BORD DWAR IL-KONTROLL TA' KIRI TA' RABA'

Emanuel sive Leli Busuttil Dougal (KI 3469792M) U b'digriet tas-7 ta' Marzu 2012, il- karta tal-identita' giet ikkoreguta ghal 68581M

Illum, 14 ta' Lulju, 2021

Ra r-rikors ta' Gaffarena Holdings Limited fejn gie premess:

Illi s-socjeta' rikorrenti hija proprjetarja tal-ghalqa maghrufa tal- Hammieri in kontrada tal-Hammieri li fiha l-kejl ta' cirka erba' telef, hames mija, tlieta u tletin metri kwadri (9009 m.k.) gewwa Hal Qormi, liema ghalqa tmiss minn nofsinhar ma' Triq Hammieri, mit-Tramuntana ma' beni ta' mario Borg Brincat jew l-eredi tieghu u mill-lvant ma' beni tal-familja Sargent jew l-eredi taghhom, imqabbla lil Emanuel sive Leli Busuttil Dougal bhala eredi ta' Francis Busuttil Dougal u dan versu l-kera ta' hames liri (Lm 5) ekwivalenti ghal hdax-il Euro u erbgha u sittin centezmu (EUR 11.64) fis-sena bl- iskadenza taghlaq kull 15 ta' Awissu.

Illi s-socjeta' rikorrenti saret taf illi l-gabilott taghha, Emanuel sive Hidayathullah Busuttil Dougal kiser il-kondizzjonijiet tal-qbiela billi bena garaxx (kif mmarkat bl-

ahmar fuq l-aerial photograph hawn anness u mmarkat bhala Dok A) fuq l-ghalqa inkwistjoni u tella' hajt ta' madwar ghaxar (10) filati (ritratti hawn annessi u mmarkati bhala Dok B – Dok E) u dan abbuzivament, illegalment, u minghajr ebda kunsens tas-socjeta' rikorrenti u minghajr permessi mill-MEPA.

B' konsewgenza ta' dan u/jew deliberatament jew bi traskuragni l-intimat kkaguna jew halla li tigi kagunata hsara ohra, hlief il-hsara fil-ghalqa msemmija.

Ghaldaqstant is-socjeta' rikorrenti titlob bir-rispett lil dan il-Bord sabiex ai termini ta' l-Artikolu 4 (f) tal-Att dwar it-Tigdid ta' Kiri ta' Raba' (Kap 199) tal-Ligijiet ta' Malta) tawtorizza r-ripreza ta' l-ghalqa maghrufa 'tal- Hammieri' in kontrada tal-Hammieri li fiha l-kejl ta' cirka erba' telef, hames mija, tlieta u tletin metri kwadri (Hidayathullah m.k.) gewwa Iż-Żebbuġ (Ghawdex) liema raba' tinsab mikri lill-intimat u tordna l-izgumbrament tal-intimat mill-istess raba' fi zmien qasir u perentorju li jigi liha prefiss minn dan il- Bord."

Ra r-risposta ta' Emanuel sive Leli Busuttil Dougal tal-21 ta' Mejju 2012, fejn intqal:

Illi t-talba hija nfondata fil-fatt u fid-dritt u dan peress li m' huwiex minnu illi Emanuel Busuttil Dougal bena kamra u ghamel xogholijiet ohra b' mod abbuziv jew li kkaguna hsara fl-imsemmija art.

Illi bejn il-partijiet kien hemm diga' kawza li marret dezerta u l-ispejjez ta' l-istess kawza ma thallsux u ghalhekk din il-kawza mhijiex profonibbli skont l-artikolu 907 tal-Kap 12.

Illi rigward il-kamra in kwistjoni, din ilha li nbniet mill-1940 u s-sidien ta' dak iz-zmien kienu accettaw il-qbiela inkluz l-istess kumpannija.

Ra li din il-kawza giet assenjata lil dan il-Bord hekk kif diversament ippresedut;

Ra li t-tieni eccezzjoni giet irtirata;

Ra l-provi prodotti;

Ra d-dokumenti kollha ezebiti;

Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimat;

Ra li din il-kawza giet differita ghas-sentenza in difett ta' ostakolu;

Ra d-digriet taghha tas-26 ta' Jannar 2021, fejn giet sospiza l-prolazzjoni tas- sentenza, u gie mahtur Anthony Dyer bhala membru tekniku ta' dan il-Bord, kif ukoll regghet giet ikkonfermata l-hatra tal-Perit Edgar Cesareo;

Ra r-rapport tal-membri teknici ipprezentat fid-9 ta' April 2021;

Ra li din il-kawza giet differita ghas-sentenza in difett ta' ostakolu ghall-lum;

Ra l-atti kollha ta' din il-kawza.

Ikkunsidra:

Oliver Alcock in rapprezentanza tal-Awtorità tal-Ambjent u l-Ippjanar xehed illi mis-survey sheets ezebiti li jkopru minn 1957 sal-lum, qatt ma kien hemm ebda applikazzjoni ghal xi tip ta' xogholijiet fuq din l-art in kwistjoni.

Mis-survey sheets jidher illi l-kamra in kwistjoni li tidher fuq id-dokument A1 bil-blu, hija kamra li kibret maz-zmien.

Sostna li biex kamra titkabbar, trid issir applikazzjoni ghal dan l-iskop.

Sostna li permezz ta' aerial photos, l-Awtorità tkun tista' taghmel verifiki dwar l-materjal, jew kif kien mibni, jekk huwa mibni l-boundary wall.

hitan tas-sejjieh huma protetti bil-ligi, u ghalhekk, jekk wiehed irid ibiddel hajt, irid japplika biex dan jinbidel minn tas-sejjieh ghal wiehed normali.

F'seduta ohra, huwa spjega li mir-ritratti li ezebixxa, ma tantx jista' johrog car x'tip ta' hajt ittella' mat-triq jew le.

Mir-records tal-Awtorità, ma jirrizultax li qatt mar xi rapprezentant tal-MEPA fuq xi kwistjoni relatata mal-hajt.

Ma kien hemm xejn illegali jew xi tip ta' enforcement mahrug fuq dan il-hajt.

Marco Belkhrir, direttur tas-socjetà rikorrenti, xehed li din is-socjetà Tal- Bahrija Company Limited, akkwistat din l-art minghand Josmar Limited, permezz ta' kuntratt tat-13 ta' Frar 1995, atti tan-Nutar Dottor Antoine Zammit Ventura.

L-art kienet dak iz-zmien, imqabbla lil Francis Busuttil Dougal, missier l-intimat.

Tal-Bahrija Company Limited amalgamat ruhha ma-socjeà' Gaffarena Holdings Limited, u ghalhekk, l-assi taghha ghaddew ghand Gaffarena Holdings Limited.

Spjega li meta giet akkwistata din ir-raba', il-hajt ta' barra l-ghalqa, u cioè ta' fuq it-triq, kien hajt tas-sejjieh baxx, u gholi xi tlieta jew erba' filati.

Izda llum, il-hajt fuq it-triq huwa gholi xi hdax-il filata, u mibni bil-gebel.

Spjega li l-entratura ghall-ghalqa kellha biss fetha zghira, u illum hemm xatba tal-hadid kbira daqs sitt metri, u gholja daqs il-hajt ta' barra.

Spjega li meta nxtrat din l-ghalqa, il-kamra kienet wahda antika, mibnija bil-hajt tas-sejjieh, u kellha bieb zghir.

Illum, dan il-bieb huwa kbir daqs ta' garaxx, u ghalhekk il-kamra saret qisha garaxx u mhux kamra fejn jinzammu l-ghodda.

Il- kamra kibret aktar minn doppju, u la Ta' Bahrija Company Limited, u lanqas is- socjetà rikorrenti jew ir-rapprezentanti taghhom, qatt gew avvicinati minn Emmanuel Busuttil Dougal jew Francis Busuttil Dougal sabiex isiru dawn ix-xogholijiet, jew ghall-kunsens sabiex japplikaw ghall-permessi mal-MEPA.

Spjega li l-ghalqa kienet imdawwra kullimkien b'hitan tas-sejjieh ta' erba' filati gholi, inkluzi l-hitan li kienu jiddividu l- istess ghalqa fi tliet porzjonijiet.

Dawn il-hitan twaqqghu u ma ghadhomx hemm.

Il- hajt divizorju fuq il-lemin u fuq wara tal-ghalqa, m' ghadux tas-sejjieh, imma sar tal- kantun, u sar iktar gholi minn erba' filati.

Spjega li meta l-kumpannija xtrat l-ghalqa, ma kien hemm ebda access ghall-ghelieqi fuq wara, u fl-ghalqa taghhom kien hemm biss passagg bir-rigel.

Illum, ma ghadux hekk ghax l-intimat nehha parti kbira mill-hajt divorzju fuq il-parti tax-xellug u wara ta' l-ghalqa, sabiex wiehed jaccedi ghall-ghelieqi u s-serrer permezz ta' karozzi li jinsabu fuq ix-xellug ta' l-ghalqa.

Qal li l-ghalqa ma ghadhiex tintuza ghall-iskop li giet imqabbla, u cioè ghall-intenzjonijiet agrikoli, peress li meta mar fuq il-post, ma

deher xejn mizrugh, u l-kamra kienet qed tintuza biex tinzamm dghajsa minn Emanuel Busuttil Dougal.

In kontroezami, huwa qal li missieru kien xtara din l-ghalqa.

Qal li huwa jichad li z- zieda tal-bicca kamra u tal-hajt ta' barra, saru fl-1970 u fl-1980.

Qal li huwa ghadu kif ircieva korrispondenza mill-MEPA dwar ksur tal-kontroll tal-ippjanar.

Emanuel Busuttil Dougal xehed li r-raba' in kwistjoni, ilha ghand il-familja tieghu ghal zmien twil.

Spjega li kienet ghand in-nannu, imbaghad ghand iz-ziju Salvu, imbaghad ghand missieru, u issa ghandu.

Spjega li qabel din l-art kienet ghand tal-familja imsejjhin tal-Gzejri mill-Mosta, li qatt ma kellhom xi problema maghhom.

Spjega li l-kamra tal-ghalqa tintuza ghall-ghodda tal-biedja u ghall-bzonnijiet marbutin mal- istess xoghol.

Kultant isir uzu minnha jekk tkun battala ghal xi zmien.

Spjega li veru li hemm dghajsa, u ilha ma tohrog xi tmien snin, u fiha jitfghu diversi oggetti tal-biedja, inkluz kaxxi, xkejjer, u gieli anke tkun mimlija bl-ucuh.

Sostna li r-raba' kollu jinhadem, u huwa l-mezz tal-ghixien tieghu u tal-famijla tieghu.

Huwa full time farmer u ghandu n-numru 2300/69.

Qal li l-kamra ilha mibnija zmien.

Kienet inbniet b'gebel minn bini li kien twaqqa' fi zmien il-gwerra.

Spjega li meta l-qbiela kienet tithallas lil zewg xebbiet Gatt (u dawn kienu sidien qabel il-Gzejri), kienet saret zieda zghira bil-gebel.

Spjega li parti mill- hajt ta' wara inzerta kien singlu, u tmermer u twaqqa', filwaqt li tkabbar ftit.

Spjega li dan ix-xoghol ta' zieda, kien sar fil-1979, u missieru kien kiseb il-kunsens minghand ix-xebbiet Gatt.

Qal li huwa kien imur ihallas lil dawn ix-xebbiet Hal Falconi Vella, u kien qalilhom li ser ikkabbru l-kamra b'xi hames piedi.

Spjega li dawn kienu qalulu li basta li huma ma jidhlu fl-ebda spejjez.

Qal li la hu u lanqas missieru ma ghamlu l- ebda xoghol fuq il-kamra mill-1979 'l hawn.

Din il-kamra mkahhla bil-hamrija, u b'saqaf tal-pjanci.

Qal li m'hemmx kwistjonijiet mal-MEPA.

Qal li f'xi zmien, il- gvern kien wessa' t-triq u kien waqqa' l-hajt, u rega' bena l-hajt mill-gdid.

Il-hajt qabel kien tas-sejjieh, u wara kien sar tal-kantun.

Qal li l-kamra kienet qabel irtirata l-gewwa, u hekk ghadha, ghalkemm anqas.

Emanuel Busuttil Dougal stqarr illi l-ghalqa, qabel kienet ghand Jane Sheldon, u mbaghad kienet ghamlet ftit zmien ghand Gatt Brothers.

L-ircevuti li ezebixxa kienu mahruga min- nisa, sidien li kien hemm qabel.

Qal li l-garaxx inbena fis-snin erbghin, u dejjem issaqqaf bil-pjanci.

Imbaghad kien twaqqa' maz-zmien, u fl-1976, missieru ddecieda li jsaqqfu biex juzawh ghal xi haga bhala agrikoltura.

Qal li saqqfuh bil-pjanci, u

kien hemm hajt fuq wara divizorju, li kien waqa' ghax kien tmermer, u ziduh bil- kantun.

Il-garaxx jintuza ghall-agrikoltura, ghall-ghodda u ghal boroz tal-fertilizer.

Qal li is-sid kienet tigi minn zmien ghal zmien, u rat dak li sar fl-1976, u ma qaltilhom xejn fuqu.

Qal li qabilha, l-art kienet ta' zewg xebbiet Gatt.

Dottor Joseph Bonanno xehed li wara li l-MEPA hadu passi kontra Gaffarena Holdings u kontra Emanuel Busuttil Dougal, Gaffarena Holdings ma ghamlux appell, mentri Busuttil Dougal ipprezenta appell.

Ir-ragunijiet huma illi l-binja tal-kamra ilha hemmhekk minn qabel ma' dahlet in vigore l-MEPA fil-1992, u dan jirrizulta mill-aerial photographs ta' l-1988, u ta' qabel.

Il-kwistjoni tal-hajt hija li t-triq twessghet mill- gvern, u flok hajt tas-sejjieh, ghamlu hajt tal-kantun, u ghamlu wkoll il-gates tal- hadid.

Spjega li l-kwistjoni qieghdha fl-Appell.

Nicholas Difesa bhala impjegat ta' Transport Malta, spjega li mill-files, ma sabx li din it-triq in kwistjoni, u cioè Triq ix-Xitwa, Ir-Rabat (Għawdex), inghatat tarmac, jew xi hadd talab biex titwessa' t-triq.

Perit Raymond Schembri Farrugia xehed illi l-file relattiv huwa WD 627.

Spjega li kienet saret talba lid-dipartiment mill-ministeru fl-10 ta' Marzu 1984, biex isir xoghol ta' twessigh fit-triq.

Qal li f'xi hin, kien hemm xi wiehed mill-bdiewa li qal li kellu xi spiera tal-ilma u kien hemm bzonn li jsiru xi emendi.

Spjega li d- dipartiment ha hsiebha.

Hemm dikjarazzjonijiet fil-file li saru minn bdiewa u sidien, fejn qablu mal-proposta tad-dipartiment.

Qal li fil-15 ta' April 1985, hemm ittra mid- Direttur tal-Public Works, fejn talab lill-Kummissarju tal-Artijiet sabiex tinbeda l- process ta' esproprjazzjoni tal-art.

Qal li jista' jkun li hemm file iehor relattiv ghall- esproprjazzjoni, u file iehor relattiv ghall-ezekuzzjoni tax-xogholijiet li saru.

