IMĦALLEF TONIO MALLIA Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 14 ta' Diċembru, 2018

Kawża Numru 22 Appell Numru 301/17

imressaq mir-rikorrent minn degriet mogħti

kameralment mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) fid-29 ta' Mejju, 2017, li bih

u fuq talba magħmula mill-intimata Lilly Dalli Golden b'rikors tagħha tal-15 ta'

Mejju, 2017, qagħetha li tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tal-atti tal-

Medjazzjoni mnedija mir-rikorrent appellant fis-27 ta' Frar, 2017, u kif ukoll mill-

istess rikors tal-intimata;

14 ta' Diċembru, 2018

Illi d-degriet ta' dik il-Qorti (minn issa 'l hemm imsejħa "l-ewwel Qorti")

kien jgħid: "Rat ir-Rikors tal-15 ta' Mejju, 2017 u r-risposta; Tirrileva illi l-intimat

eżawrixxa l-proċeduri kollha, anke fl-appell u m'hemmx minuri involuti;

Għalhekk tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri ta' din il-medjazzjoni u ta' dan ir-

Fit-2 ta' Ġunju, 2017, ir-rikorrent ressaq ir-Rikors tal-Appell u li bih u għar-

raġunijiet hemm imsemmija, talab li din il-Qorti tħassar u tirrevoka l-imsemmi

degriet u terġa' tibgħat l-atti tal-Medjazzjoni lura lill-ewwel Qorti biex il-proċess

tal-Medjazzjoni mibdi minnu jitkompla bla tfixkil mill-intimata, kif l-ewwel Qorti

kienet awtoriżżatu li jagħmel;

B'Risposta mressqa minnha fid-19 ta' Ġunju, 2017, u għar-raġunijiet

dettaljatament hemm imfissra, l-intimata appellata qalet li d-degriet li minnu sar

l-appell huwa tajjeb u jmissu jkun konfermat u l-appell tar-rikorrent ma jmissux

jintlaqa', bl-ispejjeż kontra l-istess appellant;

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet;

Rat l-atti kollha tar-Rikors u kif ukoll dawk tal-Medjazzjoni;

Rat id-degriet tagħha tad-9 ta' Ottubru, 2017, li bih ħalliet ir-rikors għal-

lum għas-sentenza;

14 ta' Diċembru, 2018

Ikkunsidrat:

Dan l-appell tressaq wara degriet mogħti mill-ewwel Qorti li bih waqfet

milli tqis aktar proċedura ta' medjazzjoni ("repeat mediation") li l-appellant kien

fetaħ b'ittra tas-27 ta' Frar, 2017, wara kawża ta' firda personali fl-ismijiet

nqatgħet mill-ewwel Qorti fit-3 ta' Diċembru, 2015, u li kienet riformata minn din

il-Qorti b'sentenza tagħha tal-25 ta' Novembru, 2016;

Fl-ittra tiegħu biex jinbeda proċess ġdid ta' medjazzjoni, l-appellant talab

lill-ewwel Qorti biex ikun jista' jiftaħ kawża ad hoc ħalli jkun jista' jitlob ir-reviżjoni

tar-retta ta' manteniment li kien ikkundannat iħallas lill-appellata kull xahar u

wkoll biex jitlob ir-reviżjoni tas-somma likwidata bħala sehem l-istess appellata

min-negozju li kellu l-appellant;

B'degriet mogħti fit-28 ta' Frar, 2017, l-ewwel Qorti ħatret medjatur u tatha

direttivi dwar iż-żamma ta' seduti b'appuntament bejn il-partijiet.

seduta li l-medjatriċi ipproponiet li tinżamm, ma deher ħadd (la l-partijiet u

lanqas avukati għalihom) u reġgħet ipproponiet seduta oħra.

qabel ma kellha tinżamm it-tieni seduta proposta, l-appellata ressqet rikors biex

titlob lill-ewwel Qorti ssib li dan il-proċess ta' medjazzjoni li nieda l-appellant kien

biss tentattiv tiegħu biex jipprova jxekkel l-eżekuzzjoni tas-sentenza mogħtija

14 ta' Diċembru, 2018

minn din il-Qorti fil-25 ta' Novembru, 2016, u biex tieħu l-passi li jidhrulha xierqa

kontrih talli qiegħed jipprova jdewwem l-eżekuzzjoni.

Fis-26 ta' Mejju, 2017, l-

appellant ressaq Tweġiba għall-imsemmi rikors li fiha, u għar-raġunijiet hemm

imsemmija, warrab it-talbiet magħmula mill-appellata fir-rikors tagħha;

Fid-29 ta' Mejju, 2017, l-ewwel Qorti tat id-degriet li minnu issa tressaq l-

Bl-appell tiegħu r-rikorrent jgħid li ħassu aggravat mid-degriet appellat:

billi wara li l-ewwel Qorti kienet awtoriżżat it-talba tiegħu biex jerġa' jinbeda

proċess ta' medjazzjoni biex ikun jista' jitlob ir-reviżjoni ta' parti mis-sentenza

mogħtija minn din il-Qorti fil-25 ta' Novembru, 2016, bla ebda raġuni tajba l-

istess ewwel Qorti waqqfet dak il-proċess billi iddikjarat li ma kinitx sejra tieħu

konjizzjoni aktar u la tal-ittra tiegħu (biex jitnieda l-proċess ta' medjazzjoni u

lanqas tar-rikors imressaq mill-appellata).

Huwa jisħaq li hija l-liġi nnifisha li

tagħtih il-jedd li jirrikorri għall-proċeduri tal-medjazzjoni, wkoll wara li tkun

ingħatat sentenza u meta l-kwestjoni tkun tirrigwarda xiħaġa li tkun maqtugħa

fis-sentenza nnifisha.

Huwa jisħaq li l-mod kif id-degriet appellat qata' ħesrem

il-proċess mitlub minnu jissarraf fi trattament sfavorevoli għalih għaliex iċċaħħad

milli jagħti l-pożizzjoni tiegħu biex b'hekk, fl-arranġamenti li jrid ikun hemm bejnu

u l-appellata fil-ħajja personali tagħhom fil-ġejjieni, ikun hemm sistema ekwa tal-

jeddijiet rispettivi tagħhom;

14 ta' Diċembru, 2018

L-appellata twarrab dan kollu u tgħid li din il-proċedura ma hija xejn aktar

minn manuvra li biha l-appellant irid iġib fix-xejn titolu eżekuttiv maħluqa

favuriha b'sentenza li llum tikkostitwixxi ġudikat, u li biha l-appellant irid biss jaħli

żmien il-Qorti u lilha.

Iżżid tgħid li dak li jsemmi l-appellant fir-rikors tiegħu ma

huwa xejn differenti minn dak li kien semma fir-rikors tal-appell tiegħu mis-

sentenza tal-ewwel Qorti tat-3 ta' Diċembru, 2015.

Ittemm tgħid li b'din il-

proċedura tiegħu, l-appellant qiegħed iżommha milli tibda teżegwixxi s-

sentenza mogħtija minn din il-Qorti fil-25 ta' Novembru, 2016;

Il-Qorti tqis li l-proċedura li beda l-appellant fi Frar tal-2017 hija preskritta

minn Regolamenti fis-seħħ2 li jgħid li meta persuna tkun trid tipproċedi quddiem

il-Qorti, fost l-oħrajn, dwar bidliet f'kull ħaġa regolata minn sentenza ta'

separazzjoni personali jew minn kuntratt ta' separazzjoni personali jew minn

degriet jew sentenza ta' divorzju, hija għandha, qabel kull ħaġ'oħra, tressaq ittra

fir-Reġistru ta' dik il-Qorti fejn tgħid x'inhi t-talba tagħha, li jkun fiha d-dettalji

elenkati fir-regolament 4(1);

Minn qari b'reqqa ta' l-aggravju mqajjem mill-appellant u kif ukoll minn

dak li joħroġ mis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti fil-25 ta' Novembru, 2016,

fil-kawża tal-firda personali bejn il-kontendenti, jidher ċar li r-raġunijiet li

dwarhom l-appellant talab il-ftuħ ta' dan il-proċess ta' medjazzjoni kienu

10(1)(ċ) tar-Regolamenti tal-2003 dwar Il-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja), il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u Il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex)(Ġurisdizzjoni Superjuri)(Sezzjoni tal-Familja) b'A.L. 397/03 (L.S. 12.20) (sa qabel l-Att XIII tal-2018, dak ir-Regolament kien enumerat 9(1)(ċ))

14 ta' Diċembru, 2018

ċirkostanzi li kienu jeżistu fil-mori tal-kawża msemmija u li kemm l-ewwel Qorti

u kif ukoll din il-Qorti kienu ikkunsidraw espressament.

La l-ittra li talbet il-

medjazzjoni u lanqas ir-Rikors tal-Appell li din il-Qorti issa għandha quddiemha

ma taw imqar l-iċken ħjiel ta' xi ċirkostanza ġdida li bis-saħħa tagħha l-appellant

wera li hemm raġuni tajba biex l-għan li għalih il-proċess minnu mitlub ta'

medjazzjoni jixraqlu jitkompla.

Fi ftit kliem, din il-Qorti tqis li l-appellant irid jerġa'

jiftaħ id-diskussjoni ta' ħwejjeġ li qatgħet dwarhom din il-Qorti fis-sentenza

tagħha tal-25 ta' Novembru, 2016, u li fiha ma laqgħetx il-verżjoni tal-istess

appellant għal raġunijiet li ġabhom b'idejh matul is-smigħ ta' dik il-kawża.

Minbarra dan, jidher ċar li wieħed mill-għanijiet li għalihom l-appellant beda dan

it-tieni proċess ta' medjazzjoni jirrigwarda parti minn dik is-sentenza (dik

rigwardanti l-ammont ta' manteniment li għandu jħallas kull xahar lil martu l-

appellata u minn meta għandhom jiddekorru l-arretrati) mogħtija fil-25 ta'

Novembru, 2016, li attwalment kienet favorevoli għalih;

Filwaqt li l-Qorti taqbel li r-Regolamenti maħluqa bis-saħħa tal-Avviż

Legali jagħtu lil persuna l-jedd li tipproċedi quddiem l-ewwel Qorti, fost l-oħrajn,

għal bidliet f'kull ħaġa regolata minn sentenza ta' firda personali, bi proċedura

ta' medjazzjoni, hija l-fehma tagħha li l-istess Regolamenti jitolbu wkoll li

tingħata raġuni jew raġunijiet xierqa biex iwassal ħalli dan il-proċess jinfetaħ

mill-ġdid.

Din il-Qorti jidhrilha, madankollu, li r-raġuni jew raġunijiet li jwasslu

għall-ftuħ tal-proċess ta' medjazzjoni jridu jkunu raġunijiet ġodda li joħorġu minn

xi ċirkostanza li tiġri wara li tkun ingħatat is-sentenza u mhux fuq raġunijiet li

14 ta' Diċembru, 2018

għalihom;

kienu jeżistu matul ż-żmien tas-smigħ tal-kawża li tkun wasslet għal dik is-

sentenza u li l-parti tkun naqset bi ħtija tagħha milli tqajjem fil-waqt xieraq.

kieku ma jkunx hekk, tinħoloq il-possibilità ta' rtitrattazzjoni ta' kawżi magħluqa

b'sentenzi li jkunu għaddew f'ġudikat, għal raġunijiet li l-liġi ma taħsibx

L-appellant jidher li jimxi bil-fehma li, ladarba l-ewwel Qorti laqgħet it-talba

tiegħu fl-ittra ta' Frar 2017 biex jinbeda l-proċess ta' medjazzjoni, l-istess Qorti

ma setgħetx tirregola wkoll kif jitmexxa dak il-proċess jew jekk għandux jibqa'

għaddej sakemm jidhrilhom il-partijiet jew xiħadd minnhom.

Din il-Qorti jidhrilha

li fehma bħal dik tal-appellant la toħroġ mil-liġi u lanqas hija mistħoqqa.

L-

appellant jilmenta wkoll li l-proċess tal-medjazzjoni nqata' ħesrem wara li bdew

jinżammu s-seduti quddiem il-medjatriċi.

L-atti tal-Medjazzjoni juru li l-appellant

lanqas biss deher fl-ewwel seduta msejħa mill-istess medjatriċi, minkejja li kien

laqa' n-notifika, u meta tressaq ir-rikors mill-appellata, ma kien sar l-ebda

progress fl-istess medjazzjoni;

Fid-dawl ta' dawn il-ġrajjiet, il-Qorti ma tara l-ebda raġuni għaliex imissha

ssib li d-degriet tal-ewwel Qorti kien milqut minn xi nuqqas jew li ngħata meta

ma kellux jingħata.

Ir-Regolamenti nfushom jagħtu s-setgħa lil dik il-Qorti li

tagħti provvedimenti f'kull waqt tal-proċess tal-medjazzjoni, mqar fuq talba ta' xi

waħda mill-partijiet biex jitħarsu l-interessi ta' xi parti3.

Qabel ma ngħata d-

10(6) tal-A.L. 397/2003

14 ta' Diċembru, 2018

degriet appellat, l-ewwel Qorti tat lill-appellant żmien biex iressaq quddiemha l-

fehma tiegħu għar-rikors imressaq mill-appellata, kif għamel.

