FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar il-Hamis, 14 ta' Novembru 2019

Ra t-talba tal-attur li biha premetta li qieghed jitlob lill-konvenuta sabiex thallsu s-

somma ta' erbat'elef u erba' mitt Euro (€4,400) in linea ta' senserija ghal bejgh/xiri

ta' propjeta' bejn il-konvenuta u Angelo /Rita u Justin Mifsud Camilleri,liema propjeta' (art)

iggib l-indirizz Tal-Bewwiela/Tal-Blata Affrida l-Kbira jew Tal-Imwiegel, fi Triq Lapsi,

Il-Birgu, permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dr.M. Micallef Zarafa Brincau.

Bl-ispejjez u bl-imghax sad-data tal-pagament effettiv kontra l-konvenuta ingunta

in subizzjoni.

Paġna 1

Ra r-risposta tal-konvenuta mressqa fit-13 ta' Settembru 2018 li permezz taghha

Illi l-attur ma ghamel ebda intervent ta' senserija u ghalhekk it-talba tieghu

ghandha tigi michuda peress li l-hlas ta' senserija kien dovut u thallas lil terzi.

Sema' x-xiehda;

Ra n-noti ta' sottomissjonijie finali;

Ra li l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

in-Nutar Dr. Mary Micallef Zarafa Chesworth, Nikol Falzon Kirby, il-konvenuta7, u Carmen Schiro.

Paġna 2

Ikkunsidra:

Illi l-attur qal li l-konventa avvicinatu biex johdilha hsieb il-bejgh ta' zewg ghelieqi,

tliet maisonettes u tliet garages, u plot.

Fuq plot partikolari, l-attur irranga li kellu

jixtrieh huh, izda dan in-negozju falla.

Waqt li l-attur kien qieghed jara ghalqa tal-

konvenuta ma' certu Angelo Mifsud Camilleri, gie l-kliem fuq il-plot mertu tal-kawza, u

Mifsud Camilleri talbu jara din il-plot.

L-attur urihulu, u marru flimkien ghand il-konvenuta

biex ikellmuha dwar il-prezz.

Meta ltaqghu, il-konvenuta u Angelo Mifsud Camilleri ftehmu

dwar il-prezz, u cioe ta' erba' mija w sittin elf Euro (€460,000).

Waqt il-konvenju

fuq l-art in kwestjoni, l-attur kien prezenti.

Biex sar il-kuntratt, lill-attur ma

nfurmawhx, izda wara l-kuntratt, ix-xerrej mar fuq l-attur u hallsu erbat'elef u sitt

mitt Euro (€4,600) bhala senserija.

minn dan l-ammont u esebixxa wkoll il-kuntratt ta' bejgh tal-art in kwestjoni.

kontro-ezami l-attur qal li huwa kien propjament is-sensar tal-art mertu tal-kawza,

u mhux ta' ghalqa ohra li l-konvenuta kellha ghall-bejgh.

Illi x-xhud Angelo Mifsud Camilleri qal li l-attur laqqghu mal-konvenuta u sar il-konvenju,

u wara li sar il-kuntratt, lill-attur tah is-senserija.

Qal ukoll illi meta mar ghand il-

konvenuta l-ewwel darba kien qed jidlam, u hadu haddiehor.

Il-konvenuta ma

kinitx taf li sejrin ghandha.

ffirmat hi sabiex thallset is-senserija mix-xerrej lill-attur.

qal li huwa xtara parti mill-propjeta' in kwestjoni minghand missieru, u kien

prezenti biss ghall-kuntratt izda mhux ghall-konvenju.

Illi x-xhud Nutar Dr. Mary Micallef Zarafa Brincau esebiet kopja tal-kuntratt u qalet li ma

jidhriliex li dakinhar tal-kuntratt sar diskors dwar senserija.

Ftakret li ghall-

konvenju kien hemm prezenti l-attur.

Fil-konvenju ma tnizzel xejn dwar senserija.

Ix-xhud Nikol Borg Hedley qal li l-konvenuta qabbdet lilu biex jidher ghan-nom taghha

fuq il-kuntratt ta' bejgh tal-art in kwestjoni.

Paġna 3

Illi l-konvenuta xehdet illi jum fost l-ohrajn kellha tiltaqa' ma Karmena Lee,

sensara, dwar i-bejgh ta' xi maisonettes li kellha.

Dak il-hin li kien hemm din

Lee u x-xerrej prospettiv, kien hemm ukoll ghandha l-attur u martu.

L-attur

gharaf min kien ix-xerrej prospettiv, u cioe' Anglu Mifsud Camilleri, u, wara li l-attur kellem

lil Mifsud Camilleri, gabu hdejn il-konvenuta biex jiftehmu fuq il-bejgh tal-art in kwestjoni.

L-ghada li ltaqghu, sar il-konvenju.

L-attur ma tnizzilx fuq il-konvenju, u l-

konvenuta ma tafx ghala ma tnizzilx.

Illi wara l-bejgh, il-konvenuta ma kellhiex

kuntatt mal-attur.

Wara l-kuntratt, il-konvenuta kienet marret ghand Tombion

Il-konvenut tghid illi l-attur kien hataf lil Anglu

Mifsud Camilleri that idejh biex jaghmel tabirruhu li kien gabilha lix-xerrej hu, u mhux din

In kontro-ezami, il-konvenuta cahdet li kienet qalet lill-attur li

jekk isibilha l-bejgh tal-maisonettes, u tal-artijiet hija kienet ittieh 1% bhala

Illi Carmen Lee xehdet illi saret taf li l-konvenuta riedet tbiegh bicca art

peress li kienet staqsietha hi stess, u dan wara li Angelo Mifsud Camilleri kien gharraf lill-

istess Lee li xtaq jixtri bicca art ghall-izvilupp.

Hija fil-fatt marret ghand Mary

Dghoughi flimkien ma' Anglu Mifsud Camilleri u bdew jiftehmu dwar il-prezz tal-art.

darba ta' wara, regghu marru ghand il-konvenuta u filwaqt li hi baqghet fil-karozza,

Mifsud Camilleri mar ikellem lill-konvenuta wahdu.

L-istess Angelo Mifsud Camilleri kien qal lil martu

Rita biex tiehu lix-xhud lura d-dar peress li kienu sejrin Cassar Vella.

Wara, irrizulta lix-

xhud, li ma kienu marru Lapsi xejn, izda kienu regghu marru, hu u l-attur, ghand il-

konvenuta, biex jippruvaw jiftehmu fuq il-bejgh tal-art.

Qalet ukoll illi Mifsud Camilleri u l-

konvenuta ma setghux jiftehmu, u Mifsud Camilleri kien kellem lix-xhud biex jikkonvincinha

tbieghhlu din l-art.

Ix-xhud sostniet li kien biss wara li kellmet lill-konvenuta hi, li

din tal-ahhar accettat li tbiegh l-art lil Mifsud Camilleri.

Wara li sar il-kuntratt, Mary Dghoughi

Mifsud Camilleri lix-xhud offrielha l-ewwel seba' mija, u mbaghad elf, u mbaghad elfejn

Euro, ghas-senserija, izda x-xhud riedet is-senserija shiha.

Qalet ukoll illi fl-ahhar

xhur, anke wara li bdew il-proceduri odjerni, Anglu Mifsud Camilleri qed ifittex lilha biex

ikellem lill-konvenuta dwar xi kwistjonijiet relatati ma' din il-propjeta', u li safejn taf

Paġna 4

Talba Nru: 417/18 CZ – 14/11/2019 hi, mhux qed ikellem minflok lill-attur dwar dan.

konvenut b'art wahda kienet infurmatha li kien hemm bzonn tinbiegh, u fil-fatt lil

Anglu Mifsud Camilleri kienet haditu jara l-art, mertu tal-kawza odjerna.

Qalet ukoll illi t-

talba tal-konvenuta ghal din l-art kienet l-ekwivanenti f'Euro ta' mitt'elf lira Maltin.

Ix-xhud qalet fil-fatt li l-konvenuta bighhet din l-art ghal mitt'elf lira Maltin.

Ikkunsidra ulterjorment:

Illi kif indikat anke fiz-zewg noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet, il-provi taz-zewg

partijiet huma totalment kontrastanti.

Filwaqt li l-attur jindika illi kienet il-

konvenuta li qabbditu sabiex jghinha tbiegh xi propjeta', tant li anke tatu c-cwievet

tal-propjeta', il-konvenuta tichad dan fix-xiehda taghna u temfasizza illi ma

qabbditux.

Illi mill-provi prodotti jirrizulta illi hemm diversi fatturi li jindikaw illi l-verzjoni tal-

attur dwar l-inkarigu moghti lilu mill-konvenuta hija aktar veritiera.

kien hu fl-ewwel lok li ressaq lil huh stess Angelo Rapisardi ghall-bejgh tal-plot in

kwestjoni, tant li kien se jsir il-konvenju u thassar fl-ahhar minuta x'hin kulhadd

Kien hu wkoll li kien prezenti ghall-konvenju li sar ma'

Ma rrizultax illi l-konvenuta opponiet b'xi

mod ghall-prezenza tal-attur waqt il-konvenju, tant illi fl-affidavit taghha tghid illi

ma tafx ghaliex l-attur ma giex indikat bhala prezenti ghall-konvenju.

xehdet illi persuni barranin ghall-att li jkun qed jigi ffirmat quddiemha ma

tippermettihomx.

Ippermettiet lill-attur ghaliex taf li huwa sensar.

ma tiftakarx jekk intqalx diskors dwar senserija quddiemha.

Illi ghalkemm il-konvenuta tghid illi kienet is-sensara Carmen Lee illi bis-sahha

taghha irnexxielha tbiegh dan il-plot, l-istess sensara ma kinitx taf kemm kienet it-

Paġna 5

Talba Nru: 417/18 CZ – 14/11/2019 talba ghall-prezz tal-bejgh, tant li indikat li l-prezz kellu jkun mitt'elf Lira Maltin,

mentri dan il-plot inbiegh ghal madwar id-doppju ta' dak il-prezz.

Illi t-Tribunal pero' ikkonsidra wkoll xi fatti ohra li l-attur baqa' ma ggustifikahomx.

Is-sensara Carmen Lee iddikjarat illi kienet hi li ressqet lil Angelo Mifsud Camilleri lejn

il-konvenuta.

L-attur ma cahadx illi kienet verament Lee li introduciet lil

Mifsud Camilleri mal-konvenuta, tant illi rrizulta li mar ghand il-konvenuta ma' Angelo

Mifsud Camilleri tard fil-ghaxija, dakinhar stess li Lee kienet hadet lill-istess Mifsud Camilleri

ghand il-konvenuta.

Lee giet moghtija x'tifhem, skond ix-xiehda taghha, illi l-

attur u Mifsud Camilleri kienu ha jmorru 'Lapsi' ghal skop indefinit, izda rrizulta illi dakinhar

stess l-istess attur u Angelo Mifsud Camilleri irritornaw ghand il-konvenuta biex jaghmlu

maghha n-negozju fuq dan il-plot.

It-Tribunal ikkunsidra wkoll illi l-istess Lee

xehdet illi Angelo Mifsud Camilleri baqa' jirrikorri ghaliha kull meta ried ikellem lill-

konvenuta, anke ricentement fuq kwistjonijiet li qamu fuq xi cint li jiddividi l-

propjeta' tal-konvenuta minn dik mibjugha.

L-attur ma tax raguni sodisfacenti

ghalfejn dan kien qed isehh, u ghalfejn Mifsud Camilleri ma kienx qed jirrikorri lejh sabiex

jindirizza lill-konvenuta.

Illi t-Tribunal ghalhekk ma jistax jiskarta l-involviment ta' l-istess Lee fil-bejgh

It-Tribunal wara li ra x-xiehda, huwa konvint illi fil-verita' kienet din

Lee illi fl-ewwel lok qarrbet lil Angelo Mifsud Camilleri lejn il-konvenuta.

jemmen ukoll illi l-attur kien involut fil-bejgh, u dan b'mod evidenti (fl-ewwel

laqgha bejn Angelo Mifsud Camilleri u l-konvenuta, fid-dar ta' din ta' l-ahhar, u bil-prezenza

tieghu ghall-konvenju), irid jikkunsidra wkoll illi Lee kienet ukoll strumentali

biex ressqet lix-xerrej lejn il-konvenuta; anke jekk id-dettalji ta' wara ppartecipa

Kienet ukoll il-konvenuta li accettat li titkellem ma' Angelo

Mifsud Camilleri fil-prezenza tal-konvenut, meta dawn marru ghandha d-dar tard fil-ghaxija,

u l-konvenuta dakinhar ma ghazlitx li ssemmi lil Lee bhala s-sensara taghha

fuq din il-propjeta'.

