QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BĦALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT DR NATASHA GALEA SCIBERRAS

Illum, 7 ta' Dicembru 2020

Rat illi permezz ta' dawn il-proċeduri, l-imputat Francis Mion, ta' 26 sena, iben Francis u Jacqueline neeˋ Mion, imwieled il-Pietaˋ nhar is-27 ta' Jannar 1987, residenti 62, Marzu, Triq il-Kampanella, Ir-Rabat (Malta) u detentur tal-karta tal- identitaˋ bin-numru 206872(M), jinsab akkużat talli fid-9 ta' Frar 2013 u matul l-aħħar ġimgħat ta' qabel din id-data:

1) Kellu fil-pussess tiegħu d-droga eroina, liema droga nstabet f'tali

ċirkostanzi li juru li ma kinitx għall-użu esklussiv tiegħu;

2) Kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokaina, liema droga nstabet f'tali

3) Kellu fil-pussess tiegħu r-raża meħuda mill-pjanta cannabis jew xi

preparazzjonijiet li jkollhom bħala bażi din ir-raża;

4) Xjentement issoprima jew b'xi mod ieħor qered jew biddel traċċi jew

indizji ta' reat;

5) M'obdiex l-ordnijiet leġittimi tal-Awtoritaˋ jew ta' persuni nkarigati minn servizz pubbliku, jew ma ħallihomx jew fixkilhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom, jew b'xi mod ieħor, bla jedd, indaħal fi dmirijiethom, billi ma ħalliex lil ħaddieħor jagħmel dak li b'liġi jkun ordnat jew jista' jagħmel, jew billi ġab fix-xejn jew ħassar dak li ħaddieħor ikun għamel skont il-liġi;

6) Ikkommetta reat punibbli bi priġunerija waqt perjodu operattiv ta' sentenza sospiża ta' priġunerija, liema sentenza ngħatat mill-Maġistrat Dr. Francesco Pearson LL.D. nhar it-22 ta' Mejju 2012, liema sentenza saret definittiva u ma tistax tiġi mibdula;

7) Ikkommetta reat waqt li kien taħt Ordni (Kap. 446, Art 22) mogħti mill- Qorti ta' Malta, preseduta mill-Maġistrat Dr. C. Barry Cappello LL.D. nhar it-12 ta' Ottubru 2011, liema sentenza saret definittva u ma tistax tiġi mibdula.

Il-Qorti ġiet mitluba titratta mal-imputat bħala wieħed li sar reċidiv b'diversi sentenzi mogħtija mill-Qrati ta' Malta.

Fl-aħħarnett il-Qorti ġiet mitluba sabiex f'każ ta' ħtija, barra milli tapplika l- piena skont il-liġi, tordna lill-imputat iħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti skont l-Artikolu 533(1) tal-Kap.

9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat it-talba tad-difiża magħmula minnha fis-seduta tal-14 ta' Jannar 2019, li permezz tagħha talbet lil din il-Qorti sabiex tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id- Droga ai termini tal-Artikolu 8(3) tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta u illi tressaq il-provi sabiex turi illi r-rekwiżiti meħtiega ai termini ta' l-Artikolu 8(2) tal-istess Kap. 537 huma sodisfatti;

Rat ukoll id-digriet tagħha tal-istess jum li permezz tiegħu laqgħet din l-aħħar talba tad-difiża sabiex tressaq il-provi msemmija1;

Rat ukoll illi fuq talba tad-difiża, b'digriet tat-8 ta' Mejju 2019, il-Qorti ħatret lill-psikologa forensika Dr. Roberta Monachella sabiex tirrelata lill-Qorti dwar jekk

203 tal-proċess.

l-imputat kienx dipendenti fuq id-drogi eroina u kokaina fi Frar 2013 u fil- ġimgħat ta' qabel din id-data2;

Rat ir-relazzjoni tal-psikologa forensika Dr. Roberta Monachella ippreżentatha minnha fis-seduta tas-26 ta' Frar 2020;

Semgħet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti esebiti;

Rat illi l-partijiet irrimettew ruħhom għad-deċiżjoni tal-Qorti dwar it-talba odjerna.

Ikkunsidrat:

Illi f'dan il-każ, kif ingħad, l-imputat qed jiġi akkużat inter alia bir-reati ta' pussess aggravat tad-drogi eroina u kokaina u pussess tar-raża tal-cannabis għall-użu personali tiegħu u dan wara illi allegatament, nhar id-9 ta' Frar 2013, instabet sustanza lleċita ġewwa vettura li fiha kien riekeb l-istess imputat.

Illi kif ingħad iżjed 'il fuq, fuq talba tad-difiża, il-Qorti ħatret lill-psikologa forensika Dr. Roberta Monachella u dan sabiex tirrelata dwar jekk fiż-żmien tal-każ odjern, l-imputat kienx dipendenti fuq id-drogi eroina u kokaina.

Salv għar- relazzjoni tal-istess espert, m'hemm l-ebda prova oħra fl-atti dwar id- dipendenza jew l-użu o meno tad-droga da parti tal-imputat fiż-żmien tal-każ odjern jew anke fiż-żminijiet ta' qabel, għajr għall-fatt illi mill-fedina penali tal- imputat jirriżulta illi f'April 2007, huwa instab ħati talli fil-31 ta' Diċembru 2005, huwa kellu fil-pussess tiegħu l-mediċina psikotropika u ristretta ecstasy.

Jirriżulta mix-xhieda3 u mir-relazzjoni tal-imsemmija espert4 kkonkludiet bis-segwenti mod dwar dak li ġie mitlub lilha mill-Qorti:

illi hija

"Mill-informazzjoni kollha miġbura, inkluż il-kontenut u sustanza ta' dak li qal l-imputat, l-assessjar strutturat, rekords uffiċjali5, u l-evalwazzjoni u analiżi kollha tagħha, wieħed jikkonkludi li l-imputat esebixxa diżordni fl-użu mill-kokaina f'livell moderat fiż-żmien ta' qabel Frar ta' l-2013.

Tali livell kien sever xi snin qabel u kien baqa' moderat matul l-erba' snin qabel il-każ.

Dan ifisser li f'dan iż-żmien, l-użu ma kienx kompulsiv jew kaotiku, u l-anqas ta' kuljum, iżda kien kroniku.

204 tal-proċess.

226 sa 232 tal-proċess.

4 Din ir-relazzjoni tinsab esebita a fol.

233 sa 255 tal-proċess.

5 L-espert ikkonsultat rekords uffiċjali mill-Aġenzija għas-Servizzi Korrettivi u dan wara li kisbet il-kunsens tal- imputat għal dan il-għan.

It-tul ta' żmien li l-imputat baqa' jagħmel użu mill-kokaina, u l-fatt li qatt ma rnexxielu jwaqqaf kompletament tali użu f'dawk is-snin kollha, jindika li hu kien dipendenti fuqha.

Id- djanjosi permezz tad-DSM-5, rigward l-użu tal-kokaina fl- 2013 hija ta' Moderate Cocaine Use Disorder (304.20) fejn huwa mmarka ħames kriterji minn ħdax neċessarji għal tali djanjosi.

Fiż-żmien ta' qabel il-każ odjern, l-imputat esebixxa diżordni fl-użu mill-eroina ta' livell baxx għalkemm wieħed josserva li hu kien juża din b'mod regolari ukoll sabiex jibbilanċja l- effetti li d-dipendenza kienet jidhirx speċifikatament fuq l-eroina, għalkemm l-użu tagħha kien ukoll problematiku.

Id-djanjosi permezz tad-DSM-5 hija ta' Mild Heroin Use Disorder (305.50) fejn huwa immarka tlett kriterji minn ħdax.

L-użu tal-kannabis kien iżjed regolari meta l-imputat kien iżgħar u għalkemm dan qatt ma kien kompulsiv jew bla kontroll, jista' jitqies bħala wieħed kroniku.

Għalhekk, id- dipendenza mill-kannabis tista' titqies li kienet u possibilment għadha dejjem preżenti.