Għalhekk, jidher

ċar li qabel ma l-ewwel Qorti ħarġet b'dak il-provvediment, kellha u qieset il-

fehmiet taż-żewġ naħat u rat dak li qiegħda tikkostata wkoll din il-Qorti;

Il-Qorti għalhekk jidhrilha li l-għoti tad-degriet appellat kien wieħed f'waqtu

daqskemm korrett u minħabba f'hekk issib li l-appellant ma tahiex raġuni tajba

biex l-appell tiegħu minnu jintlaqa', bla ebda ħsara għall-jedd tiegħu li, fiċ-

ċirkostanzi li tippermetti l-liġi, jitlob il-ftuħ ta' proċess bħal dan jekk ikun hemm

bdil taċ-ċirkostanzi minn dawk tallum;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda tiċħad l-appell imressaq mir-

rikorrent bl-ispejjeż ta' dan l-appell kontrih.

Joseph Briffa Wilson Joseph R. Lovegrove Tonio Oedegaard Borg Zammit Pavia Scala Imħallef Imħallef

Deputat Reġistratur mb

14 ta' Diċembru, 2018


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 14 ta' Diċembru, 2018

Kawża Numru 27 Appell Numru 307/16SM

Joseph u Vinċenza konjuġi GRECH BICKLE vs Mario u Antonia konjuġi GRECH BICKLE

Dan huwa appell imressaq mill-atturi Josph u Vinċenza miżżewġin Grima k/a Kokavessis, u kif ukoll appell inċidentali mressaq mill-intimat Mario Grima k/a Kokavessis, minn provvediment mogħti mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-5 ta' Ottubru, 2017, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-intimati appellati tal-"lis alibi pendens" ma' kawża oħra bejn l-istess partijiet, iżda xorta waħda ordnat is-sospensjoni tas-smigħ tal- kawża sakemm tingħata sentenza finali minn din il-Qorti fil-kawża l-oħra bejn il-partijiet; 2.

Bl-azzjoni tagħhom quddiem dik il-Qorti, l-atturi appellanti talbu li, għar-raġunijiet hemm imfissra, dik il-Qorti (i) ssib u tiddikjara li l-irdim ta' materjal fuq il-linja medjana li tifred il-proprjetà okkupata mill-intimati minn mal-proprjetà konċessa lill-atturi b'titolu ta' enfitewsi temporanja qed isir

14 ta' Diċembru, 2018

mill-konvenuti bi ksur tal-liġi u abbużivament, u li di piu' qiegħed jipperikola l-istabilità tal-linja konfinanti u tal-fond tal-atturi bi preġudizzju sia għall- inkolumità tal-persuni u sia tal-proprjetà innifisha, u li konsegwentement il-konvenuti huma responsabbli versu l-atturi għar-riżarċiment tad-danni mġarrbin mill-istess atturi; (ii) tikkundanna lill-konvenuti sabiex ma jibqgħux jordmu materjal mal-linja medjana li tifred il-proprjetà okkupata mill-konvenuti minn mal-proprjetà konċessa lill-atturi b'titolu ta' enfitewsi temporanja; (iii) tordna lill-konvenuti sabiex entro terminu qasir u perentorju minnha prefiss, u taħt is-sorveljanza ta' periti nominandi, iwettqu dawk ix-xogħlijiet kollha opportuni u neċessarji sabiex jitneħħa r- radam kollu mqiegħed mill-konvenuti fuq il-linja medjana li tifred il- proprjetà okkupata mill-konvenuti minn mal-proprjetà konċessa lill-atturi in enfitewsi b'tali mod li jkun permess lill-atturi li jqattgħu l-ġebel mill- proprjetà tagħhom mingħajr perikolu; (iv) issib u tiddikjara li l-konvenuti radmu materjal fil-proprjetà ta' l-atturi, u li b'konsegwenza ta' dan, l-atturi qed iġarrbu danni li għalihom jaħtu l-istess konvenuti; (v) tordna lill- konvenuti sabiex ineħħu r-radam minnhom mormi fil-proprjetà ta' l-atturi u kif ukoll adjaċenti mal-linja medjana, u dan entro terminu qasir u perentorju lilhom prefiss, u dan taħt is-sorveljanza ta' periti nominandi; (vi) tawtoriżża lill-atturi sabiex, f'każ li l-konvenuti jonqsu milli jwettqu dak ordnat lilhom minn dik il-Qorti entro t-terminu lilhom prefiss, iwettqu huma stess dak ordnat taħt is-sorveljanza ta' periti nominandi u bl-ispejjeż a karigu tal- konvenuti solidalment; (vii) tillikwida d-danni mġarrbin mill-atturi, jekk meħtieġ bil-ħidma ta' periti nominandi; u (viii) tikkundanna lill-konvenuti solidalment iħallsu d-danni hekk likwidati lill-atturi; L-eċċezzjoni preliminari mressqa mill-intimati1 appellati u li dwarha 3. ngħata l-imsemmi provvediment kienet tgħid hekk: "Illi l-pretensjonijiet avvanzati mill-istess rikorrenti fil-konfront tal-istess intimati fil-kawża fl- istess ismijiet, Rikors Ġuramentat Numru 48/2010AE, liema kawża ġiet deċiża fis-7 ta' Lulju, 2014; f'dik il-kawża, il-pretensjonijiet tar-rikorrenti dwar l-irdim in kwistjoni ġew miċħuda, u ġie intavolat appell inċidentali min-naħa tar-rikorrenti proprju fuq dan il-punt; għalhekk qed tingħata umilment l-eċċezzjoni tal-'lis alibi pendens', billi l-mertu ta' din il-kawża tifforma parti mill-mertu ta' l-appell li jinsab pendenti quddiem l-Onorabbli

Qorti ta' l-Appell u qed issir formali riżerva li titressaq l-eċċezzjoni tar-'res

judicata' hekk kif jintemmu tali proċeduri";

billi qalet hekk:

Illi l-ewwel Qorti waslet għall-fehma tagħha fil-provvediment appellat

1 Kull wieħed u waħda mill-intimati appellati ressqu Tweġiba Maħlufa għal rashom, imma ż-żewġ atti huma l-istess kelma b'kelma

14 ta' Diċembru, 2018

jindirizzaw

Rat id-digriet tagħha datat il-15 ta' Ġunju, 2016, li permezz tiegħu, wara talba appożita tal-abbli rappreżentanti legali tal-partijiet, tawtoriżża lill-istess biex l-ewwel eċċezzjoni preliminari sollevata mill-intimati rispettivament u għaldaqstant ordnat ukoll il-kapovolġiment tal-provi fir-rigward (ara foll 33); "6.

Rat id-digriet tagħha datat il-15 ta' Ġunju, 2016, li permezz tiegħu, wara talba appożita tal-abbli rappreżentant legali tal-partijiet awtoriżżat lill-istess biex jittrattaw l-ewwel eċċezzjoni preliminari bil-modalità u fit-termini hemm indikati (ara foll 121); "7.

Rat in-Nota ta' sottomissjonijiet tal-intimati fir-rigward, datata t-23 ta' Frar, 2017 (ara foll 122), flimkien ma' dik tar-rikorrenti datata l-21 ta' Marzu, 2017 (ara foll 126); "8.

Rat il-verbal datat is-6 ta' April, 2017, li permezz tiegħu l-abbli rappreżentant legali tal-partijiet iddikjaraw li kienu qed jistrieħu fuq in-noti ta' sottomissjonijiet minnhom ippreżentati, (ara foll 135); "Ikkunsidrat: "9.

Illi in vista tad-digriet dta il-15 ta' Ġunju, 2016, (ara foll 33), din hi deċiżjoni ta' natura preliminari intiża biex tiġi epurata l-ewwel eċċezzjoni sollevata mill- intimati (ara rispettivament foll 25 u 27); "10.0 Illi sintetikament, permezz tal-istess, l-intimati qegħdin isostnu s- segwenti: "10.1 Illi t-talbiet tar-rikorrenti ġià ġew avvanzati mill-istess f'kawża oħra fl- istess ismijiet u ġġib in-numru Rikors 48/2010; "10.2 Illi l-kawża indikata fil-paragrafu preċedenti kien et deċiża fis-7 ta' Lulju, 2014; "10.3 Illi permezz tal-istess il-pretensjonijiet tar-rikorrenti kienu ġew respinti; "10.4 Illi konsegwentement l-istess sentenza ġiet appellata; "10.5 Illi għalhekk qed tiġi sollevata l-eċċezzjoni tal-'lis alibi pendens' stante li l-meritu tal-kawża preżenti hu wkoll il-mertu tal-appell; "10.6 Illi qed tiġi riservata l-possibilità li titressaq l-eċċezzjoni tar-'res judicata'

jekk ikun il-każ;

"Ikkunsidrat:

"11.0 Illi l-istitut tal-'lis alibi pendens' jew tal-konnessjoni ta' kawża ma' oħra

hu regolat mill-artikli 792 sa 794 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta, li sintetikament

jistabbilixxi s-segwenti fir-rigward:

"11.1 Illi f'każ fejn kawża tiġi mressqa wara li kawża oħra fuq l-istess oġġett

tkun ġiet imressqa quddiem qorti kompetenti oħra, dik tal-aħħar tista' tiġi

mibgħuta lill-qorti l-oħra;

"11.2 Illi f'każ li bejn il-multipliċità ta' kawżi jkun hemm konnessjoni fis-suġġett,

il-qorti tista' tordna li dawn il-kawżi jinstemgħu flimkien;

"11.3 Illi l-istes jista' jsir kemm-il darba deċiżjoni ta' waħda tkun tista' tolqot id-

deċiżjoni fil-kawża l-oħra;

14 ta' Diċembru, 2018

"11.4 Illi l-kawżi mismugħin flimkien in prim'istanza jistgħu jinstemgħu hekk ukoll fl-appell; "11.5 Illi kemm in prim' istanza kif ukoll fl-appell, dejjem għandha tingħata sentenza separata u debitament motivata jew kontenuti referenza għall-motivi ta' sentenza waħda fost dik il-moltepliċità; "11.6 Illi l-eċċezzjoni in diżamina tista' tingħata f'kull żmien; "12 Illi għandu jkun paċifiku li r-ratio legis wara tali proċedura hi li meta jirriżulta li hemm żewġ kawżi quddiem qrati kompetenti differenti, l-proċeduri in diżamina jkunu jistgħu jitmexxew flimkien minn qorti waħda; "13 Illi pero' qabel dan ikun jista' jseħħ ikun jinħtieġ li jkun assigurat li jkun hemm identità; "13.1 tal-partijiet; "13.2 tas-suġġett in diżamina; u "13.3 tad-domandi; "14 Illi jekk id-domandi in diżamina jkunu magħqudin m'oħrajn f'kawża minnhom, allura l-identità prospettata tkun imħassra; "15 Illi kemm-il darba l-identità fuq riferita tkun assikurata, allura tali talba għandha tiġi akkolta, u għalhekk, għandha tiġi akkolta wkoll anke t-talba għas- soprasessjoni stante li l-kawżi jkunu jiddependu mill-eżitu ta' xulxin; "Ikkunsidrat: "16 Illi jiġi immedjatament ribadit li r-rimedju ta' soprasessjoni hu wieħed ta' natura straordinarja; "17 Illi in effett tali rimedju hu wkoll eċċezzjoni għar-regola ġenerali li kull kawża għandha tinstema' sakemm tiġi deċiża kif stabbilit fl-artiklu 195(1) tal- Kap 12 fuq riferit; "18.0 Illi għalhekk ir-rimedju in diżamina hu wieħed li għandu jiġi utiliżżat b'ċirkospezzjoni u biss: "18.1 Jekk jissodisfa r-rekwiżiti fuq elenkati; u

"18.2 Fl-interess tal-aħjar amministrazzjoni tal-ġustizzja;

"Ikkunsidrat:

Illi minn eżami tad-dokumenti in atti jirriżulta sintetikament is-segwenti:

"19.1 Illi r-rikorrenti odjerni ġà intavolaw kawża fil-konfront tal-intimati, Rikors

Numru 48/10, (ara foll 35);

"19.2 Illi l-istess rikors ġie deċiż fis-7 ta' Lulju, 2014, (ara foll 65);

"19.3 Illi l-istess hi pendenti l-appell, (ara foll 74);

"Ikkunsidrat:

14 ta' Diċembru, 2018

"20 Illi in vista tar-riżultanzi suesposti ser issa jiġu eżaminati r-rekwiżiti in diżamina biex jiġi stabbilit jekk il-'lis alibi pendens' rikjamata mill-intimati effettivament teżistix; "Ikkunsidrat: "21 Illi fir-rigward tal-Partijiet fiż-żewġ proċeduri in diżamina jirriżulta assodat li l-partijiet fiż-żewġ proċeduri huma identiċi; "22.0 Illi fir-rigward tal-Mertu fiż-żewġ proċeduri in diżamina jirriżulta s- segwenti: "22.1 Illi fil-kawża anteċedenti għal dik odjerna jirriżulta s-segwenti: "22.1.1 Illi tirrigwarda talba għal dikjarazzjoni li r-rikorrenti għandu kirja/qbiela tal-barriera de quo; "22.1.2.

