Seduta ta' Nhar it-Tnejn 13 ta' Novembru 2017

Grace Scalpello (K.I. 907909M) VS L-Avukat Generali

Rat ir-Rikors ta' Grace Scalpello (K.I. 907909M) ghall-fini tal-Artikolu 6 u l-Artikolu 13 tal-

Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, datat 22 ta' Novembru 2016, (vide

Dikjarazzjoni dwar l-Oġġett u l-Fatti tal-Kawża

Illi r-rikorrenti esponenti hija attrici fi proċeduri quddiem il-Prim' Awla

tal-Qorti Ċivili fil-kawża numru 100/2015, presjeduta mill-Onor.

Imħallef

kawza titratta binja li bniet fuq in-naha ta' wara tad-dar tal-abitazzjoni

taghha u ta' hutha, liema binja ma rrispettatx id-distanzi legali mill-

propjeta` taghha, tant li qed tohnoq lill-esponenti u kkawzatilha danni fil-

persuna u fil-personalita` taghha;

Illi r-rikorrenti esponenti, permezz ta' rikors ippreżentat nhar il-Hamis,

27 ta' Ottubru, 2016 fil-proċeduri msemmija, talbet ir-rikuża tal-Onor.

Imħallef sedenti (Dok GS 1) fid-dawl illi ma kienet xejn kuntenta u

tal-kawza minhabba

Imhallef sedenti u dan peress illi:

(i) ghalkemm f'wahda mis-seduti tal-bidu li nzammet quddiem il-Qorti hija

talbet li ghas-spejjez taghha, dik l-Onor Qorti tahtar perit arkitett

sabiex jeccedi fil-fondi in kwistjoni u jirrapporta dwar id-distanza li dwarha

l-esponenti kienet qed tilmenta, l-istess Qorti cahditilha t-talba; u

(ii) ghalkemm matul il-gbir tal-provi l-esponenti harket bhala xhud ewlieni

lil raprezentant tal-Awtorita` tal-Ippjanar sabiex igib il-files kollha relattivi

u relatati mal-permessi kollha mitluba minn Amabile Grech, (l-intimat f'dik

il-kawza), rigwardanti l-izvilupp li huwa ghamel fis-sit in kwistjoni u cioe`

f'41/43, Triq il-Palazzi, Ħal Tarxien, b'sorpriza kbira dik l-Onor Qorti nvolvit

ruhha f'argument mal-avukat difensur tal-esponenti u opponiet bil-qawwa l-

prezentata tal-istess files mitluba u ordnat biss li jigu prezentati ftit folji

mill-istess files!

Illi r-rikorrenti esponenti b'kull rispett dovut, thoss li l-atteggjament ta'

dik l-Onor Qorti kien wiehed car li jxaqleb kontra taghha b'mod li kien qed

jippregudika l-istess kaz taghha, liema atteggjament ghalhekk tilfilha l-

fiducja fl-istess gudikant li qed jisma' l-kawza, specjalment meta l-istess

gudikant beda jaghmel dak li kien qed jissugerixxi l-avukat tal-istess

Amabile Sammut, minghajr ma jzomm l-imparzjalita` tieghu fil-kwistjoni.

Illi l-esponenti tisħaq li ghalhekk hija ma mhux qed tircievi a fair

hearing fis-sens illi l-gudikant ma kienx qed jitratta maghha bl-istess mod

kif kien qieghed jitratta lill-parti opposta tant li kien anke qieghed

jimpediha milli tressaq l-aqwa prova li setghet tipproduci ossia l-files

tal-Ippjanar rigwardanti

ghalhekk it-talba li ghamlet ghar-rikuza tal-istess gudikant saret fid-dawl

taċ-ċirkostanzi preċiżi u partikolari tal-każ u proprju biex jiġu evitati dubji

u ngerenzi fl-aħjar interess tal-amministrazzjoni tal-Ġustizzja;

Illi madanakollu, permezz ta' provvediment mogħti fil-kawża nhar il-31

ta' Ottubru, 2016, il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili ċaħdet it-talba ta' rikuża u

ordnat il-prosegwiment tal-kawża (Dok GS 2);

Raġuni għat-Talbiet f'dawn il-Proċeduri

Illi konsegwentement l-esponenti kellha tirrikorri għal l-intavolar ta'

dawn il-proċeduri kostituzjonali ai termini tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni

ta' Malta u

tal-Konvenzjoni Ewropea dwar Drittijiet

Fundamentali tal-Bniedem (Artikolu 6 tal-Ewwel skeda tal-Kap.

319 tal-

Ligijiet ta' Malta), kif ukoll ai termini tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni

Ewropea dwar Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem (Artikolu 13 tal-Ewwel

skeda tal-Kap.

319 tal-Ligijiet ta' Malta);

Illi l-esponenti kellha tirrikorri sabiex tikseb rimedju kostituzjonali, ossia

wieħed straordinarju, u dan ghab-bażi tal-Artikoli ċitati, peress li kemm

b'dak li ġara fl-iter tal-proċeduri kif fuq indikat, kif ukoll minħabba d-

dettami tal-liġi proċedurali hekk kif viġenti, ġie leż kemm id-dritt

tar-rikorrenti għall-smiegħ xieraq, kif ukoll

fundamentali tar-rikorrenti li tingħata rimedju effettiv;

Illi l-esponenti sejra tgħaddi sabiex tindrizza l-lanjanzi kostituzjonali

taghha billi l-ewwel teżamina l-liġi proċedurali nostrana in materja,

tagħmel

referenza għall-prinċipji

regolatorji

fir-rigward

fundamentali għall-smiegħ xieraq u d-dritt fundamentali għal rimedju

effettiv, imbagħad tgħaddi sabiex fl-aħħar tagħmel is-sottomissjonijiet

taghha fil-konfront tal-fattispeċie partikolari tal-każ;

Illi huwa paċifiku fil-ġurisprudenza nostrana, kif ukoll dik ta' Qrati

esteri u anki supranazjonali, li d-dritt għal smiegħ xieraq jikkomprendi

kategorikament it-tlett pilastri tal-ġustizzja naturali, il-pilastru misjub bil-

massima audi alteram et partem, il-pilastru misjub bil-massima nemo iudex

in causa propria u l-pilastru li jirrekjedi li kull deċizjoni ġudizzjarja tkun

Illi ta' rilevanza primarja għall-fini tar-rikors odjern huma l-prinċipji

u l-applikazzjoni tal-elementi tal-indipendenza u l-imparzjalita, bħala

elementi fondamentali tad-dritt għal smiegħ xieraq, għal tali massima.

peress li permezz tal-preżenti proċeduri l-esponenti qegħda targumenta li d-

dettami tal-liġi proċedurali fir-rigward tar-rikuża ta' ġudikant sedenti, hekk

kif misjuba fil-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta, huma leżivi għad-drittijiet

fundamentali għal smiegħ xieraq u rimedju effettiv;

Illi l-artikoli tal-Liġi li jirregolaw ir-rikuża tal-ġudikanti huma misjuba

12 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi l-Artikolu 733 jipprovdi li l-imħallfin ma jistgħux jiġu rrikużati u

lanqas

jistgħu

jastjenu ruħhom milli

joqogħdu

f'kawża miġjuba

quddiemhom ħlief għal xi waħda mir-raġunijiet delineati fl-Artikolu 734;

Illi l-Artikolu 734 imbagħad jistipula numru ta' ċirkostanzi li fihom il-

partijiet f'kawża jistgħu jitolbu r-rikuża ta' imħallef jew ghab-bażi ta' liema

l-imħallef stess jista' jastjeni milli joqgħod fil-kawża;

Illi mbagħad, l-Artikolu 738(1) jipprovdi li:

'Meta l-qorti hija kkostitwita minn imħallef wieħed u kontra dan l-imħallef

tiġi mogħtija l-eċċezzjoni ta' rikuża, għandu jiddeċidi huwa nnifsu fuq ir-

raġunijiet tal-eċċezzjoni, u kontra din id-deċiżjoni ma jingħatax appell, u,

jew jastjeni ruħu u jiddigrieta li hemm lok għas-surroga ta' mħallef ieħor,

inkella jissokta jisma' l-kawża, skont kif ikun iddeċida.'

(Enfasi miżjuda)

Illi għaldaqstant jirriżulta b'mod manifest li fil-liġi proċedurali nostrana

kwalsiasi talba għar-rikuża ta' ġudikant f'kawża għandha tiġi bilfors deċiża

mill-istess ġudikant li tiegħu qiegħda tintalab ir-rikuża.

Jirriżulta ukoll

b'mod espress li minn din id-deċiżjoni ma hemm l-ebda lok għall-appell

b'dan li l-parti li tkun għamlet it-talba m'għandha l-ebda forma ta' rimedju

fir-rigward tad-deċiżjoni meħuda mill-ġudikant;

Illi dan ifisser li, hekk bħal ma ġara fil-każ li ta' lok għal dawn il-

proċeduri, meta parti f'kawża tħoss li għandha titlob ir-rikuża tal-ġudikant

sedenti, hija ma għandha l-ebda triq oħra għajr li titlob dan lil l-istess

imħallef sedenti, b'dan li l-imħallef sedenti jiġi mitlub jieħu deċiżjoni dwar

l-abbilta` u l-idonejita` tiegħu stess li jkompli jippresjedi l-proċeduri.

x'ikun l-eżitu ta' tali deċiżjoni introspettiva, ma hemm l-ebda lok t'appell;

Illi l-esponent umilment tissottometti li għalkemm dan l-eżerċizzju

m'għandux fil-prattika jippreżenta diffikultajiet meta si tratta ta' talba ta'

rikuża ghab-bażi ta' ċerta kawżali kif jemerġu mill-Artikolu 734 - hekk per

eżempju fejn il-ġudikant ikun qarib bid-demm ma' waħda mill-partijiet -

mhux l-istess jista' jingħad għall-kawżali kollha;

Illi dan jingħad għax uħud mill-kawżali jirrikjedu mhux sempliċiment li

jiġu kunsidrati fatti objettivi li jew jissustixxu jew le, ictu oculi, iżda

jirrikjedu ħsieb approfondit u analiżi li tmur oltre tali aċċertament.

