Rikors Maħluf Nru 190/16LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA

Seduta tal-14 ta' Diċembru, 2017

Rikors Maħluf Numru 190/16LM

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fid-9 ta' Marzu, 2016 mill-attur Alan

Pitcher (minn issa 'l quddiem "l-attur"), li jgħid kif ġej:

Illi fid-9 ta' Marzu 2015, l-attur kien miexi fi Triq it-Torri, Kappara, San Ġwann għal ħabta ta' 7.30a.m.; Illi l-attur ried jaqsam it-triq u meta ħares ma ra ebda vettura ġejja fid-direzzjoni tiegħu u beda jimxi.

Meta kien f'nofs il-karreġġjata, vettura tal-marka Hyundai bin-numru ta' reġistrazzjoni DQZ-676 misjuqa mill-konvenut Feras Ben-Saoud

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

daħlet ġo fih, kif jidher fir-rapport tal-pulizija hawn anness u mmarkat bħala dok.

A1; Illi huwa ċar li l-inċident tad-9 ta' Marzu, 2015 seħħ minħabba n-negliġenza, traskuraġni u non-osservanza tar-regolamenti tat-traffiku min-naħa tal-konvenut Feras Ben-Saoud; Illi l-attur sofra ġrieħi gravi (Dok.

B2) u bħala riżultat ta' dawn il-ġrieħi qed isofri minn diżabbilità permanenti, kif ċertifikat (Dok.

C3); Għaldaqstant, jgħidu l-konvenuti għaliex dina l-Onorabbli Qorti m'għandhiex 1.

Tiddikjara l-konvenut Il-Gżira responsabbli tal-inċident tad-9 ta'

Jiġu likwidati d-danni emerġenti mill-inċident hawn fuq imsemmi;

Marzu, 2015 fi Triq it-Torri, Kappara, San Ġwann;

Bl-ispejjeż, il-konvenuti mħarrka għas-subizzjoni.

Jiġu kkundannati l-konvenuti sabiex iħallsu lill-attur id-danni hekk likwidati.

Rat ir-Risposta Maħlufa tas-soċjetà konvenuta Mapfre Middlesea p.l.c.

(minn issa 'l quddiem "is-soċjetà konvenuta") u tal-konvenut Feras BenSchroeder

Schembri Diacono (minn issa 'l quddiem "il-konvenut"), u maħlufa minn Patrick

Guillaumier, rappreżentant tas-soċjetà konvenuta kif debitament awtorizzat, li

ġiet ippreżentata fit-30 ta' Marzu, 2016, li biha eċċepew:

Illi l-intimati jiċħdu r-responsabbiltà għall-inċident li seħħ fid-9 ta' Marzu, 2015 fi Triq it-Torri, Kappara, San Ġwann peress illi l-istess inċident seħħ unikament minħabba t- traskuraġni u imperizja da parti tal-attur Alan Pitcher;

Illi għaldaqstant l-ebda ammont m'għandu jiġi llikwidat favur l-attur;

3 Rapport tal-konsulent kirurgu ortopediku Frederick Borg Kandeh Vitale datat 10 ta' Settembru, 2015, li kien iċċertifika li l-attur qed isofri minn diżabilità kurrenti ta' 20%, salv illi "this may reduce substantially with time and treatment over the next 12 months.", a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 24

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-attur irid jipprova d-danni realment

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Bl-ispejjeż kontra l-attur li hu min issa inġunt in subizzjoni.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet.

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati difensuri tal-partijiet.

Rat il-verbal tal-udjenza tas-27 ta' Ottubru, 2017, fejn il-kawża tħalliet

għal-lum għas-sentenza.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

Fid-9 ta' Marzu, 2015 fi Triq it-Torri, Il-Munxar seħħ inċident stradali fejn

l-attur filwaqt li kien qed jaqsam din it-triq, safa milqut mill-vettura

Hyundai bin-numru ta' reġistrazzjoni DQZ 676 misjuqa mill-konvenut.

L-

attur jikkontendi li l-konvenut baqa' dieħel fih bil-vettura tiegħu meta hu

kien qasam sa nofs il-karreġġjata u kkaġunalu ġrieħi gravi u jsostni li dan l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

inċident ġara unikament bi ħtija tal-konvenut minħabba n-negliġenza u t-

traskuraġni tal-konvenut.

Min-naħa tagħhom is-soċjetà konvenuta u l-

konvenut isostnu illi assolutament mhuwiex minnu li l-konvenut kien jaħti

għall-imsemmi inċident li seħħ unikament minħabba t-traskuraġni u l-

imperizja tal-attur u għalhekk l-konvenuti ma għandhom iħallsu għall-ebda

Illi filwaqt li ma ġietx kkontestata r-rata ta' diżabilità sofferta mill-

attur kif iċċertifikata mill-konsulent Frederick Borg Kandeh Bourke, il-

konvenuti, mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjoni dwar in-nuqqas ta'

responsabbilità tagħhom, jgħidu illi l-attur irid jipprova d-danni realment

Provi u riżultanzi

Provi dwar id-dinamika u r-responsabbilità għall-inċident:

L-attur Alan Pitcher fl-affidavit tiegħu jgħid5 li fid-9 ta' Marzu, 2015 għall-

ħabta tad-7.30 a.m. kien miexi fuq il-front Tas-Sliema u ried jaqsam Triq it-

Torri biex jidħol fi Triq John Bosco.

L-attur ippreżenta ritratti li juru t-triq

minn fejn qasam, li tidher li hija waħda dritta u fejn fuq in-naħa tal-front

kien hemm xi xtieli baxxi li ma jostakolawx il-viżjoni tat-triq.6 L-attur ħares

lejn il-lemin tiegħu u jgħid li ma kienx hemm vetturi ġejjin mid-direzzjoni

ta' San Ġiljan għal Il-Munxar.

Ħares ukoll lejn ix-xellug tiegħu biex jara 4 Ara l-verbal tal-udjenza tal-11 ta' Lulju, 2016, a fol.

43, fejn l-avukat difensur tal-konvenuti ddikjarat li mhijiex qed tiġi kkontestata r-rata ta' diżabbilità permanenti kif ikkonstatata mill-espert mediku ex-parte Fredrick Borg Kandeh Vitale.

25 u 26.

38 u 39.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

jekk kinux ġejjin vetturi mid-direzzjoni ta' Il-Munxar mill-karreġġjata l-

oħra tat-triq u jgħid li ra vettura waħda ġejja.

Però jgħid li kkalkula li seta'

jaqsam bil-mod qabel tasal il-vettura li kienet ġejja mix-xellug biex seta'

L-attur jgħid li beda miexi fit-triq u jħares lejn il-

karreġġjata li kienet fuq ix-xellug tiegħu sabiex jara li din il-vettura tgħaddi.

Ġara li meta kkalkula li kien qasam nofs l-ewwel karreġġjata, daħlet ġo fih

il-vettura misjuqa mill-konvenut, intilef minn sensih u sab ruħu l-isptar.

L-

attur fl-affidavit tiegħu jgħid ukoll li ma jaqbilx ma' dak li ġie kkwotat li qal

l-konvenut skont ir-rapport tal-Pulizija li hu (l-attur) kien qabad u ħareġ,

għax isostni li hu kien diġà wasal sa nofs l-ewwel karreġġjata meta l-

konvenut baqa' dieħel ġo fih.

L-attur anzi jinsisti li tant kien ċert li ma

kinetx ġejja vettura min-naħa tal-lemin tiegħu, li hu baqa' jħares fuq ix-

xellug tiegħu biex jaċċerta ruħu li tgħaddi l-karozza li kienet għaddejja mill-

karreġġjata l-oħra.

In kontroeżami, l-attur jgħid7 li ġieli għadda mit-triq fejn seħħ l-inċident u

jgħid li dak il-ħin tal-inċident it-traffiku kien normali fis-sens li wieħed irid

iħares biex jaqsam.

Mistoqsi jekk minn fejn qasam hu kienx hemm zebra

crossing jew traffic lights ftit metri 'l bogħod, kemm ftit 'il fuq u kemm 'l

isfel, l-attur l-ewwel qal li mingħalih kien hemm zebra crossing waħda biss

fi żmien l-inċident u mhux tnejn, imma wara jgħid li mhux ċert jekk kienx

hemm diġà tnejn.

Muri ritratt mill-ajru tat-triq, l-attur jikkonferma8 li

qasam eżatt fejn faċċata hemm Triq John Bosco, però kuntrarjament għal

dak li kien sostna fl-affidavit tiegħu, l-attur jgħid li meta intlaqat kien wasal

fin-nofs tat-triq, bejn karreġġjata u oħra, u mhux fin-nofs tal-ewwel

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

karreġġjata.

L-attur biddel il-verżjoni li kien ta fl-affidavit tiegħu fejn kien

qal li beda miexi bil-mod fin-nofs tal-ewwel karreġġjata u jara l-karozza fin-

naħa l-oħra tat-triq ġejja waqt li hu kien qed jaqsam.

Fil-kontroeżami jgħid

li kien wieqaf bejn karreġġjata u oħra, jistenna li tgħaddi l-karozza min-

naħa tax-xellug.

Fuq domanda tal-Qorti, l-attur ikkonferma9 li ma kienx

raha l-vettura li laqtitu ġejja għal fuqu u hawn jerġa' jikkonferma li huwa

kien diġà qasam l-ewwel karreġġjata, kuntrarjament għal dak li kien qal fl-

affidavit tiegħu.

L-attur jagħmel riferiment għall-ħsarat fil-vettura tal-

konvenut u jgħid li kieku mhux il-ġenb tal-vettura misjuqa mill-konvenut

kien ifarrak bil-ħabta, iżda n-naħa ta' ġewwa tal-vettura.10

L-attur jgħid illi wara li ntlaqat ma jiftakar xejn aktar u ma jafx jekk baqax

fl-istess post wara l-impatt.

Fuq domanda tal-kontroparti, l-attur jinnega li

meta xehed fil-kawża kriminali kontra l-konvenut, kien qal li kellu d-dawl

tax-xemx ittelliflu l-vista ta' x'kien ġej mill-lemin tiegħu, anzi jgħid li d-dawl

tax-xemx kien ġej min-naħa tax-xellug, min-naħa tal-Belt, u li d-dawl minn

fejn kien ġej aktarx kien itellef il-vista tal-konvenut li kien ġej min-naħa tal-

lemin mid-direzzjoni ta' San Ġiljan.

Is-Surġent PS 778, David Clinch ikkonferma r-rapport tal-Pulizija minnu

redatt12 u ppreżenta rapport sħiħ aġġornat sa dakinhar li kien qiegħed

jixhed f'din il-kawża.13 Ix-xhud spjega li meta mar fuq il-post tal-inċident fl-

10 Però kuntrarjament għal dak li jsostni l-attur, il-ħsarat fil-vettura tal-konvenut kif jidhru fir-ritratti tas-survey report tas-soċjetà konvenuta, a fol.

154 sa 160, juru l-impatt u l-ħsarat kienu l-aktar fuq in-naħa tax-xellug tal- vettura, li hu indikattiv li l-attur kien għadu kif ħareġ fit-triq meta ntlaqat bil-karozza tal-konvenut li kienet ġejja min-naħa tal-lemin tiegħu.

46 sa 53, inkluż l-iskizz a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

inkroċju bejn Triq it-Torri u Triq John Bosco, huwa sab lill-attur mal-art

imma ma kienx hemm il-vettura tal-konvenut fuq il-post.

kien spjega lix-xhud li huwa ma kienx jaf bil-proċedura li kellu jħalli l-

vettura fejn kien laqat lill-attur u wara l-inċident kien dawwar u pparkja fl-

ewwel post li sab.

Kien għalhekk li s-Surġent ma għamiltx l-iskizz to scale.

Ix-xhud jgħid li kien ħa kemm id-dikjarazzjoni tal-konvenut kif ukoll tal-

L-istatement tal-attur kien ħadu l-isptar, bl-attur jgħid li kien għadu

kif spiċċa l-mixja tas-soltu u meta mar biex jaqsam, sab il-vettura tal-

konvenut fuqu.

Fil-fatt fir-rapport tal-Pulizija l-attur jiġi kkwotat li stqarr

"Jien spiċċajt mill-mixja.

Meta mort biex naqsam sibt il-vettura fuqi."

dan ir-rapport tal-Pulizija, il-konvenut jiġi kkwotat li qal "I was driving from

Illi kwantu għall-ħsarat li ġarrbet il-vettura misjuqa mill-konvenut u mikrija

mingħand Alpine Rent-A-Car, kif muri fir-rapport tal-Pulizija14, huwa veru li

l-ħsarat ġew indikati fil-front bumper, fil-bonnet, fil-front windscreen u fil-

front right wing, però mis-survey report li sar mis-soċjetà konvenuta,

jirriżulta li l-ħsarat fil-vettura misjuqa mill-konvenut kienu prinċipalment

fuq in-naħa ta' quddiem, imma aktar lejn in-naħa tax-xellug tal-vettura,

jiġifieri lejn in-naħa tal-bankina fuq in-naħa tal-baħar, tenut kont ta' minn

fejn kienet ġejja l-vettura misjuqa mill-konvenut.

Fir-rapport tal-Pulizija

hemm il-konferma li fejn seħħ l-inċident it-triq hija dritta, il-kundizzjoni

tat-triq kienet ħazina, mingħajr road markings u tiżloq għalkemm kienet

Skont ix-xhud kienu ġew istitwiti proċeduri kriminali kontra l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

konvenut odjern minħabba l-feriti gravi sofferti mill-attur.

Mill-iskizz

jirriżulta li l-attur kien instab għadu mal-art fit-triq, viċin tal-bankina fuq in-

naħa tax-xatt.

Is-Surġent David Blanshard ikkonferma li l-post tal-inċident jafu sewwa għax hu

minn Il-Munxar u jimxi f'dawk l-inħawi kważi kuljum.

Ix-xhud jgħid li

kemm dakinhar li kien qed jixhed u anki fil-jum tal-inċident, f'din it-triq

kien hemm żewġ zebra crossings, l-aktar waħda viċin fejn seħħ l-inċident

bla traffic lights li tinsab fid-direzzjoni ta' Marsaxlokk, u ż-zebra crossing l-

oħra li tinsab daqsxejn aktar 'l bogħod fid-direzzjoni ta' Il-Munxar li

għandha t-traffic lights.15 Ix-xhud ikkonferma li fi żmien l-inċident ma kinux

għaddejjin xogħlijiet fil-viċinanzi ta' fejn seħħ l-inċident.

