IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 13 ta' Novembru 2017

Appell Kostituzzjonali Numru 8/2015/1 MCH

L-Onor.

Prim Ministru u l-Avukat Ġenerali tar-Repubblika

Dan huwa appell tal-attur minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-

Qorti Ċivili fil-kompetenza tagħha kostituzzjonali fl-4 ta' Ottubru 2016 li

sabet li kien hemm ksur tal-jedd tiegħu mħares taħt l-art.

6(3)(ċ) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni

tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali ["il-Konvenz-

joni"] meta ma tħalliex jikkonsulta ma' avukat qabel ma tteħditlu

stqarrija mill-pulizija.

Billi iżda sabet illi l-ksur tal-jedd tal-attur kien biss

wieħed formali u ta' ebda konsegwenza ta' ħsara fuq il-proċess

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

kriminali, l-ewwel qorti ddeċidiet li dikjarazzjoni tal-ksur tal-jedd hija

rimedju biżżejjed.

Ukoll, l-ewwel qorti ma sabet l-ebda ksur tal-artt.

7 u 14 tal-Konvenzjoni u tal-artt.

36 u 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta ["il-

Kostituzzjoni"]

Il-fatti li wasslu għal din il-kawża ġew imfissra fis-sentenza appellata:

»Fis-27 ta' Awissu 2008 ir-rikorrent wasal ġewwa l-ajruport inter- nazzjonali ta' Malta minn Spanja.

Hu twaqqaf mill-awtoritajiet mal- wasla tiegħu skont il-poteri mogħtija lilhom mill-liġi u dan a bażi ta' suspett fil-konfront tiegħu.

Ir-rikorrent ta l-kunsens tiegħu għat-teħid tal-x-rays u ġie infurmat li t-teħid ta' tali x-rays kien intiż sabiex jiġi stabbilit jekk hu kienx qiegħed iġorr xi kapsoli li fihom id-droga.

Eventwalment huwa ġie mressaq il-qorti akkużat b'diversi reati u sussegwentement, fuq ammissjoni, kien instab ħati tal-istess u weħel sentenza ta' priġunerija u multa.«

L-attur imbagħad fetaħ din il-kawża tallum u talab illi l-qorti:

»1. tiddikjara illi ġew leżi d-drittijiet tal-esponenti għal smigħ xieraq kif sanċiti fl-artikoli 3, 6, 7 u 14 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-artikoli 36 u 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta; u

»2. takkorda dawk ir-rimedji effettivi u xierqa fiċ-ċirkostanzi.«

Il-konvenuti ressqu dawn l-eċċezzjonijiet:

»1. illi fil-proċeduri odjerni r-rikorrent qiegħed jallega li huwa sofra ksur tad-drittijiet fundamentali tiegħu kif protetti bl-artikolu 3,6,7 u 14 tal-Konvenzjoni Ewropea u bl-artikoli 36 u 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

Talab ukoll li jingħata rimedju;

»2. illi in linea preliminari, in kwantu l-mertu tal-każ jikkonċerna pro- ċeduri kriminali li ttieħdu fil-konfront tar-rikorrent, l-Onorevoli Prim Ministru ma jiffigura mkien f'dan ix-xenarju u lanqas huwa edott mill-fatti tal-każ u għalhekk għandu jiġi liberat mill-osservanza tal- ġudizzju;

»3. illi subordinament u bla preġudizzju għas-suespost, fil-mertu, l- esponenti jirrespinġu l-pretensjonijiet tar-rikorrent bħala infondati fil-fatt u fid-dritt;

»4. illi dwar il-fatti tal-każ l-esponenti jirrilevaw immedjatament illi kif jirriżulta mill-atti tal-każ kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija v. Joseph Cachia Castelletti, ir-rikorrent twaqqaf mill-awtoritajiet mal-wasla tiegħu ġewwa Malta skont il-poteri mogħtija lilhom mill-liġi u dan a bażi ta' suspett raġjonevoli fil-konfront tiegħu.

Eventwalment huwa ġie mressaq il-qorti akkużat b'diversi reati u sussegwentement instab ħati tal-istess u ntbagħat il-ħabs u weħel ukoll multa;

»5. illi matul l-interrogazzjonijiet, għalkemm ma kienx assistit minn avukat għax dan id-dritt ma kienx għadu ġie fis-seħħ fil-liġi Maltija, id-drittijiet kollha tar-rikorrent xorta ġew salvagwardjati u anke ngħata t-twissijiet kollha skont il-liġi;

» 6. illi r-rikorrent ta l-kunsens tiegħu għat-teħid tal-x-rays volontarja- ment u dan minkejja li kien infurmat li t-teħid ta' tali x-rays kien intiż sabiex jiġi stabbilit jekk hu kienx qiegħed iġorr xi kapsoli li fihom id-droga;

»7. illi fuq għażla libera tar-rikorrent, waqt il-proċeduri kriminali fil- konfront tiegħu, huwa ammetta l-akkużi kollha miġjuba kontrih fil- preżenza tal-avukat tiegħu, u baqa' jippersisti b'din l-ammissjoni minkejja li ngħata żmien biex jerġa' jaħsibha u minkejja li ġie mwissi mill-qorti bil-konsegwenzi kollha li dik l-ammissjoni kienet iġġib magħha.

»Dwar l-ilment tar-rikorrent li jolqot in-nuqqas ta' assistenza legali

»8. illi fl-ewwel lok l-esponenti jopponu fermement l-allegazzjonijiet li qiegħed jagħmel ir-rikorrent li huwa ġie mġiegħel jagħti l-kunsens tiegħu sabiex jittiħdulu xi x-rays.

L-esponenti anzi jisħqu li tali kunsens ingħata b'mod ħieles u dan kif ser jiġi pruvat aħjar waqt it-trattazzjoni tal-kawża;

Illi inoltre l-allegazzjoni illi, li kieku r-rikorrent tħalla jikkonsulta ruħu ma' avukat, l-eżitu kien ikun differenti hija waħda purament gratuwita u spekulattiva u għandha għalhekk tiġi trattata bħala tali;

»10. illi l-esponenti jirrilevaw ulterjorment li ma hemm xejn straordinarju fil-fatt li l-istqarrija li r-rikorrent irrilaxxa lill-pulizija kienet iffirmata minn Spettur u Surġent.

Din hija proċedura li ilha tiġi mħaddma għal għexieren ta' snin mill-Korp tal-Pulizija u għalhekk anke tali insinwazzjoni hija purament fiergħa;

»11. illi in tema legali, minkejja numru ta' sentenzi mogħtija kemm mill- Qorti Kostituzzjonali f'Malta kif ukoll minn dik Ewropea għad- Drittijiet tal-Bniedem dwar in-nuqqas t'assistenza legali, jirriżulta b'mod ċar u inekwivoku li ebda qorti, f'ebda ħin, ma stabbiliet bħala prinċipju universali li n-nuqqas ta' assistenza legali f'xi stadju tal-investigazzjonijiet awtomatikament iġġib magħha leżjoni tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem kif sanċiti fl-artikolu 39 tal- Kostituzzjoni ta' Malta u fl-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja tad- Drittijiet tal-Bniedem;

taċ-ċirkostanzi partikolari

»12. illi effettivament il-qrati f'każijiet ta' din ix-xorta għamlu analiżi individwali li kellhom quddiemhom, b'dan li kien biss wara eżami akkurat tal-assjem taċ-ċirkostanzi kollha illi l-istess qrati waslu għall-konklużjoni jekk, f'dawk il-każijiet partikolari, in-nuqqas ta' assistenza legali kinetx leżiva jew le tad-drittijiet umani tal-akkużati in kwistjoni;

ta' kull każ

»13. illi kif ser jiġi ppruvat aħjar waqt it-trattazzjoni tal-kawża, fil-każ odjern ma għandu jirriżulta ebda ksur ta' drittijiet fundamentali ta- rikorrent Feilazoo;

»14. illi inoltre u bla preġudizzju għas-suespost in kwantu l-proċeduri lamentati mir-rikorrent huma ormai res judicata, id-dritt għal smigħ xieraq irid jiġi evalwat fir-rigward tat-totalità tal-proċeduri kollha u

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

mhux fir-rigward ta' mument speċifiku kif qed jipprova jagħmel ir- rikorrent odjern;

»15. illi effettivament ir-rikorrent ingħata t-twissijiet kollha skont il-liġi u cioè li ma kienx obbligat jitkellem sakemm ma kienx hekk jixtieq iżda li dak li ser jgħid seta' jinġieb bħala prova kontra tiegħu;

»16. illi kif ser jiġi ppruvat waqt it-trattazzjoni tal-każ, kemm fl-għoti tal- kunsens għat-teħid tal-x-rays kif ukoll għal dak li jirrigwarda r- rilaxx tal-istqarrija, r-rikorrent irrikonoxxa li kien qiegħed jifhem l- import taċ-ċirkostanza li kien jinsab fiha;

»17. illi inoltre u għar-raġunijiet suesposti l-allegata vulnerabilità tar- rikorrent qiegħda wkoll tiġi fermament opposta mill-esponenti.

Kif ser jirriżulta waqt it-trattazzjoni tal-każ, ir-rikorrent kellu maturità biżżejjed li jkun ben konsapevoli tar-riskji u l-konsegwenzi li seta' jiffaċja minħabba l-attività illeċita li tagħha eventwalment instab ħati;

»18. illi inoltre fil-proċeduri kriminali, apparti xhieda oħra li tressqu, ir- rikorrent odjern ammetta għall-imputazzjonijiet kif dedotti kontrih, u minkejja li huwa ngħata ħin biżżejjed biex jirrifletti dwar dan huwa baqa' jippersisti b'tali ammissjoni ta' ħtija.

Dan kollu sar fil- preżenza u bl-assistenza tal-avukat tal-fiduċja tiegħu;

»19. illi wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, ir-rikorrent fl-ebda waqt tal-proċeduri kriminali in kontestazzjoni ma attakka l-validità jew il-volontarjetà tal-għoti tal-kunsens tiegħu għat-teħid tal-x-rays jew għar-rilaxx tal-istqarrija u lanqas ma oppona għall-preżentata tal-istess, iżda huwa proprju issa, tant snin wara, li qed issir l- allegazzjoni ta' xi vjolazzjoni ta' drittijiet tiegħu;

»20. lli l-fatt illi r-rikorrent l-ewwel ħalla l-proċeduri kollha quddiem il- qrati ordinarji jiġu konklużi imbagħad qagħad jistenna u wara tant snin 'ħareġ mill-komma' lanjanzi li huma ta' natura kostituzzjonali jġib bħala konsegwenza illi t-tqanqil ta' dawk il-lanjanzi jkunu frivoli u vessatorji.

Il-frivolu jew vessatorju jinkorpora mhux biss l- infondat u l-fieragħ, iżda wkoll it-tqanqil ta' argumenti b'mod intempestiv u b'mod illi jkun jidher manifestament illi jkunu ntgħażlu biex jerġgħu jiftħu materja li ormai hija res judicata;

»21. illi fid-dawl tas-suespost kif ukoll kif għandu jirriżulta mill-atti tal- proċess kriminali huwa manifest li d-drittijiet tar-rikorrent, senjata- ment dawk sanċiti fl-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem u l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, qatt ma ġew leżi.

»Dwar l-ilment tar-rikorrent li jolqot id-diskrezzjoni tal-Avukat Ġenerali

»Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni ta' Malta

»22. illi fl-ewwel lok jiġi rilevat li l-kariga tal-esponent stabbilita a tenur tal-artikolu 91 tal-Kostituzzjoni ta' Malta hija waħda li tagħtih is- setgħa li jistitwixxi, jagħmel u jwaqqaf proċeduri kriminali, oltre s- setgħat oħrajn mogħtija lilu b'xi liġi f'termini li jawtorizzawh li jeżerċita dik is-setgħa fil-ġudizzju individwali tiegħu.

Din id- diskrezzjoni hija waħda direzzjonali u mhux kostituttiva tal-azzjoni penali, liema azzjoni hija prosegwibbli indipendentement mill- esponent;

»23. illi fil-kuntest tal-proċeduri odjerni d-diskrezzjoni tal-esponent dwar l-għażla tal-forum li quddiemu l-imputat ġie akkużat sabiex jiġi ġudikat skont il-liġi ġiet eżerċitata proprju f'dawn il-parametri in kwantu b'mod kuxjenzjuż wasal għad-deċiżjoni tiegħu fid-dawl ta' kriterji li huma faċilment rintraċċabbli u identifikabbli fil-ġuris- prudenza nostrali senjatament il-kwantità ta' droga, it-tip ta' droga, il-livell ta' parteċipazzjoni tal-akkużat fir-reat, l-istqarrija tiegħu, il- fedina penali, kif ukoll aggravanti u ċirkostanzi oħra partikolari għall-każ;

»24. illi l-esponent jeċċepixxi li anke jekk il-kriterji użati minnu fid- deċiżjoni dwar il-qorti li quddiemha tintbagħat persuna m'humiex elenkati fil-liġi, dan il-fatt waħdu m'għandux iwassal awtomatika- ment għal sejbien ta' ksur ta' drittijiet fundamentali tar-rikorrent taħt l-artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet u l-Liberta- jiet Fundamentali tal-Bniedem u taħt l-artikolu 39(8) tal-Kostituzz- joni ta' Malta u dan kif ser jiġi pruvat aħjar waqt it-trattazzjoni tal- kawża;

»25. illi l-esponent itenni li kull każ għandu l-fattispeċi partikolari tiegħu u l-ordni mogħtija minnu sabiex ir-rikorrent odjern jitressaq quddiem il-Qorti Kriminali ngħatat b'mod kuxjenzjuż skont iċ- ċirkostanzi partikolari tal-każ tiegħu;

»26. illi effettivament il-piena li ngħata r-rikorrent mill-qorti kienet taqa' fil-parametri tal-kompetenza tal-Qorti Kriminali u mhux dik tal- Qorti tal-Maġistrati u għalhekk dan ikompli juri kemm l-użu tad- diskrezzjoni mill-Avukat Ġenerali kien ġust u korrett;

»27. illi inoltre tenut kont in-natura tar-reat li bih ġie akkużat u misjub ħati r-rikorrent għandu jitqies li kien prevedibbli għalih li jantiċipa li l-każ tiegħu kien ser jispiċċa quddiem il-Qorti Kriminali;

»28. illi għaldaqstant u fid-dawl tas-suespost m'għandu jirriżulta li hemm ebda leżjoni tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrent taħt l- artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 7 tal-Konvenz- joni Ewropea għad-Drittijiet u l-Libertajiet Fundamentali tal- Bniedem;

»Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta

»29. illi fil-fehma tal-esponenti l-użu tad-diskrezzjoni tal-Avukat Ġenerali fix-xenarju in kwistjoni ma tmurx kontra l-provvedi- menti tal-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 6 tal- Konvenzjoni.

