Rikors Maħluf Nru. 892/2014

QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE HUIZER Seduta tas-7 ta' Diċembru 2015

Rikors Maħluf Numru: 892/14 LM

Kunsill Lokali Siġġiewi u b'digriet tal-20 ta' Novembru 2014 ġie korrett għal Is-Sindku Dr Karol Gabriel u s-Segretarju Eżekuttiv Nikol Callus għan- nom u in rappreżentanza tal-Kunsill Lokali Siġġiewi

Rat ir-Rikors Maħluf tas-soċjetà attriċi Xuereb Bros. Limited (C32854) (minn

issa 'il quddiem "is-soċjetà attriċi") ippreżentat fl-14 ta' Ottubru 2014 fejn

Noel Muscat ikkonferma bil-ġurament, u għar-raġunijiet imfissra talbet li din il-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

Illi s-soċjetà rikorrenti kellha kuntratt ta' appalt għall-ġbir ta' skart domestiku fil-lokal taħt il-ġurisdizzjoni tal-Kunsill Lokali Siġġiewi; Illi dan il-kuntratt t'appalt, mirbuħ mis-soċjetà rikorrenti permezz ta' sejħa għall-offerti maħruġa mill-istess Kunsill intimat, kellu prezz inkluż it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, varjabbli li jiżdied matul is-snin bir-rati kif dikjarati fl-istess sejħa għall-offerti; Illi l-Kunsill Lokali intimat ħallas lis-soċjetà rikorrenti l-prezz fiss kif kien fl-ewwel sena tal-istess appalt għat-tul tad-durata tal-istess appalt; Illi għalhekk is-soċjetà rikorrenti għandha tieħu l-bilanċ ta' tlettax-il elf u ħames (recte) mitt euro (€13,500) mill-Kunsill intimat u dana stante li l- Kunsill intimat ħallas lis-soċjetà rikorrenti s-somma komplessiva ta' sebgħin elf euro (€70,000) fis-sena kull sena, meta skont it-termini tal- is-soċjetà rikorrenti kellha offerta kif aċċettata mill-istess Kunsill, titħallas €72,000 fit-tieni sena, €74,500 fit-tielet sena u €77,000 fir-raba' u l-aħħar sena; Illi l-bilanċ ta' €13,500 favur is-soċjetà rikorrenti għadhom ma tħallsux mill-Kunsill intimat mingħar ebda raġuni valida fil-liġi, u dan minkejja li ġie debitament intimat li jagħmel dan permezz ta' ittra legali tal-14 ta' Novembru 2013; Għaldaqstant jgħid il-Kunsill Lokali intimat il-għaliex din l-Onorabbli Qorti m'għandhiex: 1.

Tiddikjara, okkorrendo bl-opera ta' periti nominandi, li l-Kunsill Lokali Siġġiewi huwa debitur tas-soċjetà rikorrenti Xuereb Brothers Limited fl-ammont ta' tlettax-il elf u ħames mitt euro,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

bilanċ minn somma ikbar, rappreżentanti l-prezz ta' kuntratt għall-ġbir ta' skart domestiku fil-lokal tas-Siġġiewi, fuq talba tal- Kunsill stess.

Tordna lill-Kunsill Lokali Siġġiewi sabiex iħallas fi żmien qasir u perentorju lis-soċjetà rikorrenti s-somma ta' tlettax-il elf u ħames mitt euro kif fuq ingħad.

Bl-ispejjez u bl-imgħax legali kontra l-Kunsill Lokali Siġġiewi inġunt minn issa għas-subizzjoni.

Rat it-tieni eċċezzjoni fir-Risposta Maħlufa tal-konvenuti s-Sindku Dr Karol

Gabriel u s-Segretarju Eżekuttiv Nikol Callus għan-nom u

rappreżentanza tal-Kunsill Lokali Siġġiewi (minn

konvenuti") ippreżentata fis-7 ta' Novembru 2014 li tgħid:

"Illi in vena preliminari, hemm l-inkompetenza rationae materiae u dana stante skont klawżola numru 5 u 23 tat-tender document u tal-kuntratt bejn il-partijiet, hemm ġurisdizzjoni esklussiva tal-Local Government Advisory Board liema ftehim ġie ffirmat mill-partijiet odjerni".

Rat l-atti kollha tal-kawża u d-dokumenti li ġew esebiti mill-kontendenti.

Rat il-verbal tas-seduta tal-21 t'Ottubru 2015 fejn il-kawża tħalliet għas-

sentenza dwar l-ewwel eċċezzjoni (din trid tigi "t-tieni") tal-Kunsill konvenut

għas-7 ta' Diċembru 2015.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

Ikkunsidrat:

hekk:

Illi t-tender document u l-kuntratt li ġie ffirmat mill-partijiet (fol 15 sa 16) u l-

klawżoli msemmija fit-tieni eċċezzjoni li tassew huma nseriti fihom, jaqraw

Illi m'hemmx dubju li kwalunkwe tilwima tista' tiġi sottomessa għal deċiżjoni

ta' arbitru, anke jekk dan ifisser li f'ċertu sens tiġi sostitwita l-ġurisdizzjoni tal-

L-anqas hemm dubju li jista' jsir ftehim li jaħseb biex tilwim li jista'

jinqala' fil-futur jiġi riferit għal arbitraġġ.

Skont Artikolu 15(5) tal-Att dwar l-

Arbitraġġ (Kap. 387): "Kull ħaġa li tagħti lok għal kwistjoni, ukoll wara li tkun

inbdiet azzjoni legali dwarha fil-qorti, tkun tista', kemm-il darba dik il-ħaġa ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

tkunx waħda minn dawk imsemmija fis-subartikolu (6), titranġa bil-mezz ta'

arbitraġġ jekk il-partijiet kollha fit-tilwima jaqblu li jsir hekk."

Illi skont Artikolu 15(3) tal-istess Kap. 387, "Minkejja kull disposizzjoni li hemm

fil-Kodiċi ta' Kap. 12.

Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jekk parti fi ftehim ta'

arbitraġġ, jew xi persuna li tagħmel it-talba permezz jew bis-setgħa tal-parti,

tibda xi proċedimenti legali f'qorti kontra kull parti oħra fil-ftehim ta' arbitraġġ

jew xi persuna li tagħmel it-talba permezz jew bis-setgħa ta' dik il-parti, dwar

kull ħaġa miftehma

li tiġi riferita għall-arbitraġġ, kull parti f'dawk

il-

proċedimenti legali tista' f'kull żmien qabel ma tressaq xi eċċezzjonijiet jew

ieħor fil-proċedimenti, titlob

il-qorti

li twaqqaf

il-

proċedimenti, u dik il-qorti jew imħallef tagħha, kemm-il darba ma jkunx

sodisfatt li l-ftehim ta' arbitraġġ ikun sar inoperattiv jew ma jistax jitkompla,

għandha tordna li jitwaqqfu l-proċedimenti"1.

Rikors jista' jsir minkejja li l-

kwistjoni għandha tiġi riferita lill-arbitraġġ biss wara li jiġu eżawriti proċeduri

oħra ta' riżoluzzjoni ta' kwistjonijiet."

Illi l-Kunsill konvenut ma użax din il-proċedura li permezz tagħha jitlob li l-

proċeduri jiġu sospiżi temporanjament jew indefinittivament u minflok għażel

li jressaq eċċezzjoni tal-inkompetenza rationae materiae ta' din il-Qorti.

Illi l-Avukat Angele Compagno, rappreżentanta tad-Dipartiment tal-Gvern Lokali,

prodotta mis-soċjetà attriċi xehdet (fis-seduta 11 ta' Frar, 2015) li sa fejn taf hi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

ma jeżisti, u qatt ma eżista, il-Local Government Advisory Board (fol.

Filwaqt li hemm mekkaniżmu fl-istadju tat-tfigħ tal-offerti, li jikkonsisti fi

tribunal imsejjaħ Bord tal-Appelli (fol.

70), wara l-iffirmar tal-kuntratt, jekk

ikun hemm tilwima dwaru, il-każ normalment jitressaq il-Qorti (fol.

li għamlet riċerka mhux biss fid-Dipartiment tagħha imma wkoll mal-Cabinet

Office, ix-xhud (fis-seduta 11 ta' Marzu 2015) kienet f'pożizzjoni li tafferma

kategorikament li "il-Local Government Advisory Board ma jeżistix", u qatt ma

eżista (fol.

Semmiet li jeżisti Local Governance Board li iżda m'għandux

kompetenza bħalma msemmi fit-tendering document u l-kuntratt inkwistjoni.

Minn riċerka li għamlet din il-Qorti, jirriżulta li dan il-Local Governance Board

huwa mwaqqaf taħt il-Local Governance Board Regulations (A.L. 63 tas-sena

2010 - L.S. 363.150) biex jipprovdi rimedju għal amministrazzjoni ħażina minn

uffiċjali tal-Kunsilli Lokali u għalhekk ċertament m'għandux ġurisdizzjoni

jarbitra fi kwistjonijiet ta' materja kuntrattwali.

Riprodotta mill-Kunsill konvenut (fis-seduta 1 ta' Lulju 2015) Dr. Vella xehdet li

lanqas hemm xi bord li għandu l-funzjonijiet ta' dak li skont it-tender

document u kuntratt huwa msejjaħ il-Local Government Advisory Board (fol

Il-konvenut Nikol Callus, Segretarju tal-Kunsill konvenut, xehed li

"qas naf x'inhu dan" (fol 84).

Illi fil-fehma tal-Qorti, fuq l-iskorta tal-prinċipju li min jallega jrid jipprova, il-

Kunsill konvenut kellu jipprova dak kollu allegat fl-imsemmija eċċezzjoni

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

tiegħu.

Li jfisser li kellu jipprova mhux biss l-eżistenza tal-klawżola arbitrali (kif

fil-fatt għamel) imma wkoll l-eżistenza tal-Local Government Advisory Board.

Prova li ma rnexxielux jagħmel għax l-anqas ir-rappreżentanta tad-Dipartiment

tal-Gvern Lokali, li hija wkoll avukat, ma rnexxielha titraċċja dan il-bord.

Lanqas is-Segretarju Ezekuttiv tal-Kunsill konvenut – li huwa wieħed mill-

konvenuti – ma sema' b'dan il-Bord.

Huwa kontro-sens li wieħed mill-

konvenuti li qed iqajjem l-eċċezzjoni konsistenti fid-deroga tal-kompetenza

mill-Qrati ordinarji lejn dan il-Bord, mhux biss jonqos milli jġib prova tal-

eżistenza ta' dan il-Bord, imma saħansitra jistqarr li qatt ma sema' bih.

jingħad kollox, il-Qorti ssibha stramba kif Advisory Board jista' jkun bord ta'

arbitraġġ; għax il-kompetenza ta' "Advisory Board" huwa appuntu li jagħti l-

pariri, u mhux jiġġudika jew jarbitra.

Illi ġaladarba ma ġietx ippruvata l-eżistenza tal-Local Government Advisory

Board, il-klawżoli arbitrarji msemmija fit-tieni eċċezzjoni huma inoperattivi.

Skont Artiklu 985 tal-Kodiċi Ċivili, "Il-ħwejjeġ impossibbli… ma jistgħux ikunu

oġġett ta' kuntratt" u għalhekk l-imsemmija klawżoli huma nulli u bla effett

Għaldaqstant, għar-raġunijiet premessi din il-Qorti qiegħda taqta' kif ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 8

Rikors Maħluf Nru. 892/2014

Tiċħad it-tieni eċċezzjoni preliminari tas-soċjetà konvenuta u tordna li din il-

kawża tkompli tinstema' billi jibdew jiġu prodotti l-provi dwar il-mertu.

L-ispejjeż ta' din il-proċedura qegħdin jitħallew għas-sentenza finali.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 8


Seduta ta' Nhar it-Tnejn 5 ta' Dicembru 2016

in rapprezentanza tas-socjeta' estera Anglo

787196 fil-British Virgin Islands

Rat ir-rikors ta' Nikitin Borg Tran (K.I. Nru 73530A) a nom u in rapprezentanza tas-socjeta' estera

Anglo Projects Limited, ai termini tal-Artikolu 7683G tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, kif

Il-Qorti :

debitament awtorizzat.

Jesponi bir-rispett:

Illi s-socjeta intimata ikkostitwixxiet ruha debitrici fil-konfront tas-socjeta rikorrenti permezz ta'

kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu datat 15 ta' Mejju 2013 fl-atti tan-Nutar Dottor Timothy

Beaumer, fl-ammont ta' mitejn elf ewro (€200,000) (hawn anness u mmarkat 'Dok.

Illi d-debitu ghadu sallum dovut lis-socjeta' rikorrent;

Illi ai termini tal-imsemmi kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu, is-socjeta' intimata ittrasferixxiet

it-titolu fuq il-proprjeta' mobbli kollha li tinsab fil-fond 'Do Brazil', f'Portomaso, Tal-Pieta' u

dan bhala garanzija a favur s-socjeta' rikorrenti tal-hlas tad-debitu ta' €200,000 skond id-

dispost tal-Artikolu 0482F tal-Kap.

16, liema mobbli huma debitament deskritti fl-inventarju

anness u mmarkat bhala 'Doc.A' mal-kuntratt;

Illi f'dan ir-rigward, il-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu jistipula s-segwenti:

Illi ai termini tal-paragrafu D(ii) tal-istess kostituzzjoni ta' debitu, is-socjeta' rikorrenti ghandha

dritt tiehu pussess tal-istess mobbli deskritti fl-inventarju f'kaz illi s-socjeta' intimata tonqos li

thallas d-debitu ta' €200,000 fi zmien hmistax-il j um mit-talba ghall-hlas, u l-istess socjeta'

mittenti jkollha d-dritt illi tpaci mid-debitu ta' €200,000 il-valur tal-istess mobbli li jrid jigi

stabbilit;

Illi f'dan ir-rigward, il-paragrafu D(ii) fuq imsemmi jistipula s-segwenti:

Illi nhar l-14 ta' Lulju 2016, ir-rikorrenti nomine ipprezenta ittra ufficjali quddiem din l-

Onorabbli Qorti sabiex jinterpella lis-socjeta' intimata biex tersaq ghall-hlas ta' l-ammont dovut

ai termini tal-istess kuntratt, u dana sa zmien hmistax min-notifika ta' l-istess ittra ufficali ("L-

Ewwel Ittra Ufficjali" kopja tal-ittra ufficjali numru 2404/16 hawn annessa u mmarkata 'Doc.

Illi s-socjeta' intimata giet notifikata bl-Ewwel Ittra Ufficjali nhar il-15 ta' Settembru 2016, u

dan wara li kellhu jsir rikors mis-socjeta' rikorrenti ghan-notifika wara l-hinijiet legali (vide

Illi minkejja tali notifika posittivi, is-socjeta' intimata baqghet ma ressqitx ghall-hlas tas-somma

dovuta, u f'kull kaz naqset milli tirraprezenta risposta taghha ghall-imsemmija ittra ufficjali;

Illi fil-frattemp, is-socjeta' rikorrenti ipprocediet b'ittra ufficjali ohra quddiem din l-Onorabbli

Qorti, li ggib id-data 12 ta' Awissu 2016, permezz ta' liema interpellat lis-socjeta' intimata

sabiex trod lura lis-socjeta' rikorrenti il-mobbli kollha deskritti fl-inventarju anness mal-

kostituzzjoni ta' debitu u mmarkat 'Dok.

A', u dan sa mhux aktar tard minn jumejn mid-data tal-

ittra ufficjali, u fin-nuqqas is-socjeta' rikorrenti rriservat id-dritt li tapplikat ghall-hrug tal-

mandat relattiv, u dan minghajr pregudizzju ghall-kull hlas tad-debitu dovut u tad-danni subiti

mill-istess socjeta' rikorrenti minhabba l-inadempjenza tas-socjeta' intimata ("it-Tieni Ittra

Ufficjali" kopja tal-ittra ufficjali numru 2730/16 hawn annessa u mmarkata 'Dok.