Mill-istorja jidher li l-imputat kien dipendenti mid-droga b'tali mod li minn żmien għal żmien, kien jabbuża minn xi sustanza jew oħra, juża s-sustanza preferita biex jegħleb il-kilba li kien ikollu, jew jikkompensa għan-nuqqas jew effetti ta' sustanza b'sustanzi oħra.

Dan juri disinn ta' dipendenza ġenerali mis- sustanzi.

Xi snin qabel il-każ, huwa fil-fatt kien għamel żmien jabbuża sew mill-ecstasy, l-użu tal-kannabis baqa' wieħed kontinwu, u kien hemm żminijiet fejn kien jabbuża minn mediċini psikotropiċi ukoll.

Matul is-snin, kawża tad-drogi li kien juża, huwa esebixxa sintomi tal-effetti fin-nuqqas ta' kontroll fl-użu, diffikultajiet fil-qasam soċjali, użu riskjuż, u diffikultajiet farmakoloġiċi.

Jidher għalhekk li r-reat odjern kien relatat mal-istil ta' ħajja tal-imputat li kien jinkludi l-użu regolari u dipendenza mid- droga.

Wieħed irid isemmi wkoll li l-agħar żmien għalih kien meta kellu problemi serji fil-ħajja, u hu kien ferm iżgħar fl- etaˋ.

Mill-assessjar, ħareġ ukoll li hemm raġunijiet oġġettivi li l- imputat tejjeb ferm is-sitwazzjoni tiegħu f'dan il-qasam, li għamel progress konsiderevoli, u li għamel passi konkreti sabiex jirriabilita ruħu.

Jidher li kellu bażi ta' trobbija tajba, u sistema ta' sapport li finalment għenuh jerġa' jsib it-triq xierqa.

Minn qabel il-każ, l-użu diġaˋ ma kienx kaotiku, iżda minn xi sena jew tnejn wara l-każ, dan reġa' naqas b'mod drastiku tant li sar rari.

L-imputat, beda jottjeni livell sodisfaċenti ta' stabbiltaˋ u titjib anke f'diversi aspetti oħra fil-ħajja.

Illum il- ġurnata jidher li jerfa' r-responsabbiltajiet u jlaħħaq ma' l- obbligi tal-ħajja, u immatura.

Għalkemm huwa ammetta li mil-każ l'hawn ġieli għamel użu rari mill-kokaina u mill- kannabis, ma jidhirx li dan għamlu b'mod regolari, u skond hu, ilu madwar sentejn ma jmiss ma' kokaina, u uża il- kannabis madwar darba f'dawn l-aħħar ġimgħat.

Bħalissa, ma jidhirx li hemm lok għal preokkupazzjoni f'aspetti prinċipali tal-ħajja, inkluż residenza, stil ta' ħajja, sapport, relazzjonijiet soċjali, impjieg, finanzi, aspetti kriminoġeniċi, attitudni, u saħħa mentali.

Rigward droga, is-sitwazzjoni hija preokkupanti biss minħabba l-użu sporadiku tal-kannabis...".6

Ikkunsidrat ukoll:

Illi jirriżulta għalhekk mis-suespost, illi fiż-żmien tal-każ odjern, l-imputat kellu dipendenza fuq id-droga.

Minkejja illi skont l-istess espert, id-dipendenza fuq id-droga kokaina kienet waħda moderata (fil-waqt illi d-dipendenza fuq l-eroina kienet waħda ħafifa), tenut kont tal-istorja ta' dipendenza ġenerali fuq id-droga tal-imputat, kif ukoll tad-droga allegatament misjuba fil-pussess tiegħu, u tenut kont ukoll tan-natura tal- imputazzjonijiet odjerni, il-Qorti tqis illi ġie sodisfaċentement ippruvat illi r- reati kienu sostanzjalment attribwibbli għad-dipendenza tal-istess imputat fuq id-droga, fit-termini tal-Artikolu 8(2)(a) tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta.

tal-każ odjern u

taċ-ċirkostanzi

Il-Qorti tikkunsidra wkoll illi r-rekwiżiti li trid il-liġi fl-Artikolu 8(2)(ċ) tal-Kap.

537 tal-Liġijiet ta' Malta huma wkoll sodisfatti u dan stante illi mir-relazzjoni tal-istess espert jirriżulta wkoll illi minkejja li l-imputat għadu ma ħelisx kompletament mill-problema tal-użu tal-cannabis, m'hemmx dubju illi fl-aspett

250 u 251 tal-proċess.

tal-użu tad-droga, l-imputat għamel progress sostanzjali, liema progress huwa rifless ukoll f'aspetti oħrajn tal-ħajja tiegħu b'mod ġenerali, kif sottolineat mill- istess espert.

Il-Qorti qed tqis ukoll id-disposizzjonijiet tal-Artikolu 8(1) u tal-Artikolu 13 tal- Kap. 537 tal-Liġijiet ta' Malta u illi f'dan l-istadju m'hemm xejn fl-atti li jipprekludi l-applikazzjoni tal-Artikolu 8 tal-Kap.

537 fil-konfront tal-imputat odjern.

Konklużjoni

Għal dawn il-motivi, f'dan l-istadju l-Qorti tinsab sodisfatta illi l-kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 8 tal-Kap.

537 jissussistu u għaldaqstant qed tilqa' t-talba tad-difiża u qed tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga u konsegwentement qegħda tirreferi lill-imputat Francis Mion (ID MONACHELLA) quddiem il-Bord ta' Rijabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga ai termini tal-Artikolu 8(3) tal-istess Kapitolu.

Tordna komunika ta' dan id-digriet lill-Bord ta' Rijabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga.

Natasha Abela Cascino Zammit Genovese


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN ONOR.

IMHALLEF JOSEPH R. MICALLEF (Aġent President) ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tlieta, 8 ta' Ġunju, 2021.

(C – 113) v. Emanuel Ciantar; u b'digriet tas-16 ta' Jannar, 2012, intervjenew fil- proċeduri in statu et terminis il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens u Motor Insurers' Bureau

Dan huwa appell imressaq mill-intervenuti fil-kawża Fond għall-

Protezzjoni u Kumpens u Motor Insurers' Bureau (minn issa 'l hemm

imsejħa "l-appellanti") fis-7 ta' Marzu, 2014, li bih u għar-raġunijiet hemm

imfissra, talbu li din il-Qorti tirriforma s-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla

Ċiv.

tal-Qorti Ċivili fis-17 ta' Frar, 2014, fil-kawża fl-ismijiet premessi (minn

issa 'l hemm imsejħa "s-sentenza appellata") billi tikkonfermaha safejn

laqgħet l-ewwel żewġ talbiet tas-soċjeta` attriċi u ċaħdet l-eċċezzjonijiet

dwarhom u safejn ukoll sabet li l-poloz ta' assikurazzjoni tħassru biss

safejn jirrigwarda r-relazzjonijiet bejn is-soċjeta` attriċi appellata u l-

imħarrek assikurat magħha, u billi tħassarha safejn laqgħet it-tielet talba

attriċi u, minflok, tilqa' t-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet tal-intervenuti fil-

kawża, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-kumpanija attriċi appellata;

Illi l-ewwel Qorti, fis-sentenza appellata, kienet qatgħetha li tiċħad

ir-raba' eċċezzjoni mqajma mill-imħarrek dwar il-preskrizzjoni tat-talba

attriċi safejn tolqot il-vettura tal-għamla Peugeot Partner reġistrata HBD-

096 u l-eċċezzjonijiet l-oħrajn tiegħu u billi ċaħdet ukoll dawk tal-

intervenuti fil-kawża u laqgħet it-talbiet attriċi kollha (bil-preċiżazzjoni fuq

imsemmija dwar l-effetti tat-tħassir tal-poloz ta' assikurazzjoni), bl-ispejjeż

kontra l-imħarrek assikurat, filwaqt li l-intervenuti fil-kawża appellanti

kellhom iħallsu l-ispejjeż tagħhom;

Illi biex waslet għad-deċiżjoni tagħha, l-ewwel Qorti qieset kif ġej:

"Illi, skont is-soċjetà rikorrenti, dina l-kawża qed issir abbażi tas-sub- artikolu 3 tal-artikolu 10 tal-Kap.

