Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Bigeni, LL.D.

Illum, 15 ta' Settembru 2021

f'dawn il-gżejjer:

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellanti, Yousef Vitale u Mohamed Calleja Palmier Farrugia Holland,

akkużati quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

talli fis-26 ta' Lulju, 2021, u/jew fil-jiem, ġimgħat jew xhur ta' qabel din id-data,

Iffalsifikaw, bidlu jew għamlu xi tibdil f'passaporti, jew użaw jew kellhom fil- pussess tagżhom xi passaporti li huma kienu jafu li ġew iffalsifikati, mbiddla jew li sar xi tibdil fihom (Kap. 61, Sec 5 tal-Liġijiet ta' Malta);

Kif ukoll talli xjentament għamlu użu minn xi dokumenti oħra ffalsifikati (Kap.

189 tal-Liġijiet ta' Malta);

Kif ukoll mingħajr awtorita' leġittima, użaw jew kellhom fil-pussess tagħhom xi dokument meħtieġ għall-finijiet ta' dan l-att, li jkun falsifikat skond l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap. 217, Sec.

32(1) (f) tal-Liġijiet ta' Malta).

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

tal-25 ta' Lulju, 2021, fejn il-Qorti, wara li rat l-Artikoli 5 tal-Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta'

Malta, l-Artikoli 17 u 189 tal-Kodiċi Kriminali, u l-Artikolu 32(1)(f) tal-Kapitolu 217

tal-Liġijiet ta' Malta, fuq ammissjoni, sabet lill-imputati Yousef Vitale u

Mohammed Calleja Palmier Briki ħatja tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom u

kkundannathom għal piena ta' sitt (6) xhur priġunerija effettiva kull wieħed.

il-konfiska ta' Dok KR9 favur il-Gvern ta' Malta ai termini tal-Artikolu 23 tal-Kodiċi

Astjeniet milli tieħu konjizzjoni tat-talba tal-Prosekuzzjoni għall-hlas tal-

ispejjeż in konnessjoni mal-ħatra tal-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali

stante li ma ġewx maħtura esperti f'dawn il-proċeduri.

Rat ir-rikors tal-appellanti, Yousef Vitale u Mohamed Calleja Palmier Farrugia Holland, ppreżentat fit-

12 ta' Awwissu, 2021, fejn talbu lil din l-Qorti tilqa' dan l-appell u tirriforma s-sentenza

appellata, billi filwaqt li tikkonfermha fil-parti fejn sabet lill-appllanti ħatja tal-akkużi

miġjuba fil-konfront tagħhom u kif ukoll tikkonferma d-decide dwar l-ispejjeż tal-

esperti, tvarja l-piena inflitta, billi timponi piena aktar ekwa u ġusta għall-fattispeċi

tal-każ.

Rat l-aggravji imqajjma mill-appellanti.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semgħet trattazzjoni.

Ikkunsidrat:

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellanti esebita mill-Prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Illi l-gravam sottopost għal ġudizzju ta' din il-Qorti huwa dirett unikament lejn il-

piena inflitta mill-Ewwel Qorti fil-konfront ta'l-appellanti ta' sitt xhur priġunerija billi

jidhrilhom li din il-piena hija waħda sproporzjonata u eċċessiva kemm fil-kwalita'

tagħha kif ukoll fil-kwantita' u li ma toħloqx bilanċ bejn l-aspett retributtiv u dak

riformattiv tal-ħatja.

Illi l-Ewwel Qorti fid-diskrezzjoni mogħtija lilha bil-liġi

għoġobha teroga l-piena ta' priġunerija effettiva u dan wara li l-appellanti, debitament

irreġistraw ammissjoni

inkondizzjonata għall-akkużi kollha

Illi di piu' minn qari tal-verbal tas-seduta tat-28 ta' Lulju 2021 jirriżulta illi:

"Il-Qorti wissiet tagħhom, ossia il-piena li tikkontempla l-liġi ghar-reati odjerni."

lill-imputati bil-konsegwenzi

tal-ammissjoni

Dan għandu jfisser allura illi, konsapevoli tal-piena li setgħu jiffaċċjaw, l-appellanti,

debitament assistiti, għażlu xortawaħda li jammettu għall-imputazzjonijiet miġjuba

fil-konfront tagħhom u ħallew f'idejn il-Qorti timponi dik il-piena li dehrilha li

tagħmel ġustizzja fiċ-ċirkostanzi.

Illi t-tagħlim ġurisprudenzjali jiggwida lill-qorti ta' revizjoni sabiex bħala regola ma

tirrimpjazzax il-piena mogħtija mill-Ewwel Qorti b'dik li kieku hija – cioe` din il-Qorti

– kienet tagħti f'dawk iċ-ċirkostanzi kemm-il darba ma jkunx jirriżulta li l-piena

mogħtija mill-Ewwel Qorti kienet b'xi mod "wrong in principle" jew "manifestly

Illi l-artikolu 142(1) tal-Criminal Justice Act 2003 fl-Ingilterra jistabilixxi ħames prinċipji

li għandhom jiġu segwiti fl-imposizzjoni tal-piena bħala:

Illi allura min hu imsejjaħ biex jiġġudika ma għandux iħares biss l-interessi tal-

persuna ikkundannata iżda għandu jara illi jħares l-interessi tal-vittma jew vittmi tar-

reat u is-soċjeta in generali billi jagħti dik il-piena li għandha isservi bħala kastig għal

min jikkometti r-reat, li tara li twassal għat-tnaqqis tal-kummissjoni ta' reati oħra, li

tista' twassal għar-rijabilitazzjoni u r-riforma tal-ħati, li tagħti il-ħarsien meħtieġ lil

pubbliku u li l-ħati jagħmel reparazzjoni għal ħażin li jkun għamel.

Illi l-appellanti ġew mixlija u misjuba ħatja tar-reati maħsuba fl-artikolu 5 tal-Kapitolu

61 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena ta' priġunerija għal żmien minn sitt xhur sa

sentejn, tar-reat imfassal fl-artikolu 189 tal-Kodiċi Kriminali li jiġi punit bil-piena ta'

priġunerija minn seba' xhur sa sena, u finalment bir-reat misjub fl-artikolu 32(1)(f) tal-

Kapitolu 217 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena tal-multa ta' mhux iżjed minn ħdax-

il elf, sitt mija u sitta u erbgħin euro u sebgħa u tmenin ċenteżmu (€11,646.87) jew

priġunerija għal żmien ta' mhux aktar minn sentejn jew dik il-multa u priġunerija

flimkien, kemm-il darba mhix stabbilita għal dak ir-reat piena akbar b'liġi oħra.

Jirriżulta mis-sentenza appellata, imbagħad, illi l-Qorti tal-Maġistrati applikat ukoll l-

provvedimenti ta'l-artikolu 17 tal-Kodiċi Kriminali billi kien jirriżulta l-konkors ta'

reati u ta' pieni għall-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-appellanti, għalkemm ma jiġix

indikat liema sub-inċiż qed jiġi applikat.

Il-Qorti, madanakollu tista' tifhem mill-

quantum tal-piena erogata illi kien qed jiġi applikat is-sub-inċiż (h) ghall-artikolu 17,

bl-Ewwel Qorti allura teroga il-piena għar-reat l-iktar gravi u cioe' dak li jaqa' taħt il-

Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena tal-priġunerija bejn sitt xhur u sentejn.

Dan ifisser illi l-Ewwel Qorti erogat dik il-piena fil-minimu assolut tagħha biex b'hekk

allura wieħed mill-ilmenti imqanqla mill-appellanti u cioe' illi l-piena hija eċċessiva

fil-kwantita' tagħha ma jistħoqqilhiex akkoljiment.

Kif tajjeb qalet din il-Qorti, kif

diversament ippresjeduta, fis-sentenza "Il-Pulizija vs. Rabia YAVUZ u Muzekka

Il-piena ta' priġunerija għar-reati li l-appellanti ammettew u ġew misjuba ħatja tagħhom ma kienetx żbaljata fil-prinċipju kemm minħabba li dawn huma meqjusa bħala reati ta' natura serja, li jistgħu, f'ċerti ċirkostanzi, anke jimminaw is-sigurta tal-Istat, kif ukoll minħabba li n-numru ta' persuni li jinqabdu jikkommettu reati ta' din in-natura sploda l-fuq f'dawn l-aħħar snin.

Illi l-appellanti jappellaw għal klemenza tal-Qorti billi jikkontendu illi huma ma

għandhomx jeħlu piena restrittiva tal-liberta' tagħhom f'ċirkostanzi fejn huma qed

ifittxu ażil politiku mill-persekuzjoni li minnha qegħdin ibatu f'pajjiżhom.

illi huma diġa' fittxew ażil politiku ġewwa l-Greċja, iżda dan ma ingħatalhomx, u

wkoll jilmentaw illi ġew trattati hażin f'dan il-pajjiz, ma sabux impjieg u għalhekk

kellhom jitilqu biex ifittxu futur aħjar ġewwa l-Belġju.

Isostnu illi huma kellhom iħallu

lil familji rispettivi tagħhom u lil uliedhom f'pajjizhom sabiex ifittxu impjieg biex

ikunu jistgħu imantnuhom.

Issa l-Qorti tista' tifhem dawn iċ-ċirkostanzi tal-ħajja diffiċli ta' persuni persegwitati

f'pajjiżhom minħabba it-twemin politiku tagħhom, tant illi jiġu kostretti jaħarbu biex

ifittxu il-kenn f'pajjiżi oħra.

Kif tajjeb stqarret din il-Qorti (diversament ippresjeduta)

fis-sentenza su-iċċitata:

L-esperjenza turi li l-maġġor parti ta' dawn il-każijiet ikunu jinvolvu mhux biss il-persuni li jiddeċiedu li jivjaġġjaw b'dokumenti tal-identita jew passaporti foloz, iżda jinvolvu wkoll xibka ta' persuni li jifformaw parti minn organizzazzjonijiet kriminali mifruxa mad-dinja kollha, attrezzati sa snienhom u organizzati tajjeb, li japprofittaw minn min ikun irid jivjaġġja minn pajjiż għall-ieħor bl-użu ta' dawn id-dokumenti tal-identita jew passaporti foloz.

Dawn l-organizzazzjonijiet kriminali jipprovdu servizz,

2 Deċiża 06 ta' Awwissu 2021

ġieli komplut, għal min ikun irid jivjaġġja b'mod illegali biex jidħol fl- Unjoni Ewropea kemm minn barra l-Unjoni kif ukoll minn pajjiż għall-ieħor tal-Unjoni Ewropea meta dawn il-persuni li jridu jivjaġġjaw mhux neċessarjament ikollhom id-dritt li jidħlu f'dan it-territorju.

Illi fil-fatt ma hemmx dubbju illi dawn in-nies, sforz id-disperazzjoni tagħhom,

jispiċċaw vittmi tar-rebgħa ta' dawn l-organiżazzjonijiet kriminali li jagħmlu kapital

mit-tbatija u d-diffikultajiet li jkunu jinsabu fihom il-vittmi tagħhom.

Fil-fatt mill-

istqarrijiet rilaxxati mill-appellanti lil pulizija mal-arrest tagħhom jidher illi huma

ħallsu somma konsiderevoli ta' flus sabiex irnexxielhom jiksbu id-dokumenti foloz

minn għand dawn il-kriminali.

Illi allura r-regola li dawn il-qrati dejjem segwew, u ċioe' illi f'każijiet bħal dawn, li fil-

maġġior parti tagħhom ikunu każijiet tipiċi u allura jitqiesu bħala 'an open and shut

case, bil-ġudikabbli jitressaq bl-arrest, jammetti minnufih u l-Qorti imbagħad tgħaddi

biex timponi piena karcerarja effettiva, ma tidhirx li qed isservi ta' ebda deterrent għal

min hu iddisprat illi lest li jidħol għal kwalunkwe riskju biex jaħrab mit-tiġrib li jkun

jinsab fih.

Hija l-fehma ta' din il-Qorti, madanakollu, illi r-rimedju ma jinstabx fin-

natura u l-kwalita' ta'l-issentenzjar magħmul mill-qrati tagħna fil-konfront ta' dawn

l-persuni li jidħlu fil-pajjiż b'mod illegali.

Huwa id-dmir ta'l-Istat illi għandu jara illi

l-konvenzjonijiet internazzjonali li jagħtu protezzjoni lil nies li qed ifittxu ażil politiku

jiġu rispettati, u li allura anke f'dawk il-każijiet fejn persuni jispiċċaw inkarċerati

minħabba illi jkunu rċevew il-kundanna maħsuba fil-liġi għar-reati minnhom

kommessi, jingħataw dik l-għajnuna kollha meħtieġa sabiex japplikaw għall-ażil

politiku u li l-applikazzjoni tagħhom tiġi investigata u pproċessata bl-akbar ċelerita'.

Illi l-qrati iridu neċessarjament iqiesu, meta jiġu biex jerogaw il-piena idonja għal kull

każ ippreżentat quddiemhom, illi kemm jista' jkun ma jkunx hemm repetizzjoni ta'

reati li kull ma jmur qed iżiedu fin-numru tagħhom b'periklu għas-sigurta' fil-pajjiż,

u li organiżazzjonijiet kriminali li jagħmlu qliegħ minn din l-attivita' illegali ma

jitħallewx jimirħu mingħajr ebda rażan u kontroll.

'Kif din il-Qorti kellha l-opportunita` li tosserva diversi drabi, id-dhul f'Malta minghajr dokumenti jew b'dokumenti foloz hija haga serjissima, u li tincidi fuq is-sigurta` ta' l-iStat.

Li wiehed anke jghaddilu mill-antiporta

ta' mohhu li dan jista' jkun kaz ta' sentenza sospiza juri kemm l-istituzzjoni tas-sentenza sospiza tista' tigi abbuzata.