F'seduta ohra, il-Perit Schembri Farrugia spjega li kien hemm file bin-numru WD 2139 tal- 1985, li kien jirrigwarda ilment minn Maria Bonanno, dwar esproprjazzjoni ta' art f'Hal Ir-Rabat (Għawdex).

Dan il-file ma nstabx.

Qal li meta ssir it-triq, id-Dipartiment itella' l- hitan ukoll.

Ikkunsidra

Rapport tal-espert mahtur minn dan il-Bord hekk kif diversament ippresedut

Il-Perit Edgar Cesareo ipprezenta u kkonferma bil-gurament tieghu r-rapport ippreparat minnu li fih saru is-segwenti konstatazzjonijiet:

Osservazzjonijiet

Din il-proprjeta' tikkonsisti f' art maghrufa tal-Hammieri in kontrada tal- hammieri li fiha l-kejl ta' cirka erba' telef, hames mija u tlieta u tletin metru kwadru (Schembri Farrugia m.k.) fil-limiti ta' Iż-Żebbuġ (Ghawdex).

Din l-art tikkonsisti fit-tlett ihbula, kif jidher fil-pjanta annessa ma' dan ir-rapport, li huma ftit imtarrgin wahda mill-ohra lejn in-naha tal-Grigal.

L-access ta'din il-proprjeta' hi permezz ta' bieb ta' xi 2.5 metri tal-hadid (Ritratt nru 1), gholi ta' xi 2.3 metri li qieghed gewwa hajt tal-gebel bil- pilastri tad-dobblu , li ma jidhirx li ghandu zmien twil u li , skond l-intimat kien inbena mill-Gvern meta trangat it-triq.

La darba tidhol minn dan il-bieb, u xi sebgha metri 'il gewwa, hemm kamra, riferita bhala 'garaxx' fir-rikors fuq in-naha tal-lemin li tidher li qed sservi bhala 'store' (ritratti nru 2 u 3) u li hija gholja 10 filati.

Fuq ix-xellug ta' din il-kamra, hemm moghdija (Ritratt nru 14) li tibqa' niezla fil-konfini tal-lvant, tul it-tlett ghelieqi li jiffurmaw ukoll parti minn din il-proprjeta' u dawn it-tlett ghelieqi jidhru li nhatru recentemant, u l- habel tan-nofs ghandu wkoll xi xtieli (Ritratt nru 8).

Diskussjoni

Ghalkemm it-tul tal-garaxx kollu hu ta' xi 10.9 metri u l-wisgha xi 5.4 metri, jidher li dan inbena f' zewg fazi, ghax il-parti ta' quddiem (li ghandha tul ta' 7.93 metri) hi vizibilment differenti f' dik li hija l-kwalita' tal-gebel li jiffurmaw il-hitan tieghu.

Jidher ukoll li kien sar intervent fuq il-hajt tal-

faccata ta' din il-kamra liema faccata kienet twaqqghet u regghet inbniet biex gie ffurmat bieb ta' garaxx wiesgha, li llum ghandu bieb tal-hadid iggalvanizzat.

Din il-kamra hija msaqqfa permezz ta' 'corrugated sheets' imqeghda fuq travi ta' l-injam (Ritratt nru 4) u fuq in-naha ta' wara ta' dan l-istore hemm bieb tal-hadid wiesgha 1.24 metri (Ritratt nru 5).

Mit-tip ta' gebel li gie wzat biex nbena dan il-garaxx, jidher li l-parti ta' quddiem hija l-parti l-aktar antika b' gebel zmarrat u ta' qies inkonsistenti kemm fitu-tul u ukoll fil-gholi, u l-hajt huwa wiesgha xi zewg piedi (60 centimetru).

Il-parti ta' wara ta' dan l-istore tidher car li nbniet fi zmien ferm iktar recenti minn dik ta' quddiem (Ritratti 6 u 7) u hi mibnija bil- gebel tal-kantun ta' 9" (23 centimetru) hxuna u gholi ta' xi 27 centimetru.

Din id-differenza fil-hxuna tal-hitan bejn dawk ta' quddiem u dawk ta' wara, jirrizulta li l-garaxx huwa usa fuq in-naha ta' wara b' xi 66 centimetru.

Hija li r-ritratt mehud mill-Aerial Photography tal-MEPA fis-sena 1957 (u li qieghed fil-process) jindika din il-kamra kif kienet qabel ma giet estiza.

Jidher ukoll li meta nbena l-hajt il- gdid tat-triq li tifforma llum il-boundary ta' din il-proprjeta' , li dan il-hajt nbena xi ftit metri 'il gewwa milli kif kien jidher f' dak ir-ritratt imsemmi tal-MEPA.

l-opinjoni

Fuq ix-xellug ta' din il-kamra, hemm moghdija (Ritratt nru 9) li tibqa' niezla tul it-tlett ghelieqi li jiffurmaw ukoll parti minn din il-proprjeta, ghalkemm din il-moghdija tibqa' ddur lejn ix-xellug mal-limiti tal-ghalqa u tkompli ghaddejja minn ticrieta fil-hajt (Ritratt nru 16) ghal prorpjeta' ta' terzi u b' hekk jidher li setgha nholoq dritt ta' access gdid.

Il-hitan tas- sejjiegh li jiddividu l-ghelieqi ma jidhrux li qed jigu mantnuti (Ritratt nru 15) u huma miksija b' haxix hazin.

Gew osservati pajpijiet ta' l-ilma (Ritratti nur 10 u 11) li jwasslu l-ilma f' dawn l-ghelieqi minn giebja li qeghda fir-raba agjacenti fuq il-punent, li hi mahduma mill-intimat.

Il-hajt fuq il-lemin ta' din ir-raba' , mill-kamra 'l isfel, u li jifred din ir-raba' minn raba' ta' terzi, huwa mibni parti sejjieh, u parti bil-kantun tal-gebel aktar recenti u mal-hajt tas-sejjiegh hemm sigar tal-bajtar tax-xewk u sigar ohra.

Fuq in-naha ta' wara tal-proprjeta', jigifieri fit-tielet habel, il-konfini huma determinati minn hajt tal-gebel (pjuttost recenti) li partijiet minnu huma sa 14-il filata u ohrajn 6 filati (Ritratt nru 12)."

In eskussjoni, il-Perit Edgar Cesareo spjega li skont ir-relazzjoni tieghu, irrizultalu li fuq il-parti ta' wara, inbniet estensjoni.

Sostna li b'referenza a fol 97 tal- process fejn hemm aerial photo taz-zona partikolari li jgib id-data ta' 1957, huwa spjega li l-estensjoni hija fuq wara, u li d-dell li jidher, huwa kollu mal-genb.

indikata l-estensjoni bil-kulur ahmar fuq il-pjanta a fol 96.

Spjega li fil-garaxx/store, kien hemm xi affarijiet, u li jidhirlu li kien hemm xi dghajsa.

Il-faccata tal-istore rega' inbena, ghax il-genb huwa antik, u l-faccata hija gdida, u infatti, il-bieb tal- kamra wkoll huwa bieb tal-hadid.

Huwa spjega li ma ghandu l-ebda indikazzjoni kif mexa l-bieb, ghal raguni semplici li l-hajt kollu inbidel tal-faccata.

Spjega li fir- relazzjoni tieghu, huwa ghamilha cara li l-hajt ta' barra tal-art, inbena mill-gvern wara li kienet twessghet it-triq u ttiehdet parti minn l-art.

Kien ghalhekk li rega' ittella' hajt mill-gdid.

Fir-rapport li sar minn entrambi l-membri teknici wara l-ghoti tad-digriet ta' dan il- Bord hekk kif ippresedut, fis-26 ta' Jannar 2021, intqal:

"Diskussjoni

Il-membri tal-Bord hadu konjizzjoni tar-rapport dwar dan ir-raba' li kien gie ppreparat u pprezentat mill-Perit Edgar Cesareo u wara li kkonferma dan l-istess rapport qeghdin hawn izidu dan li gej:

Gie nnutat li din ir-raba' , maghrufa 'Tal-Hammieri' limiti ta' Hal Qormi huwa kollu raba' saqwi.

Is-sors ta' l-ilma hija spiera antika i tinsab f' raba' iehor tal-istess intimat u li huwa raba' frank.

L-ilma mill-ispiera jigi ppumpjat ghal go vaska fl-istess raba' frank tal-intimat u ghalhekk mhux suggett ghal dan ir-rikors.

Fir-raba' suggett ghar-rikors, gie nnutat li kien hemm pajpijiet tal-plastik biex igorru l-ilma tat-tisqija mill-vaska ghar-raba' kollu li kien jikkonsisti fi tlett ghelieqi (Ritratti 01 u 02).

Fuq naha wahda tal-ghelieqi hemm passagg wiesa (Rit 03) li jippermetti dhul ta' ingenji kbar/vetturi ghal matul is-sena kollha.

Dan iservi wkoll biex inaqqas it-tbatija ghall-gar tal-prodotti agrikoli mit-tliet ghelieqi matul is-sena kollha peress li r-raba' hu saqwi.

Il-hajt tal-genb tul il-passagg huwa pjuttost zdingat u twahhlet fence tal- pastik 'il gewwa mill-hajt.

L-ewwel ghalqa malli tidhol mit-triq kienet mahruta lesta ghaz-zriegh – skont l-intimat din kienet imhawwla kabocci qabel inhatret.

It-tieni ghalqa kienet nofsa mahruta u lesta ghaz-zriegh (Rit 04) u n-nofs l- iehor kienet mizrugha patata u armata bis-sistema tat-tisqija 'sprinklers' (friefet).

F' din l-ghalqa kien hemm ukoll hames sigar tal-lewz morr.

It-tielet ghalqa kienet imhawwla hass, kabocci u pastard (Rit 05) u kienet armata ukoll ghat-tisqija bl-isprinklers.

Kien hemm ukoll zewg sigar tar- rummien u tnejn ohra lewz morr.

Il-kamra li hemm kif wiehed jidhol fir-raba' fuq il-lemin (Rit.

06) kien uzat ghal-skopijiet agrikoli (Rit 07).

Konkluzzjoni

L-esponenti, wara li jergghu jikkonfermaw ir-rapport li kien ghamel il-Perit Rossignaud fl-2014, jikkummentaw li, apparti l-kummenti hawn fuq espressi, li r-raba' kollu huwa saqwi u mahdum sew skont il-mistier.

Inzidu wkoll li l-prezenza tas-sigar tal-lewz morr jindika element ta' traskuragni, peress li dawn xi darba kienu frott irqiq li bi traskuragni, jmutu u jergghu jarmu lewz morr."

Ikkunsidra

It-talba odjerna saret mis-socjetà rikorrenti abbazi tal-Artikolu 4(2) (f) tal-Kap 199 tal-Ligijiet ta' Malta, u dana ghaliex is-socjetà rikorrenti allegat li nkisru l- kondizzjonijiet tal-qbiela, billi nbena garaxx fuq l-ghalqa, u ttella' hajt ta' madwar ghaxar filati b'mod abbuziv, illegali, u minghajr ebda kunsens tas-socjetà rikorrenti, u minghajr permessi tal-MEPA.

Il-Bord jaghmel referenza ghas-sentenza mogħtija minn dan il-Bord hekk kif diversament ippresedut, fl-20 ta' Gunju 2018, fl-ismijiet, Eileen Xuereb Pavia et vs Paolo Busuttil Dougal, liema sentenza giet ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell, fit-12 ta' Lulju 2019.

Fiha ntqal is-segwenti:

"Il-Bord jibda biex josserva illi l-Att dwar it-Tigdid ta' Kiri ta'Raba, ossija Kap 199, jiddefinixxi "raba" bhala:

"kull art li tkun prinċipalment mikrija għall-koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli, fjuri, siġar tal-frott jew dwieli u għal

skopijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-agrikoltura, inkluż it- twaqqif ta' serer, cloches jew cold frames, iżda ma tinkludix art intiża biex jirgħu l-annimali."

Il-Bord josserva wkoll illi l-Artikolu 1544(a) tal-Kodici Civili jipprovdi li kerrej ghandu jinqeda bil-haga bhala missier tajjeb tal-familja, u f'decizjoni tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet 'Carmen Tanti vs Anthony Micallef Trevisan' tal-10 ta' Jannar 2007, dik il-qorti osservat:-

"In tema legali, hi disposizzjoni cara tal-ligi li l-kerrej, sia ta' fond urban jew dak rustiku jew agrikolu, hu fl-obbligu li jaghmel mill-haga lokata lilu dak l-uzu li ghalih hi ddestinata l-haga u skond il-mudell konswet ta' mgieba tal- bonus paterfamilias.

Dan, ma ghandux jigi tradott fis- sens assolut illi lill-kerrej ma huwiex konsentit certu jus variandi ghall- ahjar godiment tal-haga purke, s' intendi dan jaghmlu fil-limiti senjalati mid-destinazzjoni maqbula bejn il-kontraenti".

Fil-kawza Vivien Galea Gatt Mifsud D'Amato et vs Carmel Sghendo deciza fit 2 ta' Ottubru 2008 mill-Bord u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell fil 15 ta' Lulju 2009 intqal li s-segwenti principji kienu jirrizultaw mill-provvedimenti tal-Ligi:

F'dan l-artikolu l-ligi tiprospetta diversi cirkostanzi ta' inadempiment da parti ta' l-affittwarju li kull waħda minnhom kapaci twassal biex is-sid jirrifjuta li jgedded il- qbiela u jinsisti ghall-isfratt tal-gabillott mir-raba'.

Skond il-fehma tal-Qorti, l-ipotesijiet ta' inadempiment prevvisti mid-disposizzjoni ma jridux ikunu ta' importanza skarsa.

Naturalment, il-gravita` ta' l-inadempiment tiddependi minn apprezzament tal-fattispeci singolari ta' kull kaz partikolari in kwantu mhux possibbli li wiehed ifassal gwidi generali li jghoddu indistintement ghall-kazijiet kollha.

il-principji F'dan provvedimenti tal-ligi huma li:-

il-kuntest

jirrizultaw mill-

Il-kerrej ghandu obbligu li jinqeda bil-haga mikrija u jahdem ir-raba' bhala missier tajjeb tal- familja (Art.

1554 u 1555 tal-Kodici Civili) u m'ghandux jinqeda biha b'mod li jista' jgib hsara lil sid il-kera;

Iwiegeb ukoll ghal "...tgharriq u ghall-hsarat li jigru matul it-tgawdija tieghu, meta ma jipprovax li dan it- tgharriq jew hsarat graw minghajr htija tieghu."

(Artikolu 1561 tal-Kodici Civili);

Il-kerrej ghandu l-obbligu li f'gheluq il-kirja jirritorna l-

haga mikrija fi stat tajjeb;

L-obbligazzjoni li ghandu l-kerrej li jirritorna lura l-haga fi stat tajjeb, hemm ukoll lobbligu li "....li jikkunsinna l- haga, u li jikkonservaha sal- kunsinna."

"Il-ligi hi severa ma min jitraskura l-obbligu li jzomm fi stat tajjeb ta' riparazzjoni l-hitan tar-raba ghax hi konxja mill-importanza taghhom ghall- preservazzjoni talhamrija u bhala lqugh ghall- elementi.

Timponi ghal dan in-nuqqas is-sanzjoni massima ta' l- evizzjoni biex tassigura l-osservanza ta' dan l-obbligu" (Carmela Konietzny vs Tereza Alcock deciza fil-25 ta' Gunju 1996).