104, l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni:

"Ebda somma ma jkollha titħallas mill-assiguratur awtorizzat taħt id- disposizzjonijiet ta' qabel ta' dan l-artikolu, jekk, f'kawża mibdija qabel, jew fi żmien tliet xhur wara, li jinbeda l-proċediment li fih tkun ġiet illi, apparti mid- mogħtija s-sentenza, hu

jkun ħa dikjarazzjoni

Ċiv.

disposizzjonijiet tal-polza, huwa għandu jedd li jannullaha minħabba li kienet ittieħdet bil-ħabi ta' fatt sostanzjali jew billi ġie rappreżentat fatt li kien falz f'xi partikolarità sostanzjali, jew, jekk ikun annulla l-polza għal dik ir-raġuni, illi kellu jedd li jagħmel hekk apparti mill-kondizzjonijiet tagħha."

Huwa principju guridiku fundamentali li l-kuntratt ta' assigurazzjoni ghandu jkun regolat bil-massima bona fede, u dan mhux biss fil-kors ta' l-esekuzzjoni tieghu, imma wkoll fit-trattativi sakemm jigi konkjuz u l- polza maghruga" (Adriano Cassar Galea noe vs Paul Cuschieri, App Civ 31/07/1996).

In kwantu bazat fuq in-nozzjoni tal-uberrimae fidei kuntratt bhal dan ghandu jirrivesti l-bona fede fil-perkors u durata kollu tieghu.

Hekk per ezempju jinsab assodat illi "l-proposal form hija parti ntegrali tal-polza ta' l-assikurazzjoni; u kwindi dikjarazzjoni falza maghmula fil-formula hija qisha dikjarazzjoni falza fil-polza" (Antonio Zammit vs Joseph Micallef noe, App Kum 31/01/1952; Joseph Micallef noe vs Roman Vella, PA 06/04/1973; Joseph Muscat vs Joseph Gasan et noe, App 06/10/1999 u Salvu Briffa vs Walter Camilleri noe, App 09/02/2001).

Dwar x'kien meqjus bhala materjali gie ritenut illi:

Ikkunsidrat ulterjorment Fil-kaz in ezami jirrizulta mill-provi prodotti li l-intimat f'kull wahda mill- 'proposal forms' in kwistjoni rrisponda "Le" ghad-domanda kontenuta fl-artikolu 3 tal-parti 'D'. (ara fol.

1 Dwar x'inhu fatt sostanzjali (material fact) ara per ezempju s-sentenza Calicidon Vella v. GasanMamo Insurance Agency Limited nomine, PA 07/03/2008.

Ċiv.

Huwa wkoll rrisponda wkoll "Le" ghad-domanda kontenuta fil- paragrafu (d) tal-artikolu 3 tal-parti 'E', mill-istess proposal form meta fil-fatt kellu jirrispondi 'Iva', (ara fol.

22, 28 u 33).

Giet esibita sentenza kontra Emanuel Ciantar datata 24 ta' Settembru 2008 a fol.

39 fejn l-imputat instab hati biss ta` reati dwar ingurji, theddid u offizi ta' natura hafifa, kliem oxxen u dagha u storbju.

Giet esibita sentenza kontra Maximillian Ciantar et tas-26 ta' April 2007 a fol.

43 fejn instab hati serq, hsara, sewqan minghajr licenza u polza ta' assikurazzjoni; Giet esibita sentenza kontra Maximillian Ciantar tat-23 ta' Settembru 2010 a fol.

46 li ghalkemm inghatat wara l-perjodu ta' assikurazzjoni kontestat li ghalaq fl-ewwel ta' Settembru 2010, ir-reat kien jirrisali ghat- 13 ta' Novembru 2006.

Hu instab hati f'dina l-kawza ta' ingurja u theddid, kliem oxxen, dagha u storbju.

Giet esibita sentenza ohra tas-7 ta' Ottubru 2005 kontra Maximillian Ciantar et fejn Max Ciantar instab hati ta offizi mhux relatati ma' sewqan ta' vetturi imma ta' offiza kontra il-pudur, kliem oxxen, theddid u storbju.

Giet esibita sentenza tas-16 ta' Lulju 2010 sabet lil Max Ciantar hati, fuq ammissjoni, li pussess u uzu ta' droga.

Illi l-fatt dwar sentenza fuq sewqan minghajr licenza u polza ta' assikurazzjoni u pussess ta' drogi, fil-fehma tal-Qorti kienu fatti materjali li l-assikurazzjoni kellha tigi infurmata bihom qabel taccetta li

L-intimat kien jaf li l-vettura kien ser isuqha ibnu izda

liberament ghazel li ma jaghtix taghrif.

Il-konsum tad-droga hu fih

innifsu fatt materjali meta tikkunsidra li jista' jimpingi fuq l-abilita tax-

xufier biex isuq vettura.

rikorrenti u huma kienu kkancellawlu l-poloz ta' assikurazzjoni li kellu

maghhom f'Lulju 2009 billi kellu sitt claims fuq id-diversi vetturi inxurjati

L-istess gie kkonfermat min Andrew Pizzuto.

Illi fil-fehma tal-Qorti anke dan il-fatt fejn l-intimat wiegeb li ma kellux

Ċiv.

Eċċezzjonijiet tal-intimat Ciantar Illi fl-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut Ciantar, kuntrarjament għal dak eċċepit minnu, l-assigurat (name of proposer) fuq il-polza tal-karozzi huwa ta' Emanuel Ciantar u mhux il-kumpannija Maxkim Ltd.

Din l- eċċezzjoni għalhekk hija infondata u qed tiġi miċħuda.

Fit-tieni eċċezzjoni l-intimat isostni li għal dik li jirrigwarda l-polza ta' assigurazzjoni tal-Partner Peugeot HBD-096 il-kuntratt skada fl-1 ta' Settembru 2010 u konsegwentement it-talba relativa għalih lanqas tista' tiġi milqugħa.

Illi l-intimat m'għandux raġun lanqas f`dina l-eċċezzjoni.

Is-soċjetà rikorrenti qed tattakka l-validità tal-polza ta' assigurazzjoni għal perjodu li dina kienet viġenti fil-perjodu bejn 1 ta' Settembru 2009 u 1 ta' Settembru 2010 billi qed tgħid li kien hemm non-disclosure of material facts.

L-inċident li fih kienu ġew imtajra t-tewmin gara fit-28 ta' April 2010 u għalhekk is-soċjetà rikorrenti jista' jkollha interess li ssostni li l-polza ma kinitx valida fid-data tal-inċident.

Fit-tielet eċċezzjoni l-intimat qed isostni li t-talbiet huma infondati fil-fatt u fid-dritt peress illi ma kien hemm l-ebda dikjarazzjoni falza da parti la tal-konvenut personalment u lanqas tiegħu in rappreżentanza tal-istess kumpanniji.

Illi kif ġà ngħad il-poloz ħarġu fuq isem Emanuel Ciantar u mhux fuq il-kumpannija, u inoltre jirriżulta b'mod lampanti li saru dikjarazzjonijiet foloz mill-intimat.

Fl-aħħar eċċezzjoni tiegħu l-intimat igħid li għal dak li jirrigwarda l- Peugeot Partner HBD-096 l-azzjoni hija perenta skont il-proviso tal- artikolu 10(3) tal-Kap.

Illi l-qorti rat l-proviso tal-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 u fin-nuqqas ta' indikazzjoni ċara mill-intimat għal liema terminu ta' preskrizzjoni jew dekadenza l-intimat qed jirreferi dina l-qorti ma tistax tiddeċiedi fuq l- eċċezzjoni tiegħu.

Jiġi rilevat, għal kull buon fini, li sal-preżentata ta' dina l-kawża ma kienet giet ipprezentata ebda kawża kontra l-assigurat Emanuel Ciantar.

Ir-rikorrenti invece qabel fetħet dina l-kawża kontra l- intimat kienet ippreżentat ittra uffiċjali kontra l-konjuġi Falzon, il-ġenituri

tat-tewmin, wara li kienet irċeviet protest ġudizzjarju mingħandhom u

dana ai termini tal-artikolu 10(3) tal-Kap.