L-ewwel qorti f'dan il-kaz, tenut kont, kif inghad, li si trattava ta' dhul f'Malta b'dokumenti foloz, u fejn ma jirrizultax li kien hemm xi cirkostanzi specjali jew straordinarji li wassal ghal tali dhul b'dawk id-dokumenti, ghamlet sew li tat sentenza ta' prigunerija b'effett immedjat.3

Illi f'dan il-kaz il-Qorti ma tista' tirriskontra ebda ċirkostanza speċjali u straordinarja

bħal fil-każ imsemmi mill-abbli difensur tal-appellanti, ta' Yavuz u Deneri hawn fuq

iċċitat, li jista' iwassalha titbiegħed mid-diskrezzjoni eżerċitata mill-Ewwel Qorti u

għalhekk timponi piena alternattiva għal dik tal-inkarċerazzjoni, kif qed jitolbu l-

Illi meta l-pieni alternattivi għal dawk ta' prigunerija kienu qed jiġu

introdotti fis-sistema penali, gie superjorment deċiż illi:

"Ma jistax ikun hemm dubbju li l-emendi, introdotti recentement fil-ligi kriminali maltija, f'materja ta' penologija, huwa ferm enkomjabili, u korrettement ispirati ghal koncett reformattiv tal-piena, u jistghu ikunu ta' gid kbir anke ghas-socjeta, BASTA pero li jigu applikati fil-kazijiet fejn ghandhom ikunu applikati – diversament l-iskop ta'l-emendi jigi travizat, u jigi anke frustat l-effett taghhom.

Hu veru ukoll dak li qal l-insinji Leo Woodhouse Scicluna fil-ktieb tieghu, The Problem of Punishment, fis-sens li –

Hu pero' ugwalment veru dak li inghad ghap-propositu tal-kwistjoni tal- piena fil-Criminal Law Review, July 1961, p.482 –

Mr. Justice Dean, f'konferenza li hu ta taht l-awspicji tal-Clarke Hall Society, - li hi socjeta intiza ghat-trattament riformatiku tal-hati – intitolata 'Criminal Justice Problems and Punishment' qal hekk –

3 Il-Pulizija vs. Mohammed Genovese bilke fl-20 ta' Mejju 2010

4 Il-Pulizija vs Lorenzo Dos Santos Calcado- Qorti Kriminali – 30/03/1963

Illi l-fatti indikati fir-rikors ta'l-appell u anke imsemmija mill-abbli difensur fit-

trattazzjoni tiegħu li isawwru dan il-każ, kif indikati iktar 'il fuq, ma humiex

rispekkjati fl-atti billi ma hemmx l-iċken prova li tikkonferma dak minnu sottomess,

fatti li allura jistgħu iwasslu lil din il-Qorti tqies jekk f'dan il-każ hemmx dawk iċ-

ċirkostanzi li jimmeritaw konsiderazzjonijiet differenti minn dawk magħmula mill-

Ewwel Qorti.

Illi l-Qorti tqies illi dawn il-każijiet ma għandhomx jibqgħu jiġu trattati

mill-investigaturi, fil-kors ta'l-investigazzjonijiet minnhom kondotti, u imbagħad

mill-Prosekuzzjoni fil-qorti, b'mod uniformi mingħajr ma jiġu ndagati iċ-ċirkostanzi

partikolari ta' kull każ b'mod individwali.

Dan għandu jsir sabiex jiġi mistħarreġ jekk

każ ikunx wieħed ġenwin fejn persuna tkun tassew ħaqqha tfittex ażil politiku, u

każijiet oħra li ma jkunux daqstant ġenwini, u li allura l-Qorti tiġi mogħnija bi provi

f'dan ir-rigward li jistgħu igħinuha tqies il-kwalita' u il-kwantita' tal-piena li għandha

tiġi erogata f'kull każ għalih.

Wasal iż-żmien illi dawn il-każijiet ma jibqgħux jiġu

trattati b'mod riġidu u li jsegwu dejjem l-istess regola, billi kull każ għandu iċ-

ċirkostanzi partikolari tiegħu li jsawwruh.

Illi dan magħdud, madanakollu, billi f'dan il-każ il-Qorti ma għandhiex provi f'idejha

li jistgħu jsaħħu l-argumenti imqanqla mill-appellanti fir-rikors tagħhom tal-appell,

hija ma tista' ssib ebda mottiv li jista' igiegħlha titbiegħed mid-diskrezzjoni eżerċitata

mill-Ewwel Qorti meta huma ġew ikkundannati għal piena ta' sitt xhur priġunerija,

piena li del resto mhijiex waħda eċċessiva, iżda hija fil-minimu assolut.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma is-

sentenza appellata, b'dan illi tagħmel rakkomandazzjoni lid-Direttur tal-Faċilita'

Korrettiva ta' Kordin sabiex jagħti l-assistenza kollha meħtieġa lill-appellanti biex

ikunu jistgħu japplikaw għall-ażil u li jassistiehom tul il-proċess li jsegwi wara tali

Tordna komunika ta' din is-sentenza lid-Direttur Facilita Korretiva ta' Kordin u lill-

Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni.

applikazzjoni.

Imħallef


Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 15

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 15

Onor. Dr Lawrence Mercieca Galea LL.D. Imħallef Rosemarie Bouzidi Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 15

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 15 ta' Settembru, 2021

Rikors Revoka Nru: 550/2021 AF Fl-Atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni 406/21 fl-ismijiet:

Godwin Barry u Jeanette Barry vs Awtorità ghat-Trasport f'Malta u Harbour Management Limited (C-29326)

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Harbour Management Limited li permezz tiegħu ghar-ragunijiet moghtija din il-Qorti ntalbet sabiex tordna li l- effetti tal-mandat bin-numru 406/21 fl-ismijiet sovra citati jieqfu fil-konfront tas-socjetà Harbour Management Limited u dan taht dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni b'reserva ghad-dritt tal-esponenti ghall-prosegwiment t'azzjoni ghar-risarciment ta' danni jekk ikun il-kaz.

Rat ir-risposta ta' Godwin Barry u ta' Jeanette Barry.

Semgħet lill-partijiet jitrattaw ir-rikors.

Rat li r-rikors tħalla għal digriet in camera.

Rat l-atti kollha.

Ikkunsidrat illi dan huwa rikors ai termini tal-artikolu 836(1) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kapitolu 12 tal- Liġijiet ta' Malta, fejn is-soċjetà rikorrenti qed titlob lill-Qorti tirrevoka l-mandat ta' inibizzjoni bin-numru 406/2021 fl- ismijiet Godwin Barry u Jeanette Barry vs Awtorità għat-Trasport f'Malta u Harbour Management Limited, dan peress illi r-rikorrenti tgħid illi Godwin u Jeanette Barry naqsu milli, a tenur tal-artikolu 843 tal-Kap.

12, jagħmlu kawża għall-jedd imsemmi fil-mandat fi żmien għoxrin jum mill-ħruġ tal-mandat.

A tenur ta' dan l-artikolu:

jagħmel

"(1) Ir-rikorrent għandu il-kawża għall-jedd imsemmi fil-mandat fi żmien għoxrin jum mill-ħruġ tal- mandat: ...… (2) Jekk ir-rikorrent jonqos milli jagħmel il-kawża mingħajr raġuni tajba, l-effetti tal-mandat jieqfu u huwa jkun

responsabbli għad-danni u l-imgħaxijiet kollha."

Mill-atti jirriżulta li permezz tal-mandat ta' inibizzjoni bin- numru 406/2021 tas-16 ta' Marzu 2021, Godwin Barry u martu Jeanette Barry (minn issa 'l quddiem imsejħin 'l- intimati Barry') talbu lill-Qorti żżomm lill-Awtorità għat- Trasport f'Malta (minn issa 'l quddiem imsejħa 'l-Awtorità intimata') u lil Harbour Management Limited (minn issa 'l quddiem imsejħa 'ir-rikorrenti') milli 'tibda x-xogħlijiet stabbiliti permezz tal-Local Notice to Mariners No. 016 tas-sena 2021 … u kwalunkwe ħaġa oħra direttament konnessa ma' jew anċillari għall-ftehim li seħħ bejn l-intimati, b'mod illegali, rigwardanti l- immaniġġjar tal-Organised Mooring Area and associated fairway for the mooring of small craft fil-post magħruf bħala "Mooring Area in Xemxija" (burmarrad, san pawl il-baħar-Bajja ta' San Pawl)' u dan għar- raġunijiet imsemmija fir-rikors tagħhom, senjatament għaliex jgħidu li l-ftehim li seħħ bejn l-Awtorità intimata u r-rikorrenti huwa illegali in kwantu li seħħet transazzjoni bejniethom wara li s-sejħa pubblika għall-offerti ġiet irtirata.

It-talba għall-ħruġ tal-mandat kienet milqugħa minn din il-Qorti diversament presjeduta permezz ta' digriet tas-16 ta' April 2021.

Jirriżulta wkoll li quddiem din il-Qorti kif presjeduta hemm pendenti kawza fl-ismijiet Godwin Barry u Jeanette Barry vs Awtorità għat-Trasport f'Malta u Harbour Management Limited għal kull interess li jista' jkollha (rikors maħluf numru 271/2021).

Din hija kawża għal stħarriġ amministrattiv a tenur tal-artikolu 469A tal-Kap.

It-talbiet f'dik il-kawża huma sabiex il-Qorti:

"Tiddikjara li l-għemil amministrattiv li wassal għal ftehim ta' transazzjoni u/jew iffirmar tal-kuntratt ta' konċessjoni finali bejn l-intimati rigwardanti s-sejħa pubblika għal proposti għall-immaniġjar u t-tħaddim ta' żoni organizzati ta' berthing u irmiġġ għal yachts fix-Xemxija u s-Salina tat- 18 tal-Artikoli 469A(1)(b)(ii) u/jew (iv) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

ta' Novembru 2009, sar bi ksur

Tordna t-tħassir tal-iskrittura datata 12 ta' Novembru 2020 u kull att sussegwenti u/jew anċillari għall-istess rigwardanti l-konċessjoni tas-sejħa pubblika hawn fuq indikata u dan taħt dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni."

Ir-rikorrenti targumenta li t-talbiet fil-kawża 271/2021 huma differenti minn dawk kontemplati fit-talba għall-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni peress illi:

- Fl-imsemmija kawża r-rikorrenti ġiet mħarrka biss 'għal

kull interess li jista' jkollha';

- Il-kawża saret sabiex tattakka għemil amministrattiv tal- Awtorità intimata b'dan illi r-rimedju mitlub jista' jiġi dirett biss lejn l-Awtorità intimata u qatt ma jista' jkun dirett lejha; u

- Il-kawża kellha tindirizza l-jedd imsemmi fil-mandat – l- allegazzjoni li l-konċessjoni ġiet mogħtija b'mod illegali u mhux tattakka l-att amministrattiv.

Skont l-artikolu 873(1) tal-Kap.

12, l-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

L-attur jistitwixxi l-kawża biex jasserixxi l- jedd imsemmi fil-mandat.

Din il-kawża trid tkun allaċjata mal- pretensjonijiet li l-istess attur ikun ivvanta fil-mandat.

Kawża in segwitu ta' mandat ta' inibizzjoni m'għandhiex tkun għall-konferma tal-mandat iżda għal deċiżjoni fuq il-mertu.

Id- dritt ta' kawtela, u ċioè d-dritt proċedurali, mhuwiex id-dritt sostanzjali li jista' jiġi kawtelat (Innocent De Trafford et vs Godwin Abdul Karim et, provvediment ta' din il-Qorti diversament presjeduta tat-2 ta' Lulju 2008).

Hekk ukoll, fil-każ ta' Galea Strausak vs Galea Strausak noe et, deċiż mill- Qorti tal-Appell fis-27 ta' Novembru 1991, ingħad li:

"Id-dritt ta' kawtela - cioè id-dritt procedurali - li ma huwiex id-dritt sostanzjali li jista' jigi kawtelat.

huma zewg drittijiet distinti u ma jistghux jigu ridotti u konfuzi fi dritt wiehed … Huwa ovvju li l-jedd imsemmi fil- mandat m' huwiex id-dritt li taghmel il-mandat imma huwa d-dritt li ghalih il-kreditur ghamel uzu mid-dritt li johrog il- mandat."

il-mandat ta'

Hija l-fehma kunsidrata ta' din il-Qorti li l-intimati Cutajar fil- fatt segwew inibizzjoni b'kawża għall-jedd imsemmi fil-mandat u dan skont kif titlob il-liġi tal-proċedura.

Il-bażi tal-pretensjonijiet tal-intimati Cutajar huwa l-ftehim li sar bejn l-Awtorità intimata u rikorrenti, li skont huma huwa illegali.

Sabiex jattakkaw dan il-ftehim, huma intavolaw kawża għal stħarriġ tal-għemil amministrattiv tal-Awtorità intimata.

F'dik il-kawża, il-Qorti sejra allura tistħarreġ jekk il-ftehim in kwistjoni sarx taħt qafas legali.

L-intimati Cutajar fil-fatt qed jallegaw illi l-Awtorità intimata 'naqset milli tosserva l-prinċipji tal-ġustizzja naturali jew ħtiġiet proċedurali mandatorji fit- twettiq tal-egħmil amministrattiv jew fid-deliberazzjonijiet ta' qabel dwar dak l-egħmil' u/jew li l-egħmil amministrattiv huwa kontra l-liġi.

Il-Qorti allura ma tifhimx kif ir-rikorrenti tista' tgħid illi l-kawża li saret ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-artikolu 843(1) tal-Kap.

Dak li twaqqfet milli tagħmel l-Awtorità permezz tal-mandat huma x-xogħlijiet li kien beħsiebha tagħmel skont in-Notice to Mariners 016 tal-2021.

Dan għaliex dak li kien ser isir kien konsegwenza tal-ftehim li ffirmaw l-Awtorità intimata u r- rikorrenti, li skont il-konjuġi Cutajar huwa illegali.

Il-fatt illi r-rikorrenti ġiet imħarrka għal kull interess li jista' jkollha f'kawża għal stħarriġ ta' għemil amministrattiv ma jfissirx illi dik il-kawża tkun saret ħażin ai termini tal-artikolu 843 tal-Kap.12.

Il-ftehim li ffirmat ir-rikorrenti mal-Awtorità intimata huwa l-bażi tal-jedd li qed jippretendu l-intimati Cutajar, liema jedd kien ukoll il-bażi tal-mandat.

Naturalment, ir-rikorrenti kellha tkun parti f'dik il-kawża u kif ukoll fil- proċeduri għall-ħruġ tal-mandat.