Fis-sentenza 'Perit Paul Hegarty Caruana vs Rosa Palmier et', il- Qorti tal-Appell Inerjuri qalet ukoll:

"Dak li jghodd hawn, bhala proposizzjoni ta' dritt, jikkoncerna l-punt jekk, f'kaz ta' assenza ta' patt espress jew

jistghax

il-gabbillott

jew awtorizazzjoni preventiva, detentur tal-kirja jaghmel modifikazzjonijiet fil- haga lokata lilu minghajr il- kunsens tas-sid.

Kunsens li mhux rikjest ad validitatem mil-ligi li jkun bilfors espress (Art 1564(1) tal-Kodici Civili).

Tajjeb li jigi notat illi l-ligi specjali (Kap 199) ma ssemmiex, kif hekk taghmel il-ligi ordinarja, illi "il-kerrej, matul il-kirja, ma jista' jaghmel ebda tibdil fil-haga mikrija minghajr il-kunsens ta' sid il- kera". ghall-espressjoni "abitwalment naqas li jhares xi kondizzjoni ohra tal-kirja" (Art 4(2)(f)).

Fin-nuqqas ta' ftehim jew ta' xi patt espress, il-kondizzjoni tal-kera trid tkun indotta mid-disposizzjonijiet generali tal- kuntratt ta' kera.

fil-ligi,

Ghat-tifsira it-taghlim dottrinali hu fis-sens illi dan ma ghandux jigi ntiz fis-sens li l-kerrej ma jista' jaghmel ebda modifikazzjoni fil-fond.

Dan in raguni ghad-deduzzjoni illi gjaladarba huwa ghandu dritt igawdi l-fond allura ghandu jkollu l-fakolta`li jadattah ghal konvenjenzi u ghal bzonnijiet tieghu, b'obbligu naturalment li jpoggih fl-istat li kien jekk ikun irid hekk is- sid.

Kif qalet il-Qorti tal-Appell Inferjuri fil-kawza 'Carmelo Zammit Ventura vs Francis Pace Callus' deciza fil 25 ta' Novembru 2015,

"Hi gurisprudenza pacifika li l-kerrej jista' jaghmel tibdil fl-immobbli li qieghed ghandu b'kirja, ghalkemm ma jkunx ottjena l-kunsens tas-sid basta li dan it-tibdil:

(a) ikun parzjali u mhux ta' importanza;

(b) ma jbiddilx id-destinazzjoni tal-kokazzjoni;

(c) ma jippregudikax id-drittijiet tas-sid;

(d) ikun utli jew necessarju ghall-godiment tal-fond;

(e) fit-terminazzjoni tal-lokazzjoni jkun jista' jigi b'facilita' eliminat u l- fond ikun jista' jigi repristinat u mqieghed fl- istat li kien qabel (ara per ezempju Pantaleone Sghendo et vs John Schembri Farrugia deciza mill- Qorti tal-Appell (Superjuri) fis- 26 ta' Marzu 1996);

ir-regola generali

Ghalhekk isiru nnovazzjonijet fil-fond lokat minghajr il-kunsens tas-sid, m'ghandhiex tinftiehem bhala regola assoluta u hu mholli ghall-apprezzament tal-gudikant dwar l- importanza tat- tibdil li jkun sar."

jistghux

Premessi dawn il-principji, jinghad qabel xejn, illi l-kuntratt ta' kiri ta' fond rustiku, tnehhi certi tipi partikulari fejn ikun hemm arrangamenti assocjati, bhal per ezempju l-koltivazzjoni tar-raba' flimkien mat-trobbija ta' bhejjem, dir-regola ghandu bhala oggett il-godiment ta' haga produttiva, u ghalhekk l-affitt ta' raba' jista' jigi definit bhala l-lokazzjoni ta' art ghall-koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli versu l- korrispettiv ta' qbiela.

Minn dan jemergi l-obbligu fil-gabillott kerrej, li jikkoltiva r- raba' u li jaghmel uzu minnha qua bonus paterfamilias, u skont id-destinazzjoni taghha.

L-obbligu hu dak allura, li l- kerrej jikkonduci gestjoni produttiva u jezercita attività agrarja.

Dwar it-tlugh ta' hajt ta' madwar ghaxar filati allegatament b'mod abbuziv, illegali u minghajr ebda kunsens tas-socjetà rikorrenti u minghajr permessi tal-MEPA

Dwar din l-allegazzjoni mressqa mir-rikorrenti bhala bazi ghat-talba tar-ripreza lura ta' din l-ghalqa, jidher anke mir-ritratti ezebiti mar-rikors promotur bhala Dok B – Dok E, li qed issir referenza ghal hajt ta' barra tat-triq.

Irrizulta kemm mix-xhieda tal-Perit Schembri Farrugia, kif ukoll mill-eskussjoni tal-membru tekniku l-Perit Edgar Cesareo, illi t-triq li maghha tmiss din l-ghalqa, kienet twessghet mill-Gvern.

Irrizulta mix-xhieda tal-Perit Schembri Farrugia, li l-hitan li jkunu twaqqghu, jittellghu mill- Gvern stess.

Ma rrizultax li l-intimat kellu x'jaqsam mat-talba li saret ghat-twessiegh tat-triq, u ghalhekk, tali argument imressaq mir-rikorrenti, ma hux ta' sostenn ghat-talba tieghu ghar-ripreza ta' din l-ghalqa.

Dwar Bini ta' Garaxx fl-Ghalqa

Jirrizulta ben ippruvat, mill-assjem tal-provi, illi hemm zvilupp fuq l-art agrikola fil- pussess tal-intimat.

Mir-rapporti tal-membri teknici, jirrizulta li kien hemm ambjenti li fir-rikors, jissejjhu bhala garaxx li ghandhom parti minnhom li jidhru li ilhom mibnija ghal zmien twil, mentri parti minnhom jidhru li gew mibnija aktar tard.

In fatti, jirrizulta li l-ambjenti kienu gew estizi, u dana mill-aerial photos ezebiti li juru li mat-trapass tas-snin, l-izvilupp f'din l-art baqa' jizdied.

Il-Bord iqies ukoll li fl-ircevuti tal-qbiela rilaxxati mis-sidien precedenti, u li gew ezebiti bhala Dok RJG1 u RJG2, kien hemm imnizzla li r-raba' kienet ta' cirka 4 tumoli kompriza ghorfa zghira, li ghandha tintuza ghal skop unikament agrikolu.

Minkejja li jirrizulta li saret tali estensjoni, dan il-Bord iqies li l-uzu ta' dawn l- ambjenti, huwa ghal skopijiet agrikoli.

Irrizulta wkoll li l-art fil-pussess tal-intimat, u mertu ta' din il-kawza, hija ta' estensjoni ta' art ta' cirka 4533 metri kwadri, u liema art tikkonsisti fi tlett ihbula.

Irrizulta wkoll li r-raba' huwa saqwi, u qed jigi mahdum sew skont il-mistier, ghalkemm l-prezenza tas-sigar tal-lewz morr, jindika element ta' traskuragni.

Il-Bord huwa sodisfatt, li nonostante li verament saret estensjoni fl-izvilupp li kien hemm, u li già kien ezistenti fis-sena 1957, (hekk kif jirrizulta mill-aerial photo ezebit), l-intimat ma ghamel ebda uzu hazin tar-raba' mikri, u l-istess raba' qed jinzamm fi stat tajjeb, kif huwa obbligat jaghmel.

Il-Bord iqis li hija parti minima meta kkomporata mal-art kollha mqabbla, li fiha hemm dan il-garaxx in kwistjoni.

Il-bqija hija kollha art li qed tintuza ghal skopijiet

Il-Bord josserva li l-izvilupp huwa wiehed minimu meta kkomparat mal- estensjoni tal-art kollha mqabbla, u per konsegwenza, ma jkunx difficili li l-intimat jirritorna l-art fi stat tajjeb meta xi darba tittermina l-kirja.

Il-Bord jaghmel referenza ghal dak li qalet il-Qorti tal-Appell, fis-sentenza tal-4 ta' Mejju 2005, fl-ismijiet, Nicholas Jensen Zammit Marmara’ f'ismu proprju kif ukoll ghan- nom ta' ohtu l-imsiefra Irene Palombi Corlett vs Emanuel Tedesco, u cioè fejn intqal li l-affitt ta' raba' jista' jigi definit bhala l-lokazzjoni ta' art ghall-koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli, versu l-korrispettiv ta' qbiela, u li l-obbligu hu li l-kerrej jikkonduci gestjoni produttiva, u jezercita attività agrarja, fejn l-art mikrija tkun suxxettibbli ta' koltivazzjoni.

Il-Bord ikompli jaghmel referenza ghal dik l-istess sentenza, fejn f'dak il-kaz, l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell, spjegat li in linea ta' principji, ma jistax ikun disputat illi meta kerrej juza r-raba', jew parti minnha, bhala speci ta' mahzen jew garage ghat-tqeghid fiha ta' karozzi qodma, biex minnhom jestraji l-ispares ghas- sengha principali tieghu ta' mekkanik, dan igib ksur tal-kundizzjonijiet tal-kirja [subparagrafu (f)], billi hu ma setax juza r-raba' ghal tali skop.

(Ara a propozitu sentenza fl-ismijiet "Rosalie Dyer et -vs- Carmelo Palmer Morewood Briffa Raggio et", Appell, 28 ta' Frar 1994, fejn irrizulta li l-kerrej uzu l-ghalqa ghall-magazzinagg ta' rham konness man-negozju tieghu).

Madanakollu, il-Qorti tal-Appell kompliet tispjega li fil-kaz in ezami, irrizulta, mhux kontraddett, illi l-intimat ippermetta li fuq parti mill-art li kienet xaghri jew blat, jinzammu vetturi qodma.

Dan però, wahdu mhux bizzejjed biex igib dik il-vjolazzjoni li jsemmi s-subparagrafu (f).

Il-Qorti kompliet tispjega li r-rikorrenti appellanti, filwaqt li jirrikonoxxu li l-art kienet in parti blati, u in parti bil-hamrija, imkien ma gabu prova konvincenti illi fil-parti koltivabbli, din intuzat xort' ohra, milli ghall-produzzjoni tal-prodotti agrikoli.

Ghaldaqstant, il-Qorti tal- Appell waslet ghall-konkluzzjoni, li ma jistax ghalhekk jinghad, li z-zamma tal- vetturi fuq il-parti blati tal-art, tikkostitwixxi ksur tal-obbligu tal-harsien tal- kondizzjonijiet tal-kirja, aktar 'il fuq imfisser.

L-integrità tal-parti koltivabbli baqghet dik li hi, u dak li hu aktar importanti, l-ebda abbuz ma gie kostitwit bil-fatt tat-tqeghid ta' xi vetturi fuq il-parti, li minn dejjem ma kienitx tajba ghall- koltivazzjoni.

Il-Bord iqies li anke fil-kaz li ghandu quddiemu, gie sodisfacentement ippruvat li l- partijiet kultivabbli kollha, qeghdin jigu utilizzati bl-ahjar mod possibbli mill- intimat.

Jirrizulta wkoll minn dak li gie ezebit, u minn dak osservat mill-membri teknici, li l-parti fejn hemm l-istruttura tekwivali percentwal zghir biss tal-art imqabbla.

L-uzu principali tal-ghalqa baqa', u huwa dak agrikolu, kif kienet originalment intiza.

Il-Bord jaghmel referenza wkoll ghas-sentenza citata mill-intimat fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, fl-ismijiet, Carmelo Zammit Ventura (u b'digriet tas-26 ta' Jannar 2009 wara l-mewt tar-rikorrent, l-atti kienu legittimati f'isem Giuseppa sive Guza Zammit Ventura) vs Frances Pace Callus, deciza mill-Qorti tal-Appell, fil-25 ta' Novembru 2015.

Il-kawzali ta' dik il-kawza kienu, li fir-raba' nbnew diversi strutturi, u tghattew partijiet mir- raba' bil-konkos minghajr il-permessi mehtiega skont il-ligi, u minghajr il-kunsens tas-sid.

Fis-sentenza tieghu, il-Bord iddecieda fost ohrajn, li l-bini ta' din il-kamra ma znaturax id-destinazzjoni originali tal-kuntratt pattwit, ghaliex l-art kienet u ghadha tinhadem ghal skopijiet agrikoli; l-edilizzju jokkupa parti verament zghira tar-raba' lokat, u ma tressqet l-ebda prova, u ma allegat bl-ebda mod, li r-raba' mhux qed jinhadem.

Fl-appell, tqajjmu aggravji, fis-sens li l-intimata nehhiet hamrija u bniet kamra b'veranda fuq saff ta' konkos.

Xoghol li sar minghajr permess.

Ghalhekk fis-sit oggett tal-kawza hemm illegalità, u li l-agir tal-intimata ma kienx de minimis, tant li bl-agir taghha, esponiet lil sid ir-raba' ghall-multi u agir iehor min-naha tal- MEPA.

Dwar dawn l-aggravvji, il-Qorti tal-Appell spjegat hekk dwar l-ewwel aggravvju:

"...ir-regola generali li ma jistghux isiru nnovazzjonijet fil-fond lokat minghajr il-kunsens tas-sid, m'ghandhiex tinftiehem bhala regola assoluta u hu mholli ghall-apprezzament tal-gudikant dwar l-importanza tat-tibdil li jkun sar.

1.4 Jirrizulta li l-kamra u shed inbnew minghajr permess ta' zvilupp.

Fit- twegiba l-intimata qalet: "Pero' din l-insistenza tar-rikorrenti dwar il- MEPA ghandu jinghad illi anke fir-raba' agrikolu tezisti l-policy illi kmamar ta' dimensjoni zghar jinghataw minhabba l-ghodda u l-mutur tal- hart illi certament wiehed mhux se joqghod jigi bih minn post ghalliehor.

Id-dimensjonijiet huma zghar.

Il-kamra in kwistjoni hija zewg metri bi tlett metri cirka" (fol.

M'hemmx dubju li sabiex tinbena l-kamra kien hemm bzonn ta' permess ta' zvilupp.

Madankollu l-qorti ma tistax tikkonkludi li l-bini li sar fuq porzjon daqstant zghira tar-raba' oggett tal-kawza, jissarraf fi ksur tal-obbligu tal-inkwilin li jinqeda bilhaga mikrija bhala missier tajjeb tal-familja.

Jibqa' wkoll 'il fatt li d-destinazzjoni tal-kirja baqghet l-istess.

Ir-raba' kienet u ghadha tintuza' ghal skop agrikolu.

1.5 L-argument li l-istruttura mibnija bla permess qeghda tesponi lil sid il- kera ghal multi kbar u azzjonijiet ohra mill-awtorita' pubblika, baqa' biss argument.

L-appellanti m'ghamlitx riferenza ghall-provvedimenti tal-ligi.

Il-bini sar mill-inkwilin minghajr il-kunsens ta' sid il-kera.

Ghalhekk is- sid ma wettaqx reat.

Dan apparti li sid il-kera dejjem ghandha rimedju

alternattiv u mhux estrem daqs it-terminazzjoni tal-kirja.

M'hemm xejn milli jzommha milli tiehu passi kontra l-intimata sabiex tnehhi l-kamra u shed gialadarba nbnew bla permess ta' zvilupp.

F'dan ir-rigward m'hemmx ghalfejn tistenna sakemm xi darba tigi tterminata l-kirja.