Il-konvenuti esebew kopja tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti

ta' Ġudikatura Kriminali fl-ismijiet The Police vs. Feras Dimech Consiglio-Farrugia Sladden minn

fejn jirriżulta li konvenut odjern, akkużat fil-proċeduri kriminali, ġie meħlus

mill-akkuża li fl-inċident inkwistjoni kien ikkaġuna involontarjament feriti

ta' natura gravi lill-attur odjern minħabba imprudenza, negliġenza u

nuqqas ta' ħila u non-osservanza tar-regolamenti tat-traffiku, u dan

minħabba li:

15 Immarkati mix-xhud bl-ittra 'A' u bl-ittra 'B' rispettivament fuq ir-ritratti meħudin mill-ajru li jinsabu esebiti a fol 129 u 130.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

L-affidavit tal-konvenut Feras Ben-Schembri Diacono ġie sfilzat b'ordni tal-Qorti fl-

udjenza tas-27 ta' Settembru, 2017, stante li l-attur kien fl-impossibilità li

jikkontroeżamina lill-konvenut li huwa ta' nazzjonalità Libjana billi ma

setax jiġi rintraċċjat biex jiġi Malta għall-kontroeżami tiegħu.

Xehed ukoll John Rodenas senior claims handler tas-soċjetà konvenuta17, li

esebixxa l-claim form li kien issottometta l-konvenut18, minn fejn tirriżulta

l-istess verżjoni tal-konvenut fil-parti tal-formola li tagħmel riferiment għal

Provi dwar danni sofferti mill-attur:

Kif diġà ngħad, il-konvenuti, tramite l-avukat difensur tagħhom, fl-udjenza

tal-11 ta' Lulju, 2016 iddikjaraw li mhijiex qed tiġi kkontestata r-rata ta'

diżabilità permanenti kif konstatata mill-espert mediku ex parte Frederick

Bartolo Burlo’ ir-rapport ġie ppreżentat mill-attur mar-Rikors

Maħluf tiegħu19 u hu datat 10 ta' Settembru, 2015, sitt xhur wara l-

inċident.

Il-konklużjonijiet tal-espert mediku ex-parte kienu dawn:

132 u 133.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Mill-atti ma jirriżultax illi sar xi eżami ieħor fuq l-attur wara tnax-il xahar

biex jiġi stabbilit aħjar il-perċentwali ta' diżabilità li l-attur kien għad

Fl-affidavit tiegħu, l-attur Alan Pitcher spjega għall-finijiet ta' lucrum

cessans li għalkemm kien ħareġ mill-isptar għaxart ijiem wara l-inċident,

hu ma setax imur lura għax-xogħol tiegħu bħala security officer mal-Malta

Freeport Corporation qabel sitt xhur.

L-attur jgħid illi x-xogħol tiegħu kien Paġna 10 minn 24

Qrati tal-Ġustizzja

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

jikkonsisti f'ħinijiet twal bilwieqfa u ħafna mixi u għalkemm illum għadu fl-

istess xogħol, konsegwenza tal-inċident spiċċa jagħmel "light duties" fejn

ma joqgħodx ħinijiet twal fuq saqajh u b'hekk tilef il-possibilità ta' ħafna

L-attur jgħid illi bil-liċenza li kellu ta' security guard qabel kellu

ukoll il-possibilità ta' part-ime job ma' security firms li jħallsu madwar €600

fix-xahar u jgħid li saħansitra kellu assigurat xogħol ma' waħda minn dawn

il-kumpanniji, liema opportunità llum tilef.

Madankollu l-attur ma ġab

ebda prova ta' dan jew ta' x'kien isem din il-kumpannija.

L-attur

ippreżenta provi dwar x'kienet il-paga tiegħu għas-snin 2013 u 201420,

bħala dħul gross fl-2013 mit-Tropicana Hotel: €6,037 u mill-Freeport

Corporation Limited: €9,374; u bħala dħul gross fl-2014 mill-Freeport

Ix-xhud Grace Dobler, il-PA taċ-CEO tal-Malta Freeport Corporation

Limited, ippreżentat l-FS3 tal-attur li fl-2015 kellu dħul gross ta' €13,614.22

Dwar telf attwali, damnum emergens, Grace Dalli Vassallo tagħti rendikont tas-

sick leave li kien ħa l-attur fl-2015, li beda fid-9 ta' Marzu, 2015 u wara sitt

ġimgħat ġie eżawrit is-sick leave kollu u kien intitolat biss għal sitt ġimgħat

oħra sick leave on half pay u mis-27 ta' Ġunju, 2015 'il quddiem spiċċa fuq

66; dak li l-attur tilef eventwalment minħabba unpaid leave u telf ta' Sunday shift allowances fis-somma totali ta' €6,972.70, a fol.

65; payslips minn Jannar sa Diċembru, 2015, a fol.

67 sa 69; kopji taċ-ċertifikati mediċi minħabba mard, a fol.

83 sa 95; ċertifikat tat-tabib Dr. Pierre Cucciardi, a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

L-attur Alan Pitcher ippreżenta wkoll elenku tal-ispejjeż li nefaq minħabba l-

inkluż

il-ħlas

physiotherapy, użu tal-gym, użu tal-pixxina, pilloli u vitamini, fis-somma

totali ta' €648.62.

Kunsiderazzjonijiet legali

Dan hu każ tipiku fejn il-ġudikant huwa rinfaċċjat b'żewġ verżjonijiet

dijamettrikament opposti għal xulxin, min-naħa l-attur, il-pedestrian, u

min-naħa

l-oħra

l-konvenut,

is-sewwieq tal-vettura.

kontestat fuq il-provi u mhux fuq l-interpretazzjoni tal-liġi, ġeneralment

huwa dan li jseħħ, ċjoè jkun hemm verżjonijiet konfliġġenti dwar l-

L-attur isostni li meta kien qed jaqsam, huwa vverifika li mil-lemin ma

kinux ġejjin vetturi u hekk kif kien qiegħed jaqsam bil-mod, jistenna

vettura tgħaddi mix-xellug fil-karreġġjata l-oħra, laqtitu il-vettura misjuqa

mill-konvenut

li kienet ġejja min-naħa tal-lemin tiegħu

karreġġjata, meta s-sewwieq suppost kellu vista tat-triq li kienet dritta u

seta' jarah sewwa.

Għalkemm wara l-attur biddel kemxejn il-verżjoni

tiegħu u qal li s-sewwieq dak il-ħin kellu x-xemx f'wiċċu tiela' mix-xellug

min-naħa tal-Belt.

Mill-provi mressqa mill-konvenuti, għad illi l-affidavit

30, flimkien ma' kopja tal-irċevuti a fol.

31 sa 37 maħruġa minn Mr Borg Kandeh Vitale; Care & Cure Group; Health Pit Operations Limited, II & Co.; Eurosport; The Palace; u l-ispiżeriji Collis William Ltd., New British u Regency.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

tal-konvenut ġie sfilzat, il-verżjoni tal-konvenut mill-bidu kienet illi l-attur

ħareġ bl-addoċċ għal quddiemu u l-konvenut ma seta' jagħmel xejn biex

Il-konvenuti jgħidu wkoll li l-attur naqas li juża ż-zebra crossing jew

it-traffic lights li hemm ftit 'l bogħod mill-post tal-inċident.

Mill-provi ma jirriżultax li l-konvenut kien qed jsuq b'xi veloċità eċċessiva u

mir-rapport tal-Pulizija lanqas ma jirriżulta li fit-triq fejn seħħ l-inċident

kien hemm xi brake marks tal-vettura tal-konvenut.

Dak li però jrid jiġi

stabbilit huwa jekk l-attur kienx fil-fatt diġà qasam sa nofs it-triq, bejn

karreġġjata u oħra, kif isostni l-attur, jew jekk kif isostni l-konvenut, l-attur

qabadx u ħareġ f'daqqa fit-triq b'mod imprudenti għal quddiem il-vettura

misjuqa mill-konvenut.

Illi għaldaqstant f'sitwazzjoni ta' verżjonijiet konfliġġenti u opposti għal

xulxin, il-Qorti trid bilfors tirrikorri għal indizji oħra, bħal konsistenza fix-

xhieda, verosimiljanza għar-realtà,

indizzji korroborattivi u anki

preponderanza tal-probabbiltajiet u possibbilitajiet

jistgħu

ċertezza morali fil-ġudikant.

Meta jkun hemm kuntrast bejn ix-xhieda tal-

partijiet, il-kriterju determinanti mhuwiex jekk il-ġudikant assolutament

jemminx dak li jkun ġie spjegat lilu, iżda jekk dawk l-ispjegazzjonijiet

humiex verosimili fiċ-ċirkostanzi svarjati tal-ħajja.25 Il-grad ta' prova rikjest

fil-kamp ċivili huwa dak li biżżejjed li jkun inissel ċertezza morali f'moħħ il-

ġudikant li tkun indotta minn preponderanza ta' provi meqjusa fuq bilanċ

ta' probabbilitajiet.26

25 Anastasi Seguna vs. Amaira, Appell Inferjuri, 25.06.1980.

26 Vide wkoll Filletti vs. Spiteri Campbell, P.A., 08.04.1994, Anastasi Seguna vs. Manager tal-Intrapriża tal-Ħalib, P.A., 17.07.1981, Borg Debrincat vs. Sant Cassia (Vol.LXX.II.144) u Borg Kandeh vs. Azzopardi Mamo, Appell Kummerċjali, 25.02.1952.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Illi meta dawn il-prinċipji li jitnisslu mill-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna jiġu

applikati għall-fattispeċi tal-kawża odjerna, jirriżulta li l-verżjoni tal-

konvenut hi korroborata mill-ħsarat fuq in-naħa tax-xellug tal-vettura li

kien qed isuq, u ċjoè li l-inċident seħħ viċin il-bankina minn fejn l-attur

beda jaqsam b'mod inkonsult u fejn del resto mmarka li sabu s-Surġent

David Blanshard fuq l-iskizz tiegħu.

Il-verżjoni tal-attur mill-banda l-oħra hija miżgħuda bil-kontradizzjonijiet.

Minkejja l-impressjoni li pprova jagħti l-attur li meta qasam ma kinux

ġejjin vetturi mid-direzzjoni tal-lemin minn fejn kienet ġejja l-vettura tal-

konvenut, fix-xhieda tal-attur hemm ħafna diskrepanzi, anki bejn dak li qal

fl-affidavit tiegħu u dak li wieġeb in kontroeżami u bejn dak li stqarr mas-

Surġent David Blanshard ftit wara l-inċident.

L-attur fl-affidavit tiegħu qal li kien

beda jaqsam bil-mod sakemm tgħaddi l-vettura li kienet ġejja mix-xellug,

biex imbagħad ikompli jaqsam it-triq u kien għadu biss qasam nofs l-

ewwel karreġġjata meta daħlet ġo fih il-vettura misjuqa mill-konvenut.

L-

attur in kontroeżami jbiddel il-verżjoni tiegħu kompletament u jgħid li kien

intlaqat mill-vettura tal-konvenut meta huwa kien fin-nofs tat-triq bejn iż-

żewġ karreġġjati jistenna li tgħaddi il-vettura lil kienet ġejja min-naħa tax-

xellug tiegħu.

Fl-affidavit tiegħu l-attur qal li kien ċert li ma kinitx ġejja

karozza min-naħa tal-lemin meta beda jaqsam, imma ma jispjegax kif

allura spiċċat laqtitu l-vettura tal-konvenut, li m'hemmx dubju kienet ġejja

min-naħa tal-lemin u żgur ma waqatx mis-smewwiet.

Il-fatt li l-attur fl-

ebda mument ma raha l-vettura tal-konvenuta riesqa lejh, u l-Qorti

m'għandhiex għalfejn tiddubita dan għax l-attur żgur ma kienx ser jaqsam

apposta quddiem il-vettura tal-konvenut kieku raha, ifisser li l-verżjoni tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

konvenut hija l-aktar waħda attendibbli u verosimili.

Fi kwalunkwe każ il-

Qorti tqis illi l-attur qasam b'mod inkonsult u imprudenti meta naqas milli

juża waħda miż-żewġ zebra crossings li hemm ftit 'il bogħod minn fejn

qasam, waħda minnhom bit-traffic lights.

Filwaqt li tqis mingħajr ebda eżitazzjoni l-verżjoni tal-konvenuti bħala dik l-

aktar verosimili u attendibbli, il-Qorti trid tistabbilixxi ta' min kienet ir-

responsabbilità għall-akkadut, jekk hux tal-attur waħdu jew inkella kienx

ukoll l-konvenut li kkontribwixxa għall-akkadut minħabba li kien fil-

possibbiltà li jara lill-attur u jevita li jolqtu, ċjoè jekk kienx hemm

kontributorjetà min-naħa tal-konvenut ukoll.

Fis-sentenza fl-ismijiet John Barbuto et vs. Edward Grixti Maniscalco et27 ġie ritenut:

"Dwar il-pedestrian jingħad li dan għandu juża l-massimu prudenza meta jiġi biex jaqsam triq.

L-artikoli 20 u 21 tal-Highway Code jgħidu hekk:

Il-pedestrian suppost li jara vettura ġejja għax din ma taqax mis-sema.28

Huwa wkoll fattur indikattiv tat-tort tal-pedestrian meta dan ikun għadu

kif niżel il-bankina, għax jekk ikun kważi qasam it-triq allura d-driver ikollu

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

possibbiltà kbira li jilħaq jarah.