Għaldaqstant, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad it-

talba tas-soċjeta rikorrenti bl-ispejjeż kontra tagħha.


Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-15 ta' Settembru, 2021

Appell Inferjuri Numru 62/2019LM

Andrew u Nadia Spiteri Caruana bin-numri tal-karti tal-identità 997753(M) u 241541(M) rispettivament ('l-appellati')

Dan huwa appell magħmul mis-socjetà

Investments Ltd [minn issa 'l quddiem 'is-soċjetà appellanta'] mid-deċiżjoni

mogħtija fit-12 ta' Ġunju, 2019, kif ikkjarifikata fis-27 ta' Ġunju, 2019, [minn

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM issa 'l quddiem 'id-deċiżjoni appellata'] mill-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji

[minn issa 'I quddiem 'l-Arbitru'], li permezz tagħha ddeċieda dwar l-ilmenti

separati tar-rikorrenti Andrew Spiteri Caruana (K.I. nru 177547M) u Nadia Spiteri Caruana (K.I.

nru 841071M) [minn issa 'l quddiem 'l-appellati'] fil-każijiet rispettivi tagħhom

144/2017 u 145/2017, billi laqagħhom u ai termini tal-paragrafu (iv) tas-

subinċiż 26(3)(ċ) tal-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta, ordna lis-soċjetà appellanta

sabiex tħallas lill-appellat Andrew Spiteri Caruana is-somma ta' tmint elef, disa' mija u

għoxrin Euro u sebgħa u għoxrin ċenteżmu (€8,920.27ċ) u lill-appellata Nadia

Spiteri Caruana is-somma ta' sitt elef, disa' mija u tlieta u tletin Euro u wieħed u tmenin

ċenteżmi (€6,933.81), bl-imgħax legali mid-data tad-deċiżjoni appellata sad-

data tal-pagament effettiv, u bl-ispejjeż ukoll kontriha.

Il-fatti ta' din il-kawża jirrigwardaw it-telf li ġarrbu l-appellati fis-somom

rispettivi ta' €16,000 u ta' €12,000, mill-investiment li huma għamlu fis-7.875%

Pagesjaunes Finance 2018 [minn issa 'l quddiem 'Pagesjaunes'] u fis-7%

Norske Skogindustrier Senior Notes 2017 [minn issa 'l quddiem 'in-Norske'].

L-

appellati kienu marru fl-uffiċċju tas-soċjetà appellanta f'Mejju 2013, wara li

semgħu reklam dwar l-investimenti li din kienet qiegħda toffri, u dan bil-għan li

jieħdu parir dwar kif setgħu jinvestu flushom.

Kienet laqgħethom l-uffiċjal tas-

soċjetà appellanta, Michelle Serracino Inglott, li kienet tathom il-parir rikjest sabiex

b'hekk huma kienu investew direttament f'tliet bonds separati, li kienu l-NWR,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM 28.10.16 [minn issa 'l quddiem 'Royalbeach'].

Ġara li wara ftit xhur in-NWR u l-

parir sabiex ibigħu l-NWR u minflok jinvestu fin-Norske, kif fil-fatt ġara f'Jannar

Iżda dan il-bond ukoll wara ftit ta' żmien beda sejjer ħażin, u għalhekk

għal darb'oħra ngħataw parir mill-uffiċjal imsemmija sabiex ibigħu, u r-rikavat

jiġi investit f'notes oħra tal-istess soċjetà, iżda li kellhom kupun inqas

L-appellati għal darb'oħra ħadu l-parir tagħha, fejn l-investiment

inqeleb għal dawn in-notes oħra fit-12 ta' April, 2016.

L-appellati istitwew proċeduri quddiem l-Arbitru permezz tal-preżentata

ta' żewġ ilmenti rispettivi u separati fl-20 ta' Ottubru, 2017, fejn filwaqt li l-

appellat Andrew Spiteri Caruana iddikjara li huwa kien għamel telf ta' €16,000, u l-

appellata Nadia Spiteri Caruana iddikjarat li hija kienet għamlet telf ta' €12,000,

iddikjaraw li huma kienu qegħdin jippretendu li jsir rifużjoni mis-soċjetà

appellanta tal-flus li huma kienu tilfu.

Is-soċjetà appellanta wieġbet għall-ilment billi eċċepiet is-segwenti fir-

rigward ta' kull wieħed mill-ilmenti rispettivi tal-appellati: (a) l-Arbitru ma kellu

l-ebda ġurisdizzjoni sabiex jisma' u jiddeċiedi l-vertenza ta' bejn il-partijiet

ssottomettew ruħhom għall-ġurisdizzjoni tal-Qrati ta' Malta; (b) in-nullità tal-

ilment ai termini tal-paragrafu (ċ) tas-subartikolu 789(1) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet

ta' Malta; (ċ) l-ilment kien infondat kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt; (d) ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM kienet taqbel xejn mal-allegazzjonijiet tal-appellati; (e) l-għażla tal-appellati ma

kinitx skont il-parir tal-kumpannija, u għalhekk huma kienu ffirmaw lis-

Standard Warning Form; (f) it-telf seħħ riżultat ta' ċirkostanzi, avvenimenti u

interventi ta' terzi li fuqhom hija ma kellha jew ma seta' jkollha l-ebda kontroll;

(ġ) l-għażla tal-prodott kien tal-appellati, li ngħataw diversi risk warnings mis-

soċjetà appellanta, u huma lanqas setgħu jippretendu li s-soċjetà appellanta

għandha tagħmel tajjeb għal investiment partikolari li jmur ħażin għal

raġunijiet mhux previddibbli fil-mument li fih sar l-investiment; (g) l-appellati

kienu konxji tal-andament tal-bonds u hija min-naħa tagħha kienet

tinfurmahom bl-aħbar mhux daqstant pożittiva, iżda huma għażlu li jagħmlu

mod ieħor; (ħ) ma kienet teżisti l-ebda garanzija, u lanqas ma ngħatat għaliex

ma setgħetx tingħata, li l-investiment jagħti dak mistenni jew li jitħallas lura l-

kapital kif jimmatura; (h) is-soċjetà appellanta dejjem imxiet mal-obbligi

tagħha; (i) ma setgħetx tinżamm responsabbli fejn l-investiment imur ħażin; u

(j) ma kien hemm l-ebda rimedju kif mitlub stante li l-ilment ma kienx wieħed

ġustifikat.

"Jikkonsidra:

Is-Sentenza Appellata u l-korrezzjoni

L-Arbitru wasal għad-deċiżjoni appellata wara li għamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

Fis-seduta tal-5 ta' Frar 2018, (fn.

79) il-partijiet irrilevaw illi l-Każ Nru. 145/2017 f'isem Nadia Spiteri Caruana huwa identiku għall-Kaz Nru. 144/2017 f'isem

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Andrew Spiteri Caruana, u talbu lill-Arbitru li dawn iż-żewġ każijiet jinstemgħu bħala każ wieħed u tingħata deċiżjoni waħda.

L-Arbitru laqa' dik it-talba u ddeċieda li jisma' ż-żewg każijiet bħala każ wieħed u tingħata deċiżjoni waħda, u dan ai termini tal- Artikolu 30 tal-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għalhekk ser issir konsiderazzjoni waħda u tingħata deċiżjoni waħda li tapplika kemm għall-Każ Nru. 144/2017 u anke għall-Każ Nru. 145/2017.

Eċċezzjonijiet Preliminari

Fiż-żewg każi li qed jiġu kkunsidrati, l-provditur tas-servizz għamel risposti identiċi u eċċezzjonijiet preliminari identiċi.

L-ewwel eċċezzjoni tirrigwarda l-ġurisdizzjoni tal-Arbitru.

Il-provditur tas-servizz jgħid li l-Arbitru m'għandux ġurisdizzjoni a bażi tal-Art.

17 tat-Terms of Business Agreement għaliex, skont hu, dan il-każ tista' tiddeċidih biss il-Qorti ta' Malta.

L-Arbitru qed jiċħad din l-eċċezzjoni peress li:

i. Meta sar dan il-kuntratt ma kienx għadu twaqqaf l-Uffiċċju tal-Arbitru u,

għalhekk, il-partijiet ma setax kellhom l-intenzjoni li jeskludu;

Għaliex ukoll il-klawsola 17 tat-Terms of Business Agreement normalment tintuża f'kuntest internazzjonali fejn trid issir għażla bejn il-liġijiet diversi li japplikaw għall-kuntratt u ukoll liema qorti jkollha ġurisdizzjoni.

Dan ġie kkonfermat u elaborat f'deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Appell, fosthom, f'dik fl- ismijiet Theresa Hayman vs Crystal Finance Investments Ltd. deċiża fil-5 ta' Novembru 2018, fejn il-Qorti irriteniet illi:

"L-Artikolu 21(1)(a) hu ntiż għall-konsumatur fis-sens li l-għazla hi tiegħu fejn għandu jfittex għal rimedju fir-rigward ta' ilment relatat mal-imġiba ta' provditur ta' servizz finanzjarju".

Il-Qorti żiedet ukoll:

"Il-kuntratt li ffirmaw il-partijiet hu tat-tip standard form fejn il-konsumatur ikun f'pożizzjoni ta' take it or leave it għaliex ma jkollux bargaining power.

Għall-qorti meta fil-11 t'April il-partijiet iffirmaw il-kuntratt, klawsola 17 ma kinitx tagħmel sens meta tqis li:

Fil-ftehim li sar ma kienx hemm xi element internazzjonali bejn il-partijiet.

Choice of Jurisdiction Clause normalment issir sabiex kwistjoni tinqata' minn qorti ta' pajjiż magħżul u mhux minn qorti f'pajjiż ieħor;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Fiż-żmien li kien iffirmat il-kuntratt, il-qrati kienu l-uniku post fejn parti setgħet tfittex għal rimedju kontra l-parti l-oħra mingħajr ħtieġa tal- kunsens tal-parti l-oħra.

F'dak iż-żmien l-Att dwar l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji ma kienx liġi … Għalhekk żgur li f'dak iż-żmien il-partijiet ma setax kellhom l-intenzjoni li jeskludu r-rimedju li jagħti l-Kap.

555 lill- konsumatur, ġaladarba kien rimedju li ma jeżistix ...".

Il-Qorti ikkonkludiet:

il-kuntratt ħadd minnhom ma seta' kien qiegħed

"Il-Qorti hi tal-fehma li hemm ċirkostanzi speċjali li xorta jwassluha sabiex tiskarta klawsola 17 tal-kuntratt minħabba li m'hemmx dubju li fiż-żmien li l-partijiet iffirmaw l- introduzzjoni tal-Kap.

Ir-rimedju li jagħti l-Kap.555 lill-konsumatur huwa l-aċċess tal-konsumatur tas-servizzi wieħed ad hoc bil-għan finanzjarji għal rimedju kontra l-provditur tas-servizz.

Rimedju li ma kienx jeżisti fiż- żmien li l-partijiet iffirmaw il-kuntratt u li għalhekk l-appellata qatt ma setgħet irrinunzjat għalih".

jissimplifika

Dan kollu ġie kkonfermat f'decizjonijiet oħra tal-Qorti tal-Appell kontra l-istess provditur tas-servizz fuq eċċezzjoni identika, fosthom, dik riċenti fl-ismijiet: Mary Anne Flinn vs Crystal Finance Investments Ltd. tal-11 ta' Frar 2019.

L-Arbitru jagħmel tiegħu il-motivi espressi mill-Qorti tal-Appell 'il fuq imsemmija u għar-raġunijiet mogħtija qed jiċħad din l-eċċezzjoni.

It-tieni eċċezzjoni dwar nullità o meno tal-ilment hija waħda fiergħa peress li, kif deċiż mill-Arbitru f'diversi deċiżjonijiet li kien involut fihom l-istess provditur tas- servizz, l-Arbitru mhuwiex marbut bil-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili ħlief għal referenzi speċifiċi li jsemmihom il-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-proċedura tal-Arbitru hija regolata bil-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta li ma tikkontempla l-ebda nullità, anzi tinsisti li l-proċeduri quddiem l-Arbitru huma informali u l-Arbitru jrid jiddeċiedi skont il-mertu tal-każ.

Mhux minnu li l-provditur tas-servizz ġie b'xi mod preġudikat mill-mod kif inkiteb l- ilment tant li għamel risposta estensiva.

L-ilment kif miktub huwa konformi mal- htiġijiet tal-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta senjatament l-Artikolu 22(1) tal-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta, liema artikolu ma jikkontempla l-ebda nullità u, għalhekk, in- l-Arbitru ġaladarba mhix nullità kontemplata mil-liġi.

l-partijiet u

joħolquha

jistgħu

lanqas

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Għalhekk l-ilment m'hemm xejn null fih.

Barra minn hekk, l-Arbitru jagħmel referenza għad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell (fn.

2 Carmel Vella Laurenti et vs Crystal Finance Investments Ltd tal-5 ta' Novembru 2018) f'każ ieħor kontra l-istess provditur tas-servizz fejn din il-Qorti qablet mal- Arbitru li din l-eċċezzjoni hija fiergħa.

Għalhekk l-Arbitru qed jiċħad din l-eċċezzjoni.

Fil-Mertu

L-Arbitru jrid jiddeċiedi l-ilment b'referenza għal dak li, fil-fehma tiegħu, huwa ġust, ekwu u raġonevoli fiċ-ċirkostanzi partikolari u merti sostantivi tal-każ. (fn.

B'mod ġenerali, l-ilment jirrigwarda l-parir li ingħata lill-ilmentaturi fir-rigward tal- bonds li gew suġġeriti lilhom mill-provditur tas-servizz.

Huma qed isostnu li, wara li kienu semgħu reklam fuq il-mezzi tax-xandir ta' prodott ta' investiment li kien qed jirrendi bil-5 fil-mija fis-sena, huma kienu għamlu appuntament mal-provditur tas- servizz u ingħataw parir biex jinvestu direttament fi tliet bonds differenti li dwarhom qed isir l-ilment.

Il-provditur sostna li l-investiment tal-ilmentaturi kien qiegħed f'bonds sempliċi, adattat għat-tip ta' investituri mhux professjonali, ma kinux diffiċli biex jinftiehmu u ma kien hemm ebda element ta' mis-selling.