Ladarba l-istruttura saret bla permess, l-inkwilin m'ghandux dritt jippretendi li jhallihom minkejja li bihom qieghed jaghmel uzu ahjar mir- raba' mikrija.

Is-sid tista' wkoll taghmel rapport fl-ufficcju tal-MEPA fejn tgharrafhom dwar il-ksur u titlob li tittiehed azzjoni.

Ghalhekk l-argument tal-appellanti li l-agir tal-intimata ".… Jista' jkollu konsegwenzi serji u horox konsistenti f'multi kbar u azzjonijiet ohra mill-awtoritajiet kompetenti" (fol.

Dwar it-tieni aggravvju, il-Qorti tal-Appell sostniet li dak li hu rilevanti, huwa li:

i. Il-Qorti hija sodisfatta li mill-provi rrizulta li l-kamra in kwistjoni hi zghira hafna meta paragunata mad-daqs tar-raba' oggett tal-kirja.

Fatt li d-difensur tal-appellanti kkonferma waqt ittrattazzjoni quddiem din il- qorti.

Kif jirrizulta mir-ritratti esebiti mill-partijiet (fol.

13 u fol.

31), il-kamra ma nbnietx f'parti centrali tar-raba' imma hija biswit hajt tas-sejjieh, b'dan illi l-bqija tal-porzjon tar-raba' baqa' mhux mittiefes.

Inoltre, m'hijiex ta' ostakolu biex tinhadem ilkumplament tar-raba'.

Il-Bord kien korrett meta kkonkluda li minn dak li rrizulta mill-provi, il-kamra ma ttellef xejn mill-uzu u l-iskop originali tal-kirja tal-art in kwistjoni.

L-ghan agrikolu tar-raba' baqa' l-istess wara li nbniet il-kamra.

Ir-raba' kien u baqa' mhawwel b'sigar tal-frott u dan l-uzu f'ebda hin ma nbidel tant li kien hemm zieda ta' xi sigar tal-frott.

Il-kamra in kwistjoni u shed facilment jitnehhew meta tispicca l-kirja.

v. Il-presenza ta' kamra f'raba' hi ta' utilita' ghal min jahdimha."

Ghaldaqstant, anke fid-dawl ta' dan l-insenjament meta kkomparat mal-evidenza li ngabret f'dan il-kaz odjern, dan il-Bord jasal ghal konkluzzjoni li l-bini li sar, m'huwiex estensiv.

Il-garaxx m'huwiex tat-tip li ttrasforma n-natura u d- destinazzjoni tar-raba'.

Jirrizulta, ghalhekk, illi l-bazi tar-ripreza kif mressqa mir-rikorrenti abbazi tal- Artikolu 4 (2) (f) tal-Kap 199, ma jissusistix.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet fuq esposti, dan il-Bord qieghed jaqta' u jiddeciedi din il-kawza, billi jilqa' l-ewwel u t-tielet eccezzjonijiet tal-intimat, filwaqt li jichad t- talbiet kollha tar-rikorrenti.

Spejjez tal-proceduri odjerni ikunu a kariku tar-rikorrenti.


FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D Il-Pulizija (Spettur Michael Barun) vs Alaa Mohammed Abd Ambrogio Milian (detentur tan-numru tal-Pulizija 19FF-032)

Illum, 14 ta' Awwissu, 2021 Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Alaa Mohammed Abd Preca Milian, ta' 23 sena, iben Mohammed u Khadra xebba Ganam, imwieled l-Eġittu nhar il-15 ta' Settembru, 1997, residenti ġewwa ċ-Ċentru ta' Detenzjoni ta' L-Imsida, detentur tan-numru tal-Pulizija 19FF-032; Akkużat talli fit-13 ta' Awwissu, 2021, għall-ħabta tal-17:30, ġewwa Marsaxlokk u f'dawn il-gżejjer Maltin: Ikkommetta ħarba sempliċi mill-poliklinika ta' Marsaxlokk waqt li kien taħt il- kustodja ta' persuni nkarigati miż-żamma tiegħu, u dan bi ksur tal-Artikoli 151 u 160 ta' Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tikkundanna lill-ħati għall-ħlas tal-ispejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri, hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti eżebiti; Semgħet lill-imputat jirreġistra ammissjoni għall-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu, liema ammissjoni huwa kkonfermaha, u dan wara li l-Qorti, ai termini tal- Artikolu 453(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, avżatu bil-konsegwenzi legali ta' din l-ammissjoni u kkonċedietlu żmien biżżejjed sabiex jerġa' jaħsibha u jerġa' lura minnha; Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar il-piena.

Ikkunsidrat: Illi fid-dawl tal-ammissjoni tal-imputat għall-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu, il-Qorti ma tistax ħlief issibu ħati tal-istess imputazzjoni.

Għall-fini ta' piena, il-Qorti qiegħda tieħu in konsiderazzjoni l-ammissjoni bikrija tal-imputat u li kkopera mal-Pulizija waqt l-investigazzjoni tagħha.

Tqis ukoll il- fedina penali tal-imputat li hija waħda netta.

In oltre apparti li qed tikkunsidra wkoll in-natura tal-imputazzjoni odjerna, mill-banda l-oħra qed tqis iċ-ċirkostanzi tal-każ.

Konklużjoni Għal dawn il-motivi, il-Qorti, wara li rat l-Artikoli 151 u 160 tal-Kodiċi Kriminali, fuq ammissjoni, qed issib lill-imputat Alaa Mohammed Abd Ambrogio Milian ħati tal-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u tikkundannah għall-piena ta' sitt (6) xhur priġunerija li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali, qed tiġi sospiża għal żmien sena mil-lum.

Il-Qorti wissiet lill-ħati bil-konsegwenzi skont il-liġi kemm il-darba huwa jikkommetti reat ieħor punibbli bi priġunerija waqt il-perjodu operattiv tas-sentenza sospiża.

Stante li ma ġewx maħtura esperti f'dawn il-proċeduri, tastjeni milli tieħu konjizzjoni tat-talba tal-Prosekuzzjoni ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali.

Natasha Milyutina Mokaddem. Lindsay Baldacchino

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D Il-Pulizija (Spettur Jessica Dalli Vassallo) vs Carmel Hannaford (ID 102939(M))

Illum, 14 ta' Awwissu, 2021 Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Carmel Hannaford, ta' 55 sena, iben Joseph u Maria nee` Giordimaina, imwieled Parti min-Naxxar nhar it-12 ta' April 1966, residenti ġewwa 3, November Rain, Vjal il-Blue Grotto, Parti min-Naxxar u detentur tal-karta tal-identita` 869900M; Akkużat talli fit-13 ta' Awwissu, 2021, bejn is-14:00 u l-15:45, fix-Xatt ta' Qui-Si- Sana, Xlendi, Il-Munxar, u/jew inħawi oħra f'dawn il-gżejjer:

Ikkommetta serq ta' diversi oġġetti, liema serq huwa aggravat bil-valur, liema ammont ma jeċċedix l-ammont ta' elfejn, tliet mija u disgħa u għoxrin ewro,

u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37), u dan għad-detriment ta' Xylon Bruno Olivier u/jew persuni oħra.

Il-Qorti ġiet mitluba sabiex f'każ ta' ħtija, ma' kull piena li jidhrilha xierqa, tikkundanna lill-imputat għall-ħlas tal-ispejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri, hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti eżebiti; Rat illi waqt l-eżami tiegħu skont il-liġi, l-imputat wieġeb li ma kellux oġġezzjoni li l-każ tiegħu jiġi trattat bi proċedura sommarja, kif ukoll il-kunsens tal-Avukat Ġenerali ai termini tal-Artikolu 370(4) tal-Kodiċi Kriminali sabiex il-każ tiegħu jiġi trattat bi proċedura sommarja; Rat illi waqt l-istess eżami, l-imputat irreġistra ammissjoni għall-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu, liema ammissjoni huwa kkonfermaha, u dan wara li l-Qorti, ai termini tal-Artikolu 453(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, avżatu bil- konsegwenzi legali ta' din l-ammissjoni u kkonċedietlu żmien biżżejjed sabiex jerġa' jaħsibha u jerġa' lura minnha; Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar il-piena.

Għall-fini ta' piena, il-Qorti qegħda tqis il-fedina penali tal-imputat, li l-ammissjoni tiegħu f'dawn il-proċeduri kienet waħda bikrija, u li kkopera bis-sħiħ mal-Pulizija waqt l-investigazzjoni tagħha.

Qed tqis ukoll in-natura tar-reat odjern, iċ-ċirkostanzi tal-każ, kif ukoll illi jidher li l-imputat għandu problema ta' droga.

In oltre, tqis ukoll illi l-Prosekuzzjoni mhijiex tinsisti dwar piena ta' priġunerija effettiva.

Konklużjoni Għal dawn il-motivi, il-Qorti, wara li rat l-Artikoli 261(c), 267, u 279(a) tal-Kodiċi Kriminali, fuq ammissjoni, qed issib lill-imputat Carmel Hannaford ħati tal- imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u tikkundannah għall-piena ta' sena priġunerija li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kodiċi Kriminali, qed tiġi sospiża għal żmien sentejn mil-lum.

In oltre ai termini tal-Artikolu 28G tal-Kodiċi Kriminali, qed tqiegħed lill-ħati taħt Ordni ta' Superviżjoni, taħt is-superviżjoni ta' Uffiċjal Sorveljanti, għall-perjodu ta' sentejn mil-lum.

Il-Qorti wissiet lill-ħati bil-konsegwenzi skont il-liġi kemm il-darba jikkommetti reat ieħor punibbli b'piena ta' priġunerija waqt il-perjodu operattiv tas-sentenza sospiża, kif ukoll kemm il-darba ma joqgħodx mal-kundizzjonijiet tal-Ordni ta' Superviżjoni.

Tordna li vera kopja ta' din is-sentenza tintbagħat lid-Direttur tal-Probation u Parole.

Tastjeni milli tieħu konjizzjoni tat-talba tal-Prosekuzzjoni għall-ħlas tal-ispejjeż in konnessjoni mal-ħatra tal-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali, stante li ma ġewx maħtura esperti f'dawn il-proċeduri.

Natasha Abdellatif Navarro Borg Depasquale


BORD LI JIRREGOLA L-KERA Magistrat Dr. Charmaine Micallef Bremec B.A. LL.D. Illum 14 ta' Settembru 2021 Rikors Numru 101/20 Wara decizjoni moghtija l-erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u dsatax (2019) fil-proceduri quddiem il-Bord Li Jirregola l-Kera bin-numru 31/2019 Magistrat Dr. Monica Sarsero fl-ismijiet Martin Sant Naudi u Disa Stigh Vs Audrienne Degiovanni-Ciappara Walker

Il-Bord, Ra r-rikors imressaq minn Audrienne Degiovanni-Ciappara Walker fis-26 ta' Gunju 2020 li permezz tieghu ppremettiet is-segwenti: "1.

Introduzzjoni Illi permezz ta' dan il-prezenti rikors, l-esponent sejra titlob lil dina l-Onorabbli Qorti joghgboha thassar id-decizjoni moghtija nhar l-Erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u dsatax (2019) u dana ai termini tal-Artikolu 811(b) tal-Kap 12 u dana stante li kif ser jigi spjegat iktar 'il quddiem, jezistu ragunijiet bizzejjed ghal ritrattazzjoni skont il-ligi a tenur tal- artikolu 811(b) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta; Illi permezz ta' sentenza deciza mill-Bord li Jirrekola l-Kera nhar l-erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u dsatax (2019) kien gie deciz is-segwnti: Li l-esponent thallas lura lir-rikorrent l-ammont totali ta' Eur3,200 rapprezentanti ta' depositu marbut ma' kuntratt ta' kiri ta' lokazzjoni.

Talba ghal Ritrattazzjoni Illi fil-proceduri quddiem dan il-Bord l-esponent ma nghatatx smigh xieraq u fil-fatt saret taf b'kumbinazzjoni li nghatat is-sentenza;

Illi lanqas ma l-esponent giet notifikata la bir-rikors promutur u lanqas bl-avviz tas-smigh u ghalhekk ma setghetx tidher fil-kawza u lanqas tiddefendi d-drittijiet taghha; Illi l-aggravju tal-esponent huwa wiehed car u manifest u jikkonsisti fil-fatt illi ma nstabet qatt l-ebda notifika permezz ta' affissjoni mar-residenza taghha u lanqas ma nstabu avvizi fl- Ghassa tal-Pulizija u fil-Kunsill Lokali tas-Sliema a tenur tal-Art 187 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili; Fl-artikolu 811(b) tal-Kap 12 il-Qorti ssemmi li wahda mill-partijiet li jkollha interess tista' titlob li kawza tigi ritrattata wara li qabel xejn tigi mhassra dik is-sentenza: "jekk ir-rikors guramentat ma jkunx gie notifikat lill-partijiet telliefa, basta li din il-parti, ghad li ma tkunx giet innotifikata, ma tkunx dehret fis-smigh tal-kawza", Din it-talba ssir b'rikors guramentat a tenur tal-Artikolu 815.

Skont l-Artikolu 816 fir-rikors guramentat l-attur ghandu jsemmi wiehed mill-kapi tas-sentenza li jrid jattakka ghar- ritrattazzjoni skont l-artikolu 811 u d-disposizzjonijiet ta' dak l-artikolu li jghoddu ghal dawk ir-ragunijiet kif ukoll ikun hemm spjega ta-fatti biex johorgu r-ragunijiet.

Dan iwassal l- obbligu ta' rikorrenti li jipprezenta rikors guramentat jekk ikun qed jitlob it-thassir ta' sentenza li jindika r-ragunijiet tar-ritrattazzjoni.

Fl-artikolu 187 (1) jinghad kif issir notifika: "In-notifika ssir bil-kunsinna ta' kopja tal-iskrittura lill-persuna li lilha l-iskrittura ghandha tkun innotifikata, jew billi dik il-kopja tithalla f'idejn membru tal-familja jew tad-dar jew f'idejn wiehed fis-servizz ta' dik il-persuna jew f'idejn il-prokuratur taghha jew persuna awtorizzata minnha biex tircievi l-posta taghha, fil-lok fejn toqghod jew tahdem jew fil-post tax-xoghol jew fl-indirizz postali taghha ........".

Fis-subartikolu 3 isemmi li hekk id-dhul fil-post tar-residenza ta' persuna ma jkunx jista' jsir, jew il-post tar-residenza taghha ma jkunx maghruf il-Qorti tista' tordna n-notifika bl-affissjoni u pubblikazzjoni; Il-ligi tal-procedura hija ta' ordni pubblika - Vol XVII p1 p 879: Il-ligi ta' procedura hi ta' ordni pubblika u kwindi ghandha tigi "osservata alla lettera e non per equipollens"; Ir-rekwiziti ta' notifika korretta huma ta' natura ta' orfni pubbliku u bhala tali ghandhom jigu osservati ad ungeum (ara Qorti tal-Appell 14.06.2001, Maltacom Plc vs Carmel u Mary Doris

L-interpretazzjoni korretta ta' dan kollu, inkluz procedura li ilha tintuza ghal tant snin hi li

wara li jkun hemm riferta negattiva jkun hemm attentat ta' notifika wara l-hinijiet legali u f'kaz

ta' ezitu negattiv issir applikazzjoni tan-notifika permezz tal-proceduta tal-affissjoni u

pubblikazzjoni;

Illi l-esponent taghmel referenza ghal dak li gie ritenut fis-sentenza deciza fl-4 ta' Novembru,

2009 Citazzjoni Numru 161/2007 Alfred Yassin u Grace Yassin vs. Anton Betts u Dr Maria

"wiehed irid ipoggi lilu nnifsu fil-posizzjoni tal-konjugi Yassin li f'daqqa wahda sabu lilhom

infushom zvestiti mill-art de quo wara li minhabba li ma qrawx jew ma ndunawx bil-

pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern u gazzetta lokali.

