Kopja Informali ta' Sentenza

IMHALLEF JACQUELINE PADOVANI GRIMA Seduta tas-7 ta' Novembru, 2014

Citazzjoni Numru.

tal-identita' numru 682101M Grezzju Caruana Portelli karta tal-identita' numru

97526M Mary Caruana Cacciattolo karta tal-identita' numru 038600M

Il-Qorti :

Rat ir-rikors guramentat tal-atturi tal-24 ta' Jannar 2007, illi jaqra hekk:

"Illi il-partijiet kollha huma l-unici ulied tal-mejtin Joseph u Carmela konjugi

Joseph Caruana Portelli miet fit-2 ta' Settembru 2000 fil-waqt li Carmela Caruana Portelli

mietet fis-27 ta' Lulju 1996 kif jirrizulta mill-annessi zewg certifikati tal-mewt

markatai A u B;

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi Joseph u Carmela Caruana Portelli mietu testati - huma ghamlu testment fl-atti tan-

Nutar Charles Liddle Pughe tal-20 ta' Gunju 1996 - Dok C Dan kien l-ahhar

testment kif jirrizulta mill-annessi certifikati Dok D, E, F u G.

Illi l-atturi irrinunzjaw ghall-eredita' taghhom kif jirrizulta minn noti li qed jigu

annessi bhala Dok H1 u H2.

Illi id-disposizzjonijiet tat-testment fuq citat iledu il-legittima li kienet tispetta lill-

atturi ai termini tal-Art 616 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi interpellata sabiex tersaq ghall-likwidazzjoni u hlas tal-legittima spettanti lill-

atturi, il-konvenuta baqghet inadempjenti Dok I u Dok J huma itrri interpellatorji.

Illi l-atturi jixtiequ jiehdu il-legittima taghhom u ghalhekk bdew dawn il-

Ghaldaqstant l-esponenti jitolbu bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti joghgobha:

Tistabilixxi u tillikwida l-komunjoni tal-akkwisti gia ezistenti bejn Joseph u

Carmela konjugi Caruana Portelli billi tigi dikjarata konsistenti fil-beni u sustanzi illi

jirrizultaw tul il-kawza kif ukoll tillikwida il-beni parafernali taz-zewg konjugi

2. taqsam il-komunjoni hekk formata u likwidata f'zewg porzjonijiet u tassenja

wahda lill-assi partikolari ta' Joseph Caruana Portelli u l-ohra lill-assi partikolari ta'

3. tifforma u tillikwida l-assi partikolari tal-imsemmi Joseph Caruana Portelli billi jigi

dikjarat li jikkonsisti f nofs il-ko-akkwisti u f'dawk il-beni parafernali tieghu u

sustanzi kollha li jirrizultaw tul il-kors tal-kawza;

4. tifforma u tillikwida l-assi partikolari tal-imsemmija Carmela Caruana Portelli billi jigi

dikjarat li jikkonsisti f nofs il-ko-akkwisti u f'dawk il-beni parafernali taghha u

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

5. tillikwida favur kull wiehed mill-atturi il-legittima li jmisshom skond il-ligi bhala

legittimarji in specie jew b'mod iehor mill-eredita' tal-genituri taghhom Joseph u

Carmela Caruana Portelli anke billi jigu komprizi fl-istess assijiet, il-prelegati imhollija u

dak kollu li jidhol fil-formazzjoni tal-imsemmija eredita' skond il-ligi billi tigi

dikjarata l-konvenuta bhala unika eredi peress li l-atturi irrinunzjaw ghall-kwota

ereditarja taghhom b' riserva ghall-legittima.

6. tikkundanna lill-konvenuta thallas lill-atturi dak kollu li jmisshom bhala

legittimarji in specie jew b' mod iehor billi jigi ordnat il-bejgh taht l-awtorita' tal-

Qorti, tal-beni formanti parti mill-ereditajiet fuq imsemmija, biex f' kaz li ma

jistax isir mod iehor, jigi sodisfatt il-legittima taghhom mir-rikavat tal-istess

Bl-ispejjez inkluzi dawk ta' zewg ittri bonarji u spejjez gudizzjarji ohra kontra l-

konvenuta li minn issa hi ingunta sabiex tidher ghas-subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda ndikati mis-socjeta' rikorrenti u l-elenku ta' dokumenti esebiti mar-

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament lill-intimata

Rat ir-risposta guramentata tal-intimata Michaelina Mercieca Minuti tad-9 ta'Marzu 2007 (a fol.

skond il-ligi;

25) li taqra hekk:

"Fl-ewwel lok, in kwantu tirrigwardja l-eredita' tal-mejta Carmela Caruana Portelli, it-talba

attrici ghal-likwidazzjoni u l-hlas tal-legittima hija preskritta u ghalhekk ghandha tigi

michuda bl-ispejjez kontra l-istess atturi.

F'kull kaz, ir-rinunzji tal-atturi ghall-ereditajiet tal-genituri taghhom Carmela Caruana Portelli

u Joseph Caruana Portelli huma nulli u bla effett billi, wara mewt tal-istess genituri l-atturi

ghamlu atti ta' eredi, billi fost ohrajn, hadu u zammew fil-pussess taghhom hwejjeg

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

IIli f' kull kaz u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, ghall-finijiet ta' komputazzjoni

jekk ikun il-kaz, il-beni tal-imsemmija genituri ghandhom jigu valutati bil-valur

taghhom fid-data tal-mewt rispettiva taghhom.

Illi minghajr pregudizzju ukoll, fil-komputazzjoni tal-assi ereditarju tal-istess

genituri, ghandhom jitnaqqsu l-ammonti kollha dovuti minnhom lill-eccepjenti

Michelina Mercieca Minuti b'kumpens ghas-servigi rezi minnha lilhom.

Illi minghajr pregudizzju ghas-sueccepit. l-atturi ghandhom jitqiesu li rcevew akkont

tal-legittima li tista' tkun dovuta lilhom mill-wirt tal-istess genituri il-valur fid-data

tat-talba taghhom ta' dak kollu li huma hadu minghand l-istess genituri b'donazzjoni,

kemm direttament kemm indirettament, inkluz il-frottijiet u l-imghaxijiet tal-istess

mid-data tal-mewt rispettiva taghhom."

Rat id-dikjarazzjoni mahlufa tal-konvenuta Michaelina Mercieca Minuti tad-9 ta' Marzu 2007 (a

Rat id-digriet tat-22 t'Ottubru 2007 fejn il-Qorti kif diversament preseduta innominat lil Dr.

Yvette Micallef Trevisan bhala Assistent Gudizzjarju (a fol.49 et seq);

Rat id-digriet tad-9 ta'Lulju 2010 fejn il-Qorti kif diversament preseduta innominat lil Perit

Rat ir-relazzjoni tal-Perit Alan Demanuele Farrugia pprezentata fis-17 ta'Novembru 2010 u mahluf

Rat r-risposti in eskussjoni tal-Perit Alan Demanuele Farrugia tas-16 ta Marzu 2012 ( vide fol 160 );

Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kaz;

Rat n-nota ta osservazzjonijiet tal-atturi tal-14 ta Mejju 2013 –vide fol 166 et seq-;

Rat n-nota ta osservazzjonijiet tal-intimata tat-23 ta Settembru 2013;

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Rat n-nota ta osservazzjonijiet ulterjuri tal-atturi tas-7 ta Ottubru 2013;

Rat d-degriet tal –STO il-Prim'Imhallef datat 20 ta Marzu 2014 li permezz tieghu il-kawza

odjerna giet trasferita quddiem din il-Qorti kif preseduta;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet;

Ikkonsidrat:

Din il-kawza tirrigwarda talba da parti tal-atturi ghall-likwidazzjoni tal-komunjoni tal-

akkwisti gia esistenti bejn l-geneturi taghhom Carmela u Joseph Caruana Portelli, u l-beni

paraferfnali taghhom sabiex b'hekk wiehed jista jasal ghall likwidazzjoni tal-legittima

spettanti lill-atturi, liema porzjon ghandu jithallas lill kull wiehed mill-attur mill-intimata.

Minn naha taghha, l-intimata ssollevat diversi eccezzjonijiet li ser jigu ezaminati

minn din l-Qorti aktar il-quddiem.

Ikkonsidrat:

Illi mill-provi prodotti mill-atturi jirrizulta ill Carmela Caruana Portelli, omm il-kontendenti, mietet fis-

27 ta Lulju 1996, waqt li il-missier Joseph Caruana Portelli miet fil-2 ta Settembru 2000 – Vide

certifikati tal-mewt Dok.A Dok.B a fol 4 u 5 .

Il-konjugi Caruana Portelli mietu testati kif jidher minn Dok.C, testment datat 20 ta' Gunju 1996, fl-atti

sa Dok G fol 9 sa 12), dan kien l-ahhar testment tal-konjugi Caruana Portelli.

Jirrizulta illi l-atturi rrinunzjaw ghall-eredita tal-geneturi taghhom –vide Dok H1 a fol 13 u

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

L-atturi jikkontendu illi t-testment datat 20 ta' Gunju 1996 dok.C jilledi l-legittima spettanti

lilhom skond Artiklu 616 tal Kodici Civili, u li l-intimata interpellata biex tersaq ghall-

likwidazzjoni u hlas tal-istess, naqset milli taghmel dan.

Illi mill-affidavit ta l-attur Angelo Caruana Portelli (vide fol 32 et seq.), jirrizulta illi l-assi kollha t'

ommu, Carmela Caruana Portelli, ghaddew ghand il-missier Joseph Caruana Portelli bhala uzufrutwarju.

Angelo Caruana Portelli cahad li huwa accetta xi haga mill-wirt tal geneturi tieghu jew li ghamel xi att

Ghar-regward tar-raba li kien f'isemm il-missier, Angelo Caruana Portelli xhed illi tali raba

kien gie divis mill-missier fuq is-subien meta kienet ghadha hajja l-omm u li nqaleb f'ismu u

f'isem hutu fl-Ghammieri, meta il-missier wasal ghall-pensjoni.

Fl-affidavit ulterjuri tieghu, a fol 43, Grezzju Caruana Portelli nnega li hu jew hutu approprjaw

irwiehom minn xi ghodda ta missierhom u kkonferma li t-tank tal-ilma kien ttaqqab u gie

mormi fl-Israp yard flimkien mal-morsa u chainblock.Il-mutur tal-marka Talamayan kien

bieghu li certu Picarelli, waqt li kien partat it-trukk ma karrozza.

Huwa xhed illi r-raba tal-

missier kien nqaleb fuq isem l-ulied subien fil-12 ta Frar 1980 meta il-missier ghalaq sittin

Fil-fatt hu u hutu kien gia jhallsu il-qbiela li missierhom imbaghad kien jghaddi lill

Dan gie pienament konfermat mix-xhieda ta Grezzju Caruana Portelli(a fol 33) u Mary Caruana Cacciattolo (a fol

34) u Emmanuel Caruana Portelli (a fol35), u fl-affidavit ulterjuri taghhom a fol.

L-atturi ezebew Dok.1, ftiehem datat 19 ta Awissu 1996, li permezz tieghu, Joseph Caruana Portelli

ghadda r-raba lil uliedu Anglu, Grezzju u Emanuel Caruana Portelli ( vide fol 56); Dok 2(a) sa 2 (f), sitt

ricevuti; Dok 3, 4, 5 kotba tar-raba ta Emmanuel Caruana Portelli, Grezzju Caruana Portelli u Angelo Caruana Portelli

Mary Caruana Cacciattolo, a fol 70, xhedet illi meta l-genituri taghha kien rredigu t-testment taghhom, dan

sar fil-presenza ta l-intimata Michelina Mercieca Minuti .