Il-provditur tas-servizz sostna li t-telf li ġarrbu l-ilmentaturi kien riżultat ta' ċirkostanzi, avvenimenti u interventi ta' terzi li fuqhom il-provditur tas-servizz ma kellu l-ebda kontroll.

Apparti dan, il-provditur tas-servizz irribatta t-telf li l- ilmentaturi qed isostnu li ġarrbu, li l-provditur tas-servizz qed jistma li hu anqas minn dak li qed jitolbu l-ilmentaturi.

Il-Formolarju li mtela mill-Provditur tas-Servizz

Skont l-inkartament imressaq mill-provditur tas-servizz fl-10 ta' Mejju 2013, Michelle Serracino Inglott, l-uffiċjal li ltaqgħet mal-ilmentaturi, imliet żewġ Confidential Client Fact Find for the Suitability Test – wieħed għall-ilmentatur (fn.

95) u l-ieħor għall-ilmentatriċi (fn.

Fiż-żewġ dokumenti, l-ilmentaturi ġew ikklassifikati bħala Retail Clients filwaqt li s-servizz li kien mogħti kien dak ta' Investment Advice.

Fir-rigward tal-Client Fact Find tal-ilmentatur, qed jiġi indikat x'kien l-impjieg u anke d-dħul annwali tiegħu.

Jirriżulta li l-għan tal-investiment tal-ilmentatur kien tkabbir kapitali, filwaqt li, apparti d-dar matrimonjali, l-ammont ta' depożiti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

bankarji kien jammonta għal €100,000; u investimenti fi strumenti finanzjarji kienu jammontaw għal €250,000.

L-ilmentatur kien qed jiġi kkategorizzat bħala ta' riskju għoli u li ried tkabbir kapitali.

Il-Client Fact Find għall-ilmentatriċi ma kenitx wisq differenti minn dak ta' żewġha, ħlief għal tagħrif li jirrigwarda l-professjoni, l-impjieg u d-dħul annwali tagħha.

Għalkemm il-provditur tas-servizz kien fetaħ żewġ kontijiet ta' investiment separati (jiġifieri wieħed għall-ilmentatur u l-ieħor għall-ilmentatriċi), il-parir ta' investiment fir-rigward tat-tliet bonds offruti kien identiku għat-tnejn.

Anke l-allokazzjoni tal- ammont bejn it-tliet bonds (f'termini perċentwali) kien ftit jew wisq l-istess.

Fl-istess jum li imtela il-Confidential Client Fact Find, imtela ukoll Client Review Form għall-ilmentatur (fn.

101 (144/2017) u ieħor għall-ilmentatriċi. (fn.

F'din il-Client Review Form hemm miktub kif ġej:

Hawnhekk ġew identifikati tliet bonds u għal kull bond jissemma l-Credit Rating u l- aġenzija li ħarġet ir-rating:

8 Dan l-investiment ma sarx ilment dwaru)

L-ilmentaturi ġew ikklassifikati bi profil ta' riskju: "High".

L-inkartament juri ukoll li fl-istess jum li imtlew il-Client Fact Find u l-Client Review Forms, imtlew ukoll (separatament għaż-żewġ ilmentaturi), tliet formoli bit-titlu "Standard Warning Form – Provision of Services that are considered appropriate for the Customer", waħda għal kull investiment imsemmi hawn fuq. (fn.

105, 107 u 109 (144/2017)

F'dan il-formularju, l-ilmentaturi intalbu jiffirmaw dikjarazzjoni standard li tgħid:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Qed jiġi ddikjarat ukoll li l-konsumatur talab lill-provditur tas-servizz biex jingħata servizz(i) fir-rigward ta' strumenti finanzjarji indikat fit-Transaction Order Form mehmuża, imma l-provditur tas-servizz

Tmien xhur biss wara li sar l-investiment, eżattament fis-27 ta' Jannar 2014, il- provditur tas-servizz ħejja Client Review Form (fn.

102) oħra bl-iskop ta' review tal-investiment li l-ilmentaturi kellhom fil-bond maħruġa min-New World Resources.

Fir-Review, il-provditur tas-servizz jikteb hekk:

Skont x'hemm miktub f'dan ir-Review, il-bond alternattiva offruta kienet "7 Norske 17" b'rating ta' CCC maħruġa minn S&P. Il-Verżjoni tal-Ilmentaturi

Il-Client Fact Finds u anke il-Client Review Forms juru li l-ilmentaturi marru għand il-provditur tas-servizz bil-ħsieb li jieħdu parir finanzjarju qabel ma jinvestu.

147) l-ilmentatriċi qalet:

"Ngħid li spejgajnilha li żewġi jaħdem bħala burdnar u jien accountant u li ma kellniex esperjenza fl-investimenti, bl-uniku esperjenza li kellna qabel dan kienu bonds tal-Gvern u ma kellna l-ebda portafoll ta' investimenti oħra.

Spjegajna ukoll li ridna nkunu konservattivi u kemm-il darba sħaqna li la ridna inżidu l-kapital u wisq anqas nitilfuh."

L-ilmentatriċi qalet li l-inkartament li kien intbagħtilhom id-dar wara li investew kienu biss "Transaction Order" u kopja tal-grafika ta' kull investiment.

Kważi xahar wara mill-parir tal-investiment, l-ilmentatriċi bagħtet email tistaqsi lill-uffiċjal tal-provditur tas-servizz dwar l-andament tal-bonds li kienu xtraw. (fn.

12 Ara l-email li intbagħtet fl-14 ta' Ġunju 2013, a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Ftit jiem wara jirċievu risposta mill-uffiċjal tinfurmahom li l-prezzijiet tal-bonds kien ġeneralment 'l isfel u li mhux tagħhom biss kien niżel, li kien 2% inqas mill-ammont investit. (fn.

13 Ara l-email mill-provditur tas-servizz datat 21 ta' Ġunju 2013, a fol.

B'reazzjoni, l-ilmentatriċi staqsiet sakemm jistennew il-prezz jonqos biex jinfurmaw l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz serħitilha rasha meta qaltilha li kienu jieħdu azzjoni mill-ewwel "meta jaraw xi ħaġa li ma togħġobhomx f'xi bond partikolari". (fn.

148, para 8 u l-email tal-provditur tas-servizz a fol.

l-ilmentatriċi,

L-ilmentatriċi qalet li meta irċevew l-istatement datat 28 ta' Ġunju 2013 (fn.

156 u 157) - ċioè ftit aktar minn xahar mid-data tal-investiment - indunaw li n- New World Resources u PagesJaunes kellhom xi problemi.

Jirriżulta li l-ilmentaturi għamlu xi riċerka u li in segwitu ta' dan bagħtu email lill-uffiċjal tal-provditur tas- servizz jesprimu t-tħassib tagħhom li l-investiment kien sejjer ħażin fi żmien daqshekk qasir, speċjalment fir-rigward tan-New World Resources.

L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, bi tweġiba, bagħtet tagħrif (li kien tħejja internament mill-provditur tas-servizz) li jagħti deskrizzjoni tal-andament tal-bond li fiha, fost affarijiet oħra, kien hemm din il-frażi:

L-ilmentatriċi kompliet issegwi x'qed jiġri u reġgħet bagħtet email (fn.

160) xi xahar wara din ir-risposta turi tħassib dwar l-andament:

Ma jirriżultax li intbagħtet tweġiba għal din l-email.

F'Jannar 2014, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz għamel kuntatt mal-ilmentaturi fejn ħabbritilhom li kien sar telf minn fuq l-investiment fin-New World Resources "u li kienet ħarġitna minnu u daħlitna f'investiment ta' 7% bl-isem ta' Norske Skogindustrier 2017 biex tirkupralna il-kapital li tlifna." (fn.

Fl-affidavit, l-ilmentatriċi qalet li kienu baqgħu imħassba wara t-telf li kienu soffrew fuq in-New World Resources u rriċerkaw fuq l-internet dwar in-Norske Skog li, skont hi, kienu daħħluhom fih mingħajr ma kienu ingħataw għażliet oħra.

Qalet li l-investiment fin-Norske Skog kien "agħar minn ta' qablu, ċioè, New World Resources u lanqas kien secured". (fn.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Skont l-ilmentatriċi, hi għamlet diversi tentattivi biex tagħmel kuntatt mal-uffiċjal tal-provditur tas-servizz imma risposta lura ma kenitx tirċevi.

Fi Frar 2016, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz bagħtet email lill-ilmentatriċi li n- Norske kien għaddej minn ristrutturar u li fi żmien gimgħatejn kien ser ikollhom aktar tagħrif (fn.

Skont l-ilmentatriċi, f'April 2016, l-uffiċjal tal- provditur tas-servizz infurmathom bit-telefon li l-investiment fin-Norske Skog "kienu ha jinqelbu f'żewġ bonds oħra ta' Norske stess b'imgħax ta 3.5% u 2% rispettivament". (fn.

Sussegwentement, f'Mejju 2016, l-ilmentatriċi bagħtet tistaqsi lill-uffiċjal tal- provditur tas-servizz jekk in-Norske kinux ser iħallsu imgħax u jekk kienx hemm suq fil-bonds li ħadu bi skambju tal-bond li kellhom. (fn.

Meta lill-ilmentatriċi kellimha John Sultana, qalilha "li kollox kien sejjer ħażin" (fn.

Ftit taż-żmien wara, kien reġa' ċemplilhom u stedinhom jiddeċiedu malajr dwar l- investiment ta' PagesJaunes li kien niżel ħafna "...u li l-aħjar nbiegħu, bil-preċiżi kelmiet ikunu 'sell sell sell'." (fn.

Il-Verżjoni tal-Provditur tas-Servizz Michelle Serracino Inglott, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz li tat is-servizz ta' investiment lill-ilmentaturi fis-sena 2013 u 2014, spjegat fl-affidavit tagħha li qabel ma tat parir finanzjarju lill-ilmentaturi kienet saret intervista dettaljata biex tistabbilixxi ċ- ċirkostanzi finanzjarji tagħhom, l-oġġettivi tal-investiment u l-livell ta' riskju li kienu lesti jidħlu fih.

Qalet: "...stabbilixxejna li l-klijenti jaqgħu taħt ir-riskju bilanċjat jew kif fehemu aħjar huma medju." (fn.

Ikkonfermat li l-ilmentatur kellu €50,000 x'jinvesti filwaqt li martu kellha €35,000.

Spjegat li bdew jitkellmu dwar il-bond portfolio u li:

"Is-Sinjuri Spiteri Caruana kienu digà familjari mad-dinja tal-investimenti.

Kellhom digà investimenti ohra mal-bank li kienu joperaw bih u urewni mill-ewwel li qed jifhmu kif jahdem il-bond portfolio". (fn.

Kompliet tgħid li l-ilmentaturi kienu qalulha li jafu kif taħdem bond għaliex kien diġà kellhom investiti f'bonds.

Wara li kienet tathom spjega dwar il-prezz tal-bejgħ u x-xiri tal-bonds, l-ilmentaturi raw li kien hemm vantaġġi li jixtru bonds b'mod dirett.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

"Jien ħassejtni komda li jinvestu fil-bonds diretti għax is-Sinjuri Falzon kienu qed jifhmu ir-riskji u il-movimenti tat-tranżazzjoni kollha u kellhom attitudni ta' trading investors milli buy to hold investors." (fn.

Spjegat illi l-ilmentaturi kienu aċċertawha li kellhom investimenti oħra li kienu diġà diversifikati u li l-investiment mal-provditur tas-servizz kien jagħmel parti minn portafoll ferm ikbar.

Qalet li talbithom jagħtuha aktar dettalji dwar dawn l- investimenti li kienu investiti mal-bank li jaħdmu ġa bih imma li ma xtaqux jidħlu f'aktar dettall.

Qalet li kienet ħadet il-livell ta' edukazzjoni u l-impjieg tagħhom speċjalment tal- ilmentatriċi li kienet accountant, u li kienu qed jidħlu għall-investiment b'maturità u kienu jafu x'qed jagħmlu.

"Rajt li dan l-ammont li ser jinvestu huwa persentaġġ ta' madwar 30% minn ammont ikbar li diġà kellhom investit għalhekk jien ħadtilhom formola tal Client Fact Find ..." (fn.

Żiedet tgħid li qabel ma pproċedew biex jinvestu kienet tathom firxa ta' informazzjoni dwar li turi varjazzjonijiet tal-prezz matul iż-żmien u l-performance passata tal-bond, u anke l- ammont minimu li wieħed jista' jittrejdja f'kull bond.

inkluż prezzijiet, ratings, graph

L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz inkludiet żewġ tabelli (fn.

171 u 172) li, skont hi, juru kif iż-żewġ ilmentaturi kienu qassmu l-ammont li riedu jinvestu fi tliet bonds li ġew identifikati.

Fl-affidavit, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz uriet tħassib dwar id-deċiżjoni li ħadu l-ilmentaturi fir-rigward ta' kif kienu ser jinvestu għaliex, skont hi,

"...kienu ser jidħlu għal konċentrazzjoni ta' riskju skomfortevoli u f'bonds kollha b'yield to maturity ta' bejn 8% u 11% peress li kollha kienu ser jinxtraw taħt il-par.

Dan kien ħafna aktar riskjuż mill-bond portfolio li bih bdejna d-diskussjoni li kellu kupun b'yield to maturity ta' madwar 6% li meta tnaqqas l-ispejjeż kien jinżel għal kupun ta' 5%" (fn.

L-uffiċjal spjegat li kienet uriet lill-ilmentaturi li ma kenitx qed taqbel mad-deċiżjoni taghħhom u ħadet Standard Warning Form iffirmata għal kull bond biex l- ilmentaturi jġorru r-riskju tal-għażla tagħhom.

"Dan pass li huwa rari ħafna li nagħmluh u probabbli kont iggwidata mill- Compliance Section.

Il-klijenti kienu għażlu jinvestu ammont konsiderevoli fi tliet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

bonds aggressive u kienu rrifjutaw li jagħtuna breakdown tal-investimenti li ġa kellhom biex nifhmu id-diversifikazzjoni fil-kuntest wiesgħa tal-beni tagħhom globali u mhux dawk biss ma' Crystal Finance". (fn.

