Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali Maġistrat Dottor Aaron M. Phillips M.A. Law, LL.D. (melit) Il-Pulizija (Spettur Roderick Genovese Faenza) vs Joseph Vella Zarb Il-Qorti: Wara li rat l-imputazzjoni miġjuba fil-konfront ta` Joseph Vella Zarb, ta' 52 sena iben Francis u Violet nee Borg Vassallo Chalklin, imwieled fil-5 t'Ottubru 1951 u residenti 24, Triq Tal-Grazzja, Ħad-Dingli u li permezz tagħha ġie imħarrek talli nhar it-13 ta' Frar 2014 għall-ħabta tat-08:30 bla ħsieb li jisraq jew li jagħmel ħsara kontra l-Liġi iżda biss biex jeżerċita jedd li jippretendi li għandu, fixkel lil Sandra Marie Borg Vassallo Chalklin fil-pussess ta' ħwejjiġha billi ċaħad aċċess għal proprjeta.

Rat l-atti u d-dokumenti eżebiti; Rat u semgħet il-provi prodotti; Ikkunsidrat : - Illi l-fatti f'dan il-każ huma brevement is-segwenti : - Illi fid-data rilevanti għal dan il-każ, l-imputat u l-parte civile kienu miżżewġin iżda de facto separati.

Il-fond 24, Triq il-Grazzja, Ħal Tarxien kien il-fond matrimonjali, għalkemm parafernali għall-imputat.

Wara li żżewġu kienu għamlu xi erba' snin jgħixu flimkien bħala mara u raġel f'din id-dar u dejjem għexu fl-istess dar.

Il-parte civile tistqarr li kienet allontanat ruħha mill-istess fond f'Lulju 2013, iżda li sad-data tal-inċident meritu tal-kawża de quo kienet baqgħet tmur fir-residenza matrimonjali b'mod regolari.

F'dik ir-residenza tgħid li kien għad fadlilha xi effetti personali.

Meta kienet tmur kienet iċċempel lill-imputat.

Hija kellha ċavetta waħda li kienet tal-bieb ta' barra l-prinċipali għaliex ma kellhiex iċ-ċavetta tal-bieb tar-remissa.

L-aħħar darba li kienet daħlet fir- residenza de quo kienet fil-jum ta' qabel dan l-inċident – fit-12 ta' Frar 2014.

Dakinhar tal-inċident tgħid li kienet ċemplet lir-raġel, bħal ma kienet tagħmel solitament biex tavżaħ li kienet ser tmur fir-residenza de quo.

Biss dakinhar huwa kien qallha li ma setgħetx tidħol f'dik id-dar għax ma kellhiex għalfejn tidħol aktar hemmhekk.

Hija marret tipprova tiftaħ il-bieb prinċipali tad-dar, daħlet iċ-ċavetta fis-serratura iżda din ma daritx.

Minn hemmhekk marret l-għassa tal-Pulizija tagħmel kwerela kontra żewġha.

L-imputat xehed li dakinhar tal-inċident huwa kien qiegħed Ta' Qali jipprepara għall- maratona.

Fil-fatt ċemplet il-parte civile u qaltlu li kienet sejra d-dar.

Hu qallha biex tistennih ġej minn Ta' Qali.

Biss minflok stennietu, qabdet u marret tagħmel il-kwerela.

Martu kienet ilha seba' xhur li telqet mid-dar matrimonjali u li huma kienu biss de facto separati.

Din id-dar kienet ir-residenza matrimonjali tagħhom.

Ir-raġuni li l-parte civile dakinhar ma setgħetx tiftaħ il-bieb kienet li huwa kien ħalla ċ- ċavetta tal-bieb ta' barra fis-serratura minn naħa ta' ġewwa u minħabba f'hekk meta l-parte civile marret biex tiftaħ biċ-ċavetta tagħha, din ma setgħetx iddur għaliex kienet weħlet minn ġewwa.

L-imputat jgħid li l-parte civile setgħet taċċedi għad-dar faċilment għaliex il- bieb tar-remissa kien jinfetaħ sew u l-parte civile kemm il-darba daħlet mill-bieb tar-remissa.

Biss meta mistoqsi jekk kienx ċert jekk il-parte civile kellhiex ċavetta tal-bieb tar-remissa, l- imputat jgħid li jista jkun li kien tahielha – anzi kien probabbli li kien tahielha.

Kien żgur li huwa ċ-ċwievet it-tnejn kien tahom lil missier il-parte civile.

Dan peress li huma kienu jsiefru bejn 4 jew 5 darbiet fis-sena u kien ħalla sett ċwievet ma missier il-mara tiegħu (Chris Borg Vassallo Chalklin) bħal ma kien ħalla wkoll sett ċwievet oħra lil ħutu.

Chris Borg Vassallo Chalklin xehed u kkonferma li fil-fatt verament li l-imputat u l-parte civile kienu jsiefru bosta drabi.

Biss dan tenna li kienet biss f'okkażjoni waħdanija li l-imputat kien taħ iċ-ċwievet tar-residenza matrimonjali u meta kienu ġew lura, huwa kien irritorna lura ċ- ċwievet lill-imputat.

Darba biss kien taħ iċ-ċwievet u jaħseb li kien taħhomlu lura immedjatament mar-ritorn tagħhom minn barra minn Malta.

Ikkunsidrat : - L-elementi tar-reat ta' ragion fattasi ġew elaborati f'diversi sentenzi li trattaw dan ir-reat u fosthom hemm dik is-sentenza mogħtija mill-Imhallef W. Borg Clappara fil-kawza "Il-Pulizija vs. Giuseppe Abela Wilson et"1 fejn tenna li dawn jinkludu :-

a) att estern li jimpedixxi persuna oħra minn dritt li hija tgawdi, u li jkun sar bid- dissens esplicitu jew implicitu ta' dik il-persuna ; b) l-imputat irid jemmen li qed jaġixxi bi dritt ; c) ix-xjenza tal-imputat li qed jiehu b'idejh dak li suppost jieħu tramite l-proċess legali ; d) li l-att ma jinkwadrax ruhu f'reat aktar gravi."

Fil-fehma ta' din il-Qorti dawn huwa l-elementi li jirriflettu l-analiżi tal-ġurista Francesco Scicluna Bartoli fil-kitba tiegħu "Esposizioni dei Delitti in specie – parte speciale del Programma del corso di diritto criminale", Volum 5, Ir-Rabat (Malta), 1868, fejn, f'pagna 487, para 2850 itenni l- elementi ta' dan ir-reat bħala : -

1 Qorti Kriminali – Sede t'Appell Kriminali – deċiża nhar l-14 t'Ottubru 1994 pubblikata fil-Vol.

Dawn l-elementi jridu jissussistu kumulattivament sabiex ir-reat jigi integrat.

Hemm qbil bejn il-partijiet li d-dar de quo kienet ir-residenza matrimonjali tagħhom u li l- parte civile kienet ilha seba' xhur li telqet mill-istess dar matrimonjali meta seħħ l-inċident de quo.

Dwar il-posizzjoni tal-konjuġi fir-rigward tad-dar matrimonjali, din il-Qorti ħadet kont ta' diversi sentenzi tal-Qorti tal-Appell Kriminali li jagħtu dawl fuq kif tali problematika għandha tiġi riżolta.

Hekk per eżempju fil-kawża : "Il-Pulizija v. Raymond Palmier" deċiża fl-1 ta' Dicembru, 2000 dik il-Qorti kienet esprimiet ruħha dwar il-posizzjoni tad-dar matrimonjali b'dan il-mod : -

Ghar-risoluzzjoni ta' dan il-kaz, wiehed irid jara x'inhi ezattament il-posizzjoni tad- dar matrimonjali ghal dak li jirrigwarda t-tgawdija taghha mill-konjugi.

Fil-fehma tal-Qorti, meta l-konjugi jistabilixxu d-dar matrimonjali skond l-Artikolu 3A tal- Kodici Civili, huma jkollhom dritt ta' tgawdija ugwali ta' l-imsemmija dar; huma ghandhom jitqiesu bhala "ko-possessuri" tad-dar matrimonjali indipendentement minn jekk id-dar tkunx tappartjeni, cioe` bhala proprjeta`, kollha kemm hi jew sehem minnha lil parti wahda mill-mizzewgin (ara s-subartikolu (2) tal- Artikolu 3A imsemmi).

Bhala ko-possessuri, kull wiehed mill-konjugi ghandu dritt jaghmel uzu ragjonevoli mid-dar b'mod li ma jipprivax lill-parti l-ohra mit-tgawdija ragjonevoli tal-istess dar (ara f'dan is-sens is-sentenza ta' din il-Qorti tas-7 ta' Jannar, 1998 fl- ismijiet Il-Pulizija v. Georgina Chukunyere li ghaliha ghamlu referenza kemm l- appellant kif ukoll l-Avukat Generali).

Il-konjugi jibqghu hekk ko-possessuri anke jekk parti minnhom, fil-pendenza ta' kawza ta' seperazzjoni, titlaq mid-dar matrimonjali, sakemm ma jkunx hemm ordni ta' qorti kompetenti li tiddetermina min mill-konjugi ghandu jibqa', pendente lite, f'dik id-dar ad eskluzjoni tal-parti l-ohra (Artikolu 46, Kap. 16).

Kieku kien mod iehor, cioe` kieku l-parti li thalli d-dar matrimonjali pendente lite titlef id-dritt taghha ta' tgawdija tad-dar u d-dritt li x'hin trid terga' tidhol f'dik id-dar, anke jekk temporanjament, tigi nieqsa incentiva kbira ghar- rikonciljazzjoni bejn il-partijiet; u, kif inhu risaput, il-ligi tiffavorixxi r-rikonciljazzjoni (ara l-Artikoli 37(2), 42(1) U 58(1) tal-Kap.

Ma huwiex korrett l-appellant meta jikkontendi li ghax martu abbandunat id-dar matrimonjali hi "ddekadiet mid-dritt ta' l-uzu u l-pussess tad-dar".

Id-dekadenza li tikkommina l-ligi meta parti fiz-zwieg titlaq mid-dar matrimonjali hija fir-rigward tad-dritt ghall-manteniment mill-parti l- ohra, u dana biss kemm-il darba l-parti li tkun telqet mid-dar tirrifjuta minghajr raguni valida li tirritorna lura f'dik id-dar (Artikolu 6, Kap. 16).

Ghalhekk, meta fil- pendenza ta' kawza ta' separazzjoni parti fiz-zwieg thalli d-dar matrimonjali – u salv dejjem sakemm ma jkunx hemm ordni tal-qorti kompetenti skond it-tieni parti tal- Artikolu 46 imsemmi – il-parti l-ohra ma tista' taghmel xejn intiz sabiex jimpediha milli jkollha access liberu ghad-dar matrimonjali.

Veru li l-parti li tkun halliet id-dar matrimonjali ma jkollhiex il-pussess "materjali" tad-dar u tal-oggetti fid-dar, izda jkollha dejjem il-pussess "legali".

Din il-kawża ġie ċitata wkoll b'approvazzjoni mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kawża fl- ismijiet "Il-Pulizija vs Kevin YUANFarrugia VidalFava Pace" deċiża nhar il-21 ta' Novembru 2003.

Fil-kawża fl-ismijiet "Il-Pulizija vs Lawrence Pughe" deċiża wkoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-17 ta' Settembru 2004 ġie deċiż ukoll li l-fatt li mara kienet telqet mid-dar matrimonjali madwar tliet snin qabel ma kienx jagħti lok lir-raġel li liberament jibdel is- jeskludi l-aċċess ħieles lill-istess martu mill-fond serratura tal-bieb ta' barra biex matrimonjali.

F'dan il-każ in eżami, il-Qorti ma għandhiex prova li l-imputat b'xi mod biddel is-serratura tad-dar tar-residenza tiegħu.

Iżda mill-banda l-oħra skont kif intqal fis-sentenza "Il-Pulizija vs Raymond Palmier" u kif ukoll imtenni fil-kawża "Il-Pulizija vs Kevin ARRIGOFava Pace" hawn fuq imsemmija: "il-parti l-ohra ma tista' taghmel xejn intiz sabiex jimpediha milli jkollha access liberu ghad-dar matrimonjali".

Il-kelma "xejn" tinkludi mhux biss il-bdil tas-serratura tal- bieb ta' barra iżda tinkludi wkoll azzjonijiet oħra li jistgħu ikunu anqas drakonjani u invażivi minn hekk – tinkludi wkoll sitwazzjonijiet fejn għalkemm ma tkunx inbidlet is- serratura tal-bieb ta' barra, tiġi magħmula xi azzjoni, tkun xi tkun, li permezz tagħha jiġi maħluq ostaklu li permezz tiegħu il-parti l-oħra b'xi mod tkun prekluża milli tkun tista taċċedi liberament għad-dar matrimonjali.

Minn dak mistqarr mill-parte civile kif ukoll minn dak mistqarr mill-imputat lil PS6005 Alfredo Bowman, l-imputat ma riedx li martu tmur fir-residenza tiegħu jekk ma jkunx preżenti huwa stess.

Anzi mar pass oltre fejn stqarr li sakemm huwa ma jkunx id-dar ma kienx ser iħalli lil martu tidħol weħidha.

Dan juri li l-intenzjoni tiegħu kienet li martu ma jkollhiex aċċess ħieles għad-dar matrimonjali.

Din id-deposizzjoni ta' BOWMAN li tista' tittieħed bħala prova li intqal dan il-kliem mill- imputat lil BOWMAN (iżda mhux prova tal-kontenut jew tal-veridiċita' ta' dak mistqarr), l-istess stqarrija tirrijekeġġja dak mistqarr mill-parte ċivile fir-rigward ta' dak li kien il-kliem ta' żewġha mistqarr lilha fuq it-telefon meta tgħid li qallha li meta kelmitu stqarr magħha li ma riedhiex li tidħol fid-dar, sakemm ma jkunx hemm hu.