In fatti, ir-rikorrent ġie mressaq quddiem qorti stabbilita bil-liġi.

L-artikoli tal-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni in deżamina jirregolaw il-mod kif jitmexxa l-proċess quddiem il- qorti u mhux kif persuna tinġieb quddiem il-qorti.

Sew quddiem il-Qorti Kriminali u sew quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, min ikun mixli b'akkuża kriminali jkollu l-garanziji kollha li jrid dan l- artikolu.

Imkien f'dan l-artikolu ma tingħata garanzija illi l- prosekutur ma għandux ikollu diskrezzjoni bħal dik mogħtija lill- Avukat Ġenerali mill-liġi stess;

»30 iIlli tali funzjoni tal-Avukat Ġenerali mhix sinonima mal-funzjoni ta' ġudikant.

Il-fatt illi l-liġi tagħti diskrezzjoni lill-Avukat Ġenerali fejn jista' jagħżel quddiem liema qorti jkun ser jisma' l-każ ma jfissirx illi b'xi mod l-Avukat Ġenerali jikkonverti ruħu f'ġudikant;

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

»31. illi bl-eżerċizzju tad-diskrezzjoni mogħtija lilu, l-Avukat Ġenerali ma jkunx qiegħed b'xi mod jagħti xi deċiżjoni fuq il-mertu tal- akkużi.

Li jsir huwa li jiġi stradat il-każ billi tiġi eżaminata l- gravità tiegħu fid-dawl taċ-ċirkostanzi li jiċċirkondaw il-kom- missjoni tar-reat.

L-istess jingħad fuq il-piena u cioè li l-Avukat Ġenerali ma jiddeċidix il-piena li għandha tiġi inflitta f'każ li persuna tinsab ħatja.

Għall-massimu, hija l-liġi stess li tip- preskrivi l-minimu u l-massimu tal-piena f''każ ta' sejbien ta' ħtija.

L-Avukat Ġenerali, bħala prosekutur, l-aktar li jista' jagħmel huwa li jiddetermina l-forum kompetenti li fih imbagħad tinstema' l-kawża.

Biss l-Avukat Ġenerali ma għandux setgħa la fuq jekk persuna tinstabx ħatja jew le, u l-anqas għandu setgħa jiddetermina l-piena erogabbli fil-każ li dak il-forum isib lill-akkużat ħati tal-akkużi kontestati lilu;

»32. illi dan jingħad peress li l-Avukat Ġenerali ma għandu l-ebda poter jew kontroll fuq jekk akkużat jinstabx ħati jew le u dana stante illi tali deċiżjoni tittieħed mill-organu kompetenti illi hija l- qorti.

Bil-poter mogħti bil-liġi, l-Avukat Ġenerali ma hu qed jagħmel ebda pre-judgment jew ġudizzju fuq ħtija tal-persuna li mexxa kontra tagħha;

»33. illi l-prinċipji kollha suesposti diġà ġew stabbiliti f'katina ta'

ġurisprudenza nostrali;

»34. illi għaldaqstant u fid-dawl tas-suespost m'għandu jirriżulta li hemm ebda leżjoni tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrent taħt l- artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 6 tal-Konvenz- joni Ewropea għad-Drittijiet u l-Libertajiet Fundamentali tal- Bniedem;

»35. illi sabiex jiġi kkunsidrat argument taħt il-kappa ta' dan l-artikolu

irid isir tqabbil ta' like with like.

»36. illi l-fatt li l-Avukat Ġenerali jagħti l-kunsens tiegħu sabiex ċerti każijiet jinstemgħu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati filwaqt li oħrajn għandhom jinstemgħu quddiem il-Qorti Kriminali huwa proprju minħabba li jkunu jvarjaw iċ-ċirkostanzi tal-każijiet rispettivi b'dan li l-każijiet l-aktar serji jintbagħtu quddiem il- Qorti Kriminali u dawk inqas serji jintbagħtu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati.

Isegwi għalhekk li ma jistax isir tqabbil ta' like with like għax kollox jiddependi minn jekk il-każ hux serju jew inqas serju;

»37. illi l-esponent isostni li l-każ li kien jinvolvi r-rikorrent kien wieħed ta' natura serja, liema fattur huwa rifless mhux biss fl- għażla tal-qorti imma anke fl-għoti tal-piena u għalhekk ma seħħet ebda diskriminazzjoni fil-konfront tiegħu.

Għalhekk meta mqabbel ma każijiet oħra ta' natura serja bħal tiegħu li lkoll spiċċaw quddiem il-Qorti Kriminali ma jistax jitqies li seħħet xi diskriminazzjoni fil-konfront tar-rikorrent;

» Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 14 tal-Konvenzjoni Ewropea

»Dwar l-ilment tar-rikorrent li jolqot il-piena inflitta

»38. illi l-esponent isostni li d-deċiżjoni tal-Qorti Kriminali li tordna lir- rikorrent iħallas multa ta' Eur 50,000 u l-ispejjeż tal-kawża hija waħda ġusta, mogħtija skont id-diskrezzjoni tal-qorti li semgħet

il-każ u taqa' pjenament fil-parametri tal-poteri tal-qorti skont il- liġi;

»39. illi inoltre u bla preġudizzju għas-suespost, minn verifika tal-atti tal-proċeduri kriminali in kwistjoni, l-esponenti ma jirriżulta- lhomx li kien hemm xi evidenza li tagħti ħjiel li r-rikorrent ma kienx f'qagħda finanzjarja li jħallas tali multa u spejjeż.

Lanqas irriżultalhom li ċ-ċirkostanzi tar-reat "ċarament juru l-istat finanzjarju miżeru" tar-rikorrent kif qiegħed jallega fir-rikors promotur;

»40 illi l-esponenti jirrilevaw li l-każistika dwar l-artikolu 3 tal-Kon- venzjoni u l-artikolu 36 tal-Kostituzzjoni hija kopjuża u tistabil- ixxi b'mod konsistenti fosthom fil-każ A and others v. United Kingdom deċiż 19 ta' Frar 2009 li:

»41. illi l-esponenti jisħqu li b'ebda tiġbid tal-immaġinazzjoni ma jista' jitqies li l-ordni tal-qorti għall-ħlas tal-multa u l-ispejjeż tal- kawża ma jistgħu jitqiesu inumani u degradanti f'dan il-kuntest.

Addirittura, l-Qorti Ewropea fil-każ appena ċitat tkompli tgħid hekk:

»42. isegwi għalhekk illi, fi kwalunkwe każ, kull sofferenza li dato ma non concesso seta' sofra r-rikorrent minħabba l-piena inflitta u l-ħlas tal-multa hija waħda inevitabbli u ssegwi trattament leġittimu li rċieva mill-qorti kompetenti bħala riżultat tal-għemil illeċitu tiegħu.

Għalhekk tali sofferenza, jekk seħħet, hija fi

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

kwalunkwe każ eskluża mill-applikabilità tal-artikolu 3 tal-Kon- venzjoni u l-artikolu 36 tal-Kostituzzjoni.«

L-ewwel qorti ddeċidiet il-kawża kif ġej:

»… … … in kwantu l-istess hija konsistenti ma' dak hawn deċiż, issib ksur tal-art.

6(3)(ċ) tal-Konvenzjoni fis-sens illi l-ksur seħħ għax ir-rikorrenti ma ngħatax il-jedd li jikkonsulta ma' avukat qabel ma tteħditlu stqarrija mill-pulizija;

»Issib li ma kien hemm ebda leżjoni taħt l-artikoli 3, 7, 14 tal-Kon- venzjoni u 36 u 39 tal-Kostituzzjoni;

»In vista tal-fatt li dan il-każ kien res judicata, li kien hemm ammissjoni inkondizzjonata tar-rikorrent/akkużat u ebda kontestazzjoni preċedenti, u li l-leżjoni taħt l-artikolu 6(3)(ċ) hija biss waħda formali u ta' ebda konsegwenza ta' ħsara fuq il-proċess kriminali, id-dikjarazzjoni tal- istess leżjoni hi rimedju suffiċjenti.«

Il-konsiderazzjonijiet li wasslu lill-ewwel qorti għad-deċiżjoni tagħha

ġew imfissra hekk fis-sentenza appellata:

»Ikkunsidrat

»Dwar in-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat

»Illi ebda qorti f'ebda ħin ma stabbiliet bħala prinċipju universali li n- nuqqas ta' assistenza legali f'xi stadju tal-investigazzjonijiet awto- matikament iġġib magħha leżjoni tad-drittijiet fundamentali tal-bnie- dem kif sanċiti fl-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u fl-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Illi effettivament il-qrati f'każijiet ta' din ix-xorta jagħmlu analiżi individwali taċ-ċirkostanzi partikolari ta' kull każ li jkollhom quddiemhom, b'dan li, wara eżami akkurat tal-assjem taċ-ċirkostanzi kollha, l-istess qrati jaslu għall- konklużjoni jekk, f'dawk il-każijiet partikolari, in-nuqqas ta' assistenza legali hija leżiva jew le tad-drittijiet fundamentali tal-akkużat.

Inoltre l- proċeduri lamentati mir-rikorrent huma res judicata.

Id-dritt għal smigħ xieraq irid jiġi evalwat fir-rigward tat-totalità tal-proċeduri kollha u mhux fir-rigward tal-mument speċifiku kif qed jipprova jagħmel ir-rikorrent.

Dwar l-allegata vulnerabilità tar-rikorrent hu kellu maturità biżżejjed li jkun ben konsapevoli tar-riskji u l-konsegwenzi li seta' jiffaċja min- ħabba l-attivita illeċita tiegħu li tagħha eventwalment instab ħati.

»Teħid ta' x-ray

»Illi r-rikorrent fl-affidavit tiegħu jgħid li meta waqqfuh il-pulizija l-airport u ma sabu xejn fuqu, qalulu li kienu ser jieħduħ l-isptar biex jagħmlulu x-ray tal-istonku tiegħu billi kellhom suspett raġjonevoli li kien qed iġorr id-drogi.

Qal li hu ma qabilx u ried l-avukat iżda huma qalulu li ma kellux dritt għal avukat.

Meta kien l-isptar qalulu biex jiffirma karta u reġa' rrifjuta u talabhom jikkuntattja l-avukat fi Spanja.

Huwa qalulu li kienu ser jagħmlulu l-x-ray irid jew ma jridx.

Huma għamlu ħafna

pressjoni fuqu, u dak il-ħin kien imbeżża' u għajjien.

Imbagħad hu ffirma.

Meta għamlulu l-x-ray sabu d-drogi fl-imsaren tiegħu.

»L-intimati innegaw li saret xi pressjoni fuq ir-rikorrent.

Qalu li għal- kemm ir-rikorrent dak iż-żmien ma kellux dritt għal avukat bil-liġi, huma però kienu tawh is-solita twissija li kull ma jgħid kienet se tinġieb bħala prova kontra tiegħu.

Inoltre anke kieku r-rikorrent ma tahomx il- kunsens, huma kienu lesti li jipproċedu bil-proċedura skond il-liġi u jitolbu l-awtorizzazzjoni tal-Maġistrat tal-Għassa biex isir l-x-ray.

»Illi l-Kodiċi Kriminali fit-Taqsima fuq l-Awtoritajiet li lilhom hija fdata l- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Kriminali, it-Titolu li jitkellem fuq is- Setgħat u d-Dmirijiet tal-Pulizija Eżekuttiva fil-Proċedimenti Kriminali, u fost dawn, insibu l-artikolu 355AW li jipprovdi li:

»"Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-artikoli 355AV u 355AX, kampjun intimu jista' jittieħed minn persuna arrestata biss jekk jingħata l-kunsens tagħha kif dovut."

»Imbagħad il-liġi tipprovdi wkoll li fil-każ li persuna suspettata tirrifjuta li tagħti l-kunsens tagħha, l-artikolu 355BB4 jagħti l-poter lill-Maġistrat tal-Għassa sabiex jawtorizza t-teħid ta' kampjun minn persuna li ma tkunx arrestata u li tkun qed tirrifjuta li tissottometti ruħha għal ġbir tal- kampjun.

»Illi fil-każ in eżami r-rikorrent kien tah l-kunsens tiegħu (ara Dok.

A fol 59 Consent Form); għalhekk ma kienx hemm għalfejn li tintalab l- awtorizzazzjoni tal-maġistrat mill-pulizija investigattiva.

»Ir-rikorrent però jsostni li hu kien talab l-assistenza tal-avukat u ma ngħatax u kien taħt pressjoni biex jiffirma.

»Illi fil-fehma tal-qorti r-rikorrenti ma ġab ebda prova li hu ġie sfurzat biex jiffirma, u fil-fatt hu ma ressaq ebda xhud biex jissustanzja dak li allega jew indika minn kienu l-persuni li għamlu pressjoni fuqu.

Għalkemm ġew prodotti diversi xhieda waqt il-kumpilazzjoni dawn fl- ebda ħin ma ġew kontroeżaminati.

Jiġi rilevat li r-rikorrent qatt ma lmenta dwar il-mod kif ittieħed l-x-ray waqt li kienu għaddejjin il- proċeduri kriminali inkluż waqt il-kumpilazzjoni tal-provi.