Li persuna tintlaqat viċin tal-bankina

minfejn tibda taqsam, huwa indikattiv ta' distanza ravviċinata ħafna għall-

karozza li ttajjarha.29 Fl-istess ħin is-sewwieq irid iżomm f'moħħu ċ-

ċirkostanzi kollha tal-inħawi fejn ikun, il-konfigurazzjoni tat-triq, id-dawl, l-

orjentazzjoni tat-triq max-xemx u l-kundizzjonijiet atmosferiċi.

għandu dejjem ikun attent meta juża t-triq u jagħmel l-almu tiegħu biex

jiġu evitati inċidenti, anke jekk għandu d-dritt favur tiegħu.30

Fis-sentenza deċiża minn din il-Qorti kif diversament preseduta, fl-ismijiet

Joseph Boland vs. Joseph Micallef Formosa, ġie ritenut illi:

"irid jingħad ukoll li l-utent tat-triq u mhux is-sewwieq biss għandu wkoll l-obbligi tiegħu li jrid josserva sabiex ma joħloqx periklu lill- utenti l-oħra tat-triq u fil-fatt irid jipprova li huwa u (hawnhekk il- Qorti kkwotat il-ġurista eminenti Inġliż Gibb) 'used such care for his own safety as a reasonably prudent man would exercise under the same circumstances.'"

Sentenza oħra dwar l-obbligi tal-utent tat-triq hija dik fl-ismijiet Rita

Flahive vs. Joseph Cannataci camilleri cumbo minn din il-Qorti diversament preseduta32,

fejn ingħad:

"Jekk pedestrian ikun qiegħed ruħu f'post fejn mhux suppost ikun, id-driver li jkun qiegħed isuq karozza b'mod regolari jsib ruħu f'posizzjoni ta' emerġenza subbitaneja minħabba fih, dak id-driver m'għandux jiġi tenut ħati ta' sewqan perikoluż u tal-konsegwenzi li jista' jsofri f'dik il-kontinġenza."

29 Ara sentenza tal-Qorti tal-Appell Civili (Superjuri) fl-ismijiet George Boland nomine vs. Gordon Zammit Dimech, 07.10.1997.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Tqis li mill-provi u l-indizji kollha li nġiebu quddiem il-Qorti f'din il-kawża,

ġie ppruvat sal-grad probatorju rikjest mil-liġi, illi kien proprju dan li seħħ.

Mill-ħsarat

li ġew riskontrati fuq

il-vettura tal-konvenut,

jista'

jiġi

raġonevolment konkluż li l-attur qabad u ħareġ f'daqqa u li moħħu kien

aktar fil-vettura

li kienet ġejja min-naħa tax-xellug tiegħu fit-tieni

karreġġjata u li ma tax każ ta' x'kien ġej mill-ewwel karreġġjata fuq in-naħa

tax-xellug tiegħu u spiċċa eżatt quddiem l-vettura misjuqa mill-konvenut.

Fuq kollox il-Qorti trid tiddeċiedi skont il-liġi u abbażi tal-provi li jiġu

Fid-dawl tal-prinċipji li jitnisslu mill-ġurisprudenza

kostanti tal-Qrati tagħna, li dak li qed jallega jrid jippruvah hu dak li

kif wara kollox jgħid ċar u tond l-artikolu 562 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta'

Malta, l-attur kellu jipprova li l-konvenut kien qed isuq b'mod traskurat.

miċ-ċirkustanzi ta' kif seħħ l-inċident u lanqas mill-provi mressqin mill-

partijiet, ma ġie ppruvat dan, anzi jirriżulta li l-attur lanqas biss ra l-vettura

li laqtitu, bil-mod inkonsult u imprudenti kif niżel minn fuq il-bankina biex

Illi dwar

l-aspett tal-proper

lookout fis-sentenza fl-ismijiet Godfrey

Agius Known As Zahra vs. Carmen Arcicovich, ingħad:

"Jiġi rilevat li sewwieq ikun ikkontribwixxa għall-inċident jekk ma jkunx żamm "proper lookout".

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

M'hemmx dubju li l-obbligu ta' kull sewwieq huwa li jżomm "a proper

Fil-fatt fis-sentenza fl-ismijiet Dr Louis Lombardi noe vs. Michelle

Zahra De Domenico, ingħad li:

jirregolaw

li għandhom

"tnejn huma l-prinċipji ġeneralment akkolti fid-duttrina u fil- ġurisprudenza estera u lokali, in materja ta' inċidenti ta' traffiku stradali, ta' vetturi, jiġifieri...omissis...b) hu anke dmir ta' sewwieq li jżomm dak li komunikament tissejjaħ "a reasonable lookout" liema dmir iġib miegħu li s-sewwieq jara dak li jkun raġonevolment viżibbli."

view"35 u li "min ma jarax li raġonevolment għandu jara, jfisser li ma kienx

qed iżomm a proper lookout".36

Illi fis-sentenza fl-ismijiet Newhaus N.D. vs. Bastion Insurance Co. Ltd37 il-

Qorti Ingliża kienet ikkonkludiet li:

35 Il-Pulizija vs. Joseph Borg k/a Borg Bonaci, 10.08.1963.

36 Il-Pulizija vs. J.M. Farrugia Thornton, 17.06.1964.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Fir-rassenja studjata tal-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna fis-sentenza fl-

ismijiet Vincenzo Anastasi Seguna vs. Karl Jude Milian, ingħad:

"Dan premess, minn eżami ta' bosta sentenzi, in partikolari dawk mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali, per Ciantar Cesare William Litlehamer, hija evidentement distingwibbli x'għandha tkun l-imġiba tas-sewwieq u tal-pedestrian, qua utenti tat-triq: (1) "Driver għandu juża d-diliġenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam it-triq anke jekk il-pedestrian jaqsam negliġentement u għalhekk għandu jiġi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tiegħu b'mod li jkun poġġa ruħu f'posizzjoni li ma setax jevita l- investiment ta' pedestrian.

Il-każ li fih id-driver jista' jkun eżentat mir-responsabilità hu dak biss fejn il-pedestrian, b'xi att inaspettat u subitaneu, jew xort'oħra b'xi għemil tiegħu, ikun qiegħed lid-driver f'posizzjoni li, anke bl-użu tad-diliġenza meħtieġa, dan ma setax assolutament jevita l-investiment" – "Il-Pulizija vs. Dockyard PC 347 Carmel Testa", Appell Kriminali, 26 ta' Ġunju, 1954 (Kollez.

(2) "Il-pedestrian għandu ċertament drittijiet fiċ-ċirkolazzjoni tat- traffiku, imma għandu wkoll obbligi.

Jekk il-pedestrian ikun qiegħed ruħu f'post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b'mod regolari jsib ruħu f'posizzjoni ta' emerġenza subitanea minħabba fih, dak id-driver ma għandux jiġi ritenut ħati ta' sewqan perikoluż u tal-konsegwenzi li jista' jsofri dak il-pedestrian f'dik il- konsegwenza" – "Il-Pulizija vs. Alfred Filletti", Appell Kriminali, 14 ta' Mejju, 1955 (Kollez.

XXXIX, P. IV, p. 1031); (3) "Il-pedestrian għalkemm għandu dritt li jkun fil-karreġġjata biex jaqsam ċertament għandu wkoll id-dover li juża prudenza biex jaqsam 'with reasonable dispatch'.

Aktar u aktar teħtieġ dik l- attenzjoni tal-pedestrian meta si tratta ta' uncontrolled crossing" –

Inf., 10.10.2005 per Ciantar Cesare Philip Leonard Bonavia.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

"Il-Pulizija vs. Joseph Montague", Appell Kriminali, 4 ta' April, 1959 (Kollez.

XLIII, P. IV, p. 1027); (4) "Hu veru li anki l-pedestrian għandu d-doveri tiegħu fit-traffiku stradali; imma biex driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkaġunalu offiżi fuq il-persuna tiegħu jista' jiskolpa ruħu, jeħtieġ li jirriżulta li l-kawża unika u determinanti tal-investiment kienet tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal-pedestrian li ġie milqut; u ma tistax tiġi invokata mid-driver l-iskriminanti tal-emerġenza subitanea meta tikkonkorri l-kolpa tal-awtista, li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal-emerġenza.

Il-konduċenti ta' vetturi ma għandhomx jippreżumu normalità perfetta ta' komportament il- tal-pedestrian kontinġenzi stradali u jirregolaw il-veloċità tagħhom b'marġini suffiċjenti ta' sikurezza" – "Il-Pulizija vs. George Guillaumier", Appell Kriminali, 6 ta' Mejju, 1961 (Kollez.

XLV, P. IV, p. 947); Huwa deżumibbli minn dawn il-ġudikati illi kemm il-pedestrian kif ukoll il-konduċent ta' vettura għandhom josservaw dejjem ir-regoli tal-prudenza u tal-bon sens fiċ-ċirkolazzjoni stradali.

Fattur determinanti ieħor li jemerġi minn dawn l-istess ġudikati huwa dak li biex driver ta' vettura jiskansa ruħu minn addebitu ta' ħtija jrid juri li hu ġie rinfaċċjat minn sitwazzjoni inevitabbli li ssorprendietu.

imma għandhom dejjem

tajjeb

Dan aktar u aktar meta "fi trieqtu jinzerta nies li minħabba l-età tagħhom jew għal xi raġuni oħra ma jkollhomx la dik iċ-ċelerità ta' perċezzjoni, la dik il-prontezza ta' deċiżjoni, u lanqas dik l-iżveltezza ta' movimenti, li jeħtieġu ċ-ċirkostanzi improvviżi" – "Il-Pulizija vs. Joseph Blanco", Appell Kriminali, 18 ta' Marzu, 1961 (Kollez.

P. 920); .… Omissis .… Jinsab statwit fis-sentenza fl-ismijiet "Salvatore Azzopardi Alamango vs. Joseph Stevens", Appell Ċivili, 20 ta' Jannar, 1967, ukoll ċitata mill- appellat, illi "m'hemm ebda presunzjoni li, fil-każ ta' aċċident bejn motor car u pedestrian, il-pedestrian għandu dejjem raġuni".

Issokta mbagħad jiġi osservat illi "b'danakollu hu veru illi, fejn m'hemmx regolat b'xi mod partikolari l-passaġġ tal-pedestrians, pedestrian li juża t-triq karrozzabbli anqas għandu jitqies bħala xi intruż; u filwaqt illi l-pedestrian għandu ċertament juża l-kura meħtieġa biex ma joħloqx għall-utenti oħra tat-triq sitwazzjonijiet ta' perikolu jew

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

emerġenza, minn naħa l-oħra d-drivers ta' karozzi, li huma magni ta' potenza li joqtlu jew ikorru, għandhom l-obbligu gravi li jieħdu kura li jsuqu b'mod illi ma jkunux ta' perikolu jew dannu għall- pedestrians li għandhom ukoll id-dritt li jużaw it-toroq"; Mod jew ieħor din l-istess riflessjoni tinsab ekkeġġjata fis-sentenza fl-ismijiet "Carmel Borg Mifsud vs. John Spiteri Debono", Appell Ċivili, 20 ta' Lulju, 1994."

Abbażi tal-prinċipji ġuridiċi li jitnisslu minn din il-ġurisprudenza tal-Qrati

tagħna dwar ir-responsabbilitajiet tas-sewwieq u tal-pedestrian applikati

għaċ-ċirkostanzi tal-kawża odjerna, tqis illi kien hemm responsabbilità

doppja tal-attur pedestrian, li ma qasamx it-triq minn fuq waħda miż-żewġ

zebra crossings li kien hemm fuq ix-xellug u fuq il-lemin tiegħu u qabad u

ħareġ f'salt mingħajr ma ta opportunità lill-konvenut li jevitah, tant hu

hekk fl-istqarrija li għamel meta kien l-isptar, l-attur ammetta mas-Surġent

David Sant li meta mar biex jaqsam, sab il-vettura misjuqa mill-konvenut

fuqu.

Wara li qieset iċ-ċirkostanzi kollha tal-każ, il-Qorti ma tarax li hemm

fuqiex takkolla xi responsabbilità kontributorja39

lill-konvenut għall-

akkadut u tikkonkludi illi l-konvenut kien rinfaċċjat b'att kompletament

inaspettat li huwa ma setax jevita.

Il-konvenuti bħala parti mill-provi li ressqu, ipproduċew ukoll kopja tas-

sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali fl-

ismijiet The Police vs. Feras BenSchroederSchembri Diacono li kienet illiberat lill-konvenut wara

li kkonkludiet li l-konvenut kien qiegħed jeżerċita d-diliġenza dovuta meta

kien qiegħed isuq dakinhar u minħabba l-mod li bih l-attur ħareġ fit-triq

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

minn wara l-arbuxxelli li kien hemm fuq il-bankina, kienet xi ħaġa

straordinarja li l-konvenut ma setax jantiċipa.

Illi kif ġie deċiż fil-kawża fl-ismijiet Maruice Meli Saint-Aude pro et noe vs.

"Il-proċeduri kriminali u dawk ċivili huma distinti u separati u ma hemm xejn li jżomm lill-atturi biex jintavolaw din il-kawża fil-mori ta' proċeduri kriminali..."

Wara kollox anki l-artikolu 6 tal-Kap.

9 (il-Kodiċi Kriminali) jirrikonoxxi li att

delittwuż jista' jwassal għal żewġ tipi ta' azzjonijiet ġudizzjarji, l-azzjoni

kriminali u l-oħra ċivili, li però jitmexxew indipendentement waħda mill-

oħra.

Fis-sentenza fl-ismijiet Godfrey Mustefa Al Muhamad vs. Victor Pace Asciak kien

ġie ritenut illi:

"Għalkemm il-proċeduri kriminali huma distinti u separati minn dawk ċivili, Qorti ta' ġurisdizzjoni ċivili tista' tirreferi għal dak deċiż f'kamp kriminali għall-fini tal-apprezzament tal-provi prodotti quddiemha, u s-sentenza hija prova li l-Qorti Ċivili tista' tqis u tikkunsidra.

Il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-kawża Holmes vs. Critien, deċiża fit-28 ta' Marzu, 2003, osservat li ma hemm xejn kuntrarju għall-esebizzjoni f'kawża ċivili ta' kopja ta' sentenza mogħtija mill- Qorti Kriminali fuq l-istess fatti, iżda l-ġudizzju in sede penale jikkostitwixxi "waħda mill-provi, għalkemm hi prova importanti" (sottolinejar ta' din il-Qorti).

