżjoni, l-appell ma

(d) jidhirx li hu dilatorju u vessatorju,

u fil-każijiet l-oħra kollha il-Qorti għandha tiċħad l-appell".

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 53 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

Iżda qabelxejn għandu

jiġi kkonsidrat dak

jipprovdi għalih

subartikolu 70B(1) tal-Kap.

387, li jitlob kif ġej dwar il-mod li bih għandhom

jiġu mfissra l-aggravji tal-appellant:

(1) Appell taħt l-artikolu 70A għandu jidentifika l-punt ta' liġi li għandha tittieħed deċiżjoni fuqu u għandu jispeċifika t-tifsira li r-rikorrent jallega li hi t- tifsira korretta tal-punt ta' liġi identifikat".

Għaldaqstant din il-Qorti qabelxejn ser tgħaddi sabiex tinvestiga jekk l-

appell interpost mis-soċjetà appellanta għandux jiġi mismugħ jew saħansitra

miċħud mill-ewwel.

L-aggravju ewlieni tas-soċjetà appellanta fir-rigward tal-lodo arbitrali

huwa li t-Tribunal għamel interpretazzjoni żbaljata tad-dispożizzjonijiet tal-

kuntratt ta' appalt li jirregolaw l-ammont ta' financing charges li kellha dritt

tirċievi.

Minn hawn is-soċjetà appellanta tkompli billi tispjega kif kellhom isiru

l-pagamenti pretiżi, u dan b'riferiment għall-provedimenti relattivi tal-kuntratt

ta' appalt, u għal dak li ġie deċiż mit-Tribunal.

Is-soċjetà appellanta tikkontesta

l-interpretazzjoni li ta t-Tribunal, li wassal sabiex b'mod allegatament skorrett,

il-financing charges ġew ordnati minnu li jitħallsu biss fir-rigward tal-ammonti

oriġinarjament ċertifikati mill-Engineer (Certified but Not Paid), u dan b'effett

mid-data tal-Interim Payment Certificate 28.

Is-soċjetà appellanta tikkontendi

li fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu 992(1) tal-Kodiċi Ċivili, kwistjoni

ta' interpretazzjoni ta' kuntratt hija meqjusa bħala punt ta' liġi għall-finijiet tal-

artikolu 70A tal-Kap.

Iżda l-Qorti ma tistax tikkondividi din il-fehma.

minnu li s-subartikolu 992(1) tal-Kap.

16 jagħti lil kuntratti s-saħħa ta' liġi fil-

konfront ta' min ikun iffirma għalih, iżda dan ma jista' qatt ifisser li għandu

kwalità aktar qawwija minn dak

jagħtih

jikkostitwixxi proprju l-liġi nnifisha.

Aktar minn hekk, tgħid il-Qorti, is-soċjetà

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 54 minn 55

Appell Inferjuri Nru 23/2019 LM

appellanta lanqas tista' tippretendi li bis-saħħa tas-subartikolu 992(1) tal-Kap.

16 hija għandha dritt li tressaq appell quddiem din il-Qorti fejn l-aggravju

tagħha huwa dwar l-interpretazzjoni allegatament skorretta li t-Tribunal ta lill-

pattijiet u lill-kundizzjonijiet miftiehma bejn il-partijiet fil-kuntratt ta' appalt.

Din il-Qorti għalhekk tikkonsidra li minkejja t-tentattiv tagħha sabiex tpoġġi l-

appell tagħha fil-parametri tas-subartikolu 70B(1) tal-Kap.

387, is-soċjetà

appellanta qiegħda tonqos milli tħares id-dispożizzjonijiet tiegħu għaliex

mhijiex qiegħda tiddentifika l-ebda punt fil-liġi li jirrikjedi deċiżjoni minn din il-

Qorti, u wisq inqas milli tagħti t-tifsira li skont hi għandha tingħata li dak il-

punt ta' liġi.

Għall-kuntrarju, is-soċjetà appellanta mill-argument tagħha

msejjes fuq is-subartikolu 992(1), mill-ewwel tidħol fil-mertu tal-pretensjoni

tagħha.

Il-Qorti għalhekk għandha tastjeni milli tikkonsidra dan l-aggravju, u

konsegwentement ukoll l-appell tas-soċjetà appellanta.

Għar-raġunijiet premessi l-Qorti tiddikjara l-appell bħala irritu u null u

tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tiegħu.

L-ispejjeż tal-imsemmi lodo arbitrali jibqgħu kif deċiżi mill-Arbitru, filwaqt li

dawk tal-appell odjern għandhom jitħallsu mis-soċjetà appellanta.

Onor. Dr Lawrence Vouyoukas LL.D. Imħallef

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 55 minn 55