Din l-eċċezzjoni wkoll qed tiġi miċħuda.

Eċċezzjonijiet intervenuti fil-kawża

L-intervenuti fil-kawża eċċepew illi għar-rigward tal-ewwel u t-tieni talba

attriċi s-soċjetà attriċi trid iġġib prova ta' dak minnha allegat u trid

tipprova ukoll li ġew sodisfatti r-rekwiziti sanċiti fl-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi fil-każ in eżami dina l-qorti diġà ddeċidiet li

Ċiv.

s-soċjetà rikorrenti ġabet prova ta' dak minnha allegat u għalhekk għandha dritt tannulla l-poloz ta' assigurazzjoni in kwistjoni.

Fit-tieni eċċezzjoni tagħhom l-intervenuti jsostnu li t-tielet talba attriċi hija infondata fil-fatt u fid-dritt u għandha tiġi miċħuda stante illi s- soċjetà attriċi hija obbligata fil-liġi li tħallas id-danni lit-terzi anki jekk jirriżulta illi l-polza minnha maħruġa għar-rigward tal-vettura HBD-096 hija nulla għax ittieħdet bil-ħabi ta' fatt materjali kif allegat mis-soċjetà attriċi.

Tant hu hekk illi r-regolament 24(2)(b) tal-Avviz Legali 435 tal- 2003 jistipula illi "assiguratur huwa l-assiguratur konċernat minkejja illi l-assigurazzjoni kienet inkisbet bi frodi, bl-għoti ta' informazzjoni ħażina, bil-ħabi ta' fatti materjali, jew bi żball".

Illi f'dina l-kawża t-tielet talba attriċi taqra hekk:

"Tiddikjara illi ebda somma ma jkollha titħallas mis-soċjetà rikorrenti a tenur tal-poloz ta' assigurazjoni maħruġa mis-soċjetà rikorrenti favur l- intimat, referenza PC3613135001, CV3713135002, u CV3713135001, u maħruġa a tenur tal-Kap.

104 tal- Liġijiet ta' Malta)."

ta'

Illi f'dina l-eċċezzjoni l-intervenuti qed isostnu li nonostante dak li hemm ipprovdut fl-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 is-soċjetà rikorrenti bħala assiguratur tal-intimat tibqa' responsabbli għal ħlas tal-ħsarat kaġjonati lit-terzi mill-assigurat tagħha nonostante li l-polza ġiet dikjarata nulla mill-qorti minħabba non-disclosure of a material fact u dana abbażi tar- regolament 24(2)(b) tal-Avviż Legali 435/2003 kwotat mill-intervenuti fl- istess eċċezzjoni tagħhom.

Illi jibda biex jingħad li l-artikolu 10 tal-Kap.

104 jipprovdi fl-ewwel subinċiż li l-assigurazzjoni għandha tkopri lill-assigurat fil-konfront ta' terz danneġġjat:

"(1) Jekk, wara li jkun inħareġ ċertifikat ta' assigurazzjoni taħt l-artikolu 4(4) tal-artikolu 4 lill-persuna li tkun ħadet il-polza, tiġi mogħtija sentenza kontra persuna assigurata bil-polza, dwar responsabbiltà li għandha tkun koperta minn polza taħt l-artikolu 4(1) (meta hija responsabbiltà koperta bil-kondizzjonijiet tal-polza), f'dan il-każ, għad illi l-assiguratur awtorizzat ikun jista' jannulla jew iħassar, jew ikun annulla jew ħassar il- polza, huwa għandu, bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu iħallas lill-persuni li favur tagħhom tkun ingħatat is-sentenza, kull somma ta' flus li għandha titħallas bis-saħħa ta' dik is-sentenza dwar ir- responsabbiltà fuq imsemmija, kompriż l-ammont li jmiss jitħallas għal spejjeż u għal imgħaxijiet fuq dik is-somma u dik is-sentenza wara jumejn lill-assiguratur b'att ġudizzjarju għandha tikkostitwixxi titolu esekuttiv kontra dak l-assiguratur għall-finijiet kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u tista' tiġi enforzata kontra tiegħu."

tiġi notifikata

F'dan il-każ l-intervenuti kien ikollhom raġun igħidu li s-soċjetà rikorrenti hija responsabbili li tħallas id-danni kaġonati lit-terz kieku kienet tapplika din id-disposizzjoni tal-liġi biss.

Iżda dan is-subinċiż huwa

Ċiv.

soġġett għal dak li jinsab ukoll ipprovdut fit-tielet subinċiż tal-istess artikolu 10 li jgħid hekk:

jkun ħa dikjarazzjoni

"(3) Ebda somma ma jkollha titħallas mill-assiguratur awtorizzat taħt id- disposizzjonijiet ta' qabel ta' dan l-artikolu, jekk, f'kawża mibdija qabel, jew fi żmien tliet xhur wara, li jinbeda l-proċediment li fih tkun ġiet mogħtija s-sentenza, hu illi, apparti mid- disposizzjonijiet tal-polza, huwa għandu jedd li jannullaha minħabba li kienet ittieħdet bil-ħabi ta' fatt sostanzjali jew billi ġie rappreżentat fatt li kien falz f'xi partikolarità sostanzjali, jew, jekk ikun annulla l-polza għal dik irraġuni, illi kellu jedd li jagħmel hekk apparti mill-kondizzjonijiet tagħha: "Iżda, assiguratur awtorizzat li jkun ħa f'kawża d-dikjarazzjoni kif jingħad hawn fuq ma jkollux b'daqshekk il-jedd għall-benefiċċju ta' dan is- subartikolu dwar sentenza meħuda fi proċediment mibdi qabel ma tkun bdiet dik il-kawża, kemm-il darba qabel jew fi żmien sebat ijiem wara li tibda dik il-kawża hu ma jkunx ta avviż tagħha b'att ġudizzjarju lill- persuna li tkun l-attriċi f'dak il-proċediment billi jispeċifika l-ħabi jew ir- rappreżentazzjoni falza li huwa bi ħsiebu jibbaża ruħu fuqhom, u kull persuna li tiġi mogħtija avviż ta' dik il-kawża jkollha l-jedd, jekk trid, li ssir parti fiha."

Illi fil-każ in eżami ladarba ġie ppruvat li l-intimat ħeba fatti sostanzjali l- polza setgħet tiġi annullata u l-effett kien dak ravviżat mill-artikolu 10(1) moqri flimkien mal-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 li l-assigurazzjoni mhijiex tenuta tħallas lit-terz.

Il-qorti ma ssib ebda diskrepanza jew konflitt bejn dak li tipprovdi l-liġi ġenerali u dak li hemm ipprovdut fil-liġi speċjali 24(2)(b) tal-Avviż Legali 435/2003.

Taħt dina l-liġi speċjali hemm provdut taħt liema ċirkostanzi l-assigurazzjoni tibqa' kkunsidrata bħala l-'assigurazzjoni konċernata' u fost ċirkostanzi oħra tindika: "Assiguratur huwa l-assiguratur konċernat minkejja illi l-assigurazzjoni kienet inkisbet bi frodi, bl-għoti ta' informazzjoni ħażina, bil-ħabi ta' fatti materjali, jew bi żball".

Illi kif l- artikolu 10(1) irid jinqara fid-dawl tal-artikolu 10(3) tal-Kap.

104, ir- regolament 24(2)(b) irid jinqara wkoll fid-dawl tal-istess artikolu 10(3) li jipprovdi espressament għal dak li għandu jiġri meta jkun hemm ħabi ta' fatt materjali.

Għalhekk dan ifisser li jekk l-assigurazzjoni ma tottjeniex dikjarazzjoni a tenur tal-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 bir-rekwiżiti hemm imposti biex tirnexxi l-eċċezzjoni taħt l-artikolu 10(3), allura skond ir-regolament 24 imsemmi l-assigurazzjoni tibqa' kkunsidrata bħala l-'assigurazzjoni konċernata'.

Dak li hemm ipprovdut fl-artikolu 10(3) għandu jiġi kkunsidrat bħala l-eċċezzjoni għal dak li jipprovdi l- artikolu 10(1) u r-regolament 24(2)(b) tal-Avviż Legali 435/2003.