Din il-Qorti, fil-kawża Grech Burlo’ vs. Boland, deċiża fis-26 ta' Novembru, 1923 kienet approvat dak li qal il-ġurista Laurent fis-sens illi "si ritiene che il giudice civile può al

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Illi fil-kawża fl-ismijiet Vincent Boyce vs. Leonard Caruana et42,

b'adeżjoni ma' ġurisprudenza anterjuri, kien ġie ritenut illi "ma hemm xejn

ħażin li ġudikant fi proċess ċivili jorbot deċiżjoni tiegħu mal-provi miġbura

Illi kwantu għall-grad ta' prova rikjest fi proċeduri ċivili u fi proċeduri

"Il-ġudikant, fil-kamp ċivili, għandu jiddeċiedi fuq il-provi li jkollu quddiemu, meta dawn jinduċu fih dik iċ-ċertezza morali li kull tribunal għandu jfittex, u mhux fuq sempliċi possibilitajiet; imma dik iċ-ċertezza morali hija biżżejjed, bħala il- preponderanza tal-probabilitajiet.

U dana għad-differenza ta' dak li japplika fil-kamp kriminali, fejn il-ħtija trid tirriżulta mingħajr ma tħalli ebda dubbju raġjonevoli".

li hija bażata fuq

Tqis għalhekk l-imsemmija sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati bħala waħda

mill-provi indikattivi li flimkien ma' provi oħrajn li sar riferiment għalihom

aktar qabel, wasslu lil din il-Qorti għal konvinċiment morali fuq bażi ta'

probabbiltajiet illi fil-fatt waslet għalih.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 24

Rikors Maħluf Nru 190/16LM

Għaldaqstant għar-raġunijiet suesposti

l-Qorti qiegħda

taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tiċħad it-talbiet kollha tal-attur;

Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuti u tiddikjara li l-attur kien

unikament responsabbli għall-inċident li seħħ fid-9 ta' Marzu,

2015 fi Triq it-Torri, Il-Munxar, fejn kien milqut mill-vettura

Hyundai DQZ-676 misjuqa mill-konvenut u għalhekk m'hemm

ebda danni x'jiġu likwidati favur l-attur.

Bl-ispejjeż kollha tal-kawża kontra l-attur Alan Pitcher.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 24


Qorti tal-Appell Kriminali

Spettur Maurice Abela Pace

Il-Pulizja

Illum 14 ta' Dicembru, 2017

tal-passaport tan-Niger numru 55PC64283 akkuzat quddiem il-Qorti ta' Gudikatura

Kriminali talli:

F' Lulju, 2015 u fil-gimghat ta' qabel f' dawn il-Gzejjer, b' mezzi kontra l-ligi jew billi

ghamel uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi inqeda b' qerq iehor,

ingann, jew billi wera haga b' ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta'

intraprizi foloz, jew ta' hila jew setgha fuq haddiehor jew ta' krediti immaginarji, jew

sabiex iqanqal tama jew biza' dwar xi grajja kimerika, ghamel qligh ta' aktar minn

hamest elef ewro (€5,000), ghad-detriment ta' Miriam Bonello Hassan, detentrici

tal-Karta tal-identita` numru 75988A.

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, approprija ruhhu, billi dawwar bi

profit ghalih jew ghal persuna / i ohra, minn haga ta' haddiehor li tkun giet fdata

jew ikkunsinnata lilu taht titolu illi jgib mieghu l-obbligu tar-radd tal-haga jew li jsir

uzu minnha specifikat, s-somma ta' aktar minn hamest elef ewro (€5,000), ghad-

detriment ta' Miriam Bonello Hassan, detentrici tal-Karta tal-identita` numru

Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba sabiex barra milli tapplika l-piena skond il-Ligi, tordna lill-

imputat sabiex ihallas l-spejjez li jkollhom x' jaqsmu mal-hatra ta' esperti jew periti

fil-proceduri hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 532 A, 532 B u 533 tal-Kapitlu 9 tal-

Rat is-sentenza tal-Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tad-9 ta' Mejju, 2017, fejn il-Qorti,

wara li rat l-artikoli 17, 31, 293, 294, 308, 309, 310 (1) (a) tal-Kodici Kriminali sabet lill-

imputat hati tal-akkuzi migjuba fil-konfront tieghu, u ikkundannatu ghal 30 xahar

Il-Qorti cahdet it-talba tal-prosekuzzjoni ghall-hlas ta' danni mill-imputat lill-parte

leza tenut kont tal-fatt li bil-konferma taghha stess dawk il-flejjes kienu intizi sabiex

jigu falsifikati flejjes ta' munita Ewro.

Inoltre` b' applikazzjoni tal-artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qed

tordna lil imputat biex ihallas lir-Registratur ta' din il-Qorti s-somma ta' € 485.69.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Abdoul Moumine Alhammo. Reynolds., pprezentat

fir-registru ta' din il-Qorti fid-19 ta' Mejju, 2017, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti

joghgobha tilqa dan l-appell billi THASSAR U TIRREVOKA s-sentenza appellata

fejn sabet lill-appellant hati tal-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tieghu u

konsegwentement TILLIBERAH minn kull htija u piena; jew alternattivament

TIRRIFORMA s-sentenza appellata fil-parti tal-piena inflitta u dan billi minflok

timponi piena aktar ekwa u gusta ghac-cirkostanzi tal-kaz.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat illi l-aggravju huwa car u manifesti u fis-semplicita tieghu jikkonsisti f' dan li gej:

Illi l-aggravji huma cari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti:

A. Apprezzament zbaljat tal-Provi Prodotti u l-Ligi Applikabbli fir-Rigward

tal-imputazzjonijiet migjuba

fil-konfront

Illi l-appellant kien jinsab akkuzat kemm b'akkuzi relatati ma' frodi kif ukoll ma'

reati relatati ma' approprazzjoni indebita.

Illi l-appellant jirrileva illi l-Qorti tal-Magistrati (Malta) ghamlet apprezzament hazin

tal-provi migjuba quddiemha meta sabitu hati tal-imputazzjonjiet migjuba fil-

konfront tieghu.

Fil-kaz odjern il-Prosekuzzjoni fost l-ohrajn ressqet lill-allegat vittma tixhed u

tispjega x'gara dakinhar tal-incident u xhieda ohra.

Illi fl-ewwel lok jinghad illi l-appellant m'huwiex tenut li jressaq l-ebda prova sabiex

jipprova l-innocenza tieghu, izda hija l-Prosekuzzjoni li trid tipprova l-kaz taghha

Illi l-appellant jirrileva illi kien

hemm kunflitt ta' provi mhux biss bejn ix-xhieda tal-Prosekuzzjoni u cioe' bejn ir-

rapport u l-verzjoni moghtija mill-parti leza izda sahansitra kien hemm kunflitt ta'

provi qawwi bejn ix-xhieda tal-Prosekuzzjoni u l-istqarrijiet moghtija a tempo vergine

mill-akkuzati.

Illi jigi rilevat illi huwa l-oneru tal-Prosekuzzjoni li tressaq l-ahjar provi sabiex

tikkonvinci lill-Qorti li l-akkuzi addebitati lill-imputat huma veri w dan ghaliex kif

jghid il-Manzini fil-ktieb tieghu Diritto Penale Vol.

Huwa minnu, li jekk il-Qorti hija rinfaccjata b'zewg verzjonijiet konfliggenti,

ghandha tillibera, stante li tali konflitt ghandu jmur a beneficcju tal-imputata.

huwa veru wkoll kif gie deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-dsatax (19) ta'

Mejju, 1997, fil- kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Graham Charles Atkin:

Illi jigi rilevat illi hija l-Prosekuzzjoni li trid tipprova l-kaz taghha lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raguni, waqt li d-difiza trid tipprova d-difiza taghha fuq bazi ta'

probabilita'.

Illi minn ezami akkurat tal-provi prodotti mill-partijiet fil-kaz odjern

jirrizulta pjuttost evidenti li din il-Qorti tinsab rinfaccjata b'verzjonijiet differenti tal-

Huwa principju baziku prattikat mill-Qrati taghna fil-

procediment kriminali, li sabiex l-akkuzat jigi misjub hati tal-akkuzi migjub fil-

konfront tieghu dawn ghandhom jigu pruvati oltre kull dubju dettat mir-raguni.

F'dan ir-rigward issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell

Kriminali fil-5 ta' Dicembru, 1997 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija v Peter Burlo!, fejn

il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li trid tilhaq il-Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma

jhalli ebda dubju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra

ta' dubbju.

Id-dubbji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubbji dettati mir-raguni.

kliem iehor, dak li l-gudikant irid jasal ghalih hu, li wara li jqis c-cirkostanzi u l-

provi kollha, u b'applikazzjoni tal-buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn

dak l-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni.

Fil-fatt dik il-Qorti ccitat l-ispjegazzjoni moghtija minn Lord Muscat Frendo fil-kaz Falzon Spiteri v

Illi ssir referenza wkoll ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-9

ta' Settembru 2002 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija v Martin Mark Leaney fejn

spjegat x'jigri meta gudikant ikun rinfaccjat b'zewg verzjonijiet konfliggenti u cioe'

jistghu jigru zewg affarijiet u cioe jew il-gudikant ikun tal-fehma li l-kaz tal-

Prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement ippruvat, u allura l-Qorti ghandha

tillibera, jew jekk ikun moralment konvint li l-verzjoni korretta hija wahda u mhux l-

ohra, jimxi fuq dik il-verzjoni li jaccetta u jekk dik il-verzjoni tkun timporta l-htija

tal-imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghal piena jew ghal xi

provvediment iehor.

Il-Qorti issa trid tifli x-xhieda mismugha u dan sabiex tara jekk

l-elementi rikjesti ghall-ezistenza tar-reati moghtija lill-imputat jirrizultawx jew le.

Illi inoltre jigi rilevat illi l-apprezzament tal-provi ghandu jsir mhux biss b'mod

spezzettat w individwali izda l-provi ghandhom jigu analizzati flimkien fl-assjem

taghhom sabiex wiehed jara x'inferenzi jew interpretazzjoni ragjonevoli u legali jista'

jaghti lil dawk il-provi hekk interpretati.

Ma tistax tinstab htija jew nuqqas ta' htija

semplicement fuq analizi individwali jew separata tal-provi.

Dawn ghandhom jigu

kkunsidrati kemm individwalment kif ukoll komplessivament.

L-Ewwel Akkuza

Illi l-ewwel akkuza illi jinsab akkuzat biha l-appellant tirreferi ghar-reati kontemplati

taht l-Artikoli 308, 309 u 310 tal-Kodici Kriminali, Kap 9, tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi l-Artikoli imsemmija testwalment jipprovdu hekk:

Kull min, b'mezzi kontra l-liġi, jew billi jagħmel użu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki

foloz, jew billi jinqeda b'qerq ieħor, ingann, jew billi juri ħaġa b'oħra sabiex iġiegħel

titwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta' ħila, setgħa fuq ħaddieħor, jew ta' krediti

immaġinarji, jew sabiex iqanqal tama jew biża' dwar xi ġrajja kimerika, jagħmel qligħ bi

ħsara ta' ħaddieħor, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn sena sa seba' snin.

Kull min, bi ħsara ta' ħaddieħor, jagħmel xi qligħ ieħor b'qerq, mhux imsemmi fl-artikoli

ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena tkun ta' priġunerija minn

xahrejn sa sentejn jew il-multa.

(1) Fil-każijiet imsemmija f'dan is-sub-titolu –

(a) meta l-ammont tal-ħsara magħmula mill-ħati huwa aktar minn ħamest elef euro (€5000),

il-piena tkun ta' priġunerija minn sentejn sa disa' snin;

(b) meta l-ammont ta' ħsara magħmula mill-ħati huwa aktar minn ħames mitt euro (€500)

iżda mhux aktar minn ħamest elef euro (€5000), il-piena tkun ta' priġunerija minn sitt xhur

Iżda jekk il-piena stabbilita għar-reat relevanti flartikoli preċedenti ta' dan is-sub-titolu tkun

ogħla mill-piena stabbilita f'dan il-paragrafu, għandha tapplika l-piena l-ewwel imsemmija

miżjuda bi grad u fil-każ tar-reat taħt l-artikolu 294, il-piena hekk miżjuda ma tingħatax fil-

(ċ) meta l-ammont tal-ħsara magħmula mill-ħati ma jkunx aktar minn ħames mitt euro

(€500), il-piena tkun ta' priġunerija għal żmien mhux aktar minn sitt xhur.

(2) Id-dispożizzjoni tas-subartikolu (1)(ċ) ma tgħoddx fil-każ ta' delitti msemmija fl-artikoli

minimu tagħha;

296 u 298.

Illi l-appellant ghalhekk fl-ewwel lok huwa akkuzati bir-reat ta' frodi komunement

maghruf bhala 'r-reat ta' truffa' w dan ghad-dannu ta' Miriam Bonello Hassan.

Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji w hu dak li fl-

iskola u fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steliolat u li jikkorrispondi

jew Estafa fil-Kodici Spanjol, ghal Bubaqra, Iż-Żurrieq f'dak Portugiz, u ghal Esroquerie fil-Kodici

Il-ligi taghna tittratta fuq il-frodi fis-Sub-titolu III tat-Titlu IX, tat-Tieni Taqsima, tal-

Ewwel Ktieb tal-Kodici Kriminali liema disposizzjonijiet tal-Kodici taghna kienu

gew mehuda minn Sir Adriano Boyce mill-paragrafu 5 tal-Artikolu 430 tal-Kodici

(Artikolu 405) avolja dan, il-Kodici tad-Due Sicilie, it-truffa kien isejhilha Frodi – del

Illi f'Il-Pulizija (Spettur Kevin J. Calleja De Bono u Ian J. Perez) vs Joseph Chircop Beck et

deciza nhar is-sitta (6) ta' Ottubru tas-sena elfejn u hmistax (2015) il-Qorti qalet hekk:

Skond gurisprudenza kostanti, l-ingredjenti tal-element materjali ta' dan id-delitt ta' truffa,

huma dawn li gejjin:-

Fl-ewwel lok bhala suggett attiv ta' dan id-delitt jista' jkun kulhadd.