Illi s-socjeta' intimata giet notifikata bit-Tieni Nassar Kukeli nhar il-5 ta' Settembru 2006, u

Illi ghal darb'ohra minkejja tali notifika posittiva ma giet ipprezentata l-ebda risposta da parti

tas-socjeta' intimata, u Filwaqt li naqset li thallas d-debitu ta' €200,000 fi zmien hmistax-il jum

mit-talba ghall-hlas, is-socjeta' rikorrenti illum ghandha dritt tieghu pussess tal-mobbli deskritti

fl-inventarju u illi tpaci mid-debitu il-valur tal-istess mobbli li jrid jigi stabbilit;

Illi in vista' tas-suespost, ir-rikorrenti nomine jixtieq illi din l-Onorabbli Qorti taghti l-ghajnuna

kif tkun mehtiega lis-socjeta' rikorrenti biex tieghu pussess tal-mobbli deskritti fl-inventarju u

dan ai termini tal-Artikolu 2095G (6) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, liema mobbli huma

proprjeta' tas-socjeta' rikorrenti ai termini tal-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu, u biex b'hekk

tkun f'pusizzjoni li tpaci mid-debitu il-valur tal-istess mobbli li jrid jigi stabbilit;

Ghaldaqstant ir-rikorrenti nomine jitlob bir-rispett lil din l-Onorabbli Qorti sabiex taghti l-

ghajnuna kif tkun mehtiega lis-socjeta' rikorrenti biex tiehu pussess tal-mobbli deskritti fl-

inventarju u dan ai termini tal-Artikolu 2095G (6) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, f'dan ir-

rigward taghti kull provvediment u direttivi opportuni illi jista' jkun hemm bzonn, inkluz il-hrug

ta' mandat in factum jew kull xort'ohra ta' ordni li tawtorizza l-elevazzjoni tal-mobbli indikati,

dana dejjem taht dawk il-kondizzjonijiet li din l-Onorabbli Qorti jidhrilha xierqa u opportuni.

Ikkonsidrat;

Din il-kawza tirrigwarda talba maghmula mis-socjeta rikorrenti ai termini tal-Artikolu 2095G

tal-Kodici Civili sabiex din il-Qorti taghtiha l-ghajnuna mehtiega biex tiehu l-pussess tal-mobbli

li huma proprjeta taghha ai termini tal-kostituzzjoni ta' debitu li saret bejn il-partijiet, inkluz

permezz tal-hrug ta' mandat in factum.

L-Artikolu 2095 G (6) tal-Kodici Civili jipprovdi illi:

"[f]ejn il-proprjetà trasferita bħala garanzija tkun fil-pussess tad-debitur,

il-Qorti għandha tagħti l-għajnuna kif ikun meħtieġ lill-kreditur biex

jieħu pussess tal-proprjetà għall-iskop tal-mod ta' infurzar kif hawn qabel

Il-Qorti tibda biex tirrileva illi l-hrug ta' mandat in factum m'huwiex il-mizura propizja fic-

cirkostanzi ta dan il-kaz.

L-ewwel nett, mandat in factum jista' jinhareg biss fil-kaz ta'

Dan jidher car mis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Schembri Farrugia vs

Briffa Decelis deciza fid-19 ta' Mejju 2005 fejn intqal illi:

"L-artikolu 385 fuq indikat ghadu jaghmilha cara li lmandat in factum jista'

jinhareg f'kaz li d-debitur "ma jaghmilx il-fatt ordnat".

Jidher car li dan il-

mandat jista' jinhareg biss f'kaz ta' obbligazioni 'di fare' u mhux

obbligazzjoni ohra.

Hemm kwindi

differenza bejn obbligazzjoni li taghti xi haga, u obbligazzjoni li taghmel xi

haga, u r-rikorrent f'dan il-kaz gie ikkundannat jaghti xi haga u mhux

jaghmel xi haga, u z-zewg obbligazzjonijiet huma konceptwalment u

Il-mandat in kwistjoni, ghalhekk, ma kellux jigi

akkordat."

Dan ukoll apparti kwistjonijiet ta' indoli Kostituzzjonali u Konvenzjoni fir-rigward tal-

kompatibilita tal-mandat in factum u l-eventwali arrest ta' debitur, mad-drittijiet fundamentali

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talba tar-rikorrenti noe, u tawtorizza

l-elevazzjoni tal-mobbli kollha li jinsabu go Do Brazil, hekk kif indikat fl-inventarju li jinsab a

fol 8 tal-process, u dan bl-ghajnuna tal-marixxalli tal-Qorti, u bl-assistenza tal-Pulizija

Esekuttiva fil-kaz li jkun hemm htiega li jigi sgassat il-bieb tal-fond.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Illum l-Erbgha, 7 ta' Dicembru, 2016

Elmo Insurance Limited kif surrogata fid-drittijiet tal-assikurat taghha Asfaltar Limited u l-istess Asfaltar Limited vs Solea Pharma Limited u b'effett mill-1 ta' Frar 2012 l-isem tas-socjeta Solea Pharma Limited inbidel ghal Crystal Pharma Limited, u Rite Décor Limited

Rat ir-rikors guramentat tal-atturi tad-9 ta' Frar 2011 li jghid hekk:

IIli fit-3 ta' Marzu 2009, sehh incident fis-sit tas-socjeta intimata Solea Pharma Limited fiz-Zona Industrijali ta' Bulebel, Zejtun, meta kien hemm spluzzjoni fuq I- istess sit, u dan waqt Ii kien qieghed isir xoghol mis-socjeta intimata Rite Decor Limited.

2. llii konsegwentement ghal dan I-incident, I-esponenti garrbu danni sostanzjali fl- ammont globali ta' mitejn tlieta u tletin elf seba' mija tnejn u hamsin ewro tmienja u sebghin centezmu [€233,752.78], fejn I-ingenji, proprjeta tas-socjeta esponenti Asfaltar Limited, assikurata mis-socjeta esponenti Elmo Insurance Limited skond polza ta' assikurazzjoni "Plant All Risks" bin-numru 582-16538, Ii kienu qed jintuzaw fl-istess sit, sfaw dannegjati.

Illi s-socjeta esponenti Elmo Insurance Limited, a tenur tal-polza ta' assikurazzjoni mahruga fir-rigward tas-socjeta esponenti Asfaltar Limited, kif kienet obbligata taghmel, indennizat lill-assikurat taghha fis-somma ta' mija sitta u tmenin elf erba'

mija hamsa u sebghin ewro [€186,475] u Ii ghalhekk I-istess socjeta Elmo Insurance Limited giet surrogata fid-drittijiet tal-assikurat taghha [Dok.

4. llli min-naha taghha, is-socjeta esponenti Asfaltar Limited de proprio garrbet danni fl-ammont ta' seba' u erbghin elf mitejn seba' u sebghin ewro tmienja u sebghin centezmu [€47,277.78].

Illi ghal dan I-incident u konsegwenzjali danni kienu jahti I-intimati - jew min minnhom - minhabba imprudenza, imperizja, negligenza u inosservanza tar- regolamenti bi ksur tal-artikolu 1031 u 1032(1) tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

IIIi minkejja Ii s-socjetajiet intimati kienu interpellati sabiex jaghmlu tajjeb ghad- danni tal-esponenti permezz ta' ittra ufficjali tal-14 ta' Lulju 2009, huma baqghu inadempjenti.

Ghalhekk kellha ssir din il-kawza fejn ir-rikorrenti qed jitolbu Ii din I-Onorabbli Qorti: 1.

Tiddikjara Iill-intimati - jew min minnhom - responsabbli ghall-incident fuq deskritt u ghad-danni kollha Ii bhala konsegwenza tal-istess garrbu r-rikorrenti; 2.

Tillikwida d-danni globali sofferti mir-rikorrenti fl-ammont ta' mitejn tlieta u tletin elf seba' mija tnejn u hamsin ewro tmienja u sebghin centezmu [€233,752.78], in kwantu ghal mija sitta u tmenin elf erba' mija hamsa u sebghin ewro [€186,475] lis-socjeta esponenti Elmo Insurance Limited u in kwantu ghal seba' u erbghin elf mitejn seba' u sebghin ewro tmienja u sebghin centezmu [€47,277.78] lis-socjeta Asfaltar Limited occorendo bl-opra ta' periti nominandi; 3.

Tikkundanna lill-intimati - jew min minnhom - sabiex ihallsu lir-rikorrenti s-somma globali ta' mitejn tlieta u tletin elf seba' mija tnejn u hamsin ewro tmienja u sebghin centezmu [€233,752.78l, in kwantu ghal mija sitta u tmenin elf erba' mija hamsa u sebghin ewro [€186,475] lis-socjeta esponenti Elmo Insurance Limited u in kwantu ghal seba' u erbghin elf mitejn seba' u sebghin ewro tmienja u sebghin centezmu [€47,277.78] lis-socjeta Asfaltar Limited.

BI-ispejjez, komprizi dawk tal-ittra ufficjali tal-14 ta' Lulju 2009, u bl-imghax legali b'effett mill-14 ta' Lulju 2009 kontra I-istess intimati - jew min minnhom - Ii huma

ngunti ghas-subizzjoni.

Rat ir-risposta guramentata tas-socjeta Solea Pharma Limited illum Crystal Pharma

Limited li tghid hekk:

Illi mhemmx kontestazzjoni illi fit-3 ta' Marzu 2009 kien sehh incident fis-sit tas- socjeta intimata Solea Pharma Limited fiz-Zejtun waqt illi kien qed isir xoghol mis- socjeta intimata l-ohra Rite Decor Limited.

B'hekk l-ewwel paragrafu tar-rikors guramentat tar-rikorrenti mhux kontestat; 2.

Illi r-rikorrenti ghandhom jippruvaw d-danni illi allegatament soffrew;

Illi l-pretensjonijiet u l-allegazzjonijiet maghmula mir-rikorrenti fil-konfront tas- socjeta intimata Solea Pharma Limited, ghal dak illi ghandu x'jaqsam mar- responsabilita taI-incident fuq referut ghaIih, huma infondati kemm fil-fatt u kif ukoll fid-dritt kif gja indikat fir-risposta ghall-ittra ufficjaIi datata 14 ta' Lulju 2009 (Dok.

Kif sejjer jigi ppruvat ulterjorment fil-kors ta' din il-kawza I-incident in kwistjoni sehh bhala konsegwenza tal-imprudenza, imperizja, negIigenza u innosservanza tar- regolamenti da parti tas-socjeta intimata l-ohra Rite Decor Limited [C-27432]; 4.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-kaz.

Bl-ispejjez kollha inkluzi dawk tar-risposta ghall-ittra ufficjali pprezentata mir- rikorrenti, fuq imsemmija, kontra l-istess rikorrenti illi huma minn issa ngunti in subizzjoni.

Rat ir-risposta guramentata tas-socjeta Rite Decor Limited li tghid hekk:

fil-konfront

Illi s-socjeta rispondenti Rite Decor Limited ma ghandha assolutament ebda responsabilita u htija ghall-incident li sehh fis-sit tas-socjeta intimata l-ohra Solea Pharma Limited fit-3 ta' Marzu, 2009 u ghaldaqstant ma ghandha assolutament ebda responsabilita' ghad-danni sofferti mill-atturi u m'ghandhiex kwindi twiegeb ghal tali danni.

2, Illi s-socjeta rispondenti Rite Decor Limited kienet giet inkarigata biex taghmel xoghlijiet edilizji u xoghlijiet ohra ancillari mis-socjeta intimata l-ohra Solea Pharma Limited fis-sit taghha fil-Qasam Industrijali ta' Bulebel u dawn ix-xoghlijiet gew ezegwiti skond is-sengha u l-arti u bil-prudenza, diligenza u attenzjoni li titlob il-ligi u l-incident in kwistjoni sehh minhabba ragunijiet illi huma ghal kollox estraneji ghall- operat tas-socjeta rispondenti Rite Decor Limited u li ghalihom certament li mhix responsabbli - dan kif se jigi ampjament pruvat fil-kors tat-trattazzjoni ta' din il-kawza. tas-socjeta Konsegwentement rispondenti Rite Decor Limited huma kompletament infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez.

Illi s-socjeta intimata l-ohra Solea Pharma Limited gharfet u rrikonoxxiet bl-izjed mod car, inekwivoku u manifest illi s-socjeta rispondenti odjerna Rite Decor Limited ma ghandha ebda responsabilita u htija ghall-incident mertu ta' din il-kawza tant illi in segwitu ghal dan l-incident hija inkarigat lis-socjeta rispondenti odjerna Rite Decor Limited sabiex tezegwixxi x-xoghlijiet rimedjali mehtiega fuq is-sit taghha u hallsitha ghas-saldu ghal dawn ix-xoghlijiet rimejdali hekk ezegwiti.

Sussidjarjament u assolutament bla ebda pregudizzju ghas-suespost u assolutament minghajr ebda accettazzjoni ta' responsabilita da parti tas-socjeta rispondenti Rite Decor Limited, is-socjetajiet attrici jridu jaghtu prova tad-danni minnhom sofferti fl-ammont/i minnhom reklamat/i stante illi l-ammont/i minnhom reklamati/i jidhru li huma ezagerati u eccessivi.

Illi wkoll, sussidjarjament u assolutament bla ebda pregudizzju ghas-suespost u assolutament minghajr ebda accettazzjoni ta' responsabilita da parti tas-socjeta rispondenti Rite Decor Limited, it-talba ghall-hlas tal-imghax b'effett mill-14 ta' Lulju, 2009 hija legalment infondata stante illi minkejja li gew mitluba somom specifici

bhala danni finalment trid tkun din l-Onorabbli Qorti li effettivament tikkwantifika tali danni u ghalhekk, jekk ikun il-kaz, l-imghax jiddekorri biss mid-data tas-sentenza u dan fuq l-istregwa tal-principju in illiquidus non fit mora.

Illi s-socjeta rispondenti odjerna Rite Decor Limited ma ghandha tbati ebda spejjez konnessi ma' din il-kawza.

Salv eccezzjonijiet ohra li talvolta jistghu jigu permessi minn din l- Onorabbli Qorti skond il-ligi.

Rat l-atti u n-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet prezentati;

Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

Ikkunsidrat

Din hi kawza maghmula mis-socjeta assikuratrici ta' Asfaltar Limited bhala surrogata

fid-drittijiet assikurati maghha tal-istess Asfaltar, flimkien mal-istess Asfaltar Limited

ghal dawk id-danni subiti li mhux koperti mill-assikurazzjoni Elmo ghar-risarciment

tad-danni kollha sofferti minn Asfaltar in segwitu ghal incident li sehh fit-3 ta' Marzu

2009 fil-proprjeta ta' Crystal Pharma gia Ħal Ghaxaq waqt li kienu qed isiru

xoghlijiet minn Rite Decor kif mqabbda mill-istess Crystal Pharma.

Is-socjeta Crystal Pharma tinnega kull responsabilta u titfa' l-htija fuq Rite Decor li

lilha kienu fdati ix-xoghlijiet fejn sehh l-incident.

Is-socjeta Rite Decor ukoll tinnega kull responsabilta u zzid li hi qdiet l-appalt moghti

lilha minn Crystal Pharma b'diligenza, prudenza u attenzjoni li titlob il-ligi tant li s-

socjeta Crystal Pharma rrikonoxxiet dan billi qabditha taghmel ix-xoglijiet riparatorji u

Din hi kawza ex delicto ghal hsara li sofriet Asfaltar Limited fil-makkinarju taghha

cioe trencher uzat ghall-asfaltar, kif ukoll telf ta' qliegh, meta sehhet spluzjoni fil-

proprjeta ta' Crystal Pharma fl-Industrial Estate, Zejtun waqt xoghlijiet li kienu qed

isiru minn Rite Decor.