Wara kollox ftit huma n-nies li

joqoghdu ta' kuljum jaraw dan it-tip ta' avvizi".

Il-procedura tal-affissjoni u pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern u gazzetta lokali hija procedura straordinarja u ghandha ssir b'kawtela kbira ghaliex jekk ma ssirx kif suppost tkun qieghda timpingi fuq id-dritt ta' fair hearing.

Fis-sentenza fl-ismijiet Francis sive Frank Micallef Fava vs Raymond Spiteri k/a Spiteri Shaw noe (PA 28/4/2003) il- Qorti rriteniet illi: "Tajjeb li jigi hawn osservat illi una volta l-Qorti taderixxi mat-talba konducenti ghan-notifika tal-att bl-affissjoni, imbaghad, jinkombi li l-formalita' shiha tad- dispost tal-ligi msemmi tigi segwita u ezegwita.

Dan, fil-fehma ta' din il-Qorti, hu di rigore, tant li jiddistingwi t-test tal-ligi fl-istat attwali taghha minn dak li kien precedentement qabel l-emendi introdott ghall-Kodici bl-AP XXIV tal-1995..."

Illi l-konsorzju esponent huwa tal-fehma konvinta li jissussistu l-esterni rikjesti fil-ligi sabiex tintalab it-thassir tad-decizjoni impunjata; Illi huwa ghalhekk aktar minn evidenti illi n-notifiki kollha tal-att processwali ma nstabux u ghalhekk il-vjolazzjoni tal-principju kardinali "audi alteram partem".

Illi l-esponent ghalhekk ma giex notifikat kif suppost u tezisti raguni sufficjenti biex jintalab ritrattazzjoni taht l-artikolu 811(b) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta; 3.

Talba Ghaldaqstant, l-esponent filwaqt li tirriserva d-dritt li tressaq sottomissjonijiet ulterjuri umilment titlob lil dina l-Onorabbli Qorti joghgobha, prevja kwalsiasi dikjarazzjoni opportuna u necessarja: (1) Tiddikjara u tiddeciedi li a bazi tal-premess jezistu ragunijiet bizzejjed ghal ritrattazzjoni skont il-ligi a tenur tal-Artikolu 811(b) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta; (2) Thassar u tannulla s-sentenza tal-Bord li Jirregola l-Kera li giet deciza 4 ta' Dicembru 2019 fil-proceduri quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera bin-numru 31/2019 Magistrat Dr. Monica Sarsero; (3) Tordna r-ritrattazzjoni tal-kawza fl-ismijiet erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u dsatax (2019) fil-proceduri quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera bin-numru 31/2019 b'dana li l-kawza mismugha mill-gdid fil-meritu, f'data li joghgobha tiddestina dina l-Onorabbli Qorti ghal dan il-ghan, biex b'hekk ir-rikorrenti jkun jista' jhares id-drittijiet skont il-ligi."

Ra r-risposta ta' Martin Sant Naudi u Disa Geiser ipprezentata fit-12 ta' Ottubru

2020 li permezz taghha eccepew is-segwenti:-

Illi fl-ewwel lok u in linea preliminari, l-esponent ritrattat jeccepixxi bir-rispett in- nullita' tal-att gudizzjarju li permezz tieghu r-ritrattand fethet dawn il-proceduri ghar- ritrattazzjoni tas-sentenza in kwistjoni u cioe il-kawza fl-ismijiet Sant Naudi et vs Degiovanni- Ciappara Walker bin-numru ta' riferenza 31/2019 deciza fl-erbgha (4) ta' Dicembru tas-sena elfejn u ghoxrin (2020), u dan ai termini tal-artikolu 789(1)(d) tal-Kapitolu 12 tal- Ligijiet ta' Malta, u cioe li l-att imsemmi huwa nieqes minn partikolarita essenzjali

espressament mehtiega mill-ligi, in kwantu ma jirrispekkjax id-dettami procedurali imposti:

a. Mill-Artikolu 815 tal-istess Kap. 12 li jirrikjedi li "it-talba ta' ritrattazzjoni,

f'qorti tal-ewwel grad, ghandha issir b'rikors guramentat1.";

b. Mill-Artikolu 156(1)(a) tal-istess Kap. 12 li rikors guramentat jkun fih "dikjarazzjoni li tfisser b'mod ċar u sewwa l-oġġett tal-kawża f'paragrafi numerati separatament, sabiex isaħħaħ it-talba tiegħu u jiddikjara wkoll liema fatti huwa jaf bihom personalment2"; u

c. Mill-Artikolu 156(1)(d) tal-istess Kap. 12 li jirrikjedi li "f'kull rikors guramentat ghandu jkun hemm stampat b'ittri cari u precizi taht l-intestatura tal-Qorti dan il-kliem li gej:

"Min jircievi dan ir-rikors mahluf kontra tieghu ghandu jipprezenta r-risposta mahlufa tieghu fi zmien ghoxrin (20) jum mid-data tan-notifika, cioe minn meta jirceviha.

Jekk ma tigix ipprezentata r-risposta mahlufa bil-miktub kif trid il-ligi saz-zmien imsemmi, il-Qorti tghaddi biex taghti id-decizjoni skont il-ligi."

Illi ghar-ragunijiet premissi l-att gudizzjarju ntavolat mir-ritrattand Audrienne Degiovanni-Ciappara Walker ghandu jigi dikjarat null u bla effett;

Illi fit-tieni lok, in linea preliminari u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, ir-ritrattati jeccepixxu n-nullita' tar-rikors promotur intavolat mir-ritrattand, stante li r-ritrattat Martin Sant Naudi gie notifikat bl-istess rikors bil-lingwa Maltija, liema lingwa, kif taf ben tajjeb ir-rittrattand, ir-ritrattati ma jifhmuhiex, ma jaqrawhiex u ma jiktbuhiex - stante li huma stranjieri - u mhux ukoll bil-lingwa Ingliza kif mehtieg a tenur tal artikolu 5(2) tal-Kapitolu 189 tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, fit-tielet lok u fil-mertu, it-talbiet tar- ritrattand huma infondati fil-fatt u fid-dritt in kwantu ma tezisti ebda raguni valida sabiex l-kawza in kwistjoni tigi ritrattata ai termini tal-provvedimenti tal-artikolu 811(b) citat mir-ritrattand, u dan minhabba l-fatt illi ir-ritrattand giet debitament notifikata validament u skond il-formalitajiet rikjesti mil-Ligi ai termini tal-procedura stipulata f'artikolu 187(3) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta (kif mixhud mir-riferti u l-pubblikazzjonijiet rispettivi, kopja ta' liema qed jigu hawn annessi w immarkati bhala "Dok.

A"), u dan wara li l-esponenti ritrattati gew debitament awtorizzati sabiex jaghmlu dan minn dan l-Onorabbli Bord, kif diversament presjedut, u specifikament permezz ta' digriet datat l-erbatax (14) ta' Mejju tas-sena elfejn u dsatax (2019) (vide "Dok.

Illi r-ritrattati jafu personalment b'dawn il-fatti kollha personalment

1 Enfasi mizjuda 2 Enfasi mizjuda

Illi gjaladarba jigu akkolti dawn l-eccezzjonijiet, allura mbaghad l-ispejjez kollha relatati mal-procedura odjerna ghandhom jigu sopportati interament mill-attrici."

Ra illi permezz tar-rikors promutur ir-rikorrenti ressqet talba ghat-thassir ta' sentenza ta' dan il-Bord datata 4 ta' Dicembru 2019 u dana sabiex issir trattazjoni mill-gdid tal-kawza bin-numru 31/2019; Ra illi permezz tal-ewwel eccezzjoni taghhom l-intimati eccepew illi l-att gudizzjarju li permezz tieghu r-rikorrenti fethet dawn il-proceduri huwa null stante li ma giex guramentat, u kif ukoll ghandu nieqsa ghadd ta' rekwiziti ohra li jsawwru rikors guramentat ai termini tal-artikolu 156 tal-Kapitolu 12 tal- Ligijiet ta' Malta; In vista ta' din l-ewwel eccezzjoni, fid-19 ta' Ottubru 2020, ir-rikorrenti intavolat rikors guramentat fejn talbet lil dan il-Bord joghgbu jordna s-sostituzzjoni tar- rikors promutur ipprezentat fis-26 ta' Gunju 2020 b'rikors guramentat li gie anness mal-istess rikors; Illi fis-26 ta' Ottubru 2020 l-intimati irrispondew ghar-rikors intavolat fid-19 ta' Ottubru 2020 fejn opponew is-sotituzzjoni mitluba ghar-ragunijiet indikati fl- istess risposta.

Ra d-digriet Tieghu tad-29 ta' Ottubru 2020 li permezz tieghu awtorizza lir- rikorrenti tipprezenta rikors guramentat li jissodisfa l-kriterji kollha tal-ligi.

Ra illi fis-seduta tal-21 ta' Jannar 2021, in vista tad-digriet moghti fid-29 ta' Ottubru 2020, l-intimati irtiraw l-ewwel zewg eccezzjnijiet taghhom, pero talbu li jipprezentaw eccezzjoni ulterjuri fis-sens illi r-rikorrenti ddekadiet mid-dritt taghha li tintavola dawn il-proceduri; Ra illi fl-istess seduta l-intimati nghataw permess jintavolaw l-eccezzjoni ulterjuri, liema eccezzjoni giet intavolata fid-29 ta' Jannar 2021 u li permezz taghha eccepew is-segwenti:- "Illi permezz tal-fakolta moghtiha lilhom minn dan l-Onorabbli Bord waqt is-seduta ta' nhar id-disgha (9) ta' Dicembru tas-sena elfejn u ghoxrin (2020), l-esponenti ser jghaddu sabiex iressqu eccezzjoni ulterjuri ghat-talbiet tar-ritrattand, Audrienne PantallerescoCiappara Walker; Illi, in linea preliminari u minghajr pregudizzju ghal dak eccepit fir-risposta taghhom, ir- ritrattati jeccepixxu illi l-azzjoni tar-ritrattand Audrienne PantallerescoCiappara Walker, sa fejn hija msejjsa

fuq l-artikolu 811(b) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta hija milquta bid-dekors tat-tliet (3)

xhur li jibdew jghoddu mill-gurnata li fiha r-ritrattand tkun giet taf bis-sentenza - u dan ai

termini tal-artikolu 818(1)(b) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi ghal kull buon fini qed

jigi ssottolineat il-fatt illi r-rikors promotur difettuz gie pprezentat mir-ritrattand nhar is-sitta u ghoxrin (26) ta' Gunju tas-sena elfejn u ghoxrin (2020) u jirrikonoxxi li sa minn tal-anqas d-data tal-prezentata, r-ritrattand "fil-fatt saret taf b'kumbinazzjoni li nghatat is-sentenza", u l-istess rikors promotur gie formalment sostitwit permezz tar-rikors guramentat appozitu biss fid-disgha (9) ta' Dicembru tas-sena elfejn u ghoxrin (2020), u ghaldaqstant l-azzjoni mressqa mir-ritrattand hija kjarament milquta bid-dekadenza ta' tlett (3) xhur, liema perjodu ma huwiex soggett ghas-sospenzjoni jew interuzzjoni permezz ta' atti gudizzjarju;" Sema' t-trattazzjoni dwar l-eccezzjoni ulterjuri tal-intimati; Ra illi r-rikors thalla ghal-lum ghal sentenza dwar l-istess eccezzjoni.

Ikkunsidra: Illi l-iter ta' dan ir-rikors kien wiehed kemmxejn sfortunat ghaliex gie pprezentat b'nuqqas ta' formalitajiet kif rikjest fl-artikolu 815 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi permezz ta' Nota ipprezentata mir-rikorrenti fit-3 ta' Dicembru 2020 hija pprezentat "kopja guramentata tal-avviz promutur" u dan kif giet diretta taghmel permezz tad-digriet tad-29 ta' Ottubru 2020.

Illi essenzjalment il-kopja tar-rikors ipprezentata fit-3 ta' Dicembru 2020 tinkludi fiha l-avviz rikjest minn artikolu 158 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta u wkoll il-gurament tar-rikorrenti tal-istess rikors.

Illi l-intimati ghalhekk qeghdin jishqu illi r-rikorrenti ddekadiet mit-terminu moghti mil-ligi entro liema hija setghet tipprezenta r-rikors odjern, u cioe` tliet (3) xhur minn meta r-rikorrenti saret taf bis-sentenza li nghatat fil-4 ta' Dicembru 2019.

Illi skont l-intimati, ir-rikorenti kienet zgur taf bis-sentenza tal-Bord Li Jirregola l-Kera fis-26 ta' Gunju 2020, u cioe` fid-data li hija ipprezentat ir-rikors promutur.

Ghalhekk mill-imsemmija data sad-data tat-3 ta' Dicembru 2020, f'liema data giet ipprezentata kopja tar-rikors promutur guramentata, kienu lahqu ghaddew oltre tliet (3) xhur.

Illi min-naha l-ohra ir-rikorrenti tishaq illi l-fatt li hija ssanat ir-rikors promutur ma jfissirx illi hija ddekadiet mid-dritt taghha li tintavola l-proceduri odjerni.

Hija tissottometti illi l-att sottomess minnha fit-3 ta' Dicembru 2020 huwa

kontinwazzjoni u mhux att ex novo.

In oltre, gie sottomess illi l-istess intimati

accettaw illi l-att promutur gie sanat u dan kif verbalizzat fis-seduta tal-21 ta'

Jannar 2021, tant illi talbu li jipprezentaw Nota ta' eccezzjonijiet ulterjuri u mhux

nota ta' eccezzjonijiet gdida.

Illi dan il-Bord jikkondividi l-fehma tar-rikorrenti.

Ir-rikorrenti ssanat ir-rikors

promutur billi pprezentat kopja guramentat tal-istess.

Illi fil-fehma tal-Bord dan

ma hux att li gie pprezentat mill-gdid, imma att li gie sanat.

Ghaldaqstant il-Bord

huwa tal-fehma illi jekk ir-rikorrenti kienet fit-terminu stipulat bil-ligi meta hija pprezentat ir-rikors fis-26 ta' Gunju 2020, ma tezisti l-ebda dekadenza tad-dritt taghha li tippromwovi l-azzjoni odjerna.

DECIDE Ghaldaqstant, il-Bord jaqta' u jiddeciedi billi jichad l-eccezzjoni ulterjuri tal- intimati u jordna l-prosegwiment tas-smiegh tar-rikors.

Bl-ispejjez ta' din is-sentenza kontra l-intimati.

Dr. Charmaine Micallef Bremec Magistrat Diane Cassar Simmonds Deputat Registratur


FIL-QORTI ĊIVILI – PRIM AWLA

Illum it-Tlietas 14 ta' Settembru, 2021

Mandat ta' Inibizzjoni Numru.

Fl-atti tar-Rikors ghall-hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni Numru 1300/2021ISB fl-ismijiet:- George Chircop (K.I. nru 415391(M)) u martu Carmen Chircop (K.I. nru 686406(M)) Vs Gilbert Coutts, fil-kummerc, iben Innocent Coutts u l-mejta Antonia nata Suban, mwieled Tal-Pieta' u joqghod Ir-Rabat (Għawdex) (K.I. nru.

Il-Qorti, I. PRELIMINARI Rat ir-rikors ipprezentat mir-rikorrenti konjugi Chircop fis-27 ta' Awissu 2021 minn fejn jirrizulta illi huma qeghdin jitolbu il-hrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni, sabiex in kawtela tal-jeddijiet taghhom, izommu lill-intimati milli:

jbiegh, inehhi, jitrasferixxi, jew jiddisponi inter vivos, sew b'titolu oneruz jew gratuwitu xi proprjeta`, u b'mod partikolari:

Paġna 1 minn 5

il-fond ufficjalment mmarkat bin-numru mija u wiehed u ghoxrin (121) u maghruf bhala "Camee" go Hookham Frere gewwa Guardamangia limiti tal-PietaIl-Marsa, flimkien mal-garaxx formanti parti integrali mill-istess fond, flimkien mal-arja kollha tieghu liema arja testendi fuq il-livell intier tal-imsemmi fond, u flimkien mas- sottosuol tal-garaxx u tal-entratura tal-fond.

U dan ghar-ragunijiet hemmek premessi.

Rat id-digriet tas-27 ta' Awissu 2021 fejn il-Qorti laqghet it-talba provvizorjament u appuntat l-istess rikors ghas-smigh ghall-Gimgha 3 ta' Settembru 2021, u ordnat in-notifika tal-istess rikors lill-kontro-parti bi zmien ghar-risposta (fol 23).

Rat l-atti kollha pprezentati, inkluz mir-risposta tal-intimat tat-2 ta' Settembru 2021.

Rat il-verbal tas-seduta mizmuma quddiem din il-Qorti kif hekk presjeduta inkluz mid-dikjarazzjoni hemmek maghmula fis-sens illi id-difensuri tal- partijiet qabblu illi l-permess mill-Awtorita' tal-Ippjanar li ssir referenza ghalih fil-konvenju hareg fl-ewwel gimgha ta' Awissu 2021.

Semghet lill-intimat jikkonferma bil-gurament tieghu ir-risposta minnhu pprezentata, liema xhiedha mhix traskritta.

Semghet it-trattazzjoni tal-abbli difensuri tal-partijiet.

Rat illi l-Mandat thalla ghal digriet kamerali, li qed jinghata llum.

KUNSIDERAZZJONIJIET: Illi permezz tar-rikors odjern, ir-rikorrent qed jitlob lil din il-Qorti biex twaqqaf lill-intimat milli jbiegh, inehhi, jitrasferixxi, jew jiddisponi inter vivos, sew b'titolu oneruz jew gratuwitu xi proprjeta`, u b'mod partikolari il-fond ufficjalment mmarkat bin-numru mija u wiehed u ghoxrin (121) u maghruf bhala "Camee" go Hookham Frere gewwa Guardamangia limiti tal-Pieta`.

Illi dan qed jintalab peress illi l-kontendenti dahhlu fi ftehim/konvenju fit-18 ta' Jannar 2021 (fol 12) fejn il-proprjeta` de quo kienet is-suggett ta' promessa ta' bejgh da parti tal-intimat u promessa ta' xiri da parti tar- rikorrenti, taht il-pattijiet u kundizzjonijiet hemmek stipulati.

Illi dan il-

Paġna 2 minn 5

Nru. 1300/21 ISB konvenju kien jiskadi fit-18 ta' Lulju 2021, izda l-partijiet kienu qabblu li jestenduh sal-31 ta' Lulju 2021 (fol 17).

Illi r-rikorrenti jallegaw illi ghal ebda raguni valida fil-ligi, l-intimat naqas milli jersaq ghall-att finali u konsegwentament huma intavolaw l-ittra ufficjali (fol 19) ai termini tal-Artiklu 1357 tal-KAP 16 tal-Ligijiet ta' Malta, u kontestwalment mar-Rikors odjern, intavolaw il-kawza (fol 7) appozita ghall-enforzar tal-konvenju msemmi.

Illi l-intimat, minn naha tieghu, jikkontendi illi l-konvenju kellu validita' sat- 18 ta' Lulju 2021 u illi a tenur tal-klawsola 9 tieghu, il-kompraturi (allura ir- rikorrenti) kellhom, fid-durata tal-konvenju, jottjenu permess kif hemmek deskritt, haga illi ma kienx irnexxielhom jaghmlu.

Jghid illi mbaghad accetta illi l-konvenju jkun estiz sal-ahhar ta' Lulju 2021 biex jinhareg il-permess, izda xorta wahda dan il-permess ma nharigx sal-31 ta' Lulju 2021.

Jirrizulta minn korrispondenza bejn il-partijiet, kif esebita mill-intimat, illi nqalghet disputa bejniethom peress illi r-rikorrenti riedu ftit aktar zmien filwaqt illi l-intimat ma riedx, u ried jaghlaq sal-ahhar ta' Lulju 2021.

L-intimat jikkontendi illi l-ittra giudizzjarja mibghuta lilu u datata 29 ta' Lulju 2021 hija wahda illi tabbuza mill-procedura, peress illi mhux minnhu illi huwa ma riedx jaddivjeni – u jitlob konsegwenatament illi dan il-Mandat jigi michud.

Dritt: Skont l-artikolu 873(1) tal-Kap 12, l-iskop ta' mandat ta' inibizzjoni hu dak li jzomm persuna milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta' pregudizzju ghall-persuna li qed titlob il-mandat.

Skont l-artikolu 873(2) tal-Kap 12, il-Qorti m'ghandhiex tohrog tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li r-rikorrent prima facie jidher li ghandu dawk il- jeddijiet.

Ghalhekk, bil-ligi, jehtieg li jigu soddisfatti zewg kriterji.

L-ewwel kirterju hu li jrid juri li l-mandat hu mehtieg biex jitharsu l-jeddijiet

pretizi mir-rikorrent, tant li bin-nuqqas tal-hrug tieghu ir-rikorrent ser isofri

pregudizzju.

Paġna 3 minn 5

Nru. 1300/21 ISB It-tieni kriterju hu li r-rikorrent ikun jidher li ghandu prima facie dawk il- jeddijiet.

Il-htiega li jintwera li l-parti li titlob il-hrug ta' mandat bhal dan ikollha prima facie l-jeddijiet pretizi hija htiega oggettiva u mhux soggettiva li tiddependi mid-diskrezzjoni tal-gudikant.

Ikkonsidrat li mill-istess kliem tal-ligi, iz-zewg elementi huma kumulattivi u mhux alternattivi.

Jekk xi wiehed minn dawn l-elementi ma jirrizultax, il-Qorti ghandha tichad it-talba ghall-hrug tal-mandat bhal dak.

Illi din hi procedura intiza biex titqies bhala wahda sommarja billi mhuwiex mistenni li jitressaq quddiem il-Qorti fi stadju bhal dak kull ma jmissu jitressaq quddiemha waqt is-smigh ta' kawza dwar l-istess jedd.

Ukoll, li l-Mandat ta' Inibizzjoni huwa mezz procedurali eccezzjonali u mhux normali ta' provvediment legali.

L-istharrig li jrid isir mill-Qorti f'talba bhal din huwa dak, jekk minghajr il-hrug tal-mandat, il-jedd li jista' jkollu jitnehha darba ghal dejjem u b'mod irrimedjabbli.

B'applikazzjoni ta' dawn il-principji ghall-kaz odjern, il-Qorti ser taghmel is- segwenti kostatazzjonijiet.

Jedd 'Prima facie' Illi r-rikorrenti qed jittentaw jwaqqafu lill-intimati milli jbiegh, inehhi, jitrasferixxi, jew jiddisponi inter vivos, sew b'titolu oneruz jew gratuwitu xi proprjeta`, u b'mod partikolari il-fond ufficjalment mmarkat bin-numru mija u wiehed u ghoxrin (121) u maghruf bhala "Camee" go Hookham Frere gewwa Guardamangia limiti tal-PietaIl-Marsa.

Hawnhekk, issir referenza ghall-kaz Valley Properties Limited vs Chianti Storm Limited1, fejn intlaqghet it-talba ghall-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni u gie stabbilit is-segwenti:

Tqis li l-Qorti hija sodisfatta li r-rikorrenti sehhilhom juru mad-daqqa t'ghajn (prima facie) li huma ghandhom il-jedd li dwaru talbu l-hrug tal-Mandat.

Sakemm l-att tal-konvenju ma jithassarx (bir-rieda tal- partijiet) jew b'xi decizjoni li tista' tinghata), l-interess tar-rikorrenti dwar l-istess art milquta' bih jibqa' fis-sehh. ..............."

1 Prim' Awla, Mandat numru 225/2007, deciz fid-9 ta' Marzu 2007

Paġna 4 minn 5

Nru. 1300/21 ISB Illi fil-kaz in ezami, u minkejja l-korrispondenza elettronika li ghaddiet bejn il-partijiet u esebita in atti, ma jirrizulta bl-ebda mod illi l-konvenju bejn il- partijiet gie rexxiss.

Anzi, jirrizulta illi r-rikorrenti pprocedew bil-hrug ta' ittra ufficjali qabel l- iskadenza tal-konvenju u konsegwentament intavolaw il-kawza apposita entro t-terminu preskritt mill-ligi.

Il-mertu ta' kemm hija valida o meno tali procedura, jew kemm gahndhom ragun jew le ir-rikorrenti, tispetta issa lill- Qorti li tikkunsidrha u tiddererminha f'dik il-kawza – imma certament mhux hawnekk u f'dan l-istadju.

Fic-cirkostanzi ghalhekk il-Qorti tqis li r-rikorrenti irnexxielhom jissoddisfaw l-ewwel element, dak tal-jedd, u dan fuq bazi prima facie tant illi ghandu jigi kkawtelat.

Irrimedjabilita` Illi jirrizulta li r-rikorrenti wrew li l-mandat huwa mehtieg biex jitharsu l- jeddijiet pretizi minnhom tant li bin-nuqqas tal-hrug tal-mandat, ir-rikorrenti jistghu jsofru pregudizzju peress illi kwalsiasi azzjoni minnhom mehuda issir superfluwa u irrelevanti.

Ghaldaqstant, darba illi kkunsidrat li jirrizultaw ir-rekwiziti mehtiega mil-ligi biex ikun jista' jinhareg il-mandat kif mitlub mir-rikorrent il-Qorti ghalhekk, ghal dawn il-motivi, wara li rat l-atti kollha relattivi, taqta' u tiddeciedi, billi tilqa' t-talba ghall-hrug tal-Mandat ta' Inibizzjoni kontra l-intimat kif dedott.

Bl-ispejjez ta' din l-istanza li jibqghu rizervati ghall-gudizzju finali tal-kawza fil-mertu.

Mogħti kameralment illum, it-Tlieta 14 ta' Settembru, 2021.

Paġna 5 minn 5


FIL-QORTI ĊIVILI – PRIM AWLA

Illum it-Tlieta 14 ta' Settembru, 2021

Fl-atti tar-rikors ghall-hrug ta` Mandat ta` Inibizzjoni Numru 1317/2021 ISB fl-ismijiet:

Rat ir-rikors prezentat mir-rikorrenti fil-31 ta' Awissu 2021 li gie kkonfermat

bil-gurament minn Michael Perez, u li permezz tieghu r-rikorrenti

talbet lil din il-Qorti sabiex izzomm lill-intimati:

Paġna 1 minn 7

Milli jidhlu fl-arja tar-rikorrenti, u cioe`, Consiglia Perez, tal- fond, 187, Misrah Dom Mintoff, Zejtun, liema proprjeta` hija ta' Consiglia Perez.

u dan ghar-ragunijiet u l-premessi li ma jinsabux fir-rikors izda li gew

spjegati waqt it-trattazzjoni tar-Rikors.

Rat id-digriet taghha tal-31 ta' Awissu 2021 fejn laqghet it-talba tar-

rikorrenti provvizorjament, ordnat in-notifika tal-atti lill-intimati bi zmien

prefiss biex iwiegeb, u fejn appuntat ir-rikors ghas-smigh ghall-udjenza tad-

9 ta' Settembru 2021 f'12:00pm.

Rat li l-intimat kien debitament notifikat, u ressaq risposta fis-6 ta'

Settembru 2021 li l-Qorti hadet konjizzjoni taghha.

Semghet is-sottomissjonijiet tal-abbli difensuri tal-partijiet fl-udjenza tad-9

ta' Settembru 2021 u rat illi r-Rikors thalla ghal provvediment in camera, kif

qed isir illum.

Ikkunsidrat:

Illi skond l-Artikolu 873(1) tal-Kap.12 – L-iskop tal-Mandat ta' Inibizzjoni

huwa li jzomm persuna milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta'

pregudizzju ghall-persuna li qed titlob il-mandat.

Illi skond l-Artikolu 873(2) tal-Kap.12 – Il-Qorti m`ghandhiex tohrog tali

mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa mehtieg sabiex

jitharsu l-jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent 'prima facie' jidher li

ghandu dawk il-jeddijiet.

Paġna 2 minn 7

Mill-Artikolu 873(2) johorgu zewg elementi li r-rikorrent jrid jissodisfa:

1) fl-ewwel lok, irid juri li l-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu jeddijiet

li qed jippretendi li ghandu; u

2) fit-tieni lok, irid jipprova li prima facie ghandu dawn il-jeddijiet.

Appuntu dwar il-prova prima facie tal-jeddijiet, il-Qorti tal-Appell fis- sentenza taghha fil-kawza Grech pro et noe vs Manfre`1 qalet hekk –

… huwa rekwizit oggettiv u mhux soggettiv, ma jiddependix mill- element diskrezzjonali tal-gudikant, jew il-jeddijiet jidhru 'prima facie', ma' l-ewwel daqqa t'ghajn, jew ma jidhru xejn, ghall-finijiet tal-hrug tal-mandat.

L-elementi li jwasslu ghall-hrug tal-Mandat huma kumulativi u mhux alternativi.

Li allura jfisser illi jekk xi wiehed mill-elementi ma jirrizultax, il-Qorti hija obbligata tichad it-talba ghall-hrug tal-Mandat mitlub.

Huwa ukoll riaffermat li l-procedura tal-lum hija mahsuba biex wahda sommarja.

Il-fatt illi tintlaqa` talba ghall-hrug tal-Mandat, m`ghandux ifisser li l-jedd huwa ippruvat.

Kif daqstant iehor m`ghandux ifisser li jekk il-hrug tal- Mandat ikun michud allura l-jedd pretiz ma jezistix.

Unikament ghall-fini tal- akkoljiment o meno tat-talba, mhux kompitu ta` din il-Qorti li tqis il- pretensjonijiet tal-partijiet fil-mertu.

Hadd mill-partijiet ma jista` jew m`ghandu jippretendi li mad-"daqqa t`ghajn" ghandha tkun propju din il-Qorti li tiddeciedi hi l-mertu tal-kwistjoni bejn il- partijiet bil-procedura specjali u partikolari tal-Mandat ta` Inibizzjoni.

Finalment irid jigi precizat ukoll illi l-Mandat ta` Inibizzjoni huwa mezz procedurali eccezzjonali.