Kien biss wara sitt snin wara [li] ntemm il-proċess kriminali li r-rikorrent iddeċieda li jressaq il-proċeduri preżenti.

»Kwantu għal assistenza ta' avukat fl-istadju meta l-pulizija kienu qed jagħmlu l-investigazzjonijiet tagħhom, lanqas il-Konvenzjoni Ewropea ma tesiġi li persuna li qed tiġi investigata jkollha d-dritt għal avukat.

Fil- fatt l-artikolu 6(3) jagħti dritt għal avukat meta persuna "is charged with a criminal offence".

Meta r-rikorrent intalab li jiffirma l-consent form huwa kien għadu biss qed jiġi investigat u ma kienx għadu ġie interrogat jew charged u għalhekk ma kellux ebda dritt ta' avukat f'dak l-istadju.

»Illi f'dan il-każ ma ġiex pruvat li l-kunsens tar-rikorrent ġie karpit kontra l-liġi.

Hu qatt ma kkontesta l-volontarjetà ta' dan il-kunsens, la quddiem il-qorti fil-kumpilazzjoni u lanqas quddiem il-Qorti Kriminali fejn ammetta l-akkużi dedotti kontra tiegħu u dana wara li ġie imwissi mill-qorti dwar il-konsegwenzi ta' tali ammissjoni (ara fol.

349) u dana anke fil-presenza u bl-assistenza tal-avukati ta' fiduċja tiegħu.

Qabel il- ġuri huwa ma kien ippreżenta ebda eċċezzjoni f'dan is-sens (ara fol.

332 u 337) u wara l-ġuri ma kienx appella.

F'seba' snin huwa qatt ma

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

kkontesta li l-kunsens tiegħu kien ġie karpit jew li ngħata taħt press- joni.

»Għalkemm it-teħid ta' materjal (bħal x-ray) minn fuq il-persuna jik- kostitwixxi interferenza fit-tgawdija tal-jedd ta' privatezza, l-interferenza f'dan il-każ kienet waħda, "prescribed by law", "pursued one or more legitimate aim or aims and was necessary in a democratic society to attain them".

Illi l-interferenza kienet legali billi l-pulizija kellha suspett raġjonevoli fuq ir-rikorrent u, stante l-gravità tal-każ, il-pulizija kellha tieħu dawk il-miżuri kollha neċessarji sabiex il-provi jkunu kompluti kemm jista' jkun.

L-għan wara dik l-ordni ma kienx wieħed arbitrarju imma kien wieħed leġittimu billi serva biex tinġabar prova forensi biex tgħin fil-prosekuzzjoni ta' persuna akkużata b'reat serju u kienet neċessarja f'soċjetà demokratika billi l-ġbir ta' dik il-prova forensi kienet diretta lejn ir-riżoluzzjoni ta' proċediment penali.

Illi t-teħid tal-x- ray in kwistjoni rrispetta l-bilanċ ġust bejn l-interessi tal-individwu, f'dan il-każ tar-rikorrent, u l-interessi tas-soċjetà in ġenerali, b'mod parti- kolari fl-interess tal-ġustizzja partikolarment minħabba l-importanza li tali prova kellha għall-aħjar prosegwiment tal-proċeduri kriminali.

»Kwantu għas-sottomissjoni tar-rikorrenti li kieku kien assistit minn avukat huwa ma kienx jagħti l-kunsens tiegħu, dina l-asserzjoni hija waħda gratwita, tant li l-qorti tinnota li anke meta kien assistit mill- avukati tiegħu huwa ammetta l-akkużi li tressqu kontrih quddiem il- Qorti Kriminali.

Kwantu għas-sottomissjoni li hu ma kienx jaf il-liġi, hu risaput li dina ma hi skuża xejn.

»Illi r-rikorrent jissottometti li huwa rrilaxxja stqarrija meta ma kienx assistit minn avukat.

L-intimati wieġbu li dak iż-żmien il-liġi ma kinitx tipprovdi għall-assistenza legali qabel jew waqt l-interogazzjoni, imma r-rikorrent ingħata s-solita twissija u fl-ebda stadju ma kkontesta l- volontarjetà tal-istatement li huwa rrilaxxja la waqt il-kumpilazzjoni u lanqas quddiem il-Qorti Kriminali, fejn huwa ammetta l-akkużi dedotti kontra tiegħu.

»Il-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza Abdilla v. Avukat Ġenerali deċiża fis-16 ta' Mejju 2016 stqarret li, fid-dawl tas-sentenza mogħtija dan l- aħħar mill-Qorti ta' L-Imġarr fil-każ ta' Borg v. Malta l-inter- pretazzjoni tal-Qorti Kostituzzjonali mogħtija fil-każ Charles Stephen Vassallo Ciliberti u sentenzi oħra mogħtija warajha ma kinitx aktar tenibbli u għalhekk il-Qorti kienet tal-fehma li ma kienx għaqli tinsisti fuq dik l- interpretazzjoni tagħha, għalkemm baqgħet ittenni li kienet għadha temmen illi hija l-interpretazzjoni korretta u ta' buon sens u imsejsa fuq konsiderazzjonijiet tal-Qorti Ewropea stess fil-każ seminali ta' Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex) v. it-Turkija.

»Illi skond l-imsemmija sentenza Borg v. Malta:

»Illi f'dan il-każ meta r-rikorrent ġie interrogat u rrilaxxja l-istqarrija ma kienx assistit minn avukat billi l-liġi, dak iż-żmien, ma kinitx tagħti d- dritt ta' avukat f'dak l-istadju.

In vista tal-ġurisprudenza prevalenti llum dina l-qorti qed issib li f'dan il-każ kien hemm ksur tal-art.

6(3)(ċ) tal-Konvenzjoni, iżda, fil-fehma tal-qorti, dan il- ksur kien biss wieħed formali u ma kellu ebda konsegwenza ta' ħsara għar-rikorrent fuq il-korrettezza tal-proċess kriminali meqjus fl-intier tiegħu u dana anke meta l-qorti tikkunsidra li r-rikorrent qatt ma kkontesta l-istqarrija li kien għamel kemm quddiem l-qorti istruttorja kif ukoll quddiem il-Qorti Kriminali meta hu dejjem kien assistit b'avukati, u li, anki meta ammetta l-akkużi, huwa dejjem kien assistit minn avukat.

Effettivament il-presenza ta' avukat fil-każ in eżami ma kinitx ser tagħmel differenza billi l-ħtija tar-rikorrent ġiet stabbilita abbażi tal- fatt li nstabu fuq il-persuna tar-rikorrent id-drogi kif ukoll minħabba l- ammissjoni inkondizzjonata tiegħu u mhux biss a bażi tal-istqarrija li rrilaxxja.

»L-intimat ssottometta li l-proċeduri lamentati mir-rikorrent huma res judicata.

Dina l-qorti hija konsapevoli ta' ġurisprudenza tal-Qorti Kostituzzjonali fejn intqal li l-prinċipju tar-res judicata mhuwiex assolut peress illi f'sede kostituzzjonali sentenza li tkun għaddiet in ġudikat tista' "xorta waħda titwarrab jekk jirriżulta ksur tad-drittijiet fonda- mentali".

»Il-qorti però tagħmel ukoll referenza għas-sentenza Lanzon v. Kummissarju tal-Pulizija deċiża fil-25 ta' Frar 2013 u sentenzi oħra (Porsenna v. A.Ġ.) fejn intqal li:

»"Illi l-appellant ma jistax jippretendi li deċiżjoni ta' din il-qorti li għaddiet in ġudikat tiġi skartata u mwarrba b'mod illi ma tibqax res judicata għaliex wara li tkun pronunzjata dik is-sentenza, (fil-każ tal-lum seba' snin wara), ikun hemm żvilupp fil-ġurisprudenza.

»"Id-deċiżjoni Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex) v. it-Turkija ma tista' qatt isservi bħala pre- test għall-appellant biex jikseb dikjarazzjoni ġudizzjarja illi għandu jitwarrab dak li kien deċiż minn din il-Qorti fil-kawża Victor Borg Micallef et noe v. Kummissarju tal-Pulizija.

Dak li din il-qorti kienet iddeċi- diet dwar l-istanzi tal-appellant jagħmlu stat, indipendentement minn dak li ngħad erba' snin wara mill-Grand Chamber fis- sentenza ta' Salduz v. it-Turkija.

Is-sentenza ta' din il-qorti saret res judicata u ma għaddietx mill-iskrutinju tal-Qorti ta' L-Imġarr.

»"L-argument tal-appellant huwa fieragħ u legalment inaċċettabbli għaliex kull żvilupp tal-ġurisprudenza, inkluż fejn si tratta ta' jeddijiet fondamentali tal-bniedem, jiswa għall-futur mhux għall- passat.

Li kieku ma kienx hekk il-każ kien jiġri li kull sentenza li tkun saret definittiva terġa' tinfetaħ mill-ġdid għaliex ikun hemm żvilupp jew bidla fil-ġurisprudenza, ikun x'ikun dak l-iżvilupp, u jkun xi jkun il-qasam tad-dritt konċernat.

Li kieku ma kellhiex tkun din il-linja korretta tad-dritt, ikun ifisser, kif qalet ben tajjeb l-ewwel qorti, illi sentenza ma tkun qatt finali."

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

»F'dan il-kuntest u fid-dawl tal-premess fir-rigward tas-sentenza li hija res judicata, din il-qorti issib illi seta' kien hemm biss ksur formali tal- art.

6 tal-Konvenzjoni.

Konsegwentement mhux meħtieġ li l-qorti tqis ukoll jekk kienx hemm ksur tal-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni.

»Diskrezzjoni tal-Avukat Ġenerali

»Aggravju ieħor tar-rikorrenti huwa dwar id-diskrezzjoni li għandu l- Avukat Ġenerali taħt l-art.

2 tal-Kap.

»Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta

»Illi fir-rigward ta' dan l-artikolu l-qorti tagħmel referenza għall-każ Is-Swatar, L-Imsida v. Avukat Ġenerali deċiż fis-27 ta' April 2006, li kien jitratta materja simili, fejn il-qorti kienet sabet li dik id-diskrezzjoni mogħtija lill-Avukat Ġenerali ma tiksirx l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea billi l-artikolu tal-liġi li jagħti diskrezzjoni lill-Avukat Ġenerali jirreferi għal "pre-trial stage", filwaqt li l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni "jirregola l-mod kif jitmexxa l-proċess quddiem il-qorti, u mhux il-mod kif jinġieb quddiem il-qorti".

L-ordni tal-Avukat Ġenerali tinħareġ qabel ma jinbeda l-proċess ġudizzjarju proprju, u ma jolqotx il-proċess innifsu la tal-interrogazzjoni u lanqas tas-smigħ.

Għalhekk l-Avukat Ġenerali ma għandux setgħa la fuq jekk persuna tinstabx ħatja jew le u lanqas għandu setgħa jiddetermina l-piena fil-każ li dik il-qorti issib lill-akkużat ħati tal-akkużi kontestati lilu.

»Kif qalet ukoll il-Qorti Kostituzzjonali fil-każ Grech Fleur-de-Lys, Birkirkara v. Avukat Ġenerali, deċiż 8 ta' Frar 2010, b'referenza wkoll għal każistika tal- Qorti Ewropea, l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea jiggarantixxi biss smigħ xieraq u mhux ukoll "piena ġusta".

»Illi fil-każ in eżami meta r-rikorrent ġie mixli b'akkuża kriminali huwa kellu l-garanziji kollha li dan l-artikolu jirrikjedi u ma nġiebet ebda prova illi r-rikorrent ġie imċaħħad minn xi waħda jew aktar minn dawn il-garanziji.

»Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni ta' Malta

»Illi t-tifsira litterali tal-art.

7 tal-Konvenzjoni hija illi l-liġi trid tkun ċara dwar x'inhuma l-atti jew omissjonijiet li jikkostitwixxu reat, u li għal dak ir-reat ma tistax tingħata piena aktar minn kemm tgħid il-liġi.

»F'dak il-każ il-qorti sabet li

»Għalhekk f'dak il-każ il-qorti sabet illi l-inċertezza dwar il-parametri tolqot il-prevedibilità tal-piena u għalhekk kien hemm ksur tal-art.

7 tal- Konvenzjoni.

»Illi fis-sentenza fuq riferita ta' Abdilla, il-Qorti Kostituzzjonali, wara li affermat il-prinċipji imsemmija fis-sentenza Heywood v. Malta, saħqet li l-liġi trid titħaddem fil-każ konkret u mhux fl-astratt u li dak li trid tara l- qorti huwa jekk ir-rikorrent seta' jew le jobsor illi l-gravità tar-reat minnu mwettaq la kienet żgħira u lanqas borderline, b'mod illi jekk jinqabad x'aktarx huwa kien ser jitressaq quddiem il-Qorti Kriminali.

»Fil-każ tal-lum fil-fehma tal-qorti ma hemmx kwistjoni dwar il-pre- vedibilità ta' x'jikkostitwixxi r-reat.

Ma kienx hemm lanqas dubju li dak li għamel ir-rikorrent kien reat kriminali serju u mhux żgħir jew borderline u għalhekk seta' jipprevedi x'kienet ser tkun il-piena dwar ir-reat li kkommetta u li dwaru ġie mixli.

»Każijiet bħal dana u ta' din il-gravità regolarment tressqu quddiem il- Qorti Kriminali u ma jistax jingħad illi fil-każ tar-rikorrent kienet nieqsa l-prevedibilità kif ġie interpretat li jrid l-art.

7 tal-Konvenzjoni.

Ir- rikorrent ma ressaq ebda argument biex juri li huwa kien ħaqqu li jiġi proċessat quddiem il-Qorti tal-Maġistrati.

Inoltre l-piena li ġiet inflitta taqa' fil-kompetenza assoluta tal-Qorti Kriminali.