Jirrizulta illi Asfaltar Limited kienet ukoll imqabbda bhala

subappaltatur minn Rite Decor biex taghmel xoghol ta' asfaltar fuq is-sit ta' Crystal

Pharma izda dakinhar tal-ispluzjoni, is-socjeta Asfaltar ma kienet qed tesegwixxi

ebda xoghol izda kellha dan il-makkinarju wieqaf fejn sehhet l-ispluzjoni gewwa s-sit

ta' Crystal Pharma.

Il-kawza tal-incident kienet is-segwenti.

Pharma li hi kumpanija tal-pharmaceutici u li kienet fi stadju ta' tlestija tal-istess

fabbrika, inkarigat lis-socjeta Rite Decor b'appalt fil-fabbrika taghha u wara li l-appalt

kien kwazi terminat, Crystal Pharma talbet lil Rite Decor tqieghed gradilja fuq sump

ta' kobor ta' xi metru u nofs kwadru li kien qieghed fis-sit tal-istess fabbrika.

socjeta Rite Decor gabet il-gradilja biex titpogga fuq is-sump pero kellha tinqata' parti

mill-kantuniera tal-gradilja ghax kien hemm pipe tal-overflow jisporgi mis-sump.

is-sump zghir kien imqabbad ma' reservoir jew giebja kbira xi seba' metri kubi fuq

naha ohra tal-fabbrika ta' Crystal Pharma, ghexieren ta' metri boghod.

Il-persuna

nkarigata biex taghmel dan ix-xoghol da parti ta' Rite Decor beda jaqta' parti mill-

kantuniera tal-gradilja biex titqieghed fuq is-sump u uza chaser tal-elettriku u malli

beda x-xoghol li kien qed isir biswit l-istess sump taru l-isparks kif jigri meta tqatta l-

Din ikkawzat hruq fis-sump li ghadda mill-konnessjoni sotteranja li kienet

tghaqqdu mar-reservoir kbir u l-ispluzjoni sehhet fir-resevoir il-kbir li kkrejat il-hsara lil

makkinarju tas-socjeta Asfaltar li kienet qeda wieqfa hdejn dan ir-reservoir.

Sahha u Sigurta fuq ix-Xoghol li mar fuq il-post ftit wara l-incident u kellem lil Claude

Ticehurst Azoitel, general manager ta' Crystal Pharma u lil Sammy Galea Cavallazzi, direttur ta'

Rite Decor li ma sar ebda risk assessment qabel inbeda x-xoghol.

dan hu obbligu naturali ta' min jikkomissjona xoghol u min qed jaghmlu.

Hu qal li

Crystal Pharma kellha taghmel dan bil-miktub jekk kellha aktar minn hames impjegati

u evalwazzjoni anki mhux bil-miktub messha saret ukoll min Rite Decor qabel bdiet

Kieku sar ir-risk assessment kien

jittiehed konsiderazzjoni tar-riskju involut u jittiehdu l-prekawzjonijiet kif kellu jsir ix-

kienx il-likwidu izda l-'vapour' li johrog minnu u kienu dawn il'vapours' li kkawzaw l-

ispluzjoni.

Ix-xhud ippresenta wkoll rapport intern tal-investigazzjoni (Dok.

58 tal-process).

Zied ukoll illi s-socjeta Crystal Pharma ma qisitx dan is-sump bhala

ta' periklu ghax qisitu bhala low risk area.

Ix-xhud jispjega fir-rapport l-iskop u uzu

tas-sump u l-kimika li tmur fih.

Zied ukoll illi suppost sar explosion protection

document min Crystal Pharma li hu necessarju biex meta Crystal Pharma tqabbad

persuni jaghmlu xoglijiet fil-fabbrika jkunu jafu x'tip ta' periklu jista' jkun hemm fejn

ikun qed isir ix-xoghol.

konnessi man-nuqqas ta' prekawzjonijiet mehtiega.

Skond ir-rapport tal-pulizija a fol.

78 tal-process, jidher li x-xoghol bic-chaser beda

jsir minn impjegat Charles Bezzina Wettinger (ta' Rite Decor).

Il-gradilja ttiehdet lesta fuq il-post

pero billi kien hemm katusa jew pipe sporgenti kellha tinqata' kantuniera mill-gradilja

biex titpogga.

Dan ix-xoghol kien qed isir biswit is-sump.

hruq fis-sump u sussegwentement spluzjoni fir-reservoir.

Caruana li investigat l-incident (fol.

irwejjah qabel beda x-xoghol ghax kien ibati minn kondizzjoni li impedietu din il-

Gie esebit il-process verbal tal-inkjesta magisterjali li saret wara l-incident datat 5 ta'

83 tal-process) u fih hemm riassunt tal-opinjoni tal-espert tekniku

cioe l-Professur Vella u x-xiehda ta' dirigent ta' Crystal Pharma Claude Ticehurst

Din l-inkjesta ossia l-opinjoni tal-espert tekniku kkonstat is-segwenti:

L-esponent huwa tal-opinjoni illi l-ispluzzjoni Ii sehhet fil-fabbrika Solea Pharma kienet dovuta ghall-vapour phase explosion ikkawzata minn tahlita ta' organic solvent vapours u arja li sehhet fl-ispazju 'I fuq mill-wicc tal-ilma mahzun fil-giebja (G) tal-fabbrika.

L-ispluzzjoni giet ikkawzata minn nar li qabad fil-wicc tal-ilma li kien hemm fis-sump fejn kien qieghed isir xoghol b'cejser liema xoghol kien jinvolvi l- produzzjoni ta' particelli jaharqu li huma kapaci jservu bliala sors ta' injizzjoni ta' mixela ta' gass splussiv.

Il-mixela ta' gass splussiv kienet tikkonsisti f'tahlita ta' solvent vapours u arja.

Is-solvent vapours kienu hergin mill-ilma fis-sump peress Ii fl-ilma kien hemm prezenza ta' solventi likwidi Ii gew introdotti hmmhekk minhabba f'xoghol Ii kien qieghed isir fil-fabbrika.

Il-katusa Ii tikkomunika lis-sump mal-giebja serviet bhala kondott Ii wassal nar mis-sump lejn il-giebja fejn imbaghad sehhet l-ispluzjoni li ghamlet hsara lill-istruttura tal-giebja u lill-asphalat paver Ii kien jinsab fil-post.

Meta fl-ilma ikun hemm xolti solventi organici flammabli, dawn is-solventi jibdew jevaporaw u jiffurmaw fuq il-wicc tal-ilma ammont ta' vapour jew fwar li jibqa' jifforma sakemm fl-arja il-koncentrazzjoni tieghu tkun lehqet valur Ii

jiddependi mit-temperatura u mill-koncentrazzjoni fl-ilma tas-solvent.

Aktar ma jkun hemm solvent fl-ilma, u aktar ma tkun gholja t-temperatura, aktar ikun hemm livelli gholjin fl-arja sottostanti I-livell tal-ilma.

Tahlita ta' solvent vapour flammable u arja tista' tisplodi jekk tigi f'kuntatt ma' fjamma jew ma' materjal jahraq u jekk fit-tahlita l-koncentrazzjoni tas-solvent vapour tkun tinsab bejn zewg livelli kritici li huma I-lower flammability (explosion) limiti u l- upper flammability (explosion) limit tal-materjal.

U cioe, biex ikun hemm nar jew spluzjoni, irid ikun hemm fl-arja livell anqas mill-upper limit izda ghola mill-lower limit of flammability.

Giet stabbilit waqt I-access illi l-ilma li kien ltemm fil-giebja G kien qed jasal hemmhekk unikament mill-ilma ghar-rimi (waste water) li kien prezenti fis- sump S u ghalhekk huwa probabbli hafna illi l-ilma ta' gewwa l-giebja kien identiku ghal dak li kien hemm fis-sump u kellu fih is-sustanzi organici li nstabu fl-ilma tas-sump.

Ghalkemm fis-sump kien hemm prezenti submersible pump li kienet suppost intiza sabiex tizjojtja l-ilma inkwinat (il-waste water) mis-sump u tiehdu f'recipjenti apposta kif spjega s-sur Vella Bonanno, kien ovvju wkoll illi l- pompa ma kinitx ikkomunikata mal-elettriku u li ghalhekk ma setghatx kienet qed taqdi din il-funzjoni.

Fix-xhieda tieghu, Vella Bonanno stqarr hekk: "Is-sump tank ghal waste water sabiex ahna niddeterminaw il-kwalita' tal-ilma qabel ma niddeciedu x'isir minnu.

U cioe "jekk imurx fir-riservwar tal-waste water jew Ie.

Niccekkjaw jekk is-COD ikun anqas niinn 1000mg per litre u Ii l-pH ikun bejn 6 u 10.

Jekk l-ilma jeccedi dawn il-limiti, huwa jigi ppumpjat ghal gewwa tankijiet u dawn jigu esportati bhala hazardous waste.

Jekk le, jigi miftugh gewwa cisterna li minnha jmur fil-main sewer tad-drenagg.".

Jidher. li minkejja din l-istqarrija, l-ilma lt kien qed jingabar fis-sump kien qieghed imur direttament fil-giebja.

Fil-fatt dan seta' jigi stabbilit mhux biss mill-fatt li l-pompa ma kinitx ghadha konnessa mal-elettriku imma anke mill- fatt illi l-livell tal-ilma fis-sump fil-hin tal-access kien jasal ezatt sal-pajp SO u

cioe' l-likwidu mis-sump kien qieghed jiskula fil-pajp li jiehu lejn iI-giebja.

Mistoqsi dwar il-bzonn li jkun hemm konnessjoni (tramite l-pajp SO) bejn is-

sump u l-giebja (jew reservwar tal-ilma ) Vella Azoitel qal hekk:

"Il-konnessjoni li hemm mar-reservwar tal-waste water isservi sabiex jekk

jimtela' bl-ilma tax-xita, dan is-sump ma jfurx ghal fuq il-paviment tal-fabbrika

u tat-triq pubblika.

Fil-fabbrika fil-hin tal-incident, konna qieghdin nittestjaw l-

equipment maghruf bhala reactor numru 3, u kien hemm fl-uzu l-heptane u I-

Fuq il-mistoqsija taI-esponent nghid Ii ma nafx kif sab ruhu fis-sump materjal

li jaqbad u jisplodi.

Ghandna policy stretta ta' kontroll fuq id-disposal ta'

fil-hin

Mill-analizi kimika li ghamel l-esponent tal-ilma fis-sump S, jirrizulta illi l-aktar solvent abbundanti fl-ilma kien l-acetone u dan kien wiehed mill-likwidi Ii Ticehurst Azoitel qal li kienu qed jigu uzati fil-hin tal-incident.

Dwar dan huma kompla hekk: "Fil-fabbrika l-equipment maghruf bhala reactor numru 3 u kien hemm fl-uzu l-heptane u I-acetone … Nghid li konna ghadna kif iddistillajna madwar 280 litru ta' heptane II gbarna madwar 200 litru jew ftit aktar.

Id-differenza ta' madwar 80 litru ma nafx fejn spiccaw.

Ahna ma nehhejnix ilma mis-sump minn meta sehh l-incident."

Stante li fl-ilma tas-sump instab kwantita konsiderevoli ta' acetone izda mhux ta' heptane (hlief ghall-tracci), l-esponent jikkonkludi Ii fil-fatt, x'aktarx Ii mill- fabbrika kien sar telfien ta' acetone II dan is-solvent, b'xi mod, spicca prezenti fil-waste water fis-sump u minn hemm fl-ilma tal-giebja.

L-esponent jikkonkludi wkoll illi la kien hemm l-acetone xolt fl-ilma, dan il- materjal kien ukoll prezenti bhala vapour fl-ispazju 'il fuq mil-ilma kemm fis- sump, imma ukoll fil-giebja.

L-acetone huwa solvent organiku flammabli hafna: il-Iower flammability limit tieghu hija 2.5% u I-upper flammability limit huija 12.8% (v/v fl-arja).

Ghalhekk, hekk fl-arja ikun hemm tahlita taqbad u/jew tisplodi hekk kif tigi f'kuntatt ma' sors ta' injizzjoni.

Jidher illi l-ispluzjoni fil-giebja, li l-kawza taghha sfronda s-saqaf tal-giebja u waqghet fiha l-asphalt paver, giet incendjata minn nar li origina inizjalment bil-hrug ta' solvent vapours prezenti fuq l-ilma Ii kien hemm fis-sump S fejn kien qed isir xoghol ta' qtugh ta' gradilja tal-hadid b'cejser.

Dan l-apparat jiggenera particelli zghar ta' hadid fi stat inkandexxenti u dawn il-particelli facilment jincendjaw b'kuntatt tahlita splussiva ta' solvent vapour u arja kif jidher Ii kien hemm prezenti fis-sump.

Ix-xhieda ta' Charles Bezzina Wettinger, il-persuna li kien qed jaghmel xoghol ta' grinding bic-cejser turi bic-car li n-nar Ii beda fis- sump ippreceda l-ispluzzjoni bi ftit moment.

Hekk huwa stqarr hekk fix- xhieda tieghu: "Uzajt cejser biex naqta' l-gradilja waqt Ii din kienet pogguta fuq il-bokka tas-

Wara ftit li bdejt naqta', bic-cejser, rajt nar tiela' mis-sump.

In-nar beda

bil-mod u wara ftit beda izid.

It-thezziza sehhet meta giet ikkawzata l-ispluzzjoni mhux fis-sump izda fil-

Il-pajp muri SO fl-iskizz kien jiehu l-ilma mis-sump lejn il-giebja.

Ghalhekk,

anke fl-atmosfera ta' dan il-pajp kien hemm vapour ta' acetone prezenti 'I fuq

mill-ilma li kien hemm hemmhekk.

Allura l-esponent jikkonkludi illi l-fjamma

tan-nar li jifformaw mill-hruq fis-sump malajr ikkawzaw lit-tahlita ta' arja u

organic vapours li kien hemm prezenti fil-pajp SO biex taqbad peress li l-

bokka tal-pajp kienet tinsab fis-sump.

Dan wassal sabiex in-nar jasal sal-

bokka l-ohra tal-pajp SO li kienet tinsab fl-intern tal-giebja G.

Hekk kif il-front jaqbad fil-pajp ipproceda lejn il-giebja u wasal fiha, in-nar incendja l-vapours li kien hemm fl-atmosfera nterna tal-giebja u sehhet l- ispluzjoni principali li hezzet lill-fabbrika.

Peress li l-volum ta' arja hawnhekk kien kbir, l-ispluzzjoni li sehhet kellha energija kbira u sufficjenti biex tajret minn postu s-saqaf tal-giebja u gholliet b'kollox lill-asphalt paver Ii kien jinsab fuq is-saqaf.

Dan l-apparat imbaghad waqa' fl-ilma tal-giebja fejn sab ruhu mdawwar mill-fjammi li kien hemm tal- fumes li qabdu fl-ispluzzjoni.

Dan in-nar ma damx jaqbad u b'hekk il-hsara bi hruq tal-asphalt paver ma kinitx kbira ghalkemm il-paver garrab hsarat mekkanici konsidervoli bid-daqqa li ha.

Fix-xhieda tieghu quddiem il-Qorti l-istess espert tekniku zied illi minn riezami tal-fatti

jirrizulta illi l-fabbrika kienet qed tiddistilla f'dak il-perjodu il-prodott heptane (mhux

hexane kif giet traskritta x-xiehda) li hu likwidu li ma jithallatx mal-ilma u fjammibbli.

Kien esprima l-opinjoni illi peress illi l-plant manager ta' Crystal Pharma Claude Ticehurst

Azoitel qallu li kienu qed jiddistillaw il-heptane fil-fabbika u ma setghax jaghti

spjegazzjoni ghaliex wara din l-operazzjoni instab li kien hemm xi tmenin litru nieqsa

minn dak originarjament distillat, seta' ta l-kaz illi dan il-likwidu zejjed spicca fis-

sump, fil-wicc tieghu u li kien ukoll jikkonsisti f'vapour fejn seta' kkonstata li l-volum

tal-likwidu kien jasal sal-pipe kif irrizulta fl-access u dan skula ghal gor-reservoir u

sehhet l-ispluzjoni.

Zied illi l-heptane ma jibqax tracca tieghu jekk ikun hemm hruq.

L-

iskop tas-sump kien illi jekk il-likwidu li jkun fis-sump ikollu livelli accettabbli ta' toxins,

wara ezami regolari mill-istess Crystal Pharma, dan kien jigi mnehhi via s-sistema ta'

waste disposal normali pero jekk jinstab f'livelli anormali, kien jingabar u jitnehha

b'mod kawt u skond ma titlob il-prudenza.

kien li jekk ikun hemm overflow, qabel isiru testijiet, li kien ser jigri hu li l-overflow

facilment seta' jiskula fil-pipe konness mar-reservoir.

Jirrizulta mill-atti illi Crystal Pharma kienet il-kommittent filwaqt illi Rite Decor kienet l-

Asfaltar Limited kienet imqabbda mill-appaltatur biex taghmel xoghol ta'

asfaltar liema xoghlijiet jirrizultaw ma kienux ghadhom kompluti meta sehh l-incident.

Dan hu konfermat mill-perit inkarigat mix-xoghlijiet ta' kostruzzjoni Wallace Lentini

mqabbad min Crystal Pharma.

Jirrizulta mix-xiehda tal-perit Wallace Lentini illi hu kien hareg certifikat ta' practical

305 tal-

Dan kien ifisser illi x-xoghlijiet fil-maggoranza taghhom kienu kollha

kompluti u li hand-over tas-sit f'dak li hi responsabilta ghal safety u sigurta jaqa' fuq

li s-soltu jinghataw perjodu ta' sena ghat-tlestija tant li tinzamm parti zghira mill-hlas

dovut lil appaltatur sakemm isiru dawn ix-xoghlijiet.

gradilja li dwarha nqala' l-incident.

Dakinhar tal-incident kien fuq is-sit jispezjona

diversi partijiet tieghu.

Ftit qabel l-incident kien hdejn Charles Bezzina Wettinger, direttur u

impjegat ta' Rita Konate li kien qed iqieghed il-gradilja fuq is-sump.

Bezzina Wettinger kien hemm electrician ta' Crystal Pharma certu Deo \Veneziane.

Borg ma nnota xejn li seta' jindikalu li kien hemm xi periklu u minn fejn kien lemah lil

Bezzina Wettinger jaqta' l-gradilja vicin is-sump pero ma kienx jaf jekk il-likwidu fis-sump kienx

Ma kienx hemm senjalitika li turi periklu fil-fabbrika li kienet mimlija

jsiru certu xoghlijiet, pero ma jafx kienx hemm tali permess.

Charles Bezzina Wettinger li hadem fuq il-gradilja u li hu direttur u mpjegat ta' Crystal Pharma

xehed li hu ha l-grada lesta tal-qies f'bictejn fuq is-sit biex titqieghed.

kejjel is-sump ma kienx hemm il-pompa bil-katusa tisporgi mis-sump.

meta mar iqieghed il-gradilja.

Ghalhekk kellu jaqta' bicca mill-gradilja b'chaser.

Hdejh kien hemm certu Aaron Muscat Triolo mpjegat ta' Crystal

Pharma li urih mnejn iqabbad l-elettriku mac-chaser minn gewwa ambjent intern tal-

Ma jiftakarx jekk kienx Muscat Triolo li qabbadlu l-elettriku jew mar hu stess fejn

L-incident sehh bil-mod li hu car mill-provi gia rakkontati.

jammetti li ma talabx permessi biex iqatta' l-gradilja vicin is-sump izda l-impjegat ta'

Crystal Pharma kien jaf x'qed jaghmel l-istess xhud.

Aaron Muscat Triolo, plant operator tas-socjeta Crystal Pharma jinnega li hu ghin b'xi mod lil

Charles Bezzina Wettinger biex ikollu l-elettriku biex iqabbad ic-chaser.

Anzi jghid li hu kien qed

jiehu hsieb tindif u kalibrar ta' apparat meta sema' hoss ta' chaser u hareg jara x'kien

Ra n-nar u mar fuq il-post.

jafx jekk kienx qed isir distillar ta' heptane dakinhar pero ma jidhirlux.

Jekk ikun sar

fix-xift ta' qabel ma jkunx jaf x'sehh.

L-impjant ma kienx ghadu beda jiffunzjona

ghalkemm ammetta li distillazzjoni jikkonsisti f'xoghol preparatorju.

Zied li fejn is-

sump kien hemm sinjali li ma tistax tuza sulfarini u lighters li wahlithom kumpanija li

ma jafx min kienet.

Hu temm jghid li meta l-impjant beda jopera kien isir test kuljum

biex jaraw il-livell tossiku fis-sump u jittiehdu l-mizuri necessarji.

Claude Ticehurst Azoitel, spizjar u plant manager jistqarr illi l-impjant kien fi stadju ta'

Dakinhar kienu qed juzaw reatturi u jaghmlu certu operazzjonijiet li

f'dik il-gurnata kienu distillar ta' heptane.

Hu jghid li hu normali li jkollok spillage

kemm fit-tindif u waqt l-uzu u dan jaqa' mal-art.

L-art tal-fabbrika hi mxaqilbha lejn

gullies u l-ispillage jmur fihom u jingabar fis-sump.

Jekk ikun hemm overflow kien

hemm sistema ta' pompa li titfa' z-zejjed go reservoir kbir f'distanza l-boghod mis-

migbur f'tankijiet u esportat biex tinzamm is-sigurta.

Charles Bezzina Wettinger gie fid-9.30am biex iqieghed il-

gradilja fuq il-bokka tas-sump u nfurmah li wasal u x-xhud qallu kollox sew.

iqieghed il-gradilja u sab il-pipe tal-pompa tisporgi mis-sump u kellu jaghmel toqba

fil-gradilja.

Hu xehed li l-incident sehh ghax fis-sump kien hemm il-heptane u vapours

tieghu fil-wicc tal-ilma billi l-kimika hi ehfef u meta Bezzina Wettinger uza c-chaser taru l-isparks li

qabbad nar u dan infirex mill-pipe li kien ighaqqad is-sump mar-reservoir li sploda.

Hu zied li dak il-hin kien fl-ufficcju tieghu u hadd ma staqsih li kien hemm bzonn

tqattiegh tal-gradilja ghalkemm hu ra l-gradilja fil-vann u kienet shiha.

minn rasu li l-gradilja kellha bzonn tinqata' biex tiffitja mal-pipe.

Sammy Galea Cavallazzi, direttur ta' Rite Decor xehed illi s-socjeta Crystal Pharma kienet dahlet

fi ftehim ta' appalt maghha.

Zied li Rite Decor kienet lestiet ix-xoghlijiet xi hmistax

qabel l-incident u l-gradilja giet ordnata wara minn Crystal Pharma bhala safety

Fil-fatt ma kinitx tifforma parti mill-kuntratt originali.

kien prezenti meta sar ix-xoghol tat-tqeghied tal-gradilja fuq is-sump.

akkompanjati minn Aaron Muscat Triolo ta' Crystal Pharma.

Ftakar li ra lil perit Farrugia

Borg Nicolas Virtu’ kien qed isir ix-xoghol ghat-tqieghed hadd ma qalilhom xejn.

ghadu hadu mizuri kontra fire prevention fil-fabbrika u huma tqabbdu jaghmlu x-

xoghlijiet riparatorji fuq il-gibjun u thallsu.

In oltre meta saru x-xoghlijiet rimedjali saru

xi tibdiliet ghal aktar ventilazzjoni fuq il-gibjun fuq struzzjonijiet tal-kumpanija

barranija sid il-fabbrika.

Konsiderazzjonijiet

L-artikolu rilevanti huma l-artikoli 1031 sa 1033 tal-

1031. lzda, kull wiehed iwiegeb ghall-hsara li tigri bi htija tieghu.

(1) Jitqies fi htija kull min bl-eghmil tieghu ma juzax il-prudenza, id- diligenza, u l-hsieb ta' missier tajjeb tal-famiija.

(2) Hadd ma jwiegeb, fin-nuqqas ta' disposizzjoni espressa tal-ligi, ghall- hsara li tigri minhabba nuqqas ta' prudenza, ta' diligenza jew ta' hsieb fi grad akbar.

Kull min, bil-hsieb jew minghajr hsieb li jagħmel deni, ghax ikun irid jew b'nuqqas ta' diligenza, ta' prudenza jew ta' hsieb, jaghmel jew jonqos li jaghmel xi haga li biha jikser xi dmir impost mil-ligi, hu obbligat ghall-hlas tal- hsara li tigri minhabba f'hekk.

fl-ismijiet

F'materja ta' danni hu ben assodat illi I-kundanna dwarhom tippresupponi htija f'min ikun gabhom fis-sehh.

Hija din Ii trid per forza tirrizulta minn xi att jew trasgressjoni tad-dover u mankanza tad-debita diligenza, ghal liema jirreferu l-Artikoli 1031 u 1032 tal-Kodici Civili.

Bir-ragun, kif rilevat fis- sentenza Joseph Stagno Navarra nomine"; Appell Kummercjali, 2 ta' Marzu, 1962, "mill-analisi ta' I-istess disposizzjonijiet tal-ligi jirrizulta illi ghall-applikazzjoni taghhom ghandhom jikkonkorru tliet elementi Ii huma (1) il-fatt dannuz illecitu, (2) l- irnputabilita' ta' I-istess fatt ghal min ikun ghamlu, u (3) id-dannu kagonat minn dak I-istess fatt. Dawn it-tliet elementi ghandhom bilfors jikkonkorru f'delitt civili, jew fi kwazi-delitt Ii jobbligaw I-awtur taghhom ghar-rizarciment tad-dannu kaqonat mhux biss lill-vittma ta' l-att illecitu, imma anke Iii kull min indirettament jirrizenti d-danni; liema delitti u kwazi-delitti huma msemmijin mil-legislatur fir-rubrika tal-Kap II tas-Subtitolu II tat-Titolu IV tat-Tieni Parti tat-Tieni Ktieb tal-Kodici Civili, u Ii huma kumulattivament dezinjati taht l-isem generiku ta' htija fl-artikolu citat": Huwa bil-wisq logiku illi jekk din il-htija ma tigix ammessa jew konfessata, l-istess riedet tiqi investigata u determinata, preordinatament ghall-kundanna.

Jikkonsegwi illi l-ezercizzju Ii kellu jsir mill- Gudikatur kien wiehed Ii jimporta mhux biss attenzjoni lill-allegazzjoni ta' l- atturi imma wkoll lid-difiza tal-konvenut.

Fuq kollox, jekk giex sewwa u konvincentement sodisfatt il-principju tal-piz tal-provi da parti ta' l-atturi, trattasi Ii l-kolpa f'materja akwiljana trid dejjem tigi provata minnhom.

Prova din Ii l-Gudikatur kellu jakkwizixxi mill-materjal probatorju offert jew dezunta

Dan il-principiu sab rispons favorevoli f'diversi decizioniiiet tal-Qrati taghna, kif tixhed is-sentenza fl-ismijiet "Giovanni Hibbs' -vs- Carmelo Lentini et"; Appell Kummercjall, 6 ta' Frar, 1928.

Fi kliem iehor. "hu imprexxindibilment rikjest sabiex ikun hemm lok ghad-danni Ii jkun hemm ness ta' kawzalita bejn iI-fatt kolpevoli u I-event dannuz" ("John Labada Muscat et -vs- Negte.

Ara wkoll "Paul Labada Muscat -vs- Malta Drydocks" Prim' Awla, Qorti Civili, 27 ta' April, 2005)

Applikati dawn il-principji ghal fatti s-socjetajiet attrici irnexxielhom jippruvaw id-

dannu cioe l-hsara tal-makna tal-asfaltar li kienet wieqfa fis-sit ta' Crystal Pharma,

fejn dakinhar ma kien qed isir ebda xoghol ta' asfaltar.

Din il-hsara sehhet minhabba

spluzjoni f'gibjun taht l-art fejn kienet parkeggjata l-makna u li b'kawza ta' dan l-

Ma hemm ebda prova li turi illi b'xi mod din il-

makna kienet il-kawza jew b'xi mod ikkontribwiet ghal tali spluzjoni u konswegwenti

Ma jirrizultax illi kien hemm xi divjet li din il-makna tkun parkeggjata fejn

kienet jew li kienet xi fonti ta' periklu jew sors li minnu ggenerat l-operazzjoni li waslet

Fil-fatt irrizulta mill-provi li x-xoghol ta' asfaltar ma kienx ghadu tlesta

kollu fl-impjant.

Jirrizulta ppruvat bhala fatt illi l-hsara subita giet kagonata minn spluzjoni li kellha l-

origini taghha ghexieren ta' metri boghod minn sump li kien konness mal-gibjun

permezz ta' pipe tal-overflow li kien jaghti mis-sump ghal gibjun.

L-origini tal-

ispluzjoni kien ic-chasing li kien isir min impjegat ta' Rite Decor fuq gradilja ordnata

min Crystal Pharma peress illi kellha ssir alterazzjoni fl-istess gradilja minhabba pipe

sporgenti mill-istess sump.

Jirrizulta li fis-sump kien hemm likwidu li wara rrizulta li

kien fih ukoll xi kimika u vapours tal-istess u malli intuza l-apparat elettriku taru xi

sparks li kkawza l-hruq fil-likwidu, liema hruq ghadda mill-pipe tal-overflow fil-gibjun u

billi dan kien taht l-art u maghluq, sploda u sehhew il-konsegwenzi dannuzi.

Is-socjetajiet attrici ppruvaw id-dannu u l-kawza u l-effett tieghu.

Jibqa' biex jigi

stabbilit min kien responsabbli ghal tali dannu.

Is-socjetajiet konvenuti jinnegaw kull

It-tnejn isostnu illi huma ma setghux jinstabu hatja ghal dak li sehh.

l-fehma tal-Qorti illi r-responsabilta ghall-incident verso s-socjeta Asfaltar Limited u s-

socjeta assikuratrici kif surrogata fid-drittijiet ta' Asfaltar hi ta' Crystal Pharma

L-incident sehh fis-sit ta' Crystal Pharma.

Gie ppruvat illi dakinhar tal-incident kien gia sar hand over tal-

fabbrika u s-sit lill-istess socjeta u kwindi r-responsabilta ghas-sigurta tas-sit u min

ikun hemm fiha kienet tappartjeni lis-socjeta Crystal Pharma biss.

tassikura li ma jkunx hemm periklu u li jittiehdu dawk il-mizuri kollha ta' sigurta

necessarja f'sit ta' xoghol u partikolarment f'sit sensittiv bhal dan fejn parti kbira mill-

operat tal-istess socjeta kien it-thaddim u tqandil ta' prodotti perikoluzi u tossici.

wkoll spizjar, illi dakinhar li sehh l-incident, l-impjant ma kienx ghadu funzjonanti, tant

li kienu ghadhom qed isiru xi xoghlijiet ghalkemm kif inghad kien gia sar il-hand over

xi gimgha qabel.

Madankollu jirrizulta illi kienu qed isiru pre production tests fl-intern

tal-fabbrika bi prodott perikoluz cioe il-heptane fejn sar prova tal-process ta' distillar

Dan il-process sar bejn is-6.30am u t-8.30am tat-3 ta' Marzu 2009.

Vella Azoitel li kien l-oghla dirigent inkarigat mill-impjant xehed li kien konsapevoli

mill-fatt illi fil-process ikun hemm spillage tal-prodott kemm fil-produzzjoni u anki

waqt l-operazzjoni ta' tindif.

Kien jaf ukoll illi dan l-ispillage kien ser imur fis-sump u

f'kaz ta' overflow jiskula ghal giebja tramite katusa konnessa minn taht l-art bejn is-

sump u l-giebja.

Claude Ticehurst Azoitel kien konsapevoli wkoll illi l-heptane ma jithallatx mal-ilma,

anzi jibqa' fil-wicc u l-vapours tieghu huma fjammabbli.

Kien ukoll konsapevoli illi

dakinhar ghal habta tad-9.30am gie haddiem ta' Rite Decor biex iqieghed gradilja,

ordnata mill-istess Crystal Pharma, biex titpogga fuq is-sump li kienet ghadha

wasal fuq is-sit u qallu li seta jmur jahdem biex ipoggi l-gradilja fuq is-sump.

dizattenzjoni gravi da parti ta' Ticehurst Azoitel, proficenti fil-kimika u l-periklu taghha li

ma jqis illi ftit qabel kien nizel likwidu konsistenti fi spillage ta' heptane fis-sump.

kellu ebda garanzija li l-gradilja kienet ser titpogga fuq is-sump bla ma jintuza ebda

ghodda biex titqieghed kif imiss.

Fil-fatt jirrizulta illi dak li kkawza l-hruq fis-sump

kienu l-gmamar li hargu mic-chaser meta keinet qed titqatta' parti zghira mill-gradilja

biex takkomoda ruhha madwar pipe tal-pompa tal-overflow sporgenti mis-sump.

Jirrizulta in oltre li ma kien hemm ebda senjaliteka ta' periklu fis-sit u senjatament

fejn is-sump cioe fejn kellu jsir ix-xoghol.

operator jixhed li kien hemm sinjali li ma tistax tuza sulfarini jew lighters, din ix-

xiehda mhix korrobrata u ma ttella' ebda xhud li seta' jikkonferma din is-senjalitika.

Del resto l-istess xhud lanqas ftakar min kienet id-ditta li mmanifatturat din is-

Anki l-perit mqabbad min Crystal Pharma li kien fuq is-sit fil-hin tal-

ispluzjoni jinnega li kien hemm xi senjalitika u in oltre izid li waqt spezzjoni li nzerta

kien qed jaghmel dakinhar, anki meta mar hdejn is-sump ma nnota xejn li seta'

jindikalu li kien hemm xi periklu.

Il-Qorti tqis illi f'dan l-istadju ta' pre produzzjoni, meta l-fabbrika ma kinitx ghadha

ufficjalment funzjonanti, b'haddiema ghadhom ghaddejjin b'xi xoghlijiet, kien jinkombi

diligenza akbar mis-socjeta Crystal Pharma li tpoggi fis-sehh mizura ta' kawtela biex

jigi assikurat kull nuqqas ta' periklu potenzjali possibbli.

Dan jirrizulta mix-xiehda tal-perit Wallace Lentini stess li jixhed li meta Charles

Bezzina Wettinger kien qieghed hdejn is-sump kien hemm impjegat ta' Crystal Pharma mieghu

Din ix-xiehda ma gietx kontradetta u Deo \Veneziane

lanqas ittella' jixhed.

Anzi l-istess perit izid illi suppost is-socjeta Crystal Pharma

kellha d-dover li ggib hot work permit meta jsir dan it-tip ta' xoghol sensittiv.

ma kienx jaf ezatt x'kien qed isir.

Hu minnu fil-fehma tal-Qorti illi l-fatt tal-hsara kien in-nar li qabad meta Charles Bezzina Wettinger

ta' Rite Decor uza c-chaser biex jaqta' l-gradilja fejn is-sump, liema nar imbaghad

estenda taht l-art u spicca fil-giebja mirduma li splodiet u kwazi qerdet il-makkinarju

ta' asfaltar li kien fil-vicin.

Pero hi l-fehma tal-Qorti illi l-kagun tal-incident kien in-

nuqqas tas-socejta Crystal Pharma li tiehu dawk il-mizuri preventivi u prevedibbli

biex jigi assikurat, anki fil-fazi ta' pre production li ma jsir ebda xoghol jew jittiehdu

kwalsiasi azzjoni li tista' tkun ta' periklu u hsara.

Jirrizulta ghal Qorti illi Charles Bezzina Wettinger

ma setghax iqis il-konsegwenza tal-azzjoni tieghu bhala prevedibbli u dan peress li

ma kien hemm xejn vizibbli jew indikattiv ta' xi periklu mill-azzjoni tieghu u di piu kellu

l-kunsens esplicitu jew implicitu li jaghmel dak li ghamel meta persuni inkarigati jew

formanti parti mill-impjieg ma' Crystal Pharma ma projbewx jew wissew lil Charles

Bezzina Wettinger minn xi fonti ta' periklu.

Anzi hi l-fehma tal-Qorti illi Charles Bezzina Wettinger ma setghax

wahdu jkun jaf minn fejn seta' jiehu l-elettriku ghac-chaser jekk ma jkunx idderigih xi

hadd mill-fabbrika li kien jaf mnejn seta' jqabbad ic-chaser l-istess Charles Bezzina Wettinger.

Ghalkemm ix-xhud David Grixti rapprezentant tal-Awtorita tas-Sahha u Sigurta fuq

ix-Xoghol qal li Rite Decor ma ghamlux risk assessment qabel beda jaghmel ix-

xoghol ta' qtugh tal-gradilja bic-chaser u giet immultata ghal dan, din il-Qorti ma tqis

li tali kontravvenzjoni naxxenti minn avviz legali wahedha hi bizzejjed biex tistabilixxi

Il-Qorti tqis li l-kawza tal-incident ma kienx in-nuqqas

ta' risk assessment da parti ta' Rite Decor izda n-nuqqas assolut tas-socjeta Solea

Pharma li tipprovdi mizuri preventivi biex ma jsehhx dak li fil-fatt sehh kemm bhala

preavviz tal-periklu li seta' kien hemm u sorveljanza adegwata biex tassigura a safe

and risk free environment meta tqis li din il-fabbrika lanqas kienet ghandha fi stadju

Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti tqis illi r-responsabilta ghall-incident jaqa' kollu fuq is-

ta' produzzjoni.

L-atturi pprezentaw provi dwar id-danni subiti.

ppruvat illi l-makna tal-asfaltar in kwistjoni sofriet hsarat kbar bl-ispluzjoni kienet

L-atturi jzidu li skond l-espert Taljan li ngieb minn barra hu

stima l-valur tal-makna fl-istat li kienet wara l-ispluzjoni fis-somma ta' €10,000.

Il-makna kienet assikurata ghal prezz li nxtrat

incident sehh tlett snin wara u €1,525 ghall excess u billi l-assikurat Asfaltar Limited

zamm il-makna danneggata l-ammont imhallas mill-assikurazzjoni kien ta' €186,475

u s-socjeta Hamer giet surrgoata fid-drittijiet ta' Asfaltar ghal dan l-ammont (ara

dokumenti u xiehda ta' Jeffrey any tal-Elmo a fol.

Is-socjeta Asfaltar qed titlob ukoll ghal kiri ta' makna sakemm kienet f'pozizzjoni li

tixtri ohra, u dan kien ikopri l-perjodu 4 ta' Marzu 2009 sal-15 ta' Settembru 2009

176 tal-process).

Il-kiri ghal diversi granet tul dan il-perjodu sewa s-somma

ta' €47,277.79 u €8,510 VAT bir-rata ta' €1,236.90 kuljum.

direttur ta' Asfaltar xehed illi l-kiri sar minghand V&V Contractors Limited u l-hlas sar

bi tpartit ma' hlas ta' xoghol dovut mill-istess V&V Contractors Limited lil Asfaltar

Il-kiri kien necessitat peress illi din il-makna tintuza spiss mis-socjeta

Asfaltar ghax-xoghlijiet li jkollha ma terzi.

Din il-prova ma tidhirx kontestata.

Ghalhekk il-Qorti tqis illi s-socjeta konvenuta Crystal Pharma ghandha thallas lis-

socjeta attrici Elmo s-somma ta' €186,475 u lis-socjeta Asfaltar is-somma mitluba

Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talbiet attrici u tiddikjara

lis-socjeta Crystal Pharma Limited responsabbli ghall-incident li sehh fit-3 ta' Marzu

somma ta' €186,475 u lil Asfaltar Limited is-somma ta' €47,277.79 in linea ta' danni,

bl-imghax mid-data tal-ittra ufficjali tal-14 ta' Lulju 2009 liema att kien jispecifika

somma deterimata, u bl-ispejjez kollha tal-kawza.


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Winkler LL.D., Dip.

Illum 25 ta' April, 2017

Il-Qorti: Rat ir-rikors ppremettiet :

ippresentat mill-attrici,

li permezz

Illi l-partijiet izzewgu fid-19 ta' Ottubru 1991 u mill-liema zwieg, l-partijiet ghandhom tlett itfal D ta' sittax il-sena, E ta' erbatax u F ta' tmintax;

Illi l-hajja konjugali ta' bejn il-partijiet saret impossibbli minhabba s-sevizzi, l-ingurji u l-minacci komessi mill- intimat fuq martu u htija ta' dan l-agir, iz-zwieg bejniethom tkissier irrimedjabilment;

r-rikorrenti giet awtorizzata

tipprocedi ghas- separazzjoni personali permezz ta' digriet tal-Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) anness mmarkat Dok MB 1;

Talbet li l-konvenut jghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex ghar- ragunijiet premessi :

Tippronunzja d-divorzju ta' bejn il-konjugi B minhabba sevizzi, ingurji u minacci, komessi mill-intimat fuq martu; 2.

Tafda l-kura u kustodja tat-tfal minuri f'idejn ir-rikorrenti; 3.

lir-rikorrenti ghaliha personalment u / jew ghall-imsemmija minuri dik ir-retta alimentarja li dina il-Qorti joghgobha tiffissa skont il- bzonnijiet jew alternattivament;

lill-intimat

l-mezzi

Tezercita d-diskrezzjoni taghha skont il-Ligi jekk ikun il- kaz u l- lill-intimat sabiex manteniment dovut minnu skont il-ligi, somma kapitali jew id-dar tassenja matrimonjali;

lill-esponenti

id-drittijiet

fuq

Ixxolji u tittermina l-kommunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-

partijiet, kif ukoll tillikwida u taqsam l-istess kommunjoni f'zewgt porzjonijiet li jigu assenjati wahda lir-rikorrenti u l- ohra lill-intimat, billi qabel ma tordna il-qasma tikkunsidra t-tortijiet kommessi mill-intimat b'konsegwenza ta' liema z- irrimedjabilment, zwieg okkorrendo billi jigu nominat Perit dwar l-istima tal- immobbli, Nutar biex jircievi l-att opportun u Kuratur sabiex jirrapprezenta l-kontumaci fuq l-istess att ta' likwidazzjoni u trasferiment;

ta' bejn

il-partijiet

Tillikwida l-ammonti u tordna lill-intimat sabiex jirrifondi lill- esponenti is-sommom illi hija avvanzat u hallset fl-intier taghhom wahedha rappresentanti djun tal-kommunjoni tal-akkwisti;

Tillikwida l-ammonti u tikkundanna lill-intimat ihallas lir-

rikorrenti l-beni u l-flejjes parafernali kollha taghha;

Tapplika kontra l-intimat interament jew in parti is- sanzjonijiet kontemplati fid-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 48 u/jew 50 sa 55 tal-Kodici Civili kif ukoll illi l-intimat

iddekada minn kull dritt illi jitlob u/jew jircievi manteniment minghand martu l-esponenti;

Bl-ispejjez kontra l-intimat li huwa minn issa ingunt ghas- subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici; Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut, li in forza taghha eccepixxa : fol 28

Illi hemm qbil li tigi pronunzjata s-separazzjoni personali ta' bejn il-konjugi B peress li l-hajja konjugali ta' bejn il- partijiet saret impossibbli minhabba s-sevizzi, ingurji u minacci, li z-zwieg bejniethom tkisser irrimedjabilment, izda minhabba ragunijiet imputabbli lir-rikorrenti;

Illi t-tifrik taz-zwieg huwa imputabbli eskussivament lir- rikorrenti stante li din kienet wasslet fi stat fejn il-facendi, tindif u ikel fid-dar isir sporadikament fejn fl-ahhar kienet taghmel l-affarijiet esklusivament ghaliha biss, u hi tohrog kuljum u ghandha l-vizzju tal-loghob fejn tmur il-Casino regolarment;

Illi l-kura u kustodja m'ghandhiex tigi fdata lir-rikorrenti izda lill-intimat peress li kienet propja r-rikorrenti A B li telqet mid-dar fl-20 ta' Mejju 2011 minghajr raguni valida, filwaqt lit-tfal kollha baqghu jghixu fid-dar matrimonjali mal-missier;

Illi A B ghadha tahdem sallum bhala fattiga u ghandha introjtu ta' flus – illi del resto ma hemm l-ebda raguni ghaliex din ma izda m'ghandhiex dritt titlob manteniment stante li telqet mid- dar minghajr raguni valida u halliet l-intimat jiehu hsieb il- bzonnijiet tal-familja wahdu;

fil-fatt

Illi hemm qbil li tigi xolta l-kommunjoni tal-akkwisti ta' bejn l-partijiet, kif wkoll tillikwida u taqsam l-istess kommunjoni f'zewgt porzjonijiet li jigu assenjati wahda lir-rikorrenti u l- ohra lill-intimat, billi qabel ma tordna il-qasma tikkunsidra t-tortijiet kommessi mir-rikorrenti b'konsegwenza ta' liema z-zwieg irrimedjabilment, okkorrendo billi jigi nominat Perit dwar l-istima ta' l-

il-partijiet

ta' bejn

immobbli, Nutar biex jircievi l-att opportun u Kuratur sabiex jirrapprezenta l-kontumaci fuq l-istess att ta' likwidazzjoni u transferiment;

Illi ma hemmx qbil li din il-Qorti tillikwida l-ammonti u tordna lill-intimat sabiex jirrifondi lir-rikorrenti s-sommom illi hija avvanzat u hallset fl-intier taghhom wahedha rappresentanti djun tal-kommunjoni tal-akkwisti stante li hu hareg ammont ta' flus ferm akbar kif ser jigi ppruvat fil- kors tal-kawza u li fil-verita l-intimat ghandu kreditu parafernali ferm akbar;

Illi din

il-Qorti ghandha

ir-rikorrenti interament jew in parti is-sanzjonijiet kontemplati fid- dispozizzjonijiet tal-Artikoli 48 u/jew 50 sa 55 tal-Kodici Civili;

tapplika kontra

Bl-ispejjez kontra r-rikorrenti ngunta ghas-subizzjoni;

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenut; Rat l-affidavits ippreżentati u d-dokumenti esebiti; Rat il-verbali tas-seduti miżmuma quddiem l-Assistent Ġudizzjarju Dr. Nadia Gove’ u l-Perit Legali Dr. Maxilene Quick; Rat id-digriet tagħha tas-7 ta' Diċembru 2016, fejn il-Qorti laqgħet it- talba tal-attriċi sabiex it-talba għal separazzjoni, fil-kawża odjerna, titqies bħala talba għall-pronunzjament ta' divorzju, ai termini tal- Artikolu 66F tal-Kodiċi Ċivili1.

Rat illi l-partijiet waslu għal separazzjoni konsenswali bejniethom u effettivament ressqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' separazzjoni personali fl-atti tan-Nutar Dottor Keith Ryan Alusta iddatat id-29 t'Awwissu 2016.2 Rat illi permezz ta' nota ppreżentata mill-attriċi fis-6 ta' Settembru 20163, l-attriċi ċediet it-talbiet tagħha min-numru tnejn (2) san-numru tmienja (8) filwaqt illi żammet ferm l-ewwel talba tagħha għall- pronunzjament tad-divorzju.

1 Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta 2 Kopja legali tiegħu hija esebita fol.

limitat dwar

Rat tagħha għall- pronunzjament tad-divorzju.

Semgħet lill-konvenut jixhed fis-seduta tad-29 ta' Novembru 2016.

Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-Qorti għandha quddiemha kawża ta' separazzjoni personali bejn il-partijiet konjuġi B, sostitwita b'kawża ta' divorzju.

Rigward it-talba għall-pronunzjament ta' divorzju, il-liġi, permezz tal- Artikolu 66F tal-Kodiċi Ċivili, tagħti l-fakolta` lil kull parti f'kawża ta' separazzjoni, li f'kull waqt matul dik il-kawża, iżda qabel ma l-kawża tiġi mħollija għas-sentenza, t-talba għas- separazzjoni magħmula f'dik il-kawża titqies minflok bħala talba għall-pronunzjament ta' divorzju.

Kif intqal, il-Qorti diġa laqgħet it- talba għall-konverżjoni tal-azzjoni tas-separazzjoni f'divorzju.

Jonqos għalhekk illi l-Qorti tevalwa jekk it-talba għax-xoljiment taż-żwieġ ossija d-divorzju, għandhiex tiġi akkolta.

Biex tintlaqa' talba għall-pronunzjament ta' divorzju, l-Qorti trid tkun sodisfatta li: (a) fid-data li jibdew il-proċeduri ta' divorzju, il-miżżewġin ikunu għexu mhux flimkien għal perjodu ta', jew perjodi li jammontaw għal, mill-inqas erba' snin matul il-ħames snin minnufih preċedenti, jew ikunu għaddew mill-inqas erba' snin mid-data tas-separazzjoni legali; u (b) ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il- miżżewġin; u (ċ) il-miżżewġin u kull wild tagħhom qed jirċievu manteniment adegwat, fejn hu dovut, skont iċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom, kif hemm maħsub fl-artikolu 57.5 Il-partijiet jaqblu illi huma ilhom de facto mifrudin mis-sena 2011.

Wara dik id-data, il-partijiet qatt ma reġgħu irrikonċiljaw u baqgħu It-talba għad-divorzju ġiet jgħixu separatament sal-preżenti. tas- intavolata

ta' Settembru 2016.

il-kuntratt

475 5 Rekwiżiti mposti mill-Artikolu 66B tal-Kodiċi Ċivili.

separazzjoni tagħhom, senjatament l-Artikolu 3.1 "il-partijiet qed jiddekadu għad-dritt tagħhom illi jitolbu u/jew jirċievu manteniment mingħand xulxin."

Għaldaqstant, il-provi mressqa jissodisfaw dak rikjest mill-Artikolu 66B, ġja ċċitat, għall-ksib tad-divorzju u dana stante illi, oltre li l- partijiet ilhom de facto separati għal iktar minn sitt snin, m'hemm l- ebda prospett raġjonevoli għar-rikonċiljazzjoni tagħhom u m'hemm l- ebda kwistjoni bejn il-partijiet dwar manteniment; DEĊIDE Għalhekk, għal dawn il-motivi, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża, billi: [1] Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti u tiddikjara u tippronunzja l-ħall taż-żwieġ ikkontrattat bejn il-partijiet konjuġi B nhar id-19 t'Ottubru 1991.

[2] Tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-tieni, t-tielet, ir-raba', il- ħames, is-sitt, is-seba' u it-tmien talba tal-attriċi stante illi dana ġew ċeduti.

[3] Tordna lir-Reġistratur tal-Qrati Ċivili u Tribunali sabiex fi żmien xahar mill-preżenti, javża lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku bid- divorzju tal-partijiet sabiex dan jiġi rreġistrat fir-Reġistru Pubbliku ai termini tal-Artikolu 66A tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dwar il-kap tal-ispejjeż, dawna jibqgħu mingħajr taxxa, bejn il- partijiet.


QORTI TAL-APPELL

(KOMPETENZA INFERJURI)

(TRIBUNAL TA' REVIZJONI TAL-AMBJENT U L-IPPJANAR)

Illum L-Erbgha, 7 ta' Dicembru, 2016

SC Hire Service vs L-Awtorita ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar u l-kjamat in kawza Francis Foo

Rat ir-rikors tal-appell ta' SC Hire Services tat-16 ta' Awwissu 2016 mid-decizjoni tat-

Tribunal ta' Revizjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar tat-28 ta' Lulju 2016 li fiha giet

milqugha l-eccezzjoni preliminari tal-intimati li l-appellant ma kellux dritt ta' appell fil-

kazijiet ta' applikazzjoni taht l-Avviz Legali 52/2013 ghal koncessjoni taht ir-regoli

CTB, li jemani mill-artikolu 91 tal-Kap.

504 u t-Tmien Skeda tal-istess Att liema

Skeda tinkorpora dak provdut fl-Avviz Legali 52/2013;

Rat ir-risposti tal-Awtorita u l-applikant li ssottomettew li l-appell ghandu jigi michud u

d-decizjoni tat-Tribunal konfermata;

Rat l-atti kollha u semghet lid-difensuri tal-partijiet;

Rat id-decizjoni tat-Tribunal li tghid hekk:

Din hija decizjoni preliminari fir-rigward tad-dritt ta' appell ta' terz fejn jirrigwarda CTB Application.

Mid-decizjoni ta' accettazzjoni tal-applikazzjoni taht ir-regoli ta' CTB datata 26 ta' Awissu 2015 sar dan l-appell, fejn l-Appellant wara li ghamel l- argumenti relattivi talab lil dan it-Tribunal "jezamina l-provi hemm migbura kif ukoll jezamina kull prova li ser titressaq fis-smiegh tal-prezenti appell jghaddi biex jiddecidie l-prezenti applikazzjon billi jirrevoka d-decizjoni moghtija mill- Awtorita'.."

L-Awtorita' irrispondiet ghal dan l-Appell billi ddikjarat li l-Appell kien legalment improponibbli stante li l-appellanti bhala terz interessat ma' kellux interess giuridiku mehtieg mill-ligi biex iressaq dan l-Appell.

Il-ligi ma tipprospettax dritt ta' Appell minn terz fuq CTB.

L-Applikant ghamel l-istess eccezzjoni preliminari.

Konsiderazzjonijiet Kif inghad din id-decizjoni hija limita ghal kwezit jekk terz ghandux dritt ta' appell fi kazijiet ta' applikazzjoni taht ir regoli ta' CTB.

Il-Legal Notice relattiva L.N. 52 tal-2013 imkien ma ssemmi drittijiet ta' terzi fis-sens ta' terzi li ghandhom jigu notifikati u jekk dawn ghandhomx dritt ta' appell.

Ghalhekk il-kwezit huwa indirizzat lejn ir-regolamenti generali ta' dritt ta' appell kif johorgu mir-regoli appositi tal-ligi ta' Pjanar.

L-artikoli 41 tal-Kap 504 jiddisponi hekk: "41.

(1) Bla ħsara għall dawk l-artikoli li speċifikament jeskludu d-dritt ta' appell quddiem it-Tribunal, kif ukoll l-artikoli 81(14), 82(4) u 86, it-Tribunal ikollu ġurisdizzjoni li: (a) jisma' u jiddeċiedi appelli magħmula mill-applikant jew minn min iħossu aggravat b'deċiżjoni maħruġa taħt id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima VI, fuq kull

deċiżjoni tal-Awtorità dwar kull ħaġa ta' kontroll tal-iżvilupp, inkluż it-twettiq

ta' dak il-kontroll jew appelli magħmula minn kull persuna fuq kull deċiżjoni

tal-Awtorità dwar il-protezzjoni ambjentali, inklużi stimi ambjentali, l-aċċess

ta' Danni

l-prevenzjoni u

għall-informazzjoni ambjentali u ambjentali: Iżda l-Awtorità ma għandhiex tiġi interpretata bħala kull persuna għall-finijiet ta' dan il-paragrafu; (b) jeżerċita dawk il-funzjonijiet mogħtija lilu skont l-artikoli 48, 49, 57, 58, 63 u 77 u jisma' u jiddeċiedi appelli magħmula skont id-dispożizzjonijiet tal- artikoli 42, 76, 77, 81, 91, 92 u 93, u kull funzjoni oħra mogħtija lilu taħt id- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att; (ċ) jisma' u jiddeċiedi appelli li jitressqu minn terzi persuni interessati minn deċiżjoni tal-Awtorità dwar kull ħaġa ta' kontroll tal-iżvilupp, b'dan illi: (i) dak l-appell jista' jsir biss minn terza persuna interessata li tkun għamlet xi kummenti bil-miktub skont l-artikolu 68(4) meta tiġi pubblikata l-applikazzjoni għall-għemil ta' żvilupp, (ii) ma għandu jkun hemm ebda appell minn terza persuna interessata minn deċiżjonijiet dwar kontroll ta' żvilupp dwar xi żvilupp li jkun speċifikament awtorizzat fi pjan ta' żvilupp, (iii) kunsill lokali li fil-lokalità tiegħu jkun qed jiġi propost li jsir l-iżvilupp għandu dejjem jitqies għall-fini u għall-effetti kollha tal-liġi li huwa terza persuna interessata basta li dak il-kunsill ikun għamel sottomissjonijiet bil- miktub skont l-artikolu 68(4) u li jaġixxi fl-interess tallokalità, (iv) il-Gvern u kull dipartiment, aġenzija, awtorità jew korp ieħor kollha kemm huma proprjetà tal-Gvern għandhom dejjem jitqiesu għall-finijiet kollha tal-liġi li jkunu parti terza interessata:" Ghalhekk ai finijiet ta' terzi interessati il-ligi tispecifika "(ċ) jisma' u jiddeċiedi appelli li jitressqu minn terzi persuni interessati minn deċiżjoni tal-Awtorità dwar kull ħaġa ta' kontroll tal-iżvilupp, b'dan illi: (i) dak l-appell jista' jsir biss minn terza persuna interessata li tkun għamlet xi kummenti bil-miktub skont l-artikolu 68(4) meta tiġi pubblikata l-applikazzjoni għall-għemil ta' żvilupp."

Illi fil-kaz in mertu, l-Awtorita' laqghet it-talba tal-applikant sabiex zvilupp ezistenti li mhux kopert b'permess tal-izvilupp ma jigiex esegwit skont id- dispost tal-Artikolu 91 tal-Kap 504, u dan peress li l-izvilupp illegali (f'dan il- kaz mhux skont il-permess PA 3750/94) huwa inkluz fl-Kategorigja 'B' tat- Tmien (8) Skeda tal-Kap 504.

Illi l-artikolu 91, sub-inciz (1), jpprovdi dan li gej:

"Minkejja d-disposizzjonijiet l-oħra ta' dan l-Att, kull persuna li tiġi notifikata

b'avviż ta' twettiq fir-rigward ta' żvilupp indikat fit-Tmien Skeda, għandu

jkollha d-dritt li ssostni li dak l-avviż ma jkunx esegwibbli.

Dik il-persuna

għandha ġġib prova għas-sodisfazzjon tal-Awtorità f'dak is-sens, inkluża kull

prova dokumentarja relevanti u dawk il-provi l-oħra li l-Awtorità tqis meħtieġa

u dan skont u suġġett għall-proċeduri illi jiġu stabbiliti mill-Awtorità għal dan

il-għan."

Illi din il-koncessjoni taht l-artikolu 91, tal-Kap 504, ma tikkostitwixxiex

f'permess ta' zvilupp, jew forma ta' permess biex tirregolarizza zvilupp

Fill-fatt skont l-Artikolu 91, sub-inciz (2), l-Att jipprovdi dan li gej:

"Meta avviż ta' twettiq ikun japplika skont is-subartikolu (1), l-iżvilupp inkwistjoni m'għandux jiġi kkunsidrat bħallikieku ġie regolarizzat skont dan l- Att sakemm ma jkunx inħareġ permess għall-iżvilupp biex ikopri l-iżvilupp inkwistjoni u ma tkunx tħallset penali li tiġi ffissata mill-Awtorità fil-limiti stabbiliti fl-artikolu 93: Iżda persuna li tiġi mitluba li tħallas dik il-penali tista' tappella minn dik it- talba bl-istess mod provdut fl-artikolu 93."

Applikazzjoni taht l-Iskeda in mertu mhix applikazzjoni ghal ghemil ta' zvilupp.

Fl-iskeda in mertu ma hemm ebda riferenza ghal dritt ta' appell u jew ta' terzi.

Il-massimu applikabbli hawn huwa ubi lex voluit, dixit; ubi noluit, tacuit.

It-Tribunal ghalhekk jilqa l-eccezzjoni preliminari mqajjma mill-Awtorita' u jiddikjara l-Appell in kwistjoni irritu u null.

Ikkunsidrat

L-aggravji tal-appellant hu s-segwenti:

It-Tribunal zbalja meta qies li din l-applikazzjoni maghmula taht l-Avviz Legali

52/2013 li temenda t-Tmien Skeda tal-Att u marbuta ma' artikolu 91 tal-Kap.

kellu japplika ghaliha d-dispost tal-artikolu 41(1)(c) biex jigi stabbilit min ghandu

permess jappella mid-decizjoni tal-Awtorita fir-rigward tal-applikazzjoni in mertu cioe

koncessjoni kif isemmi l-istess Avviz Legali 52/2013.

L-appellant isostni illi l-artikolu

applikabbli f'dan il-kaz li jistabilixxi d-dritt ta' appell tal-appellant hu l-artikolu 41(1)(a)

li jitkellem fuq appell maghmul minn min ihossu aggravat b'decizjoni dwar kull haga

ta' kontroll ta' zvilupp inkluz twettiq mahruga taht id-dispozizzjoni tat-Taqsima VI tal-

It-Tribunal invece applika l-artikolu 41(1)(c) li jitkellem fuq appelli minn terzi

interessati u li tkun segwita il-procedura taht l-artikolu 68(4) tal-Kap.

504 cioe li jkunu

saru kummenti bil-miktub meta tigi pubblikata l-applikazzjoni.

L-appellant li ghandu l-

arja fuq il-penthouse mertu tal-applikazzjoni hu persuna aggravata bl-approvazzjoni

tal-koncessjoni ghax ser tillimita l-izvilupp tal-arja.

Izid li tant mhux applikabbli l-

artikolu 41(1)(c) illi l-procedura kontemplata fl-artikolu 91 u fl-Avviz Legali ma

jikkontemplaw ebda pubblikazjzoni tal-applikazzjoni jew il-possibilta li jsiru kummenti

bil-miktub.

Fi kwalunkwe kaz l-appellant kien ipprezenta ittra ufficjali fit-23 ta' Gunju

2015 u dan jikkostitwixxi ghal kull buon fini kummenti bil-miktub.

Maghdud ma' dan,

il-fatt li ma hemmx procedura ghal publikazzjoni ma jfissirx li ma hemmx dritt ta'

Dak li mhux eskluz mill-ligi hu inkluz.

Il-Qorti qieset f'dan il-kaz li hi mitluba li taghti decizjoni fuq punt strettament legali li

tqajjem bhala eccezzjoni mill-intimati quddiem it-Tribunal.

fis-sens illi l-Avviz Legali 52/2013 ma pprospetta ebda dritt ta' appell u kwindi

kwalsiasi dritt ta' appell seta' jemani biss mill-principji generali li jirregolaw l-appell fil-

Fuq dan hemm qbil bejn il-partijiet.

Il-Qorti tikkondividi dan l-apprezzament

tat-Tribunal peress illi l-Avviz Legali 52/2013 hu illum inkorporat fit-Tmien Skeda tal-

Kap. 504 u jsemmi biss x'jista' jigi koncess mill-Awtorita b'referenza ghal zvilupp

illegali taht l-artikolu 91 li jinsab f'parti VI tal-Kap.

It-Tribunal meta rrefera ghal principji ta' appell taht l-artikolu 41 tal-Kap.

ghal konkluzzjoni li ghandu japplika d-dispost tal-artikolu 41(1)(c) li jghid hekk:

(1) Bla hsara ghall dawk l-artikoli li specifikament jeskludu d-dritt ta' appell quddiem it-Tribunal, kif ukoll l-artikoli 81(14), 82(4) u 86, it-Tribunal ikollu gurisdizzjoni li: (c) jisma' u jiddeciedi appelli li jitressqu minn terzi persuni interessati minn decizjoni tal-Awtorita dwar kull haga ta' kontroll tal-izvilupp, b'dan illi: (i) dak l-appell jista' jsir biss minn terza persuna interessata li tkun ghamlet xi kummenti bil-miktub skont l-artikolu 68(4) meta tigi pubblikata l-applikazzjoni ghall-ghemil ta' zvilupp, (ii) ma ghandu jkun hemm ebda appell minn terza persuna interessata minn decizjonijiet dwar kontroll ta' zvilupp dwar xi zvilupp li jkun specifikament awtorizzat fi pjan ta' zvilupp, (iii) kunsill lokali li fil-lokalita tieghu jkun qed jigi propost li jsir l-izvilupp ghandu dejjem jitqies ghall-fini u ghall-effetti kollha tal-ligi li huwa terza persuna interessata basta li dak il-kunsill ikun ghamel sottomissjonijiet bil- miktub skont l-artikolu 68(4) u li jagixxi fl-interess tal-lokalita, (iv) il-Gvern u kull dipartiment, agenzija, awtorita jew korp iehor kollha kemm huma proprjeta tal-Gvern ghandhom dejjem jitqiesu ghall-finijiet kollha tal-ligi li jkunu parti terza interessata: Izda interessata ghall-finijiet ta' dan is-subparagrafu.

l-Awtorita ma ghandhiex

It-Tribunal jghid li l-koncessjoni taht l-artikolu 91 tal-Kap.

504 ma jikkostitwix permess

zvilupp jew permess li jirregolarizza zvilupp, u billi l-iskeda ma tipprovdi ebda forma

ta' appell minn talba ghal koncessjoni, ma jezisti ebda dritt ta' appell.

Din il-Qorti ma taqbilx ma' din l-applikazzjoni tal-ligi.

Il-Qorti hi tal-fehma illi l-artikolu

41 b'mod generali jaghti dritt ta' appell jekk mhux specifikament eskluz.

L-artikolu

41(1)(a) jaghti dritt ta' appell kif gej:

(1) Bla hsara ghall dawk l-artikoli li specifikament jeskludu d-dritt ta' appell quddiem it-Tribunal, kif ukoll l-artikoli 81(14), 82(4) u 86, it-Tribunal ikollu gurisdizzjoni li: (a) jisma' u jiddeciedi appelli maghmula mill-applikant jew minn min ihossu aggravat b'decizjoni mahruga taht id-dispozizzjonijiet tat-Taqsima VI, fuq kull decizjoni tal-Awtorita dwar kull haga ta' kontroll tal-izvilupp, inkluz it-twettiq ta' dak il-kontroll jew appelli maghmula minn kull persuna fuq kull decizjoni tal-Awtorita dwar il-protezzjoni ambjentali, inkluzi stimi ambjentali, l-access ghall-informazzjoni ambjentali u ta' danni ambjentali: Izda l-Awtorita ma ghandhiex tigi interpretata bhala kull persuna ghall-finijiet ta' dan il-paragrafu;

l-prevenzjoni u

Dan l-artikolu jaghti dritt ta' appell minn decizjoni tal-Awtorita bhal f'dan il-kaz,

mahruga taht id-disposizzjonijet tat-Taqsima VI dwar kull haga ta' kontroll ta' zvilupp.

Il-koncessjoni moghtija fit-Tmien Skeda abbinata u maghquda mal-artikolu 91 (li

jinsab f'Taqsima VI) ghax tirreferi ghal dan l-artikolu bhala l-iskop wahdieni ghal tali

skeda hi fil-fatt decizjoni ta' validita dwar kontroll ta' zvilupp fejn zvilupp mhux

konformi qed jinghata koncessjoni minghajr il-bzonn fil-fatt li jkun hemm xi avviz ta'

twettiq in vigore jew li jsir xi forma ta' sanzjonar tal-izvilupp.

fejn zvilupp mhux konformi ma' permess jista' jitqies konformi jekk jaqa' fil-parametri

ta' dak li jipprovdi t-Tmien Skeda.

Il-koncessjoni moghtija a bazi tat-Tmien Skeda

tibqa' pero decizjoni dwar il-kontroll fuq zvilupp wara applikazzjoni ad hoc.

L-artikolu

41(1)(a) hu artikolu generiku li japplika ghal kull persuna aggravata minn decizjoni

F'dan il-kaz l-appellant li hu l-proprjetarju tal-arja sovrapost ghal fond li

uzufruixxa mit-Tmien Skeda ghandu interess car f'din l-applikazzjoni u l-ezitu taghha

billi l-izvilupp tal-arja jista' jigi kolpit bl-approvazzjoni u ghalhekk ghandu jkollu l-

opportunita li jappella tali approvazzjoni.

Il-fatt li ma hemmx procedura ta' pubblicita

waqt l-ipprocessar tal-applikazzjoni jew mezz procedurali stabbilit kif terz jirribatti jew

jikkummenta dwarha ma jfissirx li hu negat l-appell li jidhol fil-parametru tal-artikolu

41(1)(a) tal-Kap.

504 basta kif inghad l-appellant juri li ghandu interess ghax ihossu

aggravat b'din id-decizjoni liema interess pero ma jekwivalix ghad-duttrina stretta tal-

interess guridiku fl-ordinament guridiku generali procedurali.

Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti qed tilqa' l-appell ta' SC Hire Services u tirrevoka d-

decizjoni tat-Tribunal ta' Revizjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar tat-28 ta' Lulju 2016, u

tibghat lura l-atti tat-Tribunal biex ikompli jinstema l-appell skond il-ligi.

Spejjez ghall-


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Mohamed LL.D., Dip.

Illum 7 ta' Dicembru, 2016

A B vs Avukat Dr Noel Royle u l-PL Davina Ellul Gravino gew nominati bhala kuraturi deputati mahtura b'digriet ta' din il-Qorti tat-28 ta' Ottubru, 2014 sabiex jirrapprezentaw lill-assenti C D

Il-Qorti: Rat ir-rikors ippresentat mill-attrici, li permezz tieghu ppremettiet :

Illi l-kontendenti zzewgu fis-sebgha (7) ta' Ottubru tas-sena elfejn u tnejn (2002) fir-Registru Pubbliku, Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex), u z-zwieg taghhom gie registrat bic-certifikat taz-zwieg bin-numru 1700/2002 (Dokument "A");

Illi l-partijiet qatt ma ghexu flimkien, u ma kellhomx tfal; 3.

Illi l-kunsens tal-konvenut kien vizzjat bl-eskluzjoni pozittiva taz- zwieg innifsu, jew ta' xi wiehed jew aktar mill-elementi tal-hajja mizzewga, u dan peress li l-uniku skop tal-konvenut kien li biz- zwieg mal-esponenti jottjeni c-cittandinanza Maltija;

Illi l-kunsens tal-konvenut kien vizjat minhabba difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga u fuq id-drittijiet essenzjali taghha, jew b'anomalija psikologika serja li ghamlitha impossibbli ghall-konvenut li jaqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taz-

Illi inoltre, il-konvenut irrifjuta li jikkonsma dan iz-zwieg tieghu mal-

Illi minhabba r-ragunijiet premessi u ragunijiet ohra kontemplati fl- Att Dwar iz-Zwieg, iz-zwieg bejn il-kontendenti huwa null u bla effett legali;

Talbet ghar-ragunijiet premessi u dawk kollha li jirrizultaw waqt it- trattazzjoni ta' din il-kawza, prevja kull dikjarazzjoni li tirrizulta mehtiega skont il-ligi, li l-konvenut jghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex :

(1) Tiddikjara u tiddeciedi illi z-zwieg kuntrattat bejn il-kontendenti fis-7

ta' Ottubru 2002 kien null u bla effett legali;

19A tal-Kap.

255 iz- zwieg celebrat bejn il-kontendenti fis-7 ta' Ottubru 2002 minhabba li l-konvenut irrifjuta li jikkunsmah;

(3) Konsegwentement tordna li dina n-nullita' tigi registrata fuq l-att taz-

Bl-ispejjez kontra l-konvenut li jibqa' ngunt minn issa ghas-subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici; Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati Dr Noel Royle u il-PL Davina Ellul Gravino, li in forza taghha eccepew : (fol 31)

Illi f'dan l-istadju l-esponenti mhux edotti mill-fatti u ghalhekk jirriservaw li jipprezentaw risposta ulterjuri meta u jekk jirnexxielhom jikkomunikaw mal-intimati minnhom rapprezentati u f'dan ir-rigward minn issa jitolbu lir-rikorrenti jipprovdilhom kull informazzjoni li jista ghandu dwar kull mezz ta' komunikazzjoni mal-intimati;

Salvi, jekk ikun il-kaz, eccezzjonijiet ulterjuri;

Rat il-lista tax-xhieda tal-kuraturi deputati Dr Noel Royle u il-PL Davina Ellul Gravino; Semghet lix-xhieda illi tressqu, rat id-dokumenti li gew esebiti, il-provi prodotti u l-atti ta' dan il-procediment; Rat illi l-kawza thalliet ghas-sentenza ghallum; KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-Qorti għandha quddiemha talba sabiex iż-żwieġ bejn l-attriċi u l- konvenut assenti, li ġie kkontrattat fis-7 t'Ottubru 2002, jiġi dikjarat

null u bla effett fil-liġi ai termini tal-Artikoli 19(1)(d) u 19(1)(f) tal-Att Dwar iż-Żwieġ1, jew alternattivament, jekk il-Qorti jirriżultalha illi ż- żwieġ huwa validu, allura tapplika l-provvedimenti tal-Artikolu 19A(1).

PROVI Ir-rikorrenti xehdet bil-proċedura fejn spjegat kif iltaqgħet mal-konvenut meta kienet toħroġ ma' persuna oħra jisimha Mohammed.

Fil-fatt kien l-istess Mohammed illi laqqagħha ma' C, bl- iskop illi hija tiżżewweġ lil dan C, sabiex huwa jaqla' xi ħaġa tal-flus.

F'dak iż-żmien hija kellha biss sbatax-il sena u kienet tqila b'tarbija bħala riżultat ta' stupru.

Kienet tibża' minn Mohammed u għalhekk kienet aċċettat li tiżżewweġ lil C bir-Reġistru, kif effettivament sar.

Il- jum taż-żwieġ kienet l-ewwel darba li ltaqgħet ma' dan C. Wara ż-żwieġ it-tnejn marru għal triqthom u ma reġgħux tkellmu, għajr wara t-twelid tat-tarbija tar-rikorrenti.

Hija kienet kellmitu biex bintha ma tibqax fuq kunjomu iżda tiġi fuq konjomha.

Minn dak iż- żmien 'l hawn qatt ma reġgħet rat jew kellmet lill-konvenut.

Iżżid: "Jien u C qatt ma għixna flimkien u kif spjegajt qatt ma kellna relazzjoni bejnietna.

Huwa qatt ma kellu x'jaqsam miegħi u m'għandniex tfal bejnietna minkejja li t-tifla ġiet b'kunjomu b'mod awtomatiku peress li konna miżżewġin.

Dak iż-żmien kont żgħira u ma kontx naf eżatt x'jiġifieri dak li kien qed jiġri.

Illum nifhem li C ried jieħu ċ-ċittadinanza Maltija u kien għalhekk li ried jiżżewiġni.

Jiena għadni żgħira u qas kont naf x'jiġifieri żwieġ."

PRINĊIPJI LEGALI

1 Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta 2 Fol.

53 tal-proċess

Illi jirriżulta miċ-ċertifikat taż-żwieġ esebit a fol.

4 tal-proċess, illi l- partijiet iżżewġu nhar is-7 t'Ottubru 2002.

F'dan l-istadju, l-Qorti ser tgħaddi sabiex tiddiskuti l-kawżali li fuqhom hija msejsa l-kawża odjerna u cioe l-Artikoli 19(1)(d) u 19(1)(f) tal-Att dwar iż-Żwieġ, illi jistipulaw: 19.

(1) B'żieda mal-każijiet fejn żwieġ ikun null skont xi disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, żwieġ ikun null: (d) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun vizjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha, jew b'anomalija psikoloġika serja li tagħmilha impossibbli għal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ; (f) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb bl- esklużjoni pożittiva taż-żwieġ innifsu, jew ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, jew tad-dritt għall- att taż-żwieġ; Illi l-Qorti sejra tgħaddi sabiex teżamina n-nullita' taż-żwieġ o meno taħt dawn l-artikoli separatament, u fl-ewwel lok, taħt l-Artikolu 19(1)(d).

Illi b'difett serju ifisser sempliċement kwalsiasi stat ta' immaturita' li parti jew oħra fiż-żwieġ tista' tkun fiha fil-mument li jingħata l-kunsens reċiproku.

Li kieku l- leġislatur irrikjeda maturita' sħiħa u perfetta, ftit jew addirittura ebda żwieġ ma kien ikun validu.

Kunsens validu iżda jeħtieġ konoxxenza sħiħa ta' dak kollu li jkunu deħlin għalih il-partijiet u impenn għall- obbligi u d-drittijiet konjugali, kemm fil-preżent kif ukoll fil-futur.

Dan ifisser illi l-partijiet irid ikollhom dik il-maturita' li tagħmilhom kapaċi jirriflettu fuq l-obbligi, d-dmirijiet u rresponsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa u jkunu għalhekk kapaċi jerfgħu u jwettqu l-istess matul il-ħajja matrimonjali tagħhom.

Inoltre l-partijiet irid ikollhom dik

il-maturita' affettiva u fil-konfront ta' xulxin.

Jekk xi waħda minn

il-leġislatur ma riedx

ta' diskrezzjoni,

dawn l-elementi hija b'xi mod nieqsa, allura hemm difett tad- diskrezzjoni tal-ġudizzju kif rikjest mill-liġi.

Illi mill-ġurisprudenza kostanti ta' dawn il-Qrati jidher ċar illi l-kunsens mogħti fil-kuntratt matrimonjali mhuwiex dak il-kunsens sempliċi rikjest fil-kuntratti in ġenerali, għaliex il-kuntratt taż-żwieġ huwa wieħed sui generis u ta' ordni pubbliku.

Illi għalhekk il-partijiet f'kuntratt ta' żwieġ mhux biss irid ikollhom il-kapaċita' li jagħtu dak il- kunsens, iżda li l-istess irid jiġi mogħti bl-aktar mod liberu u xjenti għal dak kollu li tirrikjedi r-rabta taż-żwieġ.3 Kif jispjega l-awtur Lauri-Lucente "e' necessaria la discrezione non tanto per l'atto in se, al momento di emettere il consenso, quanto per gli impegni per il futuro.

3 Marita Mercieca Frantz vs. Emmanuel Mercieca Frantz, deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' April, 2003, (Ċitazzjoni Numru.

1081/2001/1RCP) 4 Lauri-Lucente Francesco, Il Diritto Canonico Matrimoniale, (L-Għasri, 1994), p. 97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Renato Giles De Brincat vs. Sharon Giles De Brincat nee' Gibson mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru.

iżda konkorrenti u

5 Ruscio Debattista Mario Francesco, Incapacita' di Natura Psichica in Matrimonio Canonico: Fra Tradizione e Rinnovamento, (Bubaqra, Iż-Żurrieq, 1991), pp. 231, 233– kif rappurtat fid- deċiżjoni Renato Giles De Brincat vs. Sharon Giles De Brincat nee' Gibson mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru.

484/1995/2RCP) 6 Lauri-Lucente Francesco, Il Diritto Canonico Matrimoniale, (L-Għasri, 1994), p. 97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Angela Spearing Petras Muscat vs. Joseph Spearing mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-4 ta' Novembru 1994

spouses as well as to the procreation and education of the offspring."7 Illi l-Qorti tirreferi wkoll għall-artikolu 19(1)(f) tal-Att dwar iż-Żwieġ illi fuqu wkoll l-attriċi tibbaża l-azzjoni tagħha.

Il-Qorti tirrileva li sabiex tiġi milqugħa talba għal dikjarazzjoni ta' nullita' taż-żwieġ f'dan il- kuntest, irid jiġi neċessarjament ippruvat li xi wieħed mill-partijiet, jew it-tnejn, għamel simulazzjoni totali jew parzjali tal-kunsens tiegħu jew tagħha.

Illi kif ġie spjegat minn din il-Qorti fil-każ Alfred Attard Grech vs. Maria Delia, "ikun hemm simulazzjoni meta, fil-mument tal-għoti tal- kunsens matrimonjali parti jew oħra (jew it-tnejn) esternament turi li qed tagħti l-kunsens matrimonjali iżda nternament u b'att pożittiv tal- volonta' tagħha tkun qed tiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ (simulazzjoni totali) jew, dejjem b'dak l-att pożittiv tal-volonta', tkun jew proprjeta' essenzjali għaż-żwieġ qed (simulazzjoni parzjali)".

Illi meta wieħed jitkellem dwar l-esklużjoni taż-żwieġ jew wieħed mill- elementi essenzjali tiegħu, wieħed irid jifli jekk il-kontendenti jew wieħed minnhom, allavolja hu kapaċi jagħti kunsens validu għaż- żwieġ, pero' bl-atti tiegħu qabel u fil-ħajja miżżewġa, jew bl- ommissjoni tiegħu, eskluda a priori ċertu obbligi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, cioe', issimula l-kunsens tiegħu totalment fejn eskluda a priori ż-żwieġ, jew inkella fejn waqt il-kunsens hu jew hi eskludew xi waħda jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, u ċjoe' saret simulazzjoni parzjali.

9 Illi taħt l-artikolu 19(1)(f) trid issir distinzjoni ċara bejn żwieġ li jfalli minħabba ċirkostanzi li jirriżultaw waqt iż-żwieġ, u żwieġ li jfalli

7 Luft, Pedro Juan, Matrimonial Consent in Code of Canon Law Annotated (Tas-Sliema, 1993), p. 686 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Lydia ChircopSomewekesa vs. Dr. Ian Spearing Ager Dimech et. noe. mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, fl-1 t' Ottubru, 2002, (Ċitazzjoni Numru.

390/1999/1RGM) 8 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (VDG), 31 ta' Jannar 1996 9 Sharon Jeremic vs. Francis Borg Schembri - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 15 ta' Marzu 2000

għaliex xi wieħed mill-partijiet minn qabel ma ta l-kunsens tiegħu, kien ġja' mentalment dispost li ma jottemprax ruħu ma' xi waħda jew aktar mill-obbligi matrimonjali.

Fl-ewwel ipotesi hemm ir-raġunijiet li jagħtu lok għal separazzjoni u fit-tieni ipotesi hemm l-estremi tal- annullament.10 Illi għar-rigward tas-simulazzjoni totali, il-Qorti fil-każ Cacciatore vs. Brinkworth qalet illi biex ikun hemm simulazzjoni totali irid jiġi ppruvat li l-finis operis taż-żwieġ ġie effettivament eskluż mill-vera rieda ta' parti jew oħra, għalkemm formalment tkun seħħet iċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ.

Il-Qorti f'deċiżjoni oħra tagħha qalet illi jekk tmur għaċ-ċerimonja tat- tieġ u internament tissostitwixxi l-idejat tiegħek fuq x'inhu żwieġ jew inkella xort' oħra teskludi l-veru kunċett taż-żwieġ, hi forma ta' simulazzjoni totali.12 Illi mbagħad fil-każ Anna Giles De Brincat vs. John Galea Bonavia, il-Qorti spjegat is- jew kliem esterni ma simulazzjoni bħala jikkorrispondux għall-kunsens intern li jkun ingħata".

Fil-każ Azzopardi Muscat vs. Needham Tramboo Galea il-Qorti spjegat is-simulazzjoni totali f'dawn il-kliem:- "għalhekk min esternament ikun wera li qed jagħti l- kunsens matrimonjali iżda ikun internament u b'att pożittiv tal- volonta' tiegħu qed jiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ ikun qed jissimula l-kunsens tiegħu".

l-atti, ġesti

10 Ali Penza vs. Mary Spearing - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 5 ta' Ġunju 2002 (Ċitaz: 1733/01RCP) 11 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Lulju, 1982 – kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Pace Moore, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 12 Cali vs. Dr. Albert S. ‘Amodio – Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 22 ta' Ġunju 1988– kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Pace Moore, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 13 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Marzu, 1995, kif rapportata f' Emanuel Walter Errebsy vs. Mona Lisa Errebsy, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 1 t'Ottubru 2002 (Ċitaz.

801/1996RCP) 14 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 14 ta' Awissu 1995, kif rapportata f' Emanuel Walter Errebsy vs. Mona Lisa Errebsy, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 1 t'Ottubru 2002 (Ċitaz.

tal-ħajja miżżewġa huma

irrevokabbli, diretta għall-komunjoni

taż-żwieġ, li dejjem ġew

Illi meta niġu għas-simulazzjoni parzjali, dina tfisser l-esklużjoni pożittiva ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa.

L-Att dwar iż-Żwieġ ma jagħtix definizzjoni ta' x'inhuma l- iżda mill-ġurisprudenza obbligazzjonijiet essenzjali l- ritenuti bħala l-elementi tagħna kostanti l-unjoni permanenti, obbligazzjonijiet esklussiva u ta' ħajja u prokrejazzjoni u t-trobbija tal-ulied.

Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ Abdel Vella Fenech vs. Dr. Yana Seeley Giglio et. noe.15 elenkat l-elementi essenzjali taż-żwieġ bħala l- kommunjoni tal-ħajja konjugali, l-indissolubilta' tar-rabta taż-żwieġ, id-dritt għall-fedelta' u d-dritt għall-prokrejazzjoni ta' l-ulied.

L-istess elementi ġew ikkonfermati wkoll fil-kawżi ‘Amodio vs. White Grech u Bugeja Coster vs. Pesa.

Il-Qorti tagħmel referenza għall-kawża fl-ismijiet Bileci Charles vs. Bileci Matilde18 fejn ġie ritenut li "rigward x'inhuma l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ, dawn huma dawk l-elementi li dejjem ġew ritenuti bħala l-obbligazzjonijiet tal-ħajja miżżewġa u cjoe` dik ta' unjoni permanenti, esklussiva w irrevokabbli, diretta għal komunjoni ta' ħajja u l-prokreazzjoni u t-trobbija ta' l-ulied.

Tant illi għalhekk jekk xi waħda mill-partijiet ma jkollhiex il-kapaċita' kollha biex tassumi dawn id-dmirijiet, iż-żwieġ li jiġi hekk kreat ma jistax ikun wieħed validu....Teżisti simulazzjoni parzjali meta persuna teskludi biss waħda jew aktar mill-elementi essenzjali rikjesti biex jiġi stabbilit iż- żwieġ bħal per eżempju, l-esklużjoni tal-prokreazzjoni u trobbija ta' l- ulied, jew l-esklużjoni ta' l-obbligu tal-fedelta` lejn il-parti l-oħra".

15 Irrappurtat bħala C vs. D, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (FD), 14 ta' Lulju 1994 16 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 9 t' Ottubru 1990 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Pace Moore, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 17 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Jannar 1991 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Pace Moore, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz.

2469/1997RCP) 18 Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja), 2 t'Ottubru 2003 (Ċitazz: 1264/1997RCP)

Rigward iż-żwiġijiet ta' konvenjenza, bħal ma qed jiġi allegat fil-każ odjern, il-Qorti tagħmel referenza għall-kawżi fl-ismijiet Josephine ‘Amodio vs. Mahmoud Agius Muscat sive Mahmoud Ali Carabez u Miriam Vella Carbonaro Elbourne xebba Green vs. Lovay Ramadan Bajjada fejn ġie ritenut li: "Meta l-unika skop tal-kontraent ikun li jibqa' Malta biex jaħdem u eventwalment jikseb iċ-ċittadinanza, hu jkun qiegħed posittivament jeskludi ż-żwieġ innifsu, b'mod li jkun hemm simulazzjoni totali.

Naturalment, f'dawn il-każijiet, wieħed m'għandux jistenna li jsib prova diretta tas-simulazzjoni, fis-sens ta' xi dikjarazzjoni espliċita tal-intenzjoni ta' dak li jkun, pero' tali intenzjoni tista' tiġi manifestata wkoll impliċitament".

Issir referenza wkoll għall-kawżi fl-ismijiet Mary Rose Attard Biancardi Laferla vs. Esam Attard Biancardi Burke u Carmen Fava Cassar Putzulu Caruana gia Aquilina vs. Ibrahim Mohamed Mohamed Ibrahim Fava Cassar Gohil fejn ġie ritenut li: "Fiż-żwieġ ta' konvenjenza illi l-iskop tiegħu uniku tiegħu huwa biss biex il- konvenut jakkwista iċ-ċittadinanza Maltija jew/u d-dritt li joqgħod u jirrisjedi hawn Malta, dak il-kunsens ikun simulat peress li eskluda posittivament iż-żwieġ innifsu".

In tal modo contrae 19 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 10 t' Ottubru 1995 – kif rapportata f' Pauline ElHusseini nee' Bugeja vs. Shafik Farid Shafik ElHusseini, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 10 ta' Marzu 2000(Ċitaz:171/95VGD) 20 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 16 ta' Jannar 1998– kif rapportata f' Pauline ElHusseini nee' Bugeja vs. Shafik Farid Shafik ElHusseini, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 10 ta' Marzu 2000(Ċitaz:171/95VGD) 21 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (NA), 31 ta' Mejju 2000

22 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (NA), 20 ta' Ġunju 2002

23 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 10 ta' Marzu 2000 (Ċitaz: 171/95VGD)

L-attriċi titlob lil din il-Qorti sabiex fl-eventwalita li jirriżultalha li ż- tapplika d- il-partijiet huwa wieħed validu, allura żwieġ bejn dispożizzjonijiet tal-Artikolu 19A(1) illi jistipula: "19A.

(1) Żwieġ validu jista' jiġi annullat fuq talba ta' parti miżżewġa waħda minħabba li l-parti l-oħra tkun irrifjutat tikkonsma l-istess żwieġ."

APPLIKAZZJONI TAL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL-KAŻ ODJERN Illi stabbiliti dawn l-aspetti legali tal-kunċett tas-simulazzjoni tal- kunsens u tad-difett fid-diskrezzjoni tal-ġudizzju, din il-Qorti ser tgħaddi, sabiex tagħmel is-segwenti konsiderazzjonijiet fid-dawl tal- provi miġbura.

Illi dwar l-Artikolu 19(1)(d) u cioe' li l-partijiet jew xi ħadd minnhom kellhom nuqqas serju ta' diskrezzjoni dwar il-ħajja miżżewġa u/jew l- elementi essenzjali tagħha, il-Qorti tirrileva li ma nġiebux provi sodisfaċenti fir-rigward.

Minkejja li l-attriċi tgħid li hija ma kinitx taf għal xiex hija kienet dieħla, il-Qorti hija tal-fehma li minkejja l-eta` tenera tal-attriċi, hija kienet ħafna iktar "streetwise" milli tipprova tagħti x'tifhem.

Illi in viżta tan-nuqqas ta' provi konkreti u sodisfaċenti f'dan il-rigward, il-Qorti hija tal-fehma illi l-azzjoni tan-nullita` taż- żwieġ, għab-bażi tal-kawżali tan-nuqqas ta' diskrezzjoni tal-ġudizzju, ma tistax tirnexxi.

Nonostante dan, il-Qorti tirrileva li m'hemmx dubju li ż-żwieġ

iċċelebrat bejn il-partijiet kien wieħed ta' konvenjenza.

Il-konvenut

ta' żwieġ,

x'aktarx li żżewweġ biss biex seta' jibqa' jgħix hawn Malta.

Fil-fatt, il- partijiet ma kienux jafu lil xulxin qabel ma żżewġu u l-konvivenza matrimonjali tagħhom lanqas biss bdiet.

Jirriżulta manifest li l-partijiet qatt ma kellhom l-intenzjoni li jgħixu l- ħajja konjugali flimkien u li jiffurmaw nukleu ta' familja ġdida b'dan li jgħixu taħt l-istess saqaf.

Għalhekk esternament huma għaddew minn ċerimonja ta' żwieġ, iżda nternament u b'att pożittiv tal-volonta' tagħhom, huma eskludew l-obbligi essenzjali għall-ħajja konjugali.

Din il-Qorti hi sodisfatta li r-rikorrenti ppruvat, sal-grad li trid il-liġi, li r- raġuni predominanti, b'mod li twarrab skopijiet oħra, il-għala l-partijiet resqu għaż-żwieġ ma kienetx sabiex jintrabtu fiż-żwieġ bid-drittijiet u l-obbligi reċiproċi tal-partijiet li jitnisslu minn tali żwieġ.

Għalhekk iżda esternament huma għaddew minn ċerimonja nternament u b'att pożittiv tal-volonta' tagħhom huma eskludew l- obbligi essenzjali għall-ħajja konjugali.

Kif diga elenkat, dan iwassal għas-simulazzjoni totali tal-żwieġ u konsegwentement għan-nullita` tiegħu.

Dan premess u kkunsidrat, din il-Qorti hija tal-fehma li t-talba attriċi hija ġustifikata fil-fatt u fid-dritt fit-termini tal-paragrafu (f) ta' l-artikolu preċitat, u timmerita li tiġi milqugħa.

In viżta li l-Qorti qed tistabilixxi li ż-żwieġ ma kienx wieħed validu, m'hemmx ħtieġa illi l-Qorti teżamina l-applikazzjoni o meno tal- Artikolu 19A(1) għall-każ odjern.

DEĊIDE Illi għalhekk għal dawn il-motivi, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tilqa' l-ewwel t-talba attriċi, b'dan illi:- 1.

Tiddikjara illi ż-żwieġ ikkuntrattat bejn l-attriċi u l-konvenut assenti

fis-7 t'Ottubru 2002 huwa null u bla ebda effett fil-liġi ai termini tal-

Artikolu 19(1)(f) tal- Att dwar iż-Żwieġ, Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta.

Bl-ispejjeż kontra l-konvenut assenti, b'dan illi l-attriċi għandha provviżorjament tħallas id-drittijiet tal-Kuraturi Deputati.