Fit-tieni lok il-Legislatur aktar mill-interess socjali tal-fiducja reciproka fir-rapport

patrimonjali individwali, hawn qed jittutela l-interess pubbliku li jimpedixxi l-uzu tal-

ingann u tar-raggiri li jinducu bniedem li jiddisponi minn gid li fil-kors normali tan-negozju

Fit-tielet lok hemm l-element materjali tat-truffa, w jikkommetti ddelitt tat-truffa kull min:-

(a) b'mezzi kontra l-ligi; jew

(b) billi jaghmel uzu t'ismijiet foloz; jew

(c) ta' kwalifiki foloz; jew

(d) billi jinqeda b'qerq iehor; u

(g) ta' hila;

(h) setgha fuq haddiehor; jew

(i) ta' krediti immaginarji; jew

(f) billi juri haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz; jew

(j) sabiex iqanqal tama jew biza' dwar xi grajja kimerika, jaghmel qliegh bi hsara ta'

Fis-sentenza tas-sebgha u ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elf disgha mija u hamsa u

sebghin (1975) moghtija mill-Qorti Kriminali komposta minn tlett Imhallfin fil-

XXIX – IV – p.398) dik il-Qorti ccitat

estensivament minn Tagliaferro et Farrugia Borg u anke minn sentenzi tal-Qorti ta' Kassazzjoni

ta' Pembroke biex tispjega li hu necessarju li biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, il-manuvri

jridu jkunu ta' natura li jimpressjonaw bniedem ta' prudenza w sagacja ordinarja, li

jridu jkunu frawdolenti w li hu necessarju li jkunu mpjegati biex jipperswadu bl-

assistenza ta' fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat fil-ligi.

F'dik il-kawza

ssemmiet ukoll is-sentenza Regina versus Giuseppe Cirillo tat-tnax (12) ta' Mejju

tas-sena elf tmien mija u sebgha u tmenin (1887) fejn gie stabbilit illi:

Dwar l-artifizzji hemm diversi sentenzi tal-Qrati taghna fejn senjatament l-Imhallef

W. Harding fis-sebgha u ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elf disgha mija u erbgha u

"il-Qorti t'isfel fis-sentenza taghha..… waslet ghal konkluzjoni illi hemm bzonn biex ikun

reat taht l-artikolu 309 (illum 308) illi dak il-kliem ikun akkumpanjat minn apparat estern li

jsahhah il-kelma stess fil-menti tal-iffrodat.

Din it-tezi hija dik accettata fil-gurisprudenza ta'

din il-Qorti anke kolleggjalment komposta fil-kawza James versus Francesco Mc Gahern u

Schieda’ fil-kawza Il-Pulizija versus Carmelo Pavia El Gazzar deciza fil-wiehed u tletin (31)

ta' Ottubru tas-sena elf disgha mija u disgha u hamsin (1959) il-Qorti rriteniet illi:

"Ghar-reati ta' truffa kontemplat fl-artikolu 322 (illum 308) tal-Kodici Kriminali kif jidher

mid-dicitura partikolari deskritittiva adoperata, hemm bzonn li tirrizulta materjalita'

specifika li sservi ta' supstrat ghall-verosimiljanza tal-falsita' prospettata bhala vera w b'hekk

bhala mezz ta' qerq.

Ma huwiex bizzejjed ghal finijiet ta' dak l-artikolu, affermazzjonijiet,

luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti bi kredibilita' l-

affermazzjonijiet menzonjeri tal-frodatur.

Il-Ligi taghti protezzjoni specjali kontra l-ingann li

jkun jirrivesti dik il-forma tipika, kwazi teatrali, li tissupera il-kawtela ordinarja kontra s-

semplici luzingi, u li taghti lil dawk l-esterjorita' ta' verita kif tirrendi l-idea l-espressjoni

L-istess interpretazzjoni giet adoperata fil-kawza Il-Pulizija vs Cassar Bonanno deciza fit-

tlieta (3) ta' Marzu tas-sena elf disgha mija u sitta u hamsin (1956) u fil-kawza Il-

Pulizija vs Gerald Reitano Al Rashid deciza fis-sebgha (7) ta' April tas-sena elf disgha mija u

sitta u hamsin (1956) fejn gie ritenut illi kwantu jirrigwarda l-element formali, cioe'

kwantu jirrigwarda d-dolo ta' dan ir-reat ta' truffa, jinghad illi jrid ikun hemm qabel

xejn l-intenzjoni tal-frodatur li jipprokura b'ingann il-konsenja tal-flus jew oggett li

jkun, fi profitt ingust tieghu.

L-ingustizzja tal-profitt tohrog mill-artikolu 308 tal-

Kodici Kriminali fejn il-kliem "bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubbju dwar dan.

Jigifieri biex ikun hemm l-element intenzjonali tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li s-

suggett attiv tar-reat fil-mument tal-konsumazzjoni tieghu ikun konxju tal-

ingustizzja tal-profitt, u b'dan il-mod legittima produttivita' tal-profitt hija bizzejjed

biex teskludi d-dolo:

"… element essenzjali fir-reat tat-truffa hija l-konsenja tal-oggett u fizzmien meta l-imputat

kien qed jipprova jikkonvinci lil La li mhux ser ikun hemm problemi dwar hlas li kien

diga' dovut minhabba li kien qieghed jistenna flus biex jithallas minghand haddiehor, il-

Illi fl-ewwel lok jibda biex jinghad illi l-Ufficjali tal-Pulizija a tempo vergine kelmu lill-

parti leza Miriam Bonello Hassan minhabba r-rapport illi kienet ghamlet fejn.

Illi l-istess parti leza xehdet quddiem l-Ewwel Onorabbli Qorti fejn bazikament

ikkonfermat b'xi tibdil il-verzjoni moghtija a tempo vergine lill-Pulizija.

Illi l-

Prosekuzzjoni bazikament ibbazat principarjament il-kaz taghha biss fuq il-verzjoni

moghtija mill-allegat vittma minghajr ma kwazi ressqet l-ebda tip ta' prova ohra.

fil-fatt, l-esponent umilment jirrileva illi l-Prosekuzzjoni naqset milli ttella' xhieda

ohra illi possibilment setghu jghinuna sabiex tipprova l-kaz taghha lil hinn minn kull

dubju dettat mir-raguni.

Illi dan ifisser allura illi l-Prosekuzzjoni naqset milli ggib provi sostanzjali fil-kaz

odjern biex forsi tipprova l-kaz taghha u ghazlet illi tibqa' biss fuq il-verzjoni tal-

allegat vittma liema verzjoni tikkuntrasta ferm mal-verzjoni moghtija mill-esponenti

fl-istqarrija tieghu illi rrillaxxa lill-Ufficjali tal-Pulizija.

Illi dan ifisser ghalhekk illi

jezisti anke tali kunflitt ta' provi minhabba illi l-Prosekuzzjoni naqset milli ggib

provi sufficjenti illi jwasslu lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tkun tista' telimina tali

kunflitt u tasal ghall-fatt illi l-appellant ikkometta frodi.

Illi fil-fatt, il-verzjonjiet tal-

allegat vittma u tal-esponenti jikkuntrastaw ma' xulxin u huma dijametrikment

opposti u ghalhekk din il-Qorti hija rinfaccjata b'kunflitt qawwi ta' provi.

Illi l-appellant jirrileva illi l-prova principali illi kellha tingab fil-kaz ojdern kienu l-

flus iffalsifikati gol-kaxxa liema kaxxa izda allegatament intremiet mill-parti leza.

l-appellant umilment jikkontendi illi kif jista' jkun illi prova bhal din intremiet mill-

parti leza u/jew ghallinqas ma gietx mitluba mill-Ufficjali tal-Pulizija sabiex tigi

mizmuma u ppreservata minnhom stess.

bejn il-parti leza kien hemm relazzjoni bhala hbiberija bejniethom liema hbiberija

wasslet biex iz-zewg partijiet jafdaw lil xulxin.

dawn il-flus biex turi illi kienet sellfitlu dak l-ammont.

sahansitra gabet xi prova dokumentarja (bhal bank statements) ta' minn fejn gabet il-

flus il-parti leza.

Illi allura l-appellant jsaqsi hemm prova bizzejjed illi fil-verita' hija

selfet dan l-ammont ta' flus?

Illi inoltre l-appellant jirrileva illi l-parti leza ma ssemmi xejn rigward il-fat jekk hu

kienx se jaqla' xi ammont ta' flus minn tali operazzjoni.

jaghmilha ghal xejn u ghall-ebda raguni?

Kien se joqghod jaghmel dan l-ezercizzju

kollu sempliciment biex jghin lilha?

Illi l-Qorti qisu tibbaza fuq il-fatt illi fl-istqarrija tal-imputat huwa ammetta bla

Illi dan wahdu

ma jfissirx illi sar frodi ghax l-appellant sempliciment qal illi inghata dik is-somma

tal-flus imma dejjem cahad illi pprova jiffroda.

Illi sabiex jirrizulta l-frodi ikunu jigu

pruvati affarijiet ben oltre dak mistqarr mill-appellant fl-istqarrija tieghu ghax dan

seta' fl-istqarrija tieghu kien qed jirreferi illi tathomlu bhala rigal, jew selfithomlu

izda ma jfissirx illi kien iffrodaha.

Illi dan ifisser ghalhekk illi l-prosekuzzjoni naqset milli tipprova l-kaz taghha lill

hinn minn kull dubju dettatt mir-raguni u ghalhekk din l-Onorabbli Qorti ghandha

fic-cirkostanzi ma ssibx lill-appellant hati tal-ewwel akkuza migjuba fil-konfront

Illi t-tieni akkuza illi

jinsab akkuzat biha l-appellant tirreferi ghar-reat tal-

approprazzjoni indebita kontemplati taht l-Artikoli 293 u 294 tal-Kodici Kriminali,

Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Ghaxdex) fl-ismijiet Il-Pulizija

Kap 9, tal-Ligijiet ta' Malta.

"Ir-Reat tal-Approprazzjoni Indebita.

Illi l-approprjazzjoni indebita hija ikkontemplat fl-artikoli 293 u 294 tal-Kodici Kriminali.

Illi ghalkemm lartikolu 293 jispecifika illi sabiex tirnexxi dina l-azzjoni kriminali

jenhtieg il-kwerela tal-parti offiza, madanakollu l-artikolu 294 jiddisponi illi l-azzjoni

titmexxa ex officio mill-pulizija meta l-oggett jigi fdat jew ikkunsinnjat lill-hati minhabba

l-professjoni, industrija, kummerc, amministrazzjoni, kariga jew servizz tal-persuna

"Skond gurisprudenza kostanti u anke skond awturi, generalment huwa ritenut li l-estremi

ta' dan ir-reat ta' approprjazzjoni indebita huma dawn li gejjin:

Illi l-pussess tal-haga jkun gie trasferit lis-suggett attiv tar-reat voluntarjament mill-

proprjetarju jew detentur, ikun min ikun.

Jigi specifikat hawnhekk biex ma jkunx hemm

ekwivocita, li l-konsenja da parti tal-proprjetarju jew detentur lil agent jew lis-suggett attiv

jiffugura mhux ir-reat tal-approprjazzjoni ndebita, imma s-serq.

Illi t-trasferiment tal-pussess ma jridx ukoll ikun jimporta t-trasferiment tad-dominju cioe

tal-proprjeta' ghaliex f'dan il-kaz ma jiffugurax l-element tal-azzjoni ndebita.

Illi l-oggett irid ikun mobbli;

Illi l-konsenjatarju in vjolazzjoni tal-kuntratt jaghmel tieghu l-haga cioe' japproprja ruhu

Irid ikun hemm wkoll l-intenzjoni tas-suggett attiv tar-reat li japproprja ruhu mill-

oggett li jkun jaf li huwa ta' haddiehor" (Il-Pulizija vs Marbeck Cini Custo - Qorti tal-

Magistrati (Ghawdex) – 15/02/2007).

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli Kriminali flismijiet Il-Pulizija vs

Enrico Harvey u Edwin Harvey deciza fid-9 ta' Gunju 1998, il-Qorti ghaddiet

sabiex elenkat l-element essenzjali li jsawwru dana ir-reat.

obbligu li jrodd dawk il-flus jew dik ix-xi haga lura jew li jaghmel uzu minnhom b'mod

specifiku;(sottolinjar tal-Qorti) (3) u minflok ma jaghmel hekk idawwar dawk il-flus jew dak

Illi ghalhekk l-awtur ta' dana r-reat irid ikollu l-intenzjoni specifika illi l-oggett li jigi fdat

lilu u li jkun qed jippossjedi ghal ghan specifiku, jigi imdawwar minnu daqslikieku

huwa l-proprjetarju u jaghmel uzu minnu jew jiddisponi minnu bi profitt ghalih jew ghal

Illi kif jispjega l-awtur Francesco Matheous:

Illi f'sentenza ohra deciza mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs

John Briffa Dimech deciza fl-14 ta' Frar 1997, il-Qorti tispjega b'mod semplici l-elementi ta'

"Minn ezami ta' l-artikolu 293 tal-Kodici Kriminali jidher car li wiehed mill-elementi

essenzjali ta' lapproprjazzjoni indebita huwa kostitwit mill-frazi: "… taht titolu illi

jgib mieghu l-obbligu … li jsir uzu minnha specifikat ...".

Specifikat minn min?

Ovvjament minn min ikun ikkonsenja l-haga lill-agent u minn hadd

izjed.

Hija lpersuna li tikkonsenja l-haga u hadd hliefha li jkollha jedd timponi l-obbligu ossia

tispecifika lill-agent dwar kif ikollu jaghmel uzu mill-oggett ikkonsenjat lilu minnha.

Jekk il-

konsenjatur jaghti flus lill-agent biex dan bihom jixtrilu dar, l-agent jikkommetti r-reat ta'

approprjazzjoni indebita jekk minflok jaghtihom karita'.

Jekk il-konsenjatur jaghti flus lill-

agent biex dan jixtrihom armi bi skop ta' serq, l-agent ikun approprja ruhu mill-flus

indebitament jekk jaghtihom karita', apparti l-kwistjoni tal-moralita'.

Jekk jixtrihom

armi, allura l-agent ikun ghamel uzu mill-flus kif specifikat.

F'kull kaz, fl-indagini dwar il-

htija jew le ta' approprjazzjoni indebita, ghandha ssir prova ta' l-uzu tal-haga specifikata

mill-konsenjatur u prova ta' jekk l-agent ma ikunx ghamel mill-haga dak l-uzu jew uzu

Illi finalment dwar id-dolo mehtieg ghal kumissjoni ta' dana r-reat il-Qorti taghmel

pjena referenza ghassentenza Il-Pulizija v Dr. Seigfried Borg Camilleri Galea deciza mill-Qorti

tal-Appell Kriminali fit-23 ta' Dicembru 2003 fejn il-Qorti hemmhekk ghamlet

referenza ghal dak li qal il-gurista Luigi Duncan fuq il-kuncett taddolo necessarju ghal

ezistenza ta' dan r-reat.