74 et seq. u Grezzju Caruana Portelli a fol.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Angelo Caruana Portelli kompla jghid illi l-fond 66 Spadaro Street Zabbar gie smat mill- atturi fl-

ammont ta mitt elf lira Maltin (Lm100,000), waqt li l- garage fi trieq In-Naxxar gie smat

erbghin elf liri Maltin (Lm 40,000).D-dar fi trieq Sant'Antnin Zabbar giet smata fl-ammont

ta' hamsa u ghoxrin elf liri Maltin (Lm25,000).

L-atturi ma nkarigaw ebda perit sabiex jhejji

Il-flus f'akkonti bankarji

Emmuel Caruana Portelli kkonferma x-xhieda ta ohtu Mary Caruana Cacciattolo meta stqarr illi gie impedit milli

jacceda ghad-dar tal-geneturi tieghu meta dawn kienu qed jirredigu t-testment taghhom. (vide

L-atturi ezebew d-dokumenti li jidhru minn fol 87 sa 97.

ghar-rasu jgor id-demel ghall-bdiewa u kien jiehu hsieb 39 il-tomna r-raba.

Hija sostniet illi

tul-hajtu missierha kien xtara ghodda u apparat uwzat fil biedja li in segwitu tal-mewt ta

Dawn kien jinkludu trakk , mutur tal-hart, pompa

tal-ilma u tal-bexx, pajpijiet tal-ilma bil-friefet, manek tal-ilma, u chainblock.

Michelina Mercieca Minuti xhedet illi r-raba fuq imsemmi kien dar fuq hutha s-subien wara il-

mewt tal-omm.

Hija sostniet li hadd minn hutha ma ghaddielha sehma mill-ghodda tar-raba li

Fl-affidavit ulterjuri taghha (vide fol 105 et seq.), Michelina Mercieca Minuti sostnet illi hija kienet

l-ewwel li zzewget u marret tghix Ħaż-Zebbug (Malta) u sussegwentement hi u zewgha xtraw dar

f'Haz-Zabbar vicin tad-dar tal-geneturi taghha.

Hija ddikjarat illi hija kienet l-aktar wahda

mill-ulied li kienet hadet hsieb tal-geneturi u dan minghajr ma ghandu jiftiehem illi hutha b'xi

modd abbandunaw lill geneturi taghhom.

Hija spjegat illi kienet taghmel il-facendi tad-dar, u cioe il-hasil tal hwejjeg, tal-art u tal-hgieg

waqt li taghmel ukoll il-qadi, bhal xiri ta' medicinali.

Michelina Mercieca Minuti tisqarr illi meta

tal-irham ghall-qabar t'ommha.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Apparti dawn il-flus, Michelina Mercieca Minuti ssostni illi ma tafx li l-geneturi taghha kellhom xi

flus il-bank.

Hija sostniet illi missierha kien jghix bil-pensjoni u kien jirrikiedi xi ghoxrin lira

(Lm20) kull xahar ghall-medicini.

Azzopardi xhedet illi fis-sena 1996, hija kienet talbet lil missierha jmur jghix maghha izda

dan ma xtaqx jibdel l-ambient li fih kien derha u talabha tirrisiedi mieghu bil-familija taghha.

Gara ghalhekk illi kien jehtieg li jsiru diversi xogholijiet inklus bdil tal-eletriku, tal-kmamar

tal-banju, u xogholijiet strutturali li gew kwantifikati ghall madwar hamest elef liri Maltin

Mercieca Minuti xhedet illi l-atturi kienu taw zewg stimi cioe wahda ghad-dar 66 Spadaro Street u

L-intimata sostniet illi d-dar u il-garage kienu

jinfdu u minn dejjem hekk kienu, ghalhekk kellhom jigu konsiderati bhala haga wahda.

L-intimata Mercieca Minuti xhedet illi apparti d-dar residenzjali, missierha kellu il-fond numru 27,

Triq San Antnin , L-Isla.

Hija xhedet illi kienet kisbet stima minn ghand il-perit taghha

Randolph Martini taz-zewg proprietajiet u ezebiet Dok.MA2 u MA3.

Ghar-regward d-deheb, l-intimata xhedet illi ma kien hemm ebda deheb in segwitu tal-mewt

ta missierha, il-ghaliex ommha kienet tatha id-deheb kollu taghha xi gimghatejn qabel ma

Di pui, dan id-deheb kien jiswa ferm anqas minn dak stmat mill-atturi u kien anqas

minn-nofs il-valur smat.

kien mikri lil certu Debattista li kienet mietet xi sentejn wara il-mewt ta missierha.

Taf li kien

mikri b'xi Lm5.50 fis-sena.

Hija xhedet illi qatt ma rcieviet il-kera ghan-nom tal-geneturi

Il-fond kien vojt izda bint Schembri Cachia kienet zammitu f'idejha ghalkemm qatt ma

rrisjediet fil-fond.

L-intimata xhedet illi malli dahlet tghix f'dar missierha hija kienet thallas

il-kont tad-dawl u ilma.

Kkonfermat illi il-qbiela tar-raba tal-missier kienet ghaddiet fuq

hutha s-subien li bdew jhallsu il-bqiela lil Kurja imbaghad lill Joint Office.

Hija sostniet illi l-genituri taghha ma kellhom ebda flejjes il-banek, li kien hemm xi Lm1000

li missierha kien nefaq f'lapida fuq il-qabar ta ommha.

Hija kompliet tiddikjara illi l-geneturi

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

geneturi taghha.

kellhom ukoll qabar u li l-arja fuq il-garage numru 68 Triq Spadar Zabbar ma kienitx tal-

Carmelo Mercieca Minuti, r-ragel tal-intimata fl-affidavit tieghu a fol 108, xhed illi:

"Jiena r-ragel tal-konvenuta Michaelina Mercieca Minuti.

jien u l-mara konna noqghodu f'darna Haz- Zabbar ukoll.

sena kienet mardet sew omm il-mara.

Sa dak in-nhar il-mara tieghi

kienet dejjem taghmel mal-genituri taghha f'darhom.

qalulna li nra kienx hemm aktar tama ghal omm il-mara, zewgha

Joseph Caruana Portelli kien talabna nmorru noqghodu mieghu biex ma jibqax

assigurani li jekk immorru nghixu mieghu, kien lest jiktibilna dar fil-

wirt bi hlas talli konna diga' ghamilna ma martu u talli konna niehdu

hsieb tieghu ukoll."

Huwa xhed illi missier il-mara tieghu kien qallu li kien lest li jhallilhom d-dar bil-garage

mill-ghatba 'l-gewwa talli kienu hadu hsieb lill martu u kienu lesti jindokraw lilu ukoll.

Kienu jafu b'dan l-ahwa Emmanuel u Angelo.

Carmelo Mercieca Minuti xhed illi wara li bdew jirresiedu fid-dar 66 Triq Spadaro, kien wettqu

diversi xogholijiet inklus tqieghed ta'membrane , bdil tal sistema tal-luce eletrika,

kostruzzjoni ta tarag fuq l-parti ta gewwa tad-dar, bdil tal-aperturi u bdil tal-kmamar tal-

Azzopardi xhed illi huwa kien johrog lill Joseph Caruana Portelli ta spiss anzi ta kull jum u kien jiehu

Illi fir-relazzjoni tieghu l-Perit Alan Demanuele Farrugia hejja diversi stimi tal-propjeta mertu tal -każ

odjern u cioe' stima tal -proprjeta' għas -sena 1996, ohra għas -sena 2000 u kif

ukoll fil-preżent, u dana ghar -rigward ta' :

1. dar residenzjali 66, Triq Spadaro, L-Isla.

Garaxx : 68, Triq Spadaro, L-Isla.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Dar : 8, Triq Sant' Antnin, L-Isla.

Qabar : Ċimiterju, L-Isla.

FIL-

PREŻENT

Qabar : Ċimiterju,

Ikkonsidrat:

Fir-rigward tal-ewwel eccezzjoni tal-konvenuta, dwar il-preskrizzjoni tal-legittima fil-kaz tal-

eredita' ta' Carmela Caruana Portelli, il-konvenuta issottomettiet illi Carmela Caruana Portelli mietet fis-27 ta'

Lulju 1996; filwaqt li Joseph Caruana Portelli miet fit-2 ta' Settembru 2000.

Din il-kawza giet

prezentata fl-24 ta' Jannar 2007 .

Ghalhekk l-konvenuta irritjeniet li t-talba tal-atturi ghall-hlas

tal-legittima dwar dak il-wirt kienet preskritta bit-trapass ta' ghaxar (10) snin.

Il-Qorti rat u ezaminat l-art.

845(1) tal-Kodici Civili jipprovdi li:

successjoni' .

'L-azzjoni biex jintalab wirt, jew legat, jew is-sehem rizervat

[legittima], sew fis-successjonijiet b'testment kemm ukoll f'dawk

ta' ghaxar snin mill-ftuh

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Il-Qorti taghraf li skond l-art.

2122(d), il-preskrizzjoni timxi (u ghalhekk mhix sospiza) kontra

kull persuna li ma tidholx fl-eccezzjonijiet imsemmija fl-art.

ta'Dicembru 2003.

Il-konvenuta issostni li l-atturi ma kellhom l-ebda impediment legali biex jirrinunzjaw ghall-

wirt tal-omm, u jitolbu l-legittima, fi zmien ghaxar snin mill-mewt taghha u iccitat is-sentenza

jistghu jissalvagwardjaw il-posizzjoni taghhom billi jirrinunzjaw

ghall-wirt bir-rizerva tad-dritt ghall-legittima u jaghmlu talba fi zmien

ghaxar snin mill-ftuh tas-successjoni sabiex kull sehem minn dak il-

legat li jeccedi l-parti disponibbli mit-testatur a termini ta' l-artikolu

614 tal-Kap.

16, jigi mnaqqas sabiex tibqa' salvagwardata l-legittima'

Ikkonsidrat:

Din il-Qorti taghraf illi il-perjodu ta' preskrizzjoni indikat mill-konvenuta ma bediex jidekorri

qabel il-mewt ta' Joseph Caruana Portelli fit-2 ta' Settembru 2000, stante li kien hemm l-uzufrutt moghti

minn Carmen Caruana Portelli, omm il-partijiet, lil missier cioe' Joseph Caruana Portelli permezz tat-testment

anness bhala Dok C. Dan l-uzufrutt fil-fatt jissospendi l-perjodu ta' preskrizzjoni li ma jibdiex

jiddekorri kontra l-atturi fir-rigward tal-eredita' ta' Carmen Caruana Portelli.

Fil-fatt din il-preskrizzjoni naxxenti mill-Art 845 tal-Kap 16 hija ta' natura akkwizittiva -

ghalhekk il-pussess irid ikun wiehed legali u animo domini.

Tali pussess ma jista qatt jezisti

meta huwa bazat fuq l-uzufrutt li jkun qed igawdi il-konjugi superstiti bhal ma hu il-kaz

Onor Fenech Salerno Mercieca Minuti fil-5 ta' Dicembru 2003 dik il-Qorti ghamlet referenza

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

estensiva ghas-sentenza tal-Qorti ta' l-Appell deciza fil-15 ta' Dicembru,1939 fl-ismijiet

"Hu evidenti illi icto oculi ghaddew iktar minn ghaxar snin sakemm

l-atturi pproponew din il-kawza li hija kawza ghall-likwidazzjoni u

hlas tal-legittima u kwindi jidher primafacie li din l-eccezzjoni hija

sostenibbli.

Madankollu ezami approfondit ta' diversi sentenza li

kellhom opportunita' jiddeciedu dwar kawzi simili u anke tal-principji

legali involuti jindika li l-kwistjoni mhijiex daqshekk semplici.

Dan jirrizulta mill-fatt li zewg l-imsemmija Maria Gemma Borg Buontempo

kien igawdi l-uzufrutt ai termini tat-testment unica carta li kienu

Sentenza interessanti u mimlija gherf legali inghatat mill-Qorti ta' l-

Appell fil-15 ta'Dicembru, 1939 fil-kawza fl-ismijiet"Alberto Wawoczny -

minn din is-sentenza ghaliex thoss li huma applikabbli ghall kaz in

Fost hwejjeg ohra din is-sentenza tghid hekk:

"Hu indubitat li l-preskrizzjoni ...fuq imsemmija hija fin-natura

taghha akkwisittiva ghaliex minhabba dak iz-zmien ,il-possessur tal-

eredita' jew tal-legat ikun akkwista d-dritt fuq l-eredita' jew fuq il-

hwejjeg li jikkomponu l-legat u ghalhekk ikun jista jirrespingi d-dritt

ta' min jigi l' quddiem li ghal dan id- disposizzjoni ghandha natura

Ghalhekk dan il-pussesur kellhu jipposjedi b'pussess tajjeb li jista'

jippreskrivi u skond l-artiklu (dak iz-zmien 1882 - illum 2118) mhux

tajjeb ghal dan il-fini il-pussess tal-uzufruttwarju ghaliex dan ikun

qieghed jipposjedi mhux animo domini izda semplicement ghall-fini

li jgawdi l-haga, jiehu l-frutti waqt il-hajja tieghu izda n-nuda

propieta' tibqa' ghand haddiehor.

Infatti l-fondament ta' kull

preskrizzjoni akkwizittiva huwa dak li tevita l-kontestatazzjonijiet

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

peress illi kull min ikun qed jipposjedi ikun mhux b' titolu prekarju

animu li qieghed jipposjedi titulo propietatis u ghalhekk qed jaghmel

att ta'dominju.

Jekk dak l-istat ta' affarijiet baqa' jsehh ghaz-zmien li

trid il-ligi u l-veru proprjetarju ma' giex il-quddiem, allura tkun

operat ruhha l-usucopione favur dak il-possessur.

qeghdin jipposjedu prekariament, bhala uzufruttwarji ikun evidenti li

huma qeghdin izommu l-haga ghan-nom ta' haddiehor u ghall fini

ta-dirtt prekarju taghhom; ghalhekk l-artiklu 1885 (illum 2121) jghid

"Meta dawn jigu applikati ghal dan il-kaz ir-rizultat ikun l-istess.

Wara l-mewt ta' Maria Gemma BORG COSTANZI Cuschieri Valentine, zewgha beda jgawdi l-

Kwindi mill-1988 sal-mewt

tieghu li grat fl-2002 ma' kien hemm ebda perjodu preskrittiv

ghaddej ghas-semplici raguni li l-pussess esistenti kien wiehed

prekarju.

Ghal dawn il-mottivi l-Qorti qieghdha tichad l-ewwel

eccezzjoni

tal-konvenuti bl-ispejjez

ta' din

Imbaghad il-Qorti fis-sentenza Joseph BORG COSTANZICuschieri Valentine et v David BORG COSTANZICuschieri Valentine et ghaddiet biex

applikat dawn il-principji ghall-kaz partikolari:

L-istess gie ritenut fis-sentenza deciza fis-26 ta' Gunju 2005 fl-ismijiet Ignazia Farrugia Briffa vs

Joseph Cauchi et deciza mill-Imhallef Dr. J.R. Aquilina Calleja fejn fiha l-Onorabbli Qorti

"Jista jkun tassew minnu li Rozina Degabriele ma setghetx titlob l-

immissjoni fil-pussess tal-legat qabel ma jkun intemm l-uzufrutt

Dan jinghad fid-dawl tal-principju li fejn hemm xi hjiel

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

ta' dubju dwar l-interpretazzjoni u l-estent ta' legat, tali dubju jmur

favur il- legatarju...."

Ghalhekk din il-Qorti tqis illi l-presekrizzjoni taht l-Art 845 tal-Kap 16 ma tistax tibda

tiddekorri u tghaddi hlief mill-gurnata li jittiehed "pussess separat u esklussiv".

Ghalhekk,

gialadarba kien ghadu qed jigi godat l-uzufrutt da parti tal-missier Joseph Caruana Portelli, din il-

preskrizzjoni fir-rigward tal-legittima tal-omm qatt ma setghetx tibda tidekorri.

Ghar-rigward tal- legittima tal-missier , l-ghaxar snin mid-data tal-ftuh tas-successjoni kienu

ghadhom ma iddekorrewx, stante li, il-missier miet fit-2 ta' Settembru 2000 u dawn il-

proceduri infetfu fl-24 ta'Jannar 2007.

Ghaldaqstant il-Qorti tichad l-ecezzjoni ta'preskrizzjoni sollevata mill-konvenuta.

Ghar-rigward tat-tieni eccezzjoni u cioe' li r-rinunzja tal-eredita li ghamlu l-atturi ma kienitx

valida stante li l-atturi ghamlu atti da eredi jew hadu pussess tal-eredita', din il-Qorti tqis illi

il-konvenuta ma intavolat ebda kontro-talba biex ixxejjen in-noti ta' rinunzji ghall-eredita' tal-

genituri mill-atturi.

Di piu' ma ngabu ebda provi illi l-atturi fil-fatt ghamlu atti da eredi.

Din il-Qorti pero tqis illi ghandha tikonsidera l-valur tal-koncessjoni illi saret permezz tal-

kuntratt bejn l-ulied is-subien u l-missier Joseph Caruana Portelli data 19 t'Awwissu 1996 Dok.1 a

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

fol.56 illi bis-sahha tieghu Guzeppi Caruana Portelli ikkonceda favur tlett mill-atturi cioe' Angelo,

Emmanuel u Grazio Caruana Portelli, ftit anqas minn erbghin tomna raba' , u dana sabiex jigu

kwantifikati l-assi li kienu jappartienu lil konjugi Caruana Portelli.

Ghal dan il-ghan hija qed tilqa' l-

hames eccezzjoni tal-konvenuta 'l ghaliex il-koncessjoni tal-qbiela, bhal donazzjoni ghandha

valur intrinsiku, li ma tistghax tigi injorata.

In vista tan-nuqqas ta' prova kontrarja, il-Qorti

qed tilqa' l-istima tar-raba koncessa lill-ahwa Angelo, Emmanuel u Grazio Caruana Portelli li giet

Ghaldaqstant il-Qorti tichad it-tieni eccezzjoni tal-konvenuta waqt illi tilqa' l-hames

eccezzjoni taghha.

Il-Qorti tghaddi biex tezamina t-tielet eccezzjoni tal-konvenuta fis-sens li ghall-iskop tal-

komputazzjoni tal-legittima, l-assi tal-eredita ghandhom jitqiesu bil-valur tad-data tal-mewt

rispettiva tal-genituri.

Il-ligi dwar din il-materja hi is-segwenti :

Fil-waqt li sabiex jigi stabbilit jekk il-legittima portio gietx infratta wiehed irid jiehu il-

valur tal-assi fid-data tal-ftuh tas-successjoni, la darba jigi stabbilit li il-legittima fil-fatt

tkun giet infratta u li l-attur ikun jisthoqqlu li jiehu il-legittima tieghu, allura tali legittima

ghandha tihallas skond il-valuri l-aktar qrib id-data tal-hlas tal-istess legittima.

deciza mill-Prim Awla tal-Qorti Civili fis-26 ta' Ottubru 2009 per Rourke Duca Joseph

"Fuq dawn il-valuri l-Qorti se tadotta l-istima tal-espert tekniku

ghaliex billi huwa car li l-Qorti se tordna hlas ta' somma likwida kif

intqal fis-sentenza "Emilia Maria Agius Scicluna vs Eleonora Debattista Grech et"

(deciza fl-14 ta' Dicembru 1973 mill-Qorti tal-Appell li ghamlet

(Appell Civili - l0 ta' Dicembru 1973) jekk il-legittima ma gietx

sodisfatta u trottandosi ta' beni in-natura (mhux flus) ikkonvertiet

ruhha, il-kazijiet fejn dan hu konstentit mill-ligi fi dritt ta' kreditu fi

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

flus, id-dritt tal-legittimarju ghandu bhala oggett 'un bene reale 'u l-

'aestimatio rei 'ghandha tkun riferita ghal-Zmien tal-konverzjoni, u

cioe' z-zmien l-iktar qrib possibbli ghall-pronunzja gudizzjali u tenut

kont ghalhekk ta'xi sopravenuta zvalutazzjoni monetarja.

bhala eccezzjoni ghar-regola li ghar-rikostruzzjoni tal-patrimonju

tal-mejjet bilfors wiehed irid jirriporta ruhu ghall-valuri fiz-zmien

tal-apertura tas-successjoni ("Liddle vs Gabriel supra").

Izda l-Qorti tal-Appell fil-kaz fuq indikat iccitat is-sentenza bl-ismijiet Concetta Liddle vs

Giuseppe Gabriel u qalet li:

"[Ghar-]rijunjoni fittizja tal-assi ereditarju in kwantu diretta ghar-

rikostruzzjoni tal-patrimonju kollu tad-decujus (li l-ligi tikkonsidra bhala

ta'riferiment ghad-determinazzjoni

b'rifless, ta' dik indisponibbli, anki biex talvolta dik li tidher kwistjoni

centrali f'dan il-kaz - tigi affermata jew eskluza l-ezistenza tal-lezjoni tal-

legittima) bilfors wiehed irid jirriporta ruhu ghall-valuri fiz-zmien tal-

apertura tas-successjoni. tenut kont naturalment f'dan ir-rigward tad-

disposizzjonijiet rilevanti tal-ligi relattivi ghall-kollazzjoni ...

[I]zda jekk il-legittima ma gietx sodisfatta, trattandosi ta' beni in natura

(mhux flus), ikkonvertiet ruhha, fil-kazijiet fejn dan hu konsentit mil-ligi,

fi dritt ta' kreditu fi flus, id-dritt tal-legittimarju ghandha bhala oggett 'un

konverzjoni'.'

Ghaldaqstant il-Qorti tilqa' it-tielet eccezzjoni parzjalment u tghaddi ghal-komputazzjoni tal-

Il-Qorti tghaddi biex tikkonsidera l-komputazzjoni tal-assi tad-decujus u r-raba' eccezzjoni tal-

konvenuta li permezz taghha hija talbet illi f'tali komputazzjoni kellhom jitnaqqsu is-servigi

rezi minnha lil genituri taghha.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

mill-Prim Awla tal-Qorti Civili fis-26 ta' Ottubru 2009 per Rourke Imhallef Joseph

Mercieca Minuti (Citaz 1254/2002) fejn hemm ukoll il-konvenuti kienu qed jitolbu li mill-assi tad-

decujus, ghall-iskop tal-komputazzjoni tal-legittima ghandhom jigu imnaqqsa bhal dejn is-

servigi li kienu dovuti lil wahda minn nisa tal-atturi.

F' dan il-kaz il-Qorti qalet hekk:

"Rigward is-servigi resi minn Sylvana BORG COSTANZICuschieri Valentine, il-Qorti tal-Appell f

deciza fis-26 ta' Gunju 2009) qalet illi f kawzi simili, (il-Qorti)

ghandha dejjem

il-poter

jekk dan

il-legat huwiex

sproporzjonat ghas-servigi prestati mill-legatarju, u dan sabiex jigi

zgurat li d-decujus m'eccediex il-kwota disponibbli tal-beni tieghu u

b'mod li seta' allura illeda l-legittima dovuta lill-werrieta.

F'dan il-

il-persuna

kumpensata mit-testatur

izda mill-werrieta.

ghalkemm ma hemm ebda dubju li l-imsemmrja Sylvana BORG COSTANZICuschieri Valentine

rrendiet servigi lid-decuji specjalment lill-missier il-partijiet, l-iskop

car tal-konvenuti u werrieta kien li jnaqqru mill-legittima spettanti

lill-atturi.

Il-Qorti thoss li meta t-testaturi hallew il-legat tad-dar

residenzjali taghhom (cioe' l-iktar proprjeta' li tiswa flus) lill-

konvenut David VELLA DEMARCOAlzeniCuschieri Valentine kienu qed jaghmlu dan biex jikkumpensaw

anke lil martu ta' dawn is-servigi.

Ghalhekk il-Qorti thoss li dik l-

iskrittura illi fiha l-konvenuti ddikjaraw li ghandhom jaghtu erbat

acta ghall-atturi u ghalhekk ma hijiex se tigi mnaqqsa bhala dejn

tal-assi ereditarji.

Illi ghaldaqstant sabiex issir ir-rikostruzzjoni fittizja tal-assi ereditarji, z-zmien tal-istima

ghandha tkun dik tal-apertura tas-successjoni, u ghar-rikorstruzzjoni tal-assi ereditarji ghandu

L-Artikolu 620 tal-Kapitolu 16 qabel id-dhul fis-sehh tal-att XVIII tas-sena 2004 kien

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(1) il-legittima ghandha tinghata fi proprjeta' shiha, u testatur ma

jista' jghabbiha b'ebda piz jew kondizzjoni.

(2) Il-legittima tinqies fuq l-assi kollu. wara li jitnaqqsu d-djun ta' l-

assi u l- ispejjez tal-funerali.

(3) Fl-assi jidhol dak kollu li minnu t-testatur, b'titolu gratuwitu,

ukoll f'kontemplazzjoni ta' zwieg, ikun iddispona favur ta' xi hadd,

minbarra l-ispejjez ta' l-edukazzjoni tal-tfal jew dixxendenti ohra.

(4) Dak li jmissu l-legittima ghandu jaqta' minnha dak kollu li jkun

ha minghand it-testatur u li jkun suggett ghall-kollazzjoni taht id-

disposizzjonijiet ta' l-artikoli 913 sad-938.

Is-sehem tal-legittima tal-atturi, skond l-Artikolu 616 tal-Kodici Civili, hija nofs il-proprjeta'

tal-genituri diviza b'hamsa, stante illi il-genituri Caruana Portelli kellhom hamest it-tfal.

Illi ghalhekk

il-legittima f'dan il-kaz hija (1⁄2 ÷ 5).

Borg Olivier tinhadem ir-rikostruzzjoni tal-massa ereditarja, z-

zmien tal-valutazzjoni irid ikun dak l-aktar vicin tal-apertura tas-successjoni.

L-omm mietet fis-27 ta'Lulju 1996 u ghaldaqstant l-valur tal-proprejta' hija dik kif tidher fl-

jista jsir 'l ghaliex l-atturi qeghdin jitolbu ghas-sehem taghhom tal-legittima wara li

rrinunzjaw ghat-testment tal-genituri.

Dan ifisser illi t-testment taz-zewg genituri u l-assi

kollha hemmhekk indikati jakkumulaw a favur il-konvenuta.

Il-Qorti taghmel accenn ukoll

ghal-fatt illi d-dar konjugali bil-garage adjacenti tirraprezenta l-akbar valur tal-proprjeta' li

tifforma il-massa ereditarja tal-konjugi Caruana Portelli u l-ghan ewlieni tal-istess konjugi Caruana Portelli kien

illi din id-dar kellha tithalla lil konvenuta minhabba dak kollu li ghamlet mal-genituri taghha.

Illi ghaldaqstant ebda komputazzjoni ulterjuri ghas-servigi ma tista' tigi mnaqqsa fil-

komputazzjoni tal-massa ereditarja.

Altrimenti dan ikun ifisser illi mhux talli il-konvenuta

tkun ippremjata kif imiss, ghal dak kollu li ghamlet mal-genituri izda il-Qorti tkun qed

tippremja doppjament ghal servigi permezz ta'double computing.

L-anqas ma jista' jigi

konsiderat xi valur tal-koncessjoni tar-raba 'l ghaliex dan sar wara il-mewt tal-omm.

Ghaldaqstant is-somma ta' €112, 625 tirapprezenta l-liwkidazzjoni tal-komunjoni tal-akkwisti

eziztenti bejn Joseph u Carmela Caruana Portelli, jew il-massa ereditarja ta'Carmela Caruana Portelli liema

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

somma trid tigi diviza fi tnejn imbaghad f'hamsa ghal-komputazzjoni tal-legittima tal-atturi

Illi nofs l-valur tal-proprjeta' ta' Joseph Caruana Portelli illi miet fis-sena 2000, gie stmat mill-Perit

145, stima tas-sena 6545.

Kif fuq intqal ma jista' jitnaqqas ebda somma ghas-servigi prestati mill-konvenuta lil-genituri

Illi ghalhekk is-somma ta' €124,854.5 ghandha tigi diviza bejn tnejn imbaghad bejn

hamsa u minnu jitnaqqas il-valur tas-sehem tal-koncessjoni tar-raba' tal-missier Joseph Caruana Portelli

ghal kull wiehed mill-atturi subien.

Din il-Qorti tibda biex tiddikjara illi kwalunkwe xogholijiet illi l-konvenuta dehrilha illi kellha

taghmel ghal-konvenjenza u htiegijiet tal-familja taghha, sabiex hija tibda tirrisjedi fid-dar tal-

genituri taghha, minflok ma tkompli tghix f'darha, b'ebda modd ma jistghu jitqiesu bhala

"dejn" tal-massa ereditarja, fil-kakolu fittizzju ghall-massa ereditarja li minnha trid tigi

individwalizzata l-legittima tal-atturi.

Dawn l-emeljorazzjonijiet saru biex tgawdi minnhom l-

konvenuta u l-familja taghha.

Illi ghar-rigward tal-hames eccezzjoni din il-Qorti diga trattatt din l-eccezzjoni u tqis illi l-

koncessjoni ta' disgha u tletin tomna raba' lil ulied maskili cioe' Angelo, Grezzju u Emanuel

Caruana Portelli ghandha valur ta' €17,550 u din il-koncessjoni ta' raba, bhala donazzjoni, ma tistghax

tigi injorata ghalhekk tilqa' din il-hames eccezzjoni.

Ghaldaqstant il-massa ereditarja ta'Joseph Caruana Portelli hija fl-ammont ta' €249,709 ÷ 2 =

Minn din il-legittima ta' kull wild, ghandu jitnaqqas dak kollu illi l-wild ikun ha minghand it-

testatur (Artikolu 620(4) tal-Kapitolu 16).

Illi din il-Qorti rat u ezaminat ix-xhieda fil-process dwar l-ingenji u l-apparat tal-biedja li

allegatament gew approprijati lill-atturi maskili.

Apparti l-fatt illi dawn jidhru li gew

mibjigha mill-missier f'hajjtu, ebda valur ma gie sottomess wisq anqas pprovat.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

tad-deheb waqt illi l-atturi stmaw dan id-deheb elf lira Maltin ( Lm1,000), il-konvenuta tghid

illi dan id-deheb kien jiswa ferm anqas mill-istima moghtija minn hutha.

fatt illi ebda lista tal-oggetti tad-deheb, jew almenu xi ritratti li juru dawn l-oggetti tad-deheb

ma tista' tasal ghall-ebda stima,u taghraf illi l-atturi ma pprovawx sodisfacentement dan il-

L-atturi b'eccezzjoni ta' Mary Caruana Cacciattolo inghataw il-koncessjoni raba, disgha u tletin (39) – il-

tomna b'valur ta' €17,550 (€450 per tomna raba').

Ghaldaqstant din is-somma ta' €17,550

ghanda tigi diviza bejn tlieta €17,550 ÷ 3 = €5,850 u titnaqqas mis-sehem tal-ahwa atturi

Ghaldaqstant il-legittima tal-atturi mill-massa ereditarja tal-proprjeta' tal-missier hija fl-

ammont ta':

il-legittima ta' Angelo Caruana Portelli hija €6,635.45

il-legittima ta' Emmanuel Caruana Portelli hija €6,635.45

il-legittima ta' Grezzju Caruana Portelli hija €6,635.45

il-legittima ta' Mary Caruana Cacciattolo hija €12,485.45

Ma din il-legittima trid tigi maghduda il-legittima spettanti mill-massa ereditarja tal-omma u

il-legittima ta' Angelo Caruana Portelli hija €11,262.50+ €6,635.45 = €17,897.95

il-legittima ta' Emmanuel Caruana Portelli hija €11,262.50+ €6,635.45 = €17,897.95

il-legittima ta' Grezzju Caruana Portelli hija €11,262.50+ €6,635.45 = €17,897.95

il-legittima ta' Mary Caruana Cacciattolo hija €11,262.50+ €12,485.45= €23,747.95

Ghaldaqstant it-total huwa f'ammont ta' : €77,441.80

Dak illi din il-Qorti trid tqis huwa jekk il-legittima hekk fuq indikata ta' kull wiehed mill-

atturi, teccediex 1⁄4 tal-valur tad-dar 8 Triq Sant Antnin Zabbar, hekk kif stmata fis-sena 2000 -

Illi ghaldaqstant l-Qorti tqis illi l-legittima tal-atturi kollha ma gietx rispettata.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Issa fuq skorta tas-sentenzi fuq indikati, gia la darba l-Qorti stabbilit lesjoni tal-porzjon

riservat, ghal skopijiet tal-konversjoni, l-legittima tal-atturi trid tigi valutata' bi prezz

145 tal-

Il-valur tal-proprjeta' fil-present kienet €376,000.

Ghal kalkoli tal-legittima tal-atturi b'dan

il-valur, is-somma ghandha tigi diviza fi tnejn imbaghad b'hamsa.

Minn din is-somma irid jitnaqqas il-valur ta'koncessjoni ta' disgha u tletin (39) –il tomna

raba ghal kull wiehed mill-atturi maskili.

Ghaldaqstant ghal-atturi maskili, l-konverzjoni tal-legittima hija €37,600 - €5,850 = wiehed u

tletin elf seba' mija u hamsin Ewro (€31,750) , waqt li dik spettanti lil Mary Caruana Cacciattolo hija ta'

sebgha u tletin elf u sitt mitt Ewro (€37,600).

Ghal dawn il-mottivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l-ewwel u t-tieni u r-raba

eccezzjoni, tilqa' t-tielet eccezzjoni parzjalment, tilqa' l-hames eccezzjoni parzjalment, tilqa'

t-talbiet tal-atturi u b'referenza ghall-ewwel talba tistabilixxi l-komunjoni tal-akkwisti gia

ezistenti bejn il-konjugi Caruana Portelli fil-beni immobbli indikati u stmati ghas-sena 1996 illi jidhru a

145 tal-process u tillikwida s-sehem ta' Carmela Caruana Portelli tal-istess komunjoni tal-akkwisti

f'ammont ta' €112,625; tilqa' t-tieni talba attrici, taqsam il-komunjoni tal-akkwisti f'nofs il-

proprjetajiet immobbli indikati a fol.

145 tal-process u tassenja nofs l-imsemmija proprjetajiet

immobbli lil Joseph Caruana Portelli; tilqa' t-tielet talba u tifforma u tillikwida l-assi ta' Joseph Caruana Portelli,

tiddikjara illi dawn jikkonsistu f'nofs il-beni immobbli bi stima tas-sena 2000 indikati f'a fol.

145 tal-process u tillikwida dawn l-assi f'ammont ta' €124,854.5; tilqa' il-hames talba,

tiddikjara lil konvenuta unika eredi in vista tar-rinunzja tal-kwota ereditarja tal-atturi

b'riserva tal-legittima li qed tigi likwidata kif ser jinghad :

il-legittima ta' Angelo Caruana Portelli hija €31,750

il-legittima ta' Emmanuel Caruana Portelli hija €31,750

il-legittima ta' Grezzju Caruana Portelli hija €31,750

il-legittima ta' Mary Caruana Cacciattolo hija €37,600

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Tilqa' s-sitt talba u tordna lil konvenuta thallas lill-atturi il-legittima hekk likwidata u cioe' :

u dan permezz tal-bejgh taht l-Awtorita' ta' din il-Qorti tad-dar 8 Triq Sant Antnin Zabbar u

bi hlas ulterjuri ta' €5,500 lil kull wiehed minn Angelo Emanuel u Grezzju Caruana Portelli u bi hlas

ulterjuri ta' €11,350 lil Mary Caruana Cacciattolo biex jigu sodisfatti l-kwoti tal-legittima tal-atturi kif fuq

Fic-cirkostanzi l-Qorti taghraf li jkun ghaqli u gust illi l-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-

partijiet.

Qrati tal-Gustizzja


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR. BOUMAIZA DIFESA B.A. (LEG. & INT.

Illum 7 ta' Novembru 2015 Il-Qorti,

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Alarico May detentur tal-

karta tal-identita' bin-numru 20162A billi huwa akkuzat talli ghall-habta tal-04:40

ta' filghodu nhar is-7 ta' Novembru 2015 fi Triq ix-Xatt ta tax-Xbiex, Paceville, San Ġiljan;

Saq jew ipprova jsuq jew kellu l-kontroll ta' vettura bil-mutur u cioe Fiat

Panda bin-numru tar-registrazjoni JAN 500 jew vettura ohra li tkun fit-

triq jew f'post pubbliku iehor meta ma kienx f'kundizzjoni li jsuq

minhabba xorb jew drogi;

Saq, ipprova jsuq jew kien fil-kontroll ta' vettura bil-mutur u cioe Fiat

Panda bin-numru tar-registrazjoni JAN 500 fit-triq jew f 'post pubbliku

iehor wara li kien ikkonsma tant alkohol li l-proporzjon tieghu fin-nifs,

fid-demm jew fl-urina kien izjed mil-limitu preskritt;

Saq vettura bil-mutur u cioe Fiat Panda bin-numru tar-registrazjoni JAN

500 b'nuqqas ta' kont , bi traskuragni u b'mod perikoluz;

B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew

professjoni tieghu, jew b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti, ikkaġuna xi

hsara jew hassar jew gharraq f'vettura ta' ghamla Ford Focus bin-numru

tar-registrazjoni GVP 581 ghad-dannu tal-korp tal-pulizija ta Malta u/jew

Bhala ufficjal pubbliku jew impjegat pubbliku, ghamel reat li kellu d-

dmir li jissorvelja biex ma jsirx jew li minhabba l-kariga tieghu kellu d-

dmir li jimpedixxi li jsir.

Il-Qorti giet gentilment mitluba illi f'kaz ta' htija, Alarico May jkollu l-

licenza tieghu tas-sewqan revokata jew sospiza ghal-dak iz-zmien li l-Qorti

jidrilha xieraq.

Rat id-dokumenti esebiti u l-atti processwali kollha.

Semghet s-sottomissjonijiet finali mill-Prosekuzzjoni u d-Difiza.

Ikkunsidrat: Rat li matul l-istess ezami tal-imputat ai termini tal-Artikolu 392(1) tal-Kodici

Kriminali, l-imputat, debitament assistit mill-konsulent legali tieghu Dr.

Martin Inskip tenna li huwa hati tal-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.

Il-Qorti wissiet lill-imputat bl-aktar mod solenni rigward il-konsegwenzi tal-

ammissjoni tieghu fis-sens li jekk itenni l-ammissjoni tieghu huwa kien ser

jigi misjub hati u l-Qorti tghaddi biex timponi l-piena spettanti skont il-Ligi li

tista tkun wahda ta' prigunerija jew xi piena ohra stabbilita bil-Ligi.

Wara li

taghtu ftit ta - mien sabiex jiddeciedi jekk hux sejjer jerga lura mill-

ammissjoni registrata minnu, fil-presenza tal- konsulent legali tieghu u wara li

kkonferixxa maghhom, l-imputat wiegeb li huwa inkondizzjonatament hati

Il-Qorti fid-dawl ta'

tali stqarrija ta' htija inkondizzjonata imtennija

m'ghandhiex alternattiva ghajr hlief li ssib lill-imputat hati.

Illi dwar il-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni n-natura tar-reati li taghhom

konsiderazzjoni wkoll il-koperazzjoni shiha tal-imputat mal-Pulizija, u l-

ammissjoni fl-aktar stadju bikri ta' dawn il-proceduri.

L-imputat skuza ruhu ghal dak li kien sehh u qal li hu se jhallas ghad-danni li

Il-Qorti twissi li t-toroq taghna ghandhom ikunu hielsa mill-periklu, u min

jixrob xorb alkoholiku li jaqbez il-limitu jkun irresponsabbli kemm li mhux

ihares sahhtu izda ukoll qieghed jikkaguna dannu ghas-socjeta'.

Il-Qorti wara li rat Artikoli 15A(1), 15B(1) u 15(1)(a) tal-Kap 65 u Art 328(d)

tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta ssib lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet

migjuba kontrieh u tikkundannah multa komplessiva ta' elf u hames mitt ewro

mula (€1,500) u tordna s-sospensjoni tal-licenzja tas-sewqan ghal zmien sena

mil-lum f'nofs il-lejl u minuta.

Il-Qorti tordna ukoll lill-hati jhallas lill-Pulizija ta' Malta elf, disa' mija u tnejn

u hamsin ewro (€1,952) ghad-danni kkagunati fuq il-vettura taghhom u dan fi

zmien sitt xhur millum.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti ta' l-Appell

(Kompetenza Inferjuri)

7 ta' Novembru 2016.

Permezz t'avviż tat-2 ta' Mejju 2011.

Michael Larsson talab lit-Tribunal Għal Talbiet tal-Konsumatur, jikkundanna lill-konvenuti jħallsuħ €2,170 għal xogħol difettuż ezegwit f'penthouse numru 7 Blokk A, Triq il-Gidwed, Paceville, San Ġiljan li xtara mingħandhom.

Il-konvenuti wieġbu li :

(i) it-Tribunal mhux kompetenti rationae materiae billi Bonnie Ltd itrasferiet l- appartament fi stat finished u għalhekk ma teżistix relazzjoni ta' kummerċjant u konsumatur.

(ii) Vincent Magro Parnis m'huwiex leġittimu kontradittur.

Din l-eċċezzjoni ġiet irtirata wara li l-attur irtira t-talba fil-konfront tiegħu, u t-Tribunal illiberah mill-osservanza tal-ġudizzju1.

(iii) l-attur messu għamel l-azzjoni għal difetti moħbija, mhux dik li fetaħ.

(iv) it-talbiet huma infondati fil-fatt u fid-dritt.

(v) it-talba hi esaġerata u sta għall-attur iġib prova tad-danni li jgħid li sofra.

B'sentenza tat-23 ta' Jannar 2012 it-Tribunal ċaħad l-ewwel eċċezzjoni u ddikjara ruħu kompetenti rationae materiae.2

B'sentenza tat-12 ta' Mejju 2015 it-Tribunal laqa' t-tielet eċċezzjoni u għalhekk ċaħad it-talba.

L-attur appella mis-sentenza, bl-aggravju li:

(i) il-bażi tat-talba hi li sar xogħol mhux skont is-sengħa u l-arti, u mhux dwar difett moħbi.

(ii) m'hemmx għalfejn ikun hemm kawżali preċiża quddiem it-Tribunal.

20(1) tal-Att,

L-appellati ppreżentaw risposta tal-appell li fiha ssottomettew li: (i) it-Tribunal ma jistax jiskarta għal kollox il-liġi sostantiva. (ii) it-trasferiment ta' proprjeta` mhijiex transazzjoni bejn konsumatur u negozjant ta' "oggett" li għaliha japplikaw id-disposizzjonijiet tal-Att dwar l- Affarijiet tal-Konsumatur.

Skont ikollu ġurisdizzjoni "meta t-talba jkollha x'taqsam ma', toħroġ minn jew tkun dwar, sew direttament sew indirettament (a) ix-xiri jew kiri minn konsumatur ta' oġġetti mingħand kummerċjant; (b) l-għoti ta' servizzi minn kummerċjant lil konsumatur.

"Oġġett" hu definit mill-artikolu 72 bħala "kull biċċa proprjeta` mobbli li tkun tanġibbli". (iii) kuntrarjament għal dak li jingħad fir-rikors tal-appell, l-esponenti ma kinux obbligaw ruħhom li "jagħmlu u jispiċċaw" xi xogħlijiet u l-ebda wegħda ma saret dwar xi xogħlijiet, liema xogħlijiet kienu tlestew qabel il- pubblikazzjoni tal-kuntratt. (iv) fil-mertu, ma tressqux provi sodisfaċenti.

Il-bejgħ tal-penthouse sar permezz t'att tan-nutar Remigio Vella Jones Randon tat- 30 t'April 20083.

Skont il-kuntratt, l-appartament inbiegħ shell-form bil-prezz ta' €151,875.14.

Fl-istess kuntratt ġie stipulat li kellhom isiru ancillary works fil-common parts.

Xogħlijiet li ma jiffurmawx parti mit-tilwima bejn il-partijiet.

Robert Magro Parnis rappreżentant tas-soċjeta` konvenuta xehed li minkejja dak li jingħad fil-kuntratt, il-post kien "furnished" (recte: "finished") qabel il- pubblikazzjoni tal-kuntratt.

Wara l-kuntratt kien hemm xogħlijiet żgħar li saru skont kif stipulat fil-kuntratt4.

Rappreżentant ieħor tas-soċjeta` konvenuta, Vincent Magro Parnis, ukoll xehed li l-appartament inbiegħ finished.

L-attur xehed li dakinhar tal-kuntratt, l-appartament kellu l-madum, plumbing u elettriku, l- aperturi esterni, u l-ħitan imkaħħlin.

Tpoġġew ukoll uħud mill-aperturi nterni.

Mhux ċert jekk it-tieni kamra tal-banju kinitx lesta.

Ma jiftakarx meta daħal fl- appartament.

Jgħid li żamm somma żgħira tal-flus sakemm tlesta.

pero` li huwa żbaljat għaliex fil-kuntratt, paragrafu 15, hemm imniżżel li l- prezz qiegħed jitħallas kollu.

Fil-kuntratt jinghad li thallas il-prezz.

Konsiderazzjoni.

Quddiem it-Tribunal is-soċjeta` appellata eċċepiet in-nuqqas ta' kompetenza rationae materiae5, u reġgħet tenniet l-istess fir-risposta tal-appell fejn sostniet li skond l-Artikolu 20(1) tal-Kap.

378, it-Tribunal ikollu ġurisdizzjoni fejn it-talba jkollha x'taqsam ".… (a) ix-xiri jew kiri minn konsumatur ta' oġġetti mingħand konsumatur; (b) l-għoti ta' servizzi minn kummerċjant lill-konsumatur" Fil-fehma tal-esponenti l- bejgħ ta' immobbli ma jista' qatt jiġi kkunsidrat bħala bejgħ ta' oġġett u li għalhekk it-Tribunal ma kellu qatt jikkunsidra t-talba tal-appellant Larsson.

Dan huwa fil-fatt regolat bl-Artikolu 72 li jfisser 'oġġett' bħala 'kull biċċa proprjeta mobbli li tkun tanġibbli"6.

Madankollu s-sentenza tat-23 ta' Jannar, 2012 ma gietx appellata.

Ghalkemm fit-tweġiba l-appellati reġgħu pproponew argumenti dwar din il-materja, fit-tweġiba tal-appell ma sarx appell inċidentali mis-sentenza preliminari.

Tant hu hekk li ma saret l-ebda talba sabiex din il-qorti thassar is-sentenza preliminari tat- 23 ta' Jannar 2012.

Fil-parti 'konkluzjoni' tat-twegiba tal-appell intqal biss: "Ghal dawn ir-ragunijiet hija l-fehma tal-esponenti illi din l-Onorabbli Qorti ghandha tichad l-appell intavolat minn Michael Larsson filwaqt li tikkonferma in toto s-sentenza appellata tat-Tribunal tal-Konsumatur tat-12 ta' Mejju, 2015."

Ladarba ma sarx appell mis-sentenza tat-23 ta' Jannar 2012, din il- qorti trid tiddeciedi in konformita' ma dak li gie deciz f'dik is-sentenza.

Fis-sentenza preliminari tat-23 ta' Jannar 2012 it-Tribunal iddeċieda li:

Il-kuntratt ta' bejgħ ma kienx jinkludi x-xogħol ta' finishing fl- appartament ġialdarba l-bejgħ kien penthouse u garaxx, ġebel u saqaf.

Ix-xogħlijiet jidher li kienu l-oggett ta' appalt li jaqa' barra mill- kuntratt ta' bejgħ.

5 L-eċċezzjoni kienet taqra: "Fl-ewwel lok u preliminarjament, dan it-Tribunal m'għandux il- kompetenza li jisma' u jiddeċiedi kwistjonijiet ta' din ix-xorta stante li s-socjeta Bonnie Ltd ttrasferiet lil Michael Larsson appartament fi stat finished u għalhekk ma teżistix relazzjoni ta' kummerċjant u konsumatur." 6 Ara fol.

16 tal-atti tal-appell.

Il-ftehim dwar ix-xogħlijiet li kellhom isiru fil-penthouse m'humiex bejgħ imma servizz.

Mid-definizzjoni tal-kelma servizz kif inhi fil- Kap. 378, l-ilmenti tal-attur li għandhom x'jaqsmu mal-appalt jaqghu fil-kompetenza tat-Tribunal.

Min-naħa l-oħra fis-sentenza tat-12 ta' Mejju, 2015 it-Tribunal qal:

"L-intimat fost l-eċċezzjoni tiegħu eċċepixxa illi din l-azzjoni mhix proponibbli stante li messu għamel din il-kawża għal difetti moħbija u mhux ghad-danni.

It-Tribunal, wara li sema' lill-partijiet u wara li sema' lix-xhieda kollha, u wara li ra s- sottomissjonijiet u wara li ra l-punti legali, jikkonkludi li skond sentenzi tal-Qorti ta' Malta din l-azzjoni mhix proponibbli ghax ir-rikorrenti jmissu ntavola jew azzjoni reivindicatoria (recte, redhibitoria) jew azzjoni aestimatoria, li f'dan il-kaz ma talabx hekk imma talab biss danni."

Fil-fehma tal-qorti, dak li qal it-Tribunal fis-sentenza tat-12 ta' Mejju, 2015 m'huwiex kompatibbli ma' dak li ġie deċiż fis-sentenza preliminari.

Fl-ewwel sentenza tal-kompetenza minħabba li l-ilment tal-attur ma kellux x'jaqsam mal-bejgħ iżda mas- servizz li tat is-soċjeta konvenuta.

Fis-sentenza finali t-Tribunal ma kellux jiddeċiedi b'mod li jmur kontra r-raġunament u dak li ġie deċiż fis-sentenza tat-23 ta' Jannar, 2012.

Din il-qorti għandha quddiemha sentenza tat-Tribunal: i.

Tat-23 ta' Jannar 2012, li tgħid li t-Tribunal għandu l- kompetenza biex jisma' u jiddeċiedi l-kawża minħabba li l-ilment tal-attur jirrelata ghall-kuntratt ta' appalt.

Tat-12 ta' Mejju 2015, li tgħid li l-attur kellu jipproponi kawza għal difetti moħbija u mhux għad-danni.

t-Tribunal ċaħad

l-eccezzjoni

Hu evidenti li t-Tribunal skarta għal kollox dak li qal fis-sentenza tat-23 ta' Jannar, 2012.

Ħaġa li ma setatx issir.

Kawża għal difetti moħbija m'għandhiex x'taqsam ma' kawża bażata fuq kuntratt ta' appalt.

Id- deċiżjoni tat-12 ta' Mejju, 2015 kellha tkun kompatibbli ma' dak li ngħad u ġie deċiż fis-sentenza tat-23 ta' Jannar, 2012.

Ladarba m'hijiex, il-qorti m'għandhiex triq oħra għajr li tħassarha u tiddeċiedi dwar it-talba (artikolu 22(4) tal-Kap.

Għal dawn il-motivi tilqa' l-appell u:

Tħassar is-sentenza tat-12 ta' Mejju 2015.

Tiċħad it-tielet eċċezzjoni tal-konvenuti.

Il-kawża tibqa' differita sabiex isiru sottomissjonijiet dwar il- meritu (artikolu 22(4) tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, Kap. 378).

Spejjeż tas-sentenza tat-12 ta' Mejju, 2015 u tal-appell a karigu tal- appellati.


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Illum: 7 ta' Novembru, 2016

Il-Pulizija (Spettur Sylvana Zrinzo Beaumer) -vs-

Robert Caruana Turner detentur tal-karta tal-identità bin-numru 424272(M); u

Jonathan Caruana Turner detentur tal-karta tal-identità bin-numru 477968(M);

Il-Qorti, Rat l-akkuża miġjuba fil-konfront tal-imputati Robert Caruana Turner u Jonathan Caruana Turner u ċioè talli:

Fil-kwalità tagħhom bħala diretturi u/jew segretarji ta' kumpanija u/jew rappreżentanti ġuridiċi u/jew uffiċjali tas-soċjetà kummerċjali P.G.T. Co. Limited (C2278), b'indirizz reġistrat 28, Lighters Wharf, L-Imqabba, Malta u/jew bħala l- persuni li kienu inkarigati mill-istess soċjetà kummerċjali sabiex iħallsu l-pagi dovuti, naqsu li jħallsu l-pagi dovuti għall-perjodu ta' bejn l-1 ta'Diċembru, 2011 u

l-25 ta' Otturbu, 2012, ammontanti għal €17,335.03, u naqsu li jħallsu l-weekly allowance dovut ghall-perjodu ta' bejn l-1 ta' April, 2011 u l-25 t'Ottubru, 2012, ammontanti ghal €261.26, u naqsu li jhallsu l-Bonus statutorju dovut għall- perjodu ta' bejn l-1 ta' Lulju, 2011 u l-25 ta' Otturbu 2012, ammontanti għal €356.10, li b'kollox jammontaw għal sbatax-il elf disa' mija, mitejn u ħamsin euro u disgħa u tletin ċenteżmu (€17,952.39), versu liema ammont sar pagament b'permezz ta' ċekk bl-ammont ta' €197.57 fl-1 ta' Diċembru, 2012, fejn l-ammont dovut rimanenti huwa dak ta' sbatax-il elf seba' mija, erbgħa u ħamsin euro u tnejn u tmenin ċenteżmu (€17,754.82), inkluż t-taxxa u l-bolla, liema ammont hu dovut lill-eks impjegat tagħhom u ċjoè lil Joseph Mizzi Cremona (ID Nru 188384M), fil-25 ta' Ottubru, 2012.

Il-Qorti ġiet mitluba tordna lill-imputati, ai termini tal-Artikolu 45(1) tal-Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta sabiex iħallsu l-penali skont il-liġi kif ukoll tordna lill-imputati, ai termini tal-Artikolu 45(2) tal-Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta, sabiex iħallsu lil Jopseph Mizzi Cremona l-ammont ta' sbatax-il elf seba' mija, erbgħa u ħamsin euro u tnejn u tmenin ċenteżmu (€17,754.82), għar-raġunijiet hawn fuq speċifikati.

Semghet il-provi; Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet; Ikkunsidrat: Illi Joseph Brown in rapprezentanza tal-ETC ipprezenta affidavit li fih hemm konferma li l-parte civile kien impjegat ma' P.G.T. Co. Ltd mill-1 ta' Mejju 2006 sal-25 t' Ottubru, 2012.

Illi gie esebit dokument datat 16 ta' Mejju, 2013 li jindika li kien qed issir 'payment on account' lill-parte civile bl-ammont rimanenti dovut sa dik id- data ikun ta' €12,624.29c.

Illi semghet il-parte civile jikkonferma li l-ammont rimanenti dovut hu dak ta' ghaxart elef, disa mija u erba u ghoxrin Euro u tnejn u disghin centezmu (€10,924.29).1

Illi mid-dokumentazzjoni jirrizulta ampjament li parti sostanzjali tal-hlas ricevut mill-parte leza kien biss ghal commissions u mhux versu paga, weekly allowances u bonus dovut lilu mill- kumpanija P.G.T. Co. Ltd.

esebita mill-imputati nfushom

Illi wara li ezaminat il-provi migbura l-Qorti tqis li l-prosekuzzjoni ppruvat il- kaz taghha sal-grad rikjest mill-ligi.

Wara li rat l-artikoli 5, 22, 23, 45, 46, u 47(2) tal-Kapitlu 452 tal-Ligijiet ta' Malta ssib lill-imputati Robert Caruana Turner u Jonathan Caruana Turner fil-kapacita` taghhom li fiha gew citati, hatja tal-imputazzjoni migjuba fil-konfront taghhom u tikkundannahom ghal multa ta' €250 bejniethom u tordna li jhallsu fi zmien sentejn millum lil Joseph Mizzi Cremona detentur tal-Karta tal-Identita` bin-numru BROWN, is-somma ta' ghaxart elef, disa mija u erba u ghoxrin Euro u tnejn u disghin centezmu (€10,924.29) ratejalment bl-ewwel pagament issir dovut fl-ewwel ta' Dicembru, 2016.


Seduta ta' Nhar It-Tnejn 7 ta' Novembru 2016

Il-Qorti ;

"A. Dikjarazzjoni tal-fatti

Rat ir-rikors ta'Giuseppa Hall tad-29 ta' Frar 2012 (a fol.

Illi permezz ta' kuntratt datat tmienja u ghoxrin (28) ta' Lulju tas-sena elfejn u hamsa

b'titolu ta' donazzjoni lill-intimat, terz (1/3) indiviz mill-fond numru erbgha (4), Sqaq

Illi l-imsemmi att pubbliku hu wiehed null u bla effett, stante illi ma jikkontjeniex r-

rekwiziti kollha 'ad validitatem' mehtiega skond l-artikolu tmienja u ghoxrin (28) tal-

Kapitolu hamsa u hamsin (55) tal-Ligijiet ta' Malta, ossia l-firma tal-intimat bhala

akkwirent fuq l-imsemmi atti pubbliku hija nieqsa.

Illi l-imsemmi att pubbliku ta' donazzjoni tat-tmienja u ghoxrin (28) ta'Lulju tas-sena

elfejn u hamsa (2005) in atti tan-Nutar Mario Hollington (Dok A) huwa wiehed null u bla

effett, stante illi l-marka tal-esponenti fuq dak l-att pubbliku ma giet attestata minn

xhud kompeteni skond l-ligi, u dana peress illi ix-xhud Marthese Hollington hija relatata

B. Raguni ghat-Talbiet f'dawn il-proceduri

Illi l-prezenti proceduri qeghdin isiru sabiex l-kuntratt ta' donazzjoni datat

tmienja u ghoxrin (28) ta' Lulju tas-sena elfejn u hamsa (2005) in atti tan-

Nutar Mario Hollington, bl-insinwa numru hmistax l-elef, tlett mija u sbatax tas-

sena elfejn u hamsa (15317/2005) (Dok A), jigi ddikjarat null u bla effett

ghall-finijiet u l-effetti kollha tal-Ligi w dana minhabba r-ragunijiet fuq

premessi u rikonoxxuti fil-Ligi.

C. Talbiet Attrici

Ghaldaqstant l-attrici, in vista ta' dak kollu fuq premess, titlob li dina l-Onorabbli

Tiddikjara illi l-kuntratt ta' donazzjoni datat tmienja u ghoxrin (28) ta' Lulju

numru hmistax il-elef, tlett mija u sbatax tas-sena elfejn u hamsa (15317/2005)

(Dok A) huwa null u bla effett stante li ma jikkontjeniex wiehed mir-rekwisiti

essenzjali ghall-validita tal-kuntratt, ossia peress li ma jikkontjeniex il-firma

tal-intimat bhala akkwirent fuq l-imsemmi kuntratt ta' donazzjoni, u kif ukoll

null u bla effett stante illi wahda mix-xhieda tal-marka tal-esponenti fuq l-

imsemmi att ta' donazzjoni ma kienitx wahda kkompetenti skond il-ligi; .

li d-Direttur

tar-Registru Pubbliku sabiex

annottazzjonijiet kollha mehtiega nkonnessjoni mad-dikjarazzjoni ta' nullita

tal-kuntratt ta'donazzjoni nkwistjoni.

Bl-ispejjez kontra l-intimat li jibqa minn issa ngunt ghas-subizzjoni."

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament

notifikati lill-intimat skond il-ligi;

Rat ir-risposta guramentata ta'Leonard Hall tal-20 ta'Marzu 2012 (a fol.

12) li taqra

hekk:

"Illi preliminarjament l-attrici Giuseppa Hall hija nieqsa mill- kapacita'

mehtiega sabiex tistitwixxi dawn il-proceduri gudizzjarji u giet imgieghla

taghmel dan mill-persuni illi qed iduru biha jew li suppost qed iduru biha.

Illi preliminarjament ukoll l-azzjoni attrici hija nulla u irritwali stante illi t-

talbiet attrici ma jsegwux mill-premessi citattivi u dan in vista tal-fatt illi fil-

premessi gie allegat illi l-attrici kienet giet sfurzata biex tiffirma l-kuntratt ta'

donazzjoni in kwistjoni filwaqt li ma saret ebda talba biex jigi dikjarat illi l-

kunsens tal-attrici kien ivvizjat u/jew li l-kuntratt ta' donazzjoni in kwistjoni

huwa null u bla ebda effett minhabba vizzju tal-kunsens, u dan kollu in

vjolazzjoni tal-principju kardinali electa una via non datum recursus ad

Illi fil-mertu t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu

michuda bl-ispejjez stante li l-kuntratt ta' donazzjoni in kwistjoni huwa wiehed

validu ghall-finijiet u l-effetti kollha tal-ligi.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri talvolta permissibbli skond il-ligi u b'rizerva ta'

kull azzjoni gudizzjarja talvolta spettanti lill-eccipjent skond il-ligi"

Rat in-nota ta'sottomissjonijiet tal-intimat Leonard Hall (a fol.

Rat id-decizjoni taghha tat-8 ta' Mejju 2015 (a fol.

Rat in-nota ta' Giuseppa Hall ta' 28 ta' Settembru 2015, li permezz taghha

intavolat kopja tar-rikors guramentat kif korrett u emendat skond digriet tal-Qorti

ta din il-Qroti tat-8 ta Mejju 2015.

Rat in-nota tal-intimat Leonard Hall tas-6 t'Ottubru 2015 li fiha spjega li sejjer

jistrieh fuq ir-risposta u nota ta' sottomissjonijiet diga minnu prezentati f'din il-

Rat id-decizjoni taghha tat-22 ta Frar 2016 (a fol 122 et seq) li biha cahdet it-talba

ghall-sfilz tall-affidavits ta' Carmen Agius Gatt u Sylvia Meagher.

Rat id-dokumenti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet;

Ikkonsidrat;

Giuseppa Hall xehdet permezz ta' affidavit a fol 29 u 33 illi hija ghandha sehem

Spjegat illi hi u ohtha kienu joqghodu flimkien f'dan il-fond izda

wara l-mewt ta' ohtha, kienet marret toqghod mal-intimat.

Kompliet illi l-mara tal-

intimat ghal xi raguni ma kienetx rieditha toqghod maghhom u ghalhekk hija kien

ikollha tmur l-ghalqa, li kienet xi ghoxrin minuta l-boghod, bil-mixi u tqatta' l-gurnata

hemmhekk, sa xi l-hamsa ta' filghaxija, meta imbaghad kienet tmur lura d-dar ukoll

bil-mixi.

Xehdet illi l-pensjoni kien johodha kollha l-intimat.

Darba minnhom, l-intimat kien

Kompliet illi hija ma

kienetx taf li kienet qed taghtih proprjeta taghha f'hajjitha u kien ghalhekk li kienet

istitwiet din il-kawza.

Ziedet illi eventwalment hija kienet marret toqghod ma-neputija

taghha Carmen Arpa u kienet hija li qaltilha wara li ghamlet ricerki li kienet

ghamlet kuntratt ta' donazzjoni lill-intimat.

Qalet ukoll illi meta kienet marret ghand

in-Nutar Bugeja flimkien man-neputija biex tkellmu dwar dan huwa kienet qabad

jidhaq u qalilha li ma kienx hemm il-firma tal-intimat fuq il-kuntratt u allura il-

Kuntratt ma kienx jghodd.

In kontro-ezami a fol 45 a 47 u mistoqsija xi tfisser ghaliha il-kelma donazzjoni

wiegbet li tfisser li tghat il-fond lill-intimat, izda hija ma taghtulux.

Xehdet illi hi l-

kawza ghamlitha biex tiehu lura hwejjigha u taf li ghamlet kawza kontra l-intimat u

fuq xiex hadet gurament ghaliex il-proprjeta hija taghha mhux tieghu.

Qalet li l-

intimat kien hadha ghand in-Nutar Bugeja u hija kienet marret biex taghmel

testment mhux kuntratt ta' donazzjoni.

Ikkonfermat li l-kawza hi riedet taghmilha

u mhux qaltilha biex tiftaha Carmen Arpa, u riedet taghmilha biex tiehu lura l-

proprjeta taghha.

Carmen Arpa xehdet permezz ta' affidavit a fol 30 illi hija tigi n-neputija tar-

Spjegat illi fi zmien meta r-rikorrenti kienet toqoghod mal-intimat hija

Qalet illi lir-rikorrenti kienet tarha imdejqa u xi drabi kienet anke tibki.

Eventwalment, hija kienet marret ghand l-intimat biex tiehu rigal lill-ibnu u kien

dakinhar li r-rikorrent kienet talbitha biex tohodha tghix maghha ghaliex kienet

Hija kienet accettat u ghalhekk zammitha maghha.

Spjegat illi r-rikorrenti kienet qaltilha li trid taghmel testment u ghalhekk kienu marru

ghand in-Nutar Marilyn Camilleri Craus, li kienet ghamlet xi ricerki biex tivverifika jekk

kienux saru xi kuntratti.

Minn dawn ir-ricerki irrizulta li r-rikorrent kienet ghamlet

kuntratt ta' donazzjoni favur l-intimat, izda meta qaltilha b'dan, ir-rikorrent wiegbet

illi hija qatt ma ghamlet kuntratt ta' donazzjon izda testment u ghalhekk talbitha

Huma gabu kopja tal-kuntratt minghand in-

Nutar Bugeja minn fejn irrizulta illi kienet nieqsa l-firma tal-intimat fuq dan il-

kuntratt, u rinfaccjat b'dan in-Nutar Bugeja li qabad jidhaq u qalilhom li l-kuntratt

ma jghoddx ghax minghajr firma.

Sylvia Meagher xehdet permezz ta' affidavit a fol 31 illi hija tigi oht l-intimat u n-

Qalet li ftit li xejn kienet issib lir-rikorrenti d-dar meta din

kienet toqghod ghand l-intimat, u kienet tghidlha li kienet tkun fl-ghalqa.

Qalet illi

filfatt darba minnhom kienet marret l-ghalqa flimkien ma' zewgha biex izzur lir-

rikorrenti u kienet sabitha taht sigra taz-zebbug ghaliex il-mara tal-intimat ma kienetx

tkun tridha d-dar.

Spjegat li r-rikorrenti kienet tkun wahedha l-ghalqa u

ghalkemm kien hemm razzett dan kien jinzamm maghluq.

Qalet illi darba ohra r-

rikorrenti kienet talbitha tohodha Birzebbugia biex tmur tara lill ohtha Doris izda

talbitha biex ma turi b'xejn lill-intimat ghaliex ma jiehux gost.

Kompliet li kien hemm

zewg okkazzjonijiet fejn ir-rikorrent kienet qaliltha li kienet imdejqha bil-mod hazin li

bih kien jittrattaha l-intimat.

Leonard Hall xehed in subizzjoni a fol 37 u kkonferma illi l-firma tieghu ma

tidhirx fuq il-kuntratt ezebit a fol 7 et seq tal-process.

Xehed ukoll permezz ta' affidavit a fol 42 illi huwa jigi n-neputi tar-rikorrenti li kienet

ghamlet madwar sitta jew seba' snin toqoghod mieghu u mal-familja tieghu, fejn

dejjem giet stamtha tajjeb u trattata bl-ahjar mod possibbli.

Spjega li ghal-ewwel li r-

rikorrenti kienet toqghod mieghu, kienet tirraguna u kienet qaltlu li trid taghtih

sehemha mill-fond in kwistjoni u kien ghalhekk li kienu marru ghand in-Nutar Mario

Hollington biex isir kuntratt ta' donazzjoni.

Kompla illi peress li r-rikorrenti ma tafx

tiffirma kien hemm zewg persuni li qaghdu xhud tal-marka taghha.

Xehed ukoll illi

huwa kien prezenti meta sar dan il-kuntratt izda bi zvista ma kienx iffirmah dak il-

hin stess u kien mar jiffirmah wara.

Qal illi dan il-kuntratt ta' donazzjoni sar bil-

kunsens u r-rieda taz-zewg partijiet.

process gie ffirmat miz-zewg xhieda Marthese Hollington u Charles Bell , u kkonferma

li hemm nieqsa l-firma tal-intimat.

In kontro-ezami a fol 59C – 61E xehed illi huwa kien qaraha u fisser il-kuntratt lill-

komparenti u r-rikorrenti ffirmat il-kuntratt liberament quddiem ix-xhieda.

Qal li kien

zball li l-intimat ma ffirmax il-kuntratt u li l-intenzjoni tieghu kienet li jaccetta d-

donazzjoni.

Marthese Hollington xehdet permezz ta' affidavit a fol 43 illi hija kienet qaghdet bhala

xhud fuq kuntratti tan-Nutar Mario Hollington diversi drabi u hu dejjem ifisser lil

partijiet dak li jkunu ser jiffirmaw.

Hija gharfet il-firma taghha fuq il-kuntratt mertu

ta' din il-kawza izda xehdet illi ma tiftakarx ic-cirkostanzi partikolari ta' dan il-

Xehdet ukoll permezz ta' affidavit iehor ezebit a fol 78 tal-process illi n-Nutar

Carmel Bell xehed a fol 75A – 77C u gharaf il-firma tieghu fuq il-kuntratt mertu

ta' din il-kawza.

Huwa xehed illi dakinhar kien qieghed ghand in-Nutar Bugeja u n-

Nutar kien talbu sabiex jidhol joqoghod xhud fuq il-kuntratt in kwistjoni, izda ma

ftakarx ic-cirkostanzi partikolari tal-kaz, apparti l-fatt illi huwa kien prezenti meta sar

il-kuntratt u ffirma bhala xhud.

Ikkonsidrat;

L-intimat eccepixxa preliminarjament illi r-rikorrenti hija nieqsa mill-kapacita

mehtiega sabiex tistitwixxi proceduri gudizzjarji u giet imgieghla taghmel dan mill-

persuni li suppost qed iduru biha.

Il-Qorti tinnota illi ghalkemm l-intimat ghazel illi jressaq din l-eccezzjoni, u minkejja

illi qatt ma rtiraha, la ressaq provi f'dan ir-rigward u wisq anqas ghamel accenn ghal

din l-eccezzjoni fis-sottomissjonijiet tieghu.

Hija l-parti li tallega n-nuqqas ta' kapacita

ta' persuna li trid tressaq provi konvincenti quddiem il-Qorti ta' dan, ghaliex il-

kapacita ta' persuna li tistitwixxi proceduri gudizzjarji hija prezunta, sakemm

ma jitressqux provi univoci, cari u konkludenti modd iehor.

F'dan il-kaz, l-ebda

tip ta' prova f'dan is-sens ma tressqet, u anzi, meta r-rikorrenti giet mistoqsija in

kontro-ezami jekk hi kienetx taf fuq xiex inhuma dawn il-proceduri u ghalfejn

intavolathom, hija wiegbet b'mod car u uriet illi hija kienet kompletament konxja ta'

il-proceduri, u

il-proceduri

volontarjament.

Ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni tal-intimat hija nfondata u qed tigi michuda.

Ikkonsidrat;

L-intimat eccepixxa wkoll preliminarjament illi l-azzjoni tar-rikorrenti hija nulla

peress illi tivvjola il-principju ta' electam una via non datum recursus ad alteram

billi filwaqt li fid-dikjarazzjoni tal-fatti, r-rikorrenti ssemmi li giet mgieghla tidher fuq

il-kuntratt ta' donazzjoni impunjat, fit-talbiet hija titlob li l-kuntratt jigi dikjarat null a

bazi ta' nuqqas ta' firma.

Il-Qorti rat ir-rikors guramentat tar-rikorrenti u hija fehma konsiderata taghha illi ictu

oculi jidher li din l-eccezzjoni tal-intimat tirrazenta mill-fieragh.

Ghalkemm huwa

minnu li fid-dikjarazzjoni tal-fatt jissemma li r-rikorrenti giet mgieghla tidher fuq il-

kuntratt in kwistjoni, it-tieni paragrafu jispjega b'mod car illi, skont ir-rikorrenti, il-

kuntratt huwa null peress illi l-firma tal-intimat hija nieqsa.

ghalhekk illi a kuntrarju ta' dak eccepiet mill-intimat, it-talbiet tar-rikorrenti isegwu

pjenament il-premessi kontenuti fir-rikors guramentat.

Ghaldaqstant din it-tieni eccezzjoni qieghda wkoll tigi michuda.

Ikkonsidrat;

L-Artikolu 40 (1) (e) tal-Kapitolu 55 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi illi att nutarili

"jekk il-ħtiġiet tal-artikoli 25(2), (3), (4) u (5), 27, 28(1)(k) u 34

ma jkunux ġew imħarsa:

Iżda jekk l-ebda xhieda ma jkunu meħtieġa skont l-artikolu

25(3), u l-proviso tal-artikolu 34(1) u ebda wieħed mill-artikoli

36, 37 u 38 ma japplika, l-assenza temporanja ta' komparenti

fuq l-att waqt il-pubblikazzjoni tal-att m'għandhiex tinvalida l-

att jekk, minnufih wara li jkun ġie lura, huwa jitlob lin-nutar

biex jerġa' jaqralu dak illi l-komparenti ma kienx preżenti

għalih, u n-nutar ikun irrifjuta dan:

Iżda wkoll l-ommissjoni tal-firem fl-anness jew lista, kif

meħtieġa fl-artikolu 28(1)(k), m'għandhiex tagħmel l-att null

iżda dak l-anness jew dik il-lista mhux iffirmati ma jitqisux li

jifformaw parti mill-att ħlief safejn il-veridiċità tal-kontenut

tagħhom tirriżulta mill-att innifsu jew mil-lista msemmija fl-

Iżda wkoll l-ommissjoni tad-dikjarazzjoni msemmija fl-artikolu

28(1)(k)(ii) m'għandhiex tagħmel l-att null."

L-artikolu 28 (1) (k) (i) imbaghad jipprovdi li kull att notarili ghandu jkun fih:

"il-firma, fl-aħħar tal-att, fid-dokumenti mdaħħla mal-att u

fil-lista tan-nutar, tal-komparenti, u, jekk ikun hemm fidem

facientes, jew interpretu jew xhieda, il-firma ta' dawn il-fidem

facientes, interpreti u xhieda, bla ħsara tad-disposizzjonijiet li

jinsabu fil-paragrafu (g) u, sakemm ma japplikax l-artikolu

25(6), in-nutar għandu jikteb l-inizjali tiegħu fuq kull folja tal-

att u f'kull anness tiegħu,"

Ghalhekk huwa car mid-dicitura tal-ligi illi l-firma ta' kull komparent fuq kuntratt

hija rkjesta ad validitatem, u dan fuq piena ta' nullita.

L-argument tal-intimat illi l-

kuntratt m'huwiex null ghaliex ma' kienx fl-interess tieghu illi jaghmel xi haga li

tinvalida l-kuntratt huwa kompletament infondat, ghaliex il-formalitajiet ta' kuntratt

imposti mill-ligi ghandhom jigu segwiti rigoruzament, ghaliex hija l-ligi stess illi

timponi piena ta' nullita jekk id-dettami taghha ma jigux segwiti.

Mill-atti jirrizulta bl-iktar mod car illi l-firma tal-intimat hija nieqsa mill-kuntratt

impunjat, u dan anke gie ikkonfermat min-Nutar Bugeja stess.

Ghalhekk huwa nieqes

wiehed mill-element formali u fondamentali ta' kuntratt pubbliku, u cioe il-firma ta'

wiehed mill-partijiet.

Ergo kif jesigi l-artikolu 28 (1) (k) (I) tal-Kapitolu 55 tal-Ligijiet

ta' Malta, u konsegwentement, b'applikazzjoni tal-Artikolu 40 (1) (e) tal-istess att, il-

kuntratt impunjat huwa null ghal finijiet u l-effetti kollha tal-ligi.

Ikkonsidrat;

L-artikolu 27 (2) tal-Kapitolu 55 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi illi:

"[b]la ħsara tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 670 tal-Kodiċi

Ċivili, dwar it-testmenti pubbliċi, dawn il-persuni ta' hawn taħt

mhumiex tajbin bħala xhieda:

(b) il-qraba mid-demm jew bi żwieġ tan-nutar jew tal-partijiet

jew komparenti fil-gradi msemmijin fl-artikolu 12(b);

Il-gradi msemmija fl-artikolu 12(b) huwa s-segwenti:

"...mart jew żewġ in-nutar jew hija mħallta man-nutar mid-

demm jew biż-zwieġ fil-linja dritta f'kull grad jew fil-linja

kollaterali sat-tielet grad inklużivament."

Mill-affidavit ta' Marthese Hollington jirrizulta illi hija l-mara tal-kugin tan-Nutar Mario

Konsegwentement, b'applikazzjoni tal-artikolu 27 (2) tal-Kapitolu 55 tal-Ligijiet ta'

Malta, hija ma kienetx kompetenti biex tidher fuq il-kuntratt in kwistjoni bhala xhud

tal-marka tar-rikorrenti.

L-artikolu 40 (e) jipprovdi illi att nutarili huwa null:

"jekk il-ħtiġiet tal-artikoli 25(2), (3), (4) u (5), 27,28(1)(k) u 34

ma jkunux ġew imħarsa."

F'dan il-kaz jirrizulta illi l-htigijiet tal-artikolu 27 ma gewx segwiti billi dehret bhala

xhud fuq il-kuntratt, persuna li ma kienetx kompetenti minhabba l-affinita taghha

man-nutar li ppubblika l-istess kuntratt.

Ghalhekk in-nullita ta' dan il-kuntratt tohrog

espressament mil-ligi u l-fatt illi r-rikorrent ma kkontestatx illi l-marka hija taghha ma

tagevolax il-posizzjoni tal-intimat peress illi l-ligi tipprovdi espressament ghan-nullita

ta' kuntratt f'dawn ic-cirkostanzi.

Ghal dawn il-motivi il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt illi tichad l-eccezzjonijiet

kollha tal-intimat, tilqa t-talbiet kollha tar-rikorrenti, tiddikjara illi l-kuntratt ta'

donazzjoni datat tmienja u ghoxrin (28) ta' Lulju tas-sena elfejn u hamsa (2005) in atti

tan-Nutar Mario Hollington, bl-insinwa numru hmistax il-elef, tlett mija u sbatax tas-sena

elfejn u hamsa (15317/2005) (Dok A) huwa null u bla effett u konsegwentement

tordna li d-Direttur tar-Registru Pubbliku sabiex jaghmel dawk l-annottazzjonijiet

kollha mehtiega in konnessjoni ma' din id-dikjarazzjoni ta' nullita.

Torda kopja ta din s-sentenza tigi notifikata lil-Direttur tar-Registry Pubbliku.