Għalhekk ma hemmx diskrepanza bejn dawn iż-żewġ provedimenti tal- liġi.

Isegwi li jekk l-assigurazzjoni ma tiħux azzjoni jew azzjoni mhux għat- termini eżatti tal-artikolu 10(3) minkejja l-ħabi ta' fatt materjali, hija tibqa' responsabbili għall-ħlas fil-konfront tat-terz u tibqa' l-assigurazzjoni konċernata.

Iżda meta, bħal fil-każ preżenti, is-soċjetà rikorrenti ħadet

Ċiv.

passi skont l-artikolu 10(3) u l-azzjoni hija bbażata fuq dan l-artikolu tal- liġi u ppruvat ir-rekwiżiti biex tmexxi l-azzjoni taħt dak l-artikolu, allura l- assigurazzjoni ma tkunx responsabbli għal ħlas tad-danni lit-terz jekk fil-fatt jinstab li l-assigurazzjoni inkisbet bi frodi, għoti ta' informazzjoni ħazina, ħabi ta' fatt materjali jew żball.

Din l-eċċezzjoni għalhekk qiegħda tiġi miċħuda.

Fit-tielet eċċezzjoni tagħhom l-intervenuti qed jeċċepixxu wkoll illi għar- rigward tat-tielet talba attriċi l-ġudizzju mhux integru billi l-persuni li lilhom is-soċjetà attriċi qed tippretendi li ma tħallasx id-danni kkawżati mill-vettura minnha assigurata bin-numru HBD-096 ma humiex parti fil- kawża, u għalhekk d-dikjarazzjoni li qed tippretendi li tieħu s-soċjetà attriċi permezz tat-tielet talba attriċi hija legalment insostenibbili u għandha tiġi miċħuda minn dina l-qorti.

Illi t-tielet talba attriċi hija fis-sens li hemm talba għal-dikjarazzjoni li ebda somma ma jkollha titħallas mis-soċjetà rikorrenti a tenur tal-poloz ta' assigurazjoni maħruġa mis-soċjetà rikorrenti favur l-intimat.

Illi dak li qed titlob is-soċjetà rikorrenti jirrigwarda r-relazzjoni ġuridika interna bejnha u l-intimat u fir-rigward tat-terz is-soċjetà rikorrenti imxiet skont ma' titlob il-liġi u nnotifikathom bl-ittra uffiċjali u dan ai termini tal-artikolu 10(3).

L-ittra uffiċjali ġġib id-data tas-27 ta' Settembru 2010 u ġiet notifikata lill-konjuġi Falzon.

Dina l-eċċezzjoni qed tiġi miċħuda wkoll";

Mis-sentenza appellata kienu appellaw l-intervenuti fil-kawża,

filwaqt li l-kumpanija attriċi appellata ressqet appell inċidentali;

B'sentenza mogħtija minn din il-Qorti (komposta diversament) fis-

27 ta' Marzu, 2020, u għar-raġunijiet hemm imfissra, l-appell tal-appellanti

ma ntlaqax, imma ntlaqa' l-appell inċidentali tas-soċjeta` attriċi appellata;

Wara talba li saret mill-intervenuti fil-kawża b'rikors tat-28 ta' Lulju,

2020, din il-Qorti (kif issa komposta), b'sentenza tagħha tas-26 ta' Marzu,

Ċiv.

jinstemgħu mill-ġdid;

20212, u għar-raġunijiet hemm imfissra, ħassret l-imsemmija sentenza

tas-27 ta' Marzu, 2020, u ordnat li l-appelli mressqa mill-partijiet

Jirriżulta li waqt is-smigħ tal-4 ta' Frar, 20193, fl-istadju tal-appell,

id-difensur tas-soċjeta` attriċi appellata ddikjarat li, għall-finijiet tal-appell

inċidentali mressaq minnha, hija "taqbel li għandhom jiġu applikati l-

prinċipji tal-kawża Montalto Insurance v. Buġeja deċiża minn din il-Qorti

diversament komposta fl-2017 iżda żżomm ferm il-kap tal-ispejjeż relattivi

għall-appell".

Jiġi li, b'dik id-dikjarazzjoni, l-imsemmija soċjeta` attriċi

appellata abbandunat l-appell inċidentali tagħha;

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet waqt is-smigħ virtwali

tas-27 ta' April, 2021, f'liema data ħalliet l-appell għas-sentenza;

Rat l-atti tal-kawża;

Ikkonsidrat:

2 Paġġ.

281 – 292 tal-proċess.

3 Paġ.

230 tal-proċess.

Illi fid-dawl tal-għamla ta' appell imressaq mill-appellanti, u kif ukoll

tad-dikjarazzjoni magħmula mis-soċjeta` appellata kif fuq ingħad4, din il-

Ċiv.

Qorti tqis li l-kwistjoni tat-tħassir tal-poloz ta' assikurazzjoni li l-appellata

kienet ħarġet favur l-imħarrek appellat u kif ukoll l-eċċezzjonijiet imqajma

mill-istess imħarrek għal dawk it-talbiet illum jikkostitwixxu ġudikat u din

il-Qorti ma jeħtiġilha tagħmel l-ebda stħarriġ dwar dan.

ladarba s-soċjeta` appellata qablet

jgħoddu għall-każ

il-

konsiderazzjonijiet magħmula minn din il-Qorti f'sentenza tagħha fuq

kwistjoni li tixxiebah ma' din tallum, din il-Qorti tqis ukoll li lanqas hemm

għalfejn tistħarreġ aktar is-siwi tal-appell inċidentali.

Jifdal li tqis l-appell

tal-intervenuti fil-kawża u t-tifsira li trid tingħata lil-liġi dwar l-aggravji

tagħhom mis-sentenza appellata u t-tħaddim tal-liġi kif magħmul mill-

Xieraq jingħad li, b'Nota mressqa minnu fl-14 ta' April,

20145, l-imħarrek appellat qal li huwa kien jaqbel mal-appell tal-appellanti

u hemeż ukoll kopja ta' testi legali ta' normattiva tal-Unjoni Ewropeja dwar

il-ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu mal-assikurazzjoni ta' vetturi u l-

Illi l-appellanti ressqu tliet aggravji mis-sentenza appellata.

L-

ewwel aggravju jirrigwarda t-tifsira mogħtija lil-liġi mill-ewwel Qorti biex

waslet li tilqa' t-tielet talba attriċi kif laqgħetha.

mal-ewwel wieħed, jgħid li l-ewwel Qorti kisret l-obbligu tagħha li tfisser

il-liġi Maltija b'mod konsistenti u bi qbil mal-liġi Ewropea li minnha hija

miruta l-liġi Maltija.

Filwaqt li t-tielet aggravju jirrigwarda ċ-ċaħda mill-

5 Paġ.

200 tal-proċess.

Ċiv.

ewwel Qorti tat-tielet eċċezzjoni tagħhom li biha saħqu li l-ġudizzju ma

kienx sħiħ billi t-tielet talba tirrigwarda t-terzi persuni li kienu jibbenefikaw

mir-risarċiment taħt il-poloz mertu tal-każ;

Illi l-appellanti jfissru l-ewwel aggravju b'dan il-mod:

"Illi għalkemm dik il-parti tad-decide tas-sentenza appellata li tgħid li l- poloz ta' assigurazzjoni maħruġa mis-soċjetà attriċi qed jitħassru biss "għal dak li jikkonċerna r-relazzjoni interna bejnha u l-intimat Ciantar" hija korretta u hija fil-fatt il-posizzioni avvanzata mill-esponenti f'din il- kawża, l-ewwel onorabbli qorti kienet żbaljata meta laqgħet it-tielet talba attriċi u ċaħdet it-tieni eċċezzjoni tal-intervenuti fil-kawża a bażi ta' interpretazzjoni għalkollox żbaljata tal-liġi speċjali tal-motor insur- ance intiża sabiex tipproteġi l-vittmi ta' inċidenti tat-traffiku.