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Herbert Pavia

intqal:

IV para 1951 pg 103) fejn l-awtur jikkumenta dwar l-artikolu 417 tal-Kodici

Penali Taljan li huwa simili hafna kwazi kelma b'kelma ghall-artikolu 293 tal-Kodici

Duncan jirriferi ghallawtur Carrara "la

Illi mill-esposizzjoni legali tal-elementi mehtiega dwar ir-reat tal-misapproprazzjoni

jidher illi dana r-reat huwa bbazat fuq l-abbuz tal-fiducja li tkun giet fdata lill-agent.

Dana l-abbuz jissarraf fil-fatt illi l-agent idawwar oggett li jkun gie fdat lilu ghal

ghan specifikat f'uzu differenti minn dak patwit tal-oggett ikkonsenjat, liema

uzu divers madanakollu jrid ikun sar b'mod intenzjonali mill-agent bl-ghan li

Dana l-agir minn naha tieghu ma jridx

jammonta ghal semplicement uzu taloggett, izda l-agent irid iqis illi dak l-oggett sar

proprjeta' tieghu u ghalhekk jaghmel uzu minnu bhala sid tieghu u dana bi profitt

Illi ghalhekk mill-provi kif prodotti jirrizulta b'mod car illi din l-imputazzjoni

ma tirrizultax stante illi m'hemm l-ebda provi fl-inkartament kriminali illi l-

appellant kien se jdawwar bi profitt l-ammont allegatament moghti lilu mill-parti

Illi fi kliem iehor, element essenzjali ghar-reat in kwistjoni huwa l-fatt illi l-

Prosekuzzjoni tkun trid tipprova illi l-akkuzat se

jaghmel profitt minn tali

approprazzjoni indebita liema prova hija mankanti fil-proceduri odjerni stante illi

mill-istqarrija tal-appellant ma jirrizultax x'kien se jaghmel bihom il-flus.

Illi dan ifisser ghalhekk illi l-prosekuzzjoni naqset milli tipprova l-kaz taghha lill

hinn minn kull dubju dettatt mir-raguni u ghalhekk din l-Onorabbli Qorti ghandha

fic-cirkostanzi ma ssibx lill-appellant hati tat-tieni akkuza migjuba fil-konfront

Illi sussidjarjament u minghajr pregudizzju l-appellant jirrileva illi l-piena erogata

mill-Ewwel Qorti u cioe' l-piena ta' tletin (30) xahar prigunerija effettiva hija wahda

sproporzjonata u eccessiva fil-kaz odjern.

Illi l-appellant jirrileva illi bosta drabi l-Qrati sahqu fuq il-bzonn li l-piena ghandha

tkun mezz riformattiv, a skapitu tal-mezz deterrent fil-piena.

Fil-fatt fis-sentenza Il-

Pulizija vs. Stephen Buhagiar Simpson moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-tnejn u

ghoxrin (22) ta' Settembru tas-sena elfejn u tlieta (2003), il-Qorti qalet illi:

"Konsiderata l-piena bhala mezz ta' riforma tal-imputat fl-interess tieghu u tas-

socjeta', izjed u izjed din il-piena karceraja tidher inadatta.

Infatti, permezz taghha,

tifel ta' kondotta sa issa tajba, u li diga', bil-fatti, wera' soghba tarreat li ghamel, ser

jinxtehet ghal soggorn ma' nies li filmaggjoranza taghhom huma delinkwenti recidivi

B'hekk minflok jigi riformat, hemm il-possibilta' illi huwa jiehu lezzjonijiet

fid-delinkwenza … tara illi huwa opportun illi inehhi l-impressjoni illi l- iskop tal-ligi

kriminali u talpiena huwa biss illi jkun ta' deterrent biex jghallem lil dak li jkun illi

Huwa certament kuncett illi ghamel zmien u kien il-kuncett

predominanti, pero llum ilkuncett m'huwiex aktar ta' piena retributtiva, imma ta'

sistema restorattiva, fejn anke jekk hu possibbli u safejn hu possibbli, u tenut kont

anki tac-cirkostanzi kollha tal-kaz, kif ukoll tal-precedenti kriminali tal-imputat, isir

tentattiv biex mhux biss issir rikonciljazzjoni bejn l-agent tad-delitt u l-vittma li tkun

sofriet danni u anke sofferenzi ohrajn, imma anki illi jkun hemm possibilita' illi dak li

jkun jigi nformat u jikkonvinci ruhu illi ghandu jsegwi t-triq ittajba"

F'dan l-istadju l-appellant jaghmel referenza wkoll ghal diversi sentenzi fejn anke

persuni li kienu recidivi, wkoll inghataw opportunita ohra, permezz ta' piena

Fis-sentenza fl-ismijiet ta' Il-Pulizija vs Charlot Lofreda, deciza mil-Onorabbli Qorti

tal-Magistrati fis-sebgha (7) ta' Novembru, tas-sena elfejn u tmienja (2008) il-Qorti

sahqet fuq il-bzonn, illi persuna ghandha tinghata cans iehor fil-hajja taghha, la

darba turi car illi hemm ir-rieda ta' bidla.

F'dan il-kaz, ghalkhemm l-akkuzi kienu ta'

natura serja, l-aktar peress illi akkuzat bhal l-appellant kien recidiv, il-Qorti sahqet

illi l-imputat kellu jinghata cans iehor billi tigi mposta fuqu Ordni ta' Probation.

Ghal finijiet ta' piena il-Qorti kkunsidrat bir-reqqa kollha

process minn fejn jirrizulta li l-imputat kellu trobbija instabbli,

li huwa kellu problema serja ta' abbuz mid-droga… u li

huwa ilu ma jabbuza mid-droga b'mod kontinwu ghal dawn

l-ahhar erba' snin… li tul dawn l-ahhar erba' snin kienu qed

isiru urine sample tests lill-imputat u dawn dejjem irrizultaw

fin-negattiv… Il-Qorti wara li kkunsidrat dan kollu jidrilha li

ghalkemm mill-fedina penali tal-imputat jirrizulta li huwa

inghata opportunitajiet rega' qabad it-triq il-hazina ghaliex

kien ghadu jabbuza mid-droga, irrizulta wkoll li dawn l-

incidenti jirrisalu ghal qabel is-sena 2003, u cioe' ghal qabel ma

l-imputat beda u ttermina b'success il-programm residenzjali, u

ghalhekk l-imputat ghandu jinghata l-ahhar opportunita'

sabiex jirriforma ruhu u jaqbad definittivament it-triq it-

tajba specjalment meta wiehed jikkunsidra li llum il-gurnata

l-imputat oltre li ttermina b'success il-programm residenzjali

ghandu xoghol stabbli u anki hajja familjari wkoll pjuttost

stabbli.

Fis-sentenza, Il-Pulizija vs Ritmar D'Amato u Justin Calleja De Bono, deciza mill-Qorti ta' l-

Appell fid-9 ta' Ottubru, 2008, il-Qorti, filwaqt li ghamlet referenza ghal xi kazijiet

ohra qalet hekk: "Issa, ghalkemm huwa veru li qorti ghandha dejjem toqghod

il-mizuri mhux karcerarji a disposizzjoni

b'applikazzjoni taghhom bl-addocc u minghajr ma tiehu kont xieraq tal-antecedenti

penali ta' dak

jkun, mill-banda

li ma tkunx tista', jew li m'ghandhiex, fil-kazijiet li jikkwalifikaw terga' tinghata

probation jew conditional discharge jew tigi applikata fil-konfront taghha xi mizura

ohra taht il-Kap.

F'dan ir-rigward din il-Qorti taghmel referenza ghal dak li

nghad fis-sentenza taghha tat-18 ta' Jannar 2001 fl-ismijiet Il-Pulizija v. George

Calleja De Bono: "Issa, huwa veru li l-appellat ghandu fedina penali li ftit din il-Qorti rat bhalha.

Bizzejjed jinghad li dina l-fedina penali tiehu xejn anqas minn 42 faccata.

ghandu erbghin sena, u f'dawn l-erbghin sena huwa kellu xejn anqas minn 77 kundanna

mill-Qrati ta' Gustizzja Kriminali.

Kien hemm xi okkazzjonijiet fis-snin sebghin u fil-bidu

tassnin disghin meta l-qrati applikaw fil-konfront tieghu sia l- Artikolu 5 kif ukoll l-Artikolu

9 tal-Kap.

152; il-bqija talkundanni, pero`, jinvolvu multi u habs..."Apparti li din il-Qorti

ma tistax taqbel ma' l-Avukat Generali fejn dan jghid li s-sitwazzjoni ta' l-appellat hija

"irriversibbli" – fil-fehma tal-Qorti hija l-mewt biss li ggib stat jew sitwazzjoni ta'

irriversibilita` assoluta – anqas ma tista' din il-Qorti tikkondividi l-fehma ta' l-Avukat

Anke fil-kaz

ta' persuna ta' eta` mhux zghira u li forsi hu recidiv, tista' titfacca fil-hajja ta' dik

il-persuna a window of opportunity li permezz taghha jkun jista' jinkiser ic-ciklu

ta' kundanni u ta' prigunerija.

Illi fid-dawl ta' dan issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli

Kriminali fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta v. ReneBeattie sive Nazzareno Benoit Trepa Torres

datata 28 ta' Novembru 2006:

"Il-piena ghandha diversi skopijiet.

Wiehed minnhom huwa sabiex jigi ripristinat it-tessut

socjali li jkun gie mcarrat bil-ghemil kriminali ta' dak li jkun.

Taht dan l-aspett jassumu

mportanza, fost affarijiet ohra, kemm ir- rizarciment tad-dannu da parti tal-hati kif ukoll ir-

Skop iehor tal-piena huwa dak li tigi protetta s-socjeta`.

Dan l-iskop

jitwettaq kemm billi fil-kaz ta' persuni li b'ghemilhom juru li huma ta' minaccja ghas-socjeta`

dawn jinzammu inkarcerati u ghalhekk barra mic- cirkolazzjoni, kif ukoll billi, fil-kaz ta' reati

gravi, is-sentenza tibghat messagg car li jservi ta' deterrent generali.

Il-Qrati ta' gustizzja

kriminali dejjem iridu jippruvaw isibu l-bilanc gust bejn dawn u diversi skopijiet ohra tal-

Ghalhekk il-pieni moghtija mill-Qrati taghna fil-kwalita' u kwantita' taghhom

ghandhom joholqu bilanc bejn l-aspett retributtiv u dak riformattiv, tant accenat u

accettat, fil-kuncett ta' gustizzja kriminali fiz-zminijiet ta' llum.

Illi fil-kaz odjern inoltre jigi rilevat illi l-appellant huwa bniedem ta' fedina penali

netta, huwa bniedem illi min mindu tressaq b'arrest huwa baqa' taht arrest stante

illi huwa barrani u m'ghandu lil hadd li jaf hawn Malta u ghalhekk ma setax

jinghata l-helsien mill-arrest u ghalhekk fic-cirkostanzi jekk din il-Qorti thoss illi l-

appellant ghandu jinstab hati huwa diga' skonta diversi xhur prigunerija.

Illi fil-kaz ojdern minhabba n-natura tal-kaz in kwistjoni jekk din l-Onorabbli Qorti

thoss illi ghandha ssib htija fl-esponenti piena ta' prigunerija effettiva mhix idonea

fic-cirkostanzi u din il-Qorti ghandha thares lejn modi alternattivi ta' pieni fosthom

sentenza sospiza u dan fid-dawl tal-fatt illi l-pieni moghtija mill-Qrati taghna fil-

kwalita' u kwantita' taghhom ghandhom joholqu bilanc bejn l-aspett retributtiv u

dak riformattiv, tant accenat u accettat, fil-kuncett ta' gustizzja kriminali fiz-zminijiet

ta' llum.

Ikkunsidrat,

L-appellanti iressaq il-kritika tieghu fil-konfront tad-decizjoni impunjata billi

jilmenta illi sar apprezzament zbaljat tal-provi li kien hemm fl-atti meta jishaq illi

dawn il-provi ma kenux jilhqu dak il-grad mehtieg fil-kamp penali li fuqu tistrieh ir-

Jilmenta ukoll illi l-piena erogata mill-Ewwel Qorti kienet wahda eccessiva

tenut kont tal-fatt illi l-fedina penali ta'l-appellanti hija nadifa u li kellha tkun wahda

li tohloq bilanc bejn l-aspett retributtiv u dak riformattiv tal-hati.

Premessi din l-impunjattiva mressqa 'il quddiem mill-appellanti, huwa evidenti illi

dak li fl-ewwel lok qed tigi imsejjha biex taghmel dina l-qorti ta' revizjoni huwa li

tissindika dik id-diskrezzjoni fdata lill-Ewwel Qorti fl-evalwazzjoni li hija ghandha

taghmel tal-provi.

Qajla ghandha ghalfejn din il-Qorti terga' ittenni illi tali

diskrezzjoni ghandha tigi iddisturbata biss fejn jista jigi riskontrat errur gravi ta'

gudizzju fid-decizjoni impunjata li tista' twassal ghal ingustizzja fil-konfront tal-

Dan l-element guridiku gie affermat funditus u kemm il-darba

mill-qrati fi stadju ta' revizjoni.

Illi din il-Qorti madanakolllue zaminat mill-gdida l-

inkartament gudizzjarju ta' dan il-kaz sabiex tfittex jekk dan l-errur fil-gudizzju tal-

Ewwel Qorti huwiex riskontrat fl-apprezzament minnha maghmul tal-provi.

Illi mill-atti jemergi illi l-akkuzi li qed jiffaccja l-appellanti u cioe' dawk tal-frodi u

tal-approprjazzjoni indebita iduru madwar ghotja ta' flus fl-ammont ta' 15000 ewro

mill-parti leza lill-appellanti bil-wieghda illi dawn setghu jigu imkattra minnu.

Illi l-

appellanti holoq storja sostnuta anke b'artifizji u raggiri permezz ta' allegata kaxxa u

inka sewda bhala ghodda li kellha tintuza ghat-tkattir ta' dawn il-flus.