L-istess uffiċjal ikkonfermat li f'Jannar 2014 kienet ikkuntattjat lill-ilmentatriċi fejn spjegatilha dwar il-problemi finanzjarji ta' New World Resources (NWR) u dwar il- fatt li l-prezz niżel għal 64.

Kien hawnhekk li offritilha li tinbiegħ il-bond ta' NWR bil-prezz ta' 0.64 u jinxtara in-Norske bil-prezz ta' 0.54.

Qalet li tatha spjega u dettalji dwar l-operat u r-riskji tal-kumpannija Norske.

Qalet li l-ilmentatriċi u żewġha mexxew bit-tranżazzjoni għax raw li ma kienx hemm soluzzjonijiet ulterjuri ġaladarba in-NWR kienet fi problemi finanzjarji.

L-uffiċjal qalet li l-iswitch minn NWR għal Norske "kienet flokha" (fn.

Qalet li n-NWR baqa' sejjer lura tant li kien kważi jintilef kollu kieku nżamm.

In- Norske kien għamel ħabta sejjer tajjeb u kien anke tela' fil-prezz għal madwar 75%, li seta' irrenda qligħ tajjeb għall-ilmentaturi kieku dawn illikwidaw fil-ħin.

Stqarret li l-ilmentatriċi kienet qaltilha li ma kenitx tafda l-pariri tagħha u ma kenitx ser toqgħod aktar fuq dak li kienet ser tgħidilha, apparti li kienet ser tibda tieħu pariri mingħand stockbroker ieħor.

Kien għalhekk li għaddiet il-każ lill-kollega tagħha, John Sultana.

John Sultana, uffiċjal ieħor tal-provditur tas-servizz, ukoll issottometta affidavit (fn.

174) bid-dettalji tal-inkontri li kellu mal-ilmentaturi wara li s-Sinjura Serracino Inglott kienet għaddiet il-każ lilu.

Bejn April 2016 u Mejju 2017, kien hemm diversi diskussjonijiet bejnu u bejn l- ilmentaturi fir-rigward tal-andament tal-portafoll u d-diversi deċiżjonijiet li kienu qed jiġu mistħarrġa fir-rigward tal-bejgħ tal-komponenti taż-żewġ portafolli.

L-uffiċjal enfasizza għal diversi drabi l-fatt li l-ilmentatriċi kienet ta' spiss tgħidlu li kienet qed tieħu pariri mingħand advisers oħra qabel ma tiddeċiedi x'ser tagħmel bl-investimenti li kellha mal-provditur tas-servizz għaliex ma baqgħetx tafda lill- provditur tas-servizz bil-pariri tagħhom.

Konsiderazzjonijiet Oħra

Għal dak li jirrigwarda l-ilmentatur, it-tliet formoli li intalab jiffirma hemm kaxxa ttikkjata li tgħid li l-provditur tas-servizz ma kienx f'qagħda li jiddetermina jekk is- servizz jew prodott hux adattat ("appropriate") għall-konsumatur għax ma tax it-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

tagħrif rikjest jew ma tax tagħrif suffiċjenti fir-rigward tat-tagħrif u l-esperjenza ("knowledge and experience") fil-qasam tal-investiment relevanti għall-prodott speċifiku offrut, u li l-provditur tas-servizz kien avżah dwar dan. (fn.

34 Paragrafu 2 tal-iStandard Warning Form tghid hekk (A fol.

Fil-każ tal-ilmentatriċi, ebda kaxxa fuq it-tliet formoli ta' 'standard warning' ma hi ttikkjata. (fn.

139, 140 u 141).

Irid jingħad li l-formularju li qed isir referenza għalih qatt ma seta' jiġi mressaq lill- ilmentaturi biex jiffirmawh fil-kuntest ta' servizz li jkun dak ta' parir finanzjarju.

Il-MiFID, id-direttiva Ewropea dwar strumenti finanzjarji, tagħmel distinzjoni fir- rigward tar-responsabiltajiet fuq il-provditur tas-servizz sew meta jagħti parir finanzjarju u anke meta le.

Meta jingħata parir finanzjarju, il-provditur tas-servizz irid jagħmel dak li jissejjaħ Suitability Test, sensiela ta' mistoqsijiet bil-għan li jkun hemm aċċertament li l-parir li jkun qed jingħata lill-investituri jkun fl-aħjar interess tagħhom.

Fir-rigward ta' dan l-ilment, is-servizz mogħti mill-provditur tas-servizz kien dak ta' parir finanzjarju.

Infatti, il-Client Fact Find (fn.

95 u 127) taż-żewġ ilmentaturi espressament tgħid li s-servizz li kien qed jingħata kien Investment Advice u ikkumpilat Suitability Test għall- ilmentaturi b'mod individwali. (fn.

100 u 132)

l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz

Skont l-Investment Services Standard Licence Conditions (SLC) applikabbli fil- mument tal-investiment u maħruġa mir-regolatur finanzjarju, (fn.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

servizz ma jiksibx it-tagħrif rikjest fi SLC2.13 (ċioè, it-tagħrif u l-esperjenza fil- qasam tal-investiment relevanti għat-tip speċifiku tal-prodott jew servizz, is- sitwazzjoni finanzjarja u l-oġġettivi tal-investiment), il-provditur tas-servizz għandu jirrinunzja milli jipprovdi dan is-servizz ta' parir lill-klijent.

Fir-risposta għall-ilment, il-provditur tas-servizz sostna li

"...it-tip ta' servizz li fl-aħħar sar qbil dwaru kien non advisory, l-għażla tal- ilmentatur ma kinitx skont il-parir tal-kumpannija u għalhekk ingħatat twissija lill- ilmentatur Standard Warning Form – Provision of Services that are not considered appropriate for the Customers". (fn.

Però, dan ma jistax ikun sostnut meta jitqies li la fil-Client Review Form u lanqas f'xi dokument ieħor ma jirriżulta li s-servizz li kien qed jingħata ma kienx dak ta' parir finanzjarju jew inkella li kien hemm xi qbil mal-ilmentaturi li s-servizz ma baqax aktar dak ta' parir.

L-ilmentatriċi infatti stqarret li għalkemm id-dokument kellu l-firma tagħha,

"… qatt ma qaltli r-rappreżentanta tal-provditur tas-servizz li huma tawni parir biex ma ninvestix f'dawk il-prodotti u jiena xorta għażilt li ninvesti fihom.

Ngħid li dik il- karta qatt ma nqrat lilna.

Jien mort għand xi ħadd professjonali biex nieħu parir u mhux biex nagħżel xi ħaġa li ma kinitx tajba għalija." (fn.

L-Arbitru mhuwiex konvint li l-ilmentaturi, f'xi waqt, kienu qed jirrinunzjaw milli jingħataw parir finanzjarju mill-provditur tas-servizz.

Li kieku kien hekk, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz kienet tkun fid-dmir li tinforma lill-ilmentaturi bid-dmirijiet u d-drittijiet tagħhom skont id-direttiva tal-MiFID u tirreġistra b'mod trasparenti u dettaljat id-deċiżjoni nfurmata li tkun ittieħdet b'lingwaġġ li jinftiehem, u mhux sempliċiment titlobhom jiffirmaw formolarju ta' eżoneru li japplika biss għal meta ma jingħatax parir ta' investiment.

Din l-Istandard Warning Form ma kienet xejn ħlief mod kif il-provditur tas-servizz jgħatti xturu meta ma jkunx konvint li l-investiment huwa addattat għall-klijent u xorta joffrihulu.

Dawn il-formoli ta' eżoneru la huma fl-interess tal-klijent u wisq anqas jagħtuħ kredibilità lil servizz professjonali li għandu jkun il-priorità ta' provditur ta' servizz fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Li kieku verament ried li l-ilmentaturi jagħmlu għażla ħielsa, kieku din il-formola kienet tiġi spjegata lill-ilmentaturi u mhux sempliċiment titpogga għall-firma tagħhom.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Għalhekk, l-Arbitru jqis li din il-formola imtliet biss għall-interessi tal-provditur tas- servizz kontra l-interessi tal-klijent, bil-maqlub ta' kif kellu jsir u, għalhekk, ma tirrappreżentax verament dak li xtaqu l-ilmentaturi.

Skont ir-Regoli viġenti, peress li l-investimenti saru b'parir mill-provditur tas- servizz, kellu jsir is-Suitability Assessment tal-ilmentaturi li ried jiddetermina, fost affarijiet oħra, tlett aspetti

Jekk l-investimenti li inbiegħu kinux jilħqu l-oġġettivi tal-klijenti; Jekk il-klijenti kellhomx l-għarfien u l-esperjenza biex ikunu jistgħu jifhmu r- riskji involuti fit-tranżazzjoni; u Jekk il-klijenti kinux f'qagħda li jassorbu finanzjarjament kwalunkwe riskji ta' investiment konsistenti mal-oġġettiv tal-investiment tagħhom.

Dan is-Suitability Test huwa mitlub li jsir mir-regoli tal-MFSA qabel ma jinghata parir lil investitur. (fn.

Fl-eżerċizzju ta' suitability, l-adviser huwa obbligat li jara li meta jiġi biex jagħti parir, irid jifhem l-oġġettivi u l-għanjiet tal-investituri, imbagħad, jaddatta r- rakkomandazzjoni tiegħu fir-rigward tal-investimenti għall-ħtiġijiet, bżonnijiet u esperjenza tal-investituri.

L-Arbitru ser jara jekk dawn il-kriterji intlaħqux u jekk l-investimenti offruti mill- provditur tas-servizz kinux suitable għall-ilmentaturi.

Fil-Client Fact Find u l-Client Review Forms il-provditur tas-servizz jindika li l- ilmentaturi kellhom attitudni ta' riskju għolja.

Iżda, skont l-ilmentatriċi, ebda wieħed minn dawn id-dokumenti ma kien ġie f'idejhom qabel ma għamlu l-ilment. (fn.

L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz tipprova tiġġustifika dan billi qalet l- Confidential Fact Find kienu jieħdu ħsieb jibagħtuh il-Compliance Department lill- ilmentaturi u mhux hi. (fn.

L-ilmentatriċi sostniet li kieku kienu raw il-Confidential Client Fact Find fl-intier tiegħu qabel, ma kinux jiffirmawh u lanqas jidħlu għall-investiment. (fn.

Kemm l-ilmentatriċi (fn.

147) u kemm l-ilmentatur (fn.

146) (li kkonferma dak li xehdet martu) qalu li kienu konservattivi u li saħqu li riedu jippriservaw il-kapital.

Lill-uffiċjal tal-provditur tas-servizz kienu ukoll qalulha:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

" .… li konna interessati ninvestu bil-għan li l-kapital irendilna ftit aktar imgħax milli kienu qed joffru l-banek, però, b'riskju baxx ħafna." (fn.

Fl-istess affidavit, l-ilmentatriċi qalet li kienet staqsiet kemm-il darba dwar ir-riskju u l-uffiċjal kienet qaltilhom hekk:

"Ngħid li aħna staqsejna kemm-il darba lis-Sinjura Serracino Inglott fuq ir-riskju involut u qaltilna li is-Sur Alfred Vella Meagher li jmexxi l-kumpannija xogħlu huwa li jsegwi l- andament tal-investimenti kuljum sabiex l-investitur jiġi infurmat mal-ewwel jekk ikun hemm xi ċaqliq negattiv, dan biex tittieħed azzjoni minnufih." (fn.

Ġaladarba l-ilmentaturi ma ridux investimenti b'riskju għoli, iżda xi ħaġa li trendi ftit aktar minn tal-banek, allura, l-parir li ġie mogħti mill-provditur tas-servizz fir- rigward tat-tliet bonds li ġew offruti ma jirriflettix dak li riedu l-ilmentaturi.

Ir-rappreżentanta tal-provditur tas-servizz ikkonfermat li kienet hi li issuġġeriet l- investimenti:

"Ngħid li l-klijenti ma kinux jafu bihom dawn l-investimenti, issuġġerejnihom aħna.

Jien għażilt l-aktar tlieta li ħassejt li huma sodi, (fn.

49 Enfasi tal-Arbitru) perijodu li ma kienx twil u li kien komdu biżżejjed għalihom u li kienu setturi differenti minn xulxin; u ngħid li dan il-portfolio qistu fuq dak li qaluli li għandhom mal-Bank of In-Naxxar." (fn.

195) Jekk wieħed jirreferi għal dak miktub fuq il-Client Review Form, it-tliet bonds kellhom rating fi grad spekulattiv.

ta'

51 Fil-każ Prospett:https://www.ise.ie/debt_documents/NEW%20WORLD%20RESOURCES%2 0N.V._19.07.2010_16250.pdf) din il-bond kienet rated minn Standard & Poor's l-bond hija non-investment grade (jew ta' natura bħala B+, spekulattiva). (fn.

jindika

Minn Mejju 2013, ir-ratings ta' NWR baqgħu dejjem neżlin.

F'Mejju 2013, S&P naqqset ir-rating long term ta' NWR għal 'B' minn 'B+', with a stable outlook.

ir-rating

Moody's ukoll https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-New-World-Resources- rating-to-B2-negative-outlook--PR_274126) Ir-rating ta' Moody's (B1) kien identiku għal dak ta' S&P (B+).

ta' Mejju

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

54 https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades- New-World-Resources-rating-to-Caa3-from-Caa1--PR_291273) Moody's baxxa r- rating ta' NWR għal Caa3 minn Caa1 (ekwivalenti għal CCC+ maħruġ minn S&P).

ġara

l-aħbar

Dan http://www.morningstar.co.uk/uk/news/AN_1390414064795820000/new-world- li kienet ser tagħmel resources-launches-capital-review-as-coal-prices-fall.asp) ristrutturar tal-kapital wara li kienet għadha ma waslitx f'arranġamenti biex jiġi mġedded l-arranġament għal revolving credit facility ta' €100 miljun.

Fil-każ ta' 8.875% PagesJaunes Finance 2018, ir-rating ta' Moody's fil-mument tax-xiri kien B3.

Infatti, fi Frar 2013, (fn.

57 https://www.moodys.com/research/Moodys-changes- Solocal-PagesJaunes-outlook-to-negative-from-stable-CFR--PR_267233) Moody's kienet ħabbret li kienet baxxiet ir-rating tal-kumpannija Solocal Group S.A. (li qabel kien jisimha PagesJaunes) minn stabbli għal negattiv għax kienet imħassba bil- prospetti ta' stabilità f'kuntest ekonomiku dgħajjef.