1 14 ta` Lulju 1988, (Kollez.

Paġna 3 minn 7

Nru. 1317/21 ISB Ghalhekk ma jistax ikun hemm il-hrug tal-Mandat jekk il-hsara li minnha r- rikorrent ikun qieghed jilmenta tkun tista` tigi rimedjata mod iehor.

Dan kollu qed jinghad sabiex il-kontendenti jifhmu li l-mansjoni ta' din il- Qorti mhuwiex li tiddeciedi finalment dwar il-pretensjonijiet taghhom fil- mertu izda huwa limitat u cirkoskritt biex tara jekk huwiex sodisfatt dak li trid il-ligi sabiex ikun operattiv Mandat ta` Inibizzjoni.

Dan kollu maghdud, ikkunsidrat ulterjorment:

Illi kif spjegat fit-trattazzjoni tar-rikors, l-intimat bena xi sulari l-fuq mill-livell tal-proprjeta` tar-rikorrenti u issa huwa mehtieg illi il-hitan esterni ta' dawn is-sulari zejda jitkahhlu u jinksew minn barra, hitan li jaghtu ghal fuq l-arja tal-proprjeta` tar-rikorrenti.

Kif gie mistqarr u jidher illi hemm qbil bejn il-partijiet, ir-rikorrenti ssostni illi sofriet xi danni fil-proprjeta` taghha u meta hija ntalbet taghti permess sabiex isir it-tikhil u l-kisi tal-hitan msemmija, hija rrifjutat tali permess u gharrfet lill-intimat illi hija kienet lesta taghti permess biss una volta illi jkun hemm ir-riparazzjonijiet tal-hsarat minnha allegati u kagunati fil-kors tal-bini u l-izvilupp.

Filwaqt illi l-intimat talab permess anke permezz tar-rapprezentant legali tieghu (DOK 1 mar-risposta tieghu), mill-liema ittra jirrizulta illi l-intimat kien anke lest jiehu kull prekawzjoni biex ma jinholoqx inkonvenjent inutili lir- rikorrenti u obbliga ruhu illi jsir it-tindif necessarju, jirrizulta illi ma kienx hemm zblokk fil-kwisjtoni tal-hsarat u ghalhekk, l-intimat qabad u nizzel pont sabiex jinbeda l-kisi tal-hajt, izda r-rikorrenti pprocediet bil-Mandat odjern.

Fid-dawl ta' dawn ir-rizultanzi, il-Qorti tibda biex tirrimarka fl-ewwel lok illi l- kwistjoni tal-allegati hsarat sofferti mir-rikorrenti fil-kors tal-kostruzzjoni huwa irrelevanti ghall-finijiet ta' dan il-Mandat, hlief ghal fatt illi qed jintuzaw mir-rikorrenti sabiex tiggustifika l-posizzjoni taghha illi ma taghtix kunsens lill-intimat sabiex jidhol fl-arja taghha biex jaghmel ix-xogholijiet necessarji fuq il-hajt de quo, liema xogholijiet fuq kollox huwa ghandu dritt illi jaghmel.

Paġna 4 minn 7

Nru. 1317/21 ISB B'dan id-digriet, kwalisasi drittijiet spettanti lir-rikorrenti fir-rigward ta' tali hsarat minnha allegati jibqghu impregudikati.

F'dan il-kuntest issir referenza ghal dak li nghad mill-Qorti diversament preseduta fil-kaz Dr. John Inguanez noe vs Direttur tal-Kuntratti2

Ir-rabta ta' Mandat ta' Inibizzjoni m'għandhiex tintuża bħala arma ta' theddid jew ġegħil (arm twisting) lill-parti intimata li, jew tagħmel dak li tixtieq il-parti rikorrenti jew ma tagħmel xejn.

B'dan il-mod, il-mandat ma jibqax għodda li tħares il-jedd prima facie tal-parti rikorrenti, imma ssir sarima li żżomm lill-parti intimata milli tgawdi l-jeddijiet tagħha.

Il-Qorti hija tal-fehma li qatt ma kienet ir-rieda tal-liġi li l-Mandat ta' Inibizzjoni jinbidel f'arma bħal din.

Jinghad issa illi ma jirrizultax li hemm kontestazzjoni dwar il-fatt illi l-arja fuq il-proprjeta` tar-rikorrenti hija proprjeta` tal-istess rikorrenti.

Lanqas ma hemm kontestazzjoni illi l-intimat jinhtieg permess biex jidhol fl-arja tar- rikorrenti sabiex isir ix-xoghol.

Lanqas ma jidher kontestat id-dritt tal-intimat illi jaghmel dawn ix-xogholijiet.

Fil-kors tat-trattazjoni tar-Rikors, irrizulta illi r-rikorrenti ma ppretenditx illi l- intimat jaqbad u jidhol fl-arja taghha minghajr il-kunsens taghha, imma ippretendiet illi kellu jibda' proceduri legali sabiex jottjeni l-awtorizazzjoni tal-Qorti sabiex jezegwixxi x-xogholijiet.

Il-Qorti trid taghmilha cara illi hadd ma ghandu jaqbad u jidhol f'arja ta' terzi minghajr il-permess tas-sid, u gja la darba l-intimat talab il-permess, allura hu stess kien ben konxju ta' dan kollu u zbalja u ghamel hazin illi qabad u nizzel pont biex hu jew nies mqabbda minnhu jaghmlu x-xogholijiet fuq il- hajt de quo.

Gja la darba ma kellux permess, ma seta` qatt jiehu l-ligi b'idejh.

Daqstant iehor pero` il-Qorti tiddeplora l-agir pikuz u ta' geghil tar-rikorrenti, meta hija taf u konxja illi l-intimat ghandu d-dritt illi jiksi l-hajt de quo, izda flok ittih il-permess jaghmel dan billi jaccedi fl-arja taghha, tistiednu jiftah proceduri legali illi hija taf illi ser titlef.

Atteggjament illi ma' din il-Qorti xejn ma jinzel tajjeb!

2 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 18 ta' Lulju 2008

Paġna 5 minn 7

Nru. 1317/21 ISB U allura inholoq dan l-impasse bejn il-partijiet.

Ir-rikorrent mhix lesta taghti l-kunsens biex isiru xogholijiet mill-intimat illi hija taf illi ghandu dritt jaghmel, biss biex tippika, filwaqt illi l-intimat ma kienx lest jistenna illi jiehu proceduri legali sabiex jottjeni tali permess/awtorizazzjoni, u qabad u dahal fl-arja tar- rikorrenti.

Certament illi l-attitudini tal-partijiet ma jawgura xejn ghal buon vicinat illi ghandu jkun hemm bejniethom, u l-Qorti tiehu l-opportunita` illi tistedinhom ibiddlu r-rotta.

Din il-Qorti tista' tghaddi biex tiddeciedi u tichad it-talba ghal Mandat anke fuq hekk biss, cioe`, ghaliex il-Mandat bhal dan mitlub m'ghandux jintuza bhala arma ta' theddid jew geghil, imma appuntu sabiex ma jkunx hemm pendenzi inutili bejn il-partijiet li huma gara, il-Qorti sejra tghaddi biex issa taghmel is-segwenti kostatazzjonijiet u decizjonijiet.

Taghmel qabel xejn referenza ghad-Digriet taghha (kif diversament preseduta)3 fuq materja simili ghal din, fejn intqal hekk:

Il-Qorti ma tarax in-necessita' ghal dan il-mandat fir-rigward tat- tlestija tal-hajt tal-kamra li jaghti ghal fuq il-bitha tar-rikorrenti.

Dan il-hajt jappartjeni lill-intimat u ghandu kull dritt li jlestih u jrendih protett mill-elementi.

Ovvjament irid jottempera ruhu mal-Ligi u mal-principji tal-buon vicinanza u ma jwahhalx strutturi bla bzonn minghajr il-kunsens tar-rikorrenti, jwahhalhom temporanjament u jitnehhew malli jitlestu x-xoghlijiet fuq il-hajt mill-aktar fis.

Din il-Qorti qed tabbraccja dan il-hsieb u din il-konkluzjoni u ser timxi fuq l- istess passi.

GHALDAQSTANT, ghar-ragunijiet kollha premessi, din il-Qorti qeghda tiddeciedi billi –

TICHAD it-talba ghall-hrug tal-Mandat kif mitlub.

TIRREVOKA CONTRARIO IMPERIO d-digriet taghha tal-31 ta' Awissu

2021 safejn il-mandat gie milqugh b'mod provvizorju,

3 Prim Awla tal-Qorti Civili, 1654/2015LSO, 6ta' Novembru 2015

Paġna 6 minn 7

TORDNA illi, l-intimat ghandu jithalla mir-rikorrenti jiksi u jizboh, bl-uzu tal-pont minn fuq il-proprjeta` tieghu ghal fuq l-arja tar-rikorrenti, il-hajt li jaghti ghal fuq l-arja proprjeta` tar-rikorrenti, f'gurnata ffissata bi qbil bejn il-partijiet izda minghajr dewmien zejjed, u l-intimat huwa ordnat illi jara u jassikura illi x-xogholijiet isiru fl-aqar zmien possibbli u billi jittiehdu dawk il-mizuri kollha prekawzjonali sabiex la ssir hsara u lanqas jithalla hmieg fil-fond jew fuq il-bejt tar-rikorrenti, mhux lanqas billi jitpogga plastic u jsir it-tindif kollu necessarju meta jitlesta x-xoghol ta' kisi u tibjid.

Fic-cirkostanzi, kull parti tbaghti l-ispejjes taghha ta' din il-procedura.

Mogħti kameralment illum, it-Tlieta 14 ta' Settembru, 2021.

Paġna 7 minn 7


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar it-Tlieta, 14 ta' Settembru, 2021

Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fil-31 ta' Lulju, 2019 permezz ta'

liema l-attur talab li l-konvenuta tigi kkundannata thallas is-somma ta' €3317.79

rapprezentanti danni sofferti mill-attur fuq it-Truck BJ285YL fl-incident li gara fl-

erbatax ta' Gunju, 2018 ghal-liema accident il-konvenuta kienet responsabbli u dan kif

se jirrizulta ahjar waqt it-trattazzjoni tal-kawza, bl-ispejjez u bl-imghax skont il-ligi

Ra r-risposta tas-socjeta` intimata li, permezz taghha ddikjarat li t-talbiet

imressqa qeghdin jigu kkontestati abbazi tas-segwenti eccezzjonijiet :

Illi l-avviz tat-talba huwa null billi r-rikorrent huwa assenti minn Malta u ma

hatarx mandatarju specjali ghall-prezentata tal-avviz tat-talba

Illi t-talba tar-rikorrenti hija preskritta ai termini tal-art.

29(b) tal-Att dwar

Portijiet u Bastimenti, Kapitolu 352 tal-Ligijiet ta' Malta ;

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost it-talba tar-rikorrenti hija infondata

fil-fatt u fil-ligi u ghandha tigi michuda.

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-esponenti ma hijiex responsabbli

ghad-danni reklamati u ma ghandix htija jew responsabilita` fl-incident tal-

14 ta' Gunju, 2018 ;

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost

l-esponenti ma ghandux

responsabilita` fir-rigward tal-kiri ta' vettura alternattiva mir-rikorrenti liema

kiri sar ad insaputa tas-socjeta` intimata

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost ir-rikorrenti kellu d-dmir li jrazzan

fid-danni u mhux li jkabbarhom specjalment bid-dewmien mahluf minnu li

wassal ghal perjodu itwal f'liema ma uzax il-vettura tieghu

Salv eccezzjonijiet ulterjuri skont il-ligi.

Ra n-nota tas-socjeta` intimata b'anness maghha l-affidavit ta' Doreen Briguglio

Pope n-nota tal-attur b'anness maghha l-affidavit tieghu u ghadd ta' dokumenti.

Sema' l-kontro-ezami tal-attur.

Sema' t-trattazzjoni bil-fomm tal-avukati difensuri tal-partijiet.

Ra li l-kawza baqghet differita ghas-seduta tal-lum ghal decizjoni fir-rigward

tal-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari.

Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz.

Ikkunsidra

Illi din hija kawza li tirrigwardja talba ghall-kumpens ta' danni allegatament

sofferti mill-attur fil-vettura tieghu bhala konsegwenza ta' incident li ghalih, skont l-

Illi da parti taghha is-socjeta` intimata ressqet zewg eccezzjonijiet ta' natura

Permezz tal-ewwel eccezzjoni is-socjeta` intimata tikkontendi li l-azzjoni

odjerna hija kolpita minn nullita` stante li, skont l-istess socjeta`, ir-rikorrenti huwa

assenti minn Malta u kwindi kien tenut jahtar mandatarju specjali ghall-prezentata tal-

Illi permezz tat-tieni eccezzjoni preliminari l-istess socjeta` intimata

tikkontendi wkoll li l-azzjoni odjerna hija preskritta ai termini tal-art.

29(b) tal-Att

dwar Portijiet u Bastimenti (Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta).

Illi permezz ta'din is-sentenza it-Tribunal ser jiddeciedi dawn l-ewwel zewg

eccezzjonijiet preliminari.

Illi mill-aspett prettament legali, jidher li l-ewwel eccezzjoni tas-socjeta`intimata

tinsab imsejsa fuq allegazzjoni ta' nullita` tal-att promotur stante l-assenza tal-attur

minn Malta ghall-prezentata tal-avviz tat-talba.

Illi f'tali rigward is-socjeta` intimata irreferiet ghad-decizjoni moghtija mill-

Onor. Prim' Awla tal-Qorti Civili fl-ismijiet Zealand Holdings Inc. v. Amsterdam

Trade Bank MV deciza fid-29 t'April, 2014 li permezz taghha jinsab deciz is-

segwenti :

Il-Qrati taghna kienu konsistenti dwar il-bzonn li parti jekk mhux prezenti

f'Malta trid tkun rapprezentata minn persuna f'Malta u tidher ghaliha (ara

Dan ma jfissirx pero` illi jekk parti tinsab sprovista

minn rapprezentanza f'Malta, allura dan iwassal immedjatament ghal

nullita tal-proceduri.

Din in-nullita mhix imposta u anqas tirrizulta mill-

B'daqshekk ma jfissirx pero illi sitwazzjoni simili tista' tithalla jew tigi

permessa u l-kawza tkompli miexja.

Li kieku l-kwistjoni tar-rapprezentanza

tirrigwarda l-konvenut, il-ligi taghti indikazzjonijiet cari dwar x'jista jsir

biex il-proceduri jitkomplew ghax wara kollox hu primarjament fl-interess

ta' attur li l-proceduri jitkomplew fil-konfront tal-persuna li kontra tieghu

tkun saret il-pretensjoni.

Il-ligi taghti l-fakolta` tan-nomina ta' kuraturi biex

jirraprezentaw lill-assenti.

Fil-kaz invers pero`, meta l-attur nnifsu hu

assenti, hu fl-interess tieghu sabiex juri l-interess guridiku tieghu li jehtieg li

l-atti jigu proceduralment korretti biex jigi sodisfatt l-interess reali tal-istess

attur fl-azzjoni u jigi assigurat fost affarijiet ohra illi f'Malta hawn

rapprezentant li jista' jipprezenta atti fil-Qorti jew jircievi jew jigi notifikat

bl-atti u ordnijiet jew digrieti tal-Qorti u jigu salvagwardati spejjez

gudizjarji skond

tal-Kap.

kaz sub iudice mhux wiehed fejn l-attur hu citaddin u enti li tifforma parti

minn pajjiz parti mill-Unjoni Ewropea, fejn jistghu jitqajmu argument dwar

peress li f'dan il-kaz is-socjeta attrici u d-direttur li halef ir-rikors

guramentat huma minn barra l-Unjoni Ewropea.