Dan għaliex, kuntrarjament għal dak li qalet l-ewwel qorti fis-sentenza appellata, il- posizzjoni legali fil-kamp speċjali tal-motor insurance hija li minkejja li l- assiguratur jista' jannulla polza ta' assigurazzjoni taħt l-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 tal-Liġijiet ta' Malta minħabba l-ħabi ta' fatt materjali mill- assigurat, l-assiguratur jibqa' obbligat li jħallas lill-vittmi ta' inċidenti minħabba l-obbligu separat impost fuqu ex lege bħala "insurer concerned" ai termini tar-regolament 24(2)(b) tal-Avviż Legali 435 tal- 2003 li jistipula biċ-ċar illi "assiguratur huwa l-assiguratur konċernat minkejja illi l-assigurazzjoni kienet inkisbet bi frodi, bl-għoti ta' informazzjoni ħazina, bil-ħabi ta' fatti materjali, jew bi żball".

Dan ir- regolament sar proprju sabiex jagħti saff ta' protezzjoni ieħor lill-vittmi, iżda bl-argumentazzjoni tal-ewwel qorti din il-protezzjoni żejda sfumat proprju fix-xejn, u l-istess provvediment seta' ma nkiteb qatt.

Kuntrar- jament għal dak li qalet l-ewwel qorti, ir-regolament 24(2)(b) tal-Avviż Legali 435 tal-2003 ma jgħidx illi l-assiguratur ma jibqax "insurer concerned" jekk huwa jagħmel il-kawża taħt l-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 iżda jgħid li l-assiguratur huwa "insurer concerned" kull meta l-polza tinkiseb bi frodi, bl-għoti ta' informazzjoni ħażina jew bil-ħabi ta' fatti materjali bħal ma ġara fil-każ de quo.

Apparti minn hekk, il-konklużjoni tal-ewwel qorti li s-soċjetà attriċi appellata hija intitolata ma tħallas xejn lill-vittmi għax għamlet kawża taħt l-artikolu 10(3) tal-Kap.

104 tmur kontra s-sentenza preċedenti tal-istess qorti diversament presjeduta fl- ismijiet Montaldo Insurance Agency Ltd noe v. Christian Bugeja deċiża fit-20 ta' Lulju 2013.

Hija ukoll djametrikament opposta għad-duttrina ingliża dwar il-liġi ingliża (li hija bħal-liġi maltija f'dan ir-rigward) li tagħmilha ċara illi, anke fejn issir kawża għat-tħassir tal-polza, l- assiguratur jibqa' tenut iħallas lill-vittmi, u s-sentenza appellata ma kkonsidrat xejn u ma ttrattatx (tant li lanqas biss semmiethorn) il-varji

sottomissjonijiet li saru fin-nota ta' osservazzjonijiet tal-esponenti dwar

din il-kwistjoni.";

Ċiv.

Illi meta aktar 'il quddiem fissru b'aktar reqqa l-aggravju tagħhom,

l-appellanti qalu li meta l-ewwel Qorti laqgħet it-tielet talba attriċi, kienet

qiegħda tawtoriżża lill-appellata biex teħles mir-rabta li tħallas kumpens

taħt il-poloz imħassrin maħruġin f'isem l-imħarrek, u dan minkejja li fis-

sentenza appellata ngħad li dik it-tielet talba kienet qiegħda tintlaqa'

"b'dan li l-poloz qed jitħassru għal dak li jikkonċerna r-relazzjoni interna

bejnha u l-intimat Ċiantar".

L-appellanti jisħqu li, b'dik il-parti tas-

sentenza appellata, is-soċjeta` appellata kienet qiegħda tinħeles milli

tħallas kumpens lit-terzi li ġarrbu ħsara fl-inċident li fih kien imdaħħal l-

imħarrek Ċiantar minkejja li, bil-liġi, hija kellha tibqa' meqjusa bħala l-

"assiguratur konċernat", liema qagħda tnissel rabta separata ex lege lil

hinn mir-rabta kuntrattwali maħluqa bil-polza mal-assikurat tagħha.

Iżidu

jgħidu li dak kien il-ħsieb tal-appellata meta ressqet it-tielet talba u dak il-

ħsieb kien deher b'mod ċar kemm fl-ittra uffiċjali li l-appellata kienet

bagħtet lit-terzi f'Settembru tal-2010 u kif ukoll minn dak li qalet fin-nota

ta' sottomissjonijiet tagħha qabel ingħatat is-sentenza appellata.

L-

appellanti jisiltu sensiela ta' argumenti u riferenzi dwar il-liġi speċjali li

trieġi l-assikurazzjoni ta' vetturi u, b'mod partikolari, l-għan ewlieni tagħha

li jingħata ħarsien speċjali lit-terzi persuni vittmi ta' inċidenti bħal dawn,

minkejja x'jiġri mir-relazzjoni bejn l-assikuratur u l-assikurat dwar il-poloz

ta' assikurazzjoni maħruġa.

F'dan ir-rigward, l-appellanti jsemmu d-

Ċiv.

dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 tal-Kapitolu 104 tal-Liġijiet ta' Malta6 u r-

tar-Regolamenti dwar

il-Fond għall-Protezzjoni u

Kumpens7 u jisħqu li l-ewwel Qorti ma tatx tifsira tajba tagħhom fis-

Illi għal dan l-aggravju, l-appellata laqgħet billi qalet li l-għan wara

l-appell tal-appellanti huwa dak li jeħilsu mir-rabta tagħhom li jħallsu

kumpens lill-vittmi tal-inċident li fih kien imdaħħal l-imħarrek appellat.

Tenniet li hija ma kellha l-ebda rabta li tħallas kumpens taħt poloz li

jitqiesu b'dikjarazzjoni minn qorti li ma jiswewx ab initio kif irid l-Artikolu

10(3) tal-Kapitolu 104 tal-Liġijiet ta' Malta, kif seħħ fil-każ tagħhom f'din

il-kawża.

Żiedet tgħid li l-argument imressaq mill-appellanti dwar ir-rabta

ta' assikuratur lil hinn minn jekk il-polza titħassarx jew le huwa wieħed li

din il-Qorti ma jmisshiex tilqa' għaliex mhux argument imsejjes fuq

tħaddim tajjeb tal-liġi fir-rigward, għaliex ir-rimedju tar-rivalsa li l-

assikurazzjoni jista' jkollha kontra assikurat tagħha huwa regolat bl-

Artikolu 12 tal-Kap 104 u mhux bl-Artikolu 10;

Illi l-Qorti tibda biex tosserva li għalkemm l-aggravju kif imressaq

jista' jagħti 'l wieħed x'jifhem li l-appellanti aktar ħassewhom aggravati bir-

raġunament u l-konsiderazzjonijiet li wettqet l-ewwel Qorti meta laqgħet

it-tielet talba attriċi, milli bl-ilqugħ tat-talba nnifisha, it-talba magħmula fir-

XXXVI tal-1939 kif emendata.

Ċiv.

rikors tal-appell turi fid-dieher li l-appellanti jikkontestaw il-fatt li l-ewwel

Qorti laqgħet dik it-talba.

Din il-kjarifika qiegħda ssir għaliex b'mod

ġenerali, jingħad li m'huwiex mogħti lil parti li tappella minn dik il-parti ta'

sentenza li taqbel magħha8.

Barra minn hekk, appell jista' jsir biss minn

kap jew kapi tas-sentenza, u dawn jirrigwardaw biss il-parti tad-dispożittiv

jew operattiva tagħha u mhux ukoll il-parti deliberattiva għaliex hija biss

il-parti dispożittiva

ta' sentenza

lill-partijiet, għaliex kull

dikjarazzjoni li ma tiddaħħalx fil-parti dispożittiva ta' sentenza la hija

deċiżiva u lanqas obbligatorja9.

Fit-tielet lok, huwa aċċettat li appell

imressaq fuq il-bażi ta' nuqqas ta' qbil mar-raġunament li jkun wassal lill-

Qorti għad-deċiżjoni tagħha huwa irritwali u bla siwi10;

Illi, fil-każ tas-sentenza appellata, l-ewwel Qorti kienet laqgħet it-

tliet talbiet attriċi bi preċiżazzjoni li dak kien qiegħed isir "għal dak li

jikkonċerna r-relazzjoni interna" bejn l-attriċi appellata u l-imħarrek

L-appellanti jqisu li, għalkemm huma jaqblu mal-preċiżazzjoni

magħmula mill-ewwel Qorti, it-tielet talba kienet tmur aktar minn hekk

għaliex kienet maħsuba biex l-appellata tinħeles minn kull rabta ta'

risarċiment taħt il-poloz maħruġa, inkluż dak dovut lit-terzi persuni vittmi

228(1) tal-Kap 12.