Il-parti leza

giet ingannata mill-appellanti u dahhlet b'ingenwita kbira, fil-fehma ta' din il-Qorti,

sabiex tibla' dina l-istorja x'aktarx inkonsapevoli tal-fatt illi dak li kien qed jigi lilha

issugerit mill-appellanti kien ghal kollox illegali u illecitu.

L-appellanti fil-fatt jonqos

milli jikxef l-identita vera tieghu mal-parti leza u jaghtiha isem falz.

Hekk kif

tghaddielu l-flus l-parti leza titlef kull kuntatt mieghu meta dan jisparixxi bihom.

Illi din il-Qorti ma tarax illi ghandha toqghod tinoltra ruhha fl-elementi legali li

isawwru iz-zewg akkuzi u cioe' ir-reati tal-frodi u ta'l-approprjazzjoni indebita billi

hemm esposizzjoni guridikament impekkabbli kemm fid-decizjoni impunjata kif

ukoll fir-rikors ta'l-appell ta'l-imputat.

L-appellanti minn naha tieghu fl-istqarrijiet minnu rilaxxjata lill-pulizija meta jigi

interrogat ma jichadx illi huwa gie moghti l-ammont ta' €15000 mill-parti leza, izda

isostni illi dawn kien bi hsiebu irrodhomlha lura.

Lanqas ma jichad illi fl-inkontri li

kellu mal-parti leza huwa taha isem falz u ma zvelax il-vera identita tieghu.

jaghtix ir-raguni, izda, li wassal lil Miriam Bonello Hassan tghaddielu dawn il-

flejjes.

Issa sabiex

jissussti ir-reat tal-frodi

gurisprudenza u fis-sentenzi tal-qrati taghna illi iridu jinkonkorru diversi elementi.

Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is-suggett attiv u is-suggett passiv tar-reat u cioe'

bejn minn qieghed jikkometti ir-reat u il-vittma.

materjali ta' dana ir-reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li iwasslu lil vittma

sabiex isofri it-telf patrimonjali.

Finalment huwa necessarju li ikun hemm l-element

formali tar-reat konsistenti fid-dolo jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li

jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg ghalih innifsu.

Jekk xi wiehed jew

iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa, allura ir-reat tat-truffa ma jistax jisussisti.

Issa mix-xhieda ta' Bonello Hassan ma hemmx dubbju illi l-artifizji u ir-raggieri

kienu prezenti tant illi din wasslet biex kagun ta' dak li wieghda l-appellanti hija

sofriet telf patrimonjali.

L-appellanti ghamel dan biex jikseb profit billi hekk kif

dawn il-flus gew f'idejh huwa sparixxa minghajr ma halla l-ebda kuntatt, tant illi l-

parti leza tilfet il-komunikazzjoni mieghu u kellha finalment tirrikorri ghand il-

".… Hu necessarju biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, li l-manuvri jridu jkunu ta'

natura li jimpressjonaw bniedem ta' prudenza u sagacja ordinarja, li jridu jkunu

frawdolenti u li hu necessarju li jkunu impjegati biex jipperswadu bl-assistenza ta'

fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat fil-ligi. ....1"

Kwindi stabbiliti l-fatti probatorji u abbinati mat-taghlim gurisprudenzjali, din il-

Qorti ma tarax li hemm raguni valida li tista' iggieghlha titbieghed mil-fehma

milhuqa mil-Ewwel Qorti meta sabet lill-appellanti hati tal-akkuza tal-frodi.

Maghdud dan, madanakollu l-Qorti tqies illi una volta stabbilit illi l-appellanti bl-uzu

ta' raggiri u artifizji gieghel lill-parti leza tizvesti ruhha minn ammont sostanzjali ta'

flus b'tali mod illi hija giet ingannata, ma jistax jinghad allura illi hemm ukoll l-

elementi li isawwru r-reat tal-approprjazzjoni indebita.

Dan ghaliex fil-kummissjoni

ta' dan l-ahhar reat huwa nieqes l-element ta'l-ingann fis-sens illi it-trasferiment tal-

pussess tal-oggett mobbli mis-suggett passiv ghas-suggett attiv tar-reat ikun sar ghal

ghan specifiku in forza ta' ftehim bejn dawn t-tnjen minn nies, izda l-awtur tar-reat

minflok li jaghmel uzu ta' dak l-oggett mobbli ghal ghan specifikat fil-kuntratt

milhuq bejn il-partijiet, japproprjah ghalih innifsu daqslikieku kien is-sid u bi

vjolazzjoni ta' dak il-kuntratt jaghmel uzu divers minnu sabiex jikseb vantagg ghalih

Issa f'dan il-kaz ghalkemm huwa minnu illi l-parti leza ghaddiet il-flus lill-

appellanti ghal ghan specifiku, madanakollu hija giet indotta taghmel dan b'ingann

u cioe' bl-uzu ta' raggiri u artifizji li permezz taghhom l-appellanti gieghlha temmen

illi huwa seta ikattrilha l-flus li ghaddietlu, sabiex b'hekk il-kunsens taghha kien

1 22 ta' Frar 1993, AppKrim Il-Pulizija vs Charles Scerri

wiehed ivvizzjat minhabba l-uzu tar-raggiri frawdolenti mill-awtur, kuntrarjament

ghal dak li jsehh fil-kaz tal-misapproprjazzjoni.

Mhux biss izda ukoll l-Prosekuzzjoni fil-kaz tar-reat tal-misapproprjazzjoni trid

necessarjament tipprova illi l-awtur tar-reat ghamel uzu divers mil-flus minn dak li

L-appellanti fl-istqarrija tieghu

jammetti li huwa ghandu fil-pussess tieghu il-flus mghoddija lilu mill-parti leza,

izda ma hemm l-icken prova dwar x'uzu seta' ghamel minn dawn il-flus ghajr illi

Illi fil-fatt fid-decizjoni Il-Pulizija vs Edwin Harvey et

iccitata superjorment mil-Ewwel Qorti hemm mghallem illi:

"Ir-reat ta' approprjazzjoni indebita jiddistinwgi ruhu .… ukoll mit-truffa ghax id-

detentur tal-haga ma jigix ingannat permezz ta' raggiri jew artifizji biex jitlaq minn

"L-element partikolari tar-reat ta' approprjazzjoni indebita mhuwiex l-uzu ta' l-

ingann da parti ta' l-agent biex jottjeni l-oggett, izda l-inversjoni tat-titolu tal-

pussess tal-haga li l-agent ikun ottjena minghand is-suggett passiv bil-libera

volonta' ta' dan.

Fl-approprjazzjoni indebita ma jezisti ebda element ta' frodi fis-

sens li fl-approprjazzjoni indebita m'hemmx l-element ta' fiducja li essenzjalment

jiffacilita tali reat.2"

"Ir-reat ta' truffa jiddistingwi ruhu essenzjalment minn dak ta' approprjazzjoni

indebita, in kwantu fl-ewwel ipotesi l-pussess tal-oggett li minnu jsir profitt

indebitu jigi ottenut bhala rizultat ta' ngann adoperat mil-konsenjatarju, mentri fl-

ipotesi l-ohra dak il-pussess ikun gie konsegwit mill-konsenjatarju legittimament,

Fit-truffa l-ligi riedet timpedixxi l-inganni ghat-trasferiment ta' oggett biex isir

profitt indebitu minnu; fl-approprjazzjoni ndebita l-ligi riedet tevita li min ikollu

legittimament haga ta' haddiehor ma jabbuzax mill-fiducja lilu moghtija u

jiddisponi minnha bhala tieghu.

Ghalkemm minhabba f'din id-distinzjoni, l-approprjazzjoni ndebita hija kunsidrata

mill-ligi anqas gravi mit-truffa, iz-zewg reati ghandhom bhala karatteristika

principali l-lezzjoni tad-dritt tal-proprjeta', jew dritt iehor reali, minghajr il-

2 Il-Pulizija vs Joseph Mezzapelle – App.Inf.

vjolazzjoni tal-pussess; u huma t-tnejn talvolta maghrufa fid-dottrina bhala "furto

Stabbilit allura illi l-fattispecje ta' dan il-kaz jinkwadraw rwiehom perfettament fir-

reat tat-truffa, stabbilit ukoll illi r-reat ta'l-approprjazzjoni indebita huwa nieqes l-

element ta'l-ingann u tal-frodi kwindi gjaldarba l-Ewwel Qorti sabet htija ghar-reat

aktar gravi tat-truffa, hija kellha tghaddi biex tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-tieni

akkuza tal-misapproprjazzjoni billi din kienet akkuza alternattiva ghall-ewwel

imputazzjoni.

Illi ghalkemm

l-Ewwel Qorti meta giet biex tinfliggi

l-piena applikat

disposizzjonijiet ta'l-artikolu 17 tal-Kodici Kriminali bl-assorbiment tal-piena ghat-

tieni akkuza fl-ewwel imputazzjoni, madanakollu din il-Qorti tqies illi gjaldarba

meta l-Ewwel Qorti giet biex teroga l-piena fil-konfront ta'l-appellanti hadet in

konsiderazzjoni in-natura tar-reati li dwarhom kienet qed tinstab htija u billi din il-

Qorti ser tghaddi biex tirrevoka is-sejbien ta' htija ghat-tieni imputazzjoni u ser

tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-tieni imputazzjoni, allura hija tal-fehma li ghandu

jkun hemm temperament fil-piena inflitta.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' in parte l-appell interpost,

tghaddi ghalhekk biex tvarja d-decizjoni impunjata billi tikkonfermaha fejn instabet

htija ghall-ewwel akkuza migjuba fil-konfront ta'l-appellanti, izda tirrevokaha fejn

sabitu hati tat-tieni imputazzjoni ukoll u minflok billi din it-tieni akkuza hija

alternativa ghall-ewwel imputazzjoni tastjeni milli tiehu konjizzjoni ta'l-istess.

Tirriforma ghalhekk l-piena inflitta billi minflok dik ta' tletin xahar prigunerija

tikundannah ghal perijodu ta' sentejn prigunerija.

3 Il-Pulizija vs Carmel Pavia El Gazzar – App.Inf.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Il-Pulizja

Illum 14 ta' Dicembru, 2017

Rat l-akkuzi dedotti kontra l-appellant Clinton Bugeja Grixti detenur tal-karta tal-

identita Murgo bin-numru 643471 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-

Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli:

Nhar l-24 ta' Settembru, 2016 ghall-habta ta' 8.15 hrs, fi Triq Leonard

Ferando kontra Fenech Buontempo Gatt sabiex jingurja, jdejjaq jew jaghmel hsara

lill-imsemmija persuna;

Ikkaguna biza' li ser juza vjolenza kontra Emiliya Fenech Buontempo Gatt jew

kontra l-propjeta' taghha jew kontra l-persuna jew il-propjeta' ta' xi

hadd mill-axxedenti jew dixxendenti ta' l-imsemmija persuna.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura

Kriminali, tat-13 ta' Jannar, 2017, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 251 B (1)

u 339 (1) (d) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Din il-Qorti sabet lill-imsemmi imputat hati tal-akkuzi kif dedotti mill-

Prosekuzzjoni u ordnat ordni ta' Protezzjoni ai termini tal-Art.

412 C tal-Kap

Il-Qorti fissret fi kliem car, il-portata ta' din is-sentenza lill-imputat.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Clinton Bugeja Grixti, pprezentat fir-registru ta'

din il-Qorti fil-25 ta' Jannar, 2017, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti

joghgobha tirrevoka u thassar is-sentenza appellata tal-Qorti tal-Magistrati

(Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali in kwantu moghtija fil-konfront

tal-appellant nhar it-13 ta' Jannar 2017 fil-proceduri fl-ismijiet fuq

premessi, u ghalhekk tilliberah minn kull imputazzjoni, htija u piena.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

ordni tal-Qorti.

Rat illi l-aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti:

1) Illi fl-ewwel lok l-imputazzjonijijet kif imposti jirreferu ghal xi haga li allegatament grat tnax-il siegha qabel minn dak li rrizulta mill-provi prodotti f' din il-kawza.

Mill-atti jirrizulta ampjament li r-reati li dwarhom tressqu l-provi allegatament sehhew fit-tmienja u kwart ta' filghaxija (20.15hrs).

L-imputazzjonijiet migjuba kontra l-appell jirreferu ghall-allegat incindent li sehh fit-tmienja u kwart ta' filghodu (08.15hrs).

Illi s-subartikolu (2) ta' l-Artikolu 360 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li:

"Ic-citazzjoni ghandha ssemmi car il-persuna mharrka, u ghandu jkun fiha, fil- qosor, il-fatti ta' l-akkuza, bil-partikularitajiet ta' zmien u ta' lok li jkunu jinhtiegu jew li jkunu jistghu jinghataw.

Ghandu jkun fiha wkoll it-twissija li, jekk il- persuna mharrka tonqos li tidher, hija tigi arrestata b' mandat tal-qorti u mressqa quddiem l-istess qorti fil-jum li jkun imsemmi fil-mandat."

Illi fis-sentenza moghtija fit-18 ta' Ottubru 2005 mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fil- kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. John Mary Mifsud, fejn l-appellant f' dik il-kawza gie akkuzat b'reati li allegatament sehhew "ghall-habta tas-7.30 pm" mentri l-provi kienu jirrigwardaw incident li sehh "ghall-habta tas-7.30 am", intqal li:

"L-imputazzjoni ghalhekk kif impostata qed tirreferi ghal xi haga li allegatament grat tnax-il siegha wara u l-ewwel Qorti hekk sabet lill-appellant hati.

Mill-provi ma jirrizultax li gara xi incident fil-hin indikat fl-imputazzjoni u ghalhekk l- appellant ma setax jinsab hati kif fil-fatt insab.

Il-frazi "ghall-habta ta'" tindika hin approssimattiv u tinkludi hin vicin dak imsemmi fl-imputazzjoni izda zgur mhux tnax-il siegha wara.

Il-prosekuzzjoni qalet li huwa ovvju li dan kien zball dattilografu.

Jekk inhuwa hekk, il-prosekuzzjoni kellha tiehu hsieb taghmel jew titlob il-korrezzjoni opportuna tempestivament".

Illi dan l-istess principju gie riaffermat mill-istess Qorti ta' l-Appell Kriminali f'diversi kawzi ohra inkluz dawk fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Warren Morana u Il- Pulizija vs. Rita Vella Fenech, it-tnejn decizi fid-19 ta' Ottubru 2011.