Il-Qorti tqis li l-prezenza

f'forma ta' mandatarju hi necessarja ghal prosegwiment tal-kawza biex l-atti

jkunu korretti u d-drittijiet u obbligi tal-partijiet jigu salvagwardati pero` l-

Qorti ma taqbilx li f'dan l-istadju wara li l-kawza giet prezentata kif trid il-

ligi, in-nuqqas ta' mandatarju li jirraprezenta s-socjeta attrici jista jwassal

per se ghan-nullita tal-proceduri, ghalkemm jista' xorta jaghti lok ghal

provedimenti ohra mill-Qorti biex il-pozizzjoni tigi regolarizzata jew

determinata fin-nuqqas. (enfazi mizjuda)

Illi f'tali rigward it-Tribunal isib li, fl-ewwel lok, ikun opportun li jigi determinat

jekk l-attur jistax jitqies bhala assenti minn dawn il-Gzejjer, imqar fil-mument illi fih

gew intavolati l-proceduri odjerni.

F'tali rigward xehed l-istess attur li f'tali rigward

ikkontenda li huwa jirrisjedi Malta u ilu hawnhekk residenti ghal dawn l-ahhar seba'

A sostenn tal-posizzjoni legali tieghu huwa ressaq ukoll bhala prova skritturi ta'

lokazzjoni rispettivament datati 12 ta' Frar, 2019, 22 ta' Dicembru, 2017 (u ricevuti

relattivi ghall-hlas ta' kera) li juru li matul iz-zmien l-attur kien effettivament qed jikri

positijiet f'Malta ghall-iskop tar-residenza tieghu.

B'mod partikulari permezz ta'

skrittura ta' lokazzjoni datata 12 ta' Frar, 2019 huwa kera fond f'Ghawdex ghal sitt

In kontro-ezami huwa kompla jishaq li « jiena nigi hawn peress li jiena nghix

hawnhekk b'mod permanenti.

Jiena nghix u nahdem hawn Malta.

Nghid li jiena ilni

nirrisjedi hawn Malta mis-sbatax (17)t'Ottubru elfejn u sittax (2016)".

Tali xhieda baqghet mhux kontradetta.

Illi ghaldaqstant it-Tribunal isib li, mill-provi prodotti, jirrizulta li l-attur

effettivament kien jirrisjedi f'Malta fil-mument illi fih giet prezentata l-kawza odjerna

u cioe` fil-31 ta' Lulju, 2019.

Min-naha l-ohra ma tressqet ebda prova li tindika li l-attur

kien assenti mill-Gzejjer f'tali zmien, anzi l-provi kollha jidhru li jeskludu proprju dan.

Hekk ukoll, skont is-sentenza hawn fuq citata jinsab deciz li, ai fini tal-art.

789 tal-

Kodici t'Organizzazzjoni u Procedura Civili, in-nullita` lamentata mis-socjeta`

intimate sakemm tirrigwardja l-hatra ta' mandatarju matul il-kawza "mhix imposta u

anqas tirrizulta mill-ligi" salv provvedimenti opportuni li jkunu jridu jittiehdu f'kaz li

Mandanakollu kif inghad, fil-kaz odjern irrizulta li l-attur ilu

jirrisjedi fil-Gzejjer Maltin ghal diversi snin inkluz iz-zmien kollu relattiv ghall-

prezentata tal-kawza odjerna u ghadu hekk residenti.

Fil-fatt xehed ukoll f'dawn il-

l-ewwel eccezzjoni

preliminari kif sollevata mis-socjeta` intimata.

Illi fir-rigward tat-tieni eccezzjoni preliminari, is-socjeta` intimata rreferiet ghal

dak li jinsab deciz fis-7 ta'Lulju, 2003 mill-Onor.

Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri)

permezz tal-kawza fl-ismijiet The Cargo Handling Co. Ltd. v. Messrs John Stevanovic u

Ic-citat artikolu 65 jiddisponi illi "minkejja ddisposizzjonijiet ta' kull ligi

ohra, ma tista' tittiehed ebda azzjoni kontra l-Awtorita` jew kuntrattur dwar

ir-responsabilitajiet taghhom taht dan l-Att, jew ghal xi telf jew hsara li ssir

lil xi persuna, bastiment, oggetti, vetturi jew hwejjeg ohra huma x'inhuma

(a) talba bil-miktub, li taghti dawk il-partikolaritajiet li jistghu jkunu b'mod

xieraq mehtiega, ma tinghatax lillAwtorita` jew lill-kuntrattur, skond il-kaz,

mhux aktar tard minn sitt xhur mid-data li fiha l-oggetti kienu accettati

millAwtorita` jew mill-kuntrattur;

(b) l-azzjoni ma tinbediex fi zmien tnax-il xahar millimsemmija data."

L-

Artikolu 65 tal-Att li kkreja l-Awtorita` Marittima huwa komplimentari jekk

mhux ukoll konsimili ghall-Art 45 ta' dak li kien il-Ports Ordinance 1962.

Kif akkolt filgurisprudenza t-terminu ta' tnax-il xahar fl-artikolu suddett

kontemplat hu terminu perentorju jew ta' dekadenza.

decizjonijiet fl-ismijiet "Dr. E. Tortell Degiovanni noe –vs- Col.

Farrugia Nicholls, 23 ta' Novembru 1970 u "Avukat Dottor Philip Griffin nomine –

vsAlbert Vella Coleiro et noe", Qorti Kummerc, per Woodhead George ‘Teuma Carabez, 6 ta'

Kif enuncjat fid-decizjoni fl-ismijiet "Giuseppe Caruana Giordimaina – vs-

Notaro Edoardo Borg Briffa Bibiano", Appell Civili, 16 ta' Jannar 1920 (Vol

It-terminu stabbilit fl-Artikolu 65 huwa

wiehed intiz biex jehles lill-Awtorita` u lill-kuntrattur taghha bhas-socjeta`

appellanti, minn kull riskju ta' proceduri taht l-Att imsemmi, u fic-cirkostanzi

hemm prevvisti, jekk l-azzjoni mit-terz ma ssirx fiz-zmien imsemmi ta' tnax

il-xahar.

Fil-kamp marittimu terminu bhal dan hu wiehed uniformi.

nsibuh fl-Art 3 (6) tal-Hague Rules jew l-Artikolu 6 tal-Att dwar il-Garr ta'

Merkanzija bil-Bahar (Kap 140) fil-kaz ta' azzjoni kontra l-vapur jew it-

trasportatur bil-bahar.

Huwa wkoll komplimentari ghax-xorta ta' azzjonijiet

preskritti flArtikolu 544 tal-Kodici tal-Kummerc."

Illi da parti tieghi l-attur jirribatti ghal dan l-argument billi jirreferi ghad-

decizjoni moghtija mill-Onor.

Qorti tal-Appell (Sede Superjuri) fit-13 t'April, 2018 fl-

ismijiet Joseph Mc Alister v. Valletta Gateway Terminals Limited, fejn hemmhekk ukoll

gie trattat l-art.

29 tal-Kap 352.

Hemmhekk l-Onor.

Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri)

iccirkoskriviet l-applikabilita` tal-imsemmi artikolu ghal sitwazzjoni ta' hsara naxxenti

proprju minn responsabilita` li tohrog mill-istess Kap. 352 u mhux ukoll ghal kull culpa

Din il-qorti taqbel mal-ewwel qorti illi l-art.

29 tal-Kap.

sitwazzjonijiet fejn l-Awtorità għat-Trasport f'Malta jew il-kuntrattur tagħha

jkunu qegħdin jagħtu servizz lil terzi jew jinqdew b'setgħat li tagħti l-istess

liġi; jolqot ir-relazzjoni bejn l-awtorità jew il-kuntrattur u dawk li jinqdew

bis-servizzi tagħhom, iżda ma jolqotx ukoll ir-relazzjoni bejn l-awtorità jew

il-kuntrattur tagħha u l-ħaddiema mqabbda minnhom.

Ma hemm ebda raġuni

għala l-awtorità jew il-konvenut għandhom igawdu posizzjoni privileġġjata

f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u l-inkolumità

tal-ħaddiema. (...)

Ir-responsabilità tal-appellanti dwar ħatt ta' merkanzija hija parti mir-

responsabilità tagħha taħt il-Kap.

352, iżda dik lejn il-ħaddiema mqabbda

minnha ma hijiex responsabilità li toħroġ mill-Kap.

352 iżda toħroġ mil-

liġi ġenerali dwar responsabilità akwiljana u mil-liġi ġenerali dwar sigurtà

fuq il-post tax-xogħol u inkolumità tal-ħaddiema.

Il-Kap.

352 japplika

"minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra" f'dak li huwa regolat mill-

istess Kap. 352, u mhux f'materja li ma hijiex regolata bil-Kap.

(enfazi mizjuda)

Illi l-attur jaghmel referenza ghal Dok.

52 tal-process u cioe` ghal email

datata 18 ta' Lulju, 2018 fejn rapprezentanta tas-socjeta` intimata tidher li qed

tikkomunika mal-avukata

tal-attur billi

liema dokumentazzjoni u

informazzjoni ohra hija mehtiega ghall-ipprocessar tat-talba ghall-hlas u jikkontendi li

proprju permezz ta' tali email jinsab pruvat li kienet tressqet il-claim relattiva.

kont li l-incident sehh fl-erbatax (14) ta'Gunju, 2018, huwa jikkontendi li t-talba

tressqet xahar u erbat ijiem wara l-incident u kwindi entro t-terminu preskritt mil-ligi.

Illi f'tali rigward it-Tribunal jinnota li l-art.

29 tal-Att dwar Portijiet u

Bastimenti (Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta) testwalment jipprovdi s-segwenti :

Minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra, ma tista' tittieħed ebda

azzjoni kontra

jew kuntrattur dwar

ir-responsabbilitajiet

tagħhom taħt dan l-Att, jew għal xi telf jew ħsara li ssir lil xi persuna,

bastiment, oġġetti, vetturi jew ħwejjeġ oħra huma x'inhuma abbord

(a) talba bil-miktub, li tagħti dawk il-partikolaritajiet li jistgħu jkunu

b'mod xieraq meħtieġa, ma tingħatax lill-Awtorità jew lill-kuntrattur,

skont il-każ, mhux iktar tard minn sitt xhur mid-data li fiha l-oġġetti kienu

aċċettati mill-Awtorità jew mill-kuntrattur;

(b) l-azzjoni ma tinbedix fi żmien tnax-il xahar mill-imsemmija data:

Iżda l-Awtorità jew il-kuntrattur, skont il-każ, jista' jestendi ż-żmien

speċifikat fil-paragrafu (a) b'dak iż-żmien l-ieħor ta' mhux iżjed minn sitt

xhur li jidhrilha xieraq jekk tkun sodisfatta li t-talba ma setgħetx issir b'mod

xieraq fiż-żmien speċifikat kif intqal qabel:

Iżda wkoll l-Awtorità jew il-kuntrattur, skont il-każ, ma jkunux

responsabbli għal aktar mil-limiti jew mill-ammonti stabbiliti b'liġi, jew

f'dawk iċ-ċirkostanzi li jistgħu jkunu preskritti.

Illi fil-kaz in ezami huwa inkontestat li, kif jipprovdi l-istess attur permezz tal-

avviz tieghu, il-kawza titratta "danni sofferti mill-attur fuq it-Truck BJ285YL fl-incident

ta' Gunju, 2018 ghal-liema accident

il-konvenuta kienet

responsabbli".

Huwa minnu li l-azzjoni odjerna giet intavolata mill-attur fil-31 ta'

Lulju, 2019 u cioe` aktar minn sena wara d-data tal-incident imma ma rrizultax pruvat

li din il-hsara hija effettivament rizultat ta' hsara li l-intimata hija jew setghet kienet

responsabbli ghaliha skont l-obbligi posti fuqha mill-Kap.

352 tal-Ligijiet ta' Malta jew

li fil-waqt tal-incident il-vettura tal-attur kienet abbord xi bastiment jew meta l-attur

kien qieghed altrimenti jinqeda bis-servizzi tas-socjeta` intimata.

tressqet ebda prova li l-vettura tal-attur kienet xi merkanzija li kienet qed tinhatt skont

obbligi posti mill-Att dwar Portijiet u Bastimenti.

Kif hawn fuq citat, huwa biss f'tali

kazijiet li huwa applikabbli t-terminu impost mill-art.

29 u certament mhux fil-kazijiet

kollha, minghajr ebda distinzjoni, fejn issir azzjoni kontra kuntrattur taht l-istess Att.

Fil-kaz in ezami, minkejja s-seduti u l-opportunitajiet kollha ripetutament moghtija lill-

partijiet baqghu ma tressqu ebda provi dwar ic-cirkostanzi li fih sehh l-incident li fih l-

attur jghid li sofra hsara fil-vettura tieghu.

Certament ma jinsabx pruvat li tali incident

sehh f'cirkostanzi li ghalihom japplika l-art.

Anzi, l-provi prodotti mill-istess

socjeta` intimata jindikaw l-ezistenza u l-involviment ta' vettura ohra (bin-numru ta'

registrazzjoni IPB682 – f'dan is-sens l-affidavit ta' Doreen Briguglio de Clark) misjuqa

minn terz li d-dettalji tieghu m'humiex f'dan l-istadju maghrufa.

Kwindi jidher li l-

incident sehh bejn il-vettura tal-attur u vettura ohra proprju b'tali numru ta'

registrazzjoni proprju meta din tal-ahhar jidher li kienet qed tinsaq minn terza persuna.

Konsegwentement it-Tribunal isib li, in vista ta' dak kjarament deciz permezz tas-

sentenza hawn fuq citata fl-ismijiet Joseph Mc Alister v. Valletta Gateway Terminals

Limited, is-socjeta`intimata ma rniexxielhiex tipprova li l-azzjoni odjerna hija wahda

li ghaliha tassew japplika l-art.

29 tal-Kap.

352 tal-Ligijiet ta' Malta, oneru dan li kien

kjarament jinkombi fuqha (ara f'dan is-sens Stencil Pace (Malta) Limited v. Kunsill

Prim' Awla tal-Qorti Civili fit-30 t'Ottubru, 2003

fost ohrajn: "Hja regola ewlenija fil-procedura li l-prova li l-azzjoni hija preskritta trid

issir minn min iqanqal l-eccezzjoni, u ghalkemm il-parti attrici tista' tressaq provi biex

tittanta xxejjen dawk tal-parti mharrka billi tmieri li ghadda z-zmien jew billi ggib 'il

quddiem provi li juru li l-preskrizzjonikienet sospiza jew interrotta, il-piz jaqa'

principalment fuq min jallega l-preskrizzjoni.

Hi l-parti mharrka li trid tipprova li l-

parti attrici ghaddhielha z-zmien utli biex tressaq il-kawza, u dan minn zmien minn

meta dik il-kawza setghet titressaq. (...)

Iz-zmien tal-preskrizzjoni jrid jitqies

b'riferenza ghall-azzjoni kif imfassla.").

Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jichad l-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari

kif sollevati mis-socjeta` intimata u jordna l-prosegwiment tal-kawza.