»Għalhekk il-qorti ma ssibx li kien hemm leżjoni tad-drittijiet funda- tal- mentali Kostituzzjoni.

tal-Konvenzjoni u 39(8)

taħt

»Eċċezzjonijiet dwar l-artikolu 14 tal-Konvenzjoni Ewropea

»Illi l-qorti tirrileva li għalkemm biex ikun hemm ksur tal-artikolu 14 ma hux meħtieġ li jkun hemm ksur ta' xi dritt imħares taħt xi artikolu ieħor tal-Konvenzjoni (f'dan il-każ l-artikoli 6 u 7) madankollu min jgħid li saret diskriminazzjoni kontra tiegħu jrid juri li dik id-diskriminazzjoni kienet fit-tgawdija ta' xi dritt jew libertà mħarsa taħt il-Konvenzjoni (ara G. Is-Swatar, L-Imsida Borg Olivier u Gialanze’ kontra d-Danimarka, Q.E.D.B. 28/11/1984.)

»Illi jkun hemm diskriminazzjoni meta l-każijiet ugwali jew persuni f'sitwazzjoni ugwali jiġu trattati b'mod differenti u ma jkunx hemm bażi oġġettiva u raġonevoli għal tali trattament differenti.

»Fil-fehma tal-qorti, ir-rikorrent ma weriex li hu ġie trattat b'mod agħar minn persuna oħra fl-istess sitwazzjoni bħalu.

Hu ma jirreferi għal ebda każ ieħor partikolari fejn s-sitwazzjoni ta' dan, u ċ-ċirkostanzi rilevanti, kienu simili għal dawk tar-rikorrent.

Il-qorti ma tistax tqis li seħħet xi diskriminazzjoni fil-konfront tar-rikorrent meta tqabbel il-każ tiegħu ma' każijiet oħra ta' natura serja bħal tiegħu li wkoll spiċċaw quddiem il-Qorti Kriminali.

»Għalhekk din il-qorti ma ssib li kien hemm ebda ksur tal-art.

14 tal- Konvenzjoni.

»Il-piena inflitta, u l-ħlas tal-multa, kienet waħda inevitabbli u ssegwi trattament leġittimu li rċieva mill-qorti kompetenti bħala riżultat tal- għemil illeċitu tiegħu.

»Illi r-rikorrent kien ammetta l-akkużi dedotti kontra tiegħu għalhekk huwa kien irrimetta ruħu għal kull deċiżjoni dwar piena li l-Qorti Kriminali setgħet tasal għaliha.

Jekk ir-rikorrent dehrlu li l-piena kienet

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

eċċessiva, huwa seta' dejjem appella quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali; ħaġa li huwa ma għamilx.

Illi jirriżulta mhux kontestat li l- piena erogata kienet taqa' perfettament fil-parametri mogħtija mill-liġi.

»Finalment ma saret ebda prova dwar l-istat finanzjarju tar-rikorrent.«

L-attur appella minn din is-sentenza b'rikors tal-24 t'Ottubru 2016 li

għalih l-Avukat Ġenerali wieġeb fit-2 ta' Novembru 2016.

Qabel ma' tqis l-aggravji tal-attur, din il-qorti tosserva li ma sar ebda

appell jew appell inċidentali mill-parti tas-sentenza appellata fejn l-

ewwel qorti sabet illi: (i) kien hemm ksur tal-art.

6(3)(ċ) tal-Konvenzjoni Ewropea peress li l-attur ma ngħatax

il-jedd li jikkonsulta ma' avukat qabel ma tteħditlu stqarrija mill-pulizija;

u (ii) ma kien hemm l-ebda ksur tal-artt.

3 u 14 tal-Konvenzjoni

Ewropea u l-art.

36 tal-Kostituzzjoni.

Għalhekk, dawn il-partijiet tas-

sentenza appellata issa huma res judicata.

Ngħaddu issa biex inqisu l-aggravji tal-attur.

Fl-ewwel aggravju tiegħu

l-attur igħid illi l-ewwel qorti waslet għal konklużjoni żbaljata meta

sabet li ma kien hemm l-ebda ksur tad-drittijiet fondamentali tiegħu

meta ma ngħatalux dritt jikkonsulta ma' avukat qabel ma ffirma l-

awtorizzazzjoni sabiex jitteħdulu l-x-rays li effettivament inkriminawh.

Kompla fisser dan l-aggravju hekk:

»L-ewwel qorti ma kenitx korretta meta irriteniet li:

»"kwantu għal assistenza ta' avukat fl-istadju meta l-pulizija kienu qed jagħmlu l-investigazzjonijiet tagħhom, lanqas il-Konvenzjoni Ewropea ma tesiġi li persuna li qed tiġi investigata jkollha d-dritt għal avukat.

Fil-fatt l-artikolu 6(3) jagħti dritt għal avukat meta persuna "is charged with a criminal offence".

Meta r-rikorrent intalab li jiffirma l-consent form huwa kien għadu biss qed jiġi investigat u ma kienx għadu ġie interrogat jew charged u għalhekk ma kellu ebda dritt ta' avukat f'dak l-istadju.

»Din il-konklużjoni mhix korretta u dana peress li d-dritt għal-avukat jiskatta meta l-individwu ikun sejjer jitpoġġa jew imdaħħal f'sitwazzjoni

li b'dak li jkun mitlub jagħmel jew jgħid eventwalment jinkrimina lilhu innifsu.

Dan id-dritt ma jiskattax biss jekk persuna "is charged with a criminal offence" kif erronjament ikkonkludiet l-ewwel qorti.

L-ewwel qorti ma għarfitx li d-dritt tal-avukat joħroġ mill-"privilege against self- incrimination."

Dan il-privileġġ jiskatta qabel ma wieħed jiġi akkużat b'reat kriminali.

»L-appellant kellu jingħata assistenza legali sabiex jiddeċiedi jekk jagħtix il-kunsens tiegħu biex jitteħdulu x-rays jew inkella jirrifjutax jagħti dan il-kunsens.

Jirriżulta li fil-każ tal-appellant il-kunsens li ta effettivament inkriminah u kien l-unika prova relevanti li inġabet kontra tiegħu u li fuqha ssejset is-sentenza karċerarja li ġiet inflitta fuqu.

»Il-Qorti Ewropea fis-sentenza Borg v. Malta – (Application no. 37537/13) tgħid li:

»Għaldaqstant mill-premess huwa ferm evidenti li l-qorti żbaljat meta illimitat l-assistenza legali għall-dawk iċ-ċirkostanzi meta fihom wieħed jiġi akkużat b'xi reat. «

» Bħal ma saħqet il-Qorti Ewropeja fil-każ ta' Salduz v. Turkey:

Huwa minnu illi għall-għanijiet tal-ħarsien ta' drittijiet fondamentali l-

kunċett ta' "akkuża b'reat kriminali" jew "criminal charge" għandhom

tifsira awtronoma li tista' tkun usa' mit-tifsira formali taħt id-dritt penali.

Persuna tista' titqies akkużata b'reat kriminali wkoll qabel ma tkun

formalment mgħarrfa bl-akkużi miġjuba kontriha.

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

Hekk, fil-każ ta' Deweer v. Belgium1 il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-

Bniedem osservat illi:

Ukoll, fil-każ ta' Murray v. United Kingdom2 il-Qorti Ewropea kompliet

tgħid hekk:

Dan huwa rifless fil-pubblikazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar Protect-

Fil-każ tallum il-fatt li l-awtoritajiet riedu li jittieħdu x-rays tal-attur juri illi

kellhom suspetti dwaru u għalhekk minn dak il-waqt bdew iseħħu d-

disposizzjonijiet li jħarsu l-jedd għal smigħ xieraq.

Qalet ħażin għal-

hekk l-ewwel qorti meta qalet illi "lanqas il-Konvenzjoni Ewropea ma

tesiġi li persuna li qed tiġi investigata jkollha d-dritt għal avukat".

Minkejja dan, l-ewwel qorti xorta sabet li kien hemm ksur tal-jedd tal-

attur għal għajnuna ta' avukat għalkemm sabet illi dan il-ksur kien biss

"formali" għax l-attur ma ġarrab ebda preġudizzju li ma kienx iġarrab li

kieku ma kienx hemm dak il-ksur.

L-attur iżda igħid illi, li kieku tħalla

jieħu l-parir ta' avukat, x'aktarx illi ma kienx jagħti l-kunsens tiegħu

biex jittieħdu l-x-rays; igħid ukoll li ġarrab preġudizzju għax dawk l-x-

Effettivament, għalhekk, ġie

mġiegħel jinkrimina ruħu.

Fil-każ tallum iżda huwa relevanti dak li osservat il-Qorti Ewropea tad-

Drittijiet tal-Bniedem fil-każ ta' Saunders v. United Kingdom4:

Effettivament għalhekk l-attur ma ġarrab ebda preġudizzju li ma kienx

iġarrab li kieku mexa fuq parir li ma jagħtix il-kunsens tiegħu biex

jittieħdu l-x-rays, kemm għax, li kieku ma tax dak il-kunsens, kien

17 ta' Diċembru 1996, rikors nru 19187/1991.

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

hemm mezz legali, taħt l-art.

355BB tal-Kodiċi Kriminali, biex xorta

jittieħdu l-x-rays, u l-użu ta' dawk l-x-rays meħuda mingħajr il-kunsens

tiegħu ma kienx ikun bi ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, u kif ukoll

għax, ukoll mingħajr l-x-rays, l-attur xorta kien inkixef li kien qiegħed

iġorr kapsuli b'sustanza illegali fl-istonku meta ippurgahom5.

Din il-qorti għalhekk taqbel mal-ewwel qorti illi l-attur ma ġarrab ebda

preġudizzju meta ma tħalliex jieħu l-parir ta' avukat dwar jekk kellux

jagħti l-kunsens tiegħu biex jittieħdu x-rays.

Dan l-aggravju huwa

għalhekk miċħud.

Fit-tieni aggravju tiegħu l-attur igħid illi l-ewwel qorti żbaljat meta ma

sabitx ksur tad-drittijiet fondamentali tiegħu meta d-deċiżjoni jekk

kellux jinstema mill-Qorti tal-Maġistrati jew inkella mill-Qorti Kriminali

tħalliet f'idejn l-Avukat Ġenerali.

Kompla fisser dan it-tieni aggravju

tiegħu hekk:

»L-appellant iħossu aggravat mid-deċiżjoni tal-ewwel qorti fejn ma sabitx li kien hemm leżjoni tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti taħt l- artikolu 7 tal-Konvenzjoni u 39(8) tal-Kostituzzjoni meta l-Avukat Ġenerali iddeċieda jekk il-każ kellux jinstema quddiem il-Qorti tal- Maġistrati jew inkella quddiem il-Qorti Kriminali.

»Id-diskrezzjoni li eżerċita l-Avukat Ġenerali taħt il-Kapitolu 101 tal- Liġijiet ta' Malta sabiex jiddeċiedi jekk l-akkużat kellux jiġi ġudikat mill- Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali jew inkella jekk kellhiex tinħareġ [recte, kellux jinħareġ] att ta' akkuża, kisret d-drittijiet fundamentali tal-esponenti senjatament l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l-artikoli 6 u 7 tal-Konvenzjoni Ewropea.

»L-ewwel qorti naqset milli tagħmel referenza għas-sejbien tal-Qorti Ewropea fis-sentenza fl-ismijiet John Heywood v. Malta (App nru 42931/10) li s-sistema hekk kif addottata minn Malta ma tipprovdi ebda gwida ta' x'każijiet imorru quddiem il-Qorti tal-Maġistrati u x'każijiet imorru quddiem il-Qorti Kriminali u għalhekk hija waħda li minnha nnifisa tagħti lok għal proċeduri arbitrarji.

Il-Qorti Ewropea fuq dan il-punt irriteniet li:

49 u 51.

»Dan l-aggravju tal-esponenti jiġi amplifikat meta meħud mall-aggravji l-oħrajn fuq premessi.

F'każ li l-aggravju sureferit jintlaqa' u tiġi applikata d-duttrina tal-"fruit of the poisonous tree" u l-evidenza li ttieħdet illegalment tiġi skartata, allura dan ifisser li aktar u aktar l- Avukat Ġenerali ma setax jiddeċiedi hu dwar jekk jibgħatx l-appellant quddiem il-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali jew inkella jekk kellhiex tinħareġ att ta' akkuża u dana peress li, jekk id- droga misjuba tiġi skartata bħala evidenza, l-appellant ikun ġie proċessat fuq ammont indeterminat ta' droga.«

Is-sentenza ta' Heywood 6 trid illi l-element ta' prevedibilità jkun

meħtieġ mhux biss għal dawk li huma l-elementi tar-reat u l-ogħla

piena li tista' tingħata iżda wkoll – għall-inqas bejn wieħed u ieħor –

għall-quantum tal-piena.

Fil-fatt, fis-sentenza ta' Heywood il-qorti kienet osservat illi:

Fiċ-ċirkostanzi tal-każ tallum, bħal fil-każ ta' Heywood, ma hemmx

kwistjoni dwar il-prevedibilità ta' x'jikkostitwixxi r-reat.

Dan qalitu wkoll

Ara Heywood v. Ferriggl, Q.E.D.B, 22 ta' Jannar 2013.

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

il-Qorti Ewropeja dwar l-art.

120A(2) tal-Ordinanza dwar il-Professjoni

Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha [Kap. 31],

disposizzjoni analoga għal dik tal-art.

22(2) tal-Kap.

osservat ukoll illi ma huwiex biżżejjed illi jkun prevedibbli biss

x'jikkostitwixxi r-reat u x'inhu l-massimu tal-piena.

Il-qorti fissret hekk

ir-raġunament tagħha:

Il-qorti fil-fatt sabet illi l-inċertezza dwar il-parametri tolqot il-pre-

vedibilità tal-piena u għalhekk sabet ksur tal-art.