Hekk hu

fil-każ, per eżempju, tal-kawżali taħt l-Artikolu 734(1)(d) fejn l-eżerċizzju li

jrid isir mill-ġudikant sabiex jikkunsidra t-talba għar-rikuża tiegħu stess,

jirrikjedi neċessarjament apprezzament suġġettiv ta' l-għemil tal-istess

ġudikant;

Illi għaldaqstant jidher biċ-ċar li l-pożizzjoni legali viġenti hi waħda fejn

parti f'kawża li titlob ir-rikuża ta' ġudikant tiġi rinfaċċjata b'sitwazzjoni

fejn ikun dak il-ġudikant stess li jikkunsidra jekk huwiex idoneju li jkompli

jisma l-kawża hu, u dan minkejja li tali deċiżjoni jaf tkun tinpinġi fuq

analiżi suġġettiva tal-għemil preċedenti tiegħu stess u kif tali għemil jaf

jinpinġi fuq il-kawża li fiha tkun saret it-talba għar-rikuża;

Illi huwa umilment sottomess li din il-pożizzjoni legali fil-liġi proċedurali

nostrana hija manifestament u pależament leżiva għad-dritt fundamentali

għal smiegħ xieraq u d-dritt għar-rimedju effettiv u, bid-dovut rispett,

tirrapreżenta l-aktar eżempju ċelebri ta' leżjoni tal-prinċipju fundamentali

tal-ġustizzja naturali nemo iudex in causa propria;

Illi, b'dan magħdud, ma jista' jkun hemm l-ebda dubju li liġi nostrana

fir-rigward tar-rikuża tal-ġudikanti hija leżiva għad-dritt fundamentali għal

smiegħ xieraq, kif protett mill-Artikoli 6 u 13 tal-Konvenzjoni Ewropea,

liema liġi għandha titqies suprema stante li hija proprju dik il-liġi li

tassigura li l-ġustizzja tkun amministrata b'mod li tiggarantixxi d-dinjita` u

l-integrita` tal-persuna u tas-soċjeta` kollettiva;

Illi huwa ormai kategorikament aċċettat li, sabiex id-dritt għal smiegħ

xieraq ikun rispettat, huwa bażilari li l-ġudikant sedenti ikun indipendenti w

imparzjali b'mod li ma jkun hemm l-ebda ombra ta' dubju raġjonevoli dwar

il-kapaċita` tiegħu li jasal għal-deċiżjoni libera, serena u ġusta;

Illi kemm il-Qrati ta' ġurisdizzjoni kostituzjonali nostrana kif ukoll l-

ECtHR kemm-il darba sostnew li l-kriterju tal-imparzjalita` jeħtieġ li jkun

jissustixxi kemm b'mod suġġettiv u kemm b'mod oġġettiv, dan tabilħaqq

għax ġjaladaraba tkun nieqsa xi waħda minn dawn iż-żewġ elementi ta' dan

il-kriterju fundamentali tal-imparzjalita`, il-ġudikant ma jistax jitqies

imparzjali u m'għandux jippresjedi l-każ mingħajr ma jagħti lok għal ksur

pależi tad-dritt fundamentali għal smiegħ xieraq;

Illi din il-Qorti, kif diversament presjeduta, diġa kellha opportunita li

tagħmel riferenza għall-ġurisprudenza relevanti in materja fil-kawża

Lawrence Sammut et vs Avukat Generali et, fejn, anki b'referenza għall-

każistika riċensjuri, intqal hekk:

'Il-Qorti tirreferi ghas-sentenza ta' Grand Chamber fl-ismijiet Schiro v.

France deciza fit-23 ta' April 2015 u fiha tenkapsula principji ta' dritt ta'

2013; Sargent v. Malta deciza fil-15 ta' Ottubru 2009 u Robson v. Italy

deciza fis- 26 ta' Frar 1993, oltre dawk imsemmijin fl-istess sentenzi.

Is-sentenza Morice tghid hekk fuq il-principju tal-imparzjalita` tal-gudikant:

v. Cyprus [GC], no. 73797/01, § 118, ECHR 2005-XIII, and Sargent v. Malta [GC], no. 17056/06, § 93, ECHR 2009).'1

Illi l-imparzjalita` suġġettiva tfisser li ġudikant m'għandux iħalli l-

ġudizzju tiegħu jiġi influwenzat minn preġudizzji jew bias personali, u

lanqas għandu jkollu xi fehema jew konvinzjoni a priori dwar il-każ li jinġieb quddiemu;2

Illi f'Morice v France, suċitata, l-ECtHR kompliet tfisser il-konsistenza u

l-implikazzjonijiet tal-imparzjalita` suġġettiva b'dan il-mod:

1 Prim' Awla tal-Qori Ċivili (Ġurisdizzjoni Kostituzjonali), 28 ta' April 2016.

2 Incal v Turkey, Reports 1998-IV, 9 ta' Ġunju 1998; Wettstein v Switzerland, Applikazzjoni nru.

33958/96, 21 ta' Diċembru 2000.

Illi min-naħa l-oħra l-imparzjalita` oġġettiva tirrikjedi li l-ġudikant

għandu jitqies imparzjali anki mill-punto di vista tat-terz ordinarju u

raġjonevoli, ossia mill-ordinary reasonable observer.

L-imparzjalita`

oġġettiva trid li f'każ li jkun hemm l-iċken dubju dwar l-imparzjalita`

oġġettiva tal-ġudikant, liema dubju jkun tali li jista' raġonevolment jiġi

pperċepit mill-osservatur ordinarju u raġjonevoli, dan għandu jagħti lok sabiex il-ġudikant ma jibqax jippresjedi fuq il-kawża in kwistjoni;3

Illi għalhekk, l-imparzjalita` oġġettiva tinneċesita li ġudikant ikun jista'

jeżerċita l-funzjoni tiegħu b'mod li jkun hemm garanziji suffiċjenti in vigore

li jeskludu kwalunkwe dubju leġġittimu dwar l-imparzjalita` tal-istess ġudikant;4

3Incal v Turkey, Reports 1998-IV, 9 ta' Ġunju 1998; Wettstein v Switzerland, Applikazzjoni nru.

33958/96, 21 ta' Diċembru 2000.

4 Wettstein v Switzerland, Application no. 33958/96, 21 ta' Diċembru 2000; Ferrantelli and Santangelo v Italy, Applikazzjoni nru.

19874/92, 7 ta' Awissu 1996; Holm v Sweden ECHR 58 1983.

Illi f'dan ir-rigward tiġi kemm il-darba ċitata l-frażi ta' Lord Bileci CJ

(Enfasi miżjuda).

Tali frażi llum ħadet postha fost il-massimi legali venerati

u għalhekk ġiet anki adottata fil-ġurisprudenza kemm nostrana u anki dik tal-ECtHR;6

Illi f'dan ir-rigward l-esponenti jerġa' jagħmel referenza għal Morice v

ġie enunċjat is-segwenti:

6 Per eżempju Delcourt v Belgium ECHR 1 1970.

fil-pratika

l-imparzjalita` oġġettiva

tirrikjedi kemm

l-Istat

jippromulga liġijiet proċedurali li jipprovdu r-rimedji adegwati kull fejn jaf

tinqala' xi kwistjoni dwar l-imparzjalita` tal-ġudikanti, u

dan speċjalment fejn si tratta dwar kwistjonijiet delikati relatati mar-rikuża

tal-ġudikanti, u kemm li l-ġudikanti nfushom jirrikużaw rwieħhom fejn ikun hemm hemm anki l-mera apparenza ta' xi tip ta' kunflitt;7

Illi jingħad bl-akbar rispett li s-sistema legali ta' pajjiż li jgħożż u jżomm

fuq quddiem l-aħjar amministrazzjoni tal-ġustizzja għandha tipprovdi r-

rimedji kollha opportuni sabiex kwalunkwe dubju dwar l-imparzjalita` ta'

ġudikant jiġi indrizzat b'mod dirett, proporzjonat u permezz ta' rimedji

jirrikjedux

kostitużjonali

ordinarji straordinarju;8

Illi del resto jingħad li ċertament dan huwa essenzjali sabiex il-Qrati

jispiraw

il-kunfidenza

fil-pubbliku

f'soċjeta demokratika.9 Fil-fatt

esponenti jgħid li tali kunfidenza qatt ma tista' tissustixxi b'mod oġġettiv

tenut kont tal-liġijiet nostrana rilevanti, hekk kif preżentement in vigore, u li

tali liġijiet ċertament jagħtu lok għal dubji leġittimi dwar l-imparzjalita`

oġġettiva ta' ġudikant fejn si tratta ta' talba għar-rikuża tal-istess;

Illi tali dubji raġjonevoli u oġġettivi huma naxxenti mis-sempliċi fatt li

fil-preżent ġudikant huwa mistenni jieħu deċiżjoni huwa stess fuq il-

kapaċita` tiegħu stess li jkun imparzjali f'kawża partikolari;

Illi filwaqt li huwa ukoll veru li ġudikant huwa dejjem preżunt

imparzjali, tali preżunzjoni hija waħda merament iuris tantum u li ma tistax

ħlief tiġi ribattuta meta tali ġudikant jiġi mitlub jiddeċiedi fuq l-idonejita`

tiegħu stess li jiddeċiedi kawża b'mod imparzjali;

8 F'dan is sens hi ta' rilevanza l-kawza Remli v France 22 E.H.R.R. 253; 199 fejn kien hemm leżjoni tal-Artikolu 6 peress li l-Liġi Franciza kienet tipprekludi l-Qrati milli jagħtu rimedju fejn kienu tqajjmu dubji dwar l- imparzjalita tal-ġudikanti.