Fi Frar 2013, Moody's ħabbret li r-ratings kollha ta' Solocal Group S.A. kienu qed jiġu riveduti biex jitbaxxew wara li ċifri imħabbra mill-kumpannija wrew aktar tnaqqis fil-qligħ derivat mill-istampar.

F'Diċembru https://www.moodys.com/research/Moodys- downgrades-Solocal-to-Caa1-outlook-negative--PR_289757) Moody's ikkonferma li rriveda 'l isfel ir-ratings kemm tal-kumpannija kif ukoll tal-bond li kellhom l- ilmentaturi:

102 u 134) il-provditur tas-servizz biegħ l- investiment li kellhom fin-New World Resources u offrielhom il-bond 7% Norkse ir-rating kien dgħajjef u ta' natura Skogindustrier 2017, hawnhekk ukoll spekulattiva.

Fuq il-Client Review Form kien indikat CCC (maħruġ minn S&P), ekwivalenti għal Caa2 (minn Moody's).

59 https://www.moodys.com/research/Moodys- Infatti, l- downgrades-Norske-Skog-to-Caa2-bonds-to-Caa3-negative--PR_278131) din aġenzija irrevediet 'l isfel ir-ratings ta' Norske minħabba l-profil ta' likwidità dgħajjef, kundizzjonijiet fl-industrija dgħajfa u djufija fil-profitabilità tan-Norske.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Ir-rating ta' Norske baqa' fi stat spekulattiv u f'Mejju 2015, kien rivedut 'l isfel għal Caa3, indikazzjoni ta' riskji sostanzjali.

Din l-aġenzija, fi Frar 2015, (fn.

60 "Rating Action: Moody's rates Norske Skog's new secured debt B3, exchange notes Caa2, outlook negative Global Credit Research - 26 Feb 2015": https://www.moodys.com/research/Moodys-rates- Norske-Skogs-new-secured-debt-B3-exchange-notes--PR_319201) kienet irrevediet diversi ratings ta' din il-kumpannija fl-isfond ta' ristrutturar ta' parti mill-bonds pendenti li kellha.

61 https://www.moodys.com/research/Moodys-assigns- PCa-and-PC-ratings-to-Norske-Skogs-new--PR_339138) Moody's irrevdiet 'l isfel ir- ratings li kienet tat aktar kmieni fis-sena.

Mhux biss, imma niżżlet ir-ratings tas- senior unsecured notes li kienu ser jimmaturaw fis-sena 2016, 2017 u 2033, maħruġa minn Norske Skog għal Ca minn Caa3.

Skont l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, kienet għażlet bonds li ħasset li kienu sodi.

L-Arbitru ma jista' jidentifika ebda element fil-bonds imsemmija li jistgħu b'xi mod juru din il-karatteristika.

Il-fatt li l-ilmentaturi riedu dħul ftit aħjar minn dak li kienu qed joffru l-banek lanqas ma jista' jinftiehem li riedu investimenti b'riskju għoli jew li riedu jispekulaw fl-investimenti.

Jekk l-uffiċjal kienet ikkonkludiet li l-ilmentaturi kienu ta' riskju medju, (fn.

170, para 2) ċertament li dawn il-bonds kienu ta' kategorija ta' riskju ħafna aktar għolja minn hekk.

Il-provditur tas-servizz kellu jara li l-investimenti li kien ser jirrakkomanda kinux adatti għaċ-ċirkostanzi tal-ilmentaturi u, mhux bil-maqlub, jiġifieri li l-attitudni ta' riskju tal-ilmentaturi tiġi varjata għall-investimenti li qed jiġu offruti.

Għalhekk, l-ewwel kriterju tas-suitability assessment ma ntlaħaqx.

It-tieni kriterju huwa dak tal-għarfien u esperjenza fl-investiment sabiex l- investituri jkunu f'qagħda li jifhmu r-riskji ta' dik it-tranżazzjoni.

Waqt il-kontroeżami, (fn.

193) l-ilmentatriċi qalet li dejjem imxiet fuq il- pariri ta' Michelle Serracino Inglott:

"Ngħid li bħala esperjenza kelli biss bonds tal-Gvern u qatt ma kont investejt f'bonds bħal dawn la ma' Crystal Finance u lanqas ma' ħaddieħor."

Meta kienet mistoqsija kif 7% u 8% kienet fehmet li ma fihomx aktar riskju minn depożiti fil-bank jew Stocks tal-Gvern, l-ilmentatriċi qalet li Michelle Serracino Inglott kienet spjegatilha illi peress li l-imgħax fuq il-bonds tal-Gvern kienu ta' 5.5%,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

wieħed kien jista' jagħmel qligħ kapitali ukoll u li f'dan il-każ kienu qed ipattu billi jagħtu imgħax għoli minflok il-kapital.

Ġie enfasizzat għal diversi drabi li l-ilmentaturi kellhom investimenti fi Stocks tal- Gvern, li wieħed josserva li bħala livell ta' riskju huwa baxx ħafna meta mqabbel mal-bonds li kienu jiffurmaw il-portafolli rispettivi tagħhom mal-provditur tas- servizz.

Id-diversi emails li intbagħtu mill-ilmentatriċi lill-provditur tas-servizz, bl-ewwel waħda tintbagħat ftit biss wara l-investiment fis-sena 2013, jindika mhux biss li l- ilmentaturi kienu qed jistrieħu fuq il-parir tal-provditur tas-servizz imma ukoll li ma kinux komdi bl-andament tal-valur tal-investimenti skont ir-rendikonti li kienu qed jirċievu minn żmien għal żmien.

L-emails frekwenti li intbagħtu jindikaw li l-ilmentaturi ma kinux investituri spekulattivi jew, kif sejħitilhom l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, bħala "trading investors", jiġifieri investituri li kienu jbiegħu u jixtru frekwentement skont l- andament tas-suq.

It-tielet aspett huwa jekk l-ilmentaturi kinux jifilħu finanzjarjament għar-riskji relatati mal-investiment, jiġifieri l-financial bearability

L-ufficjal tal-provditur tas-servizz qalet hekk fl-affidavit: (fn.

"Rajt li dan l-ammont li ser jinvestu huwa persentaġġ ta' madwar 30% minn ammont ikbar li diġà kellhom investiti għalhekk jien ħadtilhom formola tal-Client Fact Find fejn fiha jiddikjaraw li għandhom investimenti oħra li jammontaw għal Euro 250K minn barra dan li qed jinvestu mal-Crystal li kien ser jiġi iffinanzjat minn flus likwidi u depożiti ta' Eur 100K."

Dan ir-raġunar bl-ebda mod ma jista' jwassal għall-konklużjoni li l-ilmentaturi b'xi mod riedu jispekulaw flushom.

F'dan ir-rigward, iqum dubju serju wara l-mottiv għalfejn il-provditur tas-servizz irrakkomanda mhux biss investimenti li kien jaf li l- aġenziji tar-ratings kienu iddikjarawhom non investment grade, imma anke strumenti ta' investiment identiċi lill-ilmentaturi.

L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz qalet hekk:

"Jien xejn ma kont komda b'din id-deċiżjoni għax il-klijenti kienu ser jidħlu għal konċentrazzjoni ta' riskju skomfortevoli u f'bonds kollha b'yield to maturity ta' bejn 8% u 11% peress li kollha kienu ser jinxtraw taħt il-par." (fn.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Allura, jekk l-uffiċjal kienet skomda bl-għażla li kienu qed jagħmlu, x'mottiv ieħor kien hemm li titlobhom jiffirmaw Standard Warning Form għal kull investiment li, skont l-istess uffiċjal, kienet ħaġa rari li ssir mill-provditur tas-servizz?

L-uffiċjal kellha l-obbligu li tirrevedi l-parir li kienet qed tagħti u mhux titlob li tingħata dikjarazzjoni biex ruħhu mir- responsabilità tiegħu fl-istess nifs li rrakkomandat l-investimenti.

il-provditur

tas-servizz

jeżonera

Id-diliġenza u r-responsabilità li taġixxi fl-aħjar interess tal-investitur kienu jitolbu proċess personalizzat ta' parir skont iċ-ċirkostanzi partikolari ta' kull investitur u mhux Standard Warning Forms li, f'dan il-każ, l-ilmentaturi ma kienu qed jiġu nfurmati xejn b'dak li ntalbu jiffirmaw.

l-għażla

tal-provditur

f'Jannar 2014, Lanqas investiment b'livell ogħla ta' riskju u rating aktar dgħajjef mill-investimenti l-oħra li kellhom ma jista' jkun ġustifikat.

jirrakkomanda

tas-servizz

Skont rapport tal-aġenziji tar-rating, in-Norske kien f'xifer ta' rdum meta ġie rrakkomandat f'Jannar 2014 lill-ilmentaturi.

Il-prospetti ta' rkupru tal-kapital mitluf minn li xejn setgħu in-NWR bl-investiment jimmaterjalizzaw b'investiment dgħajjef daqs kemm kien in-Norske.

fuq

F'dan il-kuntest lanqas it-tielet kriterju ma ġie sodisfatt għaliex il-fatt li l- ilmentaturi kellhom xi investimenti oħra, fosthom, fi Stocks tal-Gvern ma kien jagħti l-ebda liċenzja lill-provditur tas-servizz jissogra flushom fi prodotti ta' riskju għoli.

Konklużjoni

Għalhekk, għar-raġunijiet 'il fuq mogħtija, l-ilmentaturi ma ssodisfawx il-ħtiġijiet tas-Suitability Test u ma kellhomx jingħataw dawn il-bonds.

Għaldaqstant, għar-raġunijiet mogħtija f'din id-deċiżjoni, l-Arbitru jiddeċiedi li l- ilment huwa wieħed ekwu, ġust, u raġonevoli u qed jilqgħu sakemm huwa kompatibbli ma' din id-deċiżjoni.

L-ilmentatur qed jitlob li jingħata lura t-telf soffert minn tlett investimenti - €3,260 min-New World Resources, €7,378 minn Norske Skogindustrier, u €5,400 minn PagesJaunes Finance, b'total ta' €16,000. (fn.

5 (144/2017) Mill-banda l- lura t-telf soffert mit-tlett oħra, investimenti, b'total ta' €12,000 (fn.

l-ilmentatriċi qed titlob ukoll

li tingħata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

L-unika informazzjoni li għandu l-Arbitru f'dan il-kuntest hija l-Gain/Loss Analysis (fn.

111 u fol.

143 (144/2017) ippreżentati, li l-kontenut tagħhom ma ġie fl-ebda ħin ikkontestat mill-ilmentaturi u, għalhekk, l-Arbitru ser joqgħod fuqhom.

A bażi ta' dan l-istess dokument, l-ammont investit mill-ilmentatur fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance kien jammonta għal €12,859.50 u €18,798 rispettivament, filwaqt li l-ammont li rċieva, l-hekk imsejjaħ Sell Value, kien ta' €9,600 u €13,650 rispettivament.

Minn New World Resources u mill-PagesJaunes Finance, hu rċieva €733.61 u l- €5,425.38 f'kupuni.

Għalhekk, mill-investiment fin-New World Resources, ilmentatur hu intitolat għal kumpens ta' €2,525.89. (fn.

69 Purchase Value ta' New World Resources (€12,859.50) – Sell Value New World Resources (€9,600) – Coupon ta' New World Resources (€733.61)) Iżda, irriżulta li mill-investiment fil- PagesJaunes Finance, il-kupuni riċevuti kienu iktar mit-telf tal-kapital sostnut u, għalhekk, l-ilmentatur għamel qligħ ta' €277.38. (fn.

70 Purchase Value ta' New World Resources (€12,859.50) – Sell Value New World Resources (€9,600) – Coupon ta' New World Resources (€733.61))

Għaldaqstant, il-kumpens dovut lill-ilmentatur mill-investiment fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance, jammonta għal €2,248.51. (fn.

71 €2,525.89 (New World Resources) - €277.86 (qligħ fuq il-PagesJaunes Finance))

Mill-banda l-oħra, l-ammont investit mill-ilmentatriċi fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance kien jammonta għal €8,573 u €14,098.50 rispettivament, filwaqt is-Sell Value, kien ta' €6,400 u €8,947.50 rispettivament.

li rċeviet,

Tul iż-żmien li l-ilmentatriċi damet investita fin-New World Resources u fil- PagesJaunes Finance, hi rċeviet €480.41 u €4,364.30 f'kupuni.

Għaldaqstant, meta l-kupuni jitnaqqsu mit-telf tal-kapital sostnut, jirriżulta li, mill-investiment fin-New World Resources u fil-PageJaunes, l-ilmentatriċi hi intitolata għas-somma ta' €2,479.29. (fn.

72 {Purchase Value ta' New World Resources (€8,573) – Sell Value New World Resources (€6,400) – Coupon ta' New World Resources (€480.41)} + Purchase Value ta' PagesJaunes Finance (€14,098.50) – Sell Value PagesJaunes Finance (€8,947.50) – Coupon ta' PagesJaunes FInance (€4,364.30)})

Barra minn hekk, l-ilmentaturi nvestew is-somom ta' €8,699.85 u €5,799.90 fin- Norske, filwaqt li rċevew €2,028.09 u €1,345.39 f'kupuni. (fn.

73 Dawn jinkludu

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

kupuni mis-7% Global Notes: Norske Skogindustrier 2017 kif ukoll mit-3.5% Notes Norske Skogindustrier 2026) Meta dawn il-kupuni jiġu mnaqqsa mit-telf sostnut, jiġifieri mill-kapital investit, jirriżulta li l-ilmentatur huwa intitolat għas-somma ta' €6,671.76. (fn.

74 Purchase Value (€8,699.85) – Coupon (€1,869.07 + €159.02)) filwaqt li l-ilmentatrici hija intitolata għas-somma ta' €4,454.51 (fn.

Għalhekk, fir-rigward tat-tlett investimenti li dwarhom qed jitressaq dan l-ilment, l- ilmentatur huwa intitolat għal kumpens ta' €8,920.27, (NWR (€2,525.89) + PagesJaunes Finance (€-277.38) + Norske (€6,671.76)) filwaqt li l-ilmentatriċi hija intitolata għal kumpens ta' €8,626.39. (fn.