Fil-fatt il-parte civile tgħid li meta hija pruvat li tidħol fir-residenza de quo, u pruvat iddawwar iċ-ċavetta tal-bieb prinċipali ta' barra – għal xi raġuni li ma kienetx taf tispjega, din iċ-ċavetta ma daretx u ma setgħetx tidħol fir-residenza.

Kien għalhekk ġara xi ħaġa fis- serratura tal-bieb li minħabba fiha kienet impeduta li tidħol liberament fid-dar matrimonjali.

Għalkemm din il-Qorti ma għandhiex prova li l-imputat biddel is-serratura tal-bieb ta' barra

tqis li l-Prosekuzzjoni pruvat sal-grad rikjest mill-Liġi li dakinhar l-imputat kien

preċedentement għamel xi azzjoni konxja li permezz tagħha ħoloq ostaklu li permezz tiegħu

l-parte civile kienet prekluża milli tkun tista taċċedi għar-residenza de quo.

qiegħed iċ-ċavetta tal-bieb ta' barra fis-serratura tal-bieb prinċipali minn naħa ta' ġewwa

b'mod li minħabba f'hekk, kif ġieli jiġri, min jipprova jiftaħ il-bieb minn naħa ta' barra ma

jkunx jista jagħmel dan.

Il-Qorti ssibha bi tqila temmen li, f'dan il-każ, din kienet mera ko-inċidenza.

f'ċirkostanzi differenti, l-Qorti kienet tkun proposensa temmen li, sal-grad tal-probabbli, dan

il-fatt setgħa kien verament każ fortuwitu – li ma kienx pero għall-kliem li ġie rapurtat li qal

l-imputat lill-parte civile u lil PS1125.

Meta l-Qorti tqis dan il-fatt magħqud mar-rieda tal-

imputat mistqarra lill-parte civile li hi ma tidħolx fid-dar – jew sakemm ma jkunx hemm hu

preżenti jew għaliex skontu l-parte civile ma kellhiex għalfejn tidħol aktar hemmhekk - isawwar fiha l-konvinċiment morali li l-fatt li l-parte civile dakinhar ma setgħetx tidħol fir- residenza mhux għal raġuni aċċidentali jew fortuwita iżda minħabba li l-b'xi mod is- serratura tal-bieb ta' barra kienet ġiet imblukkata minn ġewwa.

Il-fatt li l-imputat ma kienx ċert jekk il-parte civile ma kellhiex iċ-ċavetta tar-remissa ukoll ikompli jimmilita kontra t-teżi tiegħu.

Ix-xiehda tal-imputat fuq dal-punt magħquda max- xiehda tal-parte civile u ma' dik ta' Chris Borg Vassallo Chalklin rigward jekk il-parte civile kellhiex ċavetta tal-bieb tar-remissa, tikkonvinċi moralment lil Qorti li fil-fatt il-parte civile ma kellhiex ċavetta għar-residenza de quo.

Dan wassal ukoll għalbiex il-parte civile ma setgħetx tidħol f'dik ir-residenza dakinhar tal-inċident de quo.

Il-Qorti tista tifhem li l-imputat ħass għall-fatt li martu kienet abbandunat id-dar matrimonjali seba' xhur qabel u li daru ma kienetx xi lukanda.

Tifhem ukoll li setgħa ħass li kellu jipproteġi l-interessi tiegħu f'dik id-dar li kienet ukoll proprjeta parafernali tiegħu.

Iżda r-rimedju ma kellux jittieħed di privato braccio minnu iżda kellu jittieħed bil-mezz tal- awtorita Ġudizzjarja.

Hekk jgħid l-Arabia dwar dan il-punt u cioe li l-azzjoni tar-ragion fattasi mhix intiza li tissanzjona t-turbativa tal-pussess ta' persuna per se iżda tippenalizza l- użu ta' mezzi kompetenti lill-awtorita' pubblika bis-sostituzzjoni tagħhom bl-azzjoni unilaterali da parti tal-privat :

Kif qalet il-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kawża aktar il-fuq ċitata "Il-Pulizija vs Raymond Palmier" : -

S'intendi, dan ma jfissirx li minn jibqa' fid-dar matrimonjali ma jistax jiehu dawk il- prekawzjonijiet ragjonevoli sabiex jassigura, per ezempju, li terzi persuni li ma ghandhomx dritt jidhlu fid-dar ma jidhlux.

Tali prekawzjonijiet ragjonevoli jistghu jkunu jirrikjedu t-tibdil tac-cavetta tal-bieb ta' barra; pero` jekk isir hekk irid jigi assigurat mill-banda l-ohra li l-parti li tkun halliet id-dar matrimonjali jkollha l-

possibilita` li tidhol fid-dar x'hin trid, u, jekk tkun trid, anke li tibqa' f'dik id-dar.

Ir-rimedju li kellu l-imputat huwa wkoll spjegat fis-sentenza "Il-Pulizija vs Lawrence Pughe" aktar il-fuq ċitata fejn jingħad li :-

Ma jirrizultax li fil-perijodu in kwistjoni kien hemm ordni tal-qorti kompetenti li kienet tawtorizzah jaghmel hekk, ossia li kienet tiddetermina li hu seta' joqghod fid- dar matrimonjali ad eskluzjoni ta' martu.

Jekk kien qieghed jibza' ghall-inkolumita` tieghu, l-appellant kellu rimedji gudizzjarji li seta' jaghmel uzu minnhom - seta' per ezempju dak iz-zmien irrikorra quddiem is-Sekond'Awla tal-Qorti Civili skond l- artikolu 6A tal-Kap.

Ma setax, pero`, jiehu l-ligi f'idejh u jippriva lil martu mit- tgawdija tad-dar matrimonjali u ta' l-oggetti ta' go fiha....u sakemm ma hemmx sallum ordni appozita minn Qorti kompetenti, ghandu jassigura li martu jkollha access liberu ghad-dar matrimonjali.

GĦALDAQSTANT : - Wara li rat l-Artikolu 85(1) tal-Kodiċi Kriminali, din il-Qorti qegħdha ssib lill-imputat Joseph Vella Zarb ħati tal-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u wara li rat l-Artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta peress li tqis li fiċ-ċirkostanzi tal-każ, tenut kont tal-imputazzjonijiet u tan-natura tal-każ hemm lok li jiġu applikati d-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu, wara d- debita twissija skont il-Liġi, qegħdha tagħmel ordni li permezz tagħha tillibera lill-imputat bil-kundizzjoni li ma jikkommettix reat ieħor fi żmien xahar millum.

Moghtija illum l-14 ta' Novembru 2014 fil-Qrati tal-Gustizzja, In-Naxxar.


Kopja Informali ta' Sentenza

Seduta ta' l-14 ta' Novembru, 2014

Citazzjoni Numru.

Joseph Hennah u Paul Tenimu ghan-nom u in rapprezentanza tal-Koperattiva Ghaqda Koperattiva tas-Sajd

Angelic Mifsud f'ismu proprju u ghan-nom u in rapprezentanza ta' Lambusa Maritime Company Limited

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Permezz ta' rikors guramentat prezentat fit-23 ta' Jannar 2012 l-atturi nomine ppremettew:-

1) Illi il-kontendenti dahlu f'management agreement datat 1 ta' Dicembru 2008

hawn anness u mmarkat Dok A;

2) Illi ai termini ta' l-imsemmi ftehim, il-konvenuti ntrabtu u obbligaw ruhhom illi jhallsu s-somma ta' sitta u tletin elf u hames mitt ewro [36,500 ewro] per annum eskluz it-taxxa ta' tmintax fil-mija [18%] VAT u dan ghall-gestjoni tan-negozju gestit mill-150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi u dana permezz ta' pagamenti mensili;

3) Illi il-konvenuti, salv ghall-pagament ta' wiehed u ghoxrin elf ewro [21,000], eskluz t-taxxa fuq il-valur mizjud ta' tmintax fil-mija [18%] ,kienu moruzi fil- hlas ta' l-operator's fee u ghalhekk huma debituri fil-konfront ta' l-atturi fl- ammont ta' tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500].

Illi minhabba fil-premess u anke ai termini tal-klawsola hmistax [15] ta' l-istess ftehim l- attur ghandu dritt jitlob ix-xoljiment ta' l-istess skrittura;

4) Illi in oltre il-konvenuti naqsu milli jhallsu il-kontijiet tal-provvista ta' l-elettriku u ilma fil-fond 150 Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi u sa llum akkumula dejn ta' sittin elf ewro, u dana bi ksur ta' klawsola numru 8 ta' l-istess management agreement.

Għaldaqstant, l-atturi jitolbu għar-raġunijiet premessi, lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tikkundanna lill-konvenuti ihallsu is-somma ta' mija tmienja u erbghin elf u hames mitt ewro [148,500] jew somma verjuri kwantu tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500] bilanc dovut mill-kovenuti bhala operator's fee u rimanenti sittin elf ewro [60,000] jew somma verjuri, bilanc ta' kontijiet mhux saldati ghall-provvista tad-dawl u l-ilma oltre t-tmintax fil-mija [18%] VAT u bl-imghax mit-8 ta' Dicembru 2008;

Ixxolji l-ftehim bejn il-kontendenti ta' l-1 ta' Dicembru 2008;

Tordna l-izgumbrament mill-fond 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi;

Bl-ispejjez u bl-imghax kummercjali sad-data tal-pagament effettiv.

Permezz ta' risposta prezentata fit-30 ta' Marzu 2012 (fol.

28), il-konvenuti wiegbu:-

Illi, in vena preliminari, hemm l-inkompetenza 'ratione materiae' u dana stante skont klawsola numru 18 tal-ftehim, hemm gurisdizzjoni esklussiva ghall-Arbitragg li ftehmu dwarha l-istess partijiet;

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi preliminarjament ir-rikors mahluf hekk kif imressaq hu null u dana billi mhux iffirmat minn Avukat u dana skont in-notifika li giet ricevuta mill-intimat proprio et noe u dana bi ksur tal-Art.

178 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Anke jekk dik imressqa l-Qorti hija ffirmata, l-obbligu tar-rikorrenti hu skont il- ligi li jinnotifika lill-intimat b'att gudizzjarju li jkun skont il-ligi;

Illi preliminarjament ukoll, ir-rikorrenti iridu jipprovaw li huma ghandhom ir-

rapprezentanza skont il-ligi tal-'Ghaqda Kooperattiva tas-Sajd';

Illi, fil-mertu, il-pretensjoni tar-rikorrenti hija b'mod shih infondata fil-fatt u

Illi r-rikorrenti ma setghux iressqu l-kawza odjerna u dana billi kienu huma li kisru l-ewwel il-ftehim ta' bejniethom u ghalhekk japplika l-principju 'inademplenti non est ademplentum' u dana hekk kif ser jipprova l-intimat proprju et nomine waqt it-trattazzjoni tal-kawza odjerna;

Illi dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, ir-rikorrenti iridu jgibu l-prova li huma hallsu tali kontijiet u dana halli jkunu f'posizzjoni li jezercitaw xi azzjoni ta' rivalsa fil-konfront tal-intimat.

Fin-nuqqas, l-azzjoni taghhom ghall-imsemmi ammont hija palesament intempestiva;

Illi, fi kwalunkwe kaz u minghajr ebda pregudizzju ghas-suespost, l-ammonti reklamati mir-rikorrenti huma ezorbitanti;

Illi dwar l-imghax dan m'ghandux jiddekorri l-ebda imghax u dana anki ghax kif imsemmi fir-rikors promotur lanqas ir-rikorrenti m'huma certi mill-ammont li huma qeghdin jitolbu ghaliex huma qeghdin isemmu 'jew somma verjuri' u dana skont il- principju 'in illiquidans non fit mora';

Il-qorti semghet il-provi u rat l-atti li jinkludu n-noti ta' sottomissjonijiet li pprezentaw il- partijiet.

Kwistjoni.

Il-kaz jitratta dwar kuntratt li l-partijiet iffirmaw fl-1 ta' Dicembru 2008 (fol.

4) u li bih il- konvenuti nghataw il-fond numru 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi sabiex minnu joperaw negozju ta' importazzjoni u esportazzjoni fl-industrija tal-hut.

Skond il-ftehim il-konvenuti kellhom ihallsu:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(i) €36,500 fis-sena bhala operating fee1, cifra li ma tinkludix it-Taxxa Fuq il-

Valur Mizjud (ara klawzola 2).

(ii) ghall-konsum ta' dawl u ilma (ara klawzola 8).

Il-konvenuti jsostnu2 li l-hlas pretiz m'huwiex dovut ghaliex:-

i. meta sar il-ftehim, suppost kien hemm il-permessi tal-awtoritajiet kompetenti u cioe' l-MEPA u Trade Department u d-Dipartiment tal-Artijiet.

Il-fond lanqas ma kellu permess sabiex fih isir ippakkjar u immaniggar ta' hut frisk u li jinhareg mid-Dipartiment tas-Sahha u tas-Servvizi Veterinarji.

ii. il-fond m'huwiex kopert b'polza ta' assikurazzjoni (ara klawzola 6). iii. fir-rigward tad-dawl u ilma, il-meter qieghed jipprovdi servizz lil tlett postijiet differenti.

Inoltre, sussidju li ta l-Gvern fl-ammont ta' €30,000 kellu jigi mputat ghad-dejn dovut mill-konvenuti.

Dan ma sarx u minflok thallas diesel li xtrat il-Koperattiva.

Konsiderazzjonijiet.

B'riferenza ghat-tielet eccezzjoni, il-qorti tosserva li:

F'minuta ta' laqgha li saret fis-7 ta' Novembru 2011, il-Kumitat tal- Koperattiva attrici ddecieda li jsir kuntatt mal-avukat biex jittiehdu passi kontra d-debituri (ara fol.

Skond l-Istatut tal-Koperattiva, Il-President u s-Segretarju ghandhom ir-rapprezentanza gudizzjarja (fol.

Mill-provi rrizulta li Paul Tenimu hu s-segretarju filwaqt li Joseph Hennah hu l-President.

Il-kawza giet proposta f'isem dawn il-persuni ghan-nom tal-Koperattiva tas-Sajd.

Fic-cirkostanzi t-tielet eccezzjoni hi bla bazi.

Fil-kuntratt jinghad (klawzola 9):

Mill-provi ma rrizultax x'permessi u licenzji seta' kien hemm fid-data li gie ffirmat il-kuntratt.

Fl-istess klawzola jinghad ukoll:

1 Fil-kuntratt il-partijiet hekk irriferew ghaliha.

2 Ara nota guramentata prezentata fis-27 ta' April 2012.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Ma jirrizultax li qatt inghata xi avviz f'dan is-sens.

Fil-fehma tal-qorti l-ghaqal kien jitlob li qabel isir il-ftehim il-konvenuti kellhom jaghmlu l-accertamenti kollha mehtiega sabiex jaccertaw ruhhom dwar il- permessi u licenzji li hemm.

Dan iktar u iktar meta jidher li fid-data tal- kuntratt il-konvenuti kienu diga' qeghdin fil-pussess tal-fond bis-sahha ta' ftehim iffirmat fl-1 ta' Jannar 2008 (fol.

Inoltre mill-provi ma rrizultax b'certezza x'permessi jew licenzji huma mehtiega sabiex il-konvenuti joperaw in-negozju ta' esportazzjoni u mportazzjoni tal-hut minn gewwa l-fond oggett ta' dawn il-proceduri.

Il-konvenuti lmentaw ukoll li l-bini minn fejn qeghdin joperaw m'huwiex kopert minn permess tal-bini u li dan wassal biex ma jkunux jistghu japplikaw biex jinghataw ghajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea.

Fl-affidavit Angelic Tabone Hall xehed: "Fil-fatt nghid li l-post m'huwiex kopert bil-permessi kollha neccessarji tal- MEPA u kien inhareg enforcement notice u kien tqabbad perit minn Publius Caddick sabiex japplika mal-MEPA sabiex isiru xi alteration works fil-proprjeta tal-koperattiva" (fol.

Fil-parti ta' fuq hemm notament, li l- qorti tifhem li sar mill-konvenut, li jaqra: "Kopja tal-permess li ma ghandix".

Madankollu l-attrici pprezentat decizjoni tat-Tribunal ta' Revizjoni ta' l-Ambjent u l-Ippjanar tas-27 ta' Settembru 2012 (fol.

153) fir-rigward ta' PA3917/09, fejn inghatat decizjoni li l-permess ta' zvilupp kellu jinhareg.

F'dan ir-rigward il-qorti tosserva:- i. ii.

M'hemmx l-ahjar prova li l-konvenuti applikaw biex jinghataw ghajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea u din giet rifjutata minhabba li l-bini nbena il-konvenut xehed: "Anzi konna applikajna u din kelli refusal minhabba problema tal-bini meta qaluli tal-koperattiva li l-unika problema li hemm fil-bini kienet tromba" (fol.

312), din ma tistax titqies bhala l-ahjar prova.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Il-konvenuti ghamlu riferenza ghal affidavit ta' George Attard Demanuele li kien jokkupa l-kariga ta' President tal-Koperattiva.

Sahansitra hu kien wiehed mill-firmatarji tal-kuntratt tal- 1 ta' Dicembru 2008.

Fl-affidavit qal li meta sar il-ftehim kienu sehhew irregolaritajiet ghaliex:

".… Ma kienx kopert mill-permessi mehtiega u dan bi ksur ta' l-istess regolamenti li hemm fil-kuntratt" (fol.

Bugeja ma qalx x'inhuma l-permessi.

Dan apparti li fis-seduta tal-11 ta' Ottubru 2013 xehed: "Lili qatt ma kellimni dwar permessi Mr Mifsud" (fol.

Ma tifhimx kif jista' jghid dak li qal meta kien hu li ffirmat il-kuntratt tal- 1 ta' Dicembru 2008.

Jekk is-sitwazzjoni kienet kif iddeskriviha fl-affidavit, ma tifhimx kif talab lil Mifsud biex ihallas l-arretrati tal-operating fee (fol.

Il-qorti ma tistax tistrieh fuq l-affidavit ta' Carmelo Attard Demanuele.

Irrizulta b'mod evidenti li hemm dizgwid bejnu u l-membri tal-Kumitat tal-Koperattiva u ma tqiesx li li l-verzjoni moghtija fl-affidavit hi affidabbli.

Il-fond in kwistjoni hu proprjeta tal-Gvern u mikri ghand l-attrici.

Mill-provi rrizulta li l-Gvern qatt ma ntalab jaghti l-kunsens tieghu ghall-kuntratt li ffirmaw il-kontendenti.

Wahda mill-kundizzjonijiet tal-kirja li ghandha l-attrici hi li:- "16.

Il-kerrej ma jistax icedi din il-kirja jew jissulloka l-fond, sew kollu kemm hu jew bicca minnu jew jidhol fi shubija dwar il-fond" (fol.

Il-qorti temmen li qabel il-kontendenti ffirmaw il-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008, il-konvenuti kienu jafu li l-fond hu proprjeta tal-Gvern3, li l-attrici tikri l- fond u li tezisti klawzola 16.

Il-qorti temmen li din kienet proprju r-raguni ghalfejn il-partijiet iddeskrivew il-ftehim bhala Operation Agreement.

F'kull kaz kien fl-istadju qabel l-iffirmar tal-kuntratt li l-konvenuti messhom ghamlu l-accertamenti dwar jekk l-attrici setatx taghmel il-kuntratt li ffirmaw fl-1 ta' Dicembru 2008.

Jibqa' 'l fatt ukoll li sal-lum m'hemmx prova li l-Gvern ha xi passi kontra l-kontendenti jew xi hadd minnhom.

3 Fi klawzola 16 tal-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008 jinghad li l-fond m'huwiex proprjeta' tal-attrici.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Ghal dak li jikkoncerna l-assikurazzjoni, fil-kuntratt jinghad:

Ma saritx prova li l-polza nharget.

Jidher li l-polza kellha tinhareg biex tassikura l-bini.

B'hekk jekk tigri xi hsara fil-bini, is-sid (il-Gvern) ikun kopert ghall-hsara li ssir.

Inoltre jinghad li l-polza kienet biss ghall-beneficcju tal- attrici.

Ghalhekk ma jidhirx li l-konvenuti jistghu jiehdu xi beneficcju mill-fatt li l-polza ma saritx.

Dan apparti li wkoll jekk il-konvenuti kellhom jiehdu xi beneficcju minn tali polza, 'il fatt li ma saritx ma jfissirx li jatihom id-dritt ma jhallsux l-operating fee, izda semmai:- (a) Li johorgu polza f'isimhom u jitolbu l-ispejjez minghand l-attrici; u (b) F'kaz ta' telf iharrku lill-attrici ghad-danni minhabba inadempjenza

kuntrattwali;

Hu evidenti li l-konvenuti baqghu joperaw in-negozju bla xkiel, u sahansitra fethu wkoll hanut.

Jidher li l-intenzjoni tal-konvenuti hi li jibqghu igawdu l- fond tant hu hekk li ma pproponewx proceduri gudizzjarji sabiex jinhall il- ftehim minhabba l-allegat inadempjenza tal-attrici.

Atteggament li l-qorti ma tarax li hu kompatibbli mal-ilmenti taghhom.

Ghalkemm il-konvenuti jistghu jirragunaw li gialadarba ghamlu investiment konsiderevoli ghandhom jibqghu fil-pussess tal-fond biex jirkupraw il-kapital li hargu, madankollu m'ghandux ikun li persuna tibqa' tgawdi l-fond u tiehu l-frott minnu u fl-istess hin ma thallasx ghall-uzu tieghu.

Il-konvenuti ccitaw mis-sentenza li nghata fil-kaz Carmelo Verin vs Victor Darrie tal-11 ta' Ottubru 1966, fejn inghad li biex tirnexxi eccezzjoni ta' inademplenti contractus, irid fost'affarijiet ohra jkun hemm "...proporzjonalita' bejn l-inadempjenza tal-partijiet".

Ukoll jekk ghall-grazzja tal-argument biss, l-ilmenti tal-konvenuti huma minnhom, il-qorti ma tistax tiskarta l-fatt li ghadhom igawdu l-fond u jopera n-negozju bla xkiel.

Sahansitra fethu hanut, liema destinazzjoni ma tissemmiex fil-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008.

'Il fatt li l-konvenuti ghadhom igawdu l-fond jfisser li qeghdin jircievu l-prestazzjoni min-naha tal-attrici, u m'ghandhomx dritt li minn jeddhom iwaqqfu ghal kollox milli jwettqu l-obbligu principali taghhom, dik li jhallsu l-operating fee.

Dan hu l-korrispettiv talli qeghdin jaghmlu uzu mill-fond.

F'tali cirkostanzi l-qorti tara nuqqas ta' proporzjonalita bejn iz-zewg sitwazzjonijiet.

Ovvjament il-posizzjoni kienet

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

tkun ferm differenti li kieku l-konvenuti twaqqfu milli jkomplu joperaw in- negozju.

F'dan ir-rigward il-qorti tosserva wkoll li:- (a) Mill-provi lanqas ma rrizulta li l-konvenuti ddepozitaw l-operating fee fil-

(b) Mir-rendikont imhejji mill-konvenuti u li nghata lill-awditur Schembri Bell (fol.

434), jirrizulta kemm il-konvenuti jafu li l-operating fee hi dovuta.

Tant hu hekk li s-somma ta' €30,880.98 inkludewha bhala hlas akkont tal- operating fee.

Kemm fl-affidavit tal-konvenut u n-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenuti qalu li Angelic Tabone Hall personalment ma kienx parti ghall-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008.

il-legittimu

Fl-affidavit xehed: "Dan l-ahhar indunajt li fl-iskrittura li dwarha saret din il-kawza u cioe' fuq it-tieni ftehim, jien qed nidher ukoll personalment.

Dan hu zball ghax jien dejjem innegozjajt f'isem il-kumpannija Lambusa Maritime Company Limited u qatt f'ismi personali" (fol.

Mela l-konvenut jaccetta li fil-kuntratt qieghed jidher f'ismu personali.

Dak li jinghad fil-kuntratt jorbot irrispettivament ta' x'seta' haseb il-konvenut.

B'riferenza ghall-pretensjoni dwar konsum ta' dawl u ilma, l-attrici pprezentat kopja tal-kontijiet tad-dawl u ilma li taghhom tippretendi l-hlas (ara nota tas- 17 ta' Frar 2012 a fol.

Kontijiet li jirreferu ghall-kont numru: 101000145837 registrat f'isem il-Koperattiva.

Skond avviz datat 23 ta' Gunju 2011 (fol.

17), is-servizz gie sospiz4.

Fl-avviz jinghad li l-hlas dovut hu ta' €68,708.53.

Fir-rikors guramentat l-attrici qeghda tippretendi l-hlas ta' €60,000.

Id-dokumenti li pprezentat jinkludu kont ghal €30,880.98 datat 7 ta' Lulju 2009 (fol.

18) u ftehim li ghamel il-konvenut mal-Arms Limited fl-24 ta' Mejju 2010 sabiex ihallas is-somma ta' €31,192.98 (fol.

Il-konvenut xehed: "Nista' nikkonferma illi jien hallast, waqt dawn il-proceduri, kontijiet relatati mal-konsum ta' dawl u ilma fl-ammont komplessiv ta' disgha u hamsin elf u mitejn ewro (€59,200) li minnhom kien hemm sebgha u erbghin elf u mitejn

4 Paul Tenimu, segretarju tal-Koperattiva, xehed: "Sahansitra qattawlna d-dawl.

L-iskrivan, qed ikollu jew jigi d-dar tieghi jew imur ghand ommu biex jibghat l-emails" (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

ewro (€47,200) li jkopru l-perjodu mis-6 ta' Gunju 2013 sal-5 ta' Marzu 2014.

Inzid ukoll li kien hemm is-somma ta' tnax-il elf ewro (12,000) fejn jien inghatajt temporary receipt mill-ARMS Limited.

Dan il-hlas jiena ghamiltu sabiex b'hekk jiena stajt ninghata lura s-servizz tad-dawl u l-ilma" (seduta tat- 12 ta' Marzu 2014).

Mill-provi rrizulta li l-Koperativa talbet lill-Gvern biex ighinha finanzjarment fir- rigward tal-konsum tal-elettriku.

F'ittra bla data mibghuta mill-attrici6 lis- Segretarju Parlamentari fil-Ministeru tar-Rizorsi Rurali jinghad li kien hemm anomalija bejn l-attrici u l-Koperattiva Nazzjonali tas-Sajd ghaliex tal-ahhar kienet qeghda tiehu beneficcju minn sussidji fuq il-konsum tal-elettriku.

Fl- ittra nghad ukoll:- ".… nitolbok tikkunsidra tikkoncedi l-istess beneficcju lilna u dan sabiex b'hekk titnehha l-anomalija ezistenti u nkunu qeghdin nigu trattati fuq l-istess binarju" (fol.

Jirrizulta li t-talba ntlaqghet u l-Gvern hallas lill-attrici s-somma ta' €30,880.98 (ara Remittance Advice datata l-1 ta' Marzu 2010, fol.

Hu evidenti li l- attrici ma uzatx il-flus biex jithallsu l-kontijiet ghal xi haga' ohra.

Jirrizulta li fir- rigward ta' parti mis-somma tat kreditu lill-konvenuti (somma ta' €13,708) ghal dak li jikkoncerna hlas ta' operation fee.

F'dan ir-rigward issir riferenza ghad-deposizzjoni ta' Arthur Schembri Bell (seduta tal-21 ta' Mejju 2014) u rendikont li pprezenta (fol.

Min-naha tal-konvenuti l-hlas li sar mill-Gvern nizzluh kollu bhala pagament ghal operation fee, qiesu ghamluh huma7.

Ghall-qorti dan juri li bejn il-kontendenti kien hemm ftehim li l-hlas li nghata mill-Gvern jigi kreditat favur il-konvenuti fir-rigward tal-operation fee.

Id-diskrepanza hi fir-rigward ta' €17,173 li Schembri Bell qal li tirreferi ghall-bejgh ta' lixka mill- Koperattiva lil Lambusa, li dwarha qatt ma nghata kopja tal-invoice.

Min-naha ta' Burmarrad, San Pawl il-Baħar ssostni li l-prezz kien ta' €14,000 (ara rendikont fol.

M'hemmx prova meta sar dan il-bejgh.

Fic-cirkostanzi billi jidher li meta l- Gvern hallas lill-attrici s-somma ta' €30,880.98 kien sar ftehim bejn il- kontendenti li l-konvenuti jinghataw kreditu, il-qorti tikkonkludi li fuq bazi ta' probabilita' l-ftehim kien li s-somma kollha kellha tigi kkreditata fuq l-ammont dovut bhala operating fee.

Minn dokumenti li pprezenta Arthur Schembri Bell waqt is-seduta tat-12 ta' Marzu

2014, irrizulta li sat-3 ta' Dicembru 2013 il-bilanc dovut fuq il-kont tad-dawl

fuq imsemmi kien ta' €59,733.188.

ipprezenta dokument li minnu jirrizulta li fil-perjodu 6 ta' Gunju 2013 sas-27

ta' Jannar 2014 saru hlasijiet b'total ta' €36,700.

Pagamenti li dwarhom

Pero' hemm zewg ricevuti ta’ hlas b’total ta’

€5,500 (€3,500 + €2,000) li ma jidhrux fir-rendikont li pprezenta x-xhud

Materja li l-konvenut irid jitratta mal-Arms Limited.

Mir-rendikont tal-

404 et seq), jirrizulta li l-hlasijiet jigu imputati ghad-dejn l-iktar

6 Il-firmatarju hu Paul Tenimu, Segretarju.

434 li Turner qal li nghata lilu mill-konvenut.

8 Dokumenti li nghata minn Arms Limited (ara fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Sal-gurnata li giet prezentata l-kawza (23 ta' Jannar 2012) kienet dovuta s-somma ta' €74,239.86 (fol.

Minn dan it-taghrif jirrizulta ghalhekk li fadal bilanc ta' seba' u tletin elf hames mija u disgha u tletin ewro u sitta u tmenin centezmu (€37,539.86).

Bilanc li l-attrici ghadha responsabbli ghalih gialadarba s-servizz registrat f'isimha.

Fl-eccezzjonijiet il-konvenuti argumentaw li l-attrici trid taghti prova li hallset il-kontijiet tad-dawl u ilma.

Il-qorti ma taqbilx.

M'hemmx dubju li s-somma ta' €37,539 hu dejn tal-Koperattiva u ghalhekk jifforma parti mill-patrimonju taghha.

L-attrici ghandha kull dritt tirkupra l-hlas minghand il-konvenuti sabiex tkun tista' thallas id-dejn li ghandha mal-ARMS Limited.

Skond ir-rikors guramentat il-hlas pretiz mill-attrici bhala operating fee hu ta' €88,500 u Taxxa Fuq il-Valur Mizjud ta' 18%.

Hu evidenti li l-pretensjoni tal- attrici tirreferi ghall-perjodu bejn l-1 ta' Dicembru 20089 sat-30 ta' Novembru 201110 = €109,500 - €21,00011 = €88,50012.

Il-konvenut xehed:-

"Ma nichadx li ghandi naghti lill-Koperattiva ghal dak li ghandu x'jaqsam mal- operating fee imma huma ghandhom jaghtuna tas-shipping agency, tax-xoghol tal- packing li ghamlu minn gewwa l-impjant tieghi.

Ghamiltilhom ufficcju bi tmint elef ewro.

Xtrajtilhom kontejner tal-erbghin, sitt elef Liri Maltin.

Irrangajtilhom il-freezers." (seduta tat-3 ta' Mejju 2013, fol.

"Nikkonferma li jiena dawn l-ahhar sentejn m'ghamilt ebda hlas abbazi tas-service agreement ghaliex jien ghandi niehu minghand l-Ghaqda.

Nikkonferma li jien ghadni nopera minn gewwa l-post numru 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi" (seduta tal-21 ta' Mejju 2014, fol.

Meqjus dak li nghad f'paragrafu 7 tas-sentenza u r-rendikont li l-attrici tat lill-awditur fejn hemm spjegat il-hlas ta' operation fee dovut sal-1 ta' Mejju 2011 (fol.

433)13, il-

9 Ara klawzola 1 tal-ftehim.

10 Fit-23 ta' Jannar 2012 ipprezentaw ir-rikors guramentat.

11 Hlas li l-attrici qalet li sar mill-konvenuta.

12 F'paragrafu 3 tar-rikors guramentat ippremettiet: "Illi l-konvenuti, salv ghall-pagament ta' wiehed u ghoxrin elf ewro (21,000], eskluz it-taxxa fuq il-valur mizjud ta' tmintax fil-mija [18%], kienu moruzi fil-hlas ta' l-operator's fee u ghalhekk huma debituri fil-konfront ta' l-atturi fl-ammont ta' tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500]...".

13 Il-kalkoli li ghamlet il-qorti huma bazati fuq ir-rendikont li l-attrici tat lill-awditur u mhux dak li ddikjarat fir-rikors guramentat, ghaliex il-qorti temmen li r-rendikont jaghti l-istampa vera tal- posizzjoni tal-attrici.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

hlas dovut bhala operation fee hu ta': €44,876.24 sal-ahhar ta' Mejju 201114.

Imbaghad hemm l-operation fee ghall-perjodu minn Gunju 2011 sa Novembru 2011, fl-ammont ta' €21,535.02 (€3,589.27 kull xahar li tinkludi fiha l-VAT).

It-total hu ta' €66,411.26.

Ghalkemm fir-rendikont li l-konvenuti taw lill-awditur tal-attrici (fol.

434) jinghad li fit-18 ta' Lulju 2009 sar pagament ta' €9,000 permezz ta' cekk, baqghu ma tawx prova tieghu.

Ghalhekk dan m'huwiex jigi mizjud mal-pagamenti li ghamlu l- konvenuti.

Mifsud qal ukoll li kellu ftehim verbali li l-operating fee ma tithallasx ghall- ewwel tlett xhur (fol.

Il-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008 ma fih l-ebda klawzola f'dan is-sens; contra scriptum testimonium, non scriptum testimonium non fertur.

Fl-affidavit Angelic Tabone Hall qal ukoll li huma kredituri tal-attrici.

Pero' kif osservat l-attrici fin-nota ta' sottomissjonijiet, il-konvenuti ma pproponewx rikonvenzjoni.

Kien biss f'rikonvenjoni li l-qorti setghet titratta u tiddeciedi dwar pretensjonijiet ghall-hlas li ghandhom il-konvenuti fil-konfront tal-attrici.

Skond klawzola 15 tal-kuntratt l-attrici ghandha l-jedd li tittermina l-ftehim:

Dan m'huwiex kaz ta' rizoluzzjoni minhabba li hemm kondizzjoni rizoluttiva tacita.

It-tieni talba tal-attrici hi bazata fuq dak li jinghad fi klawzola 15(a) tal- kuntratt.

Hu evidenti li l-konvenuti huma moruzi fil-hlas ta' iktar minn tlett xhur operating fee.

Jidher ghalhekk li fit-termini tal-ftehim l-attrici ghandha dritt li tittermina l-ftehim; pacta sunt servanda.

Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi tichad il-kumplament tal- eccezzjonijiet tal-konvenuti16:-

Tikkundanna lill-konvenuti sabiex ihallsu solidalment lill-attrici s- somma ta' sitta u sittin elf erba' mija u hdax-il ewro u sitta u ghoxrin

14 Skond rendikont s-somma ta' €62,049.22 kienet dovut sa Mejju 2011 (fol.

In vista li l-qorti kkonkludiet li l-pagament ta' €30,880.98 li l-attrici rceviet minghand il-Gvern kellu jigi kkreditat favur il-konvenuti ghal finijiet tal-operation fee, il-bilanc dovut sa Mejju 2011 hu ta' €44,876.24 (€62,049.22 - €17,172.98).

15 "Sar ftehim verbali mal-Koperattiva sabiex waqt li kont qed naghmel dawn ix-xogholijiet fil-post, ghal 3 xhur Burmarrad, San Pawl il-Baħar ma kelliex thallas kirja lill-Koperattiva".

16 L-ewwel zewg eccezzjonijiet gew decizi b'sentenza tat-18 ta' Settembru 2012 (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

centezmu (€66,411.26) bhala arretrati tal-operating fee sat-30 ta' Novembru 2011, bl-imghax17 skond il-ligi.

Dwar il-kontijiet tad-dawl tiddikjara li ghal finijiet ta' din il-kawza l- konvenuti ghandhom ihallsu lill-atturi s-somma ta' seba' u tletin elf hames mija u disgha u tletin ewro u sitta u tmenin centezmu (€37,539.86), flimkien mal-imghax bir-rata mposta mill-ARMS Limited ghall-hlas tardiv.

Tiddikjara terminat il-ftehim tal-1 ta' Dicembru 2008 minhabba

morizita' fil-hlas tal-operating fee.

Tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi zmien sittin (60) gurnata mil- is-Sajjieda,

Spejjez jinqasmu in kwantu ghal 80% a karigu tal-konvenuti u 20% a karigu tal- attrici gialadarba kienet qeghda tippretendi hlas iktar minn dak li eventwalment gie ffissat mill-qorti.

17 Peress li l-obbligazzjoni hi ta' natura kummercjali, l-imghax ghandu jiddekorri mid-data ta' kull skadenza, pero' fuq l-operating fee biss gialadarba ma ngabitx prova li l-attrici diga' hallset it-Taxxa Fuq il-Valur Mizjud.

Qrati tal-Gustizzja

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Kopja Informali ta' Sentenza

Seduta ta' l-14 ta' Novembru, 2014

Citazzjoni Numru.

Fir-rikors guramentat l-attrici ppremettiet u talbet:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi s-socjeta' rikorrenti giet inkarigata mill-intimat biex taghmel diversi xogholijiet fuq id- dghajsa tal-marka Buccaneer 272 proprjeta' ta' l-intimat;

U billi x-xoghol li gie inkarigat jaghmel ir-rikorrenti ma kien kopert bl-ebda quotation peress li fost affarijiet ohra kien jinvolvi xoghol fuq forma ta' l-accessorji tad-dghajsa u tibdil minn xoghol li kien gja sar minn terzi jew l-intimat;

U billi l-intimat kien ikkonferma l-inkarigu lit a lir-rikorrenti, wara li r-rikorrenti kien gibed l-attenzjoni (u dana kemm-il darba) ta' l-intimat li dan ix-xoghol jinkludi hafna sieghat ghal liema ma setghax jinghata quotation, u filfatt ir-rikorrenti qatt ma gie mitlub jaghti xi indikazzjoni ta' l-ispejjez li ser ikunu involuti;

U billi x-xogholijiet saru a sodisfazzjon ta' l-istess intimat tant li tul ix-xogholijiet l-intimat ghamel diversi hlasijiet akkont ta' dak dovut; u accetta l-konsenja tad-dghajsa flimkien ma' kont finali tax-xogholijiet;

U billi l-intimat qatt ma kkontesta l-kont tax-xogholijiet hawn anness u esebit bhala dokument "A", tant li anke hallas xi ammont akkont ta' dak minnu dovut, u oghgbu jikkontesta l-kont madwar sena wara li rcieva d-dghajsa;

U billi l-bilanc dovut sallum jammonta ghal tnax-il elf tlett mija sebgha u erbghin Euro u sitta u tmenin centezmu (€ 12,347.86) skond l-istatement hawn anness u esebit bhala dokument "B";

U billi ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Għaldaqstant, is-socjeta' attrici titlob għar-raġunijiet premessi, lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tikkundanna l-intimat ihallas lill-atturi l-ammont ta' tnax-il elf tlett mija sebgha u erbghin Euro u sitta u tmenin centezmu (€12,347.86) bl-imghax skond il-ligi sad-data tal-hlas effettiv;

Bl-ispejjez.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi t-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fil-ligi u ghandhom jigu michuda bl- ispejjez kontra tieghu; 2.

Illi l-ammont pretiz mhuwiex dovut billi l-eccipjenti diga' hallas l-ammont kollu miftiehem; 3.

Illi f'kull kaz u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit l-ammont pretiz huwa eccessiv; 4.

Salvi eccezzjonijiet ulterjuri.

Kwistjoni.

L-attrici tippretendi minghand il-konvenut hlas ta' €12,347.86 ghal xoghol li sar fuq dghajsa tal-marka Buccaneer 272, proprjeta' tal-konvenut.

Il-konvenut ma jaqbilx in kwantu jsostni li hallas l-ammont miftiehem u f'kull kaz il-hlas mitlub hu ezagerat.

Il-kontendenti m'humiex jaqblu dwar:

i. Ix-xoghol li l-attrici ghamlet fuq id-dghajsa.

Carmel Cassar, direttur tal-attrici ipprezenta prospett tax-xogholijiet li qal li sar, filwaqt li l-konvenut ta l- kummenti tieghu (fol.

Il-prezz tax-xoghol.

Filwaqt li l-attrici ssostni li ftehemu li l-hlas ikun bis-

siegha, il-konvenut isostni li l-prezzijiet kienu gew pattwiti minn qabel.

Il-hlasijiet li saru s'issa mill-konvenut.

Hatra ta' Perit Tekniku.

Fis-seduta tal-14 ta' Mejju 2012 gie verbalizzat:

Hemm qbil li jinhatar perit tekniku sabiex jaghti l-opinjoni tieghu dwar is-segwenti:-

Jekk ir-rata ta' Eur 15.48 fis-siegha (mhux inkluz VAT) hijiex rata ragonevoli ghat-tip ta' xoghol li sar fuq id-daghjsa tal-konvenut.

Jekk mhijiex jghid x'inhi l-opinjoni tieghu dwar rata

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

fis-siegha 2.

Jaghti l-opinjoni dwar jekk ix-xoghol li Carmel Cassar qed jghid li sar fuq id-daghjsa jiehux bejn wiehed u iehor 783 sieghat, jekk ma jaqbilx ghandu jaghti l-opinjoni tieghu dwar kemm kellu xoghol.

Jaghti l-opinjoni tieghu dwar kemm jiehu bhala hin ix-xoghol li l-konvenut qed jaccetta li sar mill-attrici.

Ghal dik li prova peritali, il-Qorti tal-Appell (Geswalda Caruana vs Francis Xerri, 30 ta' Mejju 2014) osservat:

".… l-insenjament gurisprudenzjali huwa fis-sens li, ghalkemm ir-rapport tekniku huwa kontrollabbli mill-gudikant bhal kull prova ohra u l-Qorti m'hijiex tenuta li taccetta l- konkluzjonijiet peritali kontra l-konvinzjoni taghha, il-giudizio dell'arte kif espress mill-perit tekniku m'ghandux jigi skartat sakemm ma jkunx jidher sodisfacentement illi l-konkluzjonijiet peritali huma, fil-kumpless kollu tac-cirkostanzi rragonevoli.

Il-Qorti m'ghandhiex tiskarta l- konkluzjonijiet tal-espert, specjalment fuq materja purament teknika, b'mod legger jew kapriccuz.

Il-konvinzjoni kuntrarja taghha ghandha tkun 'informata u bbazata fuq ragunijiet li gravament ipoggu fid-dubju dik l-opinjoni teknika' [App.C. Giswarda Bugeja vs Emanuele Muscat [1967] Vol.

LI.I.390; u App.

Konsiderazzjonijiet.

Jirrizulta li l-attrici kienet tat stima lill-konvenut ghal xogholijiet fuq id-dghajsa li l-konvenut xtara minghand terzi (fol.

Stima datata 8 ta' Jannar 2007.

L- istima kienet ghal xoghol ta': a) Stainless Steel railings; b) Xoghol ta' injam; c) Windscreen; d) Xoghol ta' fiberglass; e) Elettriku, ilma, tapizzerija u xoghol iehor.

Il-konvenut iddecieda li ma jilqax l-offerta tal-attrici, u sar xoghol minnu bl-ghajnuna ta' hbieb.

Sussegwentement il-konvenut inkariga lill-konvenut jaghmel xogholijiet ta' finishing u xoghol iehor.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Filwaqt li Carmel Cassar xehed li l-konvenut kien qallu li ser ihallas il-kont, il- konvenut ta verzjoni differenti, fis-sens li mill-bidunett kien qal lil Cassar li l- hlas li talbu kien ezagerat.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-attrici ma argumentatx li kellu jigi determinat jekk il-konvenut kienx accetta l-kont, u li l- ilment tal-konvenut kien inqala' zmien wara.

Tant hu hekk li fin-nota qalet: "Il-pern tal-kawza odjerna ddur madwar l-allegazzjoni ta' l-intimat li l-kont ma jirriflettix ix-xoghol li verament sar mis-socjeta attrici" (fol.

Fl-ewwel lok il-qorti ser tiddetermina liema hu x-xoghol li sar mill-attrici.

M'hemmx kontestazzjoni li l-attrici ghamlet:- i.

Ma jidhirx li din kienet inkluza fl- ewwel stima (item 2 fil-prospett tal-attrici).

Il-perit tekniku ta stima ta' 40 siegha sabiex sar dan ix-xoghol.

Fetha fil-poppa tad-dghajsa biex fiha jitpogga bieb (item 4 fil-prospett tal-attrici), li skond il-perit tekniku hadet 32 siegha biex saret.

Tqeghid ta' windscreen (item 5 fil-prospett tal-attrici), ghalkemm il- konvenut isostni li kellu jsir xoghol zejjed ghaliex inizjalment ma sarx kif riedu hu.

F'dan ir-rigward hemm verzjonijiet konfliggenti in kwantu Cassar qal: "Meta lestejna l-windscreen, Andrew deherlu li kellu jghollih xi hames pulzieri minn quddiem.

Ghalhekk fuq talba ta' Andrew kellna naghmlu l-kontraforma, forma, u fiberglass windscreen base sabiex il- windscreen joghla" (fol.

'Il fatt jibqa' li x-xoghol sar u ghalhekk l- attrici ghandha tithallas.

Il-konvenut ma ta l-ebda eccezzjoni li sar xi xoghol mhux kif ordnat.

F'kull kaz a bazi tal-provi li tressqu l-qorti m'hijiex f'posizzjoni li tikkonkludi li dak ix-xoghol kellu jsir minhabba li ma kienx sar skond l-istruzzjonijiet li ta l-konvenut.

Il-perit tekniku ta stima ta' 48 siegha ghal dan ix-xoghol.

Bathing platform (item 6 fil-prospett tal-attrici).

Il-perit tekniku ta'

stima ta' 32 siegha biex saret.

Total ta' mija u tnejn u hamsin (152) siegha.

Ghal dak li jikkoncerna xoghol li hemm kontestazzjoni dwar jekk sarx mill-attrici, il- qorti tosserva:

Tibdil tal-floorboard fejn joqghod il-kaptan.

Fir-ritratti li ha l-perit tekniku waqt l-access, tidher il-floorboard (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Min-naha tieghu l-konvenut qal li saru biss modifiki.

Meqjus id-dizinn semplici li jidher li ghandha l-floorboard (ara ritratti fir-rapport tal-perit tekniku), il-qorti ma tistax tiskarta din il-verzjoni.

Il-perit tekniku rrelata li l-verzjoni tal-konvenut tfisser 16 il-siegha xoghol (fol.

Mill-provi rrizulta li fis-sajf 2008 id-dghajsa kienet qeghda tintuza, cjoe' qabel l-attrici bdiet taghmel xogholijiet fuqha.

Floorboard bilfors li kien hemm.

L-oneru tal-prova kien fuq l-attrici biex turi li l-floorboard ezistenti kienet inbidlet kompletament.

In vista tal-istat ta' incertezza l- qorti tikkonkludi li sar 16 il-siegha xoghol1.

Dwar il-console, hemm qbil li l-attrici ghamlet wiehed gdid (ara ritratti fol.

Madankollu l-konvenut isostni li fejn hemm il-gerijiet hu l- istess li kien hemm qabel, kif ukoll li t-toqob saru minnu u l-arloggi u accessorji twahhlu minnu.

Il-perit tekniku rrelata (fol.

Skond il-verzjoni tal-konvenut, il-perit tekniku qal li s-sighat ta' xoghol huma ta' 40 siegha (fol.

1 Peress li l-qorti m'hijiex konvinta li l-attrici tat prova sodisfacenti li saret floorboard kompletament gdida, ma tistax tikkunsidra dak li qal il-perit tekniku in eskussjoni (ara twegiba ghal domanda 4.5, a fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Il-qorti hi tal-fehma li l-verzjoni ta' Cassar hi iktar verosimili gialadarba s-shape ta' dik il-parti tal-console fejn tpoggew l-engine throttles ma jidhirx identiku ghal dak li jidher fir-ritratt li pprezenta l-konvenut a fol.

Il-qorti qeghda hawn tirreferi ghal parti ta' fuq fejn hemm l-engine throttle.

Fic-cirkostanzi l-qorti ser taddotta stima ta' 48 siegha xoghol.

Alterazzjoni ta' sufan, tqeghid ta' kcina, xkaffar fuq sodda ta' quddiem u bini ta' aft cabin, floorboard u ghamara.

Twahhil ta' bibien kollha.

Il- perit tekniku ta stima ta' 36 siegha xoghol.

Il-konvenut qal li "Is-sufan tal-kabina ma ntmessx.

L-aft cabin kellha l- floorboard lest.

Charlie Cassar pogga biss bicca plywood biex iddritta l- genb u mill-ispazju li ghalaq hareg cupboard".

Il-perit tekniku qal li skond din il-verzjoni sar xoghol ta' 22 siegha.

Billi hemm divergenza fuq ix-xoghol li sar, il-qorti m'hijiex f'posizzjoni li tasal ghal xi konkluzjoni mehud in konsiderazzjoni li l-konvenut ressaq xhieda li qalu li fid-dghajsa ghamlu xoghol ta' injam.

Gialadarba l-oneru tal-prova kien fuq l-attrici, il-qorti ser taddota 22 siegha xoghol.

L-attrici qalet li ghamlet qtugh ta' brazzoli sabiex tpoggew tankijiet tal- petrol u ppreparat il-bazi fejn jitpoggew il-batteriji u bniet il-parjol.

Xoghol li skond il-perit tekniku jiehu 24 siegha.

Min-naha l-ohra l- konvenut qal: "Mill-brazzoli qata' sitt pulzieri biex dahhal it-tank tal- petrol.

Il-parjol (l-art tad-dghajsa) ma bniehex hu, semplicement gholliha" (fol.

Fuq bazi ta' probabilita' l-qorti taccetta li fl-art kienet saret biss

alterazzjoni, gialadarba xoghol mill-konvenut u shabu kien diga' sar u

d-dghajsa kienet tnizzlet il-bahar u ntuzat qabel sar ix-xoghol mill-

L-attrici qalet ukoll li x-xoghol jinkludi: "Il-parjol, l-armijiet, ic-can u kull

Il-perit

tekniku qal li dan ix-xoghol, jekk sar kien ifisser 32 siegha xoghol.

2 Ritratt li juri l-console qabel sar ix-xoghol mill-attrici.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

naha tieghu l-konvenut qal li kull ma sar kien li: "Il-parti t'isfel ghada sal-lum mhix mizbugha.

Il-perit tekniku ta stima ta' saghtejn ghal dan ix-xoghol.

In eskussjoni l- perit tekniku qal: "Ghalkemm jiena ma vverifikajtx liema partijiet gew mizbugha jew le, u ma niftakarx dettall, il-partijiet interni tad- dghajsa li jidhru fir-ritratti li jiena dahhalt fir-rapport jindikaw li d-dghajsa kienet mizbugha minn gewwa.

Ma nistax nikkummenta jekk kenitx issandjata jew le qabel iz-zebgha" (fol.

Meqjus din l-osservazzjoni li tikkontradici l-verzjoni tal-konvenut li l- parti nterna ghadha m'hijex mizbugha, il-qorti tqies li l-verzjoni tal- attrici hi iktar kredibbli.

Ghalhekk ghal dan ix-xoghol ser taddotta l- istima ta' 32 siegha xoghol.

Fil-kont tal-attrici (fol.

21) m'hemm l-ebda indikazzjoni li sar xi xoghol fuq is-sistema tal-elettriku.

Dan apparti li l-konvenut ressaq bhala xhud lil Zammit li kkonferma li kien hu li ghamel ix-xoghol relatat mal-elettriku.

Ghalhekk il-qorti ma tifhimx kif l-attrici nkludietu fil-prospett li pprezentat (fol.

Dwar stainless steel railing il-perit tekniku ddeskriva x-xoghol li sar u ta stima ta' 128 siegha xoghol4.

Il-konvenut qal: "Biex sar kif riedu l- esponent, intuza anqas materjal ghar-railing" (fol.

M'hemmx kontestazzjoni li r-railing sar mill-attrici.

Mario Briffa, xhud li ressaq il-konvenut, ukoll qal: "Ix-xoghol ta' stainless steel Charlie kien ghamlu" (fol.

Il-qorti ser taddotta l-istima ta' 128 siegha gialadarba l-ilment tal-konvenut hu fis-sens li ntuza nqas materjal.

Pero l-ezercizzju li ghamel il-perit tekniku hu li ra x-xoghol li effettivament sar.

Ikkunsidra wkoll xoghol iehor li sar fil-parti ta' quddiem tad-dghajsa, li l-konvenut ma kkontestax li sar.

Ghal dak li jikkoncerna xoghol ta' tapizzerija, il-perit tekniku rrelata li skond il-verzjoni li tat l-attrici5 jkunu ttiehdu 76 siegha xoghol filwaqt li skond il-verzjoni tal-konvenut6 ta stima ta' 64 siegha xoghol.

4 L-attrici qalet: "Wara li ppreparajna l-istainless steel railing ta' quddiem, Andrew xtaqu differenti, kemm f'ghamla kif ukoll fis-sistema ta' kif jimmonta ma' xulxin (cioe' wweldjat u minghajr fittings).

Ghamilna wkoll l-istainless steel ta' wara u ppreparajna stainless steel pipes ghat-tinda tax-xemx".

5 Ara dik il-parti tal-prospett "12 Bhala xoghol ta' tapizzerija ghamilna......." (fol.

6 "L-esponent ma jifhimx x'irid jghid Charlie Cassar b'xoghol ta' injam ghat-tapizzerija.

Il-bazi tal-kisi tar-radar arch min-naha ta' gewwa wahhalha l-esponent.

It-tinda tax-xemx qata' l-ispazju ghaliha, u wahhalha l-esponent.

It-tapit xtrah l-esponent, pero' Cassar uza l-parti l- kbira minnu fuq dghajjes ohra u l-bqija ma servietux ghad-dghajsa tal-esponent.

Il-kisi tas-suffett b'imitation leather sar biex jitghatta t-tapit li beda jinqala' ghaliex twahhal hazin" (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Fuq bazi ta' probabilita' l-qorti temmen li x-xoghol ta' tapizzerija sar mill-attrici.

Il-konvenut ma ressaqx provi li kien hemm xi nies ohra li ghamlu xoghol ta' tapizzerija.

Anzi fl-affidavit tal-konvenut jinghad li l- attrici ghamlet dan ix-xoghol.

Meta xehed fis-seduta tal-25 ta' Novembru 2011 filwaqt li rrefera ghar-ritratti li kien ipprezenta, qal: "Dawk kienu ritratti li ttiehdu fiz-zmien li nizzilt id-dghajsa fil-bahar.

Sa dak iz-zmien ma kellix il-finishing lesti.

Ezempju ma kellix it-tapizzar mal-gnub.

Ma kellix il-foam fuq is-seats.

Fil-fatt konna noqghodu fuq il- fibre..… Ix-xoghol li kellha taghmilli l-attrici kien it-tapizzerija...." (fol.

Il-qorti tosserva wkoll li ghalkemm il-konvenut qal li l-kisi tas-suffett b'imitation leather sar biex jitghatta t-tapit li twahhal hazin8, prova ta' dan ma saritx.

Inoltre ma nghatat l-ebda eccezzjoni f'dan is-sens.

Dwar xoghol ta' injam li l-attrici ddeskrivietu bhala kisi bil-plywood tal-pine fil-kabina, bsaten tal-pine u twahhil ta' bibien, il-perit tekniku ta stima ta' 48 siegha.

Il-konvenut qal li: "Charlie Cassar ghamel biss parti mill-bsaten tal-pine li kellhom jghattu t-truf tat-tapizzerija.

Il-bqija baqghu ma sarux.

Il-bibien li twahhlu huma l-istess bibien imsemmija fil-punt 7".

"Naqbel li l-kisi bil-plywood tal-kabina ghamlu Charles.

Parti mill-bsaten tal- pine biex ighatti t-tapizzerija ghamlu hu wkoll.

Naqbel li kien Charles li wahhal il-bibien" (fol.

7 Il-konvenut xehed: "It-tinda tax-xemx Charles ghamilha u wahhaltha jien" (fol.

8 Il-konvenut xehed: "Il-kisi tas-suffett li ghamel bl-imitation leather, ken biex ighatti d-dnubiet tieghu peress li beda' jaqa' t-tapit" (fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Il-qorti ser taddotta l-istima ta' 48 siegha peress li meqjus dak li xehed il-konvenut, fuq bazi ta' probabilita' temmen li x-xoghol sar kollu mill- attrici.

Twahhil ta' accessorji, bhal cleats, U-Bolts, anchor winch bl-accessorji (ara ritratti fol.

66 u 67 tar-rapport).

Il-perit tekniku ta stima ta' 32 siegha ghal dan ix-xoghol.

Il-konvenut qal li dan ix-xoghol sar minnu.

Li hu zgur hu li meta l-konvenut nizzel id-dghajsa l-bahar ghall-ewwel darba dan l-apparat ma kienx hemm.

F'dan ir-rigward il-qorti taghmel riferenza ghar-ritratt tad-dghajsa li pprezenta l-konvenut (fol.

Sa dak iz-zmien l-attrici kienet ghadha m'ghamlitx xoghol fuq id-dghajsa, tant hu hekk li lanqas ir-railing ma kien ghadu sar.

Hadd mix-xhieda li ressaq il-konvenut ma qal li l-accessorji twahhlu mill-konvenut.

Il-qorti temmen li kieku dan ix-xoghol sar mill-konvenut, kien isir qabel id- dghajsa nghatat lill-attrici biex tahdem fuqha.

Fic-cirkostanzi l-qorti tqies li l-verzjoni tal-attrici hi iktar kredibbli.

Ghal dak li jikkoncerna prezzijiet, l-attrici isostni li l-ftehim kien li l-prezz kellu jigi kkalkolat skond kemm il-siegha jiehu x-xoghol.

Carmel Cassar xehed: "Peress li ried alterazzjonijiet jiena u Andrew konna ftehemna li ghax-xoghol kollu li kont ser naghmillu kont ser nithallas bis-sighat plus il-materjal" (fol.

Il-konvenut xehed:-

"Charlie Cassar baqa' ma tanix stima gdida, pero' jien fhimt li l-prezz kien ser ikun ferm inqas mill-istima li kien tani fil-bidu ghaliex bosta mix-xogholijiet kont ilhaqt ghamilthom jien.

Fil-frattemp bdejt nghaddilu l-pagamenti akkont, ghaliex kien qalli li ried il-flus biex jixtri l-materjal.

Fil-fatt ftit wara li hadtlu d-dghajsa qbadt u tajtu pagament ta' Lm1,000 (Dok.

L-istima originali ma tistax isservi ghax-xoghol li sar wara mill-attrici.

Fil-fehma tal-qorti dik l-istima saret a bazi ta' hafna iktar xoghol li kellu jsir fuq id-dghajsa, li spicca sar mill-konvenut.

Il-konvenut stess xehed:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

"Jien dak iz-zmien l-istima li tani rajtha gholja.

Lilu ghidtlu.

Ghidtlu wkoll li kont iddecidejt li x-xoghol naghmlu jien" (fol.

M'hemmx dubju li kuntrattur jaghti l-istima meqjus ukoll il-volum ta' xoghol li jkun ser jaghmel fil-progett.

Meta d-dghajsa nghatat lill-attrici kien diga' sar hafna xoghol li jissemma fl-istima.

L-izball li ghamel il-konvenut hu li ma talabx stima qabel inkariga lill- attrici; "Dwar prezz ma ftehemnix.

Ftehemna biss l-ewwel darba fuq prezz wiehed" (fol.

Gialadarba l-qorti ghandha l-opinjoni tal-perit tekniku li rata ta €15.45 (mhux inkluz VAT)9 ghal kull siegha hi gusta ghax-xoghol li sar, il- kalkoli ser isiru fuq din ir-rata.

A bazi ta' dak li nghad hawn fuq il-hlas dovut lill-attrici ghax-xoghol li ghamlet hu ta' 574 siegha xoghol x €15.45 = €8,868.30 + €1,596.29,4 VAT = €10,464.59,4.

Hemm ukoll materjal li nxtara mill-attrici sabiex sar ix-xoghol.

Il-konvenut isostni li gialadarba ma ngabitx prova tal-ispejjez li saru (ara nota ta' sottomissjonijiet), allura l-attrici m'ghandha dritt ghal xejn.

Fil-kont li harget l-attrici il-materjal hu deskritt:

L-attrici ma pprezentatx ricevuti tal-materjal li tghid li xtrat.

Fil-fehma tal-qorti din kienet l-inqas haga li setghet ghamlet biex tiggustifika l-ammonti li qeghda titlob.

Lanqas ma tat spjegazzjoni fhix per ezempju jikkonsistu l-accessorji f'ammont ta' €1,970.10 u x'inhu dak l-injam kollu li swiha €410.60.

M'hemmx dubju li l-oneru tal-

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

prova kien fuq l-attrici li kien hemm spejjez ta' €5,369.41.

L-attrici lanqas spjegat kif fuq dan l-ammont regghet talbet hlas tal-VAT.

Il-qorti tifhem li l-affarijiet li ntuzaw kellhom diga' l-VAT inkluz fihom.

Sahansitra parti minnhom intuzaw ghal xoghol li sar fuq dghajsa ohra (ara verbal tas-seduta tat-12 ta' Frar 2014).

In eskussjoni l-perit tekniku xehed:

"Fir-rapport tieghi jien kont qed nippresumi li l-mold saret mill-gdid imma huwa mistenni li min ghandu mold wara li jkun uzaha mhux ser jarmiha.

Jekk ser ikollu jigi bzonnha ser jerga' juzaha" (enfazi mizjuda, fol.

Gialadarba l-attrici ghazlet li zzomm il-kontroforom u molds u jidher ukoll li dawn huma ta' utilita' ghaliha, m'huwiex gust li l-konvenut jintalab ihallas ghall-materja prima li ntuzat biex saru.

Wara li l-qorti kkunsidrat ix-xoghol li sar mill-attrici ser tiffissa cifra ta' €2,600 bhala materjal li ntuza biex sar ix-xoghol.

Il-qorti ma tistax taqbel mal-konvenut li f'dan ir- rigward l-ebda hlas mhu dovut.

Jekk kellha tilqa' l-istedina tal-konvenut ikun ifisser li tal-ispejjez li ghamlet l-attrici mhi ser tirkupra xejn.

Dan m'ghandux ikun.

A bazi tal-kalkoli li ghamlet il-qorti it-total tal-kont kellu jkun €13,064.59

Ghal dak li jirrigwarda hlasijiet, l-attrici pprezentat statement (fol.

fejn jirrizulta li l-hlas sar hekk:  1 ta' Jannar 2008 – credit ta' €1,417.77;  4 ta' Frar 2008 – hlas ta' €2,300;  11 ta' Gunju 2008 – hlas ta' €2,329.37;  31 ta' Jannar 2009 – hlas ta' €3,000;

Il-konvenut xehed li kien hallas Lm1,000 (€2,329.37) u pprezenta ricevuta li tikkonferma tali hlas.

Hlas li ma jidhirx fir-rendikont li tat l-attrici (fol.

Ikkonferma li f'Jannar 2009 kien hallas €3,000 (fol.

28-29), hlas li dwaru hemm qbil.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Carmel Cassar baqa' ma spjegax x'kien il-credit ta' €1,417.77 favur il- konvenut li nghata fl-1 ta' Jannar 2008.

Il-qorti tikkonkludi li mehud in konsiderazzjoni l-provi li tressqu, il-hlasijiet li saru mill-konvenut huma ta' €9,988.12.

Gialadarba l-hlas ta' Lm1,000 li sar fl-10 ta' Dicembru 2007 ma jidhirx fir-rendikont li pprezentat l-attrici (fol.

23), il-qorti tqies li ghal dak li jikkoncerna hlasijiet, il-verzjoni tal- konvenut hi iktar kredibbli.

Ghaldaqstant il-bilanc li ghadu dovut lill-attrici hu ta' tlett elef sitta u

sebghin ewro u seba' u erbghin centezmu (€3,076.47)10.

Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi:

Tichad l-ewwel eccezzjoni.

Tilqa' t-tieni eccezzjoni.

Tilqa' t-talba attrici limitatament ghas-somma ta' tlett elef sitta u sebghin ewro u seba' u erbghin centezmu (€3,076.47), u tikkundanna lill-konvenut ihallas din is-somma lill-attrici, bl-imghax mid-data tan-notifika tar-rikors guramentat (26 ta' Awissu 2009)11.

Spejjez jinqasmu in kwantu ghal 25% a karigu tal-konvenut u 75% a karigu tal- attrici.

11 Ghandu jiddekorri l-imghax mid-data tan-notifika gialadarba rrizulta li l-konvenut ghad ghandu x'jaghti lill-attrici u fl-ewwel eccezzjoni kien qieghed isostni li ma kienx debitur.

Qrati tal-Gustizzja


TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR JOHN BONELLO, B.A., LL.M.(IMLI), LL.D. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 14 ta' Novembru, 2016

Richard Ducker (K.I.: 188467M) vs Erica Ann D'alfonso (K.I.: 063514M) u Ricky Salomone (K.I.: 578430M)

It-Tribunal, Ra t-talba prezentata nhar it-22 ta' April 2016 fejn l-Attur talab li l-Konvenuti jigu kkundannati jhallsu s-somma ta' tlitt elef u hames mitt euro (€3,500) rapprezentanti spejjez tad-dawl u l-ilma minnhom ikkunsmati fil-fond bl-indirizz 4, Block D, 41, Triq Sir Luigi Preziosi, Paceville, San Ġiljan, liema fond huwa proprjeta tal-Attur u hsarat kagunati fuq mobbli li kienu fl-istess fond.

Talab ukoll l-ispejjez, inkluz dawk tal-ittra ufficcjali u l-imghaxijiet; Ra li l-kawza giet appuntata ghas-smiegh ghas-seduta tat-13 ta' Gunju 2016 (a fol 6); Ra li l-Konvenuta Erica Ann D'alfonso, debitament notifikata bl-atti (a fol 9), nhar is-27 ta' Mejju 2016 ressqet risposta (a fol 7) fejn irrispingiet il-pretensjonijiet Attrici billi l-ammont mitlub mhuwiex dovut; Ra li ghad li gie debitament notifikat bl-atti (a fol 14), il-Konvenut Ricky Salomone naqas milli jipprezenta risposta u lanqas ma deher ghas-smiegh; Ra n-nota tal-Attur prezentata fis-seduta tas-26 ta' Ottubru 2016 (a fol 20) fejn ceda l-kawza fil-konfront tal-Konvenuta Erica Ann D'alfonso izda zamm ferm l-azzjoni fil-konfront tal- Konvenut Ricky Salomone; Ra l-atti u d-dokumenti kollha; Ra l-Kapitlu li gie pprezentat mill-Attur fis-seduta tas-26 ta' Ottubru 2016 (a fol 21) u qies li l-Konvenut naqas milli jidher sabiex jirrispondi ghalih u li n-nota tal-mistoqsijiet tisthoqq li tkun emmnuta u ghalhekk ghandha tittiehed bhala mistqarra;

Ikkunsidra; Illi hu car li fil-kawza odjerna, il-Konvenut – ghad li debitament notifikat – naqas milli jipprezenta risposta kif ukoll naqas milli jidher ghas-smigh.

Mill-banda 'l ohra, l-Attur waqt li ceda l-kawza fil-konfront tal-Konvenuta Erica Ann D'alfonso, irnexxielu jipprova t-talba bil- procedura tas-subizzjoni.

Fuq kollox, it-Tribunal iqis in-natura tal-proceduri quddiemu u l- ispeditezza li trid il-ligi; Ghal dawn il-motivi, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi din il-kawza billi fil-waqt li jastjeni milli jiehu konjizzjoni tat-talba in kwantu diretta fil-konfront tal-Konvenuta Erica Ann D'alfonso stante c-cessjoni, jilqa' t-Talba attrici fil-konfront tal-Konvenut Ricky Salomone u konsegwentement jikkundanna lill-Konvenut Ricky Salomone jhallas lill-Attur is-somma ta' €3,500.

L-ispejjez kollha tal-proceduri jkunu a karigu tal-istess Konvenut Ricky Salomone.

Dr John Dreyfuss Ġudikatur Adrian Caddick Deputat Reġistratur


Seduta ta' Nhar it-Tnejn 14 ta' Novembru 2016

Frances Sharples (K.I. 71369M) u

Joseph Borg Buttigieg (K.I: 0879M)

Il-Qorti :

Rat ir-rikors guramentata ta' Frances Sharples et, datat 5 t'April 2016 (A fol.

Illi l-esponenti, sabiex jikkawtela d-drittijiet tieghu, jixtieq izomm l-intimat milli jizviluppa

l-arja sovrastanti l-fond bin-numru 116, Triq San Gorg, L-Għarb, propjeta' ta' l-

istess intimat, u liema fond huwa sovrastanti l-fond propjeta' tar-rikorrenti bin-numru 114,

fl-imsemmija triq, in kwantu l-pedamenti li fuqhom huma mibnija z-zewg fondi in kwistjoni

m'humiex b'sahhithom bizzejjed biex jifilhu kostruzzjoni ohra sovvrastanti dik diga

ezistenti, wisq inqas l-izvilupp ta' tlett sulari ohra propost mill-intimat u li ghalih huwa kien

ottjena permess ta' zvilupp (bin-numru ta' refrenza PA07697/07) mill-Awtorita' ta' Malta

ghall-Ambjent u l-Izvilupp, li kien gie mgedded (PA/01308/13).

Illi ghall-finjiet ta' l-izvilupp propost mill-intimat, ir-rikorrenti kienu inkarigaw lill-Eurotest

Limited sabiex isiru testijiet tas-sottoswol li fuqu huma mibnija l-fondi in kwistjoni u l-

istess Eurotest Limited kienet ippreparat l-anness rapport, immarkat Dok.

Illi r-rikorrenti kienu wkoll inkarigaw lill-perit Philip Brinkworth li ghamel access fl-20 u fis-26

ta' Novembru, 2008 u b'referenza wkoll ghar-rapport ta' Eurotest Limited, imsemmi hawn

fuq, permezz ta' rapport datat 10 ta' Dicembru, 2008 (kopja tieghu hawn annessa u

Illi ghalhekk, ir-rikorrenti ghandhom interess illi l-intimat jigi inibit milli jkompli bl-

izvilupp propost, liema zvilupp li kieku jithalla li jsir ser johloq periklu lill-istess rikorrenti,

lill-girien u anke nies fit-triq, kif ukoll hsara lill-istruttura.

Illi l-intimat gie interpellat ghal iktar minn darba biex ma jaghmilx l-izvilupp propost, u

dana permezz ta' ittra ufficjali datata 12 ta' Mejju, 2014 (kopja taghha hawn annessa u

mmarkata Dok, 'SM3') u permezz ta' ittra legali datata 29 ta' Mejju, 2015 (kopja taghha

hawn annessa u mmarkata Dok.

jitolbu umilment sabiex dina

l-Onorabbli Qorti

tilqa'

provizorjament il-mandat ta' inbizzjoni odjern, u wara li tisma' l-partijiet u kull xhud li

jidhrilha xierqa li tisma', tilqghu definitivament.

Bl-ispejjez.

hekk:

Rat ir-risposta guramentata ta' Joseph Borg Buttigieg, datat fil-11 ta' April 2016, (A fol.

10) li jaqra

Illi l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u dana ghaliex;

Illi bla pregudizzju ghall-premess ir-rikkorrenti jridu fl-ewwel jippruvaw illi huma

ghandhom drittijiet x'jikkawtelaw u bl-izvillup propost ser jsofru pregudizzju li jkun

irrimedjabbli.

L-esponent ikkummissjona lil Terracore Geo Services Limited sabiex taghmel testijiet

xjentifici u teknici tal-art li fuqha hemm il-binja tar-rikorrenti u li ser tkun ukoll qieghda

terfa l-piz tal-binja proposta mill-esponenti.

L-esponent ukoll kkummissjunaw Perit Samuel Alkhatib, li abazi ta' testijiet xjentifiki u

tekniki hawn fuq imsemmija ukoll kkonkluda illi l-fondazzjoni li ser tirvievi l-piz tal-bini li

qed jkun propost hija b'sahhitha bizzejjed li tircievi fuqha l-binja kif proposta.

Illi bla pregudizzju ghall-premess r-rikorrenti qed joggezzjonaw ghall-izvillup propost

mhux tant minhabba l-kwistjoni tal-piz li ser terfa l-art, imma minhabba illi ma jridhux

interalia li l-bini taghhom jiddallam bil-binja li qed tkun proposta u dana kif del resto gia

argumentaw quddiem l-Awtorita ta' Malta Dwar l-Izvillup.

Illi fi kwalunkwe kaz llum l-intimat qed jiddikjara illi huwa bi hsiebu li jibni biss sular mit-

tlieta proposti u dana sabiex jserrah ras l-istess rikorrenti u jevita litigazzjoni fit-tul

Illi fi kwalunkwe kaz u minghajr pregudizzju ghall-premess, il-kostruzzjoni ser tkun ukoll

koperta b'polza ta' assikurazzjoni li tkopri kull kwalsiazi hsarat li jistghu jsofru l-girien.

Rat id-dokumenti esebiti, l-atti kollha tal-kaz;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat;

flimkien mar-ragel u z-zewgt itfal taghhom, li tinsab sottostanti ghal maisonette Borg Buttigieg, u

kkonfermat illi Borg Buttigieg ghandu permess ta' zvilupp ghal tliet sulari oltre dak ezistenti.

Spjegat Pagna 3 minn 11

illi meta hareg il-permess fil-bidu tas-sajt 2008 huma kienu ghadhom kif gew mill-Ingilterra, u

saru jafu li hareg il-permess f'Lulju.

Ghalhekk kienu marru l-MEPA, fejn sabu illi qabel inhareg

il-permess, il-MEPA ma marritx taghmel assessment fuq il-post.

tahom parir li jipprezentaw oggezzjoni lil MEPA ibbazata fuq ir-rapport tieghu u ghalhekk kien

baghtu ittra ta' oggezzjoni lil MEPA f'Awissu ta' 2008.

ghall-proprjeta taghhom u huma qatt ma tawh access, u li r-rapport ta' Terracore ratu ghal darba

ftit jiem qabel ma xehdet.

Ziedet illi l-istruttura ezistenti qeghda fuq iz-zewg sulari oltre il-

Hija mmarkat id-dar tar-rikorrenti, inkluz il-bitha, bil-kulur roza fuq il-pjanta ezebita a fol 17.

Hija kkonfermat illi l-ittra X fuq l-istess pjanti turi l-bitha tal-garaxxijiet.

Spjegat illi ghalhekk

Terracore indikaw li ghamlu t-thaffir u hadu kampjuni mill-btiehi tal-garaxxijiet.

In kontro-ezami a fol 41 – 43 u 101 – 103 xehdet illi kien Xuereb li kien gera warajhom biex

jaslu fi ftehim biex ikun jista' jwaqqa' l-fond kollu, inkluz il-proprjeta taghhom pero ghalihom

din kienet decizjoni difficli peress li ghandhom zewgt itfal zghar, pero eventwalment ir-ragel

taghha qalilha li forsi setghu jaslu ghal xi ftehim.

Bhala kumpens ghal inkonvenjent li kien ser

jinholoq lilhom, talab illi Xuereb jibnilhom semi basement b'qis ta' zewg karozzi.

Hija kkonfermat illi Tua qatt ma dahlu d-dar taghhom biex jaghmlu testijiet u qatt ma

talbuhom biex jaghmlu hekk, u filfatt kienet marret flimkien mar-ragel taghha sabiex

tikkonfronta lil Tua fuq ir-rapport li ghamlu.

Il-Perit Philip Sharples xehed a fol 44 – 47 illi hu kien gie imqabbad mir-rikorrenti biex jaghmel

evalwazzjoni tal-impatt li l-izvilupp intiz mil-intimati seta' jkollu fuq il-proprjeta taghhom.

Spjega li meta ra l-pjanta, innota illi kien hemm xi kwistjonijiet rigward il-lift ghaliex ma kienx

hemm bokka fejn jibqa' niezel u allura dan kien se jieqaf fis-sular taghhom, fuq is-soqfa u

johloq problemi minhabba vibrazzjonijiet.

Qal illi kien hemm kwistjonijiet ukoll minhabba s-

soqfa taghhom peress li l-post huwa ftit antik u ghandu bzonn it-tiswijiet.

Xehed li barra dan kollu, hemm ukoll il-kwistjoni li peress li l-fond qieghed L-Għarb,

li hija zona ta' tafli, wieheb jissuspetta li jkun hemm problema bil-pedamenti peress li dawn il-

postijiet ma kienx inbew b'mod li jistghu jizdiedu hafna sulari fuqhom.

Spjega li ghalhekk ir- Pagna 4 minn 11

rikorrenti hadu l-inizjattiva illi jikxfu kantuniera mis-salott taghhom biex jigi examinat il-

materjal li kien hemm taht il-pedament, li rrizulta li kien turbazz, fatt li kien gie kkonfermat

Ikkonferma illi ma sabx platform tal-konkrete

re-inforzat, izda biss levelling pad.

Spjega li ghalhekk fl-opinjoni tieghu, il-pedamenti ma

setghewx jiehdu il-pizjiet tal-izvilupp proposta minghajr ma dawk il-pizijiet jingarru mod iehor,

u zgur li l-istruttura tar-rikorrenti ma setghetx tkun load bearing, ghaliex mhux garantit illi l-

Mistoqsi dwar is-suggeriment tal-Perit Formosa u

cioe illi jsiru cinturini, wiegeb illi dawn generalment isiru madwar xi koppla, u m'hijiex

soluzzjoni tajba ghal proprjeta in kwistjoni.

Mistoqsi rigward ir-rapport ta' Terracore, wiegeb illi l-kampjuni li ttiehdu ghal dan ir-rapport

kienu ttiehdu barra mis-sit, u l-lokazzjoni minn fejn ittiehdu m'hijiex cara, u li ghalhekk hemm

probabbilta li m'humiex rapprezentattivi tal-kondizzjonijiet tas-sit, peress illi San Ħal Farrug, Ħal Luqa

ghandha geologija fratturata u litteralment maqsuma tul ta' toroq.

iktaten, u fit-tnejn li huma sabu turbazz.

Il-Perit Samuel Alkhatib xehed a fol 51 – 54 illi huwa kien il-perit inkarigat mill-progett ta'

zvilupp tal-intimat.

Spjega illi ghalkemm originarjament kienu ser jigu zviluppati tliet sulari

ohra huwa kien ta parir lill-intimat sabiex isir sular wiehed biss u l-klijent accetta.

wkoll li qed jiehdu numru ta' prekawzjonijiet peress illi z-zona hija kolla turbazz.

originarjament kien ta' sular jew tnejn.

Xehed illi jekk jinbena sular iehor mhux ser ikun hemm

problemi ghaliex li kieku hu, bhala l-perit responsabbli tal-binja, ma kienx jissugerixxi li jsir

Qal ukoll illi diga hemm parti minn binja illi hija tliet sulari minhabba li hemm washroom

u ma jidhirx li hemm konsenturi jew xi haga li jidher li l-bini qed ihoss il-piz.

Joseph Borg Buttigieg xehed a fol 55 – 57 u fol 86 – 88 illi huwa ghandu permess biex jibni tliet

sulari addizzjonali.

Qal illi huwa prova jitkellem mar-rikorrenti biex jasal fi ftehim u filfatt kien

ser iwaqqa' l-post u jerga jibnieh mill-gdid u jhallas ghal akkomodazzjoni alternattiva ghar-

rikorrenti sakemm isir dan, u anke talabhom jekk ridux ibieghulu bicca arja.

Xehed illi meta

saru t-testijiet huwa ma kienx prezenti.