Illi, magħmulin dawn il-punti, l-esponenti tirrileva wkoll li l-pożizzjoni

legali preżenti fir-rigward tal-proċedura applikabbli għar-rikuża tal-

ġudikanti hija ukoll leżiva għad-dritt fondamentali għar-rimedju effettiv;

Illi dan qiegħed jingħad għax, kif imsemmi aktar il-fuq, l-Artikolu 738(1)

jipprovdi b'mod espress u inekwivoku li ma hemm l-ebda' lok għall-appell

mid-deċiżjoni ta' ġudikant fir-rigward ta' talba għar-rikuża;

Illi effettivament bl-esklużjoni għad-dritt ta' appell minn tali deċiżjoni,

il-parti hi għal kollox sprovvista minn rimedju effettiv u tempestiv sabiex

jissalvagwardja l-pożizzjoni taghha.

Dan ifisser li parti li tkun talbet ir-

rikuża ta' ġudikant, u dan b'eżitu negattiv, m'għandha l-ebda possibilita` li

tissalvagwardja l-pożizzjoni tagħha u mgħandhiex triq oħra għajr li tkompli

ssegwi l-proċeduri presjeduti mill-istess ġudikant;

Illi huwa tassew minnu li parti tista' dejjem tittenta tikseb rimedju

permezz tal-intavolar ta' kawża kostitużjonali, hekk bħal ma qed tagħmel l-

esponenti permezz tal-preżenti rikors, kif ukoll permezz ta' appell ġenerali

intavolat wara li tiġi maqtugħa l-kawża fuq il-mertu;

Illi madanakollu l-esponenti umilment tissottometti li tali rimedji ma

jistgħux jikkonfguraw ruħhom bħala rimedji effettivi u ordinarji hekk kif irid

l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea;

Illi r-rimedju kostituzjonali huwa rimedju straordinarju b'dan li d-dritt

fundamentali għal rimedju effettiv jirrikjedi li parti tingħata rimedju

ordinarju, u mhux li tiġi sfurzata tfittex rimedji li jmorru oltre l-ordinarju;

Illi min-naħa l-oħra jingħad li lanqas ma jista' jitqies bħala rimedju

effettiv l-appell ġenerali li jista' jsir wara li tingħata sentenza fuq il-mertu

mill-ġudikant li tiegħu tkun intalbet ir-rikuża;

Illi dan qiegħed jingħad stante li t-trapass taż-żmien li ġeneralment ikun

hemm bejn iċ-ċaħda tat-talba għar-rikuża u l-possibilita` tal-appell ġenerali

jkun tali li jxejjen l-effikaċja ta' tali rimedju.

Dan apparti l-fatt li ma teżistix

garanzija suffiċjenti li l-Qorti tal-Appell jkollha l-fakultajiet u l-kapaċitajiet

kollha sabiex tissana kwalunkwe aggravju legali u raġjonevoli li jkollha l-

parti appellanti, b'dan li huwa wisq konċepibbli li, tal-anqas fir-rigward ta'

ċerta lanjanzi, il-parti appellanti tkun trid tibqa' bil-fait accomplit li jkun

sar da parte tal-ewwel qorti kif presjeduta mill-ġudikant li tiegħu tkun

intalbet ir-rikuża;

Illi n-nuqqasijiet tal-appell ġenerali bħala forma ta' rimedju effettiv

jemerġu ukoll meta wieħed jiftakar li l-Qrati tal-appell nostrana huma Qrati

reviżuri li ħafna drabi ma jisimgħux kawża mill-ġdid iżda biss jikkunsidraw

Di piu` minn aspett ta' apprezzament ta' provi l-Qorti tal-

Appell issostni b'mod konsistenti għall-aħħar li l-funzjoni tagħha hija biss li

tara jekk l-ewwel qorti setgħetx legalment u raġjonevolment tasal għall-

konklużjonijiet li għalihom tkun waslet;

Illi dan iwassal sabiex jillimita l-funzjoni u l-poteri tal-Qrati tal-appell

b'mod li ma jistax jingħad li possibilita` tal-appell ġenerali sejjer

jippreżenta f'kull każ rimedju ordinarju effettiv sabiex jissana kwalsiasi

leżjoni tad-dritt fundamentali għal smiegħ xieraq li jaf tkun seħħet fil-prim

Illi b'riferenza għall-kwistjoni tar-rikuża, fil-fatt, jingħad li d-diċitura

tal-Artikolu 378(1) jimplika li mhux biss ma jistax isir appell ad hoc mid-

deċiżjoni ta' ġudikant li ma jirrikużax ruħu, iżda lanqas ma tista' tali ċaħda

titressaq bħala aggravju partikolari u speċjali fil-kuntest ta' appell

ġenerali;

Illi f'kuntest fejn l-unika zewg rimedji li jistgħu jiġu ravviżati - ossia dak

kostituzjonali u dak ta' appell ġenerali - ma jistgħux jitqiesu, rispettivament,

la ordinarji u lanqas neċessarjament effettivi, jingħad bl-akbar rispett li

mhux talli l-pożizzjoni legali fir-rigward tar-rikuża tal-ġudikanti hi leżiva

għad-dritt għal smiegħ xieraq iżda talli ma jeżistux salvagwardji bizzejjed

fid-dritt procedurali nostrali sabiex joffru rimedju effettiv kull fejn ikun

hemm tali periklu ta' intralċ ta' smiegh xieraq;

Illi trattat ukoll dan il-punt, l-esponenti jagħmlu riferenza għall-każ ta'

A.K. v Liechtenstein, deċiż mill-ECtHR nhar id-9 ta' Lulju, 2015, liema każ

kien jittratta punti analogi, jekk mhux adirittura identitiċi għal dawk mertu

ta' dawn il-proċeduri;

Illi l-ilment tal-attur f' A.K. v Liechtenstein kien fis-sens li l-ħames

ġudikanti li kienu jippresjedu l-Qorti Kostituzjonali ma kienux imparzjali

fil-proċedura li ġiet adoperata biex jikkunsidraw it-talba tar-rikuża mressqa

mill-attur, u li din kienet leżiva tad-dritt għal smiegħ xieraq;

Illi fil-fatt, fl-imsemmi każ, l-ECtHR tenniet li kien hemm leżjoni tad-dritt

għal smiegħ xieraq mhux għax l-Imħallfin ħadu deċiżjoni fuq it-talba tar-

rikuża tagħhom stess, iżda, adirittura sempliċiment għax meta ġew mitluba

jieħdu deċiżjoni dwar it-talba tar-rikuża fil-konfront ta' xulxin setgħu taw

lok għal l-impressjoni oġġettiva li kienu qed jieħdu deċiżjoni fuqhom

Illi f'dan ir-rigward l-ECtHR tenniet:

Illi għaldaqstant għandu jirriżulta li il-liġijiet proċedurali nostrana fir-

rigward tar-rikuża tal-ġudikanti kif preżentament in vigore huma leżivi

għad-dritt fundamentali għal smiegħ xieraq u rimedju effettiv;

Illi b'dan magħdud l-esponenti tħoss li għandha wkoll tindrizza a priori

l-kwistjoni tat-tempestivita` tal-azzjoni odjerna;

Illi filwaqt li huwa veru li l-process li minnu qed tilmenta l-esponent

għadu mhuwiex mitmum, l-esponenti qegħda mhux biss tfittex rimedju

sabiex tirrimedja l-ksur tad-drittijiet fundamentali tagħha iżda qegħda wkoll

tilmenta mill-provvedimenti tal-liġijiet proċedurali relattivi fihom nfushom.

Dan għax, irrispettivament mill-eżitu tal-proċeduri li għaddejja minnhom l-

esponenti, xorta jibqa' l-fatt li l-liġi kif preżentament in vigore hija fiha

nfisha leżiva għad-dritt fundamentali għal smiegħ xieraq u rimedju effettiv

Illi għaldaqstant, l-indaġini dwar jekk l-istat tal-liġi kif viġenti hix leżiva

għad-drittijiet fundamentali relattivi, ma tiddependix mill-eżitu tal-kawża in

eżami.

Dan ifisser li kwalunkwe eċċezzjoni fis-sens li l-azzjoni odjerna hija

intempestiva tkun waħda infondata fil-fatt u fid-dritt;

38191/12, 9 ta' Lulju, 2015, pġ 16-17.

Illi din l-Onorabbli Qorti mhix tkun mitluba tiddiskuti u tittratta l-

kwistjoni dwar il-leżjoni għad-drittijiet fondamentali in kwistjoni in vacuo

iżda qiegħda tiġi mitluba teżerċita s-setgħat kostituzzjonali tagħha sabiex

teżamina u tindaga jekk l-liġijiet relattivi kif preżentament in vigore humiex

leżivi għad-drittijiet fundamentali tal-esponenti u jekk konsegwentement

għandhomx jingħataw rimedju speċifiku oltre d-dikjarazzjonijiet relattivi;

Illi di piu`, l-esponenti tagħmel umli riferenza għall-pronunzjament ta'

din l-Onorabbli Qorti, kif diversament presjeduta, fil-kawża Ir-Repubblika

ta' Malta v Carmel Chircop Psaila, fejn ġien enunċjat is-segwenti:

'Issa qed jigi sollevat illi t-tutela tad-dritt ta' smiegh xieraq tista' tigi

evalwata biss b'relazzjoni ghall-proceduri kollha u ghalhekk ikun prematur

li wiehed jiddeciedi f'dan l-istadju bikri tal-process.

F'dan il-kuntest, il-

Qorti tirreferi ghal fuq citata sentenza ta' Privitera, fejn il-Qorti sostniet

illi: "Ghalkemm din il-Qorti taqbel ma' dan il-principju, hija tal-fehma

pero` li meta diga` jkun hemm ragunijiet bizzejjed li fuqhom il-Qorti tkun

tista' ssib li hemm lezjoni, m'ghandhiex toqghod tistenna sakemm jintemm

il-kaz jew li jigi attwalment miksur id-dritt pretiz biex tiddeciedi jekk hemmx

lezjoni jew le.

Jista' jaghti l-kaz li jkun tard wisq jew dak li jkun imbaghad

jibqa' minghajr rimedju.