Wara n-nota ta' kjarifika ppreżentata mis-soċjetà appellanta fis-17 ta'

Ġunju, 2019, fis-27 ta' Ġunju, 2019, l-Arbitru kkonsidra u ddeċieda kif ġej:

"Ra n-nota ta' kjarifika tal-provditur tas-servizz tas-17 ta' Ġunju 2019

Ra r-risposta tal-ilmentaturi tas-26 ta' Ġunju 2019

Iqis li meta l-leġislatur ta l-fakultà lill-partijiet li jkollhom il-fakultà jitolbu kjarifika dwar deċiżjoni tal-Arbitru, din il-kjarifika hija intenzjonata sabiex fejn id-deċiżjoni ma tkunx ċara, l-Arbitru jispjegaha.

Hemm ukoll il-fakultà li jekk isir żball 'fil- komputazzjoni jew klerikali jew żbalji tipografiċi jew żbalji simili li jinsabu fid- deċiżjoni tal-Arbitru', dan ikun jista' jagħmel il-kjarifiki jew il-korrezzjonijiet meħtieġa.

Dan hu kollu msemmi fl-Artikolu 26(4) tal-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta.

In-nota li saret mill-provditur tas-servizz mhix koperta bil-liġi għax, fil-fatt, hija appell pulit mid-deċiżjoni tal-Arbitru u l-liġi tipprovdi rimedji oħra f'każ li xi parti trid tappella mid-deċiżjoni tal-Arbitru u dan jinsab fl-Artikolu 27 tal-Kap.

555 tal- Liġijiet ta' Malta.

Ir-referenza għal investiment ieħor li jsemmi l-provditur tas-servizz huwa totalment irrelevanti għaliex mhux parti mill-każ u jekk, kif jgħid hu, kien simili, allura, ċ-ċans kbir kien li kieku sar ilment fuqu, l-Arbitru kien jasal għall-istess konkluzjoni.

Jekk prodott jinbiegħx tajjeb jew le jiddependi mill-mod kif jinbiegħ irrispettivament jekk ikunx hemm qligħ jew telf.

Anke prodott li jagħmel qligħ seta' kien 'unsuitable' jekk ma jissodisfax il-kriterji tas-'suitability assessment'.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Għalhekk l-Arbitru mhux qed jilqa' din il-kjarifika u d-deċiżjoni, f'dan ir-rigward hija ċara u m'hemm xejn x'jiġi ikkjarifikat.

Perὸ, waqt li l-Arbitru kien qed jerġa' jara d-deċiżjoni sab li hemm żball fil- komputazzjoni u biex verament ikun qed jagħmel ġustizzja, iħoss li la għadu fiż- żmien li jikkoreġi l-iżball, għandu jikkoreġih.

L-iżball fil-komputazzjoni huwa fis-sens li meta kien qed jitqies il-kumpens lill- ilmentatriċi, it-telf tan-New World Resources ġie kkalkolat darbtejn.

l-ammont ta' kumpens

ingħata oriġinarjament fis-somma ta' Għalhekk, €8,626.39, għandu jitnaqqas bl-ammont ta' €1,692.58 u l-kumpens li għandu jingħata lill-ilmentatriċi għandu jkun ta' €6,933.81.

Din il-korrezzjoni għandha titqies bħala parti integrali mid-deċizjoni oriġinali."

Is-soċjetà appellanta ppreżentat ir-rikors tal-appell tagħha fis-17 ta'

Lulju, 2019, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex (1) tħassar id-deċiżjoni appellata u

tiċħad it-talbiet kollha tal-appellati; jew (2) tirriforma dik id-deċiżjoni appellata

billi jitnaqqas mis-somma li kienet ġiet ikkundannata tħallas dak il-profitt li l-

appellati kienu għamlu mill-investiment Royal Beach fl-ammont ta' €4,936

skont in-nota ta' kjarifika tagħhom.

Tgħid li l-aggravji tagħhom huma dawn: (1)

l-appellati kienu insistew fuq bonds spekulattivi fejn il-kapital mhux garantit;

(2) ma kienx tnaqqas l-introjtu ta' €4,936 fuq il-prodott Royal Beach li l-

appellati kienu xtraw fl-istess żmien skont l-istess suitability test u li kienu

L-appellati għażlu li ma jweġbux.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra

l-aggravji tas-soċjetà

appellanta fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-Arbitru fid-deċiżjoni

appellata u tas-sottomissjonijiet orali li saru mill-avukati difensuri tal-partijiet.

L-ewwel aggravju:

[kienu l-appellati li insistew fuq bonds spekulattivi fejn il-kapital ma kienx garantit]

Is-soċjetà appellanta tissottometti li l-għażla tal-appellati ta' bonds

spekulattivi saret kontra l-parir tagħha, imma l-appellati għandhom sfond

edukattiv u prattiku li juri li huma kapaċi jifhmu dak li deħlin għalih.

proprju għalhekk li talbithom jiffirmaw Standard Warning Form.

id-dokument ma setax ġie mressaq għall-firma tagħhom jekk is-servizz li

ngħata lilhom kien dak ta' parir finanzjarju, iżda fil-każ odjern huma kienu

għażlu li ma jimxux mal-parir tas-soċjetà appellanta, u kien proprju għalhekk li

ntalbu jiffirmawh.

L-evidenza kienet turi li l-appellati kienu jafu b'dak li huma

kienu deħlin għalih u fuq kollox huma kienu kapaċi jifhmu dak kollu li ffirmaw

għalih.

Is-soċjetà appellanta tirrileva li l-appellata stqarret li wara li huma

xtraw il-prodott, hija kienet għamlet riċerka, liema riċkera fil-fatt kienet f'idha

hekk kif saret it-tranżazzjoni, fejn fehmet li l-prodott kien ta' riskju għoli.

Tgħid

li l-appellata qalet ukoll li hekk kif il-bonds bdew isostnu t-telf, l-appellat xtaq li

dawn xtrawhom bi prezz aktar baxx.

Is-soċjetà appellanta tistaqsi kif l-appellati

setgħu jgħidu li dak li huma fehmu ftit wara l-bejgħ, ma setgħux jifhmuh qabel,

u l-verità kienet li huma xtaqu jispekulaw bi flushom, b'dana li kull klijent li

jinvesti f'bonds mhux assikurati, kien jaf li jista' jitlef il-kapital kif evidenti mill-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM imgħax.

Is-soċjetà appellanta ssostni li ma kien hemm xejn x'jindika b'mod ċar

u oġġettiv li l-investimenti ma kinux rakkomandabbli jew li dawn ġew offruti

lill-appellati b'qerq.

Hawnhekk hija tagħmel riferiment għal dak li jgħid l-

ġurista Pothier fuq id-dannu u anki għall-ġurisprudenza tal-qrati tagħna dwar

il-piż probatorju.

Is-soċjetà appellanta tinsisti li dak li kien ġara kien riżultat ta'

credit risk fejn hija ma kellha l-ebda kontroll.

Il-Qorti tgħid li d-deċiżjoni appellata hija waħda tajba.

L-Arbitru beda

billi għamel eżami tal-Client Fact Find1, fejn osserva li Michelle Serracino Inglott, l-

uffiċjal tas-soċjetà appellanta li kienet iltaqgħet mal-appellati fl-10 ta' Mejju,

rigward ta' kull wieħed u waħda tal-appellati.2 L-Arbitru osserva li dawn ġew

ikklassifikati bħala retail clients3 u li s-servizz li kien qed jingħata lilhom kien

dak ta' investment advice.

Għal dak li jirrigwarda l-Client Fact Find tal-appellat,

l-Arbitru qal li kien ġie indikat x'kien l-impjieg tiegħu u anki d-dħul annwali

tiegħu.

L-Arbitru għaraf ukoll li tniżżel li minbarra d-dar matrimonjali, l-

appellat kellu depożiti bankarji ta' €100,000 u investimenti f'strumenti

finanzjarji ta' €250,000, u l-għan tal-investiment tiegħu kien it-tkabbir tal-

kapital, filwaqt li l-profil tiegħu ġie kkategorizzat bħala dak ta' riskju għoli.

L-

Arbitru rrileva li l-parir li ngħata dwar it-tliet bonds kien l-istess fil-każ tal-

appellat u anki fil-każ tal-appellata, u l-allokazzjoni tagħhom kienet kważi l-

L-Arbitru osserva li fl-istess data saret ukoll il-Client Review Form

tagħhom it-tnejn, u hawnhekk l-Arbitru ċċita dak li ntqal hemm dwar id-

95 u 127.

95 u 127 rispettivament atti tal-każ 144/17.

In-notamenti li jsegwu huma kollha referenzi għall-atti ta' dan il- każ.

49 u dak mill-appellata a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM deċiżjoni tal-appellati li jinvestu f'direct bonds.

Ġie indikat ukoll fl-imsemmi

dokument ir-rating ta' kull bond u l-appellati ġew ikkonsidrati li kellhom profil

ta' riskju għoli.

L-Arbitru jirrileva li l-imsemmija uffiċjal tas-soċjetà appellanta mliet ukoll

appropriate for the Customer4, fir-rigward ta' kull wieħed mit-tliet investimenti

fejn l-appellati ffirmaw għal dikjarazzjoni standard.

Osserva wkoll li

konsumatur kien talab għal servizz (i) fir-rigward ta' strumenti finanzjarji kif

indikat fit-Transaction Order Form, imma s-soċjetà appellanta ddikjarat li hija

ma kinitx f'pożizzjoni li tagħmel dan għar-raġunijiet imsemmija.

L-Arbitru

kompla jirrileva li tmien xhur biss wara li sar l-investiment, jiġifieri fis-27 ta'

Jannar, 2014, saret Client Review Form oħra5 intiża bħala review tal-

investiment li huma kellhom fil-NWR, u minn fejn kien jirriżulta li l-bond

alternattiva offruta mis-soċjetà appellanta kienet in-Norske, li kellha rating ta'

CCC kif maħruġ minn S&P. Il-Qorti hawnhekk ukoll tosserva mill-istess Client

Review Form, li s-soċjetà appellanta ma jidhirx li offriet alternattivi oħrajn.

L-

Arbitru kkostata li l-Client Fact Finds u l-Client Review Forms kienu juru li l-

appellati kienu avviċinaw lis-soċjetà appellanta bil-ħsieb li jieħdu parir

finanzjarju qabel ma jinvestu flushom.

Hawnhekk l-Arbitru jagħmel riferiment għall-affidavit6 tal-appellata, u

jirrileva s-segwenti punti saljenti li għandhom rilevanza fil-kuntest tal-ilment

130 każ 145/17.

102 u 134.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

• l-ispjegazzjoni li tat l-appellata lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta dwar

in-nuqqas ta' esperjenza tagħha u ta' żewġha fl-investimenti, għajr dak

li kellhom permezz ta' investiment f'bonds tal-Gvern, u d-dikjarazzjoni

tagħhom li riedu jkunu konservattivi;

• xahar wara li sar l-investiment, l-appellata kienet bagħtet email

tistaqsi lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta dwar l-andament tal-bonds li

kienu xtraw7, u din irrispondiet ftit jiem wara li l-prezzijiet tal-bonds

kienu niżlu u saħansitra kien minn 2% inqas mill-ammont investit,

filwaqt li assiguratha li kienu jieħdu azzjoni immedjata fl-eventwalità li l-

prezz kien jonqos;

• meta l-appellati rċevew l-istatement fit-28 ta' Ġunju, 20138 u

indunaw li l-NWR u l-PagesJaunes kellhom xi problemi, huma għamlu

riċerka u kkomunikaw mal-uffiċjal permezz ta' email, fejn esprimew it-

tħassib tagħhom speċjalment fir-rigward tal-NWR, u din assigurathom

dwar il-futur tal-kumpannija;

• l-appellata bagħtet email oħra9 xahar wara, sabiex turi t-tħassib

tagħha u ta' żewġha l-appellat, b'dana li ma kienx jidher li kien hemm

tweġiba;

• f'Jannar 2014 ikkuntattjathom l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, fejn

qaltilhom li kien sar telf fuq l-investiment NWR u li kienet ħarġet

flushom minnu, u minflok investithom fin-Norske;

• l-appellati kienu fittxew fuq l-internet dwar in-Norske għaliex kienu

baqgħu mħassbin dwar it-telf fl-investiment, li skont l-appellata s-

156 u 157.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

investiment ta' qablu;

soċjetà appellanta daħlithom fih mingħajr għażla, u li kien agħar mill-

• fi Frar 2016 is-soċjetà appellanta kienet bagħtet email lill-appellata

fejn informatha li n-Norske kien għaddej minn ristrutturar u ġimagħtejn

oħra kien ser ikollhom iktar tagħrif10;

• f'April 2016 l-appellati kienu ġew informati permezz ta' telefonata

mingħand l-uffiċjal imsemmija, li l-investiment tan-Norske kien ser

jinqaleb

f'żewġ bonds oħra tiegħu b'imgħax ta' 3.5% u 2%

• f'Mejju 2016 l-appellata saqsiet12 lill-uffiċjal jekk kienx ser jitħallas

imgħax fuq in-Norske, u jekk kienx hemm suq għall-investiment, u John

Sultana qalilha "li kollox kien sejjer ħażin"13, u ftit wara ċemplilhom u

saħansitra infurmahom li l-PagesJaune kien niżel ħafna "...u li l-aħjar

nbigħu, bil-preċiżi kelmiet ikunu 'sell sell sell'".14

L-Arbitru minn hawn għadda sabiex qies dawk il-punti saljenti u rilevanti

għall-ilment li jirriżultaw mill-affidavit tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta15:

qabel ma offriet il-parir finanzjarju tagħha lill-appellati, kienet

saret intervista fil-fond magħhom sabiex issir taf aħjar iċ-ċirkostanzi

finanzjarji tagħhom, l-oġġettivi tal-investiment u l-livell ta' riskju li kienu

lesti jidħlu fih u b'hekk ġie stabbilit li huma kienu jaqgħu taħt ir-riskju

bilanċjat jew medju;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

skont l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, l-appellati kienu familjarji

mad-dinja tal-investimenti u kienu jafu kif taħdem bond għaliex kienu

diġà investew f'bonds iżda ma xtaqux jidħlu f'dettall, u wara l-

ispjegazzjoni tagħha dwar il-prezz tax-xiri u x-xiri stess tal-bonds, huma

raw li kien hemm vantaġġ li jintraw bonds b'mod dirett u hija kienet

komda b'dan minħabba dawn l-istess raġunijiet;

kienet ħadet inkonsiderazzjoni l-livell ta' edukazzjoni tagħhom u

anki l-impjieg, speċjalment li l-appellata kienet accountant;

kienet ħadet inkonsiderazzjoni li l-ammont li kienu ser jinvestu

kien ta' 30% tal-ammont diġà investit;

hija kienet tathom firxa ta' informazzjoni dwar l-investimenti;

uriet tħassib dwar id-deċiżjoni tal-appellati minħabba r-riskju

riżultanti minn diversi fatturi, u għalhekk saqsiethom jiffirmaw Standard

f'Jannar 2014 fid-dawl tal-problemi finanzjarji tan-NWR, tathom

parir sabiex ibigħu u jixtru n-Norske, filwaqt li spjegat l-operat u r-riskji

tal-kumpannija li ħarġet din il-bond tal-aħħar, u l-appellati aċċettaw;

l-appellata kienet infurmatha li ma kinitx qiegħda tafda l-pariri

tagħha, u għalhekk kienet ser tieħu parir mingħand stockbroker ieħor, u

hawn l-uffiċjal għaddiet il-każ lill-kollega tagħha John Sultana.

Dwar l-affidavit li ppreżenta John Farrugia Nicholls, l-Arbitru għamel is-segwenti

kostatazzjonijiet:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

• dan kellu diversi diskussjonijiet mal-appellati bejn April 2016 u Mejju

2017, inkluż id-diversi deċiżjonijiet mistħarrġa fir-rigward tal-bejgħ tal-

l-appellata kienet tgħidlu ta' spiss li hija kienet qiegħda wkoll tieħu parir

mingħand advisers oħra, għaliex ma baqgħetx tafda

lis-soċjetà

L-Arbitru wara

li kkonsidra dan kollu, għadda sabiex għamel

evalwazzjoni dettaljata tal-provi dokumentarji.

Beda billi qies l-import tad-

dokument iffirmat mill-appellati hekk imsejjaħ Standard Warning Form –

liema dokument il-Qorti tagħraf li fuqu s-soċjetà appellanta qiegħda sserraħ

id-difiża tagħha sabiex teskolpa ruħha mir-responsabbilità tat-telf li ġarrbu l-

L-Arbitru osserva b'liema mod kien sar dan id-dokument, u

korrettement ikkunsidra li qatt ma seta' jitressaq lil kull wieħed mill-appellati

f'kuntest ta' servizz li kien ta' parir finanzjarju, fejn il-provditur tas-servizz kien

obbligat li jagħmel suitability test.

Jirrileva li skont is-sezzjoni 2.20 tal-

servizz ikun qed jagħti parir u ma jiksibx it-tagħrif neċessarju skont is-sezzjoni

2.13, jiġifieri it-tagħrif u l-esperjenza tal-klijent fil-qasam tal-investiment

rilevanti għall-prodott jew servizz u s-sitwazzjoni finanzjarja u l-oġġettivi tal-

investimenti, il-provditur tas-servizz għandu jirrinunzja milli joffri l-parir tiegħu

L-Arbitru tajjeb osserva wkoll li minn imkien ma kien jirriżulta li kien

hemm xi qbil mal-appellati li s-servizz ma kienx baqa' wieħed ta' parir, u hawn

għamel riferiment għal dak li stqarret l-appellata dwar l-allegat nuqqas

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM tagħhom li jsegwu l-parir mogħti lilhom mis-soċjetà appellanta, u ddikjara li

ma kienx konvint li f'xi waqt l-appellati kienu rrinunzjaw milli jingħataw parir

finanzjarju mingħand is-soċjetà appellanta.

Il-Qorti tikkondividi l-fehma tal-

Arbitru, u tgħid li joħroġ ċar mill-ewwel sentenza tal-formoli rispettivi ffirmati

mill-appellati fir-rigward ta' kull investimenti magħmul minnhom, li dawn ma

kinux japplikaw fir-rigward ta' "Investment Advice", li fuqu kienet imsejsa r-

relazzjoni bejn il-partijiet.

Iżżid tgħid ukoll li jirriżulta b'mod inekwivoku li s-

soċjetà appellanta min-naħa tagħha ma ressqet l-ebda prova li kien hemm xi

rinunzja għal dan is-servizz, jew li s-servizz li kienu qegħdin jingħataw, kien

inbidel minn dak ta' investment advice kif indikat fil-Client Fact Find rispettiv

għal kull wieħed mill-appellati.

L-Arbitru hawnhekk żied jgħid illi jekk verament

is-soċjetà appellanta xtaqet li l-appellati jkollhom għażla ħielsa, hija kellha

tispjega din il-formola, iżda minflok tajjeb irritjena li din fil-fatt imtliet biss

"...għall-interessi tal-provditur tas-servizz kontra l-interessi tal-klijent, bil-

maqlub ta' kif kellu jsir u, għalhekk, ma tirrappreżentax verament dak li xtaqu

Minn hawn l-Arbitru għadda sabiex ikkonsidra jekk intlaħqux il-kriterji

tas-suitability test u jekk l-investiment li offriet is-soċjetà appellanta kienx

suitable għall-appellati.

Dawn huma l-kostatazzjonijiet li l-Arbitru għamel fir-

- dwar l-ewwel kriterju jekk l-investiment leħaqx l-oġġettivi tal-klijenti, fejn l-Arbitru sab li fil-fatt l-imsemmi investiment ma kienx adatt għalihom

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

• għalkemm fil-Client Fact Find u

is-soċjetà

appellanta indikat li l-appellati kellhom attitudini ta' riskju għoli, l-

appellata kienet stqarret17

li dawn

id-dokumenti ma kinux ġew

f'idejhom qabel ma intavolaw l-ilment u kieku raw il-Client Fact Find ma

kinux jiffirmaw għalih jew jidħlu għall-investment, b'dana li l-uffiċjal tas-

soċjetà appellanta ppruvat tiġġustifika dan billi qalet

il-

Compliance Department li kien jieħu ħsieb li jibagħtu lill-klijent;

l-appellati ddikjaraw wkoll li lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta kienu

qalulha li xtaqu li l-kapital irendi ftit aktar imgħax minn dak li kien qed

joffru l-banek, iżda b'riskju baxx ħafna;18

l-appellata kienet saqsiet diversi drabi dwar ir-riskju, u l-uffiċjal tas-

soċjetà appellanta qalet li Alfred Vella Meagher, li kien imexxi l-kumpannija,

kien isegwi l-andament u l-investitur kien ser jiġi infurmat mill-ewwel fl-

eventwalità ta' andament negattiv;

• mill-Client Review Form kien jirriżulta li t-tliet bonds kellhom rating

f'grad spekulattiv, u li din kienet tniżżlet għal waħda negattiva fir-

rigward tal-NWR19 u PagesJaune20, kif ukoll ġara fir-rigward tan-

Norske21, sabiex b'hekk ma setax jara li b'xi mod dawn kienu sodi kif

iddikjarat l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, anzi kienu ta' kategorija ta'

riskju ħafna aktar għoli mill-profil ta' riskju medju kif ikkonsidrat l-uffiċjal

tas-soċjetà appellanta;

47 u 48 u 49.

Ara wkoll xhieda in kontro-eżami tal-appellata a fol.

19 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol.

15, fejn jidher li l-valur tal-investiment kien niżel fit-23.04.13, jiġifieri ftit jiem qabel ma ġie rakkomandat lil u nxtara mill-appellati, u anki rapport ta' Moody's a fol.

20 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol.

17, fejn jidher li l-valur tal-investiment kien niżel fis-26.02.13 jew ftit ġimgħat qabel ma ġie rakkomandat lil u nxtara mill-appellati, u anki rapport ta' Moody's a fol.

21 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol.

18, fejn l-andament ta' dan il-bond ma kienx wieħed tant pożittiv f'Jannar 2014 meta sar l-investiment, u rapport ta' Moody's a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

Ma' dan il-Qorti żżid tgħid li mill-Client Review Form22 ma jirriżultax jekk l-

uffiċjal tas-soċjetà appellanta offrietx bonds oħrajn, għajr dawk li investew

fihom l-appellati, u għalhekk in-nota li tgħid "[c]lient decided on below Bonds"

ftit jista' jkollha rilevanza.

- dwar it-tieni kriterju tal-għarfien u esperjenza fl-investiment, fejn l-

Arbitru sab li l-appellati ma kinux investituri spekulattivi

fil-kontroeżami23 tagħha, l-appellata stqarret li hija dejjem imxiet fuq il-

pariri tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, u l-Arbitru ċċita dak li żiedet

tgħid, li hija kellha biss esperjenza f'bonds tal-Gvern li kienu jġorru riskju

baxx ħafna mqabbel mal-bonds formanti parti mill-portafolli rispettivi

• mistoqsija kif fehmet li investiment ta' 7% u 8% ma kienx aktar riskjuż

minn depożiti fil-bank jew Stocks tal-Gvern, l-appellata qalet li l-uffiċjal

tas-soċjetà appellanta kienet spjegatilhom li b'hekk tkun qed issir

tpattija billi jingħata mgħax għoli minflok il-kapital;

id-diversi emails tal-appellati kienu juru li l-appellati kienu qegħdin

jistrieħu fuq il-parir tas-soċjetà appellanta, u li ma kinux komdi bl-

andament tal-investiment tagħhom;

- dwar it-tielet kriterju jekk l-appellati kinux jifilħu finanzjarjament għar- li s-soċjetà

riskji relatati mal-investiment, fejn appellanta ma kellha l-ebda liċenzja sabiex tissogra bil-flus tal-appellati

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM

filwaqt li ċċita silta mill-affidavit tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta meta

din tispjega dak kollu li kkonsidrat meta ddeċidiet fuq il-financial

bearability, u ddikjara li bl-ebda mod ma setgħet tasal b'hekk sabiex

tgħid li l-appellati xtaqu jispekulaw bi flushom;

L-Arbitru wera d-dubji tiegħu dwar il-motivi tar-rakkomandazzjoni li

kienet għamlet l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta fir-rigward tal-investimenti li

kienet taf li l-aġenziji tar-ratings kienu ddikjarawhom non investment grade, u

meħud inkonsiderazzjoni wkoll li r-rakkomandazzjoni kienet l-istess fir-rigward

taż-żewġ appellati.

L-Arbitru wera wkoll id-dubju dwar il-motiv tal-uffiċjal tas-

soċjetà appellanta, meta talbet lill-appellati sabiex jiffirmaw Standard Warning

Form fir-rigward ta' kull investiment, u hawnhekk il-Qorti ma tistax toqgħod

lura milli tgħid li tikkondividi pjenament il-ħsieb tal-Arbitru meta, kif josserva

wkoll, kienet ħaġa rari li tiġi ffirmata din il-formola ta' twissija.

wkoll li ftit jista' jkun hemm ġustifikazzjoni għat-talba tal-uffiċjal tas-soċjetà

appellanta sabiex l-appellati jiffirmaw dan id-dokument, meta hija stess

iddikjarat fil-kontroeżami tagħha li "[k]ont komda li kienu jifilħu għal bonds

diretti u kont komda li qed jifhmu x'qed jagħmlu u kont komda wkoll li kellhom

backing ta' investimenti oħra mal-BOV".

L-Arbitru sostna li hawn l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta kellha l-obbligu li

tirrevedi l-parir tagħha, minflok li titlobhom li jagħtu dikjarazzjoni li permezz

tagħha s-soċjetà appellanta setgħet teżonera ruħha mir-responsabilità tagħha,

waqt li kienet qiegħda tagħti wkoll rakkomandazzjoni favur l-investiment.

L-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 37

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Arbitru b'hekk ddeċieda li l-appellati ma kinux issodisfaw il-ħtiġijiet tas-

suitability test, u għalhekk il-bonds ma kellhomx jingħataw lilhom.

Għaldaqstant peress li din il-Qorti tikkondividi l-ħsibijiet tal-Arbitru u

anki tagħmilhom tagħha, issib li l-ewwel aggravju tas-soċjetà mhux ġustifikat, u

[ma tnaqqasx l-introjtu ġenerat mir-Royal Beach]

Is-soċjetà appellanta qiegħda tikkontendi li ġaladarba l-bonds tar-Royal

Beach kellhom natura spekulattiva, u nxtraw wara s-suitability test li sar fir-

rigward tal-bonds l-oħra, kellu jitnaqqas l-introjtu ġġenerat minn dawn il-

Fid-deċiżjoni ulterjuri tiegħu wara li s-soċjetà appellanta ppreżentat

nota ta' kjarifika fuq dan l-istess prodott, l-Arbitru sostna li r-riferiment għal

dan il-prodott kien għalkollox irrilevanti għaliex ma kienx jagħmel parti mill-

mertu tal-każ odjern, u b'hekk ċaħad

il-kjarifika mitluba.

il-Qorti

tikkondividi l-fehma tal-Arbitru, u żżid tgħid li l-każ odjern ma kienx jittratta

portfolio ta' bonds fejn l-andament negattiv jew forsi wkoll pożittiv ta' wieħed

minnhom kien ser jaffettwa l-introjtu tal-portafoll sħiħ.

Għaldaqstant il-Qorti ma ssibx li l-aggravju tas-soċjetà appellanta huwa

ġustifikat, u tiċħdu.

tiċħdu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 37

Għar-raġunijiet premessi,

il-Qorti tiddeċiedi dwar

l-appell tas-soċjetà

appellanta billi tiċħdu, filwaqt li tikkonferma d-deċiżjoni appellata fl-intier

L-ispejjeż marbuta mal-proċeduri quddiem l-Arbitru għandhom jibqgħu kif

deċiżi, u dawk ta' din l-istanza għandhom jitħallsu wkoll mis-soċjetà

Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Decide

tagħha.

Onor. Dr Lawrence Bonavia Bundy LL.D. Imħallef Rosemarie Del Priore Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 37