Xehed illi l-Perit Formosa issugerilu li jsir sular wiehed

biss, fejn diga hemm il-washroom u hu accetta.

Qal li kien ha wkoll parir iehor minghand il- Pagna 5 minn 11

Perit Verhegghen Pace li kien qallu li bl-istudji necessarji, setghu jigu zviluppati appartament u

Xehed ukoll illi huwa ma talabx lir-rikorrenti biex jaghtu access lil Terracore sabiex ikunu

jistghu isiru it-testijiet fil-fond taghhom stess.

Mistoqsi rigward il-lift li jrid jaghmel wiegeb illi

huwa jrid jaghmel biss wiehed zghir, u hafif, ghal tnejn jew tliet persuni

Il-Perit Edwi Verhegghen Pace xehed a fol 67 – 69 illi l-intimat kien inkarigah sabiex jaghmel

structural appraisal tal-bini ezistenti u wara li ghamel dan, wasal ghal konkluzjoni illi jistghu

jinbnew zewg sulari addizzjonali.

Fuq rakkomandazzjoni tieghu gie kommissjonat espert fil-

bini strutturali b'certa esperjenza, u cioe Adrian Maurin li wasal ghal konkluzjoni identika u

Spjega illi interventi fil-bini ta' taht m'hemmx bzonn izda

fil-bini il-gdid irid jintuza materjal lightweight.

minn naha tieghu qatt ma tah ebda risposa fuqu.

In kontro-ezami a fol 69 – 77 wiegeb illi ma kienx jaf li t-testijiet li saru kienu saru barra

l-art in dezamina, u ma kienx prezenti meta kien sar it-test, pero fil-fehma tieghu il-

geologija bejn sit u parti li qieghda fil-vicinanza immedjata ma jkollihx varjazjoni.

illi t-testijiet li ghamlu Terracore huma iktar xjentifici minn dawk li saru minn Eurotest u

ghalhekk hu joqoghod fuq ir-rapport taghhom u mhux ta' Eurotest.

In ri-ezami a fol 78 – 85 xehed illi huwa ma jafx ezatt fejn saru t-testijiet imma hu zgur li

saru fil-vicinanzi.

Mistoqsi rigward il-lift u r-raguni ghalfejn dan thalla barra mir-rapport

wiegeb illi l-lift ma kienx hemm bzonn jisemma ghaliex jifforma parti integrali mill-

kalkolazzjonijiet taghhom u d-dynamic load tal-lift huwa zghir hafna.

Spjega wkoll illi

ghalkemm bhala posizzjoni ser ikun fuq il-hajt tar-rikorrent, il-load ser tinghata attenzjoni

partikolari biex ma jkunx hemm impatt fuq il-proprjeta ta' terzi.

Salaheddin Said xehed a fol 89 – 96 illi il-proprjeta li jghixu fiha hu u martu ilha kwazi sittin

sena mibnija u dan minn informazzjoni moghtija lilu minghand missier martu.

attwali tal-proprjeta, xehed illi fil-faccata diga hemm konsenturi u diga hemm xbiek gewwa

bis-sadid u hemm kmamar bix-xibka tidher.

Spjega li l-Perit Grech kien qalilhom biex isibu

kumpanija li taghmel testijiet taht id-dar u kien sabu wahda minn fuq il-Yellow Pages, u wara li

ghamlu t-testijiet kien baghat ir-rizultat li Perit li qallu li hemmhekk ma setghax jinbena aktar.

Il-Perit tal-intimat ukoll kien mar fil-proprjeta taghhom xi erba' darbiet flimkien mal-intimat, Pagna 6 minn 11

izda lill-intimat ma kienx dahhlu it-tielet darba ghaliex kien qed jaghmilhom il-hajja taghhom

Xehed ukoll illi l-isem tat-triq fejn saru t-testijiet minn Terracore juri li dawn saru fit-triq

principali, u cioe Triq Parades, li tinsab xi 700 jew 800 metru l-boghod mill-proprjeta tar-

Xehed ukoll illi huwa kien ha xi ftit mit-turbazz ghand bennej u kif rah dan cempel

lil Perit Formosa biex jghidulu biex jara xogholu sew.

In kontro-ezami a fol 96 – 98 xehed illi m'huwiex cert mija fil-mija mill-pjanta, u huwa biss

80% cert fejn hi d-dar tieghu fuq il-pjanta.

Xehed ukoll illi d-dar tar-rikorrenti tinsab f' St.

Qabel ukoll illi biex tidhol fil-

btiehi tal-garaxxijiet l-access huwa minn Triq Parades.

Ikkonsidrat;

Skond l-Artikolu 873(1) tal-Kap.12, l-iskop ta'Mandat ta' Inibizzjoni hu dak li jzomm persuna

milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta' pregudizzju ghall-persuna li qed titlob il-

Skond l-Artikolu 873(2) tal-Kap.12, il-Qorti m'ghandhiex tohrog tali mandat jekk ma tkunx

sodisfatta li dak il-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu l-jeddijiet tar-rikorrent, u li r-rikorrent

prima facie jidher li ghandu dawk il-jeddijiet.

Mill-Artikolu 873(2) tal-Kap.12, ghalhekk, johorgu zewg elementi li r-rikorrent jrid jissodisfa:

Fl-ewwel lok, irid juri li l-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu jeddijiet li jippretendi li

Fit-tieni lok, irid jipprova li prima facie ghandu dawn il-jeddijiet.

Il-ligi thares il-jedd prima facie bħala rekwizit meħtieg għall-ħrug tal-Mandat.

Irid ghalhekk,

ikun jedd, anke jekk prima facie, biex jimmerita harsien.

Mhux bizzejjed li jkun semplici

diffikulta', disagju jew tħassib [ara digriet – Qorti tal-Kummerc – 26 ta` Mejju 1995 fl-atti tar-

Rikors għall-ħrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni fl-ismijiet "Beeston Pace Smith noe vs Mamo

Cuschieri Valentine il-prova tal-jedd prima facie, l-Qorti tal-Appell, fis-sentenza taghha tal-14 ta' Lulju 1988

LXXII.II.295) irriteniet is-segwenti:

"… huwa rekwizit oggettiv u mhux soggettiv, ma jiddependix mill-element

diskrezzjonali tal-gudikant, jew il-jeddijiet jidhru 'prima facie', ma' l-ewwel

daqqa t'ghajn, jew ma jidhru xejn, ghall-finijiet tal-hrug tal-mandat."

Tenut kont tal-fatt illi s-subinciz (2) huwa marbut ma` s-subinciz (1) tal-Artikolu.873 Kap. 12,

il-Qorti trid tqis ukoll l-element tal-pregudizzju.

grad ta' pregudizzju rikjest bhala bazi ta' akkordar ta' hrug ta'mandat, hu pregudizzju "li ma

jkunx jista' jigi irrimedjat".

Irid jinghad ukoll jekk l-inkonvenjent jew in-nuqqas lamentat jista' jitneħħa, mqar

b'deċiżjoni wara li jiġi mistħarreġ il-każ fil-mertu, jiġi nieqes dan l-element meħtieġ

għall-ħruġ tal-Mandat.

(Vide digriet tal-Prim`Awla tal-Qorti Civili deciz fit-2 ta` Jannar 1993 - Atti tar-Rikors għall-

ħruġ tal-Mandat ta' Inibizzjoni fl-ismijiet "Avukat Victor Palmer Morewood Brinkworth vs Joseph Alves De Oliveira et

Illi apparti minn dan, hsara jew pregudizzju ma titqiesx necessarjament bhala irrimedjabbli

meta si tratta ta' telf pekunjarju cioe telf ta' qliegh jew flus.

Di fatti, skond l-insenjament

"Tqis illi huwa ukoll mizmum li il-hrug ta Mandat ta Inibizzjoni ma

jinghatax generalment fejn il-pretensjoni ta min jitolbu tkun wahda li

tirreferi ghall kumpens kwantifikabbli u hlas ta danni meta dan jista jithares

b'remedju procedurali kawtelatorju iehor skond il-ligi"

Vide ukoll IWT Group Malta Ltd vs Direttur Generali Kuntratti et deciza fil-11 ta' Marzu

Il-Mandat ta' Inibizzjoni huwa meqjus bhala mezz procedurali ta` natura eccezzjonali

"… il-harsien li l-ligi qeghda timmira ghalih bi procediment bhal dak tal-lum

huwa li, minghajr il-hrug tal-Mandat, il-jedd li jista' jkollu r-rikorrent jitnehha

Illi il-Qorti taghraf illi ghandha taghmel accenn ghal dak ritenut fid-digriet ta' dawn il-Qrati

datat 18 ta'Lulju 2008 fl-ismijiet Av. Dr. John Sharples vs Direttur tal-Kuntratti:

"Ir-rabta ta' Mandat t'Inibizzjoni m'ghandhiex tintuza bhala arma ta'

theddid jew geghiel (arm twisting) lill-parti intimata li, jew taghmel dak li

tixtieq il-parti rikorrenti jew ma taghmel xejn.

B'dan il-mod, il-mandat ma

jibqghax ghodda li thares il-jedd prima facie tal-parti rikorrenti, imma ssir

sarima li zzomm lil parti intimata milli tgawdi l-jeddijiet taghha.

Il-Qorti hi

tal-fehma li qatt ma kienet ir-rieda tal-ligi li l-Mandat ta'Inibizzjoni jinbidel

Illi jinghad ukoll illi l-fatt li tintlaqa' talba ghall-hrug ta' l- Mandat, ma jfissirx li l-jedd ikun

Kif daqstant iehor ma jfissirx, illi ghax talba ghall-hrug ta' Mandat ma tintlaqax,

allura l-jedd pretiz ma jezistix.

Ir-rekwiziti ghall-hrug tal-Mandat huma kumulattivi mhux alternattivi.

Ghalhekk jekk xi

wiehed minnhom ma jirrizultax, il-Qorti ghandha tichad it-talba ghall-hrug ta' l-Mandat. –Vide

V&C Contractors Limited et vs Direttur tal-Kuntratti deciza fil-31 ta'Jannar 2011 per

Tajjeb jinghad ukoll li procedura ta` din ix-xorta hija ntiza sabiex tkun sommarja, billi

m'huwiex mistenni li jitressaq quddiem il-Qorti fi stadju bhal dan, kulma jmissu jitressaq Pagna 9 minn 11

quddiemha, waqt is-smiegh tal-kawza dwar il-jedd.

Ikkonsidrat;

Ir-rikorrenti intavolaw dan il-mandat ta' inibizzjoni biex iwaqqfu lill-intimati milli jizviluppa

sulari addizjonali sovrastanti ghal bini esistenti fuq il-proprjeta taghhom, il-ghaliex l-

investigazzjonijiet teknici u xjentifici urew li l-geologija tas-sit, ma tiflahx toqol addizzjonali.

Il-Perit tar-rikorrenti semma wkoll illi anke il-mod kif huwa propost li jsir il-lift, jista' jikkawza

hsarat fil-proprjeta tar-rikorrenti.

L-intimat qed jilqa' ghal dan billi prezenta rapport ta' testijiet

simili li saru fuq inkarigu tieghu, skont liema, il-proprjeta tiflah piz oghla minn dak suggerit fir-

rizultat tat-testijiet prezentati mir-rikorrenti, u billi sostna li ser jizviluppa sular wiehed biss u

mhux it-tlieta li ghandu permess ghalihom.

M'huwiex ikkontestat illi l-kampjuni li ttiehdu minn Terracore, a differenza ta' dawk mehuda

minn Eurotest, ttiehdu barra mill-proprjeta tar-rikorrenti.

Il-periti inkarigati mill-intimati

jghidu li ma taghmilx differenza peress illi l-geologija tas-sit generalment tkun l-istess fil-

Il-Qorti tqis illi din l-asserzjoni hija biss presunzjoni, li f'dan il-kaz gie

ribattuta mir-rizultati tat-testijiet maghmula min Eurotest li juru divergenza kbira fil-load

Barra minn hekk, il-Perit Grech xehed illi L-Għarb ghandha

geologija fratturata u litteralment maqsuma tul ta' toroq, u din l-asserzjoni ma giet fl-ebda hin

ikkontestata mill-intimati.

Dan apparti l-fatt li ma jirrizultax b'mod car minn fejn ittiehdu l-

kampjuni minn Terracore, infatti l-ebda xhud imressaq mill-intimati, inkluz huwa stess, ma

kien prezenti meta ttiehdu l-kampjuni.

Wara li ezaminat id-dokumenti li gew prezentati u semghat ix-xhieda li gew prodotti f'dawn il-

proceduri, il-Qorti hija tal-fehma illi, fid-dawl tal-principji enuncjati aktar il-fuq, it-talba tar-

rikorrenti hija fondata u ghandha tigi milqugha.

Il-Qorti taghraf illi il-hajja u s-sigurta ta'

persuni ma tistghax tigi ljevement mqeghda f'riskju u ghalhekk tqis illi m'ghandu jsir l-ebda

zvilupp sakemm ma jigix iccarat ir-riskju li ser jigi affacjat mir-rikorrenti, (u wara kollox, kull

minn ser ikun qed joqghod fil-binja zviluppata), u sakemm ma jigux miftehma, jew imposti,

kondizzjonijiet specifici ghas-salvagwardja tal-hajja, integrita fisika u proprjeta ta' dawk kollha

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' definittivament it-talba tar-

rikorrenti billi tordna l-hrug ta'Mandat t'Inibizzjoni billi zzom lill-intimat milli jkompli

bl-izivilupp tal-arja sovrastanti l-fond 16, Triq San Gorg, L-Għarb.

Bl-ispejjez kontra l-intimat.