Illi għaldaqstant l-esponenti qegħeda sa minn issa tirrileva li kwalunkwe

eċċezzjoni ta' intempestivita` li tista' tinġieb mill-intimat, għandha tiġi

miċħuda peress li jissustixxu raġunijiet legali biżżejjed sabiex anki f'dan l-

istadju din l-Onorabbli Qorti teżerċita l-poteri kostituzjonali tagħha;

11 Ir-Repubblika ta' Malta v Carmel Chircop Psaila, Prim' Awla tal-Qorti Ċivili (Ġurisdizzjoni Kostituzjonali), 26 ta' Ġunju, 2011.

Ghaldaqstant, in vista tas-suespost, l-esponenti umilment titlob li, għar-

raġunijiet fuq imsemmija u għal dawk kollha li jistgħu jirriżultaw fit-

trattazzjoni ta' dawn il-proċeduri, kif ukoll prevja kwalsiasi dikjarazzjoni

neċessarja u opportuna, din il-wisq Onorabbli Qorti jogħġobha:

jista'

tad-drittijiet

fundamentali ta' smiegħ xieraq ghab-bazi tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni

ta' Malta u l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni dwar Drittijiet Fundamentali tal-

Bniedem (regolata wkoll mill-Kap.

319 tal-Ligijiet ta' Malta) u

ksur tad-drittijiet fundamentali għal rimedju effettiv ghab-bazi tal-Artikolu

13 tal- Konvenzjoni dwar Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem (regolata

wkoll mill-Kap.

319 tal-Ligijiet ta' Malta) u dan fir-rigward tal-Artikolu 378

tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta u tal-liġijiet relattivi hekk kif applikati fil-

kawża nru 100/2015, presjeduta mill-Onor.

Imħallef Lawrence Vassallo Eminyan, fl-

Tiddikjara li hemm ksur tad-drittijiet fundamentali ta' smiegħ xieraq

ghab-bazi tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 6

tal-Konvenzjoni dwar Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem (regolata wkoll

mill-Kap.

319 tal-Ligijiet ta' Malta) u ksur tad-drittijiet fundamentali għal

rimedju effettiv ghab-bazi tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni

dwar Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem (regolata wkoll mill-Kap.

319 tal-

Ligijiet ta' Malta) u dan fir-rigward taċ-ċaħda għat-talba ta' rikuża tal-

Onor. Imħallef Lawrence Vassallo Eminyan permezz ta' provvediment ta' nhar il-31

ta' Ottubru, 2016, mogħti fil-kawża bin-numru 100/2015 LM fl-ismijiet

Tordna r-rikuza tal-Onor.

Imħallef Lawrence Vassallo Eminyan fil-kawża bin-

Tahtar ġudikant ieħor sabiex jippresjedi fuq il-kawza bin-numru

Tagħti dawk l-ordnijiet u r-rimedji kollha li jidhrilha xierqa u opportuni,

inkluż il-likwidazzjoni tad-danni u l-ordni għal-ħlas ta' l-istess;

Salvi sottomissjonijiet ulterjuri u bl-ispejjeż.

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

Rat ir-Risposta tal-Avukat Generali, datat 9 ta' Dicembru 2016, (vide fol 21 et seq), li

skond il-ligi.

jaqra hekk;

Illi l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tar-rikorrenti huma kollha infondati

fil-fatt u fid-dritt u t-talbiet minnha mressqa għandhom jiġu miċħuda għar-

raġunijiet segwenti li qegħdin jiġu hawn elenkati mingħajr preġudizzju għal

Illi fl-ewwel lok, filwaqt li l-esponent jirrileva li mhuwiex parti fil-proċeduri

għalihom

tagħmel referenza r-rikorrenti

fir-rikors

għaldaqstant mhuwiex edott bil-mertu tal-istess, umilment jirrileva li r-

rikorrenti għandha qabel xejn tippreżenta kopja legali tal-atti ta' dawk il-

proċeduri fl-intier tagħhom u mhux biss estratti minnhom sabiex din l-

Onorabbli Qorti tkun f'posizzjoni tiddeċiedi jekk għandiex tiddeklina milli

teżerċita s-setgħat kostituzzjonali u konvenzjonali tagħha a tenur tal-

provisos tal-artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-artikolu 4(2) tal

tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea;

Illi fit-tieni lok, il-ġurisprudenza tgħallem li jingħarfu tliet kategoriji

differenti ta' persuni li jistgħu jitqiesu bħala leġittimi kuntraditturi

f'azzjonijiet kostituzzjonali jiġifieri, (a) dawk li jridu jwieġbu direttament

jew indirettament għall-għemil li allegatament jikser id-dritt fundamentali

ta' persuna, (b) dawk li jridu jagħmlu tajjeb (billi jipprovdu r-rimedju

xieraq) għan-nuqqasijiet jew l-egħmejjel li bihom ħaddieħor allegatament

jikser xi jedd fundamentali ta' xi ħadd, u (ċ) dawk il-partijiet kollha li jkunu

f'kawża meta kwestjoni ta' xejra kostituzzjonali jew konvenzjonali tqum

waqt is-smigħ ta' xi kawża f'qorti.

Ma' dawn, u dejjem jekk ikollhom

interess fil-kawża, jistgħu jiddaħħlu persuni oħrajn bil-għan li jagħmlu sħiħ

il-ġudizzju u jagħmluh rappreżentattiv ta' kull interess involut fil-kwestjoni.

L-esponent huwa għalhekk tal-umli fehma li jkun opportun li din l-

Onorabbli Qorti tordna lir-rikorrenti tinnotifika lill-partijiet l-oħra kollha

fil-proċeduri bin-numru 100/2015 LM fl-ismijiet Grace Scalpello vs Amabile

Sammut et bil-proċeduri odjerni għal-kull interess li jista jkollhom;

Illi fit-tielet lok, hija l-umli fehma tal-esponent li r-rikors in risposta huwa

in kwantu ma

Leġislazzjoni Sussidjarja 12.09 li jrid li rikors quddiem il-Prim'Awla tal-

Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) għandu jkun fih, b'mod konċiż u ċar, il-

fatti li minnhom jinħoloq l-ilment u għandu jsemmi d-disposizzjoni jew

disposizzjonijiet tal-Kostituzzjoni ta' Malta jew tal-Konvenzjoni Ewropea

għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali

li jkun allegat li jkunu ġew, li jkunu qed jiġu jew li jkunu x'aktarx ser jiġu

Bir-rispett dovut, ir-rikors in risposta mhux talli mhuwiex konċiż,

talli r-rikorrenti stess tirreferi għalih bħala 'sottomissjonijiet tagħha';

Illi dejjem bla ħsara għall-premess, kull allegat ksur tal-Artikolu 6 tal-

Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem u tal-

Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta huwa intempestiv in kwantu d-dritt

ta' smiegħ xieraq irid ikun evalwat fir-rigward tat-totalità tal-proċeduri

Illi fil-mertu u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponent jirrespinġi

kull allegazzjoni da parti tar-rikorrenti fis-sens li ġie leż id-dritt tagħha għal

smiegħ xieraq bl-applikazzjoni 'tal-liġijiet relattivi hekk kif applikati fil-

kawża bin-numru 100/2015, presjeduta mill-Onor.

Imħallef Lawrence

Vassallo Eminyan, fl-ismijiet Grace Scalpello vs Amabile Sammut et' u 'fir-rigward taċ-

ċaħda għat-talba ta' rikuża tal-Onor.

Imħallef Lawrence Vassallo Eminyan permezz

ta' provvediment ta' nhar il-31 ta' Ottubru 2016' fl-istess proċeduri kif

allegat mir-rikorrenti;

Illi kif ġustament osservat l-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fid-

digriet tagħha tal-31 ta' Ottubru 2016, hija dejjem imxiet mal-liġijiet

proċedurali fl-andament tal-kawża surriferita u kull allegazzjoni da parti

tar-rikorrenti li l-ġudikant in kwistjoni ma żammx 'l-imparzjalità tiegħu fil-

kwistjoni' hija manifestament infondata u nsostenibbli.

Lanqas ma ġew

vjolati l-prinċipji ta' audi alteram partem jew nemo judex in causa propria

Għalkemm din l-Onorabbli Qorti mhijiex Qorti

tat-tielet istanza, jiġi rilevat li ma tissussisti l-ebda raġuni valida la fil-fatt u

lanqas fid-dritt li kienet timmerita l-akkoljiment tat-talba tar-rikorrenti

għar-rikuża tal-ġudikant li jippresjedi l-kawża surriferita;

Illi bla ħsara għal dan, kif jirriżulta minn 'Dok GS1' esebit mir-rikorrenti

mar-rikors promutur, it-talba tagħha għal rikuża ma kienet ibbażata fuq l-

ebda dispożizzjoni speċifika tal-liġi b'dan illi huwa inammissibbli allura li

f'dan l-istadju r-rikorrenti tallega bl-aktar mod vag li l-artikoli 733 et seq.

tal-Kap.

12 tal-liġijiet ta' Malta huma leżivi għad-drittijiet fundamentali

tagħha.

Kif tgħallem il-ġurisprudenza, allegazzjonijiet dwar drittijiet

fundamentlali m'għandhom qatt ikunu biss eżerċizzju akkademiku;

Illl f'kull każ u dejjem bla ħsara għall-premess, id-dispożizzjonijiet tal-

Kap.12 tal-liġijiet ta' Malta dwar ir-rikuża ta' imħallfin u maġistrati bl-

ebda mod ma jilledu d-dritt għal smiegħ xieraq grantit bil-Kostituzzjoni ta'

Malta u bil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-

Bniedem u dwar dan l-esponent jirriżerva li jressaq is-sottomissjonijiet

tiegħu wara l-għeluq tal-provi kif trid il-liġi;

Illi jsegwi għalhekk li l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tar-rikorrenti fis-

sens li ġew jew jistgħu jiġu leżi d-drittijiet fundamentali tagħha a tenur tal-

Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikoli 6 u 13 tal-Konvenzjoni

Ewropea dwar

id-Drittijiet Fundamentali

tal-Bniedem huma kollha

infondati u inammissibbli b'dan illi t-talbiet tagħha m'għandhomx jiġu

milqugħa;

Illi bla ħsara għal dan, in kwantu l-ewwel talba tar-rikorrenti kif ukoll parti

mill-premessi jirreferu għall-artikolu 378 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta,

liema artikolu jirreferi għall-mandat ta' sekwestru eżekuttiv, l-esponent

jirrileva ulterjorment li tali talba hija ukoll inammissibbli in kwantu l-

imsemmi artikolu tal-liġi bl-ebda mod ma jorbot mal-allegazzjonijiet

sollevati mir-rikorrenti;

Illi f'kull każ, dato ma non concesso u biss għall-grazzja tal-argument li din

l-Onorabbli Qorti ssib ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti, r-

rimedji mitluba minnha m' għandhomx jiġu akkolti.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Għaldaqstant

l-Onorabbli Qorti

jogħġobha tiċħad it-talbiet kollha tar-rikorrenti, bl-ispejjeż kontra tagħha.

Rat il-provvediment taghha datat 10 ta' Mejju 2017, a fol 33 et seq;

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat;

Din hija kawza intavolta mir-rikorrenti wara illi giet michuda t-talba taghha ghar-rekluza

tal-Imhallef sedenti fil-kawza fl-ismijiet Grace Scalpello vs Amabile Sammut et, numru

100/2015, u dan ghaliex ir-rikorrenti thoss ruhha aggravata kemm mill-ligi, u kif ukoll

mic-cahda innifsha, u hija tal-fehma illi d-dritt taghha ghal smiegh xieraq u d-dritt taghha

Ikkonsidrat;

L-Avukat Generali eccepixxa fil-paragrafu numru 4 illi r-rikors promotur tar-rikorrenti

huwa irritwali peress illi ma josservax id-dispost tal-Artikolu 3(1) tal-Legislazzjoni

Sussidjarja 12.09 li jipprovdi li r-rikors ghandu jkun konciz u car, ghaliex, skont l-Avukat

Generali, ir-rikors promotur tar-rikorrenti ghandu tifsila ta' nota ta' sottomissjonijiet.

Huwa risaput illi l-Qrati taghna kemm jista' jkun jevitaw il-formalizmu ezagerat u dan fl-

ahjar interess tal-gustizzja, ghal ekonomija tal-gudizzju u biex inaqqsu l-ispejjez ghall-

partijiet.

Dan japplika specjalment f'kawzi ta' natura kostituzzjonali, fejn il-Qrati

ghandhom kemm jista' jkun isalvaw l-atti gudizzjarju u jistharrgu l-ilmenti kostituzzjonali

u konvenzjonali imressqa mir-rikorrenti biex jassiguraw il-protezzjoni tad-drittijiet

Ghalkemm il-Qorti taqbel mal-Avukat Generali illi r-rikors

promotur assolutament m'huwiex konciz, il-Qorti tqis illi galadarba in-nuqqas ta' aderenza

mad-disposttiv ta' dan l-artikolu ma jwassalx tassativament ghan-nullita tar-rikors, u

galadarba ma jirrizultax illi dan in-nuqqas da parti tar-rikorrenti wassal sabiex l-Avukat

Generali isofri pregudizzju ingust, din l-eccezzjoni ghandha tigi michuda.

Ikkonsidrat;

proceduri kollha.

L-Avukat Generali ecepixxa wkoll illi kull allegat ksur tad-dritt ta' smiegh xieraq huwa

intempestiv in kwantu d-dritt ta' smiegh xieraq irid jigi evalwat fl-isfond tat-totalita' tal-

Il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Alvin Bonnici Hunt deciza

minn din il-Qorti divesament presjeduta fis-28 ta' Otutbru 2010:

"Ghalkemm din il-Qorti taqbel ma' dan il-principju, hija tal-fehma pero`

li meta diga` jkun hemm ragunijiet bizzejjed li fuqhom il-Qorti tkun tista'

ssib li hemm lezjoni m'ghandhiex toqghod tistenna sakemm jintemm il-

kaz jew li jigi attwalment miksur id-dritt pretiz biex tiddeciedi jekk

hemmx lezjoni jew le.

Jista' jaghti l-kaz li jkun tard wisq jew dak li jkun

jibqa' minghajr rimedju.

Di piu, il-Qorti hija tal-opinjoni illi in kwantu l-allegat ksur ilmentat mir-rikorrenti huwa

ibbazat fuq allegat nuqqas ta' imparzjalita tal-gudikant li qed jisma l-kawza in kwistjoni,

ma' jista' jkun hemm ebda kwistjoni ta' intempestivita ghaliex in-nuqqas ta' imparzjalita

tal-Qorti huwa difett illi bl-ebda mod ma jista' jigi ssannat b'referenza ghat-totalita tal-

Id-dritt ghal Qorti jew Tribunal imparzjali huwa element sagrosant tad-dritt ghal

smiegh xieraq u jekk dan l-element ikun nieqes, id-dritt ghal smiegh xieraq tar-rikorrent

Ghalhekk anke din l-eccezzjoni qed tigi michuda.

Ikkonsidrat:

Rigward id-dritt ghal smigh xieraq

Il-Qorti taghmel ukoll referenza ghas-sentenza fl-ismijiet A.K. v. Liechtenstein deciza

mill-Qorti ta' Ħal Lija fid-9 ta' Lulju 2015 fejn kienet instabet vjolazzjoni ghad-dritt ta'

smiegh xieraq ghaliex ir-rikorrent, f'dik il-kawza, kienet talab ir-rikuza ta' kull membru

tal-Qorti fuq l-istess ragunijiet, u ghalhekk, ghalkemm l-ebda membru ma kien qed

jiddeciedi t-talba ghar-rikuza tieghu nnifsu, il-Qorti ta' Ħal Lija kienet tal-opinjoni illi

gialadarba t-talbiet ghar-rikuza kienu identici, meta gudikant kien qed jiddeciedi fuq ir-

rikuza ta' membru iehor tal-Qorti, xorta wahda kien intefa dubbju fuq l-imparzjalita ta'

kull gudikant fid-decizjoni ghar-rikuza.

Minn studju komparattiv tal-proceduri addotatti f'diversi pajjizi ghar-rikuza ta' gudikant,

jirrizulta illi f'numru ta' pajjizi, u cioe l-pajjizi li ghandhom is-sistema ta' common law,

huwa l-gudikant stess, li tieghu qed tigi mitluba r-rikuza, li jiddeciedi dwar it-talba ghar-

rikuza tieghu, filwaqt illi f'pajjizi ohra, l-ligi tipprovdi illi ghandu jkun gudikant iehor, jew

Fil-procedura civili Taljana, talba ghar-rikuza tigi deciza minn gudikant, jew bank ta' gudikanti skont il-kaz, li jkunu differenti mill-gudikant li tieghu qed tintlab ir-rikuza.12

Fil-procedura civili Germaniza, id-decizjoni hija wkoll rimessa ghal gudkant jew gudikanti

differenti, sakemm ma jidhirx illi t-talba ghar-rikuza qed issir sempliciment biex ittawwal

il-proceduri, f'liema kaz, l-istess gudikant li tieghu qed tintalab ir-rikuza, jista jiddeciedi t-

talba ghar-rikuza.13 Minn naha l-ohra, fir-Renju Unit, huwa l-istess gudikant li tieghu qed

tintalab ir-rikuza li jiddeciedi t-talba, ghalkemm id-decizjoni tal-gudikant hija suggetta

Fl-Istati Uniti imbaghad, l-American Bar Association, fir-Resoluzzjoni taghha tal-2011 fir-

rigward tar-rikuza tal-imhallfin, ma rrakkomandatx illi ghandu jkun gudikant iehor illi

jiddeciedi talba ghal rikuza tal-imhallef sedenti, izda rrakkomandat minflok, illi l-istati

federali jipprovdu proceduri illi huma;

ghalkemm ziedet li ghandu jkun possibli ghall-Imhallef sedenti li jirreferi t-talba lil

gudikant iehor, jekk jidhirlu li c-cirkostanzi jimmeritaw dan.

L-istess Amercian Bar

Association irrakkomandat illi l-istati federali Amerikani ghandhom jipprovdu:

Din il-procedura hija filfatt diga ezistenti f'diversi stati fl-Istati Uniti, li jipprovdu ghal

mekkanzimu singolu, u xi drabi anke doppju, ta' appell ta' decizjoniet li jichdu talbiet

ghar-rikuza ta' gudikant.

Hekk per ezempju fl-Oklahoma, parti illi titlob ir-rikuza ta'

gudikant, fil-kaz li din it-talba tigi michuda, tista' tressaq appell kontra din id-decizjoni

quddiem ic-Chief Judge, u fil-kaz illi t-talba terga tigi michuda, ghandha opportunita ohra biex tappella quddiem il-Qorti tal-Appell.15

Gudikant illi jrid jiddeciedi talba ghar-rikuza tieghu stess jinsab f'posizzjoni odjuza,

ghaliex tali talba hija rradikata fuq dubbju rigward l-imparzjalita, jew almenu d-dehra tal-

imparzjalita tieghu, meta l-imparzjalita tal-gudikant hija element tant fondamentali tas-

sistema gudizzjarja ta' pajjz demokratiku, illi tista' tghid, illi ssir parti mill-identita ta'

gudikant innifsu, parti mill-attributi professjonali u etici tieghu.

Kif intqal mill-Professur

Il-procedura tar-rikuza hija marbuta sfiq mad-dritt ta' smiegh xieraq quddiem Qorti

imparzjali, u ghalhekk il-procedura provduta mill-ligi ghandha tkun tali illi tiggarantixxi u

tipprotegi dan id-dritt, u in oltre li taghmilha possibli li mhux biss ssir gustizzja, izda anke

li tidher li l-gustizzja qed issir.

Barra minn hekk, din il-procedura hija wkoll importanti

mill-punt di vista tal-percezzjoni tal-fiducja li l-Qrati ghandhom jispiraw fil-pubbliku, fl-

imparzjalita u l-indipendenza taghhom u fl-impenn (committment) taghhom lejn il-

gustizzja u s-saltna tad-dritt.

Dwar id-Dritt ghal Rimedju Effettiv

Fis-sentenza fl-ismijiet Kudla v. Poland deciza fis-6 ta' Ottubru 2000, il-Qorti ta'

Ħal Lija irrilevat illi:

Ir-rimedji a dispozzjoni tal-individwu mill-iStat jistghu ikunu specifici jew generali:

specifici meta jkunu marbuta ma' cirkostanzi specifici, bhal per ezempju l-proceduri intizi

sabiex jiksbu r-rilaxx ta' persuna soggetta ghal arrest illegali; rimedji generali, huma dawk

li jinkludu l-proceduri kostituzzjonali.

Il-principju generali illi r-rimedju ghandu jkun effettiv, sufficjenti u accessibli japplika wkoll fil-kaz ta' tali rimedji generali.17 Skont il-

gurisprudenza tal-Qorti ta' Ħal Lija, rimedju kostituzjonali huwa ekwiparat ma' rimedju

effettiv meta l-individwu jkollu access dirett ghal dan ir-rimedju, u meta l-ligi ma tillimitax u tostakolax lic-cittadin li jirrikorri ghal dawn il-proceduri b'mod irragonevoli.18

Rigward ir-rimedju kostituzzjonali intqal ukoll illi sabiex dan ir-rimedju jitqies bhala

effettiv ai termini tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni:

Fid-dawl ta' dan kollu ghalhekk, il-Qorti hija tal-fehma illi il-fatt li l-Artikolu 738 (1) ma

jipprovdix dritt ta' appell minn decizjonijiet rigward ir-rikuza ta' gudikant, ma jfissirx

necessarjament illi l-ligi tikser id-dritt ghal rimedju effettiv.

jhossu aggravat minn decizjoni ta' gudikant li tirrifjuta t-talba tieghu ghar-rikuza, ghandu

dritt jirrikorri ghal Qrati ta' gurisdizzjoni kostituzzjonali sabiex jikseb rimedju ghall-

18 Vide per ezempju D v. Ireland, deciza fit-28 ta' Gunju 2006; Xuereb Ungaro and others v. Serbia deciza 25 ta' Marzu 2014; Horvat v. Croatia deciza 26 ta' Lulju 2001; Apostol v. Georgiadeciza 28 ta' Novembru 2006.

aggravju tieghu, u dana permezz ta' zewg proceduri: fl-ewwel lok, billi jitlob lil Qorti

sabiex tirreferi l-kwistjoni lil Qrati ta' gurisdizzjoni kostituzzjonali, b'mod illi lanqas

ikollu bzonn jinkorri l-ispejjez inizjali tal-intavolar ta' kawza; u fit-tieni lok, billi jintavola

proceduri ad hoc, u dan anke jekk il-Qorti ordinarja tkun cahditlu t-talba ghar-referenza.

Minn naha taghhom, il-Qrati ta' gurisdizzjoni kostituzzjonali ma jirrikonxxu ebda limitu

fl-istharrig taghhom fuq l-ilment imressaq quddiemhom, u jistghu ghalhekk jaghmlu

kostatazzjonijiet kemm ta' fatti kif ukoll tad-dritt.

L-obbligu tac-cittadin li jezawrixxi r-

rimedji ordinarji, huwa

ristrett mill-Qrati

ta' gurisdizzjoni

kostituzzjonali, u dan biex kemm jista' jkun, l-ilmenti li jingiebu a konjizzjoni ta' dawn il-

Qrati jigu mistharrga, u jekk hemm bzonn, rimedjati.

Fil-kaz imbaghad illi l-Qrati ta'

gurisdizzjoni kostituzzjonali jsibu illi l-ilment tar-rikorrent huwa fondat, ghandhom poteri

diskrezzjonali wiesgha (limitati biss mill-Kostituzzjoni stess) sabiex jakkordaw rimedji li

huma xierqa u sufficjenti biex jindirizzaw il-ksur soffert mir-rikorrent.

Ghalhekk fil-fehma tal-Qorti ir-rimedju kostituzzjonali huwa wiehed effettiv ai termini tal-

Artikolu 13 tal-Konvenzjoni, u dan fid-dawl tal-gurisprudenza tal-Qorti ta' Ħal Lija fuq

din il-materja.

Ghaldaqstant din il-parti tal-ilment tar-rikorrenti hija nfondata u qed tigi

L-ewwel talba tar-rikorrent

Fl-ewwel talba taghha, ir-rikorrenti talbet lil Qorti sabiex tiddikjara li hija soffriet ksur

ghad-dritt tagha ghal smiegh xieraq u ghal rimedju effettiv "u dan fir-rigward tal-Artikolu

378 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Mata u tal-ligijiet relattivi."

B'referenza ghal din it-talba, l-Avukat Generali eccepixxa fil-paragrafu 11 illi din it-talba

hija inammissibbli stante illi l-artikolu citat mir-rikorrenti fit-talba taghha jirreferi ghall-

Mandat ta' Sekwestru.

Il-Qorti rat illi l-Avukat Generali ghandu ragun meta jghid illi l-artikolu citat mir-rikorrenti

fit-talba taghha jirreferi ghal Mandat ta' Sekwestru, u li ghalhekk m'ghandu xejn x'jaqsam

ma' din l-azjoni.

Il-Qorti rat illi minkejja li r-rikorrenti ilha li ngibditilha l-attenzjoni ghal

dan sa mid-9 ta' Dicembru 2016 hija qatt ma talbet ghad-debita korrezzjoni.

inghad qabel, f'kawzi ta natura kostituzzjonali ma jintuzax formalizmu ezagerat, dan ma

Ikkonsidrat;

jfissirx illi ghandu jkun hemm permissivizmu ezagerat lanqas.

Fil-fehma tal-Qorti,

galadarba r-rikorrenti rabtet l-ewwel t-talba taghha mal-Artikolu 378 tal-Kapitolu 12 tal-

Ligijiet ta' Malta, din il-Qorti ma tistghax taghti d-decizjoni taghha a bazi ta' artikolu

Ghalhekk il-Qorti qed tilqa' l-eccezzjoni kontenuta fil-hdax il-eccezjoni tal-Avukat

Generali u tichad l-ewwel talba tar-rikorrenti.

Ir-rikorrenti tibbaza l-ilment taghha mhux biss fuq l-istat vigenti tal-ligi, izda anke in

partikolari fuq ic-cahda tal-Imhallef li ppresedja dik il-kawza ghat-talba taghha li jirrikuza

ruhu, u dan permezz ta' provvediment datat il-31 ta Ottubru 2016 moghti fil-kawza fl-

tippremetti illi "...ma kienet xejn kuntenta u sodisfatta bl-andament tal-kawza minhabba l-

attegjament tal-istess Imhallef sedenti" u dan ghal zewg ragunijiet:

Il-fatt illi l-Qorti cahdet it-talba taghha sabiex jinhatar perit arkitett biex jaccedi l-fond

u jirraporta dwar l-ilment fattwali tar-rikorrenti; u

Il-fatt illi l-Qorti "...nvolvit ruhha f'argument mal-avukat difensur [tar-rikorrenti] u

opponiet bil-qawwa l-prezentata tal-istess files mitluba u ordnat biss li jigu prezentati

ftit folji mill-istess files!"

Skont ir-rikorrent dan "l-attegjament" tal-Imhallef sedenti f'dawk il-proceduri ixaqleb bic-

car kontra taghha u wassalha sabiex titlef il-fiducja fl-istess gudikant, "specjalment meta l-

istess gudikant beda jaghmel dak li kien qed jissugerixxi l-avukat tal-istess Amabile Grech,

minghajr ma jzomm l-imparzjalita tieghu fil-kwistjoni."

Il-Qorti tibda billi tirrileva illi mhux kwalunwke cahda ta' xi talba maghmula minn parti

f'kawza tista' twassal ghal konkluzjoni illi l-gudikant huwa pregudikat kontra dik il-parti,

u li inoltre l-gudikanti m'humiex qeghdin hemm sabiex jissodisfaw il-partijiet billi

jaccettaw it-talbiet kollha taghhom ikun xi jkun il-kaz, izda qieghdin hemm biex japplikaw

il-ligi u jaghmlu gustizzja mal-partijet fil-kawza.

Il-Qorti Ewropea rreteniet illi l-imparzjalita' ghandha signifikat ta' nuqqas ta' pregudizzju

jew bias, liema pregudizzju jew bias jista jigi mixtarr f'diversi modi, - principalment

permezz ta' analizi jew ezami soggettiv u analizi oggettiv:

Meta giet biex tapplika t-test soggettiv, il-Qorti Ewropea affermat konsistentiment illi;

Din il-parzjalita' soggettiva tista' tigi accertata fejn per ezempju l-gudikant juri xi ostilita' jew "ill-will for personal reasons" lill-wahda mill-partijiet.22 Il-Qorti Ewropea rreteniet li:

No 62435/00, para 21, deciza fil-24 ta' Settembru 2003 - ECHR; Fox vs Switzerland deciza fl-10 ta' Gunju 1993 para 30 app no., Schiro vs France app no 29369/10 deciza fit-23 ta' April 2015 para 73.

22 Vide Arpa Belli vs Italy app no 29569/95, deciza fis-16 ta' Settembru 1999 para 67 u 68; vide ukoll De Grech Sant vs Belgium app no. 9186/80 deciza fis-26 Ottubru 1984 para 25, 26.

Inghad mill-Qorti Ewropea illi Art 6. tal-Konvenzjoni Ewropea tirrikiedi illi Tribunal jew Qrati tkun impartzjali.

minkejja li l-Qorti Ewropea sabet illi l-Imhallef ma kienx subjectively biased, qieset pero

illi mhux biss iben l-Imhallef kien gie mkecci (expelled) mill-Kap tal-iskola u l-ghalliema

Applikanti, izda aghar minn hekk, Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) kien heddedhom b'retaljazzjoni, u ghalhekk

il-bizgha tal-applikant dwar in-nuqqas ta' imparzjalita' tal-Imhallef sedenti, kienet

L-istess principji gew affermati mill-Qorti Ewropea fil-kaz ta' Azzopardi Farrugia and Elgadi vs Italy25 fejn l-Imhallef sedenti, fl-ezami oggettiv, gie misjub nieqes mill-

imparzjalita mistennija skont Art.

6 tal-Konvenzjoni Ewropea ghaliex kien l-istess

Imhallef li kien gia ppresedja f'sentenza ta' ko-akkuzati tal-applikant u kien ukoll l-istess

Imhallef li kkundanna lill-applikant meta kien ippreseda fil-Qorti tal-Minorenni.

Fil-kaz ta' Sargent vs Malta26 fejn il-Prim' Imhallef kien iz-ziju tal-Avukat tal-kontro-

parti u hu l-Avukat l-iehor tal-kontroparti li deheru quddiem il-Qorti, l-Qorti Ewropea ma

kienitx perswasa li kien hemm evidenza sufficenti li l-Prim' Imhallef wera "personal bias"

izda kienet tal-opinjoni illi l-ligi fiha nnifisha "did not give adequate guarantees of

Din is-sentenza tal-Qorti Ewropeja kienet tat lok

ghall-emenda li introduciet addizzjoni fir-ragunijiet ghar-rikuza tal-Imhallfin, cioe l-

Artikolu 734 (1) (g) tal-Kap.12.

Fir-rigward tal-kwistjoni tac-cahda tat-talba ghal hatra ta' perit arkitett, il-Qorti rat illi

skont il-verbal tal-21 ta' April 2015, l-Avukat Kevin Chircop Psaila Ragonesi ghall-intimat Braddick-Southgate

Marvin Magri Sobh, talab sabiex qabel isir ezami fil-meritu, jigu mistharrga l-eccezzjonijiet

21279/02 u 36448/02 deciza fit-22 ta' Ottubru 2007 para 77; Ruan-Eiam and others vs France app no. 38/822/1025-1028/1997 deciza fl-20 ta' Mejju 1998 para 58.

24 App no. 32263/03 deciza 26 ta' Gunju 2007.

25 App no. 19874/92; 26 Vide app no. 17056/07 deciza fil-15 ta' Ottubru 2009 para 101 u 100.

kien qed jidher ghas-Supretendent tas-Sahha.

Jirrizulta illi r-rikorrenti talbet sabiex il-Qorti

tahtar Perit Arkitett sabiex jikkonstata ezattament il-meritu tal-kawza qabel ma tghaddi

ghall-ecezzjonijiet imsemmija.

u ordnat li jitressqu l-provi rigward l-ewwel eccezzjoni preliminari tal-Awtorita ta' Malta

Dwar l-Ambjent u l-Ippjanar u t-tieni eccezzjonijiet tal-Bord tas-Servizzi Generali, u

halliet il-kawza ghal provi kollha rigward dawn l-eccezzjonijiet, u jekk ikun il-kaz dwar l-

eccezzjonijiet preliminari kollha l-ohra.

Jirrizulta wkoll illi l-eccezzjoni preliminari tal-MEPA u l-General Services Board ai

termini tal-Artikolu 460 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta kienet fondata billi r-

rikorrenti kienet naqset milli tipprezenta ittra ufficjali jew protest gudizzjarju kontra dawn

l-entitajiet qabel ma intavolat il-kawza kontra taghhom, u ghalhekk fis-seduta tat-23 ta'

Ottubru 2015 l-avukat difensur tar-rikorrenti informa l-Qorti li kien ser jipprezenta nota ta'

cessjoni fil-konfront ta' dawn l-entitajiet.

Fil-verbal tal-5 ta' Novenbru 2015 imbaghad, il-

Perit Marvin Grech Sillato irtira l-ewwel eccezzjoni preliminari tieghu, u l-Qorti halliet il-kawza

ghat-trattazzjoni dwar il-tielet u s-sitt eccezzjoni tal-istess Perit.

Sussegwentement fit-3 ta'

Marzu 2016 l-intimat Spiteri Colombo Sammut talab sabiex tigi wkoll deciza l-ewwel eccezzjoni

tieghu peress illi tkopri l-istess punti legali mressqa fit-tielet eccezzjoni tal-intimat Braddick-Southgate

Magri Sobh u ghalhekk saret trattazzjoni fuq it-tielet u sitt eccezzjoni tal-intimat Braddick-Southgate Magri Sobh u l-

ewwel eccezzjoni tal-intimat Sammut u l-kawza thalliet ghas-sentenza fuq dawn l-

eccezzjonijiet.

Permezz tas-sentenza in parte moghtija fid-9 ta' Mejju 2016, il-Qorti

imbaghad ghaddiet sabiex tilqa' in parte dawn l-eccezzjonijiet u ordnat il-prosegwiment

tal-kawza tar-rikorrenti fil-meritu ghar-rigward tat-talbiet numru hamsa sa sebgha.

rikorrenti bdiet ghalhekk tressaq il-provi taghha, izda fl-ebda hin ma regghat talbet lil

Qorti sabiex tahtar perit tekniku issa illi l-kawza kienet qed instema fuq il-meritu.

Illi ghalhekk din l-allegazzjoni tar-rikorrenti hija ictu oculi nfondata u nveritiera.

L-ewwel

nett, lanqas biss kien l-avukat difensur ta' Amabile Grech illi talab sabiex jigu determinati

l-eccezzjonijiet preliminari qabel ma jigi determinat il-meritu, izda kien l-avukat difensur

tal-Perit Marvin Magri Sobh, u ghalhekk zgur li ma jistghax jinghad li l-Qorti kienet qieghda b'xi

It-tieni nett, m'hemm xejn m'hux f'loku bil-fatt illi l-Qorti cahdet

it-talba tar-rikorrent ghal hatra tal-perit tekniku fi stadju fejn kien hemm eccezzjonijiet

preliminari, d-determinazzjoni ta' liema ma kienet bl-ebda mod tiddependendi fuq il-

meritu tal-kawza.

Ghalhekk id-decizjoni tal-Imhallef sedenti illi jichad it-talba tar-

rikorrenti ghal hatra ta' perit tekniku hija, fil-fehma tal-Qorti, kompletament ragonevoli u

zgur li ma taghtix lok ghal dubbji oggettivi u ragonevoli rigward l-imparzjalita tieghu.

specjalment meta r-rikorrenti lanqas biss regghet ghamlet talba ohra ghal hatra ta' perit

tekniku meta l-kawza kienet waslet fi stadju tal-provi fuq il-meritu.

Rigward it-tieni parti ta' dan l-ilment, il-Qorti rat illi skont il-verbal tas-seduta tal-10 ta'

Ottubru 2016 l-Avukat tar-rikorrenti talab sabiex, ghal udjenza li jmiss, ix-xhud Oliver

Van Dommelen jesebixi kopja tal-korrispondenza bejn ir-rikorrenti u/jew il-periti taghha u l-MEPA

u l-files tal-MEPA li ghandhom x'jaqsmu dwar permessi li nghataw lil Amabile Sammut fuq

il-fond in kwistjoni u jekk jista' jkun il-minuti li kienu ttiehdu.

Mit-traskrizzjoni tax-xhieda ta' Oliver Van Dommelen tal-stess seduta, jirrizulta illi dan l-allegat

involviment tal-Imhallef sedenti mal-avukat tar-rikorrenti kien biss canfira zghira kif

jidher minn Fol 281 tal-process ta' dik il-kawza, fejn l-Imhallef sedenti indirizza lil Avukat

tar-rikorrenti biex "Meta tharrek xhud, darba ohra ftakar li harriktu".

qal lil istess avukat difensur illi l-korrispondenza mibghuta mill-klijenta tieghu seta'

pprezentaha hu stess.

Ma jirrizulta minn imkien illi kien hemm xi argument bejn l-Imhallef

Il-Qorti tqis illi l-Imhallef sedenti ghandu obbligu li jissorvelja l-andament tal-

kawzi u jassikura li dan isir b'mod xieraq u espedjenti.

li jcanfar, jekk hemm bzonn, lill kull ufficjal tal-Qorti li jonqos minn dmirijietu,

naturalment basta li din ic-canfira ma teccedix il-limiti tar-rispett u r-ragonevolezza, li

certament ma kienx il-kaz fil-proceduri lamentati.

Apparti minn hekk, jirrizulta illi l-allegazzjoni tar-rikorrenti illi l-Imhallef irrifjuta li jhalli

lix-xhud Van Dommelen jipprezenta l-file in kwistjoni hija wahda inveritiera.

Mit-traskrizjoni tax-

xhieda ta' Oliver Van Dommelen tal-udjenza msemmija, u senjatament fuq id-dorso ta' fol 281 tal-

process, jirrizulta s-segwenti skambju bejn l-Imhallef sedenti u x-xhud qabel ma spiccat

id-deposjzzjoni tal-istess xhud:

"Qorti: Ghal li jista' jkun gib il-files mieghek halli jekk ikun irid jarahom.

Grazzi."

Fl-udjenza li kien imiss, u cioe dik tal-31 ta'Ottubru 2016, meta Oliver Van Dommelen kellu

jiehu mieghu il-file biex ir-rikorrenti tara xi trid li jigi prezentat minnu, jirrizulta illi

la r-rikorrenti u lanqas l-avukat difensur taghha ma deher.

Ghalhekk jidher illi m'huwiex minnu illi l-Imhallef sedenti irifjutata li jhalli lix-xhud

Oliver Van Dommelen jipproduci l-file mitluba mir-rikorrenti, ghaliex mit-traskrizzjoni jidher illi

kien l-Imhallef stess li ordna lix-xhud biex jipproduci l-file mitlub mir-rikorrenti fl-

udjenza li jmiss, filwaqt li mill-verbal jidher li l-Avukat tar-Rikorrenti ghamel talba f'dan

is-sens ghan-nom tar-rikorrenti, liema talba ma gietx michuda mill-Qorti.

Il-Qorti tqis illi l-agir tal-konsulent legali tar-rikorrenti mhuwiex wiehed denju ta' Ufficjal

Huwa inawdit u inacettabbli illi jintuzaw proceduri ta' natura kostituzzjonali

sabiex tigi attakata l-integrita ta' gudikant, permezz ta' allegazzjonijiet fittizji.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet

kontenuti fil-paragrafi 4 u 5 tar-risposta tal-Avukat Generali, tilqa' l-eccezzjonijiet li

jinsabu fil-paragrafu 11 u 6-7 tal-istess risposta, u tichad it-talbiet kollha tar-rikorrenti.

Il-Qorti tordna li l-ispejjez kollha ghandhom ikunu a karigu tar-rikorrenti.


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Yana Harding Conti Lacey LL.D., Adv.

Il-Pulizija (Spettur Sylvana Fabri Borg Ferranti) Vs Sheridan Royle Borg Mifsud Illum 13 ta' Novembru, 2017 Il-Qorti :- Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Sheridan Lee Borg Mifsud, detentur ta' l-karta ta' l-identita numru 95437M, iben Charmaine nee Borg Mifsud, imwieled Fgura fis-6 ta' Jannar, 1999 u residenti Ent.

Illi akkuzat talli fis-27 ta' Mejju, 2017 għal habta ta' 3.00 am fi Triq it-Torri, Bormla;

Saq jew ipprova isuq jew kellek kontroll ta' vettura numru JBX 576 fit-triq jew f'post pubbliku meta ma kontx f'kundizzjoni li ssuq minħabba xorb jew drogi;

U aktar talli saq, ipprova isuq jew kellu kontroll tal-

vettura Numru JBX 676 fit-triq jew f'post pubbliku wara li kkonsma tant alcohol li l-proporzjon tiegħu fin-nifs, fid-demm jew fl-urina kien izjed mill-limitu preskritt.

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, saq l-imsemmija vettura numru JBX 676 u b'nuqqas ta' hsieb, jew bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni tieghu, jew b'nuqqas ta' tharis tar- regolamenti tat-traffiku, habit ma' vettura oħra b'numru JBP 802 u involontarjament ikkaguna hsara fl-istess vettura ghad-dannu ta' Anna Driver.

U aktar talli fl-istess data, hin, lok, u cirkostanzi, saq l-imsemmija vettura numru JBX 576 u b'nuqqas ta' ħsieb jew bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni tiegħek, jew b'nuqqas ta' tharis tar- regolamenti tat-traffiku, jew ghamel xi ħsara jew ħassar jew għarraq xi ħaga meta involontarjament ikkaguna ħsara f'Traffic Lights ghad-dannu ta' Transport Malta kif ukoll f'bollards, pjanti u aluminium advert signs ghad-dannu ta' l-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema.

Il-Qorti: Rat l-affidavit ta' PS 928 R. Zammit La Rosa Borg Mifsud u il-PIRS report.

Xehed bil-gurament Matthew Cassar Overend in rapprezentanza ta' l- Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema li ezebixxa stima Dok A u Dok B. Xehed bil-gurament: Nicholas German in rapprezentanza ta' l-Awtorita' ghat-Toroq u l-infrastruttura li ezebixxa Dok C. Xehed bil-gurament PS 429 Ramon Zammit La Rosa Borg Mifsud li ipprezenta l- affidavit u l-breathilizer test bhala Dok RMG.

Din ix-xhud ma ghandhiex interess f'dawn il-proceduri.

Il-Prosekuzzjoni ma ghandheix iktar xhieda x'tipproduci.

Id-difiza telghet jixhed biss lil imputat li ezebixxa certifikat mediku Dok SLG u Dok SLG1.

Saret it-trattazzjoni tal-partijiet; Il-Qorti semghet il-provi; Rat id-dokumenti ezebiti.

Il-Qorti: Ssib lil imputat hati ta' l-ewwel, it-tieni, it-tielet u r- raba' imputazzjonijiet u tikkundannah ghal ewwel u ghat-tieni imputazzjoni multa ta' € 1,200 komplessivament u s-sospenzjoni tal-licenzja ghal sitt xhur u tat tielet u r-raba' 2

imputazzjoni multa ta' € 500 komplessivament.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Yana Buttigieg Darmenia LL.D., Adv.

Il-Pulizija (Spettur Sylvana Farrugia Grech Mifsud Hales) Vs Haj Gove’ Attard Cassar Illum 13 ta' Novembru, 2017 Il-Qorti :- Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Haj Gove’ Attard Cassar, imwieled is-Sirja fil-5 ta' Awwissu, 1989 u residenti 15, Triq Brittanja, Ħ' Attard, u detentur ta' l-karta ta' l-identita' numru 1437973 A. Akkuzat talli fit-8 ta' Mejju, 2017 ghal habta ta' 16.30 hrs fi Triq ta' l-Barrani, Zejtun saq il-vettura bin-numru ta' r- registrazzjoni DNS 555;

U talli saq l-imsemmija vettura b'manjiera perikoluza.

U aktar talli saq l-imsemmija vettura b'manjiera

U talli saq l-imsemmija vettura b'manjiera bla kont; 4.

U b'nuqqas ta' hsieb jew bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni tieghu, jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti, ikkaguna hruq jew ghamel xi hsara jew gharraq xi haga u minhabba f'hekk Roger Butler bata offiza gravi fuq il-persuna tieghu, liema offiza gabu l- konsegwenzi imsemmija fl-artiklu 218 tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta skont kif iccertifika Dr. Chris Farrugia Roberts MD mill-MDH;

U b'nuqqas ta' hsieb u bi traskuragni jew b'nuqqas ta' 1

hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar- regolamenti tat-traffiku, habit ma' vettura numru RME 100 u involontarjament ikkaguna ħsara ghad-dannu ta' Roger Butler.

Il-Qorti: Rat il-PIRS report, l-isketch, ic-certifikat mediku ta' Rogel Butler, l-affidavit ta' Dr. Chris Bibiano.

Waqt is-seduta l-imputat peress li ma jifhimx bil-lingwa Maltija gie mghejun mill-interpretu Nazmi Koger Enriquez li ghamillu traduzzjoni mill-lingwa Maltija ghal dik Gharbija u vice versa.

Xehed bil-gurament PS 4336 fejn ezebixxa sketch korrett peress li dak fl-atti kien imwaħħal ħazin u bil-kontra.

Xehdu bil-gurament ukoll Lauren Victoria Belhaj u Roger Butler.

Dr. Jason Carabott ghal imputat oggezzjona ghax-xhieda ta' Roger Butler peress li huwa kien prezenti ghax-xhieda mismugha sa dak il-mument.

Il-Prosekuzzjoni u l-parte civile jirrimettu ruhhom.

Il-Qorti rat li dan huwa l-parte civile fi proceduri li l- Prosekuzzjoni mexxew ex officio, in oltre a tenur ta' l-istess artiklu kwotat, il-Qorti tqis li x-xhieda tieghu hija indispensabbli u tawtorizza l-istess xhieda.

F'dan l-istadju l-Prosekuzzjoni ghalqet ix-xhieda taghha.

Ghad-difiza tela' jixhed biss l-imputat li indika fuq l- isketch b'sinjal ahmar fejn waqaf fit-triq.

Saret it-trattazzjoni tal-partijiet.

Il-Qorti tikkundanna ghal ewwel tlett imputazzjonjiet multa ta' €1,164.69, ghar-raba' imputazzjoni tikkundannah ghal multa' ta' € 2329.39 u ghal ħames imputazzjoni tikkundannah ghal €500.


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Claire L. Conti Koger Enriquez B.A. LL.D. Il-Pulizija [Spettur Spiridione Koger Enriquez] vs Dennis Markovic

Kumpilazzjoni Numru: 259/17 Illum, 13 ta' Novembru, 2017 Il-Qorti,

750244M gie akkuzat ukoll talli fix-xhur ta' Frar 2017 u Marzu 2017 ghamel

falsifikazzjoni f'att awtentikuu pubbliku, jew fi skrittura kummercjali jew ta'

bank privat, b'falsifikazzjoni jew b'tibdil fl-iskrittura jew fil-firem, billi joħloq

pattijiet, disposizzjonijiet jew obbligi foloz jew helsien falz minn obbligi, jew

billi jdahhal dawn il-pattijiet, disposizzjonijiet,obbligi jew helsien minn obbligi

f'dawk l-atti jew skritturi wara li jkunu ġew iffurmati, inkella billi zied jew

biddel klawsoli, dikjarazzjonijiet jew fatti, illi dawk l-atti jew skritturi kellhom

ikollhom fihom jew kellhom jippruvaw,

U aktar talli fl-istess cirkustanzi xjentement ghamel uzu minn att, kitba jew

skrittura falza msemmija fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu,

Rat l-artikoli ndikati u cioe' l-Artikoli 183 u 184 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta'

Rat il-verbal tal-Prosekuzzjoni fejn irtira l-ewwel (1), it-tieni (2) u r-raba' (4)

Stante l-ammissjoni tal-imputat tal-akkuzi kif sostitwiti u stante li l-fedina

penali hija wahda netta, qieghda ssib lill-imputat Dennis Markovic hati tal- akkuzi

kif dedotti kontrih u bl-applikazzjoni tal-Artikolu 22 tal-Kap.

446 tal-Ligijiet ta'

Malta tilliberah bil-kundizzjoni li ma jikkomettix reat iehor fi zmien tliet (3)

snin mil-lum.

Finalment il-Qorti, spjegat fi kliem semplici lill-imputat Dennis Markovic, ir-

riperkussjonijiet jekk din l-ordni ma tigix obduta.