Illi, fil-kaz odjern, id-differenza li tirrizulta mill-provi prodotti meta paragunata ma' dak indikat fl-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tal-appellant m'humiex semplici ftit sieghat pero` d-differenza hija f'numru konsiderevoli ta' sieghat.

M'hemmx dubju li dak kwotat fis-sentenzi hawn fuq citati ghandu japplika ghall-kaz odjern.

Bl-applikazzjoni tal-principji indikati hawn fuq ghall-kaz in ezami huwa car li l- appellant ma seta' qatt jinstab hati tal-imputazzjonijiet lilu addebitati ghaliex dawn jirreferu ghal fatti li suppost sehhew fit-tmienja u kwart ta' filghodu (08.15hrs) meta l-provi li ngiebu quddiem din il-Qorti jirreferu ghal-fatti li sehhew fit-tmienja u kwart ta' filghaxija (20.15hrs).

Illi l-Ewwel Onorabbli Qorti ghalhekk kellha tieqaf hawn u tillibera l-appellant miz- zewg imputazzjonijijet migjuba fil-konfront tieghu.

2) Bla pregudizzju ghas-suespost, u subordinatament ghall-istess, jinghad ukoll illi l-Ewwel Qorti ma kellhiex ragunijiet ghala ssib il-htija fuq ebda wahda mill-akkuzi.

In effetti l-provi li ngiebu quddiem l-Ewwel Qorti kienu tali li kellhom iwasslu ghall-liberazzjoni tal-appellant, u mhux ghas- sejbien ta' htija.

impellenti, sabiex din

Illi huwa wkoll principju stabbilit fil-gursiprudenza tal-Qrati taghna, illi din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmula mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall- konkluzjoni li waslet ghaliha.

Fi kliem iehor, din il-Qorti ma tirrimpjazzax id- diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitati mill-Ewwel Qorti izda taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l-Ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk izda din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l- Ewwel Qorti fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux id-diskrezzjoni u addirittura konkluzjoni.

Illi fis-seduta tat-13 ta' Jannar 2017 xehdu l-parte civile, omm il-parte civile u l- appellant.

It-tlett verzjonijiet li nghataw kienu konfliggenti ghall-ahhar.

Il-parte civile xehdet li l-appellant qabadha minn idejha tlett darbiet u hezzizha, allegazzjoni falza li l-appellant cahad minn dejjem b'mod kategoriku.

Omm il-parte civile xehdet li rat lill-appellant u lil bintha vicin xulxin fejn hija marret bejniethom biex tifridhom.

Omm il-parte civile sahansitra qalet bil-gurament li hija bdiet tghid lil bintha "leave him alone, leave him alone".

Il-parte civile ma tatx l-istess verzjoni li tat ommha u fl- ebda hin ma xehdet li ommha dahlet bejniethom biex tifridhom.

Jirrizulta ghalhekk li hemm kunflitti cari bejn ix-xhieda tal-Prosekuzzjoni tant li l-parte civile u ommha stess mhumiex qed jaqblu, anzi, qed jikkontradixxu lil xulxin.

Interessanti huwa l-fatt li bil-gurament taghhom la l-parte civile u wisq aktar ommha ma xehdu dwar il-hadida tal-mghodijja li qabdet f'idejha l-parte civile!

Kien biss in kontro-ezami li hareg dan id-dettal, li m'hemmx xi nghidu, mhuwiex dettal li wiehed jista' jinsieh malajr.

Illi min-naha l-ohra u bil-gurament tieghu, l-appellant ikkonferma b'mod sod, ferm u kategoriku quddiem l-Ewwel Qorti li hu fl-ebda hin ma mess lil martu u lanqas ma hebb ghaliha.

L-appellant kien dettaljat u konsistenti fix-xhieda tieghu fejn qal li l- ispalla tieghu messet l-ispalla ta' martu fil-mument li huwa ghadda minn hdejha sabiex jghaddi mill-bieb u johrog mill-kamra tas-sodda.

Huwa xehed li omm il-parte civile tfaccat biss meta il-parte civile qabdet il-hadida tal-mghodijja u bdiet tghajjat kemm tiflah.

Qabel dan, omm il-parte civile kienet f'kamra ohra fejn allura ma setghet

Jinghad ukoll li waqt is-seduta quddiem l-Ewwel Qorti, il-parte civile pprezentat

ritratti ta' tbengil.

Ghalkemm ma kienx hemm akkuza f'dan is-sens il-parte civile qalet

li dak it-tbengil kien ir-rizultat ta' meta l-appellant qabadha minn idejha.

Minkejja

dan jinghad li l-parte civile ma marritx taghmel certifikat ghaliex skont hija stess ma

kellha l-ebda marki.

B'kull dovut rispett il-parte civile hawnhekk uriet kemm mhijiex

Illi bhala stat ta' fatt il-parte civile u ommha ilhom zmien twil jipprovokaw lill- appellant u jittantaw joholqu incident fid-dar tant li kienet il-parte civile stess li bdiet ixxejjer hadida ta' mghodijja f'idejha u kien propju ommha li marret twaqqaf lil bintha u tikkalmaha fejn anki qaltilha sabiex thalli lill-appellant- "leave him alone".

Jinghad illi x-xhieda tal-Prosekuzzjoni, apparti li kienu konfliggenti, ma kienux xhieda kredibbli u dan specjalment meta wiehed jinduna li bdew jippruvaw jahbu certu dettalji bhal dik tal-mghodijja u raw kif jaghmlu sabiex l-appellant jinstab hati akkost ta' kollox, anki billi dawru l-fatti u gidbu taht gurament.

Illi f'kull kaz il-provi li ngiebu quddiem l-Ewwel Qorti kienu kontradittorji ghall- ahhar u l-Ewwel Qorti kellha tillibera l-appellant a bazi tal-provi konfliggenti li kellha quddiemha.

Illi semmai u fl-aghar ipotezi ghall-appellant, dak illi allegatament sehh miz-zewg nahat, sar fuq provokazzjoni ta' Emiliya Bugeja Grixti, bl-isfortuna li mart l-appellant kienet pronta tmur tigri tirrapporta l-Ghassa tal-Pulizija filwaqt li l-appellant m'ghamilx hekk.

L-appellant seta' facilment jaghmel l-istess u kienu jinhargu l-istess akkuzi fil- konfront ta' martu izda naqas milli jaghmel dan ghas-semplici fatt li ghandu tifla minuri flimkien mal-parte civile, u ghaldaqstant jevita kemm jista' li jkollu jattendi l- Qorti kontra martu.

3) Illi l-Ordni ta' Protezzjoni tinħareġ fil-mori tal-kawza izda mhux meta jigu

konkluzi l-proceduri permezz ta' sentenza.

Illi l-Qorti a bażi ta sejbien ta' ħtija ħarġet Ordni ta' Protezzjoni favur Emiliya Bugeja Grixti kontra l-istess appellant.

Kwantu għall-fatt illi l-Ewwel Qorti għamlet Ordni ta' Protezzjoni, il-liġi titkellem dwar tali Ordni li tinħareġ kontra "l-akkużat".

L-artikolu 412C(1) filfatt jipprovdi testwalment:

(1) Meta persuna (hawn aktar 'il quddiem f'dan l-artikolu u fl-artikolu 412D msejħa 'l-akkużat') tkun ġiet mixlija jew akkużata b'reat quddiem il-Qorti tal-Maġistrati kemm bħala qorti ta' inkjesta kemm bħala qorti ta' ġudikatura kriminali, il-qorti tista', minħabba f'raġunijiet motivati, bl-iskop li tipprovdi għas- sigurta tal-persuna offiża jew individwi oħra jew għaż-żamma tal-ordni pubblika, jew għall-iskop ta' protezzjoni tal-persuna leża jew ta' individwi oħra minn fastidju jew imġieba oħra li tikkaġuna biża' ta' vjolenza, toħroġ ordni ta' protezzjoni kontra l-akkużat."

Illi ghaldaqstant l-Ordni ta' Protezzjoni tinħareġ fil-mori tal-kawza u meta jigu konkluzi l-proceduri permezz tas-sentenza, hemm miżuri differenti li huma applikabbli bhala piena.

Illi dan hu rifless fis-sentenza moghtija mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fis-seduta tat-3 ta' Lulju 2013 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Emanuel Persian.

Illi in oltre jinghad ukoll illi minbarra n-natura mhux serja tal-kaz, li jista' addirittura jista' jigi deskritt bhala wiehed hafif u minghajr importanza, jirrizulta wkoll li dan hu l-ewwel kaz fejn l-appellant rifes l-ghatba tal-Qorti.

L-appellant mhuwiex xi bniedem refrattarju, anzi hu bniedem li spicca f'dan l-inkwiet biss fl-isfond tal- inkwiet ta' separazzjoni personali, u fl-isfond tal-problemi familjari li jinsab ghaddej minnhom.

Illi ghalhekk, minghajr pregudizzju ghas-suespost, jidher li meta l-Qorti giet biex tapplika l-artikolu 412C tal-Kap 9, l-Ewwel Qorti ma tat l-ebda piz lill-fatt li (1) il- fedina penali tal-appellant hi wahda nadifa u ghalhekk ghandu jigi meqjus semmai bhala a first time offender (2) li hu certament m'huwiex xi kriminal izda persuna li ghaddejja mit-tbatija ta' separazzjoni personali.

Ikkunsidrat,

Illi din id-decizjoni hija limitata ghall-ewwel aggravvju imqanqal mill-

appellanti meta jishaq illi huwa ghandu jigi illiberat mill-akkuzi kif dedotti

kontra tieghu billi l-allegat incident mertu ta' dawn il-proceduri penali ma

sehhx fil-hin indikat fl-akkuza u cioe' fit-tmienja u kwart ta' fil-ghodu

(08:15hrs), izda fit-tmienja u kwart ta' fil-ghaxija.

Illi s-subartikolu (2) ta' l-artikolu 360 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

jinhtiegu jew li jkunu jistghu jinghataw......"

Illi fis-sentenza mghotija fit-18 ta' Ottubru 2005 mill-Qorti ta'l-Appell

Kriminali fil-kawza f'l-ismijiet Raji vs John Mary Mifsud, fejn similment

ghal kaz in dizamina, l-appellant f'dik il-kawza gie akkuzat b'reati li

allegatament sehhew "ghall-habta tas-7.30 p.m." mentri l-provi kienu

jirrigwardaw incident li sehh "ghall-habta tas-7.30 a.m.", intqal li:

"L-imputazzjoni ghalhekk kif

Mill-provi ma jirrizultax li gara xi incident fil-hin indikat f'l-imputazzjoni u

ghalhekk l-appellant ma setax jinsab hati kif fil-fatt insab.

ta' tindika hin approssimattiv u tinkludi hin vicin dak

imputazzjoni izda zgur mhux tnax-il siegha wara.

Il-prosekuzzjoni qalet li

huwa ovvju li dan kien zball dattilografu.

Jekk inhuwa hekk, il-prosekuzzjoni

kellha tiehu hsieb taghmel jew titlob il-korrezzjoni opportuna tempestivament"

Illi dan l-istess principju gie riaffermat minn din l-istess Qorti f'diversi

kawzi ohra inkluz dawk fl-ismijiet Il-Pulizija vs Warren Morana u Raji vs

Rita Saccasan, it-tnejn decizi fid-19 ta' Ottubru 20111.

Dan ghaliex il-Qorti

qatt ma tista issib htija dwar il-kummissjoni ta' xi reat li ikun sehh fi zmien

iehor jew f'hin iehor u mhux dak indikat fl-akkuza, cirkostanza li hija tant

materjali u sostanzjali fil-kaz imressaq 'il quddiem mill-Prosekuzzjoni.

ghaliex l-artikolu 360 stess ifisser kif ghandha tigi redatta ic-citazzjoni u

liema huma dawk l-indikazzjonijiet mehtiega sabiex il-persuna imharrka

tkun tista thejji id-difiza taghha tajjeb u dan bil-fatti kif indikati lillha f'dik

ic-citazzjoni.

Issa jekk dawk il-fatti ikunu gew indikati hazin, allura il-binarji

ta'l-azzjoni ma ikunux gew definiti jew ikunu gew definiti hazin.

Illi maghdud dan, allura din il-Qorti ma tistax ma taghtix ragun lill-

immedjatament minn qari ta'l-ewwel dokument li jinsab inserit fl-atti a fol.2

u cioe' l-affidavit tal-investigating officer PC998, johrog car illi l-parti leza

irrapurtat gewwa l-ghassa tal-pulizija fid-disgha neqsin kwart ta' fil-ghaxija

dwar incident li kien sehh ftit tal-hin qabel u cioe' ghal habta tat-tmienja u

kwart ta' fil-ghaxija u mhux ta' fil-ghodu kif hemm indikat fic-citazzjoni.

Ighid hekk fl-affidavit tieghu il-kuntistabbli David Sean Hatherly:

1 Ara ukoll Il-Pulizija vs Ramon Giles Persian et – 23/04/2012 (Qorti tal-Magistrati)

"Is-sinjura Gatt qalet li fit-8:15pm waqt li kienet id-dar taghha fi triq

Leonardu Mahoney, Santa Luċija, Ta' Kerċem kellha argument rigward affarijiet

finanzjarji mar-ragel taghha ...."

Illi il-Qorti ftit ghandha x'izzid meta rinfaccjata b'dan id-difett procedurali

billi l-akkuzi kollha jirreferu ghal hin iehor (08:15hrs) u cioe' tnax-il siegha

qabel u mhux dak meta sehh dan l-argument matrimonjali bejn il-koppja

Gatt li allura kellu jigi indikat bhala "20:15hrs".

Ghaldaqstant ghal motivi hawn fuq migjuba l-appell ta'l-imputat jisthoqqlu

akkoljiment abbazi ta' dan l-ewwel aggravvju minnu intentat.

ghalhekk ma tarax illi hemm ghalfejn tinoltra ruhha fi stharrig tal-

impunjattiva l-ohra li jinsabu fir-rikors ta'l-appell.

Ghaldaqstant, il-Qorti qed tilqa' l-appell interpost, thassar u tirrevoka is-

sentenza appellata, u tghaddi biex tillibera lill-appellanti minn kull

imputazzjoni u htija.