Illi jitolbu dikjarazzjoni li l-intimati m'għandhom l-ebda titolu fuq l-art; "22.1.3 Illi l-intimati jiġu inibiti milli jimmolestaw lir-rikorrenti; "22.1.4 Illi l-intimati qed jikkawżaw danni lir-rikorrenti, inkluża t-talba għal- likwidazzjoni u ħlas tal-istess; "23 Illi fil-proċedura odjerna r-rikorrenti qegħdin ukoll jitolbu danni mingħand l-intimati, iżda din id-darba minħabba r-radam allegatament mitfugħ mill- intimati fil-barriera tar-rikorrenti; "24 Illi fis-sentenza preċitata tagħha datata s-7 ta' Lulju, 2014, (ara foll 65), l- istess qorti odjerna diversament preseduta laqgħet xi talbiet tar-rikorrenti u rrespinġiet oħrajn; "25 Illi fir-rigward tal-istess sentenza jirriżulta li l-intimati intavolaw appell, (ara foll 74), li għall-istess ir-rikorrenti intavolaw risposta, (ara foll 90), u appell inċidentali; "Ikkunsidrat: "26 Illi jiġi sottolineat li fir-rikors ġuramentat promotur Rikors Numru 48/10 datat it-8 ta' Jannar, 2010, (ara foll 35), ir-rikorrenti m'għamlu l-ebda riferenza għall-irdim ta' materjal daparti tal-intimati – għalkemm xorta qed jallegaw li soffrew id-danni; "27 Illi d-danni hemm pretiżi mir-rikorrenti huma allura naxxenti mill-fatt li

allegatament ma tħallewx jaħdmu il-barriera in diżamina – iżda dan, mhux

minħabba tfigħ ta' materjal li allegat fil-proċedura odjerna hawn in diżamina;

"28 Illi mid-dikjarazzjoni ġuramentata tar-rikorrentiippreżentata fil-proċedura

l-oħra, (ara foll 63), jirriżulta li effettivament jagħmel referenza għat-tfiegħ ta'

terrapien u ġebel ħażin fil-barriera tiegħu mill-intimati, iħda dan it-tfiegħ ta'

terrapien u ġebel ħażin ma jirriżultax li kien il-mertu ta' dik il-kawża bħal ma hu

l-mertu ta' din il-proċedura;

"29 Illi konsegwentement għandu jirriżulta paċifiku li l-mertu ta' dawn iż-żewġ

proċeduri in diżamina hu differenti minn xulxin;

14 ta' Diċembru, 2018

"30 Illi għalhekk, stante li t-tieni kriterju rigwardanti l-mertu taż-żewġ kawżi in diżamina ma jirriżultax li hu l-istess, dan ir-rekwiżit statutorju ma jirriżultax li ġie debitament sodisfatt; "31 Illi di piu', kif stabbilit mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kawża fl-ismijiet Silvio Fava et vs Rudolph Elamrousy et datata t-13 t'Awwissu, 2015, ir- in diżamina huma kumulattivi u konsegwentement, hu rekwiżiti neċessarjament meħtieġ li jissussistu lkoll flimkien biex tkun tista' tirnexxi d- difiża tal-'lis alibi pendens' in diżamina; "31 Illi għalhekk, la dan ir-rekwiżit ma jirriżultax sodisfatt, mhux aktar meħtieġ li jiġu analiżżati l-kumplament tar-rekwiżiti in diżamina; "33 Illi konsegwentement, in vista tal-premess, din l-eċċezzjoni preliminari sollevata mill-intimati separatament, għalkemm kif diġà ribadit, b'mod identiku, din l-eċċezzjoni preliminari għandha tiġi respinta; "Ikkunsidrat: "34 Illi nonostante is-suespost, jiżdied jingħad pero' li fil-kawża parallela ma' dik odjerna – Rikors Numru 48/10 preżentement pendenti l-appell – tirrigwarda l-kwistjoni tat-titolu rispettiv tal-partijiet fuq il-kirja in diżamina; "35 Illi għalhekk, l-istess Qorti tal-Appell għadha trid tistablixxi b'mod definitiv it-titolu rispettiv tal-kontendenti; "36 Illi in effetti l-kawża odjerna hi ippernjata fuq l-eżitu tal-istess vertenza preżentement pendenti l-appell stante li hawn ir-rikorrenti jippremetti li l- intimati qegħdin abbużivament jordmu t-terrapien fil-linja medjana u/jew fil- proprjetà li huma jallegaw li hi tagħhom; "Ikkunsidrat: "37 Illi f'dan ir-rigward issir riferenza għas-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-ismijiet John Azoitel et vs Mario Spiteri Zarb et datata l-21 ta' Jannar, 2016, fejn ġie sottolineat is-segwenti fir-rigward:

"Għal bosta snin, il-qrati tagħna sabu li t-twaqqif ta' smigħ ta' kawża biex

tistenna l-eżitu ta' kawża oħra li diġà tressqet jew sakemm titressaq waħda

fuq punt eċċezzjonali huwa rakkomandat biss fil-każ meta jkun hemm lok

għas-soluzzjoni ta' xi punt li minnu bilfors tiddependi l-kawża li sejra

titwaqqaf.";

"Ikkunsidrat:

"38 Illi stante li fil-proċedura preżentement fl-istadju tal-appell ser jiġi

determinat b'awtorevolezza t-titolu rispettiv tal-kontendenti fuq il-barrieri n

kawża, tali deċiżjoni ser tiddetermina wkoll it-talbiet intavolati fil-proċedura

14 ta' Diċembru, 2018

"Ikkunsidrat: "39.0 Illi in vista tas-suespost din il-qorti hija sodisfatta li l-intimati ma rnexxilhomx jippruvaw l-ewwel eċċezzjoni preliminari minnhom intavolata separatament, u konsegwentment: "DECIDE: "39.1 Tirrespinġi l-istess eċċezzjoni preliminari tal-intimati rigwardanti il-'lis alibi pendens' minnhom sottomessa; "39.2 Tordna pero' għar-raġunijiet fuq esposti, is-soprasessjoni tal-proċedura odjerna pendenti l-eżitu finali tal-kawża pendenti l-Qorti tal-Appell, Rikors Numru 48/10; "39.3 Tiddiferixxi għalhekk il-kawża odjerna sine die, riappuntabbli ai termin tal-artiklu 964(1) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta, wara talba appożita minn waħda mill-partijiet fi żmien perentorju ta' ħmistax-il ġurnata mid-data tas- sentenza tal-Qorti tal-Appell in diżamina; "39.4 Tirriżerva l-ispejjeż għall-fażi finali meta jiġi epurat il-meritu tal- proċedura";

Fil-11 ta' Ottubru, 20172, l-atturi ressqu rikors quddiem l-ewwel Qorti 5. għall-finijiet tal-artikolu 231 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, biex jitolbu lil dik il-Qorti tħallihom iressqu appell mill-imsemmi provvediment għal quddiem din il-Qorti; 6.

F'kull każ, l-atturi appellaw mill-imsemmi provvediment b'rikors imressaq minnhom fit-23 ta' Ottubru, 2017, u fih u għar-raġunjiet hemm imfssra talbu li din il-Qorti (i) tannulla, tħassar u tirrevoka l-provvediment imsemmi u tordna li l-atti jiġu rinvijati lil dik il-Qorti għall-kontinwazzjoni tal- kawża; jew, alternattivament u sussidjarjament, (ii) billi tvarja, tbiddel u tirriforma l-istess provvediment billi tikkonfermah fejn ma ntlaqgħetx l- eċċezzjoni preliminari tal-konvenuti u minflok tordna li l-kawża tkompli tinstema' wara li terġa' tibgħat l-atti lura lill-ewwel Qorti; B'degriet mogħti waqt is-smigħ tal-14 ta' Novembru, 20173, l-ewwel 7.

Qorti laqgħet it-talba tal-atturi biex jappellaw mill-imsemmi provvediment; 8.

Għalhekk, fl-20 ta' Novembru, 2017, l-atturi ressqu rikors ieħor ta' appell bl-istess aggravji u bl-istess talbiet bħal dawk li saru minnhom fir- rikors tagħhom tat-23 ta' Ottubru, 2017;

2 Paġ.

148 tal-proċess 3 Paġ.

151 tal-proċess

14 ta' Diċembru, 2018

Min-naħa tiegħu, l-intimat appellat Mario Grima k/a Kokavessis ressaq Risposta tal- Appell fis-7 ta' Diċembru, 2017, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra, qal li għalkemm ma jistax jaqbel la mal-parti deċiżiva u lanqas mar- raġunijiet li wasslu lill-ewwel Qorti tipprovdi kif ipprovdiet fil-provvediment mogħti, l-appell tal-atturi ma kienx jistħoqqlu jintlaqa' u li kien appell irritwali u kif ukoll fieragħ u vessatorju; 10.

L-istess Mario Grima k/a Kokavessis ressaq ukoll appell inċdentali li fih u għar- raġunijiet hemm imsemmija, talab li din il-Qorti jogħġobha tħassar, tannulla u tirrexxindi s-sentenza mogħtija billi tilqa' l-ewwel eċċezzjoni preliminari tiegħu u ssib il-litispendenza b'rabta mal-kawża (Rik.

Nru. 48/10AE) fl-istess ismijiet u dan bla ħsara għall-provvediment ta' soprasessjoni mogħti fl-istess sentenza appellata sakemm jinqata' l-appell fil-kawża l-oħra; 11.

L-intimata appellata Antonia Grima k/a Kokavessis ma ressqitx Tweġiba għar- Rikors tal-Appell tal-atturi appellanti u lanqas appell inċidentali; 12.

Fis-16 ta' Lulju, 2018, l-atturi appellanti ressqu Tweġiba għall-appell inċidentali tal-appellat Mario Grima k/a Kokavessis li biha u għar-raġunijiet hemm imsemmija, qalu li l-appell inċidentali ma jmissux jintlaqa'; 13.

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet; 14.

Rat l-atti kollha tal-kawża; 15.

Rat id-degriet tagħha tat-23 ta' Ottubru, 2018, li bih ħalliet il-kawża għal-lum għas-sentenza;

Ikkunsidrat: Illi l-Qorti tibda biex tgħid li r-raġuni li wasslet lill-atturi appellanti 16. jressqu żewġ Rikorsi tal-Appell ġejja mill-fatt li, skond huma, mhuwiex ċar jekk il-provvediment appellat huwiex degriet interlokutorju jew sentenza in parte.

Għalhekk, biex iserrħu moħħhom li jimxu skond il-liġi, għażlu li jħarsu kemm id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 229 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta (f'każ li l-provvediment kien degriet interlokutorju) u kif ukoll skond l-artikolu 231 tal-istess Kodiċi (f'każ li l-provvediment jitqies li huwa sentenza in parte);

14 ta' Diċembru, 2018

Illi din il-Qorti tagħraf li l-provvediment appellat ingħata biex 17. jindirizza eċċezzjoni preliminari.

Dak il-provvediment ta deċiżjoni dwar dik l-eċċezzjoni.

Madankollu, l-istess provvediment għandu fih ukoll dispożizzjoni dwar il-mixi 'l quddiem tal-kawża li, sa ċertu punt, ma kienx jagħmel parti mill-eċċezzjoni preliminari mqajma mill-intimati; Illi m'hemmx dubju li d-distinzjoni fil-liġi bejn degriet u sentenza 18. għadha tiswa sallum il-ġurnata4.

Minbarra l-għażla tradizzjonali bejn degrieti interlokutorji u dawk kamerali, il-provvedimenti li għandhom min- natura ta' degriet jintgħarfu minn dawk li jikkostitwixxu sentenza prinċipalment minn jekk jagħlqux jew le l-kwestjoni li dwarha dak il- provvediment ikun ingħata.

Huwa maqbul b'awtorità li jekk deċiżjoni tagħlaq il-kwestjoni din tkun sentenza; jekk, min-naħa l-oħra, din tipprovdi biss dwar episodju jew aspett proċedurali matul il-kwestjoni, allura titqies bħala degriet5.

Kif ingħad b'awtorità6 wkoll, dak li jikkostitwixxi sentenza huwa d-definittività tagħha (fis-sens ta' quando terminat negotium de quo agitur), u tista' tkun ta' żewġ għamliet: jew li taqta' l-meritu tal-kwestjoni, jew li teħles lill-parti mħarrka milli tibqa' fil-kawża.

Min-naħa l-oħra, d- degrieti ma jtemmux il-kwestjoni u jingħataw matul is-smigħ tal-atti bis- soluzzjoni ta' kwestjonijiet anċillari.

L-iżjed karatteristika ewlenija fid- degriet hija li ma jikkostitwix ġudikat għall-qorti li tkun tatu7, għall-kuntrarju ta' dak li jseħħ f'sentenza8.

Kien ukoll meqjus li, ġeneralment, meta f'provvediment il-Qorti tirriżerva l-kap tal-ispejjeż għal stadju ieħor, dan ikun sinjal ċar li dak il-provvediment ikun degriet u mhux sentenza9.

Minbarra dan, il-fatt li l-provvediment huwa motivat ma jibdlux b'daqshekk f'sentenza: l-ebda parti tal-liġi ma tgħid li degriet ma jibqax tali jekk titniżżel fih ir-raġuni għaliex il-Qorti tkun waslet għal dik il-fehma tagħha.

Min-naħa provvediment daqskemm in-natura tad-dispożittiv tiegħu; 19.

Fil-liġi proċedurali tagħna, id-deċiżjonijiet li jingħataw minn qorti dwar eċċezzjonijiet li jitqajmu mill-part mħarrka huma sentenzi.

Dan joħroġ mill-kliem tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kodiċi10.

Jgħodd ukoll għall-eċċezzjoni tal-"lis alibi pendens"11 li hija meqjusa bħala waħda

jiswa mhijiex

l-oħra, dak

l-għamla

id-dettal

4 Ara, b'eżempju, App.

PS 10.1.2007 fil-kawża fl-ismijiet Avukat Francis Van Vuuren Cassar noe et vs George Borg Bartolo fejn l-appellanti wkoll, bħal fil-każ tallum, ressqu żewġ rikorsi ta' appell l-istess bħal xulxin 5 Ara Prof. Fedele Notes on Civil Procedure paġ.

Ċiv.

29.4.1925 fil-kawża fl-ismijiet Porter vs Dos Santos Calcado Olivier (Kollez.

230 tal-Kap 12 8 App.

Ċiv.

27.10.1920 fil-kawża fl-ismijiet Quick Shaw vs Fedele (Kollez.

223(2) tal-Kap 12 10 Artt.

730 u 732A tal-Kap 12 11 Art.

794 tal-Kap 12

14 ta' Diċembru, 2018

perentorja tal-ġudizzju, u tixxiebah (f'dak li għandu x'jaqsam mal-elementi kostitutivi tagħha) mal-eċċezzjoni tal-ġudikat12; Illi dan ifisser li l-provvediment li minnu appellaw l-atturi huwa min- 20. natura ta' sentenza u, ladarba ma kienx provvediment li temm il-kawża miftuħa minnhom, għamlu tajjeb li talbu l-permess tal-Qorti li tatu biex jitħallew jappellaw minnu.

U għamlu sewwa wkoll li, meta dik il-Qorti tathom il-permess li jappellaw, ressqu l-att opportun ta' appell fiż-żmien li jagħtihom l-artikolu 231 tal-Kapitolu 12, minkejja li kienu diġà ressqu rikors tal-Appell aktar qabel fit-terminu li l-liġi tagħti għal dawk il-provvedimenti (li huma degrieti interlokutorji) li jista' jsir appell minnhom bla ma jeħtieġ il- permess tal-Qorti li tkun tathom kif jgħid l-artikolu 229(2) tal-istess Kodiċi; 21.

Min-naħa l-oħra, kif ingħad, il-provvediment appellat fih ukoll ordni ta' xejra interlokutorja lil hinn mill-eċċezzjoni li qatgħet dwarha.

F'dan il- każ, dak l-ordni (l-ordni ta' soprasessjoni) huwa min-natura ta' degriet minħabba li l-Qorti li tatu tista' hija stess terġa' lura minnu, kif fil-fatt l- ewwel Qorti fl-istess provvediment qalet li kellu jsir.

Minn din il-parti tal- provvediment l-atturi appellanti ħassewhom aggravati u ressqu appell, lil hinn minn dak li l-ewwel Qorti kellha xi tgħid dwar l-eċċezzjoni preliminari tal-litispendenza; 22. skond ma trid il-liġi; 23.

Minħabba li ż-żewġ atti jgħidu l-istess ħaġa il-Qorti sejra tqishom flimkien; 24.

L-erba' aggravji tal-atturi dwar il-provvediment mogħti mill-ewwel Qorti huma (a) li l-provvediment ma jiswiex għaliex huwa sentenza u degriet flimkien u mhuwiex mogħti fil-liġi li dan jista' jsir; (b) li s-sentenza ma tiswiex għaliex l-ewwel Qorti, minn rajha, qajmet u iddeċidiet dwar is- soprasessjoni, li hija eċċezzjoni li l-ebda waħda mill-partijiet ma kienet qajmet u li dwarha ma saritx trattazzjoni; (ċ) li l-ewwel Qorti sabet ħażin meta qalet li l-eżitu ta' din il-kawża (minn issa 'l hemm imsejħa "it-tieni kawża") jiddependi mill-eżitu tal-kawża l-oħra (minn issa 'l hemm imsejħa "l-ewwel kawża"), għaliex dan ma huwiex minnu; u (d) li l-provvediment

sar bi ksur tal-liġi meta l-ewwel Qorti qatgħetha li tħalli l-kawża sine die u

tieqaf milli tkompli tisma' l-kawża sakemm tinqata' l-ewwel kawża, imma

mbagħad tat biss żmien ta' ħmistax-il (15) jum lil min mill-partijiet ried

Illi dan ifisser li l-ewwel appell imressaq mill-atturi wkoll sar tajjeb u

Ċiv.

12.5.1950 fil-kawża fl-ismijiet Jeffrey vs Grima Sciberras pro et noe (Kollez.

14 ta' Diċembru, 2018

jerġa' jitlob ir-ri-appuntament tagħha, bi ksur taż-żmien imsemmi fl-artikolu 964(1) tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili; Iż-żewġ aggravji tal-intimat appellat fl-appell inċidentali tiegħu 25. huma: (i) li l-ewwel Qorti sabet ħażin meta qalet li l-irdim fil-barriera metru tat-tieni kawża ma kienx il-mertu tal-irdim tal-ewwel kawża; u (ii) li r-raġuni li fuqha l-ewwel Qorti sabet li kellha tissoprasjedi kienet l-istess raġuni li għaliha hu kien qajjem l-eċċezzjoni tal-litispendenza: għalhekk kien jixraq li l-ewwel Qorti tilqa' l-eċċezzjoni preliminari jew li tagħżel is-soprasessjoni qabel ma tiddeċiedi l-istess eċċezzjoni preliminari.

Bħala 'eċċezzjoni' l- intimat appellat qajjem ukoll imressaq mill-atturi is-siwi appellanti fl-20 ta' Novembru, 2017, li sejjaħlu wkoll wieħed fieragħ u vessatorju, minħabba li jgħid li l-atturi appellanti qegħdin jappellaw minn sentenza li jaqblu ma' dak li iddeċidiet; Illi l-Qorti tqis li din l-'eċċezzjoni' tal-appellat mhijiex tajba.

Għar- 26. raġunijiet li semmew qabel (ara par.

20 sa 22 supra), ladarba l- provvediment mogħti mill-ewwel Qorti kien sentenza u provvediment interlokutorju, l-atturi appellanti ma jistgħux jingħataw tort li mxew kif imxew, u jidher li, fil-biċċa l-kbira tagħhom, l-aggravji tagħhom huma indirizzati lejn il-provvediment tas-soprasessjoni.

Min-naħa l-oħra, li kieku tassew minnu li l-appell imressaq mill-atturi appellanti fl-20 ta' Novembru, 2017, kien bla siwi, dan tabilfors kien iħalli effett fuq is-siwi tal-appell inċidentali tal-istess intimat appellat Mario Grima k/a Kokavessis.

Dan jingħad għaliex att ġudizzjarju (bħalma huwa l-appell inċidentali tal-intimat Mario Grima k/a Kokavessis) magħmulin bis-saħħa ta' att null jew li ġejjin minn att null (l-appell tal- atturi), ikun ma jiswiex huwa wkoll13.

Għalkemm huwa minnu, kif issottometta d-difensur tal-appellat, li appell inċidentali jżomm "ħajja awtonoma" minn appell prinċipali li ma jitkompliex14, jibqa' dejjem meqjus li appell inċidentali jgħodd biss fejn ikun hemm appell prinċipali li jiswa u li d-dikjarazzjoni li wieħed jagħmel biex jgħid li jrid jappella inċidentalment15 issir fl-atti tal-appell prinċipali; 27.

Illi l-ewwel aggravju tal-appellanti jgħid li l-provvediment appellat

ma jiswiex għaliex huwa sentenza u degriet fl-istess att.

Huma jgħidu li l-

provvediment ma jiswiex stante n-natura mista tiegħu u jqisu li huwa

provvediment bla ebda siwi fil-liġi minħabba l-kwestjoni tal-appellabbilità li

jaf joħloq u minħabba l-vinkolu ġuridiku ta' provvediment bħal dak;

98 tal-Kap 12 14 Art.

241 tal-Kap 12 15 Art.

240(2) tal-Kap 12

14 ta' Diċembru, 2018

Illi l-Qorti ma jidhrilhiex li dan l-aggravju huwa tajjeb.

Ir-raġunijiet 28. magħrufa mil-liġi fejn parti f'kawża tista' tqajjem l-eċċezzjoni tan-nullità ta' sentenza huma tassattivi u ċirkoskritti fid-dispożizzjoni tal-liġi relattiva16.

Ma hemm l-ebda dispożizzjoni oħra fil-liġi proċedurali li tgħid li provvediment ta' mogħti minn qorti jrid ikollu n-natura ta' sentenza biss jew in-natura ta' degriet biss.

Iż-żewġ raġunijiet miġjuba 'l quddiem mill- appellanti għal dan l-aggravju tagħhom – jiġifieri li provvediment "mist" jaf joħloq problemi proċedurali għal min li provvediment bħal dak jorbot ukoll lill-Qorti li tkun tatu safejn dan ikun sentenza – ma jidhirx li ġabulhom ħsara għall-jedd tagħhom ta' smigħ xieraq.

Dan jingħad għaliex, il-liġi tathom rimedju proċedurali għal kull waħda miż-żewġ għamliet ta' provvediment (tant li huma nqdew bihom it- tnejn).

Jingħad hekk ukoll għaliex mhuwiex ta' barra minn hawn li parti li tagħmel mid-dispożittiv ta' sentenza tkun tista', fiċ-ċirkostsanzi partikolari tal-każ, titfisser aħjar17 jew saħansitra titbiddel (bħalma jiġri meta f'sentenza l-Qorti tordna l-pubblikazzjoni ta' att nutarili f'jum, ħin, post u minn nutar pubbliku partikolari u dawn, għal xi raġuni, jistgħu jitbiddlu mill- istess Qorti li tkun tat is-sentenza fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet); 29.

Fil-fehma tal-Qorti, għalhekk, ma teżisti l-ebda raġuni għaliex għandha tqis li l-provvediment appellat jmissu jitqies bla siwi u bla effett fuq ir-raġuni biss miġjuba 'l quddiem mill-atturi appellanti f'dan l-aggravju tagħhom, jiġifieri fuq il-fatt li jista' jkun sentenza u degriet fl-istess att; 30.

Għalhekk, dan l-aggravju mhuwiex milqugħ; 31.

B'rabta ma' dak li għadu kemm ingħad, din il-Qorti jidhrilha li issa jkun xieraq tittratta t-tieni aggravju fl-appell prinċipali flimkien mat-tieni aggravju tal-appell inċidentali, li t-tnejn li huma jmissu dik il-parti tal- provvediment appellat fejn, għalkemm l-ewwel Qorti ma kinitx laqgħet l- eċċezzjoni preliminari is- soprasessjoni tat-tieni kawża sakemm jinqata' l-appell tal-ewwel kawża; 32.

Filwaqt li l-atturi appellanti jgħidu li l-ewwel Qorti qajmet minn rajha

l-kwestjoni tas-soprasessjoni bla ma din kienet imqar tqajmet minn qabel

minn xi waħda mill-partijiet, fl-appell inċidentali tiegħu l-intimat appellat

jgħid li l-ewwel Qorti messha għażlet li tordna s-soprasessjoni bla ma

tiddeċiedi l-eċċezzjoni preliminari, jekk ħasset li t-tieni kawża kellha

tistenna l-eżitu tal-ewwel kawża;

tal-litispendenza, għaddiet biex ordnat

790 tal-Kap 12 17 Art.

825 tal-Kap 12

14 ta' Diċembru, 2018

Il-Qorti jidhrilha li l-aggravju tal-atturi huwa tajjeb.

Fl-ewwel lok, 33. minn qari tal-atti tal-kawża, joħroġ ċar li la l-intimati ma qajmu formalment l-eċċezzjoni tas-soprasessjoni u wisq anqas l-atturi ma kien dehrilhom li t- tieni kawża kellha timxi 'l quddiem biss wara u skond ma jkun l-eżitu tal- ewwel kawża (li kieku kien hekk, ma kienx messhom fetħu t-tieni kawża).

Fit-tieni lok, għalkemm ġieli jintrabtu ma' xulxin, l-eċċezzjoni tal- litispendenza u dik tas-soprasessjoni mhumiex l-istess ħaġa; 34.

Huwa aċċettat li s-soprasessjoni tista' b'mod eċċezzjonali tingħata meta tali smigh fl-istess waqt taż-żewġ kawżi ma jkunx jista' jsir, iżda, billi hija eċċezzjoni għar-regola ġenerali li kull kawża għandha tinstama' sakemm tiġi maqtugħa18, trid tingħata dejjem taħt kundizzjonijiet li għandhom ikunu serji biżżejjed biex dan isir19.

L-eċċezzjoni li l-Kodiċi tal- Proċedura Ċivili jikkontempla hija l-eċċezzjoni magħrufa bħala lis alibi pendens u din l-eċċezzjoni tipprospetta neċessarjament li jkun hemm żewġ kawżi għaddejjin fl-istess waqt pendenti quddiem il-qrati li jkollhom l-istess mertu; 35.

Huwa minħabba f'hekk li l-Qrati jqisu s-soprasessjoni bħala provvediment ordinatorju mħolli fid-dehen tal-Qorti li quddiemha titressaq talba bħal dik20.

Provvediment bħal dan huwa meqjus bħala wieħed interlokutorju21 u, għalhekk, ma jorbotx lill-Qorti li tkun tatu jekk tqum il- ħtieġa li tibdel il-fehma tagħha aktar 'il quddiem, jekk tintwera raġuni tajba biex tagħmel dan.

Tali provvediment tas-soprasessjoni jitqies bħala pass mhux ordinarju li jissospendi s-smigħ ta' kawża, meta n-norma hija, kif ingħad, li kawża li tinbeda għandha tinstama' sa ma tinqata'22.

Kemm hu hekk, il-provvediment tas-soprasessjoni tqies bħala wieħed "alejatorju"23 li, minħabba t-termini ebsin tal-Kodiċi Proċedurali dwar is-smigħ tagħhom, jista' jwassal għad-deżerzjoni tal-proċeduri mwaqqfa.

Għal bosta snin, il- Qrati tagħna sabu li t-twaqqif ta' smigħ ta' kawża biex tistenna l-eżitu ta' kawża oħra li diġà tressqet jew sakemm titressaq waħda fuq punt eċċezzjonali huwa rakkomandat biss fil-każ meta jkun hemm lok għas-

195(1) tal-Kap 12 19 App.

Ċiv.: 28.10.1935 fil-kawza fl-ismijiet Sir Ugo Khattabi noe vs Guido Zammit Magrin et.

(Kollez.

Vol:XXIX.i.1295); 20 Ara, per eżempju, App.

Ċiv.

23.6.1869 fil-kawża fl-ismijiet Thompson et vs Mansueto et (Kollez.

Vol: V.157); P.A. 23.1.1946 fil-kawża fl-ismijiet Boyce vs Briffa Raggio (Kollez.

Vol: XXXII.ii.197) u App.

Kumm.: 26.3.1984 fil-kawża fl-ismijiet Dr. Leslie Burke noe vs Dr. Emanuel Montfort et noe (mhix pubblikata) 21 App.

Ċiv.

22.5.1989 fil-kawża fl-ismijiet Kephart et vs Selvaggi et (Kollez.

Ċiv.

4.11.1957 fil-kawża fl-ismijiet Pardew vs Ehrhardt (Kollez.

Vol: XLI.i.547) 23 P.A. 23.5.1997 fil-kawża fl-ismijiet Coutts: noe vs Mugliett Gatt pro et noe (Kollez.

14 ta' Diċembru, 2018

soluzzjoni ta' xi punt li minnu tabilfors tiddependi l-kawża li sejra titwaqqaf24; 36.

Fit-tielet lok, l-eċċezzjoni li l-ewwel Qorti kellha quddiemha u li espressament ordnat li ssir it-trattazzjoni tagħha qabel kull ħaġa oħra kienet l-eċċezzjoni tal-lis alibi pendens.

Ma kien hemm l-ebda eċċezzjoni oħra li l-partijiet kellhom jitrattaw quddiem dik il-Qorti.

Eċċezzjoni bħal dik hija waħda li tista' tingħata f'kull waqt tal-kawża sas-sentenza25, u l-Qorti, meta tingħatalha dik l-eċċezzjoni, għandha tiddeċidiha b'kap għaliha qabel tgħaddi biex tqis il-mertu proprju tal-kawża, iżda tista' tqis mill-mertu dak li jista' jolqot id-deċiżjoni tal-kwestjoni preliminari, bħalma jiġri fil-każ tal-eċċezzjonijiet ta' natura dilatorja26.

L-eċċezzjoni tal-lis alibi pendens kif imfissra fl-artikolu 792 tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili hija maħsuba li tagħti s-setgħa lill-Qorti li tagħżel li, kawża mressqa quddiemha li l-mertu tagħha ("l-istess oġġett") qiegħed jinstama' diġà minn Qorti kompetenti oħra f'kawża mressqa qabilha, tgħaddi t-tieni kawża biex tinstama' minn dik il-Qorti l-oħra flimkien mal-ewwel kawża.

L-għan ta' din l-eċċezzjoni ġie mfisser bħala dak li bih il-mertu ta' żewġ kawżi li huwa l- istess jinstama' fi proċess wieħed, b'mod li, jekk dik l-eċċezzjoni tintlaqa', tneħħi mill-Qorti li għandha quddiemha t-tieni kawża l-kompetenza li tkompli tismagħha; 37.

Kien f'dan id-dawl li ngħad li għalkemm il-liġi tħalli għażla lill-Qorti jekk tgħaddix jew le t-tieni kawża lill-Qorti li qiegħda tisma' l-ewwel kawża fuq l-istess mertu, tali għażla mhux suppost tibqa' jekk kemm-il darba l- elementi tal-litis pendentia jseħħu u jiġu pruvati wara li tittella' eċċezzjoni bħal dik27.

Jingħad li dan huwa, fil-qofol, dak li jagħraf lil din l-eċċezzjoni minn dik li tixxiebah magħha tal-konnessjoni tal-kawżi28.

Minħabba f'hekk, din l-eċċezzjoni titqies bħala waħda perentorja tal-ġudizzju, u tixxiebah (f'dak li għandu x'jaqsam mal-elementi kostitutivi tagħha) mal-eċċezzjoni tal-ġudikat29; 38.

Minn dan kollu joħroġ li jekk kemm-il darba l-eċċezzjoni tal- litispendenza ma tintlaqax (bħalma ġara fil-każ tal-provvediment appellat fil-kawża tallum), il-Qorti li tiċħad dik l-eċċezzjoni trid tibqa' tisma' l-kawża

24 P.A. 12.4.1962 fil-kawża fl-ismijiet Clews et vs Hajar pro et (Kollez.

Vol: XLVI.ii.591) u App.

Ċiv.

6.10.1999 fil-kawża fl-ismijiet Miller et vs Fava et (Kollez.

794(1) tal-Kap 12 26 Art.

729 tal-Kap 12 27 Cfr.

1304; Carre' Leggi di Procedura Vol II, §7826; P.A. 27.1.1873 fil-kawża fl-ismijiet Zammit Magrin et vs Attard Bugeja (Kollez.

793 tal-Kap 12 29 App.

Ċiv.

12.5.1950 fil-kawża fl-ismijiet Rogers vs Grima Sciberras pro et noe (Kollez.

14 ta' Diċembru, 2018

u mhux twaqqafha, ladarba ma jkunx hemm raġunjiet tajbin biżżejjed biex it-tieni kawża titwaqqaf; 39.

Fir-raba' lok, safejn l-"eċċezzjoni" tas-soprasessjoni titqies bħala eċċezjoni, riedet titqajjem minn xi waħda mill-partijiet u, ladarba ma hijiex waħda ta' ordni pubbliku, ma jmisshiex titqajjem minn Qorti minn rajha ("ex officio").

Dan jingħad lil hinn mill-fatt li llum il-liġi tgħid ċar u tond li Qorti ma għandhiex tagħti eċċezzjoni u sentenza dwarha bla ma qabel ikunu ngħataw lill-partijiet żmien u fakultà xierqa li jressqu l-provi u s- sottomissjonijiet tagħhom dwarha30; 40.

Fid-dawl ta' dawn ir-raġunjiet, il-Qorti ssib li l-provvediment appellat jonqos b'mod mhux traskurabbli billi jista' jidher konradittorju.

Ukoll kieku l-ewwel Qorti laqgħet l-eċċezzjoni preliminari, xorta waħda ma kinitx marbuta li tibgħat l-atti tat-tieni kawża lill-Qorti li qiegħda tisma' l-ewwel kawża (fil-fatt ma setgħetx, għaliex l-ewwel kawża tinsab quddiem din il- Qorti minħabba l-appell mis-sentenza tagħha fl-ewwel istanza)31, għaliex il-liġi xorta tagħmilha diskrezzjonarja jekk il-Qorti għandhiex tagħmel hekk32.

Ħareġ ċar ukoll li s-soprasessjoni ssemmiet u tħaddmet l-ewwel mill-ewwel Qorti fil-provvediment appellat, u l-partjiet ma kinux jistgħu jobsru x'kellha f'moħħha l-ewwel Qorti qabel ma għażlet li tissoprassjedi; 41.

Huwa miżmum li meta Qorti tkun ħalliet il-kawża għal deċiżjoni fuq eċċezzjoni, ma jkunx sewwa li mbagħad tinvesti fl-istess sentenza ħwejjeġ oħra li ma tkun qatt issemmiet fid-degrieti jew verbali tal-kawża33.

Nuqqas bħal dan mhuwiex wieħed merament formali, imma jolqot fis-sustanza s- siwi kollu tas-sentenza jew tal-provvediment li jkun ingħata34, għaliex iqarreb lejn l-ultrapetizzjoni billi tkun ingħatat deċiżjoni fuq ħaġa li ma ntalbitx jew lanqas biss kienet eċċepita35.

Lil hinn mill-kwestjoni dwar jekk il-provvediment appellat kienx ġust fis-sustanza tiegħu, in-nuqqas ta' siwi tiegħu minħabba f'din iċ-ċirkostanza jolqtu kollu u mhux biss dik il-parti minnu li l-partijiet stennew deċiżjoni dwaru36.

Għalhekk, il-Qorti sejra tħassar dak il-provvediment appellat u tordna li t-tieni kawża titkompla fl-

732A tal-Kap 12 31 P.A. LSO 15.10.2015 fil-kawża fl-ismijiet Paolo Elamrousy et vs Fayton Simoncic et (in parte, mhix appellata) 32 Art.

792 tal-Kap 12 33 App.

PS 11.6.2010 fil-kawża fl-ismijiet Prof. Edward Kephart vs Università ta' Malta 34 App.

PS 13.2.2009 fil-kawża fl-ismijiet Paul Willmott et vs Monica mart Trabelsi Clews et 35 App.

PS 13.2.2009 fil-kawża fl-ismijiet Melita Cable p.l.c. vs Awtorità ta' Malta dwar il- Komunikazzjoni 36 App.

PS 9.1.2008 fil-kawża fl-ismijiet Stephen Cassar Bonavia et vs Bollicine Ltd et

14 ta' Diċembru, 2018

istess qagħda li kienet dakinhar li ngħata d-degriet tas-6 ta' April, 2017, meta tħalliet għas-sentenza dwar l-eċċezzjoni preliminari; 42.

Għal dak li jirrigwarda t-tieni aggravju tal-intimat appellat, ladarba l- ewwel Qorti tat deċiżjoni dwar l-eċċezzjoni preliminari tal-'lis alibi pendens' ma jiswiex wisq l-aggravju tiegħu ta' x'messha għamlet l-ewwel Qorti; 43. tħassir tal-provvediment appellat; 44.

Ladarba din il-Qorti waslet għal din il-fehma, mhuwiex aktar meħtieġ li tgħaddi biex tqis l-aggravji l-oħrajn tal-partijiet;

Illi għalhekk il-Qorti sejra tilqa' t-tieni aggravju tal-atturi u tordna t-

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi: Tilqa' l-appell tal-atturi u tħassar is-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili tal-5 ta' Ottubru, 2017, fil-kawża fl-ismijiet premessi u terġa' tibgħat l-atti lura lil dik il-Qorti biex il-kwestjoni terġa' titqies mill-ġdid; Tordna li, fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, kull parti tbati l-ispejjeż tagħha ta' dan l-appell.

Joseph Clews Prim serag Deputat Reġistratur mb

Joseph R. Borg Bartolo serag

Tonio Kephart serag

14 ta' Diċembru, 2018

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Seduta ta' nhar il-Ġimgħa 14 ta' Diċembru 2018

Carmel sive Charles sive Charlie Mulligan v. L-Avukat Ġenerali in rappreżentanza tal-Istat ta' Malta u b'digriet tat-8 ta' Jannar 2018 ġew kjamati fil-kawża Dr Joseph Brancaleone Micallef Musu’ u l-eredi ta' May Brancaleone Micallef Musu’

Debono Balzan ir-rikors ta' Carmel sive Charles sive Charlie Mulligan tat-18 ta'

Lulju 2017 li bih u għar-raġunijiet hemm imfissra, talab li din il-Qorti: (i)

tordna l-eżegwibbilità f'Malta tad-deċiżjoni datata 29 ta' Novembru 2016

tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Carmel Mulligan v.

Malta (applikazzjoni numru 24221/13); u (ii) tagħti kull ordni jew direttiva

neċessarja għall-eżegwibilità tas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-29 ta'

Novembru 2016 fuq premessa.

Talab ukoll l-ispejjeż.

Rat ir-risposta tal-Avukat Ġenerali tal-21 ta' Lulju 2017 li permezz

taggħa, filwaqt li rrefera għall-artikolu 6 tal-Att dwar il-Konvenzjoni

Ewropea (Kap. 319 tal-Liġijiet ta' Malta) wieġeb illi huwa diġa ħallas fl-

intier tiegħu l-kumpens monetarju likwidat mill-Qorti Ewropea fil-parti

dispożittiva tad-deċiżjoni surriferita.

Dwar il-paragrafu 85 tad-deċiżjoni

surriferita, wieġeb li in prinċipju m' għandu l-ebda oġġezzjoni għat-talba

tar-rikorrent stante li għandu kull interess li d-deċiżjonijit tal-Qorti

Ewropea jiġu eżegwiti, iżda huwa mportanti ukoll li ma jiġux preġudikati

terzi persuni li ma kienux parti fil-proċeduri quddiem il-Qorti Ewropea in

linea ma dak deċiż minn din il-Qorti fl-atti tar-rikors tal-Każin tal-Banda

Rat id-diġriet tagħha tal-11 t' Awissu 2017, li bih qegħdet ir-rikors

għas-smigħ tal-25 ta' Settembru 2017;

Rat li fl-udjenza tat-8 ta' Jannar 2018, abbażi tar-raġunijiet

sollevati mill-Avukat Ġenerali, ordnat il-kjamat in kawża Dr Joseph

Żammit Micallef Musu’ u l-eredi ta' May Żammit Micallef Musu’ li ġew akkordati

ġimgħa żmien min-notifika biex jagħmlu l-osservazzjonijiet tagħhom

dwar it-talba tar-rikorrent fir-rikors in diżamina;

Rat it-tweġiba mressqa mill-kjamati in kawża Dr Joseph Żammit

Micallef Musu’ u l-eredi ta' May Żammit Micallef Musu’ tat-23 ta' Frar 2018, li bija

eċċepew li dawn il-proċeduri huma nfondati u talbiet tar-rikorrent

għandhom jiġu miċħuda għas-segwenti raġunijeit: (i) id-deċiżjoni tal-

Qorti Ewropea ma għandha ebda effett ta' portata proċedurali fuq il-

proċess ġudizzjarju domestiku; (ii) id-deċiżjonijiet tal-Qrati domestiċi

ottenuti mill-esponenti huma res judicata u li l-Qorti Ewropea m'hijiex

Qorti tal-Appell mid-deċiżjonijiet tal-Qrati domestiċi ta' Malta; (iii) id-

deċiżjoniji tal-Qorti Ewropea bl-ebda mod ma attakkat l-eżekuzzjoni tas-

sentenza datata 6 ta' Ottubru 2009 fl-ismijiet Dr Joseph Bilocca

sentenza tal-Qorti Ewropea hi fil-konfront tal-Gvern Malti u mhux fil-

konfront tal-kjamati in kawża; (v) l-eżegwibilità f' Malta tad-deċiżjoni

datata 29 ta' Novembru 2016 tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem

fl-ismijiet Carmel Mulligan v Malta (applikazzjoni numru 27696/13) diġa

seħħet stante l-akwijxxenza tal-istess rikorrent Mulligan meta dan tħallas u

aċċetta l-ammont dovut skond l-istess deċiżjoni fl-intier tiegħu;

Semgħet lid-difensuri tal-partijiet jitrattaw ir-rikors in eżami u rat li

l-kawża baqgħet differita għas-sentenza;

Rat l-atti.

Ikkonsidrat

Ir-rikorrent talab lil din il-qorti sabiex tirrendi eżegwibbli f'Malta s-

sentenza tad-29 ta' Novembru 2016 tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-

Bniedem fl-ismijiet Carmel Mulligan v. Debono Cachia Castelletti (applikazzjoni numru

24221/13), fejn il-qorti qalet:

Jikkontendi li hekk biss jista' verament isir ġustizzja miegħu.

Fil qosor, il-fatti li taw lok għad-deċiżjoni surriferita tal-Qorti ta'

St Peter's, Ħaż-Żabbar kienu s-segwenti:

Fit-12 ta' Mejju 1995 kien hemm serqa fid-dar tal-avukat Dr.

Apparti li nsterqu

1 Enfażi tal-Qorti.

diversi oġġetti Zammit Tabona sofrew ġrieħi għaliex kienu fid-dar waqt

is-serqa.

Matul l-investigazzjoni tal-Pulizija Zammit Tabona semmew lil

Charles sive Charlie Mulligan u lil ħuħ, mingħajr ma qalu li kienu

identifikaw l-ebda wieħed minnhom bħala l-ħallelin, bħala nies li

potenzjalment kellhom aċċess għal darhom u kienu familjari mal-itess,

peress li kienu għamlulhom xogħol ta' dawl u plumbing.

Zammit Tabona ma ħallsux lill-aħwa Mulligan ta' xi xogħol li kienu

għamlulhom bil-konsegwenza li fl-1997 dawn tal-aħħar bdew proċeduri

ġudizzjarji kontrihom, u eventwalment irtirati wara li tħallas il-bilanċ

Ħames snin wara s-serqa, fit-12 ta' Ġunju, 2000 il-konjuġi

Zammit Tabone ppreżentaw kawża fil-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili (Citaż.

Numru 1196/2000) fejn allegaw li l-konvenut Charles sive Charlie Mulligan

kien il-promotur u organizzatur u ha sehem attiv fis-serqa li saret

f'darhom ġewwa 68 Main Street, Il-Kalkara fil-lejl tat-12 ta' Mejju, 1995

u konsegwentement talbu li Charles sive Charlie Mulligan jkun dikjarat

responsabbli għad-danni li sofrew u kundannat iħallas dak l-ammont li

jiġi likwidat mill-Qorti.

il-kawża

ir-rikorrent eċċepixxa

ippartecipa b'xi mod fis-serqa tat-12 ta' Mejju 1995 u li l-pretensjoni tal-

tikkawżalu danni.

atturi Zammit Micallef Musu’ hija kompletament bla bażi u ntiża sabiex

B' sentenza preliminari mogħtija fl-10 ta' Ottubru, 2006 il-

Prim Awla tal-Qorti Ċivili ddikjarat li l-konvenut Mulligan kien ha

sehem fis-serqa mid-dar ta' l-atturi Żammit Micallef Musu’ fit-12 ta' Mejju

1995 u wara li rat l-Artikolu 1049 tal-Kodiċi Ċivili qalet li l-

konvenut għandu jagħmel tajjeb għad-danni kollha li ġarrbu l-

Ordnat ukoll li jitkompla s-smiegħ tal-każ sabiex jiġu likwidati d-

B'sentenza tal-4 ta' Marzu, 2008 l-istess Qorti illikwidat id-

danni li ġarrbu l-atturi fis-somma ta' mija u tletin elf, erba' mija u

wieħed u erbgħin Ewro u tnejn u erbgħin ċenteżmu (€130,441.42)

ekwivalenti għal Lm55,998.50 – u kkundannat lill-konvenut

iħallas lill-atturi id-danni hekk likwidati flimkien ma' l-imgħax u l-

ispejjez mitluba fiċ-ċitazzjoni.

B'rikors preżentat fis-17 ta' Marzu, 2008 Charles sive Charlie

Mulligan appella kemm mis-sentenza parzjali u mis-sentenza finali

msemmija kif ukoll minn digriet tal-4 ta' Marzu 2008 li bih ġiet miċħuda t-

talba għall-isfilz tal-affidavit ta' Zammit Tabona.

B'sentenza tas-6 ta' Ottubru 2009, il-Qorti tal-Appell ċaħdet l-

appell ta' Charles sive Charlie Mulligan filwaqt li ikkonfermat fit-

totalità tagħhom s-sentenzi appellati kif ukoll id-digriet appellat, bl-

ispejjeż kontrih.

ta' Diċembru 2009,

ir-rikorrent

ippreżenta kawża

kostituzzjonali (numru 71/2009) fl-ismijiet Carmelo sive Charles Mulligan

vs L-Avukat Generali in rappreżentanza tal-Gvern ta' Malta, Dottor

Zammit Micallef Musu’, permezz ta' liema talab lill-qorti sabiex:

"(1) tiddikjara li l-aġir fuq imsemmi partikolarment imma mhux esklussivament fin-nuqqas tal-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis- sentenzi tagħha tal-10 ta' Ottubru 2006 u tal-4 ta' Marzu 2008 u dik tal-Onorabbli Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha tas-6 ta' Ottubru 2009 kif ukoll id-digrieti kollha li ngħataw fil-kawża ġja' msemmija in segwitu għas-sentenza tal-10 ta' Ottubru 2006 fl-ismijiet "Dr Joseph Żammit Micallef Musu’ et vs Carmelo sive Charles Mulligan", Ċitazzjoni Numru 1196/2000 billi "(a) ma applikawx il-grad rigoruż tal-prova aċċettat mill-ġurisprudenza ingliża u abbraċċat mill-istess Onorabbli Qorti tal-Appell, kif ukoll "(b) ma applikawx il-prinċipju ġenerali tad-dritt li min jallega jrid jipprova u mhux bl-invers, u kif ukoll "(c) biċ-ċaħda għall-produzzjoni quddiem l-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili kif ukoll "(d) bin-nuqqas ta' provvediment mill-Onorabbli Qorti tal-Appell dwar it-talba għall-produzzjoni ta' Francis Mulligan jikkostitwixxu vjolazzjoni tad-dritt tar-rikorrent għal smiegħ xieraq fi żmien raġonevoli u dan kif protett mill-Artikolu 39(1)(2) u (5) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u mill- Artikolu 6(1) u (2) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet inkorporata fil- Liġijiet ta' Malta permezz tal-Kap.319 tal-Liġijiet ta' Malta.

"(2) tagħti dawk ir-rimedji xierqa u opportuni sabiex jiġu indirizzati tali vjolazzjonijiet fosthom:-

"(a) jiġu dikjarati vvizjati s-sentenzi mogħtija mill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fl-10 ta' Ottubru 2006 u tal-4 ta' Marzu 2008 kif ukoll id- digrieti kollha li ngħataw fil-kawża ġja' msemmija in segwitu għas- sentenza tal-10 ta' Ottubru 2006 fl-ismijiet "Dr Joseph Żammit Micallef Musu’ et vs Carmelo sive Charles Mulligan" u dik tal-Onorabbli Qorti tal-Appell tas-6 ta' Ottubru 2009 fl-istess ismijiet: "Dr Joseph Żammit Micallef Musu’ et vs Carmelo sive Charles Mulligan" (Ċitazzjoni numru 1196/2000) kif ukoll it-taxxa tal-ispejjez u drittijiet tal-imsemmija kawża u kull att ġudizzjarju ieħor sussegwenti u relatat u għalhekk tħassar u tannulla l-istess sentenzi, digrieti u atti ġudizzjarji; "(b) li r-rikorrenti qiegħed fil-qagħda li kien qabel ma ngħataw is- sentenzi tal-10 ta' Ottubru 2006 u tal-4 ta' Marzu 2008 kif ukoll id- digrieti kollha li ngħataw fil-kawża ġja' msemmija in segwitu għas- sentenza tal-10 ta' Ottubru 2006 mill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili u dik tal-Onorabbli Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha tas-6 ta' Ottubru 2009 fl-ismijiet "Dr Joseph Bilocca Micallef Musu’ et vs Carmelo sive Charles Mulligan" (Ċitazzjoni Numru 1196/2000); "(c) tordna li l-kawża (Ċitazzjoni Numru 1196/2000) fl-ismijiet "Dr Joseph Bilocca Micallef Musu’ et vs Carmelo sive Charles Mulligan" tiġi mismugħa mill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili u deċiża fuq il-grad ta' probabilita' b'mod rigoruz kif fuq imsemmi u abbraċċat fil- ġurisprudenza Ingliża u mill-Onorabbli Qorti tal-Appell Maltija fis- sentenza ġja' msemmija kif ukoll fuq il-prinċipju li min jallega jrid jipprova l-fatti allegati skont il-liġi kif trid il-Kostituzzjoni ta' Malta u l- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet, u "(d) tillikwida d-danni li ġew sofferti mir-rikorrent u tordna lill-intimati jħallsu lir-rikorrenti l-istess danni hekk likwidati."

Permezz ta' sentenza mogħtija fis-7 ta' Ottubru 2011, il-Prim'

Awla tal-Qorti Ċivili laqgħet l-eċċezzjonijiet fil-meritu tal-intimati u

konsegwentement ċaħdet it-talbiet kollha tar-rikorrent bl-ispejjez kollha

kontra tiegħu.

Carmelo sive Charles Mulligan ippreżenta appell fil-Qorti

Kostituzzjonali.

L-appell kien miċħud b'sentenza tal-15 ta' Settembru

2012 li kkonfermat s-sentenza appellata tas-7 ta' Ottubru 2011.

Tabona kienu parti fil-kawża kostituzzjonali.

ir-rikorrent beda proċeduri

il-Qorti

Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fi St Peter's, Ħaż-Żabbar.

Sostanzjalment, l-

ilment tiegħu kien li ġie mċaħħad mid-dritt għal smiegħ xieraq bi ksur tal-

Arikolu 6 § 1, b' mod partikolari, allega li l-Qrati domestiċi kienu naqsu

jikkunsidraw kif xieraq il-validità, l-kredibilità u r-rilevanza tal-provi

miġjuba quddiemhom.

B'sentenza mogħtija fid-29 ta' Novembru 2016, Case of Saliba

v. Malta applikazzjoni numru 24221/13, li saret finali fl-24 ta' April 2017,

il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem sabet li fil-proċeduri ċivili

surriferiti kontra r-rikorrent, ġie vjolat l-Artikolu 6§1 tal-Konvenzjoni.

konsiderazzjonijiet tal-Qorti Ewropea kienu s-segwenti:

Il-Qorti Ewropea irreferiet għall-Artikolu 41 tal-Konvenzjoni dwar

just satisfaction lill-persuna leża u kompliet kif ġej:

2 Enfażi tal-Qorti.

Ir-rikorrent qiegħed jitlob żewġ affarijiet, ossija, (i) li din il-Qorti

tordna l-eżegwibilità f'Malta tad-deċiżjoni tal-Qorti tad-Drittijiet tal-

Bniedem appena ċitata, u (ii) tagħti kull ordni jew direttiva neċessarja

għall-esegwibilità tal-imsemmija sentenza tal-Qorti Ewropea tad-29 ta'

jipprovdi kif ġej:

L-artikolu 6 tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea (Kap. 319)

"'(1) Kull deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem li għaliha tkun tapplika dikjarazzjoni magħmula mill-Gvern ta' Malta skont l-Artikolu 46 tal-Konvenzjoni, tista' tiġi esegwita mill-Qorti Kostituzzjonali f'Malta, bl-istess mod bħal deċiżjonijiet mogħtija minn dik il-qorti u jiġu esegwiti minnha, b'rikors li jsir fil-Qorti Kostituzzjonali u notifikat lill-Avukat Ġenerali, li jkun fih talba li tiġi ordnata l-esegwibbiltà ta' dik id-deċiżjoni.

"(2) Qabel ma l-Qorti Kostituzzjonali tiddeċiedi talba bħal dik, hija għandha teżamina jekk id-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem li jkun qed jintalab li tiġi esegwita, hijiex waħda li għaliha tkun tapplika dikjarazzjoni bħal dik imsemmija fis-subartikolu (1).

"(3) Il-Qorti Kostituzzjonali għandha tordna l-esekuzzjoni ta' deċiżjoni kif imsemmi f'dan l-artikolu jekk issib li din id-deċiżjoni tkun waħda li għaliha tkun tapplika dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu (2)'"

Dwar id-dikjarazzjoni li għaliha jirreferi dan l-artikolu, fid-deċiżjoni

mogħtija minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-18 ta' Marzu 2005

Wara r-rikors tal-Każin tal-Banda ta' San Leonardo ta' Parti mill-Fgura

ippreżentat fil-15 ta' Novembru, 2004, ingħad:

"'Ghalkemm l-ahhar dikjarazzjoni maghmula minn Malta skond dak li allura kien l-Artikolu 46 tal-Konvenzjoni u li saret fl-ewwel ta' April 1997 kienet ghal hames snin biss, b'mod, ghalhekk, li apparentement din id-dikjarazzjoni skadiet fl-1 ta' April 2002, il-verita` hi li llum dak li kien l-Artkolu 46 tal-Konvenzjoni m'ghadux jezisti.

Infatti, bl-emendi introdotti fil-Konvenzjoni bil-Protokoll numru 11 – Protokoll li gie ffirmat minn Malta fil-11 ta' Mejju 1994 u ratifikat minna fil-11 ta' Mejju 1995, u li gie fis-sehh fil-konfront ta' Malta fl-1 ta' Novembru 1998 – l-Artikolu 46, li kien jirrikjedi dikjarazzjoni da parti ta' Stat fir-rigward tal- gurisdizzjoni tal-Qorti "in all matters concerning the interpretaton and application of the present Convention", gie effettivament sostitwit bl- Artikolu 32 b'mod li awtomatikament accettaw il-gurisdizzjoni tal-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar fir- rigward ta' linterpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-Konvenzjoni u l- Prokolli annessi maghha fil-kaz sia ta' "inter-State cases", kif ukoll ta' "individual applications" u "advisory opinions".

Fi kliem iehor, dak li qabel kien jirrikjedi dikjarazzjoni da parti ta' Stat taht l-Artikolu 46, ta' dikjarazzjoni simili.

L-intenzjoni tal-legislatur kienet, evidentement, li d-decizjonijiet tal-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar ikunu jistghu jigu b'xi mod esegwiti f'Malta,3 u l-fatt li l-legislatur Malti donnu injora l-izviluppi ricenti fl-imsemmija Konvenzjoni u ma emendax l-Artikolu 6 tal-Kap.

319 ma jwassalx lil din il-Qorti li tifhem li l-legislatur qed jghid li ma jridx aktar l-ezegwibbiltà f'Malta tad-decizjonijiet tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem meta l-istat intimat ikun l-iStat Malti ...'"

tal-Konvenzjoni gew

l-iStat minghajr

firmatarji

l-partijiet

It test oriġinali tal-Artikolu 46 tal-Konvenzjoni tal-1950 kien is-

segwenti:

F'dina l-kitba, l-artikoli imsemmija tal-Konvenzjoni huma, naturalment, dawk kif kienu qabel ma dahal fis-sehh il- Protokoll numru 11.

Permezz tal-Protokoll Numru 11,4 li ġie fis-seħħ fl-1 ta' Novembru

1998 u li għalih tagħmel referenza d-deċiżjoni surriferita tal-Każin tal-

Banda ta' San Leonardo ta' Hal Kirkop, l-Istati Membri tal-Kunsill tal-

Ewropa ftehmu, inter alia, li t-test eżistenti tat-Taqsima II sa IV tal-

Konvenzjoni (Artikoli 19 sa 56) kellu jiġi sostitwit kif maqbul bejniethom.

Ta' rilevanza huma l-Artikolu 32 u 46 li kellhom jiġu sostitwiti bis-

segwenti:

4 https://www.coe.int/en/web/conventions/search-on-treaties/-/conventions/treaty/155 5 Enfażi tal-Qorti.

Filwaqt li l-Artikolu 46 appena ċitat għaqqad kelma b'kelma dak li

kienu jipprovdu l-Artikoli 53 u 54 tal-Konvenzjoni tal-1950, l-Artikolu 32

dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti ssostitwixxa l-ex Artikolu 46.

Sussegwentement, permezz tal-Protokoll Numru 14, li daħal fis-

seħħ fl-1 ta' Ġunju tal-2010, l-Istati Membri tal-Kunsill tal-Ewropa

Ir-rikorrent ippreżenta l-każ quddiem il-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar fl-2013

liema każ ġie deċiż fl-2016 u sar finali fl-2017.

Japplika għalhekk it-test

tal-Konvenzjoni kif emendat bil-Protokoll 11 u 14 'l fuq riprodott.

Iżda

minkejja tali emendi u dak li ngħad fid-deċiżjoni surriferita tal-

Każin tal-Banda ta' San Leonardo, l-artikolu 6 tal-Kap 319 tal-

Liġijiet ta' Malta baqa' ma ġiex emendat.

Madanakollu, din il-Qorti

tibqa' tal-fehma li l-fatt li l-leġislatur ma rrattifikax ir-riferenza għad-

'dikjarazzjoni magħmula mill-Gvern ta' Malta skond l-Artikolu 46 tal-

Konvenzjoni' ma jfissirx li l-leġislatur ma jridx aktar l-eżegwibbiltà f'Malta

tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem meta l-istat

intimat ikun l-Istat Malti.

Tqis għalhekk li l-każ in eżami jaqa' fil-

parametri tal-artikolu 6 tal-Kap.

319 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-kjamati in kawża taw diversi raġunijiet għalfejn, fil-fehma

tagħhom, it-talba tar-rikorrent m'għandhiex tintlaqa'.

tagħhom hu li ma kinux parti fil-proċeduri li saru fil-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar.

Dik id-deċiżjoni kienet unikament kontra l-Istat Malti u d-drittijiet u r-

rimedji hemm mogħtija lir-rikorrent huma ta' natura ta' dritt pubbliku.

Jikkontendu għalhekk li l-eżekuzzjoni ta' tali deċiżjoni m'għandiex

tippreġudikhom.

Jgħidu inoltré li l-osservazzjoni mogħtija mill-Qorti ta'

fil-paragrafu 85

tad-deċiżjoni ma

tiffurmax parti mill-

operative part tal-istess deċiżjoni u l-unika parti tas-sentenza li din il-

Qorti hija obbligata teżegwixxi hija dik il-parti fejn ir-rikorrent ingħata just

Jisħqu ukoll li l-proċeduri bin-numru 1196/2000 fl-ismijiet

il-ġurnata res judicata u għalhekk l-istatus legali tagħhom bħala kredituri

tar-rikorrent huwa rriversibbli ladarba l-artikolu 811 tal-Kodiċi tal-

Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li jirregola esklussivament meta

proċeduri jistgħu jinstemgħu mill-ġdid, ma japplikax.

li jekk din il-Qorti tilqa' t-talba tar-rikorrent tkun qed tmur kontra dak

deċiż minnha fit-18 ta' Marzu 2005 fil-proċeduri Wara r-rikors tal-Każin

tal-Banda ta' San Leonardo ta' Santa Luċija ippreżentat fil-15 ta'

Novembru, 2014, (Appell Ċivili numru 281/2004/1), fejn ippronunċjat li

hija ma għandha tagħmel xejn li jmur kontra l-ordinament ġuridiku Malti.

Dan in vista tal-fatt li l-artikolu 237 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u

Proċedura Ċivili (Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta) jipprovdi li 'sentenza ma

tista' tkun qatt ta' ħsara għal min, la huwa nnifsu u lanqas bil-mezz tal-

awturi jew ta' rappreżentant leġittimu tiegħu, ma jkunx parti fil-kawża

maqtugħa b' dik is-sentenza'.

Jisħqu ukoll li r-rikorrent stess jgħid li l-

paragrafu 85 tad-deċiżjoni kien biss kumment, liema kumment ma

jorbotx il-Qrati Maltin hekk kif deċiż fil-kawża fl-ismijiet Vincent Van De Wakker v.

satisfaction imur kontra l-prinċipji ta' judicial autonomy u legal certainty u

jwassal għall-ksur tad-drittijiet fundamentali tal-kjamati in kawża protetti

taħt l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem;

Il-Qorti se titratta l-ewwel it-teżi li dak li ngħad mill-Qorti Ewropea

fil-paragrafu 85 tad-deċiżjoni tad-29 ta' Novembru 2016 huwa biss

'osservazzjoni' u 'kumment' li ma jorbotx il-Qrati lokali kif deċiż fil-kawża

fl-ismijiet Vincent Van De Wakker v. L-Onorevoli Prim Ministru et.

Fl-ewwel lok jiġi ppuntwalizzat li fil-każ ta' Vincent Van De Wakker v. L-

Onorevoli Prim Ministru et din il-Qorti kienet qed titkellem fuq l-

applikazzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea b'mod ġenerali.

Dik il-

kawża ma kellha x'taqsam xejn mat-tip ta' proċedura li tapplika għall-każ

in eżami.

Fil-każ tal-lum, kif diġa' osservat fid-deċiżjoni Wara r-rikors

tal-Każin tal-Banda ta' San Leonardo ta' Santa Luċija ippreżentat fil-

15 ta' Novembru, 2014, il-kwistjoni ma hix ta' "interpretazzjoni u

applikazzjoni" ta' xi wieħed mill-artikoli sostantivi tal-Konvenzjoni, iżda

ta' l-eżegwibbilta`f'Malta ta' deċiżjoni speċifika favur ir-rikorrent ta'

organu ġudizzjarju "barrani".

Fir-rigward tal-paragrafu 85 tad-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea oġġett

tar-rikors, din il-Qorti tqis li l-parti inizjali tas-sezzjoni II tad-deċiżjoni tal-

Qorti Ewropea, ossija l-paragrafi 81 sa 89 inklussivi, mhumiex sepmpliċi

'kummenti' kif allegat iżda jikkostitwixxu l-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti

Ewropea dwar ir-rimedju li għandu jingħata lil Saliba għall-ksur ravviżat

fil-parti operattiva tas-sentenza.

Fil-fehma tal-Qorti Ewropea, 'the most

istess qorti qalet:

Dak li jrid issa jiġi determinat huwa jekk din il-parti tad-deċżijoni

tal-Qorti Ewropea hijiex awtomatikament eżegwibbli jew jekk il-kliem

'should the applicant so request' jalludux għal xi proċeduri oħra fis-

sistema nazzjonali li huma distinti minn talba għall-eżekuzzjoni tad-

deċiżjoni tal-Qorti ta' Strasbourg nnifisha.

6 Enfażi tal-Qorti.

Fil-pubblikazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropea dwar l-eżekuzzjoni tad-

deċiżjonijiet tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem7 jingħad:

Fl-istess pubblikazzjoni jingħad li filwaqt li, 'The obligation to pay

clearly and immediately fulfilled', it-twettiq tal-obligazzjonijiet l-oħra

m'humiex daqstant sempliċi.

Dan għaliex, il-ftuħ mill-ġdid ta' proċeduri

ġudizzjarji domestiċi, bħala miżura ndividwali, jaffetwa l-prinċipju ta' res

judicata fuq livell nazzjonali:

8 Enfażi tal-Qorti.

L-imsemmija Recommendation No. R

ġej:

9 Enfażi tal-Qorti.

Skont informazzjoni ppubblikata mill-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill

tal-Ewropa, li huwa inkarigat jissorvelja l-eżekużżjoni deċiżjonijiet

mogħtija mill-Qorti Ewropea, jirriżulta li fis-16 t'Ottubru 2018 the state of

Fl-assjem ta' dan kollu, din il-Qorti tasal għall-konklużjoni illi l-

kunsiderazzjoni magħmula mill-Qorti Ewropea fil-paragrafu 85 tad-

deċiżjoni fl-ismijiet Carmel Mulligan v. Malta (applikazzjoni numru

24221/13) kien intiż għall-finijiet ta' 'individual measure' liema miżura trid

tiġi sodisfatta ndipendentement mill-ħlas tal-just satsifacton.

ieħor, il-fatt li l-Istat Malti ħallas dak dovut bħala just satisfaction ma

jeżonerahx mill-obbligazzjoni li jeżegwixxi individual measures fejn

ikunu meħtieġa sabiex jagħmlu tajjeb għall-vjolazzjoni

Konvenzjoni ravviżata fid-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea.

M'huwiex il-każ

għalhekk li, 'l-eżegwibilità f'Malta tad-deċiżjoni datata 29 ta' Novembru

2016 tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Carmel Mulligan

v Malta (applikazzjoni numru 24221/13) diġa' seħħet stante

akwixxenza tal-istess rikorrent Mulligan meta dan tħallas u aċċetta l-

ammont dovut skond l-istess deċiżjoni fl-intier tiegħu', kif allegat mill-

kjamati in kawża.

L-Avukat Generali stess fit-tweġiba qal li fir-rigward ta' paragrafu

85 tas-sentenza tal-Qorti Ewropea, bħala prinċipju ma joġġezzjonax

għal dak li talab ir-rikorrent u dan peress li l-Avukat Generali għandu

nteress li sentenzi tal-Qorti Ewropea jiġu eżegwiti.

Min-naħa l-oħra qal

ukoll li terzi li ma kinux parti għal dawk il-proċeduri m'għandhomx jiġu

preġudikati.

Ir-rikorrent għandu kull dritt li jitlob, permezz tal-proċeduri odjerni,

li jiġu eżegwiti dawk l-individual measures meqjusa l-aktar xierqa skont

id-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea sabiex ir-rikorrent f'dawk il-proċeduri

jingħata rimedju effettiv għall-ksur.

integrum jista' jingħata biss entró l-mezzi disponibbli taħt is-

sistema legali nazzjonali.

Ma jirriżultax li l-Istat Malti mexa mar-rakkomandazzjoni tal-

Kumitat tal-Ministri li għadha kif saret riferenza għaliha u sal-lum għadna

f'sitwazzjoni fejn fl-ordinament ġuridiku Malti ma jeżistix mekkaniżmu

speċifiku fil-liġi tagħna li jipprovdi għar-restitutio in integrum f'ċirkostanzi

simili għal dak tal-każ in eżami.

F' dan il-kuntest din il-Qorti terġa tirreferi għas-sentenza ta' din il-

Qorti diversament presjeduta fit-18 ta' Marzu, 2005, Wara r-rikors tal-

Każin tal-Banda ta' San Leonardo ta' Santa Luċija ippreżentat fil-15

ta' Novembru, 2014, fejn ġie osservat:

L-Artkolu 6 tal-Kap.

Fil-fehma kunsidrata ta' din il-Qorti, il-lokuzzjoni adoparata mill-legislatur, u b'mod partikolari l-uzu tal-kelma "tista'" (u mhux "ghandha"), tfisser li din il-Qorti, filwaqt li ghandha tassigura li, sa fejn hu possibbli, ir-rikorrent ikollu rimedju effettiv skond id- decizjoni tal-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar, mill-banda l-ohra ma ghandu jsir xejn li b'xi mod, direttament jew indirettament, imur kontra l- ordinament guridiku Malti.12 Din il-Qorti, bhala l-oghla Qorti tal- organu Gudizzjarju ta' l-iStat Malti – iz-zewg organi l-ohra huma l- organu Ezekuttiv u l-organu Legislattiv – ma tistax tinjora, fl- interpretazzjoni taghha ta' l-imsemmi Artikolu 6, l-obbligazzjonijiet assunti mill-iStat Malti taht il-Konvenzjoni.

F'dan il-kuntest huwa sinjifikanti il-bran segwenti mid-decizjoni tal-Qorti Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem (decizjoni tal-"Grand Chamber") fil-kaz Scozzari and Giunta v. Italy (13 ta' Lulju 2000):

Mill-banda l-ohra, kif diga nghad, din il-Qorti ma tista', u ma ghandha, taghmel xejn li, direttament jew indirettament, imur kontra l- ordinament guridiku Malti.

Ma tistax, per ezempju, din il-Qorti taghti esekuzzjoni ghal decizjoni tal-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar b'mod li tmur kontra xi disposizzjoni tal-Kostituzzjoni – ligi superjuri ghall-Kap.

12 Enfażi tal-Qorti.

b'mod li tmur kontra l-ordni pubbliku, jew b'mod li tkun qed tuzurpa l- funzjoni ta' organu iehor ta' l-iStat.

Tista' koncepibbilment tinholoq sitwazzjoni wkoll (li hemm accenn ghaliha b'mod vag fir-risposta ta' l-ahwa Vella) fejn l-esekuzzjoni f'Malta ta' decizjoni tal-Qorti Europea tad-Drittijiet tal-Bniedem tista' tippregudika terzi li ma kienux parti f'dawk il-proceduri quddiem il-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar, b'mod ghalhekk li dik l-esekuzzjoni tkun fiha nnifisha "unfair" ghal dawk it-terzi.13 Fil-kaz de quo din il-problema tat-terzi hi effettivament sorvolata … Ghalhekk kull kaz, bil-fattispeci partikolari tieghu, irid jigi ezaminat skond dak li tkun iddecidiet il-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar u fuq maghmula u, forsi, konsiderazzjonijiet ohra li din il-Qorti ma thossx li ghandha tidhol fihom ghall-finijiet limitati tal-kaz de quo.

Din il-Qorti tista' ma tkunx taqbel mal-mod kif il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem tkun waslet ghall-konkluzzjoni taghha … izda jekk dik id- decizjoni tkun tista' tigi esegwita b'mod li ma jmurx kontra l- ordinament guridiku Malti, din il-Qorti, b'applikazzjoni tal-Artikolu 6 tal- Kap. 319, ghandha ssib il-mezz kif taghti rimedju effettiv lill-applikant li jkun inghata ragun minn dik il-Qorti.'"

tal-konsiderazzjonijiet hawn aktar

il-kuntest ukoll hi

ta'

St Peter's, Ħaż-Żabbar fil-kaz Bochan v Ukraine tal-5 ta' Frar, 2015, fejn intqal:

13 Enfażi tal-Qorti.

fil-konfront ta' Malta;

37.1. li l-kjamati in kawża ma kinux parti fil-proċeduri li r-rikorrent

intavola kontra l-iStat Malti fil-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar u s-sentenza hi biss

Ma jirriżultax li Zammit Tabona għamlu xi tentattiv sabiex

jipprovaw jintervjenu fil-proċeduri ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar, għalkemm kienu jafu

Madankollu ħadd mill-partijiet f'dawk il-proċeduri ma jirriżulta li

għamel xi talba sabiex dik il-qorti tistieden lil Zammit Micallef Musu’ biex jagħtu

l-kummenti tagħhom;

37.3. li s-sentenzi fl-ismijiet Joseph Brancaleone Micallef Musu’ et vs Charles

sive Charlie Mulligan li ġew dikjarati leżivi mill-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar tad-

drittijiet tar-rikorrent a tenur tal-Artikolu 6§1 tal-Konvenzjoni huma res

37.4. li l-artikolu 811 tal-Kodiċi tal-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li

jirregola esklussivament meta proċeduri jistgħu jinstemgħu mill-ġdid,

mhux applikabbli; u

37.5. li l-artikolu 237 tal-Kodiċi tal-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili

jipprovdi li, 'Is-sentenza ma tista' tkun qatt ta' ħsara għal min, la huwa

nnifsu u lanqas bil-mezz tal-awturi jew ta' rappreżentant leġittimu tiegħu,

ma jkunx parti fil-kawża maqtugħa b'dik is-sentenza'.

tal-Kap.

319 is-sentenza tal-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar għandha tiġi eżegwita

mill-Qorti Kostituzzjonali daqslieku kienet sentenza tagħha, u ma

ngħatat l-ebda raġuni li tikkonvinċi lil din il-qorti li dik id-disposizzjoni ma

tapplikax għall-każ in eżami.

Minkejja dan, kif osservat minn din il-Qorti fil-każ ta' fid-deċiżjoni

tagħha Wara r-rikors tal-Każin tal-Banda ta' San Leonardo ta' Ħal Luqa ippreżentat fil-15 ta' Novembru, 2014, ir-restitutio in integrum

hu rimedju li din il-Qorti hi perfettament intitolata li tagħti kieku kienet hi li

waslet għall-istess deċiżjoni li waslet għaliha il-Qorti ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar.14

Każ riċenti fejn ġiet varjata res judicata tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali minħabba leżjoni ta' drittijiet

fundamentali, kien fil-kawża kostituzzjonali Anthony P. Gadepaga v. L-

Onorevoli Prim Ministru et, deċiża minn din il-Qorti fit-8 ta' Mejju 2017.

Pero' f'dak il-każ ma kienx hemm il-problema li terza persuna ma kinitx

parti għall-kawża kostituzzjonali.

Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet m'huwiex possibbli, taħt l-

ordinament ġuridiku Malti, li jkun hemm re-opening tal-kawża Joseph

L-

uniku rimedju li jibqa' hu li l-istat Malti iħallas id-dejn li Saliba għandu fil-

14 A tenur tal-Artikolu 4(2) tal-Kap.

319 il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili għandu jkollha ġurisdizzjoni oriġinali li tisma' u tiddeċiedi kull talba magħmula minn xi persuna skont is-subartikolu (1), u tista' tagħmel dawk l-ordnijiet, toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex twettaq, jew tiżgura t-twettiq tad-Drittijiet tal-Bniedem u LibertajietFundamentali li għat-tgawdija tagħhom tkun intitolata dik il-persuna.

konfront tal-imsejħin fil-kawża, ċjoe' s-somma ta' €130,441.42, l-imgħax

skont il-liġi kif ordnat mill-Prim'Awla u spejjeż ġudizzjarji ta' Zammit

Tabona f'dik il-kawża (1196/2000) inkluż dawk tal-atti eżekuttivi li setgħu

nħarġu wara li s-sentenza finali saret res judicata.

B'dan il-mod biss

tista' tiġi eżegwita fis-sħiħ dak li ddeċidiet il-Qorti Ewropea fis-sentenza

fuq imsemmija, ġialadarba l-artikolu 237 tal-Kap.

12 jagħmilha ċara li

sentenza m'għandha qatt tkun ta' ħsara għal dik il-persuna li ma tkunx

parti fil-kawża u fil-liġi Maltija għad ma teżistix disposizzjoni li wara

sentenza tal-Qorti Ewropea ta' St Peter's, Ħaż-Żabbar jista' jkollok ftuħ mill-ġdid tal-

Hu veru li m'huwiex magħruf x'kien ikun l-eżitu tal-kawża

1996/2000 li kieku sar re-opening tal-kawza kif issuġġeriet il-Qorti

Ewropea.

Madankollu għar-ragunijiet

li ngħataw hawn

fuq hu

impossibbli li jsir dak l-eżerċizzju u għalhekk irid jingħata rimedju

differenti li kemm jista' jkun ikun qrib għall-prinċipju ta' restitutio in

Għal dawn il-motivi tilqa' t-talbiet tar-rikorrent kif magħmula bir-

rikors preżentat fit-18 ta' Lulju, 2017 fis-sens li tordna li l-

eżekuzzjoni tas-sentenza Carmel Mulligan vs Malta (applikazzjoni

numru 24221/2013) tad-29 ta' Novembru, 2016 għandha ssir billi

tordna lill-Istat Malti jħallas id-dejn li r-rikorrent għandu fil-konfront

tal-imsejħin fil-kawża kif spjegat f'paragrafu 38 ta' din is-sentenza.

Spejjeż huma kollha a karigu tal-intimat Avukat Ġenerali.

Joseph Borg Gusman Prim Imhallef

Deputat Registratur rm