219 tal-Kap 12.

Ċiv.

30.11.2012 fil-kawża fl-ismijiet Jean Pierre Borġ v. Nicole Borġ.

Ċiv.

Illi l-appellanti jisħqu li, ukoll wara li l-ewwel Qorti sabet li kien

hemm raġunijiet tajbin biżżejjed biex tiddikjara li l-poloz maħruġa favur l-

imħarrek Ċiantar kellhom jitħassru, is-soċjeta` attriċi appellata kienet

għadha xorta waħda marbuta biex tikkumpensa lill-vittmi u mhux tqis lilha

nnifisha maħlula minn kull rabta lejhom.

L-appellanti jorbtu dan l-

argument mal-fatt li l-appellata kellha bil-liġi tibqa' titqies bħala l-

assiguratur konċernat fir-rigward tagħhom.

Il-problema tqum għaliex

filwaqt li d-dmirijiet ta' assikuratur lejn it-terzi taħt l-Artikolu 10 tal-Kapitolu

104 tal-Liġijiet ta' Malta jitkellmu dwar "assiguratur awtorizzat", id-

dispożizzjonijiet tar-regolament 24(2)(b) tar-Regolamenti maħruġa taħt il-

Kapitolu 403 tal-Liġijiet ta' Malta jitkellmu dwar "assiguratur konċernat".

Iż-żewġ frażijiet m'għandhomx l-istess tifsira u l-għan li għalih iddaħħlu

fil-liġi wkoll m'huwiex l-istess.

Fl-ewwel istanza din il-ħaġa qajmet il-

kwistjoni jekk liġi u oħra setgħux joqogħdu flimkien u, f'dak il-każ, jekk il-

liġi sussidjarja kellhiex tirbaħ fuq dik ewlenija;

Illi, għall-ewwel, l-attriċi appellata kienet tisħaq li ladarba l-poloz li

nħarġu f'isem l-assikurat Ċiantar tħassru ab initio, hija ma kellha l-ebda

rabta li tikkumpensa lil ħadd taħt l-imsemmija poloz, lanqas lit-terzi

persuni li setgħu kienu vittmi tal-inċident assikurat.

Din il-qagħda rabtitha

mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10(3) tal-Kapitolu 104 tal-Liġijiet ta'

Malta u mal-fatt li hija kienet interpellat b'att ġudizzjarju lit-terzi persuni

konċernati.

Iżda matul iż-żmien li l-każ kien quddiem din il-Qorti fil-mori

tal-appell, jidher biċ-ċar li l-istess appellata bidlet il-fehma tagħha, kif

Ċiv.

joħroġ mill-verbal li ssemma qabel;

Illi din il-Qorti hija tal-fehma li ma hemmx inkompatibilita` bejn id-

dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 tal-Ordinanza u r-regolament 24 tar-

Regolamenti, lanqas f'dak li jirrigwarda r-rabta tal-assikuratur lejn it-terzi

persuni vittmi ta' inċident assikurat taħt polza li tkun tħassret għal

raġunijiet magħrufa mil-liġi.

Jidher li l-kwistjoni hi dwar l-effetti ta' dik ir-

rabta jekk polza ta' assikurazzjoni titqies li tkun tħassret ab initio.

Din il-

Qorti hija tal-fehma li, għall-finijiet ta' responsabbilta` ċivili, it-tħassir ta'

polza ta' assikirazzjoni b'sentenza għal raġunijiet li trid il-liġi ma jxejjinx

dawk ir-rabtiet bil-liġi li l-assikuratur jista' jkollu taħt dik il-polza lejn terzi

mħarsa bil-kundizzjonijiet tagħha sa qabel dakinhar li l-polza tkun

tħassret.

Din il-fehma tinstilet ukoll mid-dispożizzjonijiet tar-regolament

tar-Regolamenti msemmija

jagħmluha ċara

li, biex

assikurazzjoni ma titqiesx "assiguratur konċernat", ir-responsabbilta` ċivili

lejn it-terzi trid tkun tnisslet wara t-tħassir tal-polza jew fejn ma kien hemm

qatt polza fis-seħħ.

Fi kliem ieħor, sakemm tingħata d-dikjarazzjoni

ġudizzjarja li tħassar polza, jekk titnissel responsabbilta` ċivili favur terzi,

l-assikurazzjoni tibqa' meqjusa bħala l-"assiguratur konċernat" għall-

finijiet tar-rabta tal-kumpens12.

Għall-kuntrarju, jekk kemm-il darba l-

Ċiv.

assikurazzjoni hija "assiguratur konċernat", din tibqa' marbuta li tħallas il-

kumpens lit-terzi, minkejja li l-polza tkun inkisbet bi frodi, bl-għoti ta'

informazzjoni ħażina, bil-ħabi ta' fatt materjali, jew bi żball, u l-assikuratur

ikollu l-jedd li jitlob it-tħassir tagħha13;

Illi huwa minnu li l-Artikolu 10(3) tal-Kapitolu 104 jgħid li "ebda

somma ma jkollha titħallas mill-assikuratur awtoriżżat" jekk kemm-il darba

jwettaq b'reqqa l-proċedura maħsuba f'dik id-dispożizzjoni.

Imma t-tifsira

u t-tħaddim ta' dik id-dispożizzjoni jridu jingħataw fid-dawl tar-regola

ġenerali tad-dritt fil-qasam tal-assikurazzjoni dwar vetturi bil-mutur li t-

terzi ma jitilfux il-jedd tagħhom għall-kumpens li jkun stabbilit bis-saħħa

ta' polza ta' assikurazzjoni, minkejja t-tħassir tagħha.

B'dan il-mod, it-

tifsira tal-liġi tkun toqgħod mat-tifsira u t-tħaddim tad-dritt Komunitarju u

d-deċiżjonijiet mogħtija

fir-rigward mill-istituzzjonijiet ġudizzjarji

Komunitarji;

Illi din il-Qorti kellha l-okkażjoni li tqis din il-kwistjoni b'reqqa f'każ

ieħor deċiż qabel illum meta, fost l-oħrajn, qalet li "Fid-dawl tal-obbligu ta'

dawn il-Qrati li sa fejn possibbli jinterpretaw il-liġi domestika skont ma

jipprovdu l-liġijiet u l-ġurisprudenza tal-Unjoni Ewropea, din il-Qorti tasal

għall-konklużjoni li s-soċjeta` assiguratriċi attriċi ma tistax teħles mir-

responsabbilta` tagħha li tħallas għad-danni li kkaġuna 'assigurat' tagħha

24(2)(b) tal-A.L. 435/03.

Ċiv.

billi tinvoka l-frodi wżat fil-konfront tagħha da parti tal-konvenuti, u

għandha tkun din, bħala l-assiguratur konċernat, li trid tagħmel tajjeb għal

dawn id-danni. .. .. ..

Din hija l-interpretazzjoni li trid tingħata lil-liġijiet in

kwistjoni moqrija bil-lenti tal-'acquis' tal-Unjoni Ewropea, li tagħha Malta

Din il-Qorti tirrileva li huwa sewwasew dwar dawn il-

fehmiet murija fl-imsemmija sentenza li l-appellata fil-każ tallum qalet li

qiegħda taqbel.