7 tal-Konvenzjoni:

B'din l-interpretazzjoni xejn ma jiswa li ngħidu illi l-attur kien jaf, qabel

ma qatagħha li jwettaq ir-reat, li seta' jeħel minn sitt xhur sa għomru l-

ħabs; jekk ma setax, f'dak il-waqt, ikun jaf jekk setax jeħel minn sitt

xhur sa għaxar snin jew minn erba' snin sa' għomru, mela ma kienx

hemm il-prevedibilità li jrid l-art.

Fil-verità iżda – għax il-liġi trid titħaddem fil-każ konkret u mhux fl-

astratt – seta' jew ma setax jobsor l-attur illi l-gravità tar-reat minnu

mwettaq la kienet żgħira u lanqas borderline, b'mod illi jekk jinqabad

x'aktarx illi jitressaq quddiem il-Qorti Kriminali?

Meta (i) tqis illi l-

kwantità ta' droga kienet sostanzjali – kien qiegħed iġorr ħamsa u

sittin (65) kapsula li f'kull waħda kienm hemm ħamsa u għoxrin punt

żero erbgħa (25.04) gramma ta' erojina, b'kollox elf, sitt mija u sebgħa

Appell Kostituzzjonali numru 8/2015/1

u għoxrin punt sitta gramma (1,627.6 g), aktar minn kilo u nofs,

b'purità ta' madwar wieħed u erbgħin punt tnejn fil-mija (41.2%); (ii)

tqis is-sehem dirett tal-attur fil-ġarr tad-droga (li nstabet fuq persuntu);

u (iii) tqis ukoll illi każijiet ta' dik il-gravità regolarment jitressqu

quddiem il-Qorti Kriminali, ma jistax jingħad illi fil-każ tal-attur kienet

nieqsa l-prevedibilità li ġie interpretat li jrid l-art.

7 tal-Konvenzjoni

Dan l-aggravju għalhekk jixraq illi jiġi miċħud.

It-tielet u l-aħħar aggravju tal-attur jolqot ir-rimedju mogħti mill-ewwel

»L-appellant jikkontesta r-rimedju li l-ewwel qorti tatu għall-leżjoni li sabet li seħħ fil-konfront tiegħu.

Huwa inkonċepibbli li ksur ta' dritt fundamentali ta' individwu jimmerita biss stqarrija f'dan is-sens bħala rimedju.

Rimedju għandu jkun effettiv u konkret u mhux wieħed li ma jirrimedja xejn.

Id-dikjarazzjoni waħedha tal-ewwel qorti ma tipprovdi l- ebda rimedju konkret.

»Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Tahir Anthony et v. Mills Mario et ref: 490/2011 deċiża fis-17 ta' Frar 2015, liema sentenza ġiet mogħtija mill-Prim Awla u dan hekk kif preseduta mill- ewwel qorti fejn f'din is-sentenza ġie diversament ritenut li:

»"'Kumpens' jista' jkun dovut anke meta ma jkunx hemm danni sofferti minn xi ħadd, bħal per eżempju l-leżjoni ta' jedd sanċit fil- liġi.

Għalkemm ma jkunx hemm 'danni' fis-sens li l-patrimonju ta' dak li jkun ma jiġix direttament, fiżikament u viżwalment imnaqqas jew preġudikat, jaf ikun hemm lok fejn persuna tiġi kumpensata għat-tnaqqir ta' jedd astratt, rikonoxxut mil-liġi".

»F'dan il-każ partikolari l-konvenuti ġew ikkundannati jħallsu €10,000 għal preġudizzju li huma sofrew konsistenti fi tħaffir li ma irrispettax id- distanza ta' 76 cm mill-binja tal-atturi.

»Wieħed isibha diffiċli sabiex jirrikonċilja l-fatt li fil-każ appellat il-qorti stabiliet li dikjarazzjoni tal-leżjoni hija suffiċenti bħala rimedju iżda fil- każ ċitat il-qorti ħasset li leżjoni ta' dritt ċivili jimmerita kumpens ta' €10,000.

Ksur ta' dritt fundamentali għandu jitqies aktar serju minn ksur ta' sempliċi dritt ċivili.«

Ara wkoll Stephen Nana Spencer v. L-Avukat Ġenerali, Kost., 30 ta' Mejju 2016 u Jean Pierre Mifsud Scicluna v. Avukat Ġenerali, Kost., 16 ta' Mejju 2016.

Wara li qieset iċ-ċirkostanzi kollha tal-każ tallum, b'mod partikolari, il-

fatt li: (i) l-attur qatt ma kkontesta l-istqarrija li kien għamel kemm

quddiem l-qorti istruttorja kif ukoll quddiem il-Qorti Kriminali meta hu

dejjem kien assistit b'avukati; (ii) anke meta ammetta l-akkużi, huwa

dejjem kien assistit minn avukat; (iii) l-istqarrija lanqas biss kien hemm

ħtieġa għaliha għaliex l-attur inqabad in flagrante bid-droga ġol-

istonku tiegħu; (iv) l-leżjoni taħt l-art.

6(3)(ċ) tal-Konvenzjoni hija biss

waħda formali u ta' ebda konsegwenza ta' ħsara fuq il-proċess

kriminali, din il-qorti taqbel mal-konklużjoni li waslet għaliha l-ewwel

qorti li dikjarazzjoni tal-istess leżjoni tikkostitwixxi rimedju tajjeb,

biżżejjed u effettiv.

Dan it-tielet aggravju huwa għalhekk miċħud.

Għaldaqstant, u għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, din il-qorti tiċħad l-

aggravji kollha tal-attur u, bir-riżervi magħmula fil-paragrafi 10 sa 14,

ta' din is-sentenza, tikkonferma s-sentenza appellata.

L-ispejjeż tal-ewwel grad jibqgħu kif deċiżi fis-sentenza appellata; l-

ispejjeż tal-appell iħallashom kollha l-attur.

Giannino Caruana Lauri Elfezani Aġent President Deputat Reġistratur df

Noel Azzopardi Alamango Healey

Anthony Is-Swatar, L-Imsida Healey


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Antonio Sims LL.D., Mag.

Mart Alfred, imwielda Pieta', fl-1 ta' Gunju, 1967, detentriċi tal-karta ta' l-identita' numru

Illum 13 ta' Novembru, 2018,

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellanta Helen Debono Mizi quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta):

Talli f'dawn il-Ġzejjer fit-28 ta' Ġunju, 2002 u fl-aħħar ġranet qabel dina d-data:

Forniet jew ipprokuriet jew offriet li tforni jew li tipprokura droga eroina, speċifikata fl-

Ewwel Skeda tal-Ordinanza, dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta, lill-

persuna/i jew għall-persuna/i, mingħajr ma kellha liċenżja mill-President ta' Malta, u mingħajr ma

kienet awtorizzata bir-Regoli tal-1939, għall-Kontrol Intern tad-Drogi Perikolużi (G.N. 292/1939),

jew minn xi awtorita' mogħtija mill-President ta' Malta, li tforni d-droga msemmija, mingħajr ma

kienet fil-pussess ta' awtorizzazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-

tabib Prinċipali tal-Gvern, skont id-dispozizzjonijiet tas-6 Taqsima tal-Ordinanza msemmija, u

mingħajr ma kellha liċenzja jew xort'oħra awtorizzata li timmanifattura jew tforni d-droga

msemmija u mingħajr ma kellha liċenzja li tipprokura l-istess droga, u dan bi ksur tar-Regolament

tar-Regoli

tal-1939, għall-Kontrol Intern

tad-Drogi Perikolużi (G.N. 292/1939), kif

sussegwentement amendati u bi ksur tal-Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-

Liġijiet ta' Malta.

Ukoll talli kellha fil-pussess tagħha d-droga eroina, speċifikata fl-Ewwel Skeda tal-

Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, meta ma kinitx fil-pussess

ta' awtorizazzjoni għall-importazzjoni jew esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern,

skond id-dispozizzjonijiet tar-4 u tas-6 Taqsima tal-Ordinanza, u meta ma kinitx bil-liċenzja jew

xort'oħra awtorizzata li timmanifattura jew li tforni d-droga msemmija u ma kinitx b'xi mod ieħor,

bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollha fil-pussess tagħha din id-droga, u naqset li tipprova

li d-droga msemmija giet fornuta lilha għall-użu tagħha skond ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti

msemmija, u dan bi ksur tar-Regoli tal-1939 dwar il-Kontrol Intern tad-Drogi Perikolużi (G.N.

292/1939) kif sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi,

Kap 101. tal-Liġijiet ta' Malta.

Talli saret reċidiva b'sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati ta' Malta (Mgt.

Il-Qorti giet wkoll mitluba sabiex barra milli tapplika l-piena skont il-liġi, tordnalha tħallas l-

ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti, skont l-artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta'

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) tal-25 ta' Frar, 2015 fejn il-Qorti wara li rat it-

Taqsimiet 4 u 6, l-Artikoli 22(1)(a), 22 (2) (b) (i) u (ii) tal-Kapitolu 101, r-Regolamenti 4 u 9 tal-

GN 292/1939, u l-Artikoli 49 u 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputata mhux

ħatja tat-tielet imputazzjoni dedotta kontra tagħha, u lliberatha minnha, sabet lill-imputata ħatja

tal-ewwel u t-tieni imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħha, u kkundannatha għal sentejn u disa'

(9) xhur priġunerija effettiva, kif ukoll kkundannatha għall-ħlas ta' multa ta' elfejn Euro

(€2,000.00), li bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta tista'

titħallas b'rati mensili u konsekuttivi ta' sittin Euro (€60.00).

L-ewwel pagament għandu jsir mhux

akar tard minn xahar mid-data li fiha l-ħatja tiskonta l-piena karċerarja li qed tiġi b'din is-sentenza

erogata, u għall-dan il-fini r-Reġistratur għandu jivverifika mal-awtoritajiet karċerarji din id-data.

Pero jekk il-ħatja tonqos li tħallas pagament wieħed, il-bilanċ jiġi dovut minnufih u jiġi konvertit

fi priġunerija bir-rata ta' ġurnata ħabs għal kull ħamsa u tletin Euro (€35.00) dovut.

In oltre, il-Qorti ordnat lill-ħatja tħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti,

skont l-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, liema spejjeż għandhom jitħallsu fi żmien

sitt (6) xhur minn meta jiġi komunikat lilha l-ammont hekk dovut mir-Reġistratur tal-Qrati

Kriminali, b'dan li jekk il-ħatja tonqos li tħallas dan l-ammont jew parti minnu fiż-żmien lilu

preskritt, l-ammont jew il-bilanċ jiġi dovut minnufih u jiġi konvertit fi priġunerija bir-rata ta'

ġurnata ħabs għal kull ħamsa u tletin Euro (€35.00) dovut.

Il-Qorti ordnat id-distruzzjoni tad-droga u l-affarijiet relatati magħha ezebiti, taħt is-supervizjoni

tar-Reġistratur.

Rat ir-rikors tal-appellanta Helen Debono Mizi minnha ppreżentat fid-9 ta' Marzu, 2015 fejn talab lil

din il-Qorti jogħġobha tirriforma s-sentenza fuq indikati ta' 25 ta' Frar 2015 mogħtija mill-Qorti

tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura billi tikkonferma li mhix ħatja tat-tielet akkuża,

iżda tilliberha mill-ewwel u tieni akkuża u fin-nuqqas tagħti sentenza aktar ekwa u ġusta.

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':-

Illi l-Ewwel Qorti ma għamiltx bir-rispett kollu apprezzament tajjeb tal-fatti kif jirriżultaw mill-

Hija f'idejn il-prosekuzzjoni li tipprova u mhux id-difiza li l-appellant kienet

konsapevoli li fil-karkur li kellu l-ko-akkużat, li jiġi hu Alfred Debono Mizi, irraġel ta' l-appellant, kien

hemm id-droga.

L-appellanta kienet qalet li kienet hi li tat il-karkur lill-ko-akkużat, iżda ma kinitx

taf li meta mar il-ħabs kellu iddroga fih.

B'hekk hemm żewġ scenerios għall-prosekuzzjoni, jew

dan huwa minnu li l-appellant tat karkur u kien il-ko-akkużat li għamel id-droga mingħajr ma

informa l-appellanta jew inkellha mhix minnu u l-appellanta kienet taf.

Il- prosekuzzjoni u mhux

id-difiza trid tipprova t-tieni scenerio 'l hinn minn kull dubju ragonevoli.

L-Ewwel Onorabbli Qorti

ibbażat il-ħtija għaliex l-appellanta hija mill-Isla u l-ko-akkużat huwa minn Madliena, Is-Swieqi u ma spjegatx

fl-istqarrija jew imxietx minn Madliena, Is-Swieqi jew l-ko-akkużat mar għalihom hu.

It-tieni punt huwa li l-appellant ma akkumpanjatx lil hu r-raġel il-ħabs bl-affarijiet u fuq kollox

għaliex stenniet hu r-raġel, il-ko-akkużat id-dar mela bil-fors u m'hemmx spjegazzjoni oħra skond

l-Ewwel Qorti li kienet konsapevoli li fil-karkur kien hemm id-droga.

Illi għar-rigward il-pussess personali tagħha tad-droga, din qatt ma ġiet kkontestata u anki il-fedina

penali tagħha jindika li hi kienet dipendenti mid-droga.

Iżda m'għandhiex tkun konkluzjoni

awtomatika li ttraffikat id-droga l-ħabs.

Illi l-appellanta ssostni li l-piena minkejja li qegħda fil-parametri tal-Liġi, xorta waħda mhix ekwa

u ġusta.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat,

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Illi hu prinċipju stabbilit fil-ġurisprudenza ta' din il-Qorti li din il-Qorti ma tiddisturbax l-

apprezzament dwar il-provi magħmul mill-Ewwel Qorti jekk tasal għal konklużjoni li dik il-Qorti

setgħet raġonevolment u legalment tasal għall-konklużjoni li waslet għaliha.

Fi kliem ieħor, din il-

Qorti ma tibbdilx id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi magħmula mill-Ewwel Qorti, iżda

tagħmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk l-ewwel Qorti kinitx raġonevoli fil-

konklużjoni tagħha.

Jekk din il-Qorti tasal għall-konklużjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha

quddiemha, ma setgħetx raġonevolment tasal għal-konklużjoni li waslet għaliha, allura dik tkun

raġuni valida, sabiex tbiddel dik id-diskrezzjoni u konklużjoni.

F'dan il-kuntest wieħed jista' jara

s-segwenti sentenzi:

Ir-Repubblika ta' Malta v. George Mc Keown deċiza fl-14 ta' Frar, 1989;

Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Debono Grech deċiza fil-31 ta' Mejju, 1991;

Il-Pulizija v. Raymond Cassar Stivala u Edward Sammut Mamo libreri fit-12 ta' Mejju, 1994;

Il-Pulizija v. Amadeo Buhagiar u Martin Toledo deċiza fis-6 ta' Gunju, 1994;

Il-Pulizija v. Carmelo Muscat Cohen deċiza fit-28 ta' April, 1995;

Il-Pulizija v. Ezzawi Garrett deċiza fit-3 ta' Novembru, 1995; u

Il-Pulizija v. Giovanni sive John Cogzell deċiża fit-18 ta' Marzu, 2010; kollha appelli kriminali.

Illi magħmula din il-konsiderazzjoni wieħed għandu biex jgħaddi għall-eżami tal-aggravji tar-

rikorrenti u jagħmel analiżi tagħhom.

Ili fl-aggravju, l-appellanta tilmenta li l-fatt li kienet taf bid-droga ġol karkur li għaddiet lil

ko –akkużat ma ġiex pruvat mill-Prosekuzzjoni .

Il-karkur li kien fih id-droga kien fil-pussess tal-appellanta u kienet għaddietu lil ħu r-raġel tagħha,

biex dan tal-aħħar jgħaddih lir-raġel tagħha li kien jinsab il-ħabs flimkien ma' xi lożor.

Id-droga kienet moħbija sew fil-karkur stante li meta ħa l-karkur l-ħabs il-ko-akkużat u iċċekjawh

l-uffiċjali fil-bidu qas kienu ndunaw bil-qasma fil-karkur, kien wara li reġgħu flewħ bir-reqqa li

ndunaw biż-żewġ pakketti tad-droga moħbija.

Meta xehed l-Uffiċjal Prosekutur is-Supretendent Neil Scinto f'dan ir-rigward kien qal is-

segwenti:

'Saret tfitxxija fuq fuq u ma nstab xejn pero din kienet moħbija b'tali mod li jidhirli kienet inkullata,

jiġifieri huma meta għamlulu tfittxija ma fetħux is-slipper, għamlu tfittxija mingħajr ma fetħu.

Meta għamlu iktar tfittxija intensive u fetħu xi partijiet minnu li kienet inkullata, hemmhekk

Ix-xhud PS408 Sean Debono Grech li kien sab id-droga kien qal li:

' Sibna, għax dan kien karkur tal-qiegħ oħxon bid-drapp, taħt il-qiegħ dehret qisha tumbata

għalhekk ġiena suspett fihu x'ħin ftaħnieh kien hem borża tal-plastic żgħira u kien hem qisu xi trab

ġo dik il-borża stess.

Minn barra ma kienux jidhru.

Trid tiftaħ id-drapp u tiċċekkjah sew.

L-uniku

oġġett li kien jidher minn barra kien li karkura minnhom kienet ċatta u fil-karkura l-oħra kien hem

qisha imqabbża u b'hekk iddeċidejna li niftħuh.'

Madankollu, meta nstabet id-droga, mal-ewwel saret tfittxija fid-dar tal-ko akkużat u ma nstab

Ma jistax jingħad l-istess għall-appellanta stante li nstabu traċċi tad-droga Eroina fil-baskett

tagħha fuq foil u dan ġie konfermat mill-ispiżjar Mario Farrugia Bellizzi wara li nħatar sabiex jeżamina l-

affarijiet li ġew elevati minn fuq l-appellanta.

Kemm l-appellanta u kif ukoll ir-raġel tagħha Alfred Debono Mizi meta ġew interrogati stqarru li ma

kienux jafu xejn dwar id-droga li nstabet fil-karkur.

Fl-istqarrija tagħha hija tammetti li l-karkur kienet għaddietu lil ħu r-raġel tagħha u a fol 51 hija

tgħid li ma ħaditx il-karkur lir-raġel tagħha għax hu stess kien qallha biex jeħodulu ħuh u għax

kellha l-karozza bil-ħsara.

Setgħet faċilment akkumpanjat lil ko-akkużat bih għax qalet li kienet

hi li għaddietulu ftit tal-ħin qabel ma qabad triqtu lejn il-ħabs iżda ma marritx miegħu għax kienet

taf li kellha traċċi tad-droga fil-baskett tagħha u ma kienx għaqli għaliha li tmur bih hi.

L-ammont ta' herojina misjuba fil-karkur kienet konsiderevoli u mhux traskurabbli cioe; ta' 2.805

Grammi li jiġu diviżi f'erbatax –il doża peress li d-doża tipika tal-eroina hija ta' 0.2 grammi ( kif

ġie indikat mill-Ewwel Qorti ) u in oltre, l-intenzjoni kienet li tiġi traffikata fl-ambjent ristrett u

magħluq tal-ħabs.

Illi din il-Qorti taqbel mal-konsiderazzjonijet magħmula mill-Ewwel Qorti dwar is-sejbien ta' ħtija

Il-konklużjoni hija waħda raġunata u bbażata fuq il-fatti għaldaqstant din il-Qorti

ma tħossx li għandha tissotitwixxi tali deċiżjoni

Illi nkwantu jirrigwarda l-piena, l-Ewwel Qorti kienet fil-parametri tal-liġi pero' stante l-fatt li

minn mindu ġara r-reat sa meta ngħatat is-sentenza mill-Ewwel Qorti għaddew tlettax (13) –il sena

Din il-Qorti tħoss li għandu jkun hemm varjazzjoni fl-ammont ta' priġunerija imposta mill-Ewwel

Għaldaqstant din il-Qorti qed tikkonferma s-sentenza mogħtija mill-Ewwel Qorti nkwantu

jirrigwarda s-sejbien ta' ħtija u l-multa ta' elfejn (€ 2,000) Ewro.

Dwar il-piena karċerarja tvarja l-

ammont ta' sentejn u disa' xhur priġunerija għal sentejn (2) priġunerija effettiva .

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Antonio Fondacaro LL.D., Mag.

iben George, imwieled Ħal Qormi', fl-1 ta' Dicembru, 1976, detentur tal-karta tal-identita' numru

Illum 13 ta' Novembru, 2018.

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellant Sandro Gabaretta quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta):

Akkużat talli fit-2 ta' April, 2015 għall-ħabta tal-erbgħa neqsin kwart ta' wara nofs inhar

(15.45hrs) fl-inħawi tal-Magħtab l/o Naxxar u fil-ġranet ta' qabel, ħa jew ipprova jieħu għasafar,

matul l-istaġun magħluq għall-insib tal-għasafar u dan bi ksur tar-Reg 18 (1) (c) , L.S. 504.71;

Akkużat ukoll talli fl-istess ħin, lok u ċirkostanzi kien qiegħed jonsob mingħajr ma kellu liċenzja

maħruġa f'ismu mid-Direttur jew mill-kummissarju tal-Pulizija u dan bi ksur tar Reg.

12(1) ta' I-

A.L.79/2006, hekk kif emendat, L.S. 504.71.

Akkużat ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi ikkaċċja jew ipprova jikkaċċja, jieħu jew

pprova jieħu xi għasfur li huwa protett taħt dawn ir-regolamenti, jekk mhux skond dawn ir-

regolamenti u skond il-kondizzjonijiet ta' kull liċenzja li tingħata taħtha Reg 4(1)(a) tas-L.S.

Akkużat ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi ħa jew ipprova jieħu xi għasfur billi uża xi

xbieki u dan bi ksur tar-Regolament 7(1)(e) tal-L.S. 504.71

Akkużat ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi uża jew żamm kwalunkwe apparat

li l-użu tiegħu huwa projbit that is-subregolament (1) ta' regolament 7 tal-L.S. 504.71 u

dan bi ksur ta' regolament 7(2) tal-L.S. 504.71.

Akkużat ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi ha jew pprova jieħu xi għasfur billi uża xi

lixki ta' għasafar protetti u dan bi ksur ta' regolament 7(1) (i) tal-L.S. 504.71.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tat-13 ta' Jannar, 2016 fejn il-Qorti wara li rat ir-

Regolamenti 4 (1)(a), 18 (1)(c) u s-subregolament (1) ta' regolament 7, 7(2), 7 (1)(i) tal-L.S.

504.71 u regolament 12 (1) tal-A.L. 79/2006, hekk kif emendat L.S. 504.71, sabet lill-imputat

Sandro Gabaretta ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u kkundannatu għal multa ta' elf u

ħames mitt Ewro u inoltre ordnat s-sospenzjoni tal-liċenzja għal żmien sentejn mil-lum taħt

Il-Qorti spjegat il-portata ta' din is-sentenza lill-imputat.

Rat ir-rikors tal-appellanti Sandro Gabaretta minnu pprezentat fl-20 ta' Jannar, 2016 fejn talab lil

din il-Qorti jogħġobha timmodifika s-sentenza appellata tat-13 ta' Jannar, 2016 u dan billi tħassar

u tirrevoka s sentenza appellata kwantu sabet lil esponenti ħati tal-akkużi kollha kif dedotti u

filwaqt li tilqa' l-aggravji tal-esponenti, tilliberaħ minn kull akkuża kif dedotta u dan taħt dawk

id direttivi li jidrilha xierqa u opportuni.

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':-

1)Illi tul il-proċeduri kollha min imkien ma rriżulta li l-esponenti, f'xi ħin instab jonsob ma'

Illi waqt is-smiegħ tal-provi, l-ebda Uffiċċjal tal-Pulizija, u cioe l-unika xhieda fuq il post u ħin

tal-inċident, ma ddikjara li ra lil esponent jonsob.

L-unika testimonjanza kienet dik tal-esponenti

illi qal hu stess illi waqaf ikellem lil sieħbu Saviour Gabaretta li kien jinsab jonsob.

Illi li individwu jieqaf sempliċement jitkellem ma jista' qatt jammonta għal każ ta' ksur ta' xi

dispozizzjoni tal-liġi stante li ma jeżistux elementi rikjesti mill-liġi ta' mens rea u actus reus.

Illi għalhekk l-esponent kellu jiġi liberat minn kull akkuża kif dedotta.

2)Illi l-anqas ma nġibu xi provi illi l-esponent kien ikkaċċja jew ipprova jikkaċċja xi għasfur li

Illi l-unika persuna li ddikjarat li kienet qed tipprova tikkaċċja jew taqbad xi għasfur kien

Saviour Gabaretta li bl-ebda mod ma implika lill-esponenti.

Illi għalhekk din l-ammissjoni flimkien

max-xhieda tal-pulizija minn imkien ma jirrizulta li l-esponenti kien fil-fatt qed jonsob.

3)Illi ma hux minnu illi l-esponenti kien qed juża xi xbieki, lixki jew apparat li l-użu tiegħu kien

projbit f'dak l-istaġun.

Illi għalhekk ukoll l-esponenti kellu jiġi liberat minn kull akkuża kif dedotta.

4)Filwaqt li jinnota wkoll illi fl-għoti tas-sentenza tal-ewwel Onorabbli Qorti hemm nuqqas kbir

ta' formalita hekk li ma gewx kwotati l-artikoli tal-ligi filwaqt illi ngħatat sentenza li mhix

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat,

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Illi din huwa każ sommarju u x-xhieda ma ġietx rekordjata u wisq anqas traskritta għaldaqstant

din il-Qorti fliet bir-reqqa d-dokumenti ezebiti quddiem l-ewwel Qorti.

1) Illi fir-rigward tal-ewwel aggravju PC 804 u PC 544 jagħmlu dikjarazzjoni ċara fl-

affidavit tagħhom u cioe' li lil appellant kienu sabuh waħdu ġod-dura u li dak il-ħin kien

qiegħed jonsob għall-għasafar tal-għana waqt staġun magħluq.

Jiddeskrivu saħansitra l-

għasafar tal-għana x'kienu.

Inoltre, kien hemm żewġ mnasab armati u mhux wieħed.

Madankollu, l-appellant fl-ebda ħin ma jinforma l-Pulizija li kien qiegħed hemm jżur

ħabib tiegħu, huwa jinfurmhom biss li l-post fejn kien qiegħed ma kienx tiegħu għax

U jekk kien qed iżur ħabib tiegħu ma joqgħodx waħdu ġod-dura.

Għaldqastant l-ewwel mhux qed jiġi milqugħ.

2) It-tieni aggravju mressaq huwa l-fatt li ma nġibux provi li kien qed jikkaċja jew jipprova

jikkaċja xi għasfur protett.

Meta qabduh il-pulizija l-istaġun għall-għasafar tal-għana

kien magħluq u kien qed jonsob pero' ma kienx hemm provi li kien hemm għasfur

Għaldaqstant dan l-aggravju qed jiġi milqugħ.

3) It-tielet aggravju jirrigwarda l-użu ta' xbieki, lixki jew apparat li l-użu tiegħu huwa

projbit f'dak l-istaġun.

Inkwantu , jirrigwarda dan l-aggravju, għalkemm il-Pulizija

jiddeskrivu lli kien hemm żewġ mnasab armati ma jagħmlux referenza għall-apparat li

kien qed jiġu użat.

4) ) Illi r-raba' aggravju mressaq mill-appellant jirrigwarda n-nuqqas ta' artikoli u nuqqas

ta' motivazzjoni fis-sentenza.

Skont is-sentenza li hawn fl-atti l-artikoli huma kollha

kkwotati.Fir-rigward tan-nuqqas ta' motivazzjoni l-Artikolu 382 tal-Kap 9 li jiddeskrivi

x'għandu jkun fiha s-sentenza jgħid is-segwenti :

'Il-Qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat, għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan

ikun ġie misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodiċi jew ta' kull liġi

oħra li tkun tikkontempla r-reat.'

In oltre, il-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fil-każ Pulizija vs Stephen Ozman lunco torpiano (Appell

Numru 205/2005) fit-3 ta' Novembru, 2005 qalet li:

'......… Hu risaput li fis-sentenzi tal-Qrati tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta'

Ġudikatura Kriminali, fil-kompetenza tagħha kontemplata fl-artikolu 370 (1) tal-Kodiċi

Kriminali, ma hux meħtieġ li jkun hemm xi motivazzjoni dettaljata.

Li hu importanti ad

validitatem hu li, kif jiddisponi l-artikolu 382 tal-Kodiċi Kriminali, l-Qorti, meta tagħti s-

sentenza kontra l-imputat, tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun ġie misjub ħati, tagħti l-piena

w ssemmi l-artikolu tal-Kodiċi Kriminali jew ta' kull liġi oħra li tkun tikkontempla r-reat.

Huwa n-nuqqas ta' xi waħda minn dawn it-tlitt rekwiżiti li jwassal għan-nullita' tas-

sentenza appellata, stante li jkun jammonta għal nuqqas ta' formalita' sostanzjali.

Għaldaqstant, għal dawn ir-raġunijiet peress li l-artikoli qegħdin fis-sentenza u peress li

hija kawża sommarja u l-motivazzjoni mhux waħda mir-rekwiżiti milli x'għandu jkun

hemm fis-sentenza skont l-artikolu hawn fuq ċitat u skont il-ġurisprudenza.

aggravju mhux qed jiġi milqugħ.

Għaldaqstant għal dawn ir-raġunijiet din il-Qorti qed tikkonferma s-sentenza appellata

fejn l-Ewwel Qorti sabet lill-appellant ħati tal-ewwel u tieni akkuża miġjuba kontra

tiegħu.

Tħassar u tirriforma s-sentenza appellata fejn l-ewwel Qorti sabitu ħati tat-tielet,

raba', ħames u sitt akkuża miġjuba fil-konfronti tiegħu u ghalhekk tehilsu minn kull piena

Inoltre, filwaqt li tikkonferma s-sospensjoni tal-liċenżja għal żmien sentejn

millum tvarja il-multa minn elf u ħames mitt Ewro (1,500 Ewro) għall-ħames mitt Ewro

(500 Ewro).


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Antonio Laud LL.D., Mag.

iben Joseph, imwieled il-Fgura, fl-1 ta' Diċembru, 1969, detentur tal-karta ta' l-identita' numru

Illum 13 ta' Novembru, 2018.

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellant Emanuel Link quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta):

Talli nhar it-Tnejn 10 ta' Novembru 2014 għal ħabta tat- 7:40 hrs fl-inħawi ta' L-Imqabba, u f' dawn

il-ġzejjer waqt staġun miftuħ ħa jew ipprova jieħu b'xi mezz, xi għasfur meta ma issodisfax il-

kondizzjonijiet kollha speċifikati fil-Liċenzja Speċjali għall-Insib limitata tal-Għasafar tal-Għana

fil-Ħarifa tal-2014 maħruġa mit-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaggi u f'kull

liġi oħra u cioe' uża għasafar użati bħala għajjat u taħrik waqt li kont fis-sit fejn isir l-insib meta

dawn ma kellhomx ċrieket magħluqa (seamless closed ring) jew ċrieket li jistgħu jintużaw darba

biss kif approvat mill-Wild Bird Regulations Unit bi ksur ta' kundizzjoni numru 13 bi ksur ta'

regolament 12 (1) tal-A.L. 79 tal-2006 hekk kif emendat (L.S. 504.71), u bi ksur ta' regolament 9

tal-A.L. 253 hekk kif emendat (L.S. 504.124);

Ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi żamm xi għasfur, kemm ħaj kemm mejjet, jew parti

minn xi għasfur, li l-kaċċa jew it-teħid tiegħu huma projbiti taħt ir-Regolamenti ta' 1-2006 dwar

il-Konservazzjoni ta' l-Għasafar Selvaġġi, kontra d-disposizzjonijiet tar-Regolamenti dwar il-

Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaggi (A.L. 79 tal-2006) meta dak l-għasfur ma kienx ġie

ddikjarat u reġistrat mal-Awtorita' Kompetenti sal-31 ta' Mejju, 2003 u mingħajr ma ngħata l-

permessi, jew ċertifikati mill-Awtorita' Kompetenti sabiex iżomm dak l-għasfur u dan bi ksur ta'

regolament 4 (1) (e) ta' I-A.L. 79 ta' 1-2006 hekk kif emendat, L.S. 504.71;

Ukoll talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi, żamm għasfur, kemm ħaj kemm mejjet, jew parti

minn xi għasfur mhux imsemmi fl-Iskeda II jew l-Iskeda III tar Regolamenti tal-2006 dwar il-

Konservazzjoni ta' l-Għasafar Selvaggi, meta dak l-għasfur ma kienx ittieħed fi Stat Membru ieħor

fejn ikun jista' jittieħed jew jinqabad legalment taħt id-disposizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill

79/409/KEE dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaggi kif ukoll taħt illiġijiet ta' dak l-Istat

Membru l-ieħor u dan l-għasfur ma kienx miġjub f'Malta wara l-1 ta' Mejju 2004 u dan bi ksur ta'

regolament 4 (1) (f) ta' I-A.L. 79 ta' l-2006 hekk kif emendat, L.S. 504.71;

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) tal-25 ta' Marzu, 2015 fejn il-Qorti wara li rat r-

Regolamenti 12(1), 9 tal-AL 253 tal-2014 hekk kif emendat LS 504.124, 4(1 )(e), 4(1)(t) tal-AL

79 tal-2006 hekk kif emendat LS 504.71 tal- Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti sabet lill-imputat ħati u

għaldaqstant kkundannatu multa ta' seba' mija u ħamsin ewro (€750).

Ordnat l-konfiska tal-oġġetti esebiti.

Kif ukoll ordnat s-sospensjoni tal-liċenzji kollha maħruġa lill-imputat taħt ir-Regolamenti

msemmija għal perijodu ta' sentejn.

Rat ir-rikors tal-appellanti Emanuel Link minnu ppreżentat fis-7 ta' April, 2015 fejn talab lil

din il-Qorti jogħġobha :

(i) Tirrevoka s-sentenza mogħtija rnill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali til-25 ta' Marzu, 2015 fil-kawża fl-ismijiet premessi billi tiddikjara lill-esponent mhux

ħati tal-imputazzjonijiet dedotti kontrih u li tagħhom ġie misjub ħati - u b'hekk l-esponent jiġi

dikjarat ħieles minn kwalunkwe mputazzjoni u piena;

(ii) subordinatament, u bla pregudizzju għat-talba preċedenti, l-esponent jitlob li f'każ ta' konferma

ta' ħtija "in toto" Jew "in parte" dina l-Onorabbli Qorti jogħġboha twissi lill-esponent, Jew tittratta

miegħu xort'oħra b'mod, senjatament, li titnaqqaslu l-rmulta u li titneħħielu s-sospensjoni

tal liċenzja inf1itta mill-Ewwel Qorti.

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':-

(i) L-Ewwel Qorti ma messha sabet lill-esponent ħati ta' ebda waħda millimputazzjonijiet dedotti

kontrih, ċertament li l-esponent kien ġustifikat fuq l-ewwel imputazzjoni, mentri ż-żewġ

imputazzjonijiet l-oħra ma rriżultawx.

(ii) Subordinatament, u bla ebda pregudizzju għal dak li ntqal dwar nuqqas ta' ħtija, dik il-Qorti

messha, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, tat piena eħfef u aktar adattata lill-esponent.

Illi għar-rigward l-ewwel imputazzjoni l-esponent kien aktar minn ġustifikat meta spjiega lill-Qorti

illi huwa ma setax ilibbes liż-żewġ għasafar iċ-ċurkett magħluq kif tgħid il-liġi.

L-istaġun ta' l-

insib kien ilu magħluq sitt snin, u dawn iż-żewġ sponsuni kienu għasafar antiki tal-passa u

għalhekk iċ-ċurkett irqiq magħmul għal għasafar żgħar ma kienx jiġihom.

Dawn iċ-ċrieket jintlibsu

lillgħasfur ta' eta' fejn saqajh għadhom ma kibrux u għadhom flessibbli biżżejjed li jidħlu ġoċ-

ċurkett.

Dawn iċ-ċrieket ma jistgħux jiġu ffittjati fejn l-għasfur huwa kbir.

L-unika alternattiva li

kien għalhekk baqgħalu l-esponent kien li jisfurża ċ-ċurkett magħluq fis-sieq ta' l-isponsun bil-

konsegwenza li jispiċċa jweġgħa lill-għasafar għax jispiċċaw b'saqajhom amputata.

addirittura jwassal għallkrudelta' lejn l-istess għasafar.

Fil-fatt, l-esponent spjega dan kollu lill-

pulizija li kienu ġew fuq il-post u urihom għasfur b' saqajh amputata proprjament għaliex sfurza

dan iċ-ċurkett magħluq f'sieq ta' għasfur meta dan ma kienx jiġih.

Irid jingħad ukoll illi l-esponent

kien ra lill-pulizija ġejjin, jispezzjonaw għalqa għalqa, u kellu ħin biżżejjed (xi nofs siegħa), li

kieku verament setgħa, jlibbes iċċrieket fis-saqgħajn ta' l-għasafar.

Dan ma għamlux għar-raguni

kif fuq spjegat.

IIli għar-rigward it-tieni u t-tielet imputazzjoni kien sta għall-prosekuzzjoni li tagħmel il-prova

tagħhom.

Dan hi ma għamlitux, tant illi fix-xhieda tal-pulizija PS 305 A Gauci u PC 798 A

Camilleri t-tnejn iddikjaraw illi l-esponent kellu kollox skond il-liġi għajr in-nuqqas taċ-ċurkett

ma' żewġ sponsuni, u li kien kiser wieħed mir-regolamenti tal-liċenzja.

IlIi għar-rigward tal-piena, aggravju sollevat assolutament bla pregudizzju għallpremess, jiġi

(i) Multa ta' sebgħa mija u hamsin euro (€750) u addirittura sospensjoni tal-liċenzji għal żmien

sentejn hija bil-wisq eċċessiva.

Twissija kienet tkun flokha fil-każ partikolari kif fuq spjegati.

(ii) L-eċċessivita' tal-piena toħroġ ċara fejn f'sentenza f'kawża oħra fl ismijiet "II-Pulizija -vs-

Andrew Hasa" mogħtija mill-istess Qorti fit-2 ta' April 2015, l-imputat misjub ħati li kien fil-

pussess ta' żewġ itjur protetti (short toed eagle u cuckoo) ġie kundannat għal piena ta' elf euro (€

1000) u sospensjoni tal-liċenzja għall-perijodu ta' sentejn (2).

Il-mistoqsija għalhekk tqum: Kif qatt jista' persuna, ġustifikat o meno li ma libbisx iċ-ċurkett

madwar żewġ sponsuni, jiġi ekwiparat ma' persuna li niżżel żewġ itjur protetti?

(iii) L-esponent ma jistax, għax ma libbis iċ-ċurkett ma' saqajn żewġ sponsuni, li hija teknika ntiża

biex jiġi studjat il-moviment, sopravivenza u l-komportament ta' l-għasafar, apparti dritt ta'

proprejta' ta' l-esponent għall-istess għasfur, jitqies li huwa xi minaċċja għall-kaċċa b'dana li jeħel

multa tqila ta' €750 u li jimmeritah li jkun skwalifikat mill-kaċċa għall-perijodu ta' sentejn.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Ikkunsidrat,

quddiem l-Ewwel Qorti.

Illi l-appellant ammetta l-akkużi miġjuba fil-konfronti tiegħu fis-seduta tal-25 ta' Marzu, 2015

L-appellant jilmenta li l-multa ta' seba' mija u ħamsin Ewro 750 Ewro u sospensjoni tal-liċenzja

għal żmien sentejn hija eċċessiva.

Ili l-appellant ħassu aggravat mill-piena imposta fuqu u fost l-argumenti tiegħu huwa jsostni li

huwa ma kellux jinstab ħati tal-akkużi miġjuba fil-konfronti tiegħu għax in kwantu jirrigwarda l-

ewwel akkuża, kien ġustifikat minħabba li kien jispiċċa jagħmel krudelta' fuq l-għasfur u li ż-żewġ

akkużi l-oħra ma rriżultawx.

Ili l-provi li resqet il-Prosekuzzjoni huma l-affidavits ta' PS 305 A Gauci u PC 798 Anthony

Falzon Camilleri fejn dawn jikkonfermaw li meta ċċekjaw iż-żewġ mnasab li kienu minsuba tal-appellant,

huwa kellu kollox skont il-liġi iżda kien hemm żewġ sponsuni ġol gabjetti bħala taħrik li ma

kellhomx ċurkett, closed ring ma' saqajhom.

L-appellant qed isostni li huwa kien qal lil Pulizija li l-għasafar li kellu kien kibru u biex

tagħmlilhom iċ-ċurkett iridu jkunu għadhom żgħar għax kien għadu kemm prova jagħmel iċ-

ċurkett lil għasfur ieħor u peress li leħaq kiber, spiċċa qatagħlu saqajh minħabba ċ-ċurkett.

Huwa minnu li l-istaġun kien ilu magħluq u kien fetaħ wara ħames (5) jew sitt (6) snin pero' hu

minnu wkoll li ċ-ċurkett magħluq kellu jiġi maqful meta kien għadu żgħir l-għasfur skont id-

definizzjoni mogħtija fl-Artikolu 2 tal-L.S. 549.42 li jitratta r-regolament dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi.

"ċurkett magħluq" tfisser ċurkett f'ċirku kontinwu, mingħajr ebda qsim jew tgħaqqid, li ma

kienx imbagħbas b'xi mod, ta' daqs li ma jistax jitneħħa minn għasfur li jkun faqqas u trabba

minn ġenituri miksuba skont il-liġi f'ambjent ikkontrollat mill-bniedem meta siequ tkun kibret

għal kollox wara li jkun ġie applikat fl-ewwel ġranet tal-ħajja tal-għasfur, u li jkun ġie

approvat mit-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi;

Inoltre, fil-L.S. 549.93 li jikkonċerna r-Regolamenti dwar qafas biex tiġi permessa deroga li

tiftaħ l-istaġun fil-Ħarifa għall-Insib tal-Għasafar tal-għana u speċifikament l-artikolu 7(L)

f'dan ir-rigward jgħid is-segwenti 'tipprovdi li bla ħsara għall-paragrafu (k),għasfur tal-

għana u, jew ibridu tiegħu jista' jintuża biss bħala għajat jew taħrik jekk ikollu ċurkett

magħluq, jew ċurkett li jintuża darba biss kif approvat mit-Taqsima tar-Regolamentazzjoni

għall-Għasafar Selvaġġi għal dak l-għan;'

Mill-provi tal-Prosekuzzjoni jirriżulta ċar li l-għasafar ma kellhomx dawn iċ-ċrieket u li l-istess

appellant ammetta li ma kellhomx dan iċ-ċurkett.

Ikkunsidrat ulterjorment

Illi l-appellant ammetta l-akkużi fil-konfronti tiegħu u kif ġie ritenut fil-każ Il-Pulizija vs Jonathan

Wilkins Theuma moghtija fis-26 ta' Mejju 2004 mill-Qorti tal-Appell Kriminali meta wieħed jammetti l-

akkużi miġjuba fil-konfronti tiegħu jkun ukoll qed jassumi r-responsabilita' ta' dik id-deċiżjoni:

"Issa fit-termini tal-ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm ammissjoni

huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tkun tirrientra fil-limiti li tipprefiġġi l-

liġi.

Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qiegħed jassumi r-responsabilita` tad-deċiżjoni

li jkun ħa u jirrimetti ruħu għal kull deċiżjoni dwar piena li l-Qorti tkun tista' tasal għaliha.

Naturalment dan ma jfissirx li din il-Qorti u Qrati oħra ta' appell ma jidħlux f'eżami akkurat taċ-

ċirkostanzi kollha biex jaraw jekk il-piena nflitta kenitx eċċessiva jew le.

Mhuwiex normali pero`,

li tiġi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk il-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-

liġi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun ingħatat."

L-appellant ma jistax jippretendi li l-akkużi ma jirriżultawx meta hu stess qed jammetti għalihom.

Inkwanti jirrigwarda ċ-ċurkett magħluq għall-għasafar, il-liġi hija ċara fuq dan il-punt u huwa kien

jaf li dawn iċ-ċrieket kellu jagħmilhom ħafna qabel u mhux meta leħqu kibru b'riżultat aħrax fuq

l-istess għasafar.

konklużjonijiet tagħha.

Illi l-piena imposta mill-Ewwel Qorti kienet fil-parametri tal-liġi u din il-Qorti taqbel mal-

Għaldaqstant din il-Qorti tiċħad l-appell ta' Emanuel Link u tikkonferma s-sentenza appellata.


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Antonio Vella Jones LL.D., Mag.

iben Emanuel, imwieled Iż-Żurrieq, fis-27 ta' April, 1960, detentur tal-karta ta' l-identita' numru

Illum 13 ta' Novembru, 2018.

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellat Carmel Sebastian Mckay Me Intyre quddiem il-Qorti tal-Maġistrati

Talli nhar l-għaxra (10) ta' Lulju tas-sena elfejn u erbatax (2014) Carmel Sebastian Mckay Me Intyre

(detentur tal-karta tal-identita' bin-numru: 462895M) ġie imressaq quddiem il-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali akkużat talli b'diversi atti magħmulin minnu ukoll

jekk fi żminijiet differenti u magħmula b'riżoluzzjoni waħda, kiser l-istess dispozizzjoni tal-Liġi

u cioe' talli f'Diċembru tas-sena elfejn u tnax (2012) u fix-xhur ta' qabel ġewwa dawn il-Ġzejjer,

irrenda ruħu kompliċi billi bil-ħsieb li jtellef jew inaqqas il-ġieħ ta' Edgar Wallace Grech Balzan, weġgħu

bi kliem, b'ġesti, b'kitba, b'disinji jew b'xi mod ieħor.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) tal-25 ta' Marzu, 2015 fejn il-Qorti wara li rat l-

artikolu 688(f) tal-Kapitolu 9, iddikjarat il-proċeduri odjerni bħala preskritti.

Rat ir-rikors tal-appellanti Avukat Generali minnu ppreżentat fis-16 ta' April, 2015 fejn talab lil

din il-Qorti jogħġobha tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata u minflok, in vista tal-

konsiderazzjonijiet imsemmija aktar 'il fuq, tgħaddi sabiex tiddisponi minn dan il-każ skont il-

Liġi u fl-aħjar interess tal-ġustizzja.

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':-

Illi nhar is-sitta (6) ta' April tas-sena elfejn u ħmistax (2015), l-esponent Avukat Generali rċieva

mingħand il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, l-atti tal-proċedura

fl-ismijiet premessi u ħassu manifestament aggravat bihom in kwantu l-ewwel Onorabbli Qorti

għamlet interpretazzjoni u applikazzjoni żbaljata tal-Liġi li wasslet għad-dikjarazzjoni tal-

proċeduri bħala preskritti a tenur tal-Artikolu 688(f) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi skont dak li jirriżulta mill-verbal tas-seduta ta' nhar l-għaxra (10) ta' Lulju tas-sena elfejn u

erbatax (2014), id-Difiża eċċepiet il-preskrizzjoni a tenur tal-Artikolu 688(f) tal-imsemmi Kapitolu

peress illi skont l-interpretazzjoni tal-provi prodotti da parte tad-Difiża, ma kienx jirriżulta illi l-

inġurja kienet saret b'xi forma ta' kliem, ġesti, kitba, disinji jew b'xi mod ieħor li jinkwadra ruħhu

fid-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 252(1) tal-Liġijiet ta' Malta iżda illi semmai, it-tip ta' inġurja

allegata kienet dik li jikkontempla l-Artikolu 252(2) tal-imsemmi Kapitolu.

Illi l-Artikolu 252(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta jittratta dawk l-inġurji li jsiru permezz ta'

kliem, ġesti, kitba jew disinji fost modi oħrajn:

Kull min, bil-ħsieb li jtellef jew inaqqas il-ġieh ta' xi ħadd, iweġġgħu bi kliem, b'ġesti,

b'kitba, b'disinji jew b'xi mod ieħor, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija

għal żmien mhux aktar minn tliet xhur jew il-multa.

15, Joanne Maindonald fl-affidavit tagħha tgħid b'mod ċarissimu kif kien Father

Charles u cioe' l-appellat illi kien ġiegħelha tmur il-Kurja sabiex tiddikjara illi ma kienx minnu illi

hu kien abbuża minnha sesswalment iżda li dawn kienu konġetturi ffabrikati minn Edgar Wallace

Ftit wara ergajna bdejna r-relazzjoni, Fr Charles kien bagħatni l-kurja biex inwaqqa'

r-rapport li kien hemm pendenti billi ngħid li kont xhedt falz u kien Edgar li kien

ġegħelni ngħid hekk.

Naraw ukoll kif din l-istess affermazzjoni Joanne Maindonald reġgħet tennietha f'email illi bagħtet lill-

Ispettur Sandro Roelse u li tinsab a fol.

18 tal-atti processwali:

Fr. Charles Mckay Me Intyre plus li bagħatni l-kurja biex inwaħħal f'Edgar Wallace Cachia

bagħatni ukoll għand fr Charles J Francis li dak iż-żmien kien jiġi għand oħtu għal

holidays minn Santa Venera kont mort inkellmu il-knisja Marsaskala biex ngħid li Edgar ġegħilni

inwaħħal fih (dak iż-żmien li mort inkellem lil fr.

Charles J Francis kien għadu ma

U bagħatni ukoll għand il-provinċjal tiegħu fr.

Paul Fava Pace op fil-kunvent ta' s.duminku

laħaqx isqof)

Iż-Żurrieq.

Naħseb dawn huma żewġ punti li huma importanti li inżidhom mal-istqarrija.

Illi dawn id-dokumenti- kemm l-affidavit kif ukoll l-imsemmija email- jifformaw parti ntegrali

mill-atti proċesswali u kwindi huma provi validi u ammissibbli illi l-ewwel Onorabbli Qorti ma

setgħetx ma teżaminax sabiex tasal għad-deċiżjoni tagħha u permezz ta' eżami akkurat tagħhom

jirriżulta kif Joanne Rizzo rrakontat kollox b'mod ċar u b'mod speċifiku u kwindi ċertament

ma jistax jingħad illi l-Artikolu 252(2) tal-Kodiċi Kriminali għandu jsib applikazzjoni għall-

każ in kwistjoni.

Għalhekk, bir-rispett kollu dan kien biss tentattiv da parte tad-Difiża illi tiżvija

lill-ewwel Onorabbli Qorti u l-esponent ma jistax jifhem kif il-Qorti straħet b'għajnejha magħluqa

fuq dak li sostniet id-Difiża u skartat għal kollox l-applikazzjoni tal-Artikolu 252(1) tal-Kapitolu

9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi kwindi l-ewwel Qorti għamlet apprezzament żbaljat tal-provi misjuba fl-atti proċesswali li

wasslitha sabiex tagħmel applikazzjoni żbaljata tal-Liġi.

Din l-istess applikazzjoni żbaljata tal-Liġi

a sua volta waslet lill-Qorti sabiex tapplika d-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 668(f) tal-Kapitolu 9

tal-Ligijiet ta' Malta u tiddikjara l-proċedimenti penali fl-ismijiet premessi bħala preskritti bil-

perjodu ta' tlett (3) xhur.

L-Artikolu 252(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta u cioe', kif diġa'

ingħad, il-Liġi applikabbli għall-każ in kwistjoni, huwa preskritt b'terminu ta' sentejn (2) u mhux

ta' tlett (3) xhur u dan ai termini tal-Artikolu 688(e) tal-imsemmi Kapitolu.

Illi għaldaqstant, b'applikazzjoni tat-terminu tal-preskrizzjoni kkontemplat fl-Artikolu 688(e)

għall-każ de quo1, jidher biċ-ċar illi l-proċedimenti ma kinux għadhom waqgħu bil-preskrizzjoni

u għalhekk l-ewwel Onorabbli Qorti ma kinitx korretta fid-deċiżjoni tagħha illi tiddikjara l-

proċeduri kontra l-appellat bħala preskritti.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat,

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti.

Illi dan l-appell ġie intavolat mill-Avukat Ġenerali għax ħass li l-Ewwel Qorti għamlet

apprezzament ħażin tal-fatti u applikazzjoni ħażina tal-liġi.

1 L-appellat jirrizulta illi kien innotifikat fl-7 ta' Lulju 2014 u l-akkuzi jidher illi jirrisalu ghall-perjodu ta' Dicembru 2012 u fix-xhur u fis-snin ta' qabel.

Illi wara li fliet l-atti bir-reqqa din il-Qorti ser tagħmel il-konsiderazzjonijiet segwenti:

Minn dak li jidher a fol 15 fil-paragrafu 5.2 'biex ngħid li kont xhedt falz li kien Edgar li

kien ġegħilni ngħid hekk'', jirriżulta ċar li l-kliem użat kellu jwassal għall-malafama fil-

Għalhekk l-Artikolu 252(1) tal-Kap 9 kien japplika .

Għalhekk kien japplika l-Artikolu 688(e) tal-Kap 9 għall-preskrizzjoni tal-azzjoni u mhux

Dan il-perjodu ta' preskrizzjoni huwa ta' sentejn.

Skont il-kliem taċ-ċitazzjoni l-atti ta' malafama allegati saru 'f''Diċembru 2012 u fix-xhur

ta' qabel'.

7 ta' Lulju, 2014.

Iċ-ċitazzjoni kienet ippreżentata fil-Qorti fl-4 ta' Lulju, 2014 u l-imputat kien notifikat fis-

Fil-paragrafu 5.2 a fol 15 m'hemmx indikat xi data ta' meta l-imputat qal lil Joanne Maindonald

Preca Trapani fil-paragrafu ta' wara -5.3-hemm referenza li 'F'Lulju Fr Floriana

organizza ġita'.

Jekk ir-relazzjoni fl-affidavit hija waħda kronoloġika dak li jingħad fil-

paragrafu 5.2 seħħ qabel Lulju, 2012.

Imbagħad ma hemm ebda data fl-email li tidher a

Mill-atti ma jirriżultax x'kienu d-dati u żgur mhux Diċembru 2012 meta, skont l-atti, l-

imputat u Joanne Maindonald ma kinux għadhom flimkien.

30 ta' Lulju 2004 Qorti tal-Appell Kriminali Inferjuri Prim Imħallef Dr Vincent Mousu’

fejn intqal : 'Mill-banda l-oħra, pero`, l-appellant għandu raġun għal dak li jirrigwarda l-

parametri ta' żmien tal-imputazzjonijiet.

Għal xi raġuni li jafha biss l-uffiċjal li mexxa l-

investigazzjoni u in segwitu l-prosekuzzjoni, l-imputazzjonijiet huma ċirkoskritti fiż-żmien

għall-"4 ta' April 2002 u xahar qabel".

F'ċirkostanzi bħal dawn il-Qorti qegħda tiddeċiedi li l-proċeduri huma preskritti għal

raġunijiet differenti minn dak li tat il-Qorti tal-Maġistrati għaliex il-preskrizzjoni li kellha

tapplika kienet dik kontemplata fl-artikolu 688(e) u mhux 688 (f).

Għaldaqstant, tichad l-appell ta' l-Avukat Generali u tikkonferma s-sentenza appellata.