Fl-istess hin il-konvenuta tghid li ma kinitx tkun taf lil Angelo

Abela Garrett 6

Talba Nru: 417/18 CZ – 14/11/2019 Illi ghalkemm it-Tribunal gie rinfaccjat b'verzjonijiet konfliggenti, dan ma fissirx li

ma setax jasal ghall-verita', anke jekk mhux kull naha kellha mis-sewwa.

F'sitwazzjonijiet bhal dawn, hemm diversi sentenzi tal-Qrati nostrani li ppronuncjaw

ruhhom fuq sitwazzjoni bhal din, fosthom is-sentenza David Snoussi vs. Simon

Estates (Il-Qrendi) Limted9, fejn intqal:

Fis-sentenza taghha tal-24 ta` Marzu 2004 fil-kawza `Scicluna Spiteri et vs Ciangura et` il- Qorti ta` l-Appell Inferjuri qalet hekk dwar konflitt ta` provi fil-kamp civili –

Huwa pacifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha tkun gwidata minn zewg principji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha: 1) Li taghraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi wahda miz-zewg verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra ; u 2) Fin-nuqqas, li tigi applikata l-massima "actore non probante reus absolvitur".

Fi kliem iehor il-Qorti ghandha tezamina jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet, fid- dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u specjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex teskludi lill-ohra, anke fuq il-bilanc tal-probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, ghax dawn, f`kawzi civili, huma generalment sufficjenti ghall-konvinciment tal-gudikant (Kollez.

(ara wkoll : "Bugeja vs Meilak" – Prim`Awla tal-Qorti Civili – 30 ta` Ottubru 2003 ; "Kmandant tal-Forzi Armati ta` Malta vs Difesa" – Prim`Awla tal-Qorti Civili – 28 ta` Mejju 2003 ; "Farrugia vs Farrugia" – Prim`Awla tal-Qorti Civili – 24 ta` Novembru 1966)

Fis-sentenza ta` din il-Qorti diversament presjeduta tat-28 ta` April 2003 fil-kawza "Ciantar vs Curmi noe" kien precizat hekk – Huwa ben maghruf illi mhux kwalunkwe konflitt, kontradizzjonijiet jew inezattezzi fil-provi ghandhom ihallu lill-Qorti f`dak l-istat ta` perplessita` li minhabba fihom ma tkunx tista` tiddeciedi b`kuxjenza kwieta jew jkollha b`konsegwenza taqa` fuq ir-regola ta` in dubio pro reo ;

f`materja konsimili

Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijiet forniti lilu imma jekk dawn l- istess spjegazzjonijiet humiex, fic-cirkostanzi zvarjati tal-hajja, verosimili.

Dan fuq il- bilanc tal-probabilitajiet, sostrat baziku ta` azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghallkonvinciment.

Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic-certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet.

Dan ghad-differenza ta` dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il- htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli.

9 Prim'Awla tal-Qorti Civili – 14 ta' Dicembru 2017, per Onor. Imhallef Joseph Lawson

Paġna 7

Fis-sentenza li tat fis-26 ta` Settembru 2013 fil-kawza "Chef Choice Limited vs Raymond Garilli et" din il-Qorti diversament presjeduta qalet :- … Illi l-Qorti tqis li, ghalkemm il-grad ta` prova fil-procediment civili m`huwiex wiehed tassattiv daqs dak mistenni fil-procediment kriminali, b`daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b`sahhithom.

Il-prova mistennija fil-qasam tal- procediment civili ma tistax tkun semplici supposizzjoni, suspett jew kongettura, imma prova li tikkonvinci lil min irid jaghmel gudizzju.

Izda f`kazijiet mibnija fuq id-delitt jew il-kwazi-delitt, l-aktar meta jkun hemm imdahhal xi eghmil tal-qerq tal-parti mharrka huwa ammess li "f`kawza civili d-dolo jista` jigi stabbilit anke permezz ta` presunzjonijiet u ndizji, purke` s`intendi jkunu serji, precizi u konkordanti, b`tali mod li ma jhallu l-ebda dubju f`min hu msejjah biex jiggudika" (ara - P.A. PS - Emanuel Evers vs David Randon et - konfermata mill-Qorti tal- Appell fid- 19.6.2006).

Illi minbarra dan, il-parti attrici ghandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi ghat-talbiet taghha b`mod li, jekk tonqos li taghmel dan, iwassal ghall-helsien tal- parti mharrka (ara - App.

Il-fatt li l-parti mharrka tkun ressqet verzjoni li ma taqbilx ma` dik imressqa mill-parti attrici ma jfissirx li l-parti attrici tkun naqset minn dan l-obbligu, ghaliex jekk kemm-il darba l-provi cirkostanzjali, materjali jew fattwali jaghtu piz lil dik il-verzjoni tal-parti attrici, l-Qorti tista` taghzel li toqghod fuqha u twarrab il- verzjoni tal-parti mharrka.

Min-naha l-ohra, il-fatt li l-parti mharrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti attrici, ma jehlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet taghha (ara - App.

Illi huwa ghalhekk li l-ligi torbot lill-parti f`kawza li tipprova dak li tallega (ara l-Art.

562 tal-Kap 12) u li taghmel dan billi tressaq l-ahjar prova (Art.

559 tal-Kap 12).

… Izda dak li jghodd f`kawza m`huwiex l-ghadd tax-xhieda mressqa ghaliex "il-fatt li xhieda jkunu gew prodotti minn parti partikolari f`kawza … certament ma jfissirx li l- Qorti hija marbuta li temmen b`ghajnejha maghluqa, jew li temmen aktar, dak kollu li dawn ix-xhieda jghidu `favur` il-parti.

Fuq kollox, ix-xhud ma jigix prodott biex jixhed `favur` parti jew `kontra` ohra, imma jigi prodott biex jghid il-verita`, il-verita` kollha, u xejn anqas minn dik il- verita` kollha" (ara - App.

Illi l-Qorti tqis li, izda, bhal ma jigri f`kazijiet bhal dawn, il-verzjonijiet tal-partijiet u ta` dawk li setghu nvoluti maghhom ikunu tabilfors mizghuda b`doza qawwija ta` apprezzament suggettiv ta` dak li jkun gara.

Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t- tendenza li tpingi lilha nnifisha bhala l-vittma u l-parti l-ohra bhala l-hatja, u dan jghodd ukoll ghall-verzjonijiet li jaghtu dawk il-persuni l-ohrajn li jkunu b`xi mod involuti fl-episodju.

Huwa d-dmir tal-Qorti li tgharbel minn fost dawn il-verzjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistghu jirrizultaw il-fatti essenzjali li jistghu jghinuha tasal biex issib x`kien li tassew gara u kif imxew l-affarijiet ;

Paġna 8

Illi l-Qorti tifhem li, fil-kamp civili, il-piz probatorju m`huwiex dak ta`provi lil hinn mid-dubju ragonevoli (ara App.

Izda fejn ikun hemm verzjonijiet li dijametrikament ma jaqblux, u li t-tnejn jistghu jkunu plawsibbli, il-principju ghandu jkun li tkun favorita t-tezi tal-parti li kontra taghha tkun saret l-allegazzjoni (ara - P.A. NC - 28.4.2004 - Frank Schembri Sultana Cakmak et vs William Birmingham et).

Ladarba min kellu l-obbligu li jipprova dak li jallega ma jsehhlux iwettaq dan, il-parti l-ohra m`ghandhiex tbati tali nuqqas u dan bi qbil mal-principju li actore non probante reus absolvitur (ara P.A. LFS - 18.5.2009 - Col.

Min-naha l-ohra, mhux kull konflitt ta` prova jew kontradizzjoni ghandha twassal lil Qorti biex ma tasalx ghal decizjoni jew li jkollha ddur fuq il-principju li ghadu kemm issemma.

Dan ghaliex, fil-qasam tal-azzjoni civili, l-kriterju li jwassal ghall- konvinciment tal-gudikant ghandu jkun li l-verzjoni tinstab li tkun wahda li l-Qorti tista` toqghod fuqha u li tkun tirrizulta bis-sahha ta` xi wahda mill-ghodda procedurali li l-ligi tippermetti fil-process probatorju (ara - App.

Fit-twettiq ta` ezercizzju bhal dak, il-Qorti hija marbuta biss li taghti motivazzjoni kongruwa li tixhed ir-ragunijiet u l-kriterju tal-hsieb li hija tkun haddmet biex tasal ghall-fehmiet taghha ta` gudizzju fuq il-kwestjoni mressqa quddiemha (ara - App.

Fis-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-12 ta` April 2007 fil-kawza "Joseph Micallef Castillo vs Philip Cassone" inghad hekk :- (i) Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piz tal-provi timponi a kariku tal-parti li tallega fatt l-oneru li ggib il-prova ta` l-ezistenza tieghu.

Tali oneru hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti, sija fuq l-attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit probatio), sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu biex jikkontrasta l-pretiza tal-attur (reus in excipiendo fit actor) – Ara Vol.

(ii) Fil-kors tal-kawza dan il-piz jista` joxxilla minn parti ghall-ohra, ghax, kif jinghad, `jista jkun gie stabbilit fatt li juri prima facie li t-tezi ta` l-attur hija sostenuta` – Ara Vol.

(iii) Il-gudikant adit mill-meritu tal-kaz hu tenut jiddeciedi iuxta allegata et probata, u dan jimporta li d-decizjoni tieghu tigi estratta unikament mill-allegazzjoni tal- partijiet.

Jigifieri, minn dawk ic-cirkustanzi tal-fatti dedotti ghab-bazi tad-domanda jew ta` l-eccezzjoni u l-provi offerti mill-partijiet.

Jikkonsegwi illi d-dixxiplina tal-piz tal-provi ssir bazi tar-regola legali tal-gudizzju `n kwantu timponi fuq il-gudikant l- konsiderazzjoni li l-fatt allegat mhuwiex veru ghax mhux ippruvat ; (iv) Il-valutazzjoni tal-provi hu fondat fuq il-principju tal-konvinciment liberu tal- gudikant.

Lilu hu moghti l-poter diskrezzjonali tal-apprezzament tar-rizultanzi probatorji w allura hu liberu li jibbaza l-konvinciment tieghu minn dawk il-provi li hu jidhirlu li huma l-aktar attendibbli w idoneji ghall-formazzjoni tal-konvinciment tieghu. (ara wkoll : PA : Montbello vs Montebello : 19 ta` Novembru 2013 ; Appell Inferjuri : Dhalia Investments Limited (C1604) vs Gloria Grogan : 6 ta` Dicembru 2011)

Paġna 9

Talba Nru: 417/18 CZ – 14/11/2019 Illi t-Tribunal wara li qies il-provi u l-grad tal-prova mehtieg u wara li kkunsidra s-

gurisprudenza appena msemmija, jirrizultalu ghalhekk li dan huwa iktar kaz fejn

Lee ghamlet ix-xoghol tal-bidu, fis-sens li sabet xerrej prospettiv, u l-konvenut

kompla minn dak li ghamlet hi.

It-Tribunal irrizultalu wkoll illi l-mod kif dahal il-

konvenut f'din il-bicca xoghol ma kienx il-mod ideali kif jintervjeni, fis-sens li gie

stabbilit illi malli ra lil Angelo Mifsud Camilleri (il-prospettiv xerrej), u gharfu, u nduna li hu

kien interessat fil-propjeta' ta' Dghoughi, hakmu taht idejh u b'ghemilu eskluda lis-

sensara Lee min-negozju.

Filwaqt li t-Tribunal jifhem illi l-bejgh tal-propjeta'

huwa daqstant dinamiku illi wiehed spontajament jaghmel atti sabiex jippromwovi

lilu nnifsu sabiex ikun hu li jircievi l-hlas ta' xoghlu, ma kienx korrett il-mod kif

eskluda lil Lee mix-xena tant li, meta raha, sahaq li din ghandha tintbaghat,

anzi tigi akkumpanjata f'darha, sabiex ikompli huwa wahdu jittratta max-xerrej.

Ghal din ir-raguni, anke kunsidrat l-involviment ta' Lee, u l-mod kif twarrbet

mill-attur, it-Tribunal jiddikjara li l-attur haqqu jithallas parti minn dak li talab, izda

Illi t-Tribunal f'dan l-istadju jirreferi ghal Artikolu 1361 (2) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta'

Malta, li jipprovdi:

(2) Is-senserija kif ukoll id-dritt tal-periti jew tal-persuni msemmijin fl-artikolu 1353, jitħallsu nofs mill-bejjiegħ u n-nofs l-ieħor mix-xerrej.

Jirreferi wkoll ghal Artikolu 1362 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, li jipprovdi:

Jekk ma jkunx hemm ftehim, is-senserija hi tal-wieħed fil-mija, meta l-bejgħ hu ta' ħwejjeġ mobbli, u ta' tnejn fil-mija, meta l-bejgħ hu ta' immobbli.

Illi izda anke dwar dan il-wiehed fil-mija (1%) wiehed irid jara jekk dan hux

Dwar dan ghandu jinghad illi:

Kif tghallem il-gurisprudenza, biex medjatur ikollu dritt ghal senserija jew il- kummissjoni appattwita hu jehtieglu juri ghas-sodisfazzjon tal-Qorti illi kien hu li wassal il-partijiet ghall-ftehim definittiv fuq il-kondizzjonijiet kollha, sostanzjali u

Paġna 10

accidentali, ta' l-operazzjoni.

Illi minkejja dan, mhux kull sensar ghandu dritt awtomatiku, ghall-massimu tal-hlas

li tippermetti l-ligi.

Kif inghad fis-sentenza fuq imsemmija:

Illi kif gia' inghad, it-Tribunal jikkunsidra illi x-xoghol maghmul mill-attur bhala

sensar huwa biss parti mix-xoghol li kien mehtieg sabiex sehh il-bejgh.

s-sensara Aquilina kienet involuta fil-bejgh billi ressqet lix-xerrej, u x-xerrej baqa'

jikkomunika maghha biex jindirizza lill-konvenuta, anke sakemm sar il-kuntratt.

Tribunal qieghed ghalhekk jistabilixxi illi l-attur haqqu jithallas biss in-nofs tas-

somma mitluba minnu u dan ghall-intervent minnu esegwit, u ghalhekk it-Tribunal

qieghed jistabbilixxi arbitrio boni viri s-somma ta' elfejn u mitejn Euro (€2,200)

bhala s-somma pagabbli lill-attur mill-konvenuta.

Ghaldaqstant, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi filwaqt li jilqa'

parzjalment l-eccezzjonijiet tal-konvenuta, jilqa' wkoll parzjalment it-talbiet tal-

attur u jordna lill-konvenuta thallas lill-istess attur is-somma ta' elfejn u mitejn

10 Qorti ta' l-Appell Inferjuri per Onor. Sheridan Philip De Cesare – 23 ta' Novembru 2005 – Anthony Tomasuolo Dandrea vs. Stephen Tomasuolo Dandrea 11 Ibid.

Paġna 11

Talba Nru: 417/18 CZ – 14/11/2019 L-ispejjez kollha u d-drittijiet ghandhom jithallsu nofs mill-attur u nofs mill-

Paġna 12


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI

Kumpilazzjoni 617/2019 Illum 14 ta' Novembru, 2019 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Carmelo Borg Saydon detentur

tal-karta ta' l-identita' numru 778129(M) billi huwa akkuzat talli, f'dawn

il-Gzejjer, fit-3 ta' Ottubru 2013 u fil-jiem u x-xhur ta' qabel, fil-fond bl-

isem '74, The Orchid, Triq is-Sur, Il-Gudja', kellu fil-pussess tieghu, taht il-

kontroll tieghu jew garr barra minn xi fond jew dintorni tieghu xi arma

tan-nar, jew munizzjon elenkati fl-iskeda II tal-Kapitolu 480, minghajr ma

kellhu licenzja taht l-Att Dwar l-Armi.

Il-Qorti giet gentilment mitluba sabiex fil-kaz ta' htija, barra li tinfliggi l-

piena stabbilita mill-Ligi, tordna wkoll il-konfiska ta' l-arma u l-

munizzjoni bi ksur tad-dispozizzjonijiet ta' l-Att dwar l-Armi.

Il-Qorti giet wkoll gentilment mitluba sabiex f'kaz ta' htija tikkundanna

lill—akkuzat/i ghal hlas ta' spejjes li jkollhom x'jaqsmu mal-hatra ta'

esperti jew periti fil-proceduri hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-

Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ikkunsidrat;

Illi l-imputat, debitament assistit mill-konsulent legali tiegħu tenna li

huwa ħati ghall-akkuzi kollha miġjuba kontra tiegħu.

Illi din il-Qorti osservat dak li jiddisponi l-Artikolu 453(1) tal-Kapitolu 9

tal-Ligijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-Artikolu 392A(1) ta' l-istess

Kapitolu, u cioe' wara li l-imputat wiegeb li hu hati ta' l-akkuzi kollha

migjuba fil-konfront tieghu, din il-Qorti wissietu b'mod l-aktar solenni

fuq il-konsegwenzi legali ta' dik it-twegiba, u nghata zmien xieraq sabiex

jekk irid jerga lura minnha.

Illi l-imputat rega' tenna ammissjoni ghall-akkuzi kollha migjuba fil-

tieghu, u ghaldaqstant

fuq

l-ammissjoni volontarja u

nkondizzjonata tieghu, l-Qorti tiddikjara li m'ghandhiex triq ohra salv li

ssib lill-imputat hati ta' l-akkuzi kollha migjuba fil-konfront tieghu kif

Ghal dawn il-mottivi il-Qorti wara li rat Art.

5(1) u Art.

51(2) tal-Kap.

tal-Ligijiet ta' Malta, ssib lill-imputat hati u tikkundannah multa ta' sitt

mija u tmienja u disghin Ewro u wiehed u tmenin centezmu (€698.81).

Il-Qorti qieghda tordna l-konfiska u d-distruzzjoni tal-arma esebita

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. SPITERI HILI LL.D. ILLUM il-Ħamis, 14 ta' Novembru, 2019

Joseph GRIMA D'AMATO u martu Sylvia Bogdanovic, u Joseph Meachen u Rosalina Meachen vs Saviour MAHONEY u Andreanna Cilla

Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fl-1 ta' Awwissu, 2008, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, l-atturi talbu li din il-Qorti (a) ssib li l-bini ta' penthouse li l-imħarrkin applikaw għal permessi tagħha mill-awtoritajiet konċernati u li fi ħsiebhom itellgħu fil-blokka ta' bini bl-isem ta' "Sunflower Flats", f'numru sitta u sittin (66), Triq il-Għasel, Kappara, San Ġwann, se' jkun ta' ħsara għall-jedd tagħhom ta' użu tal-bejt komuni tal-istess blokka bini; (b) tordna lill- imħarrkin ma jagħmlu l-ebda binja li b'xi mod tista' tkun ta' ħsara għall jedd tagħhom ta' użu tal-bejt kif mogħti lilhom fil-kuntratti li bihom kisbu l- appartamenti rispettivi tagħhom; (ċ) tiddikjara li l-effetti tal-Mandat ta' Inibizzjoni numru 1048/08FS maħruġ kontra l-imħarrkin fit-23 ta' Lulju, 2008, jibqgħu fis-seħħ għal żmien li ma jagħlaqx.

Talbu wkoll l-ispejjeż;

14 ta' Novembru, 2019

Rat id-degriet tagħha tal-11 ta' Awissu, 20081, li bih ordnat in- notifika lill-imħarrkin u tat direttivi lill-atturi dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tagħhom;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mill-imħarrkin fl-4 ta' Settembru, 2008, li biha laqgħu għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qalu li l-atturi miżżewġin Borġ m'għandhomx l-interess ġuridiku li jressqu din il-kawża, għaliex l-imħarrkin ma kinux parti fil-kuntratt li bih l-attur Borġ kisbu l- appartament tagħhom u l-jedd tal-użu tal-bejt.

Fil-mertu, laqgħu billi qalu li l- ebda ħsara għall-jeddijiet tal-atturi ma sejra sseħħ bil-bini maħsub mill- imħarrkin u li dwaru ngħataw il-permessi kollha relativi mill-awtoritajiet.

Minbarra dan, il-prinċipju hu li t-tgawdija ta' servitu' għandha tkun ristretta għal dak li huwa strettament meħtieġ għat-tgawdija tiegħu u m'għandiex tkun b'mod li tgħabbi żżejjed lis-sid tal-fond serventi.

Għalqu billi qalu li d-dritt tal- użu ta' bejt irid jitgawda biss u safejn tippermetti l-liġi, u ladarba l-liġi u r- regolamenti tal-ippjanar ma jippermettux li jintuża bejt ta' penthouse, allura l- jedd li jippretendu l-atturi, minkejja r-riżerva li saret favurihom fil-kuntratt, ma jistax jibqa' fis-seħħ ladarba li d-deċiżjoni amministrativa ssarraf daqs ġrajja ta' forza maġġuri;

Rat id-degriet tagħha tat-13 ta' Ottubru, 2009, li bih ordnat li ssir it- trattazzjoni tal-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-imħarrkin Cilla dwar in- nuqqas ta' interess tal-atturi Borġ f'din il-kawża;

Rat is-sentenza preliminari tagħha tal-4 ta' Mejju, 20102, fejn ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni tal-imħarrkin miżżewġin Cilla u sabet li l-atturi miżżewġin Borġ għandhom l-interess ġuridiku meħtieġ biex iressqu u jmexxu 'l quddiem din il-kawża;

Rat id-degriet tagħha tal-21 ta' Mejju, 20103, li bih ċaħdet it-talba

tal-imħarrkin tat-12 ta' Mejju, 20104, biex jippreżentaw eċċezzjoni ulterjuri;

Rat il-verbal tas-smigħ tat-13 ta' Jannar, 20115, li bih ħalliet il-

Rat id-degriet tagħha tas-17 ta' Mejju, 20116, li bih laqgħet it-talba tal-atturi magħmula b'rikors tagħhom tal-11 ta' Mejju, 20117, u reġgħet qiegħdet il-kawża mill-ġdid fuq il-listi tas-smigħ; 1 Paġġ.

4 sa 5 tal-proċess 2 Paġġ.

55 sa 62 tal-proċess 3 Paġ.

70 tal-proċess 4 Paġġ.

66 u 67 tal-proċess 5 Paġ.

74 tal-proċess 6 Paġ.

76 tal-proċess

14 ta' Novembru, 2019

Rat il-provi dokumentali mressqa mill-partijiet; Semgħet it-trattazzjoni tal-avukat tal-atturi (debitament traskritta)8; Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Diċembru, 20129, li bih tat lill-

imħarrkin żmien biex iressqu Nota ta' Sottomissjonijiet tagħhom;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet tal-imħarrkin tal-21 ta' Jannar,

201310, bi tweġiba għas-sottomissjonijiet magħmulin mill-avukat tal-atturi;

Rat l-atti kollha tal-kawża; Rat id-degrieti tagħha li bihom ħalliet il-kawża għas-sentenza; Ikkunsidrat:

Illi din hija kawża dwar ħarsien ta' servitu' ta' użu ta' bejt.

L- atturi huma s-sidien taż-żewġ appartamenti li jagħmlu minn blokka ta' bini u huma, fost l-oħrajn, igawdu l-jedd tal-użu tal-bejt tal-istess blokka.

L-imħarrkin huma s-sidien tal-ambjenti l-oħrajn tal-blokka u żammew favurihom il-proprjetà tal-arja tal-blokka 'l fuq mill-imsemmi bejt.

Billi l-imħarrkin talbu u kisbu l- ħruġ ta' permess għall-iżvilupp tal-arja fis-sura ta' penthouse, l-atturi jqisu li jekk kemm-il darba se' jitħalla jsir dan l-iżvilupp se' jonqos il-jedd tagħhom tal- użu tal-bejt fejn sejjer jinbena l-penthouse.

Minħabba li kienu kisbu favurihom il-ħruġ ta' Mandat ta' Inibizzjoni kontra l-imħarrkin u dawn ma wrew l-ebda fehma li jżommu lura mill-ħsieb tagħhom li jibnu l-penthouse, l-atturi fetħu din il-kawża biex il-Qorti ssib li dik il-binja sejra tnaqqsilhom il-jedd tagħhom ta' użu tal-bejt u biex iżżomm lill-imħarrkin milli jwettqu l-proġett tagħhom;

Illi għal din l-azzjoni l-imħarrkin laqgħu b'għadd ta' eċċezzjonijiet, kemm preliminari u wkoll fil-mertu.

Fil-mertu, laqgħu billi qalu li l-ebda ħsara għall-jeddijiet tal-atturi ma sejra sseħħ bil-bini maħsub mill-imħarrkin u li dwaru ngħataw il-permessi kollha relativi mill-awtoritajiet kompetenti.

Jgħidu wkoll li t-tgawdija ta' servitu' għandha tkun ristretta għal dak li huwa strettament meħtieġ għat-tgawdija tiegħu u m'għandhiex tkun b'mod li tgħabbi żżejjed lis-sid tal-fond serventi.

Għalqu billi qalu li d-dritt tal-użu ta' bejt irid jitgawda biss u safejn tippermetti l-liġi, u ladarba l-liġi u r-regolamenti tal- 7 Paġ.

75 tal-proċess 8 Paġġ.

123 sa 124 tal-proċess 9 Paġ.

125 tal-proċess 10 Paġġ.

126 sa 132 tal-proċess

14 ta' Novembru, 2019

ippjanar ma jippermettux li jintuża bejt ta' penthouse, allura l-jedd li jippretendu l-atturi, minkejja r-riżerva li saret favurihom fil-kuntratt, ma jistax jibqa' fis- seħħ ladarba li d-deċiżjoni amministrativa ssarraf daqs ġrajja ta' forza maġġuri;

Illi b'sentenza preliminari tal-4 ta' Mejju, 2010, il-Qorti ċaħdet eċċezzjoni preliminari mqajma mill-imħarrkin li biha qalu li kien jonqos fl- atturi miżżewġin Borġ l-interess ġuridiku li jmexxu din il-kawża;

Illi mill-fatti rilevanti li joħorġu mill-atti jirriżulta li b'kuntratt tat- 18 ta' Marzu, 2003, l-imħarrkin kienu xtraw mingħand l-aħwa Bonniċi l-post bin-numri sitta u sittin (66), tmienja u sittin (68) u sebgħin (70), fi Triq il- Għasel, Kappara, San Ġwann, bil-patti u l-kundizzjonijiet hemm imfissra.

Huma waqqgħu l- bini mixtri11, u minfloku tellgħu binja ġdida magħmula minn għadd ta' remissi fil-livell ta' taħt l-art u żewġ appartamenti fuqhom mil-livell tat-triq 'il fuq.

Il- blokka ssemmiet "Sunflower";

Illi l-atturi Mifsud kisbu l-appartament numru wieħed (1) mill- imsemmija blokka ta' bini flimkien mal-garage internament markat bin-numru tnejn (2) mill-istess blokka mingħand l-imħarrkin bis-saħħa ta' kuntratt tat-12 ta' Ottubru, 200412, fl-atti tan-Nutar Dottor Pierre Steer, u dan bil-patti u l- kundizzjonijiet hemm imfissra.

L-appartament kien jinkludi miegħu, fost oħrjan, "l-użu tal-bejt għal zamma ta' tank tal-ilma u television aerial/dis solar heater system fuq it-tromba tat-taraġ u għal inxir, u biex jinżamm kompressur tal-airconditioner wieħed jew aktar minn wieħed".

B'mod partikolari, baqa' miftiehem f'dak il-kuntratt li "L-arja tal-blokk tibqa' proprietà tal-vendituri li għandhom dritt li jibnu sulari oħra fuq l-istess arja u li jestendu l-common parts u s-servizzi pero' d-drittijiet tal-kompraturi fuq il-bejt eventwali jibqgħu l- istess"13.

Minkejja din l-aħħar klawżola, fil-mument tal-akkwist, l-imħarrkin ma nfurmawx lill-atturi Mifsud bil-ħsieb tagħhom li jagħmlu żvilupp ulterjuri14;

Illi b'kuntratt tal-21 ta' Ottubru, 200415, fl-atti tal-istess nutar, l- tnejn (2) flimkien mal-garage imħarrkin biegħu internament markat bin-numru wieħed (1) mill-imsemmija blokka, lil wieħed Pierre Carabott, bil-patti u l-kundizzjonijiet hemm imfissra.

Fl-imsemmi kuntratt, iddaħħlet ukoll dwar l-arja tal-bejt l-istess klawsola bħalma ddaħħlet fil-każ tal-kuntratt tal-atturi Meachen;

Illi l-atturi Borġ kisbu l-appartament numru tnejn u l-garage numru wieħed mingħand l-imsemmi Pierre Carabott bis-saħħa ta' kuntratt tas-27 ta'

11 Affidavit tal-imħarrek f'paġ.

42 tal-proċess 12 Dok.

"RM1" f'paġġ.

81 sa 87 tal-proċess 13 Ibid paġ.

85 tal-proċess 14 Ara x-xhieda tal-attriċi Rosalina Meachen f'paġġ.

103 sa 104 tal-proċess 15 Dok.

"B" f'paġġ.

22 sa 28 tal-proċess

14 ta' Novembru, 2019

Ġunju, 200516, fl-atti l- kundizzjonijiet hemm imfissra, magħduda magħhom il-klawsola li titkellem dwar il-jedd tal-użu tal-bejt u tar-riserva tal-bini fuqu min-naħa tal-imħarrkin17;

tan-Nutar Jonathan Spadaro, u dan bil-patti u

Illi jirriżulta li sal-mument meta xtraw l-atturi, l-ispazju fuq l-ogħla

sular (jiġifieri it-tieni sular), kien jintuża bħala bejt18;

Illi f'Ottubru tal-2006, l-imħarrkin ressqu applikazzjoni għal żvilupp tal-arja tal-imsemmija blokka, biex iwaqqgħu żewġt ikmamar tal-bejt tal-istess u jibnu penthouse minflokhom.

Ma jirriżultax li l-atturi ressqu oġġezzjoni mal-Awtorità responsabbli mill-ħruġ tal-permessi fil-konfront ta' din l-applikazzjoni19.

Il-permess inħareġ fi Frar tal-200720;

Illi f'Lulju tal-200821, l-atturi kisbu l-ħruġ ta' Mandat ta' Inibizzjoni kontra l-imħarrkin, u fil-bidu ta' Awwissu, 2008, infetħet din il- kawża;

Illi f'Marzu 200922, l-imħarrkin kisbu l-jedd mingħand l-Awtorità biex jagħmlu xi bidliet għall-permess maħruġ li kienu akkwistaw biex tinbena l- penthouse.

Dak il-bdil kien jikkonsisti billi tħalla spazju komuni ta' madwar għaxar piedi fond u ħdax-il pied wisgħa fuq it-terrazzin fuq in-naħa ta' quddiem għal użu ta' inxir mis-sidien tal-appartamenti tal-blokka23;

Illi l-konsiderazzjonijiet ta' natura legali li l-Qorti jeħtiġilha tagħmel f'din il-kawża jintrabtu, b'mod ewlieni, mal-aħjar apprezzament tal- jedd ta' użu mogħti lill-atturi bis-saħħa tal-kuntratt li bih kisbu l-post tagħhom;

Illi l-jedd ta' użu huwa jedd reali fuq ħwejjeġ ħaddieħor, u dan safejn huwa meħtieġ għall-ħtiġijiet ta' min favur tiegħu inħalaq dak il-jedd u tal-familja tiegħu24.

Dan ifisser ukoll li min, bħall-atturi, jingħata l-jedd ta' użu tal-bejt, ma jkunx sar sid tiegħu u lanqas komproprjetarju.

Kemm hu hekk, il- jedd ta' użu tqabbel ma' servitu' mhux kontinwa u li ma tidhirx25, u għalhekk jgħoddu għalih ir-regoli li jgħoddu dwar is-servitu', b'mod partikolari għal dak li jirrigwarda t-tifsir u l-estensjoni li jistħoqqilhom jingħataw26;

"JB1" f'paġġ.

88 sa 95 tal-proċess 17 Ibid paġ.

91 tal-proċess 18 Ara x-xhieda ta' Joseph Bogdanovic f'paġ.

98 tal-proċess 19 Ibid paġ.

99 tal-proċess 20 Dok.

"D" paġġ.

37 sa 41 tal-proċess 21 Rik.

Inib 1048/08LFS milqugħ b'digriet tat-23 ta' Lulju, 2008 22 Dok.

"SC1" f'paġġ.

108 sa 111 tal-proċess 23 Ara x-xhieda tal-Perit Saviour Lautier f'paġġ.

120 sa 121 tal-proċess 24 Art.

392(1) tal-Kap 16 25 P.A. TM 6.5.2004 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Etim et vs George Lautier et (konfermata mill-App.

Ċiv.

14.7.2008) 26 Maġ.

(Għ) AE 28.10.2008 fil-kawża fl-ismijiet Av. Grazio Sciuech et vs Alan Ciappara et (mhix appellata)

14 ta' Novembru, 2019

Illi l-istess servitu` jista' jinkiseb biss bis-saħħa ta' titolu, u ma jistax jiġi stabbilit bil-preskrizzjoni jew bid-destinazzjoni ta' sid ta' żewg fondi.

Dan ifisser li l-atturi jridu juru titolu validu għall-kisba ta' dak is-servitu`, u dan it-titolu ta' użu ta' bejt irid jirriżulta li joħroġ mill-sid ta' dak il-bejt, għax huma biss is-sidien tal-proprjetà li jistgħu jistabilixxu servitujiet27;

Illi fir-rigward tal-qies jew spazju fuq il-bejt u l-użu li jista' jsir minnu, ġie ritenut li fejn il-bejt jappartjeni lil persuna li mhix is-sid ta' ebda appartament, u dan il-ġid huwa suġġett għad-dritt ta' użu mis-sidien tal- appartamenti tal-blokka għal skopijiet ta' l-użu speċifikat fil-kuntratt ta' xiri-u- bejgħ, il-bejt huwa meqjus bħala wieħed komuni28;

Illi ngħad ukoll li "għalkemm sid l-arja tal-bejt ta' blokk ta' appartamenti, mhuwiex ipprojbit milli jibni, bil-permessi meħtieġa, diversi sulari fuq il-proprjet tiegħu, dan per għandu jsir b'rispett sħiħ għad-diversi drittijiet li jista' jkollhom is-sidien tal-appartamenti sottostanti l-istess arja, fuq l-użu tal-bejt, hekk kif riżultanti mill-kuntratt ta' akkwist rispettiv tagħhom.

Kwindi meta l-istess sidien tal-appartamenti sottostanti ikollhom dritt ta' użu tal-arja fuq il-bejt, sid l-arja jista' jibni sulari oħra, sakemm iħalli l-bejt il-ġdid tal-istess daqs bl-istess aċċessibbilit u utiliżżabbli kif kien preċedentement.

Madankollu, meta sid l-arja ikun irid jibni penthouse, jew żvilupp ieħor li b'xi mod jista' jnaqqas it-tgawdija tal-bejt, dan ma jistax isir jekk mhux bil-kunsens ta' min għandu dritt ta' dik it-tgawdija"29;

Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha, jirriżulta li l-atturi akkwistaw il-ġid tagħhom bil-jedd li jpoġġu numru ta' servizzi fuq it-tromba tat-taraġ u bit-tgawdija tal-jedd tal-użu tal-bejt għall-inxir.

L-imħarrkin, min- naħa l-oħra, qed jipproponi l-bini ta' penthouse fuq l-arja preżenti tal-bejt u llimitaw l-ispazju mħolli għall-inxir tas-sidien tal-appartamenti għal għaxar piedi bi ħdax-il pied.

L-atturi jgħidu li bl-iżvilupp maħsub mill-imħarrkin, il- jedd li kellhom ser jinbidel għall-agħar għaliex il-firxa ta' arja li fuqha kellhom il-jedd tal-użu sejra tiċkien.

L-imħarrkin, min-naħa l-oħra, jgħidu li l- limitazzjoni ġiet imposta fuqhom b'forza maġġuri, jiġifieri mil-liġi jew politika li qiegħda tħaddan l-Awtorità responsabbli mill-ippjanar.

Jgħidu wkoll li minkejja kollox, l-atturi xorta ser jibqgħu jinqdew u jgawdu l-jedd tagħhom tal- użu tal-bejt;

Illi l-Qorti, wara li qieset is-sottomissjonijiet tal-partijiet u l- konsiderazzjonijiet kollha li ssemmew aktar qabel, tasal għall-fehma li

27 Artikolu 454 Kap. 16 28 Għar-rigward ta' tifsira ta' 'uzu ta' bejt' ara App.

Ċiv.

3.11.2006 fil-kawża fl-ismijiet John Mizi White vs Is-Soċjetà Popeye Investments Ltd 29 App.

Ċiv.

31.1.2019 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Pace Bonnici et vs Ronald Pace Sari, u r-riferenza li ssir fiha għal App.

Ċiv.

24.6.2016 fil-kawża fl-ismijiet Ġeorgina Bogdanovic vs Errol Livingston fost ħafna oħrajn

14 ta' Novembru, 2019

għalkemm l-atturi għandhom il-jedd ta' użu tal-bejt, l-imħarrkin bħala sidien tal-bejt u tal-arja tal-blokka bini, għandhom il-jedd li jistgħu jiżviluppawha.

Dak li ma jistgħux jagħmlu l-imħarrkin huwa li bl-iżvilupp tagħhom, jillimitaw il-jedd ta' użu tal-atturi minghajr ma jġibu l-kunsens tas-sidien tal-appartamenti li jgawdu tali jedd30;

Illi l-Qorti ma taqbilx mal-linja ta' mistoqsijiet tal-abbli avukat tal- imħarrkin dwar jekk l-atturi fil-fatt kinux qegħdin jagħmlu użu mill-bejt għall- inxir.

Dan tgħidu għaliex lill-qorti ma jirriżultalhiex li l-atturi ċedew il-jedd tagħhom għall-użu tal-bejt jew irrinunzjaw għalih.

Wara kollox, f'kull allegata rinunzja ta' jedd, ir-rinunzja trid tkun ċara u mhux ekwivoka.

Fit-tieni lok, tgħidu għaliex il-kwestjoni dwar jekk l-atturi kinux qegħdin jinqdew bil-bejt għall-inxir tal-ħwejjeġ hija irrilevanti għall-eżistenza stabbilita bil-kuntratt pubbliku tal-jedd ta' użu konċess lilhom31;

Illi bl-istess argument, mhux aċċettabbli l-linja ta' mistoqsijiet li saru lill-atturi dwar jekk, qabel il-ħruġ tal-permess mill-Awtorità, kinux ressqu xi oġġezzjoni għal tali żvilupp, dan għaliex l-imħarrkin, minkejja li żammew għalihom l-arja tal-binja, kienu jafu bil-jeddijiet illi l-atturi kellhom għall-użu tal-bejt.

Tqis ukoll li mhux aċċettabbli l-argument tal-imħarrkin li l-atturi huma marbuta b'limitazzjonijiet amministrattivi mposti mill-Awtorità li awtoriżżat l- iżvilupp, u dan għaliex huma l-imħarrkin li qed jittantaw li jwettqu l-iżvilupp propost u mhux l-Awtorit tal-Ippjanar32.

Fuq kollox, fl-istess permess għall- iżvilupp mitlub mill-imħarrkin, l-Awtorità għamlitha ċara li l-għoti tal-permess isir bla ħsara tal-jeddijiet ta' terzi.

F'dan il-każ, il-jedd ta' użu li jħaddnu l- atturi ma setax jinġab fix-xejn bil-ħruġ ta' tali permess;

Illi għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti tqis illi l-eċċezzjonijiet tal- imħarrkin fil-mertu mhumiex tajba u għaldaqstant m'għandhomx jintlaqgħu u għalhekk isegwi li l-ewwel u t-tieni talbiet attriċi jistħoqqilhom jintlaqgħu;

Illi għal dak li jirrigwarda t-tielet talba attriċi, l-Qorti tqis li t-talba kif magħmula ma tistax tintlaqa' għaliex il-liġi ma tagħtix li mandat kawtelatorju jinżamm fis-seħħ għal dejjem u b'mod permanenti33.

Il-Qorti tista' tifhem il-ħsieb wara din it-talba, imma l-ħarsien li l-Qorti tista' tagħti toħroġ mis-saħħa tal-jedd tagħhom rejali u sakemm tali jedd jibqa' fis-seħħ u mhux minn rimedju proċedurali li, wara kollox, huwa maħsub mil-liġi li jkun wieħed għal żmien determinat.

Milli iidher, it-tielet talba attriċi ma tagħrafx bejn il- ħarsien miksub b'att kawtalatorju u l-jedd li dak l-att ikun maħsub li jħares34.

474 tal-Kap.

Ċiv.

Ċiv.

1.4.2014 fil-kawża fl-ismijiet Patrick Bogovic Pirrone et vs Alberto Padovani Ginies Azzopardi Lautier 33 Ara, b'eżempju, App.

Ċiv.

7.10.1997 fil-kawża fl-ismijiet Galea et vs Gauċi (Kollez.

Ċiv.

27.11.1991 fil-kawża fl-ismijiet Carmela Rodo vs Francis X. Rodo et (mhix pubblikata)

14 ta' Novembru, 2019

kieku t-tielet talba attriċi nkienet it-talba waħdanija tal-atturi, l-Qorti ma taħsibhiex darbtejn biex tiddikjara li l-att ġudizzjarju li jkun nieqes mit-talba għad-dritt imsemmi fil-Mandat bħala att li ma jiswiex35;

Illi għalhekk it-tielet talba ma tistax tintlaqa' u l-ħarsien tal-jedd

tal-atturi għandu jinstab fl-ilqugħ tal-ewwel żewġ talbiet tagħhom;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-

kawza billi:

fatt u fid-dritt;

Tiċħad l-eccezzjonijiet tal-imħarrkin bħala mhux mistħoqqa fil-

Tilqa' l-ewwel talba attriċi w issib li l-iżvilupp kif propost mill- imħarrkin ser jippreġudika il-jedd li l-atturi għandhom għall-użu tal-bejt tal- blokka ta' appartamenti bl-isem "Sunflower Flats", fi Triq il-Għasel, Kappara, San Ġwann;

Tilqa' t-tieni talba attriċi u tordna lill-imħarrkin biex ma jagħmlu ebda struttura fuq l-istess bejt li tista' tkun ta' ħsara għall-jeddijiet imsemmija tal-atturi fuq l-istess bejt; Tiċħad it-tielet talba attriċi kif magħmula għaliex ma hijiex

Tordna li l-ispejjeż tal-kawża jitħallsu mill-imħarrkin.

Moqrija Abela Cuschieri. Joseph R. Lautier LL.D., Imħallef 14 ta' Novembru, 2019 Marisa Basile Pace Deputat Registratur 14 ta' Novembru, 2019

Ċiv.

14.1.2002 fil-kawża fl-ismijiet Ciappara pro et noe vs Ciappara (Kollez.

14 ta' Novembru, 2019


D.1) and "jiddispjaciha li ma nformatx lil Zammit Maempel, lit-tim taghha u lill-pazjent li l-parti ta' l-operazzjoni .....… hija tifhem illi kieku nformat dawn il-persuni ma kienx ikun hemm dan in-nuqqas ta' ftehim" (para.

Illi huwa stabbilit li f'azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju l-Qorti twettaq funzjonijiet limitati maħsuba biex tara li l-għemil amministrattiv ikun twettaq skond il-liġi, b'użu xieraq tas-setgħat mogħtijin lill-awtorità li tkun mill-istess liġi, u b'mod li ma jkunx hemm u la ksur tal-jeddijiet imħarsin mill-ġustizzja naturali u lanqas twettiq abbużiv tal-istess setgħat.

Bħala tali, f'azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju – kemm jekk hija waħda mibdija taħt l- artikolu 469A tal-Kodiċi tal-Organiżazzjoni u Proċedura Ċivili u kif ukoll waħda taħt il-liġi ġenerali – xogħol il-Qorti huwa dak ta' "kassazzjoni" tal- għemil li minnu jitressaq l-ilment quddiemha: il-Qorti ma tiħux fuqha b'rimedju t-teħid jew ittwettiq tal-għemil amministrattiv, liema għemil huwa setgħa li l-liġi tagħti biss lill-awtorità pubblika li tkun;

tal-azzjoni

Illi dan ir-rwol tal-Qorti ilu żmien mifhum u aċċettat u dan joħroġ min- natura nnifisha tal-għemil amministrattiv. ta' stħarriġ Għaldaqstant, meta l-Qorti tintalab tistħarreġ għemil amministrattiv għandha tqis is-siwi ta' għemil bħal dak skond il-kejl tal-liġi u tal-prinċipji li jgħoddu għall-każ (u, jekk jirriżultaw iċ-ċirkostanzi xierqa, li tħassar dak l-għemil jew issibu ma jiswiex) mingħajr ma hija stess tieħu d-deċiżjoni minflok l-awtorità kompetenti li lilha l-liġi tkun tat dik is-setgħa.

Hu mħolli għal dik l-awtorità li twettaq, bid-diskrezzjoni xierqa, l-għemil u li tieħu d- deċiżjonijiet li jitnisslu minn eżerċizzju bħal dak.

It-tħassir ta' deċiżjoni min- naħa tal-Qorti jġib biss li l-istess Qorti terġa' tgħaddi l-każ għas-smigħ lil dik l-awtorità għall-kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-każ; Illi dawn il-parametri huma mfissra b'mod ċar u tajjeb f'dan il-kliem meta jingħad li l-istħarriġ ġudiżzjarju

Illi għalhekk, f'azzjoni skont l-Artikolu 469A tal-Kap 12 għall-istħarriġ ġudizzjarju ta' għemil amministrattiv, il-Qorti tista' tintalab li ssib li l-att amministrattiv ma jkunx jiswa u li tħassar att amministrattiv bħal dak għax ma jkunx sar skond il-liġi; iżda ma tistax tintalab tissostitwixxi hi l-att hekk imħassar permezz ta' att ieħor;


IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO (Aġent President) ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 14 ta' Diċembru 2015

Avukat Ġenerali

Montebello Catania huwa appell tal-Avukat Ġenerali minn sentenza mogħtija fis-

16 ta' Jannar 2015 mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-kompetenza

kostituzzjonali tagħha li kkundannatu jħallas lill-attur is-somma

ta' ħamest elef euro (€5,000) bħala kumpens għall-ksur tal-jedd

tiegħu imħares taħt l-Art.

39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta ["il-

Kostituzzjoni"] u l-Art.

6 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-

Drittijiet

tal-Libertajiet Fondamentali

["il-

Konvenzjoni"] minħabba dewmien fi proċeduri kriminali billi l-

proċess ta' kumpilazzjoni quddiem il-Qorti tal-Maġistrati bħala

Qorti Istruttorja kienu għadu ma ngħalaqx meta nfetħet il-kawża

fl-2014, għalkemm l-attur kien tressaq quddiem il-Qorti b'arrest

L-ewwel Qorti fissret hekk ir-raġunijiet għala sabet ksur tal-jedd

għal smigħ fi żmien raġonevoli u kkundannat lill-konvenut iħallas

kumpens għal dan il-ksur:

"F'din il-kawża r-rikorrent akkużat b'kospirazzjoni fit-traffikar tad- droga qed jilmenta li l-proċess kriminali tiegħu li beda fi Frar 2008, u għadu mhux konkluż, qed idum wisq.

Qed jilmenta wkoll mill-fatt li dam ħafna taħt arrest preventiv, u qed jilmenta wkoll li mhux qed jitħalla jsiefer biex jagħmel intervent mediku.

"Illi b'dawn il-proċeduri r-rikorrent, kif ingħad, qed jilmenta prinċipalment mid-dewmien fil-proċeduri pendenti kontra tiegħu.

B'mod ġenerali, biex jiġi determinat jekk is-smigħ f'xi proċeduri quddiem il-Qorti sarx fi żmien raġonevoli kif miktub mill-artikolu 39(2) tal-Konvenzjoni Ewropea, wieħed irid iqis iċ-ċirkostanzi kollha partikolari f'dawk il-proċeduri, u b'mod partikolari:

tal-Kostituzzjoni u mill-artikolu 6(1)

in-natura u/jew komplessità tal-kaz in kwistjoni;

il-kondotta tal-partijiet fil-kawża; u

il-mod kif dawk il-proċeduri ġew trattati u kondotti mill-

"3. awtorità ġudizzjarja stess.

"F'dan il-każ, għandu jingħad ukoll li r-rikorrent għamel żmien twil taħt arrest preventiv, li skond il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ikun jirrikjedi aktar speditezza min-normal fit- trattazzjoni tal-każ. … ......

tad-droga, u sal-lum, seba' snin wara,

"Ir-rikorrent tressaq il-Qorti taħt arrest fl-2008 b'akkużi marbutin il- mat-traffikar kumpilazzjoni għadha ma għalqitx.

Il-prosekuzzjoni kienet iddikjarat illi kienet għalqet il-provi kemm fl-2012 kif ukoll fl-2013 iżda dawn reġgħu "infetħu" mill-ġdid tal-Avukat Ġenerali.

L-ammont ta' droga huwa, veru, wieħed qawwi u l- investigazzjoni kienet komplessa tant li damet sejra erbat ijiem bla waqfien.

Il-każ quddiem il-Qorti tal-Maġistrati ma kellux però jdum seba' snin bid-diversi persuni jitilgħu jixhdu ftit kull tant żmien, anke jekk kien hemm hafna xhieda x'jinstemgħu.

Kif jiġri s-soltu f'każijiet simili, il-każ għamel diversi traġetti bejn l-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali u l-Qorti, u diversi xhieda li setgħu u kellhom

fuq

jinstemgħu f'seduta waħda – debitament ippjanata u kawtelata minn indħil ta' xogħol iehor – ġew mismugħa f'diversi seduti u fuq medda twila ta' żmien.

"Sfortunatament, bis-sistema ġudizzjarja attwali, dan mhux dejjem hu possibbli.

Din il-Qorti tagħmel tagħha l-kummenti li għamlet dan l-aħħar din il-Qorti fil-kawża Holmes v. Avukat Ġenerali deċiża fit-3 ta' Ottubru 2014, fis-sens li, ġeneralment, id-dewmien hu rizultat ta':

li għandha

istruttorja biex tikkontrolla l-mod u r-ritmu li bih jinġabru l-provi tal- prosekuzzjoni fl-istadju tal-kumpilazzjoni.

Pjuttost tista' tgħid li l-kontroll qiegħed f'idejn l-Avukat Ġenerali.

Hu evidenti li l-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali stess hu under- staffed u minkejja jagħmlu ħilithom biex l-avukati jipprovaw ileħħqu.

F'każ bħal dan l-impressjoni li tieħu l- Qorti hu li kemm-il darba rinviju jsir biex ikun sar fit- terminu kontemplat mil-liġi u mbagħad wieħed jara wara (better safe than sorry).

Volum ta' kawżi li jrid jisma' u jiddeċiedi ġudikant.

Jekk il- ġudikant ser jibqa' mgħobbi kif inhu b'mijiet ta' kawżi u fl- istess ħin jibqa' jirċievi kawżi ġodda, apparti xogħol iehor, jkollna każijiet bhal dan.

F'xenarju simili ser m'huwiex possibbli li f'kull każ jiġi garantit smigħ xieraq fi żmien raġonevoli.

Din hi r-realtà, isiru kemm isiru emendi fil-liġi fil-qasam amministrattiv tal-Qorti.

tal-proċedura

inizjattivi

jibqa'

oħra

""Dewmien li fih innifsu qiegħed iwassal sabiex din il-Qorti kon- tinwament tiġi rinfaċċjata b'kawżi simili fejn biex tasal għal deċiżjoni jkollha toqgħod teżamina volumi ta' atti li jkunu nġabru matul is-snin li fih innifsu jieħu ż-żmien."

"Kif ingħad diversi drabi mill-qrati tagħna u mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, huwa l-istat li għandu obbligu li jindirizza dawn in-nuqqasijiet (ara Salessi v. Italy, deċiża mill- Qorti Ewropeja fis-26 ta' Frar 1993 u Busuttil v. Avukat Ġenerali, deċiża minn din il-Qorti fit-2 ta' Lulju 2013, fost oħrajn).

Kwindi, bħala regola, huwa l-istat li jrid iwieġeb għal dewmien żejjed fil- proċeduri ġudizzjarji.

"Wara li l-Qorti rat l-atti tal-proċeduri kriminali, tasal għal konklużjoni li l-każ tar-rikorrent ma kellux jieħu dawk is-snin kollha u għadu ma ġiex deċiż definittivament.

Dan apparti li mill- atti tal-proċeduri kriminali ma jirriżultax li r-rikorrent kellu xi ħtija għalfejn il-każ dam daqshekk.

F'ħajja ta' bniedem sitt snin huma ħafna.

Sitt snin ta' inċertezza tiela' u nieżel il-Qorti għas-seduti, għaliex dik hi s-sistema.

Dewmien f'kull xorta ta' proċeduri ġudizzjarji fi proċeduri kriminali, fejn il-libertà tal-bniedem hi in diskussjoni, m'għandux jiġi tollerat.

Wieħed irid jiftakar ukoll li r-rikorrent hu barrani u mill-provi hu evidenti li ma għandu l-ebda rabta ma' Malta.

Din iċ-ċirkostanza tkompli tiggrava s-sitwazzjoni.

l-ġustizzja,

"Kien hemm diversi rinviji tal-każ, tant li, sas-seduta li fiha ngħalqu l-provi quddiem din il-Qorti, l-att tal-akkuża kien għadu ma ħariġix.

F'sena, bħala regola, kull każ idum sitt xhur quddiem l-Avukat Ġenerali u sitt xhur quddiem il-Qorti, sistema li ma tħallix lill-Qorti fejn timmanuvra meħud kont il-volum kbir ta' xogħol li jkollha, u ma jidhrix li qatt saret insistenza li dan il-każ jitmexxa bid-debita speditezza.

Hemm ħafna raġunijiet għal dan, kif spjegat aktar qabel; però, jibqa' l-fatt li r-rikorrent dam 22 xahar taħt arrest preventiv u sa issa, kważi seba' snin, għadu ma jafx fejn qiegħed.

Għal dan id-dewmien irid jingħata kumpens finanzjarju bħala rimedju.

"Il-fatt li r-rikorrent dam 22 xahar taħt arrest preventiv huwa wkoll każ ta' dewmien żejjed.

Ġie kemm-il darba enfasizzat li persuna akkużata trid tinżamm taħt arrest preventiv għal dak il-minimu neċessarju biex jiġi salvagwardat il-proċess xieraq, però dan iż- żmien m'għandux jiġġedded biex tiġi moqdija l-prosekuzzjoni jew is-sistema ġudizzjarja li, forsi, ma tippermettix trattazzjoni ta' kull każ fi zmien qasir.

Il-Qorti li tkun qed tisma' talba għal ħelsien mill-arrest ma tridx tikkondizzjona ruħha bis-sistema li qed tiġi mġiegħla taħdem fiha, iżda trid tqis il-każ skont iċ-ċirkostanzi tiegħu, u tipprovdi għall-ħelsien mill-arrest, taħt kundizzjonijiet xierqa, jekk tara li l-każ qed ikarkar wisq.

"Fil-kuntest tal-ilment tar-rikorrent marbut mal-problemi ta' saħħa li għandu, din il-Qorti ma tarax li għandu raġun.

Minn meta r- rikorrent sar jaf bil-problema li jbati biha, ingħata l-kura meħtieġa u sarulu t-testijiet li t-tobba dehrilhom neċessarji.

Ġie deċiż li ssirlu operazzjoni, iżda hu rrifjuta li din issir hawn Malta qabel ma jieħu opinjoni oħra barra minn Malta.

Il-Qorti tal-Maġistrati talbet li konsulenti mediċi fil-materja jitilgħu jixhdu quddiemha, u dawn ikkonfermaw li l-operazzjoni li kellu bżonn ir-rikorrent ġieli saret u tista' ssir hawn Malta.

Għall-bidu kien hemm problema bid-dewmien biex fuq tista' ssir insistenza tal-Qorti, sarlu appuntament aktar viċin.

Ir-rikorrent, però, ma riedx li ssirlu l-operazzjoni hawn Malta.

l-operazzjoni, però,

"Din il-Qorti issib li dan ir-rifjut mhux raġonevoli.

Meta f'pajjiż teżisti sistema medika tajba, kif teżisti f'Malta, u l-intervent ikun ippjanat li jsir f'qasir żmien, l-insistenza ta' dak li jkun li bilfors irid li ssirlu l-operazzjoni f'pajjiż barrani ma tistax titqies waħda li timmerita konsiderazzjoni.

Is-sitwazzjoni medika f'pajjiżna hija rispettata u mfaħħra anke fl-esteru, b'unika problema tkun marbuta mad-dewmien biex isiru ċerti interventi.

F'dan il-każ ir- rikorrent kien ingħata preferenza, iżda xorta għażel li jirrifjuta l- operazzjoni b'insistenza li jmur l-Olanda.

Ir-rikorrent ma weriex li f'Malta ma kienx se jingħata l-aħjar kura skont iċ-ċirkostanzi tiegħu, u ebda persuna ma tista' tinsisti li għandha dritt tiehu a second opinion barra l-pajjiż, meta din ma ġietx meqjusa bħala neċessarja mill-konsulenti Maltin.

"Dan l-aggravju qiegħed, għalhekk, jiġi miċħud.

"Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, din il-Qorti tara li għandha tillikwida danni morali minħabba d-dewmien, u, għal dan il-fini, qed tiffissa kumpens ekwivalenti għal €5,000.

"Għaldaqstant, għar-raġunijiet premessi, tiddisponi mit-talbiet attriċi billi tilqa' l-istess talbiet kif dedotti (limitatament kif ingħad qabel) u għall-fini tat-tieni u t-tielet talba tillikwida I-kumpens fis- somma ta' €5,000 bħala rimedju għad-dewmien li r-rikorrent ġarrab fis-smigħ tal-każ tieghu.

"L-ispejjeż tal-kawża jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet."

L-Avukat Ġenerali appella minn din is-sentenza b'rikors tal-5 ta'

Frar 2015 li għalih l-attur wieġeb fit-18 ta' Mejju 2015.

L-aggravji

tal-appell huma i.illi ma hemmx ksur tal-jedd għal smigħ fi żmien

raġonevoli, u ii.illi f'kull każ ir-rimedju mogħti ma huwiex wieħed

L-ewwel aggravju ġie mfisser hekk:

"llli ma huwiex kontestat li l-artikolu 5 tat-Konvenzjoni Ewropea jesiġi bħala parti mill-kunċett ta' smigħ xieraq li deċiżjonijiet li jkunu jinvolvu tilwimiet ta' natura ċivili u anke dawk ta' natura kriminali jiġu maqtugħa fi żmien raġonevoli. ll-ħeffa fl-għeluq ta' proċeduri ġudizzjarji jifforma parti integrali mill-jedd ta' smigħ xieraq għaliex dan iħares lill-partijiet minn dewmien proċedurali eċċessiv u sabiex l-amministrazzjoni tal-ġustizzja b'mod ġenerali ma tiġix perikolata u wisq aktar imnaqqsa kemm mill-kredibbilità u mill-effettività tagħha.

"llli mat-trapass taż-żmien il-Kummissjoni u l-Qorti Ewropea stabbilew ċertu fatturi li għandhom jiġu meqjusa biex jiġi determinat jekk kienx hemm dewmien irraġonevoli jew le.

Dawn il-fatturi jinkludu: -

"a. in-natura u / jew komplessità tal-każ inkwistjoni;

"b. l-imġieba proċesswali tal-partijiet fil-kawża; u

"ċ. il-mod kif dawk il-proċeduri ġew trattati u kondotti mill-

awtorità ġudizzjarja stess.

l-esponent huwa

"llli l-ewwel onorabbli Qorti elenkat u irrikonoxxiet dawn il-fatturi u l-prinċipji jirrigwardaw legali dewmien f'proċess ġudizzjarju, meta hija effettivament għaddiet biex teżaminahom fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari ta' dan il-

jiġu kkunsidrati

li għandhom

li għalkemm

f'kawżi

każ, ftit li xejn daħlet funditus fihom u għalhekk ma waslitx għal konklużjoni ġusta.

"llli ibda biex li dwar l-ewwel fattur u cioè dak li jirrigwarda n- natura u l-komplessità tal-kawża l-Qorti qalet biss li l-ammont ta' droga huwa wieħed konsiderevoli u li l-investigazjoni kienet fil- fatt waħda komplessa.

L-esponent jargumenta li għal-każ in diżamina dan il-fattur huwa wieħed kruċjali sabiex jiġi determinat jekk hemmx dewmien irraġonevoli jew le.

F'dan l-isfond l- esponent ser jagħmel referenza għall-fatti sabiex wieħed jifhem aħjar il-komplessità ta' dan il-każ.

ta' kważi 6 Kg

li kienet kokajina

tagħhom bl-għajnuna

"Fl-1 ta' Frar 2008 il-pulizija rċiviet informazzjoni li Uffiċjali tad- Dwana ġewwa l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta waqqfu lil Aulis Curmi u Janno Brahmi, żewġ persuni ta' nazzjonalità Estonjana, minħabba suspett li fil-bagalji tagħhom kienu qed iġorru d-droga.

Huma kienu waslu Malta b'titjira minn Xlendi, Il-Munxar, ll-Libja.

Iż-żewġ persuni in kwistjoni ġew arrestati u nfethet ukoll inkjesta maġisterjali.

Ta' min wieħed igħid li d-droga li kienu qed iġorru li irriżultat effettivament hija waħda mill-ikbar qabdiet ta' droga kokajina f'Malta.

Dan l-ammont jiswa iżjed minn ħames mija, tlieta u disgħin elf, erba' mija u erbgħa u tletin euro (€593,434) kif ġie stabbilit mill-espert tal-Qorti.

Meta dawn il-persuni ġew mitkellma mill-pulizja huma wrew ix-xewqa li jikkoperaw mal-awtoritajiet Maltin sabiex jiġu arrestati persuni oħra involuti f'dan iċ-ċirku internazzjonali ta' traffikar ta' droga.

Fil-fatt il-pulizija ġabu wkoll awtorizzazzjoni mingħand il-maġistrat tal-għassa biex ai termini tal-artikolu 308 et seq. tal-Kap.

101 ikunu jistgħu ikomplu l- investigazzioni taż-żewġ Estonjani.

Sussegwentement u kif kien ippjanat, l-imsemmija Aulis Curmi u Janno Brahmi marru fil-lukanda Fortina Hotel tas-Sliema biex minn hemmhekk jistennew terzi persuni jiġu għad-droga li huma kienu ġabu f'Malta u dan kollu taħt is-sorvelljanza kontinwa tal-pulizija.

Fil-fatt din l-operazzjoni wasslet biex il-pulizija tarresta wkoll żewġ persuni oħra ta' nazzjonalità Niġerjana li kienu qed joqogħdu Malta u cioè lil Chima Spiteri Pace Bardon u Ferdinand Maklam.

Bl- informazzjoni li Ferdinand Maklam ta lill-pulizija ġie stabitit li persuna oħra kellha tiġi Malta minn Il-Fgura proprju biex tiġbor id-droga in kwistjoni.

Din il-persuna irriżulta li kien ir-rikorrenti Samuel Grima Libreri li wasal Malta minn Il-Fgura fl-4 ta' Frar 2008 u ġie arrestat.

Għalhekk komplessivament din l-investigazzjoni wasslet għas-sejba ta' ammont kbir ta' droga kokaijna (6 Kg), għall-arrest ta' ħames persuni ta' nazzjonalità barranija fosthom ir-rikorrenti u damet sejra erbat ijiem bla waqfien.

Wieħed irid igħid ukoll li r-rikorrenti Samuel Grima Libreri ma kellux fiżikament

id-droga fuqu; anzi qed jiġi allegat li hu ġie minn Il-Fgura proprju

bl-intenzjoni li jinvolvi ruħu f'Malta fit-traffikar tas-6 Kg droga

kokajina.

Din l-investigazzjoni kienet partikolarment komplessa u

diffiċli anke għaliex il-pulziija kellhom joqogħdu ferm attenti li l-

persuni involuti ma jiġihomx suspett li dan it-traffikar ta' droga kien qed iseħħ taħt il-kontroll u sorveljanza tagħhom;

"llli l-konsegwenza ta' din l-investigazzjoni komplessa hija riflessa wkoll fil-proċeduri ta' kumpilazzjoni li qed jirriżultaw komplessi wkoll.

Fil-proċeduri in diżamina l-prosekuzzjoni kellha ttella' diversi persuni li ħadu sehem attiv f'din l-operazzjoni inkluż l-esperti li tqabbdu fl-inkjesta maġisterjali, l-esperti li tqabdu waqt l-istess kumpilazzjoni u wħud mill-persuni li ġew arrestati in konnessjoni ma' dan il-każ.

Minn eżami tal-proċess kriminali jirriżulta ictu oculi li l-volum ta' dokumenti u xiehda jindika li kien hemm bżonn żmien twil biex din l-istess evidenza tinġabar.

Dawn huma kollha fatturi li minnhom innifishom jirrikjedu ċertu żmien u żgur li ma jistgħux jittieħdu b'mod leġġer tenut kont tas- serjetà tal-każ.

"llli però dwar dawn iċ-ċirkostanzi kollha l-ewwel onorabbli Qorti ma ssemmi assolutament xejn u anzi tagħti kważi l-impressjoni li dan hu proċess ġudizzjarju di facile spedizione li jista' jiġi konk'luz f'qasir żmien.

"llli dwar il-fattur l-ieħor li jirrigwarda l-imġieba tal-partijiet fil- kawża, l-ewwel onorabbli Qorti jidher li tefgħet il-ħtija kollha fuq l- uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

L-ewwel onorabbli Qorti injorat għal kollox il-fatt li fil-kors tal-proċeduri kriminali in diżamina nqalgħu ċirkostanzi li kienu indipendenti mill-votontà tal-partijiet involuti u anke tal-istat.

L-esponent huwa tal-umli fehma li minn eżami tat- verbali tas-seduti jirriżulta li matul is-snin inqatlgħu diversi ċirkostanzi li għamluha diffiċli biex il-proċess jitħaffef, inkluż ċirkostanzi li wieħed diffiċli li jkollu kontroll fuqhom.

Fil-fatt kien hemm numru ta' seduti li ġew differiti mill-Qorti tal-Maġistrati minħabba fost oħrajn indisposizzjoni tal-maġistrat sedenti jew tal-uffiċjal prosekutur minħabba raġunijiet ta' saħħa jew ta' urġenza f'każijiet oħra.

Apparti dan f'numru ta' seduti anki r- rikorrent stess ma deherx, però mill-atti ma jirriżultax li hu għamel xi lment formali biex il-proċess jitħaffef u anzi kien hemm ukoll seduti li ġew utilizzati mhux biex jittellgħu l-provi iżda biex tiġi determinata talba tar-rikorrenti dwar il-kundizzjoni medika tiegħu.

fuq

jassorbi dawn

jekk wieħed kellu

il- "Illi għalhekk konsiderazzjonijiet kolha fatturi ma ngħatawx piż mistħoqq mill-ewwel Qorti, l-esponent huwa tal- umli fehma li kien inġust li l-ewwel onorabbli Qorti waslet għall- konklużjoni li hemm leżjoni tad-drittijiet fundamentali a bażi ta' nuqqasijiet fis-sistema ġudizzjarja u partikolarment minħabba l- uffiċċju tal-Avukat Ġenerali."

imsemmija,

Huwa minnu illi l-każ kien x'aktarx kompless u kien jeħtieġ ċerta

tħejjija.

Madankollu, dan ma jfissirx illi seba' snin kienu

meħtieġa biex il-proċess, mhux jintemm, iżda jitwassal sal-

istadju li għall-inqas jinħareġ l-att ta' akkuża.

Fil-fatt eżami tal-

proċess ta' kumpilazzjoni juri illi d-dewmien kien mhux minħabba

l-komplessità tal-każ jew minħabba l-volum ta' xiehda, iżda

minħabba l-mod kif il-proċess tmexxa, li juri illi n-nuqqas aktar

milli f'parti jew f'oħra qiegħed fis-sistema nnifsu, li ma jħallix li

proċess jibda u jintemm iżda jitkarkar: il-ġbir tax-xiehda jsir bin-

nifs, seduti jinħlew billi jinstema' biss xhud wieħed għal ftit

minuti, seduti oħra jkollhom jitħassru għax lill-Qorti stess jew lill-

Prosekuzzjoni jidħlilhom xogħol ieħor aktar urġenti u jitħassru

wkoll seduti għal raġunijiet varji.

proċess jieħu fit-tul, aktar tqum il-possibilità li jinqalgħu ostakoli,

li jkomplu jwasslu għal aktar dewmien.

Din il-Qorti, bħall-ewwel Qorti, tapprezza illi l-volum ta' xogħol u

n-nuqqas ta' riżorsi jwasslu għal sitwazzjoni fejn ma jibqax

possibbli li kull każ jingħata l-attenzjoni indiviża biex jitmexxa

b'ħeffa u bla ħela ta' żmien.

Iżda dan ma huwiex ġustifikazzjoni;

anzi jfisser illi l-Istat qiegħed jonqos mill-obbligu tiegħu li jara li s-

sistema ġudizzjarju jkollu r-riżorsi kollha meħtieġa biex jista' jimxi

b'ħeffa u b'effiċjenza waqt li fl-istess ħin jitħarsu l-interessi tal-

ġustizzja.

Ma nistgħux ma ngħidux ukoll, iżda, illi hemm

nuqqasijiet ukoll min-naħa tal-operaturi tas-sistema, għax hija l-

inerzja li twassal biex l-affarijiet inkomplu nagħmluhom b'dan il-

mod "għax dejjem hekk sar", u għalhekk, għalkemm nafu li jsiru

ħażin, inkomplu nagħmluhom hekk.

Il-Qorti għalhekk taqbel mar-raġunament tal-ewwel Qorti li waslet

għall-konklużjoni li żmien ta' seba' snin biex imqar jinħareġ l-att

ta' akkuża huwa żmien twil wisq li ma jistax jitqies bħala żmien

raġonevoli, aktar u aktar fil-kuntest ta' proċeduri kriminali bħal

ma huma dawk li dwarhom saret din il-kawża tallum.

L-ewwel aggravju huwa għalhekk miċħud.

It-tieni aggravju jolqot ir-rimedju mogħti mill-ewwel Qorti u ġie

"… … … il-kumpens fl-ammont ta' 5,000 euro li ffissat l-ewwel onorabbli Qorti għad-dewmien huwa manifestament esaġerat u żbaljat u kellu jkun ferm inqas.

L-appellat ippreżenta r-rikors promotur fil-25 ta' Frar 2014 u għalhekk kienu laħqu għaddew sitt snin mill-bidu tal-proċeduri kriminali.

Għalkemm huwa minnu li sitt snin m'huwiex perjodu qasir lanqas wieħed jista' jgħid li huwa wieħed esaġerat meta tikkunsidra li fis-sistema ġudizzjarja tagħna kien hemm kawżi li ħadu ħafna iktar żmien sabiex jiġu deċiżi.

"Issa f'dan il-każ l-ewwel onorabbli Qorti ma indikatx fuq liema bażi hija waslet għall-ammnnt ta' 5,000 euro.

Dan l-ammont ġie tas-sentenza mingħajr ebda mniżżel spjegazzjoni ta' xejn."

fil-parti deċiżjonali

L-Avukat Ġenerali mbagħad jelenka numru ta' kawżi li damu

aktar minn dik li dwarha saret il-kawża tallum u fejn ingħata

kumpens anqas minn ħamest elef euro, u jkompli hekk:

"… … … meta wieħed iqabbel il-kumpens mogħti mill-ewwel onorabbli Qorti fis-sentenza appellata mal-kumpens mogħti mill- qrati tagħna tul dawn l-aħħar snin isib li I-kumpens mogħti fil- kawża odjerna huwa wieħed manifestament għoli ħafna u allura

dato ma non concesso jinstab li kien hemm ksur tad-drittijiet fundamentali tal-appellat, il-kumpens għandu jkun ferm inqas minn dak stabbilit mill-ewwel onorabbli Qorti, sabiex dan jirrifletti l-każistika tal-aħħar deċennju u jkun hemm uniformità fis- sentenzi."

L-attur wieġeb hekk:

"Argument ieħor li qajjem l-Avukat Ġenerali huwa li l-kumpens huwa wieħed esaġerat ħafna u għandu jkun ferm anqas u dan sabiex jirrifletti l-każistika tal-aħħar deċennju u għandu wkoll ikun hemm uniformità fis-sentenzi; bir-rispett kollu dan huwa argument li assolutament ma jreġġix kemm għall-fatt li l- kumpens ta' ħamest elef euro (€5,000) m'huwiex għoli kif ukoll għall-fatt li f'Malta m'hawnx liġi ta' preċedent.

"Illi l-onorabbli Qorti dejjem bir-rispett kbir għandha ssib il-kuraġġ u tikkundanna l-aġir tal-Avukat Ġenerali għax jidher ċar illi l- Avukat Ġenerali jħossu komdu jħalli I-kawżi jdumu u qatt ma jiġi ikkundannat u b'hekk qiegħed jitħalla jkompli jabbuża mill- posizzjoni tiegħu.

Ir-rule of law għandha tapplika għal kulħadd u ħadd m'għandu jippretendi li hu above the law.

"Għalhekk dejjem bir-rispett din l-onorabbli Qorti għandha tibgħat messaġġ ċar lill-Avukat Ġenerali u tissanzjonah fejn qiegħed jagħmel ħażin u b'hekk iżommu ferm għoli d-drittijiet tal- nies.

"Illi huwa ben fatt mill-riċerka li għamlet il-kummissjoni tal- Ewropa li Malta tirrankja fil-qigħ tal-lista tad-dewmin fil-qrati u li għalhekk jekk ma jkunx hemm ebda sanzjonijiet kontra dan id- dewmin żgur li ser nibqgħu nirrankjaw fejn konna."

Il-Qorti tosserva qabel xejn illi l-proċeduri penali kontra l-attur

għadhom ma nqatgħux: id-dewmien li dwaru tat kumpens l-

ewwel Qorti ma kienx id-dewmien biex finalment jintemmu l-

proċeduri iżda d-dewmien biex jinħareġ l-att ta' akkuża.

ieħor, il-proċeduri kontra l-attur fadlilhom aktar żmien biex

jintemmu.

Għandu jingħad ukoll illi l-problema tad-dewmien huwa wieħed

sistematiku u mhux xi ħaġa li laqtet biss lil dan il-każ partikolari.

In-nuqqas tal-istat huwa għalhekk aktar gravi, u jsir aktar gravi

jekk, minkejja l-ħafna episodji ta' dewmien li dwarhom ingħatat

kundanna minn dawn

il-qrati,

il-problema

jibqa' ma

jiġix

Wieħed għalhekk jistenna illi aktar ma jkomplu

jinġiebu episodji ta' dewmien il-quantum tal-kumpens għad-danni

morali jkompli jogħla.

Meqjus dan kollu, u billi wkoll danni ta' ħamest elef euro (€5,000)

ma jurux nuqqas ta' relatività mal-quantum ta' danni likwidati

f'kawżi oħra li jixbhu lil din tallum, il-Qorti qiegħda tiċħad dan l-

Il-Qorti għalhekk

tiċħad

tikkonferma s-sentenza

L-ispejjeż tal-ewwel grad jibqgħu regolati kif iddisponiet is-

sentenza appellata; l-ispejjeż tal-appell iħallashom il-konvenut.

Giannino Bartolo Bondin Calleja Amaira Aġent President Noel Micallef Lupi Joseph Gaffarena Purkiss Lupi Deputat Registratur mb


Rikors Maħluf Nru 211/2015

QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-14 ta' Diċembru, 2015

Rikors Maħluf Numru: 211/15LM

Kummissarju tat-Taxxi vs Stefan Reinhold Cardona Zahra (detentur tal-karta tal-identità numru 505187A)

Il-Qorti, Rat ir-Rikors imressaq mir-rikorrent Kummissarju tat-Taxxi fis-6 ta' Marzu,

2015 fejn għar-raġunijiet imfissra talab li din il-Qorti:

Illi d-Direttiva tal-Kunsill 2010/24/UE dwar l-Assistenza Reċiproka għall-Irkupru ta' Talbiet li għandhom x'jaqsmu ma' Taxxi, Dazji u Miżuri Oħra tas-16 ta' Marzu 2010 tippromwovi u tirregola l-kollaborazzjoni

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 4

Rikors Maħluf Nru 211/2015

bejn Stati Membri fir-rigward ta' irkupru ta' taxxa u/jew dazju dovuta minn debituri ta' Stat Membru partikolari li jinsabu f'territorju ta' Stat Membru ieħor, u miżuri oħra; Illi din id-Direttiva ġiet implimentata fil-Liġi ta' Malta permezz tal-Ordni ravviżat fl-Avviż Legali Nru 153 tas-sena 2012 liema Avviż Legali daħal fis-seħħ fl-ewwel (1) ta' Jannar 2012 u li jippermetti lill-Ministru responsabbli għall-Finanzi, bħala l-awtorità kompetenti, sabiex jiġbor taxxa dovuta fi Stati Membri oħra fejn id-debitur jinsab ġewwa Malta; Illi ai termini tad-Direttiva msemmija, l-awtorità kompetenti tal-Iżvezja (recte), ossija l-awtorità applikanti, għamlet talba għall-assistenza lill- esponent Kummissarju tat-Taxxi, f'isem il-Ministru responsabbli għall- Finanzi, sabiex l-esponent jirkupra taxxa li hi dovuta lill-istess awtorità applikanti; Illi l-intimat għandu taxxa dovuta lill-awtorità applikanti tal-Iżvezja (recte) fl-ammont ta' mija u sebgħin elf, sitt mija disgħa u għoxrin euro, u erbgħa u tmenin ċenteżmu (€170,629.84) kif jidher mill-Istrumenti Uniformi li jippermetti Infurzar annessi u mmarkat bħala Dok.

'A', oltre interessi skont il-liġi.

Illi l-intimat huwa indikat li jinsab ġewwa Malta u għalhekk l-esponent qed jipproċedi sabiex jirkupra l-ammont hawn fuq imsemmi stante li l- imsemmi dejn qed jitqies daqslikieku kien dejn dovut lill-Gvern ta' Malta u dan ai termini tal-Artikolu 9 tal-imsemmi Avviż Legali; Illi l-esponent hu sodisfatt illi fir-rigward ta' din it-talba ta' rkupru ġew imħarsa r-rekwiżiti rilevanti kollha tal-imsemmija Direttiva; Illi, kif ukoll, l-intimat għandu dritt għal traduzzjoni tal-istess Dok.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 4

Rikors Maħluf Nru 211/2015

f'waħda mil-lingwi uffiċjali tal-Unjoni Ewropea jew ta' Malta.

Fir- rigward ta' dan qiegħed jiġi allegat dokument ma' dan ir-rikors, u mmarkat bħala Dok.

'B' sabiex l-intimat ikun speċifikament infurmat illi tali rikjesta għandha ssir fi żmien sebat (7) ijiem mid-data ta' notifika tal-istess dokument.

Għaldaqstant u in vista tas-suespost, l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex, ai termini tas-sub-artikoli 9(6) u (7) tal- imsemmi Avviż Legali, fl-ewwel lok tordna li kopja ta' dan ir-rikors flimkien mad-dokumenti annessi u mmarkati bħala Dok.

'A' u Dok.

'B', jiġu notifikati lill-intimat skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, u fit-tieni lok sabiex tordna r-reġistrazzjoni tad- dokumenti annessi u mmarkati bħala Dok.

'A' bħala kopja uffiċjali tagħhom, sabiex tali dokumenti jikkostitwixxi titolu eżekuttiv.

Rat l-atti kollha tar-Rikors.

Mill-atti jirriżulta li l-intimat Stefan Reinhold Cardona Zahra (detentur tal-karta tal-

identità numru 114143A) ġie debitament notifikat bir-Rikors (a fol.

25 sa 29 tal-proċess) iżda ma kkontestax il-proċeduri.

Din il-Qorti tinsab sodisfatta li f'dan il-każ ġew segwiti r-rekwiżiti tad-

Direttiva tal-Kunsill 2010/24/UE u tal-Avviż Legali 153 tal-2012 u

għaldaqstant qiegħda tordna li ssir ir-reġistrazzjoni tad-dokument anness

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 4

Rikors Maħluf Nru 211/2015

mar-rikors promotur u mmarkat bħala Dok.

'A' bħala kopja uffiċjali tiegħu,

sabiex tali dokument jikkostitwixxi titolu eżekuttiv fl-ammont ta' mija u

sebgħin elf, sitt mija u disgħa u għoxrin euro, u erbgħa u tmenin ċenteżmu

(€170,629.84) oltre l-imgħaxijiet skont il-liġi.

Bl-ispejjeż ta' din il-proċedura kontra l-intimat Stefan Reinhold Cardona Zahra.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 4


Rikors Maħluf Nru 272/2015

QORTI ĊIVILI

Seduta tal-14 ta' Diċembru 2015

Rikors Maħluf Numru: 272/15 LM

AC Fuels Limited (C 60673) vs Anthony Bonavia Frendo (KI: 3309501M) u Christopher Bonavia Frendo (KI: 1196614M), flimkien eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem Bonavia Frendo Fuels u Jacqueline Bonavia Frendo għal kull interess li jista' jkollha

Il-Qorti, Rat ir-Rikors Maħluf tal-avukat Dr. Johnaton Bilardo (KI: 462856M) u ta'

Nicholas Chesworth (KI: 228026M) in rappreżentanza tas-soċjetà attriċi AC Fuels

Limited (minn issa 'l quddiem "is-soċjetà attriċi") ippreżentat fis-23 ta' Marzu,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 5

Rikors Maħluf Nru 272/2015

2015 fejn ikkonfermaw bil-ġurament u għar-raġunijiet imfissra talbu li din il-

Illi s-soċjetà esponenti topera fil-qasam ta' import, export, wholesale u distributorship taż-żjut f'Malta u tippossjedi l-liċenzji kollha neċessarji biex tagħmel dan ix-xogħol mill-awtorità Malta Resources Authority, mill-awtorità Transport Malta, u mid-Dwana ta' Malta; Illi l-konvenut Anthony Bonavia Frendo huwa persuna liċenzjat mill-awtorità Malta Resources Authority u d-Dwana ta' Malta bħala distributur tal- fuel, u dan hekk kif jidher minn Dok.

ACF1 anness; Illi s-soċjetà attriċi hija kreditriċi tal-konvenuti fl-ammont ta' mija u tmenin elf, tliet mija u tnejn u ħamsin euro u tmienja u għoxrin ċenteżmu (€180,352.28) rappreżentanti prezz ta' fuel mibjugħ u kkonsenjat lill-konvenuti skont statement anness u mmarkat bħala Dok.

ACF2; Illi dan id-debitu għadu dovut sal-lum stante li ilu ma jsir pagament akkont; Illi madankollu l-konvenuti dejjem aċċettaw ir-responsabbiltà għall-ħlas u wiegħdu li l-ħlas ser isir u dan hekk kif ser jiġi ppruvat aħjar waqt it- trattazzjoni tal-kawża u hekk kif jidher ukoll mill-anness Dok.

ACF3-4, fejn jidher li l-konvenuti, solidament struzzjonaw debituri tagħhom sabiex iħallsu direttament lis-soċjetà rikorrenti; Illi l-konvenuti kienu ħarġu wkoll diversi assenji bankarji lis-soċjetà attriċi bħala ħlas għall-konsenji ta' fuel, liema cheques però baqgħu ma ssarrfux billi qatt ma kien hemm fondi fil-kont bankarju minn liema

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 5

Rikors Maħluf Nru 272/2015

ħarġu dawn l-assenji, u dan hekk kif ser jirriżulta aħjar waqt it- trattazzjoni ta' din il-kawża u kif jidher minn Dok.

ACF5; Għaldaqstant is-soċjetà rikorrenti talbet lil din il-Qorti: 1.

Tiddikjara li s-soċjetà attriċi hija kreditriċi tal-konvenuti, in solidum, fl- ammont ta' mija u tmenin elf, tliet mija u tnejn u ħamsin euro u tmienja u għoxrin ċenteżmu (€180,352.28) rappreżentanti prezz ta' fuel mibjugħ u kkonsenjat lill-konvenuti skont statement anness u mmarkat bħala Dok.

Tikkundanna lill-konvenuti, in solidum, fl-ammont ta' mija u tmenin elf, tliet mija u tnejn u ħamsin euro u tmienja u għoxrin ċenteżmu (€180,352.28) kif ukoll l-imgħax legali fuq l-ammont individwalment fatturati mid-dati tar-rispettivi fatturi skont kif elenkati fl-istatement anness u mmarkat bħala Dok.

ACF2, sal-ġurnata tal-pagament effettiv.

Bl-ispejjeż inkluż tal-mandat ta' qbid ippreżentat kontestwalment u dak ta' sekwestru ppreżentat qabel il-kawża u bl-imgħax.

Rat il-verbali tad-seduta tal-29 ta' Mejju, 2015 u tat-8 ta' Ottubru, 2015 fejn,

wara li aċċertat ruħha li l-konvenuti Anthony Bonavia Frendo, Christopher Bonavia Frendo

u Jacqueline Bonavia Frendo (minn issa 'il quddiem "il-konvenuti") għalkemm

debitament notifikati ma kinux ippreżentaw risposta maħlufa, din il-Qorti

ddikjarathom bħala kontumaċi għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi.

Rat l-atti kollha tal-kawża u d-dokumenti li ġew esebiti mill-kontendenti.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 5

Ikkunsidrat:

billi -

Rikors Maħluf Nru 272/2015

Semgħet id-depożizzjoni tal-avukat Dr. Johnaton Bilardo.

Rat il-verbal tas-seduta tat-16 ta' Novembru, 2015 fejn il-konvenuti ngħataw

il-fakultà li fi żmien għaxart ijiem jippreżentaw nota ta' sottomissjonijiet a

tenur tal-Artikolu 158(10) tal-Kap.

Rat il-verbal tal-istess seduta fejn il-kawża tħalliet għas-seduta tal-lum għas-

Għar-raġunijiet kollha premessi, u tenut kont tad-dokumenti u xhieda mressqa

mis-soċjetà attriċi, hemm provi biżżejjed in sostenn tat-talbiet attriċi u fil-

kontumaċja tal-konvenuti, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża

kkonsenjat lill-konvenuti skont l-istatement anness mar-Rikors Maħluf u

mmarkat bħala Dok.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 5

Rikors Maħluf Nru 272/2015

rispettivi fatturi skont kif elenkati fl-istatement anness mar-Rikors Maħluf u

mmarkat bħala Dok.

Bl-ispejjeż kollha ta' din il-kawża a karigu tal-konvenuti.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 5