Fi kliem ieħor, l-appellata qiegħda tistqarr li, għall-finijiet

tal-inċident li jirrigwarda l-polza maħruġa minnha lill-imħarrek appellat

Ċiantar, hija tqis lilha nnifisha bħala l-"assiguratur konċernat" u għalhekk

l-appellanti ma humiex marbutin biex jagħmlu tajjeb huma għall-kumpens

lit-terzi milquta bl-istess inċident;

Illi dan kollu jwassal biex il-Qorti ssib li l-ewwel aggravju jitqies

mistħoqq u sejra tilqgħu;

Illi fit-tieni aggravju tagħhom l-appellanti jgħidu li l-argument tal-

ewwel Qorti li l-proċedura meħuda minn kumpanija assikuratriċi taħt l-

Artikolu 10(3) tal-Kapitolu 104 teħles lil kumpanija bħal dik milli tagħmel

tajjeb lit-terzi vittmi ta' inċident li kien jaqa' taħt polza li titħassar,

jikkostitwixxi ksur tal-obbligi tal-assikuraturi taħt id-direttivi Komunitarji.

Huma jgħidu li, fid-dawl tat-tifsir u t-tħaddim tan-normi Komunitarji, l-

ewwel Qorti ma messhiex laqgħet it-tielet talba attriċi u ddikjarat li s-

Ċiv.

18.7.2017 fil-kawża fl-ismijiet Montaldo Insurance Agency Limited noe v. Christian Buġeja et.

Ċiv.

soċjeta` appellata m'hijiex tenuta tħallas it-terz, għaliex b'dak il-mod

kienet qiegħda tikser l-obbligu li Qorti Maltija għandha li tfisser il-liġi

Maltija b'mod konsistenti ma' kif hija mfissra u mħaddma l-liġi

Komunitarja.

Huma jiċċitaw deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni

Ewropea dwar din il-ħaġa, b'mod partikolari dwar l-għan tal-liġi dwar l-

assikurazzjoni obbligatorja ta' vetturi fuq it-triq.

Jidher li dan l-aggravju

jirrigwarda wkoll iċ-ċaħda tat-tieni eċċezzjoni tal-appellanti fis-sentenza

Illi l-appellata laqgħet għal dak l-aggravju billi qalet li d-direttivi li

jsemmu l-appellanti mkien ma jimponu obbligi fuq assikurazzjonijiet,

imma fuq l-Istati Msieħba.

Minbarra dan, tgħid ukoll li n-normativa

Komunitarja ma tirregolax qagħda, bħal fil-każ tallum, fejn polza ta'

assikurazzjoni titħassar għal raġuni tajba fil-liġi, imma dwar ċirkostanzi

oħrajn fejn vettura involuta f'inċident tkun qiegħda tinstaq bla kopertura

b'polza, jew minn persuni li ma jkunux awtoriżżati jew liċenzjati biex isuqu

jew kondizzjonijiet bħal dawn.

Tgħid li l-proċedura maħsuba fl-Artikolu

10(3) tal-Kapitolu 104 m'hijiex waħda minn dawk iċ-ċirkostanzi;

Illi l-Qorti jidhrilha li l-konsiderazzjonijiet magħmula minnha hi u tqis

l-ewwel aggravju jgħoddu wkoll għal dan l-aggravju.

B'żieda ma' dan, din

il-Qorti taqbel li l-appellanti jistgħu biss jitgħabbew bir-responsabbilta` li

jagħmlu tajjeb lil terzi persuni vittmi ta' inċident assikurat, jekk kemm-il

Ċiv.

darba biss ma jkunx hemm polza fis-seħħ fiż-żmien tal-inċident jew jekk

ma jkunx hemm "assiguratur konċernat" dwar l-inċident assikurat.

Għalhekk, ir-rabta tal-appellanti li jagħmlu tajjeb b'kumpens lit-terzi hija l-

aħħar rimedju fin-nuqqas tar-rimedju tar-risarċiment mill-assikuratur

konċernat jew mill-persuna li taħti fl-inċident.

li għalih

joġġezzjonaw l-appellanti – "mhijiex tenuta tħallas lit-terz" – b'riferenza

għall-appellata, ma ngħadx mill-ewwel Qorti fil-parti dispożittiva tas-

sentenza appellata, imma fil-konsiderazzjonijiet tagħha dwar l-effett ta'

proċedura mnedija b'suċċess taħt l-Artikolu 10(3) tal-Kapitolu 104.

Għall-

kuntrarju, fil-parti dispożittiva tas-sentenza appellata l-ewwel Qorti

ikkwalifikat l-ilqugħ tat-talbiet attriċi kollha bil-kliem "li l-poloz qed jitħassru

għal dak li jikkonċerna r-relazzjoni interna bejnha u l-intimat", li huma

kliem li l-appellanti ddikjaraw espressament li tirrappreżenta l-pożizzjoni

"korretta u hija fil-fatt il-pożizzjoni avvanzata mill-esponenti f'din il-

Madankollu, huma kliem li ma joqogħdux ma' dak li ntalab fit-

tielet talba attriċi;

Illi, fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti ssib li dan l-

aggravju wkoll huwa tajjeb u li t-tieni eċċezzjoni mqajma mill-appellanti

kien messha ntlaqgħet;

Illi bit-tielet aggravju tagħhom, l-appellanti jgħidu li l-ewwel Qorti

ma messhiex ċaħdet it-tielet eċċezzjoni tagħhom billi t-tielet talba saret

15 Rikors tal-Appell f'paġ.

178 tal-proċess.

Ċiv.

b'mod li kienet tolqot mill-qiegħ il-jeddijiet tat-terzi vittmi tal-inċident

assikurat, liema persuni ma kinux partijiet fil-kawża.

Huma jgħidu li,

minħabba li s-soċjeta` appellata ma daħħlet qatt lit-terzi bħala partijiet fil-

kawża, it-tielet talba kienet irritwali kif magħmula;

Illi għal dan l-aggravju, l-appellata laqgħet billi qalet t-tielet talba

tagħha hija waħda "intrinsikament marbuta u konsegwenza naturali" tat-

talbiet ta' qabilha u għalhekk ma kien hemm l-ebda ħtieġa li jew issejjaħ

fil-kawża lit-terzi u lanqas li tħarrikhom bħala konvenuti;

Illi l-Qorti tqis li, ladarba laqgħet l-ewwel żewġ aggravji, il-mertu ta'

dan l-aggravju huwa eżawrit.

Lil hinn minn hekk, imma, jekk l-azzjoni

attriċi kienet waħda mressqa taħt l-Artikolu 10(3) tal-Kapitolu 104 tal-

Liġijiet ta' Malta, dik id-dispożizzjoni tal-liġi ma titlobx li t-terzi jiddaħħlu

bħala partijiet fil-kawża, imma biss li jingħataw avviż b'att ġudizzjarju biex

jidħlu fil-kawża jekk jagħżlu li jagħmlu dan.

Minħabba f'hekk, in-nuqqas

tat-terzi f'kawża bħal dik ma jġibx l-effett li l-ġudizzju mhux sħiħ;

Illi għalhekk l-aggravju ma kienx ikun mistħoqq ukoll kieku din il-

Qorti ma laqgħetx l-ewwel aggravju;

Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-

Deċide:

Ċiv.

Tastjeni milli tqis l-appell inċidentali tal-kumpanija attriċi appellata, u

dan fid-dawl tar-rinunzja għalih bid-dikjarazzjoni magħmula f'isimha waqt

is-smigħ tal-4 ta' Frar, 2019;

Tilqa' f'parti l-appell tal-intervenuti fil-kawża u għalhekk tirriforma s-

sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-17 ta' Frar, 2014, fil-

kawża fl-ismijiet premessi billi, tħassarha safejn laqgħet it-tielet talba

attriċi u safejn ċaħdet it-tieni eċċezzjoni tal-intervenuti fil-kawża u,

minflok, billi tilqa' l-imsemmija tieni eċċezzjoni tal-intervenuti fil-kawża u

billi tiċħad it-tielet talba attriċi; u tikkonfermaha fil-bqija; u

Tordna li l-ispejjeż ta' din l-istanza jitħallsu kif ġej: dawk tal-appell

inċidentali tal-kumpanija attriċi appellata jitħallsu mill-istess appellata; u

dawk tal-appell tal-intervenuti fil-kawża jitħallsu kwantu għal terz (1/3) mill-

intervenuti appellanti u żewġ terzi (2/3) mill-kumpanija attriċi appellata u

Tonio Mallia Imħallef

Robert G. Mangion Imħallef

Joseph R. Micallef Aġent President

Deputat Reġistratur rm

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments