FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. PISANI LL.D. ILLUM it-Tlieta, 7 ta' Novembru, 2017

Elton PACE MOORE vs ONOREVOLI MINISTRU GĦALL-INTERN U SIGURTA' NAZZJONALI Dr Emanuel Bajada, Inġinier Keith Sicali Mallia bħala Segretarju u l-Imħallef Emeritus Dr Franco Farrugia Holland bħala ċ-Chairperson tal-Bord tal- Pulizija, l-Kummissarju tal-Pulizija u l-Avukat Ġenerali

Il-Qorti: Reġgħet rat ir-Rikors Maħluf imressaq fl-24 ta' Frar, 2014, li bih u għar- raġunijiet hemm imfissra, l-attur talab li din il-Qorti ssib li l-egħmil tal-Bord intimat, konsistenti f'investigazzjoni ta' lment imressaq lilu mill-Ministru mħarrek u magħluqa bil-ħruġ ta' rapport nhar is-26 ta' Awwissu tal-2013, huwa null, ma jiswiex u m'għandu l-ebda effett għaliex l-egħmil tal-imsemmi Bord

7 ta' Novembru, 2017

imur lil hinn ("ultra vires") mis-setgħat tiegħu għaliex (i) ma ħarisx il-prinċipji tal-ġustizzja naturali hu u jwettaq xogħlu, u/jew (ii) ma segwiex ħtiġijiet proċedurali mandatorji u/jew (iii) jammonta għal abbuż tas-setgħat tiegħu għaliex imtebba' b'għanijiet mhux xierqa u għab-bażi ta' kunsiderazzjonijiet irrilevanti u/jew għaliex (iv) id- dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta li jwaqqaf u li jirregola l- egħmil tal-istess Bord.

Talab ukoll l-ispejjeż u żamm sħiħ il-jedd tiegħu għal- likwidazzjoni u l-ħlas tad-danni mġarrba minnu;

l-liġi billi ma

jħarisx

Rat id-degriet tagħha tat-28 ta' Frar, 20141, li bih ordnat in-Notifika lill- imħarrkin u tat direttivi lill-attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu;

Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fl-1 ta' April, 2014, li biha l-imħarrkin laqgħu għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qalu (i) li huma lkoll (ħlief għall- imħarrek Avukat Ġenerali) ma messhomx tħarrku u mhumiex il-kontraditturi leġittimi tal-pretensjonijiet tal-attur għall-finijiet tal-artikolu 181B tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili u jmisshom jinħelsu milli jibqgħu iżjed fil-kawża bi spejjeż għall-istess attur; (ii) li l-azzjoni ma tistax titressaq kontra l- Bord, ladarba ma għandu l-ebda interess ġuridiku f'din il-kawża; (iii) li tonqos f'din il-Qorti s-setgħa li tisma' u tqis il-kawża safejn din hija maħsuba li titlob stħarriġ ta' organu li l-funzjoni tiegħu hija limitata għal investigazzjoni u ħruġ ta' rapport b'rakkomandazzjonijiet dwar tali investigazzjoni, u li ma jiħux deċiżjonijiet dwar kwestjonijiet in kontradittorju li jistgħu jkunu eżegwiti; u (iv) li l-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju ma tistax titressaq ladarba rapport maħruġ mill-Bord imħarrek la jorbot lil dik il-persuna li lilu jingħata u kull rakkomandazzjoni li ssir fih lanqas għandha konsegwenza legali.

Laqgħu wkoll b'eċċezzjonijiet fil-mertu billi jiċħdu li l-Bord aġixxa b'mod ultra vires, u li ma kienx wieħed indipendenti;

Rat in-Nota mressqa mill-attur fil-15 ta' Ġunju, 20142, bix-xhieda tiegħu f'affidavit meħmuż magħha;

Rat is-sentenza preliminari tagħha tas-16 ta' Marzu, 20153, li biha u għar- raġunijiet hemm imsemmija, laqgħet it-tieni eċċezzjoni preliminari (dwar jekk il-Bord imħarrek huwiex azzjonabbli) billi rriżulta li kienet mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt, ċaħdet it-tielet eċċezzjoni prelimianari billi mhux mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt u ssib li għandha s-setgħa li tistħarreġ kemm is-siwi tal-ħatra u kif ukoll l-imġiba tal-Bord tal-Pulizija wara l-ħatra fil-każ speċifiku tal-attur.

Ordnat ukoll li jitkompla is-smigħ tal-kawża;

1 Paġġ.

13 – 14 tal-proċess 2 Paġġ.

25 sa 31 tal-proċess 3 Paġġ.

61 – 8 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Rat id-degriet tagħha tal-5 ta' Mejju, 20154, li bih ċaħdet talba magħmula mill- imħarrkin b'rikors tagħhom tat-18 ta' Marzu, 2015, biex jitħallew jappellaw mill-imsemmija sentenza preliminari;

Semgħet ix-xhieda mressqa mill-partijiet u rat il-provi dokumentali mressqa minnhom;

Rat id-degriet tagħha tat-18 ta' Mejju, 20165, li bih ddikjarat magħluqa l-istadju tal-ġbir tal-provi, u ħalliet il-kawża sabiex il-partijiet irressqu s-sottomissjonjiet tagħhom bil-miktub;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-attur fil-11 ta' Lulju, 20166;

Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-imħarrkin fis-7 ta' Settembru, 20167, bi tweġiba għal dik tal-attur;

Semgħet it-trattazzjoni ulterjuri tal-avukati tal-partijiet8;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat id-degrieti li bihom ħalliet il-kawża għas-sentenza;

Ikkunsidrat:

Illi din hija azzjoni għal stħarriġ ġudizzjarju.

L-attur jilminta minn egħmil illegali u abbużiv dwar il-mod kif inħatar il-Bord tal-Pulizija (aktar 'il quddiem imsejjaħ "il-Bord"), dwar kif kien kompost, dwar kif dan il-Bord mexxa l- ħidma tiegħu dwar investigazzjoni li kien intalab jagħmel fuq talba tal-Ministru mħarrek, u dwar ir-rapport maħruġ mill-istess Bord fl-istess investigazzjoni.

L- attur jgħid li, fuq is-saħħa tar-rapport magħmul mill-Bord, tnedew kontrih proċeduri dixxiplinari min-naħa tal-Kummissarju mħarrek u għalhekk qiegħed jitlob li l-Qorti ssib li l-egħmil tal-Bord jitħassar billi dan mexa lil hinn mis- setgħat mogħtija lilu mil-liġi u bi ksur tal-prinċipji ta' ġustizzja naturali jew li ma mexiex ma' ħtiġijiet proċedurali mandatorji jew b'għanijiet mhux xierqa u li, f'kull każ, ma jaqbilx mad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta;

4 Paġ.

75 tal-proċess 5 Paġ.

253 tal-proċess 6 Paġġ.

254 – 259 tal-proċess 7 Paġġ.

262 – 271 tal-proċess 8 Paġ.

273 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Illi, għal din l-azzjoni, l-imħarrkin laqgħu billi , b'mod preliminari, qalu (i) li huma lkoll (ħlief għall-imħarrek Avukat Ġenerali) ma messhomx tħarrku u mhumiex il-kontraditturi leġittimi tal-pretensjonijiet tal-attur għall-finijiet tal- artikolu 181B tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili u jmisshom jinħelsu milli jibqgħu iżjed fil-kawża bi spejjeż għall-istess attur; (ii) li l-azzjoni ma tistax titressaq kontra l-Bord, ladarba ma għandu l-ebda interess ġuridiku f'din il-kawża; (iii) li tonqos f'din il-Qorti s-setgħa li tisma' u tqis il-kawża safejn din hija maħsuba li titlob stħarriġ ta' organu li l-funzjoni tiegħu hija limitata għal investigazzjoni u ħruġ ta' rapport b'rakkomandazzjonijiet dwar tali investigazzjoni, u li ma jiħux deċiżjonijiet dwar kwestjonijiet in kontradittorju li jistgħu jkunu eżegwiti; u (iv) li l-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju ma tistax titressaq ladarba rapport maħruġ mill-Bord imħarrek la jorbot lil dik il-persuna li lilu jingħata u kull rakkomandazzjoni li ssir fih lanqas għandha konsegwenza legali.

Illi bl-imsemmija sentenza preliminari, din eċċezzjonijiet preliminari (ii) u (iii);

il-Qorti

iddisponiet mill-

Illi għal dak li jirrigwarda l-fatti rilevanti li joħorġu mill-atti tal-kawża, jirriżulta9 li l-attur huwa uffiċjal fil-korp tal-Pulizija fil-grad ta' Spettur.

F'Awwissu tal-2013 huwa kien stazzjonat fl-Għassa ta' Il-Belt Valletta;

Illi fl-4 ta' Awwissu, 2013, kien seħħ "hold-up" fi stabiliment kummerċjali f'Birkirkara u l-attur kien mar fuq il-post mal-esperti maħtura mill-Maġistrat f'Inkjesta Maġisterjali.

Fis-7 ta' Awwissu, l-attur kien mgħarraf (minn Suprintendent fil-Korp) li dakinhar l-iskwadra tal-Investigazzjoni Kriminali ressqet persuna (wieħed Darryl Luke Desira) quddiem il-Qorti tal-Maġistrati b'rabta mal-imsemmi "hold-up".

Dik il-persuna ma kenitx ingħatat il-ħelsien mill-arrest;

Illi l-għada li kienet tressqet l-imsemmija persuna, l-attur kien irċieva tagħrif minn informatur li jgħidlu li l-persuna li kellha sehem fil-"hold up" kienet persuna differenti minn dik li lejliet kienet tressqet il-Qorti.

Fuq is-saħħa ta' dan it-tagħrif, l-attur kiseb l-awtoriżżazzjoni mingħand il-Maġistrat tal-Għassa li jarresta 'il-persuna indikata lilu;

Illi matul iż-żmien li din il-persuna (wieħed Roderick Caruana Melbourne) kienet miżmuma mill-Pulizija u kelmet avukat li riedet hi, fid-9 ta' Awwissu ħalliet stqarrija li fiha ammettiet li kellha x'taqsam mal-imsemmi "hold-up".

L-attur għarraf

9 Affidavit tal-attur, f'paġġ.

26 sa 31 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

b'dan lill-Maġistrat tal-Għassa u kien ordnat iressaq lill-persuna konċernata minnufih quddiem il-Qorti;

Illi, fid-9 ta' Awwissu, 2013, meta l-persuna tressqet quddiem il-Qorti tal- Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, dik il-persuna stqarret il-ħtija tagħha fil-"hold-up" u dik il-Qorti tat is-sentenza tagħha dakinhar.

Fid-dawl ta' dan l-iżvilupp, l-ewwel persuna li kienet tressqet mixlija bir-reat u li kienet inżammet taħt arrest, inħelset mill-arrest preventiv wara li min wettaq ir-reat kien stqarr ħtijietu;

Illi aktar tard dakinhar, l-attur issejjaħ għal laqgħa għand il-Kummissarju tal- Pulizija flimkien ma' uffiċjali oħra tal-korp u l-għada, fl-10 ta' Awwissu, kien irċieva ordni minn superjur tiegħu biex imur id-Depot bid-dokumenti li kellu dwar l-investigazzjonijiet li kien għamel dwar il-każ;

Illi fl-istess jum tal-10 ta' Awwissu, 201310, il-Bord tlaqqa' b'urġenza fil-bini tal-Ministeru sabiex jinvestiga l-aġir tal-Pulizija dwar il-fatt li ġew imressqa żewġ persuni fuq l-istess każ, meta wieħed minnhom biss seta' kien l-awtur tas- serqa li seħħet jiem qabel.

Il-laqgħa ssejħet wara ittra li l-Prim Ministru (fil- vesti tiegħu ta' Ministru responsabbli mill-Ministeru tas-Sigurta' u l-Intern11) bagħat fid-9 ta' Awwissu, 2013, lill-Bord dwar il-każ.

Minn dakinhar stess, wara li ċ-Chairman indirizza lil membri tal-Istampa li kienu attendew, il-Bord sema' x-xhieda, fost l-oħrajn, tal-Kummissarju tal-Pulizija ta' dak iż-żmien12;

Illi l-ittra mibgħuta lill-Bord kienet tirreferi għar-rapporti li kienu qegħdin jidhru fl-istampa f'dawk il-jiem marbuta mal-akkużi magħmulin kontra Darryl Luke Desira u Roderick Caruana Melbourne fuq is-serqa mwettqa "fejn qed jiġi allegat li il- Pulizija res(s)qet liż-żewġ persuni indikati meta wieħed minnhom biss seta' kien l-awtur tad-delitt".

Fl-ittra, il-Bord intalab li "Minħabba (li) tali aġir qiegħed jiġi allegat li huwa skorrett fil-konfront ta' persuna u il-liberta' tagħha u dan ukoll fil-konfront t'imġieba preġudizzjarja ta' membru jew membri tal-Korp tal- Pulizija, qiegħed a terminu tas-subinċiż (a) tal-Artikolu 49 tal-Kap 164 tal- Liġijiet ta' Malta, inġib 'l quddiem dan l-ilment sabiex minnek jiġi investigat skond il-poteri mogħtija lilek bil-liġi";

Illi l-avviż pubbliku dwar il-ħatra tal-Bord deher fil-ħarġa tal-Gazzetta tal- Gvern tas-16 ta' Awwissu, 201313.

In-notifikazzjoni (numru 749) kienet iġġib id-data tas-16 ta' Awwissu, 2013, u kienet tgħid li kienet tintemm fl-aħħar tal- 2014, imma ma tgħidx b'seħħ min meta kellha tibda.

Jirriżulta li l-membri tal- Bord kienu mgħarrfin formalment bil-ħatra tagħhom b'ittra li ntbagħtet lil kull 10 Ara Dok.

"KM9" f'paġ.

224 tal-proċess 11 Xhieda ta' Charles Santoni f'paġ.

233 tal-proċess) 12 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġ.

242 tal-proċess 13 Dok.

"ET1" f'paġ.

92 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

wieħed u kull waħda minnhom bid-data tal-20 ta' Awwissu, 201314, imma li kienet tgħarraf lill-persuni maħtura li l-ħatra tagħhom kienet ingħatat għal żmien ta' sentejn li jagħlaq fil-25 ta' Lulju, 2015 (fi kliem ieħor, il-ħatra kienet bdiet mis-26 ta' Lulju, 2013, u kienet maħsuba li tintemm f'data aktar tard minn dik li dehret bħala t-tmiem tal-ħatra fin-notifikazzjoni ippubblikata fil-Gażżetta tal-Gvern);

Illi fis-16 ta' Awwissu, 2013, l-attur kien issejjaħ mis-segretarju tal-Bord, l- imħarrek Keith Sicali Mallia, biex jidher quddiem il-Bord fid-19 ta' Awwissu, 2013, fil-boardroom tal-Ministeru mmexxi mill-Ministru mħarrek u kien avżat li ried "(t)wieġeb għall-mistoqsijiet li jsirulek u biex (t)ipprovdi kull tagħrif li jista' jkun rilevanti għall-Bord fl-esekuzzjoni ta' dmirijietu (art.

Huwa deher quddiem il-Bord u wieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu.

Ix-xhieda ngħatat mingħajr ma ngħata ġurament16;

Illi jirriżulta illi barra l-attur (fid-19 ta' Awwissu, 2013), ittieħdet ix-xhieda ta' Uffiċjali oħra fil-Korp tal-Pulizija17, kif ukoll dik ta' Darryl Luke Desira u ommu, Jane Bagnaschi (fl-14 ta' Awwissu, 2013);

Illi fis-26 ta' Awwissu, 201319, il-Bord ħareġ ir-rapport (aktar 'il quddiem imsejjaħ "ir-Rapport") tiegħu dwar il-każ;

Illi fit-2 ta' Settembru, 2013, il-Kummissarju mħarrek ħatar Bord ta' Inkjesta intern biex jistħarreġ l-imġiba fl-investigazzjoni u l-arrest ta' Darryl Luke Desira.

Il-Bord tal-inkjesta ħareġ ir-rapport relattiv fis-16 ta' Settembru, 201320.

L- azzjoni attriċi ma tirrigwardax dan ir-rapport;

Illi f'Ottubru tal-2013, l-attur irċieva avviż biex fid-29 ta' Novembru, 2013, is-Servizz Pubbliku fi proċeduri jidher quddiem dixxiplinari meħudin kontrih b'rabta mal-każ;

il-Kummissjoni dwar

Illi fl-24 ta' Frar, 2014, l-attur fetaħ din il-kawża;

Illi permezz ta' sentenza tas-16 ta' Marzu, 201521, din il-Qorti filwaqt illi laqgħet it-tieni eċċezzjoniji preliminari billi sabet li l-Bord tal-Pulizija mhuwiex sindakabbli f'azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju, ċaħdet it-tielet eċċezzjoni

14 Dok "KM5", f'paġġ.

213 – 7 tal-proċess 15 Dok.

"ET2" f'paġ 145 tal-proċess 16 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġ.

244 tal-proċess 17 Ibid f'paġ.

243 tal-proċess 18 Ara r-Rapport Numru PB/111/2013 f'paġ.

169 tal-proċess 19 PB/111/2013 Dok "1", f'paġġ.

165 – 177 tal-proċess 20 Dok.

"GM1" f'paġġ.

178 sa 194 tal-proċess 21 Paġġ.

61 – 8 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

preliminari u sabet li l-Qorti għandha s-setgħa tistħarreġ il-mod kif twaqqaf il- Bord, kif ukoll kif mexa b'riżultat ta' dik il-ħatra;

Illi l-konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbutin mal-każ li għandha quddiemha din il-Qorti huma ta' żewġ xorta.

Hemm dawk magħmula meħtieġa minħabba l-eċċezzjonijiet ta' xejra preliminari, u hemm dawk marbutin mal- mertu tal-azzjoni attriċi.

Il-Qorti tqis illi l-ewwel li għandha tistħarreġ hija r- raba' eċċezzjoni li biha l-imħarrkin jgħidu li r-rapport tal-Bord ma jikkostitwix deċiżjoni, imma huwa biss rakkomandazzjoni, u m'għandu ebda rabta jew konsegwenza legali.

Għaldaqstant l-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju f'ċirkostanza bħal din ma tistax titressaq;

Illi l-Qorti tqis li din l-eċċezzjoni mhix tajba għar-raġunijiet li ġa tenniet fis- sentenza tagħha tas-16 ta' Marzu, 2015.

Kemm taħt is-sistema ta' stħarriġ ġudizzjarju in ġenerali u kif ukoll taħt l-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju maħsuba fl-artikolu 469A tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, l-istħarriġ li tista' tintalab tagħmel din il-Qorti jgħodd għal kull deċiżjoni amministrattiva li b'xi mod tolqot liċ-ċittadin, kemm jekk tkun fis-sura ta' deċiżjoni li torbot, u kif ukoll jekk tkun fis-sura ta' rapport li fuqu l-awtorita' pubblika ssejjes id-deċiżjoni aħħarija tagħha, imqar jekk tali rapport ikun jikkostitwixxi l-motivazzjonijiet li fuqhom l-istess awtorita' pubblika mbagħad issejjes id-deċiżjonijiet tagħha.

Il- liġi ma tagħtix tifsira ta' x'tista' tkun 'deċiżjoni' għall-finijiet ta' x'jaqa' taħt il- kliem 'egħmil amministrattiv'.

Jidher li, sakemm xi deċiżjoni ma tkunx biss komunikazzjoni ta' tagħrif22, il-Qrati jistgħu jintalbu li jistħarrġuha fil-limiti ta' stħarriġ tas-siwi tagħha bla ma jindaħlu fil-mertu tagħha23;

Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha, b'riħet l-imsemmi Rapport, ittieħdet deċiżjoni għaliex, skond ma irrakkomanda l-Bord, il-Kummissarju mħarrek il- nieda kontra Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku) bil-konsegwenzi kollha li dan inissel.

Ma ntweriex li l-Kummissarju ħa l-imsemmija deċiżjoni lil hinn minn dak li kien irrakkomanda l-Bord jew mingħajr ma qies ir-Rapport;

l-attur proċeduri dixxiplinari dipartimentali (quddiem

Illi fid-dawl ta' din il-kunsiderazzjoni u għar-raġunijiet fuq mogħtija, il-Qorti sejra tiċħad ir-raba' eċċezzjoni preliminari bħala waħda li mhix mistħoqqa;

Illi għal dak li jirrigwarda l-ewwel eċċezzjoni li biha l-imħarrkin, ħlief għall- imħarrek Avukat Ġenerali, jisħqu li ma messhomx tħarrku u għaldaqstant mhumiex il-kontraditturi leġittimi tal-pretensjonijiet tal-attur għall-finijiet tal- artikolu 181B tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili, il-Qorti għal 22 Ara App.

Ċiv.

3.4.2009 fil-kawża fl-ismijiet Jupiter Co Ltd et vs Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar 23 Ara, b'eżempju, App.

Ċiv.

11.5.2010 fil-kawża fl-ismijiet Reginald Tonsi pro et noe vs Suprintendent tas-Saħħa Pubblika noe et; u Maġ (Għ) JD 7.12.2011 fil-kawża fl-ismijiet Av. D. Alfred Caruana Melbourne noe et vs Awtorita' Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar (mhix appel lata)

7 ta' Novembru, 2017

darb'oħra tirreferi għas-sentenza tagħha tas-16 ta' Marzu, 2015, li biha l-Bord nstab li mhux azzjonabbli.

Isegwi li jonqos fil-Bord dak l-interess meħtieġ biex ikun parti f'kawża.

Minbarra dan, l-ilmenti jew "aggravji" mqanqlin mill-attur fir-Rikors promotur ma jattribwixxu bl-ebda mod lill-president tal-Bord u lis- segretarju tiegħu xi mġiba li dwarha jitlob li l-Qorti tagħmel xi stħarriġ24.

Kemm l-imsemmi president u kif ukoll l-imsemmi segretarju tħarrku f'din il- kawża fil-vesti tagħhom fi ħdan l-imsemmi Bord.

Għalhekk, b'konsegwenza tal-fatt li din il-Qorti sabet li l-Bord mhux azzjonabbli u l-imsemmija żewġ imħarrkin ma tħarrkux fi kwalita' oħra għajr dik li kellhom fi ħdan il-Bord, joħroġ li kemm l-imħarrek Inġinier Keith Sicali Mallia bħala s-Segretarju tal-Bord u kif ukoll l-imħarrek Imħallef Emeritu Dr Franco Farrugia Holland bħala ċ- Chairperson tal-Bord, tħarrku ħazin, u jmisshom jinħelsu milli jibqgħu iżjed fil- kawża;

Illi jibqa' għaldaqstant li jiġi mistħarreġ il-locus standi tal-imħarrkin Ministru għall-Intern u s-Sigurta Nazzjonali u l-Kummissarju tal-Pulizija.

Fir-rigward tal-Ministru konċernat, il-qofol tal-ilmenti tal-attur huma tlieta: l-ewwel, li kien hemm indħil minn uffiċjali li jaħdmu fl-istess Ministeru fit-tmexxija tal- Bord25 u li ndaħlu sabiex jitressqu bħala xhieda quddiem il-Bord persuni mgħarrfa mill-istess uffiċjali tal-Ministru (l-attur jgħid li saħansitra ġie offrut is- servizz tagħhom biex jassiguraw li jitilgħu jixhdu fil-ħin); it-tieni, li s-smigħ sar fil-bini tal-Ministeru konċernat; u t-tielet, li l-ħatra ta' bosta mill-membri tal- Bord kienet tinvolvi persuni "qrib" il-Gvern jew b'rabtiet ma' partit politiku, kif ukoll li l-ħatra tagħhom kif imħabbra mill-Ministru konċernat saret bi ksur ta' dak li jipprovdi l-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi, min-naħa l-oħra, l-imħarrkin jilqgħu billi jgħidu li l-ħatra tal-Membri tal- Bord ma ssirx mill-Ministru iżda mill-President ta' Malta li jaġixxi fuq il-parir tal-Prim Ministru skond id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi jrid jingħad li l-każ li l-Qorti għandha quddiemha llum irid jitqies fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Kap 164 kif kienu fis-seħħ fi żmien il-ġrajjiet rilevanti.

Dik il-liġi26 llum m'għadhiex fis-seħħ għaliex minflokha ddaħħlet liġi oħra27 li, madankollu, fid-dispożizzjoni transitorja tagħha28 ħalliet bla mittiefes dak kollu li kien sar (jew naqas milli jsir) fiż-żmien li d-dispożizzjonijiet kienu għadhom ma tħassrux.

Fost il-bidliet li saru kien hemm it-tneħħija tal-Bord u t-twaqqif

24 Ara P.A. PS 16.6.2003 fil-kawża fl-ismijiet Power Projects Ltd vs Stephen Preca et (mhix appellata) 25 Speċifikatament għal fatt li ssejħet il-media 26 Mwaqqfa bis-saħħa tal-Ordinanza II tal-1961 (kif emendata maż-żmien) 27 Att XVIII tal-2017 li jġib l-isem tal-Att tal-2017 dwar il-Pulizija, li daħal fis-seħħ fit-28 ta' April, 2017, u li wkoll jissejjah Kap 164 tal- Liġijiet ta' Malta 28 Art.

108 tal-Kap 164 (il-ġdid)

7 ta' Novembru, 2017

minfloku tal-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija29 (li ħafna mis- setgħat li ngħata huma l-istess li kien igawdi l-Bord);

Illi l-Qorti qieset fit-tul dwar il-qagħda li tippreżenta ruħha f'dan il-każ, u sabet illi mid-dokumenti mressqa, il-Ministru mħarrek huwa mitlub iwieġeb kemm għax-xiljiet marbuta mal-ħatra tal-membri tal-Bord, kif ukoll għal aġir ta' xi uffiċjali li jaħdmu fid-dikasteru tiegħu matul iż-żmien li l-Bord kien qiegħed jiffunzjona sakemm ħareġ ir-Rapport mertu tal-każ.

Il-Qorti qieset ukoll li d- difiża mressqa mill-għaref difensur tal-imħarrkin b'sostenn għal din l- eċċezzjoni tintrabat biss mal-aspett tal-ħatra tal-membri tal-Bord u ma tindirizzax l-ilmenti l-oħra tal-attur.

L-ilmenti l-oħrajn tal-attur tabilfors jorbtu l-għemil tal-istess Ministru mħarrek mat-talba (waħdanija) tiegħu għat-tħassir tal-operat kollu tal-Bord li wassal għall-ħruġ tar-Rapport.

B'mod partikolari, il- Qorti tara li, bil-liġi, bosta mill-funzjonijiet li l-Bord irid jaqdi jorbtuh li jgħarraf lill-istess Ministru jew jimxi taħt id-direzzjoni ministerjali tiegħu30, u, saħansitra, fejn jirrigwarda l-ħruġ ta' rapporti, il-liġi tagħmilha mandatorja li l- Bord jibgħathom lill-Ministru u wkoll lill-Kummissarju tal-Pulizija31;

Illi fir-rigward tal-Kummissarju mħarrek, mid-dokumenti mressqa jirriżulta li dan kien il-persuna li ħatar inkjesta interna u, minkejja li dik l-inkjesta ma kinitx tirrigwarda l-imġiba tal-attur (imma ta' kollegi oħrajn tiegħu), ħareġ akkużi kontra l-attur u nieda l-proċeduri dixxiplinarji quddiem il-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku32;

Illi l-imħarrkin jilqgħu billi jistrieħu fuq ix-xhieda, li ħadd ma miera, tal- Assistent Kummissarju Mario Dimech Pullicino li minnha joħroġ li l-Bord huwa maqtugħ mill-Korp tal-Pulizija, li ebda membru fuq il-Bord ma jirrappreżenta lill-Kummissarju, u l-Kummissarju ma għandu ebda kompetenza fil-ħatra tal- membri tal-istess Bord jew fuq kif il-Bord jimxi fl-istħarriġ li jintalab jagħmel;

Illi minn qari u stħarriġ tal-ilmenti tal-attur lill-Qorti jirriżultalha illi t-talba attriċi hija indirizzata lejn l-aġir tal-Bord u mhux lejn dik tal-Kummissarju.

Mid-dokumenti mressqa, jirriżultalha wkoll li l-Kummissarju mexa għal rasu mill-Bord u saħansittra ħatar inkesta interna barranija għall-istħarriġ li kien qiegħed jagħmel il-Bord34.

Ma jirriżultax li l-Kummissarju huwa wieħed mill- membri tal-Bord35;

35 tal-Kap 164 (il-ġdid) 30 Ara art.

49(a), (ċ), (d), (ġ) u (ħ) tal-Kap 164 (il-qadim) 31 Art.

49(f) tal-kap 164 (il-qadim) 32 Ara affidavit tal-attur f'paġġ.

30 – 1 tal-proċess 33 Ara x-xhieda ta' Ass.

236 tal-proċess 34 Ara Dok.

GM1 f'paġġ.

178 – 194 tal-proċess 35 Ara Dok.

"ET1" f'paġ.

92 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Illi l-Qorti rat ukoll id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta li jittrattaw dwar it-twaqqif tal-Bord, id-deċizjonijiet meħuda minnu, u r- rapporti li jkun ħejja, fost ħafna oħrajn.

Tagħraf li l-ħatra tal-membri tal-Bord issir mill-President ta' Malta li jaġixxi fuq il-parir tal-Prim Ministru36, u mal- ebda persuna li tkun uffiċjal pubbliku jew membru jew uffiċjal ta' Korp imwaqqaf bil-liġi ma tista' tinħatar bħala membru tal-Bord37.

Meta jirriżulta li l-kwistjoni li jkollu quddiemu l-Bord tinvolvi proċedimenti ta' azzjoni kriminali, il-Bord għandu jirreferi r-riżultanzi tiegħu lill-Avukat Ġenerali u l- Kummissarju tal-Puliżija38, u ta' kull kull sena, il-Bord jippreżenta rapport tal- ħidma tiegħu, fost l-oħrajn, lill-Kummissarju39;

Illi, minkejja dan, il-Qorti mhijiex tal-fehma li l-Kummissarju mħarrek huwa hekk 'il barra mix-xena daqskemm jgħid.

Mill-provi ħareġ li hija ħaġa normali u li ilha ssir is-snin40 li l-Kummissarju jirrelata mal-Bord u saħansitra jintalab il- fehma tiegħu fuq xi każijiet li jirrigwardaw ilmenti li jkunu tressqu kontra uffiċjali tal-Korp.

Imma għal dak li jmiss il-każ speċifiku tallum, il-Qorti tqis li d-deċiżjoni li l-istess Kummissarju mħarrek iniedi proċeduri dixxiplinari kontra l-attur ittieħdet u kienet influwenzata mir-Rapport.

Ma setgħetx kienet influwenzata mir-rapport tal-bord ta' inkjesta interna li huwa waqqaf għaliex f'dak ir-rapport jingħad espressament li l-inkarigu tal-bord "kien wieħed limitat għall-investigazzjoni, arrest, u l-akkuża taħt arrest quddiem il-Qorti fil-konfront ta' Darryl Luke Stepic, u għaldaqstant ma kellux l-inkarigu li jidħol fil-mertu ta' investigazzjoni u akkuża fil-konfront ta' Rodrick Caruana Melbourne"41.

Kien ir-Rapport tal- Bord li stħarreġ l-imġiba tal-attur u kien dan ir-Rapport li irrakkomanda t-teħid ta' proċeduri dixxiplinari kontra l-attur.

Huwa wkoll fattur rilevanti li, kronoloġikament, il-Kummissarju mħarrek waqqaf il-bord tal-inkjesta interna ġimgħa wara li l-Bord ħareġ ir-Rapport.

Meta l-Kummissarju mħarrek mexxa l- proċeduri dixxiplinari kontra l-attur kien jaf bir-Rapport;

Illi dawn il-kunsiderazzjonijiet iwasslu lill-Qorti tqis li l-Kummissarju mħarrek imissu jkun parti f'din il-kawża sakemm hija tistħarreġ l-ilment tal-attur.

Għalhekk, l-eċċezzjoni tiegħu ma jmisshiex tintrabat biss mat-tħaddim litterali tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 181B tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta billi l-Qorti tqis li l-Kummissarju mħarrek għandu l-interess ġuridiku bħala kontradittur leġittimu tal-pretensjonijiet tal-attur;

Illi fid-dawl ta' dawn is-sejbiet kollha, il-Qorti tasal għall-fehma li, filwaqt li l- eċċezzjoni tal-president u tas-segretarju tal-Bord imħarrek hija tajba u sejra

48(1) tal-Kap.

48(4) tal-Kap.

53 tal-Kap.

57 tal-Kap.

164 40 Xhieda tal-Imħallef Emeritu FrancoDepasquale f'paġ.

244 tal-proċess 41 Dok "GM1", f'paġ.

191 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

teħlishom milli jibqgħu fil-kawża, l-eċċezzjoni tal-Ministru u tal-Kummissarju mħarrkin mhijiex mistħoqqa u mhix sejra tilqagħha;

Illi l-Qorti sejra tgħaddi biex tqis it-talba attriċi u l-eċċezzjonijiet fil-mertu dwarha.

F'kawża ta' din ix-xorta il-konsiderazzjonijiet ta' natura legali huma marbuta ma' għemil amministrativ li l-parti attriċi qiegħda tattakka.

L-attur jilminta mill-mod kif twaqqaf il-Bord u wkoll dwar is-siwi tar-Rapport maħruġ minnu.

Fir-Rikors promotur tiegħu huwa jsemmi sensiela ta' aggravji li jsejsu t-talba tiegħu biex din il-Qorti tistħarreġ il-każ tiegħu.

Dawn l-ilmenti jinġabru taħt sitt irjus: (i) li meta l-Bord beda jistħarreġ il-każ tal-attur, ma kienx għadu formalment maħtur; (ii) li wħud mill-persuni li nħatru fuq il-Bord "iġorru magħhom konnessjonijiet ma' deputati tal-Gvern li minnu jifforma parti l- intimat Ministru għas-Sigurta' u Intern"; (iii) li l-Bord żamm il-laqgħat tiegħu fil-bini tal-Ministeru, minflok fil-bini dedikat lill-istess Bord; (iv) li wħud mix- xhieda ssejħu biex jidhru quddiem il-Bord, mhux mill-istess Bord u lanqas mill- Kummissarju tal-Pulizija, imma minn uffiċjal fil-Ministeru; (v) li meta hu ntalab jagħti x-xhieda tiegħu quddiem il-Bord, ma ngħatax il-ġurament; u (vi) ma ngħatax il-garanziji tal-jeddijiet tiegħu ta' ħaqq naturali billi, fl-ebda waqt, ma kien mgħarraf li kienet qiegħda ssir investigazzjoni dwaru u li b'dak li qal seta' jinkrimina lilu nnifsu, u li n-natura vera tal-istħarriġ li għamel il-Bord raha biss meta qara r-Rapport;

Illi f'każijiet ta' stħarriġ ġudizzjarju, il-Qorti ma tidħolx fil-mertu tad-deċiżjoni jew rakkomandazzjoni li tkun ħaddnet xi persuna jew awtorita' pubblika, sakemm id-deċiżjoni jew rakkomandazzjoni bħal dik ma titteħidx b'mod lil hinn ('ultra vires') mis-setgħat mogħtija lil dik l-persuna jew awtorita' li tkun eżerċitat l-għażla jew jekk l-għażla tkun saret bi ksur ta' xi wieħed mill-prinċipji ta' ħaqq naturali jew inkella ttieħdet fuq kunsiderazzjonijiet irrilevanti jew kontra l-liġi.

Illi madanakollu, meta l-Qorti tintalab biex tistħarreġ għemil amministrativ trid tara li dak l-għemil ikun twettaq sewwa.

B'dan wieħed jifhem li (a) l-għemil ikun sar taħt jew bis-saħħa ta' liġi; (b) minn persuna jew awtorita' li tkun ingħatatilha dik is-setgħa bil-ligi; u (ċ) li hi u twettaq tali setgħa dik il-persuna jew dik l-awtorita' tkun inqdiet biha b'mod li ma tużahiex ħażin jew għal għanijiet mhux xierqa.

Fejn it-twettiq ta' xi setgħa jġib miegħu l-użu ta'

7 ta' Novembru, 2017

diskrezzjoni, kunsiderazzjonijiet rilevanti b'ħarsien tar-regoli ta' ġustizzja naturali43;

id-diskrezzjoni

il-liġi

tissejjes

fuq

Illi jibqa' wkoll il-fatt li meta Qorti tintalab tistħarreġ għemil amministrativ, hija tista' u għandha tgħarbel kif il-persuna jew l-awtorita' pubblika tkun wettqet id- diskrezzjoni tagħha u ta' xiex tkun ħadet kunsiderazzjoni f'dak l-eżerċizzju44, iżda l-Qorti ma għandha qatt tissostitwixxi b'tagħha d-diskrezzjoni li hija bil- liġi mħollija f'idejn dik il-persuna jew awtorita'45.

U għalhekk, sakemm dan l- eżercizzju jibqa' wieħed "ta' kassazzjoni", il-Qorti ma tindaħalx dwar jekk id- deċiżjoni jew l-għemil imwettaq ikunx wieħed sostantivament korrett, sakemm ikun formalment raġonevoli u jaqa' fil-limiti tas-setgħat mogħtija lil dik l- awtorita' li tkun wettqet l-istess għemil46;

Illi fid-dawl tal-qafas legali li għadu kif isemma, il-Qorti se tqis l-ilmenti tal- attur waħda waħda il- kunsiderazzjonijiet ta' wħud minnhom tabilfors jirkbu fuq xulxin;

fuq, għalkemm

Illi għal dak li jirrigwarda t-tempestivita' tal-ħatra tal-Bord, jirriżulta mill- provi mressqin mill-partijiet li fil-11 ta' Frar, 2012, il-Ministru responsabbli mill-Pulizija ta' dak iż-żmien għarraf lill-membri tal-Bord li reġgħu ġew maħtura bħala membri għal perjodu ta' sentejn, u dan sat-28 ta' Frar, 201447.

Dakinhar, il-Bord kien magħmul mill-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland bħala predsident, Gemma Abela Vella, Paul Preca, il-Prokuratur Legali Paul Montfort Hartley u Pio Cogzell (li kien is-segretarju tal-Bord);

Illi mal-bdil tal-amministrazzjoni fil-Gvern wara l-Elezzjonijiet Ġenerali ta' Marzu tal-2013, permezz ta' ittra tat-12 ta' Marzu, 201348, mibgħuta lil kull wieħed u waħda mill-membri tal-Bord, huma ntalbu joffru r-riżenja tagħhom sa mhux aktar tard mill-14 ta' Marzu49 u ġew mgħarrfa li din ir-riżenja kellha tiġi fis-seħħ jekk u kemm-il darba tiġi aċċettata mill-Ministru responsabbli mill- Pulizija;

Illi l-Bord tlaqqa' fl-14 ta' Marzu, 201350, u l-president irriferihom għall-ittra elettronika li kienet intbagħtet dwar sa meta kellha tintbagħat l-offerta tar- riżenja u li, sakemm tali riżenja tintlaqa' formalment mill-Ministru, il-Bord kif kompost kellu jibqa' jwettaq il-ħidma tiegħu;

43 P.A. 26.3.2009 fil-kawza fl-ismjiiet Henry Caruana Turner vs Kummissarju tal-Artijiet (mhix appellata) 44 P.A. GV 5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Joseph De Bono vs Enemalta Corporation (mhix appellata) 45 P.A. PS 28.1.2004 fil-kawża fl-ismijiet Anthony Meli Savona vs Kummissarju tal-Pulizija (mhix appellata) 46 App.

Ċiv.

5.4.2013 fil-kawża fl-ismijiet Saed Salem Labada Muscat vs Bord tal-Appelli dwar ir-Refuġjati et fost oħrajn 47 Dok.

"KM1" f'paġġ.

201 – 5 tal-proċess 48 Dok.

"KM2" f'paġġ.

206 – 210 tal-proċess.

Fil-każ ta' Gemma Abela Vella, l-ittra ġġib id-data tal-11 ta' Marzu, 2013 49 Dok "KM3", f'paġ.

211 tal-proċess 50 Dok "KM4" f'paġ.

212 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Illi l-Ministru ma ikkomunika bl-ebda mod ma' xi wieħed jew waħda mill- membri tal-Bord li kien laqa' l-offerta tar-riżenja tagħhom, sa ma fit-28 ta' Awwissu, 201351, intbagħtitilhom ilkoll (għajr lill-president) ittra li kien tgħid li kien inħatar Bord ġdid u li l-offerta tagħhom ta' riżenja kienet intlaqgħet;

Illi l-Bord il-ġdid tlaqqa' għall-ewwel laqgħa tiegħu fl-10 ta' Awwissu, 201352, u dan sabiex jinvestiga b'urġenza l-kontenut tal-ittra mibgħuta mill-Prim Ministru dwar l-aġir tal-Pulizija fuq il-fatt li tressqu l-Qorti żewġ persuni fuq l- istess każ, meta wieħed minnhom biss seta' kien l-awtur tas-serqa li seħħet ġranet qabel;

Illi fis-16 ta' Awwissu, 2013, dehret in-notifikazzjoni uffiċjali (749) fil- Gażżetta tal-Gvern bit-tħabbira tal-Bord il-ġdid.

Il-Bord kien magħmul mill- Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland, bħala president, mill-Inġinier Keith Sicali Mallia, Victor D'Amico, l-Avukat Deandra Chomarat u l-Avukat David Winters Giacomotto.

Mill-avviż li deher fil-Gażżetta, il-ħatra tal-membri l-ġodda ġġib id-data tas-16 ta' Awwissu, 201353 u jidher li kienet għal żmien ta' sena u erba' xhur, jiġifieri sal-31 ta' Diċembru, 2014, filwaqt li fl-ittra tal-20 ta' Awissu, 201354, l-membri l-ġodda ġew mgħarrfa li l-ħatra tagħhom kienet għal żmien ta' sentejn, sal-25 ta' Lulju, 2015;

Illi l-attur jgħid li mill-qafas taċ-ċirkostanzi fattwali li ħareġ mill-provi mressqa, il-Bord fl-ebda waqt tal-ħidma tiegħu ma kien kostitwit sewwa kif titlob il-liġi.

Minbarra li jisħaq li, fit-tmexxija tal-proċedura, l-istess Bord naqas milli jħares il-ħtiġijiet proċedurali mandatorji li titlob l-istess liġi li taħtha huwa mwaqqaf, l- attur iqis ukoll li kull ħidma li saret mil-Bord qabel is-16 ta' Awwissu, 2013, ma tiswiex għaliex tippreċedi l-ħatra uffiċjali tal-istess Bord;

Illi, min-naħa tagħhom, l-imħarrkin jisħqu li l-ħatra uffiċjali tal-Bord issir mill- President tar-Repubblika u mhux minn meta jidher l-avviż ta' tali ħatra fil- Gażżetta tal-Gvern, u lanqas mid-data ta' ittra li tintbagħat lill-membri hekk maħtura biex tgħarrafhom bil-ħatra tagħhom.

Huma jixlu lill-attur li naqas li jġib il-prova ta' meta l-President tar-Repubblika għamel tali ħatra;

Illi l-ewwel stħarriġ li trid tagħmel il-Qorti fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet li saru qabel u fil-parametri ta' dak li jista' jsir f'kawża ta' stħarriġ ġudizzjarju, huwa dwar il-kompożizzjoni tal-Bord fil-jiem jew ġimgħat rilevanti għall-każ.

Ewlenija fosthom hija l-konsiderazzjoni dwar it-tmiem tal-ħatra tal-membri tal- Bord preċedenti u l-ħatra tal-membri tal-Bord il-ġdid.

Dan qed jingħad għaliex

51 Dok "KM6", f'paġġ.

218 sa 221 tal-proċess 52 Dok.

"KM9" f'paġ.

224 tal-proċess 53 Dok.

"ET1" f'paġ.

92 tal-proċess 54 Dok.

"KM5" f'paġ.

213 – 7 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

kemm-il darba kellu jirriżulta illi l-Bord ma kellux is-setgħa li jinvestiga, ikun ifisser li kulma sar minnu huwa bla ebda siwi;

F'każ bħal dan, il-Qrati għandhom is-setgħa li jistħarrġu s-siwi tal-ħidma ta' tribunali jew awtoritajiet amministrattivi jekk kemm-il darba jitqanqal id-dubju dwar ir-regolarita' tal-kompożizzjoni tagħhom jew tal-mod kif ikunu twaqqfu56 jew fejn ikun hemm xi element ta' skwalifika fir-rigward ta' xi membru maħtur biex jagħmel parti minn tali tribunal jew awtorita'57;

Illi t-twaqqif tal-Bord kien regolat mill-artikolu 48 tal-Kapitolu 164 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dak l-artikolu kien jipprovdi li l-membri maħtura għandhom jibqgħu fil-kariga għal żmien sentejn mill-ewwel jum ta' Jannar tas-sena relattiva għall- ħatra tagħhom58 u kemm-il darba, matul is-sena, jkun hemm xi vakanza fil-Bord minħabba, fost oħrajn, xi riżenja, il-post tagħhom għandu jimtela minn ħatra ta' persuni oħra u jiġu hekk maħtura għal bqija taż-żmien ta' kariga tal-preċedessur tiegħu;

Illi l-Qorti hi rinfaċċata bi tlett dati li possibilment jistgħu jissarfu fid-data tal- ħatra tal-membri tal-Bord.

Fis-16 ta' Awwissu, 2013, l-ismijiet tal-membri tal-Bord ġew mgħarrfa lill-pubbliku permezz ta' notifikazzjoni uffiċjali fil- ħarġa ta' dakinhar tal-Gażżetta tal-Gvern.

L-imħarrkin jgħidu li n- notifikazzjoni saret biss għal skop ta' informazzjoni, filwaqt illi l-attur jgħid li hija d-data li biha l-membri tal-Bord ġew maħtura uffiċjalment.

Flimkien ma' dan, kien hemm l-ittra tal-20 ta' Awwissu, 2013, li biha l-membri tal-Bord ġew mgħarrfa mid-Direttur Ġenerali tal-Ministeru konċernat bil-ħatra tagħhom.

L- imħarrrkin jiskartaw din id-data u jistrieħu fuq ix-xhieda mogħtija mid-Direttur Ġenerali tal-Ministeru konċernat li l-Bord ġie maħtur fil-25 ta' Lulju, 201359;

Illi min-naħa l-oħra, il-Bord preċedenti kien maħtur għal żmien li kellu jagħlaq fit-28 ta' Frar, 2014.

Minbarra li dak iż-żmien ma jħarisx id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 48(2) tal-Kap 164, inħalqet ċirkostanza partikolari f'Marzu tal-2013.

Fit-12 ta' Marzu, 2013, il-membri tal-Bord (magħdud magħhom il-president tiegħu) intalbu joffru r-riżenja tagħhom.

Jidher li lkoll għamlu hekk fl-14 ta' Marzu, 2013.

Madankollu, dik tagħhom kienet biss offerta ta' riżenja u mhux riżenja effettiva.

Kemm hu hekk, f'ittra elettronika li ntbagħtitilhom l-għada60 (bħalma jidher li ntbagħtet li kull min kien f'qagħda bħalha f'xi bord statutorju) ingħad b'mod ċar li r-riżenja kellha tkun effettiva biss ("only if and when") il- 55 J.M. Evans Judicial Review of Administrative Action (4th Edit, 1980) f'paġ.

111 56 Ara, b'eżempju, R vs Inner London Q.S. ex p. FARRUGIA COSTAIllatar k/a CachiaFerando [1970] 1 W.L.R. 376 57 Ara, b'eżempju, R. vs Cheltenham Commissioners [1841] 1 Q.B. 467 58 Art.

48(2) tal-Kap 164 59 Ara x-xhieda ta' Charles Santoni f'paġ.

235 tal-proċess 60 Dok "KM3", f'paġ.

211 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Ministru konċernat kien jgħarraf formalment li jkun laqagħha, għaliex jingħad ukoll li, sakemm tkun formalment milqugħa r-riżenja, il-Bord kellu jibqa' jwettaq il-funzjonijiet tiegħu bħal qabel.

Fil-fehma tal-Qorti, għalhekk, minkejja li l-membri kollha tal-Bord kienu offrew ir-riżenja f'Marzu tal-2013, il-Bord ma kienx xolt u, għall-kuntrarju, kien mistenni li jibqa' għaddej bil- ħidma tiegħu.

Din il-qagħda jidher li baqgħet hekk sal-10 ta' Awwissu, 2013, ukoll għaliex mill-provi mressqa ħareġ li bħala fatt il-Bord baqa' jitlaqqa'61.

Kemm hu hekk, jidher mill-provi dokumentali li bejn il-laqgħa tal-14 ta' Marzu, 2013 (li kienet iġġib in-numru 330)62 u l-laqgħa tas-16 ta' Awwissu, 2013 (li kienet iġġib in-numru 341)63 inżammu xejn anqas minn għaxar (10) laqgħat oħra tal-Bord "il-qadim";

Illi l-Qorti ma nagħtat l-ebda tifsira u lanqas ma ntweriet xi prova dwar kif ġara li, fl-10 ta' Awwissu, 2013, meta tlaqqa' (b'urġenza) l-Bord għall-ewwel darba biex jieħu konjizzjoni tal-ittra mibgħuta mill-Prim Ministru, dawk li ltaqgħu (jiġifieri l-membri l-ġodda flimkien mal-president li kien hemm qabel) saru jafu bil-ħatra tagħhom fil-Bord (u min kien li sejħilhom biex jattendu għaliha), ladarba l-ewwel indikazzjoni uffiċjali dehret biss fil-ħarġa tal-Gazzetta tal- tagħhom Gvern intbagħtitilhom fl-20 ta' Awwissu.

Sa dak inhar u sa minn tal-anqas tmintax-il jum wara, il-membri li kienu jagħmlu parti mill-Bord (il-qadim) lanqas kienu għadhom ġew mgħarrfa mill-Ministru li r-riżenja tagħhom kienet intlaqgħet.

Iċ- Chairperson tal-Bord li reġa' kien konfermat fil-ħatra, xehed li hu kien mgħarraf b'telefonata li kien inħatar bord ġdid64;

ta' Awwissu, 2013, u meta

tal-ħatra

Illi fi kliem l-attur, l-ittra tat-28 ta' Awwissu, 2013 għandha ssarraf bħala l-ittra ta' aċċettazzjoni tar-riżenja, filwaqt illi l-imħarrkin jilqgħu u jgħidu li l-ittra tat- 28 ta' Awwissu, 2013, kellha effett retroattiv mid-data tal-ħatra tal-membri l- ġodda, jiġifieri dik tal-25 ta' Lulju, 2013;

Illi l-Qorti tqis li dawn iċ-ċirkostanzi ħalqu qagħda anomala għall-aħħar għaliex, fil-fehma tagħha, f'waqt wieħed kien hemm żewġ bordijiet kostitwiti taħt l-istess liġi bl-istess setgħat.

Għall-kuntrarju ta' dak sottomess mill-għaref difensur tal-imħarrkin, dawn id-diskrepanzi mhumiex formalitajiet ta' ftit siwi: huma diskrepanzi li jqanqlu mistoqsijiet sostanzjali.

Waħda minn dawn, u li hija ewlenija fil-każ imressaq mill-attur, hija għaliex il-każ tal-attur tressaq quddiem Bord u mhux quddiem l-ieħor li kien suppost għadu jiffunzjona;

Illi wkoll kieku wieħed kellu jilqa' l-argument tal-imħarrkin li l-Bord il-ġdid inħatar b'seħħ mill-25 ta' Lulju, 2013, il-Bord ta' qabel seta' jiġi xolt biss 61 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġ.

248 tal-proċess 62 Dok "KM4", f'paġ.

212 tal-proċess 63 Dok "KM9", f'paġ.

224 tal-proċess 64 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġ.

250 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

("only if and when" kien il-kliem użat fl-ittra mibgħuta f'isem l-istess Ministru minn ħadd anqas mid-Direttur Ġenerali fl-istess Ministeru) malli l-Ministru jikkomunika l-aċċettazzjoni tiegħu tal-offerta tar-riżenja tagħhom.

Dan hu għamlu fit-28 ta' Awwissu, 2013, jiġifieri aktar minn xahar wara li kien allegatament inħatar il-Bord il-ġdid;

Illi l-Qorti ma tistax tagħlaq għajnejha għal dawn id-diskrepanzi għaliex, fl- ewwel lok, tkun qiegħda taċċetta li avviżi uffiċjali li l-Gvern joħroġ fil-Gażżetta Uffiċjali ma jkunu jiswew xejn, meta l-liġi nnifisha tgħid li l-atti pubbliċi maħruġin fil-Gażżetta tal-Gvern jikkostitwixxu prova ammissibbli bla ma jkunu jeħtieġu prova oħra65.

Ikun ifisser ukoll, fit-tieni lok, li taċċetta li bejn avviż uffiċjali u komunikazzjonijiet privati (ukoll jekk jintbagħtu minn Ministeru) jipprevalu dawn tal-aħħar, filwaqt li l-pubbliku jkun ingħata x'jifhem mod ieħor.

Fit-tielet lok, għalkemm skond il-liġi rilevanti (Kap 164), is-siwi ta' ħatra fil-Bord mhijiex marbuta mal-pubblikazzjoni fil-Gażżetta tal-Gvern66, iċ- ċirkostanzi tal-ittra tal-ħatra u t-tagħrif essenzjali l-ieħor irid jintrabat mat- tagħrif mogħti f'tali pubblikazzjoni.

Fir-raba' lok, ma jirriżulta minn imkien li, uffiċjalment, il-President (fuq rakkomandazzjoni tal-Prim Ministru) kien tassew ħatar il-Bord fil-25 ta' Awwissu, 2013.

Tispikka wkoll b'mod li tolqot l-għajn kif, mill-ħames (5) notifikazzjonijiet uffiċjali li dehru fil-ħarġa tal-Gażżetta tal- Gvern tas-16 ta' Awwissu, 2013, dwar ħatriet jew kostituzzjonijiet ta' bordijiet jew awtoritajiet pubbliċi statutorji oħra, dik relattiva għall-ħatra tal-Bord biss ma kenitx issemmi d-data minn meta kienu jseħħu l-ħatriet il-ġodda67;

Illi, b'żieda ma' dan kollu, il-Qorti ma tistax taqbel mal-argument tal-imħarrkin li bih jitfgħu fuq l-attur il-piż li jipprova d-data meta l-President tar-Repubblika ta l-ħatra lill-Bord.

Il-Qorti tgħid li l-piż kien jaqa' fuq l-imħarrkin li jġibu din il-prova, ladarba qalu li wieħed għandu joqgħod fuqha u mhux fuq id-dati tan- notifikazzjoni fil-Gażżetta tal-Gvern jew tal-ittra individwali tal-ħatra mibgħuta lill-membri tal-Bord.

Dan jingħad lil hinn mill-fatt li l-president tal-Bord xehed li hu kien mgħarraf (bit-tiġdid) tal-ħatra tiegħu mill-Ministeru, u dan sar b'telefonata, u jgħid li qatt ma irċieva verżjoni miktuba68;

Illi minn dawn il-konsiderazzjonjiet, il-Qorti tasal għal fehma li ma tistax toqgħod fuq id-data tal-25 ta' Lulju, 2013, bħala d-data effettiva meta nħatar il- Bord.

L-imħarrkin ma ressqu l-ebda dokument li juri li fil-fatt il-President ta' Malta ħatar lill-membri tal-Bord fil-25 ta' Lulju, 2013.

L-imħarrkin kienu jafu li din hija kwestjoni imqajma mill-attur sa mill-bidunett tal-kawża u, minkejja dan, ma ressqux prova tanġibbli u affidabbli dwarha.

L-argument tagħhom li d-data tal-ħatra kienet waħda retrospettiva ma tistax tintlaqa', bla ma fl-istess 65 Art.

627(ċ) tal-Kap 12 66 Ara App.

Ċiv.

8.05.2001, fil-kawża fl-ismijiet Christine Cassar Cardona' et vs. L-Onor.

Ministru tal-Finanzi et 67 Ara Dok "KM8", f'paġġ.

223 – 4 tal-proċess 68 Xhieda tiegħu f'paġ.

249 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

waqt ma tkunx qiegħda tammetti li, għal numru ta' ġimgħat, kien hemm żewġ entitajiet li jissejħu bl-istess isem u li jwettqu l-istess funzjonijiet statutorji (meta l-liġi dan ma kinitx tipprevedih).

Fil-fehma tal-Qorti, għalhekk, id-data tal-ħatra tal-membri tal-Bord għandha tintrabat mad-data meta kull wieħed minnhom ġie mgħarraf bil-ħatra tiegħu, u li din il-ħatra ma titqiesx li bdiet isseħħ qabel ma ġie xolt formalment il-Bord ta' qablu;

Illi hija tal-fehma tal-Qorti wkoll li l-Bord seta' jibda jwettaq il-ħatra tiegħu wara li tkun intlaqgħet kif imiss l-offerta tar-riżenja tal-membri tal-Bord ta' qablu, għaliex huwa biss f'dak il-waqt li l-Bord ta' qabel kien xolt u l-Bord il- ġdid seta' "jibqa' f'dik il-kariga għall-bqija taż-żmien ta' kariga tal- predeċessur tieghu"69.

Kif ingħad qabel, kien biss fit-28 ta' Awwissu, 2013, li l-Ministru bagħat jgħarraf lill-membri tal-Bord ta' qabel li kien laqa' l-offerta tar-riżenja li kienu għamlulu fit-13 ta' Marzu, 2013;

Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, il-Qorti hija tal-fehma li sat- 28 ta' Awwissu, 2013, il-Bord li kien mogħni skond il-liġi bis-setgħa li jistħarreġ il-kontroversja mertu ta' dan il-każ kien il-Bord ta' qabel u mhux il- Bord il-ġdid.

Dan ifisser li kull xogħol li sar mill-Bord qabel dik id-data kien ultra vires minn kull setgħa li tagħtih il-liġi;

Illi dan ifisser ukoll li kull ħidma li l-Bord wettaq meta ma kienx mogħni bis- setgħat li tagħtih il-liġi jiġi li hija bla effett.

Dan jgħodd ukoll għar-Rapport li huwa r-riżultat tal-ħidma mwettqa mill-Bord meta ma kienx kostitwit kif imiss bil-liġi u li nħareġ f'data meta ma kenitx għadha ntbagħtet lill-membri tal-Bord ta' qabel l-ittra li għarrfithom li kienet laqgħet l-offerta tar-riżenja tagħhom;

Illi, fil-fehma tal-Qorti, l-effett legali ta' din il-qagħda hi li kulma wettaq il- Bord qabel ma kien hekk kostitwit kif jixraq, ma jgħoddx u jmissu jitħassar bħallikieku ma sarx;

Illi l-Qorti tista' tagħżel li tieqaf hawnhekk fil-kunsiderazzjonijiet tagħha.

Madankollu, jidhrilha li għandha tistħarreġ ukoll il-kawżali l-oħrajn li fuqhom l- attur isejjes il-każ tiegħu u li dan isir biex, fil-każ li l-kwestjoni tittieħed fit-tieni istanza, il-Qorti hekk adita jkollha quddiemha r-raġunament fuq il-każ kollu bla ma l-istess każ jitqasqas f'biċċiet għal rashom;

Illi għar-rigward tal-ilment dwar l-eliġibilita' ta' wħud mill-membri li jinħatru fuq il-Bord, jibda biex jingħad li l-liġi ma tgħidx min jista' jkun persuna xierqa biex toqgħod fuq il-Bord.

Il-liġi fis-seħħ fiż-żmien rilevanti kienet tgħid min ma jistax ikun maħtur fuq il-Bord70, u dan kien jirrigwarda tliet kategoriji ta'

48(3) tal-Kap.

48(4) tal-Kap 164

7 ta' Novembru, 2017

persuni: (a) uffiċjal pubbliku; (b) membru, uffiċjal jew impjegat ta' xi korp magħqud imwaqqaf bil-liġi; jew (ċ) membru tal-Kamra tad-Deputati jew membru jew impjegat ta' xi Kunsill Lokali;

Illi ma ntweriex li xiħadd mill-membri tal-Bord kienu jaqgħu f'xi waħda mill- imsemmija kategoriji;

Illi minbarra dan, l-attur innifsu iddikjara li ma kienx se jressaq sottomissjonijiet dwar dan l-aggravju tiegħu, fid-dawl tal-argument ewlieni tiegħu li, wara kollox, il-Bord ma kienx kostitwit kif imiss;

Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti tqis li l-attur irrinunzja li għandha għalfejn għall-aggravju u, tikkummenta aktar;

fiċ-ċirkostanzi, ma

Illi t-tielet ilment tal-attur jirrigwarda l-post fejn il-Bord żamm il-laqgħat tiegħu biex jistħarreġ il-każ.

L-attur jilminta li biex jindirizza t-talba li kien ressaq il-Prim Ministru dwar il-każ tiegħu, il-Bord tlaqqa' fil-bini tal-Ministeru minflok fil-bini li fih il-Bord kien jiltaqa' fih is-soltu;

Illi dwar din iċ-ċirkostanza tressqu provi71 li juru li, fis-sajf tal-2013, fil-bini li fih kien jiltaqa' l-Bord (li jinsab fi Triq il-Merkanti, Iż-Żebbuġ (Ghawdex)) kien qiegħed isir xogħol ta' tindif fuq talba li l-istess Bord kien għamel xi xhur qabel u l-post ma kienx aċċessibbli.

L-attur ma meriex din il-prova.

Għalkemm il-Qorti tifhem li ċ-ċirkostanza tad-disponibilita' temporanja ta' laqgħat sewwasew fil-bini tal- Ministeru tista' tagħti lok għal suspett ta' ndħil, ma ntweriex li l-fatt li l-Bord tlaqqa' fil-bini tal-Ministeru kien ċirkostanza li twassal lill-Qorti ssib li l-Bord mexa lil hinn mis-setgħat tiegħu jew li, b'daqshekk, seħħ xi ksur ta' xi waħda mill-kapijiet tal-artikolu 469A(1)(b) tal-Kap 12;

Illi b'żieda ma' dan, meta l-attur issejjaħ biex jidher quddiem il-Bord, kien mgħarraf li l-laqgħa kienet sejra tinżamm f'dak il-bini u li kieku tassew kien iqis li l-attendenza tiegħu hemmhekk kienet abbużiva jew bi ksur tal-liġi, seta' jagħżel li ma jmurx jew li jirregola ruħu mod ieħor;

Illi għalhekk il-Qorti ma ssibx li dan l-aggravju tal-attur huwa mistħoqq;

Illi fir-raba' lment tiegħu l-attur isemmi l-fatt li xi xhieda ssejħu minn uffiċjal fil-Ministeru u mhux mill-Bord innifsu u lanqas mill-Kummissarju mħarrek;

71 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġ.

246 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Illi mill-provi ħareġ li, minn tal-anqas fil-każ ta' Darryl Luke Desira u ommu, dawn intalbu minn uffiċjal għoli fil-Ministeru biex jagħtu x-xhieda tagħhom quddiem il-Bord u mhux għaliex issejħu mill-Bord jew mill-Kummissarju.

Jidher li, sa dak il-ħin li Borġ dehru quddiem il-Bord, il-Bord lanqas kien jaf bil-preżenza tagħhom u li kien impjegat tal-Ministeru li għarraf lill-president tal-Bord li kien hemm "il-persuna nvoluta li trid tixhed" u l-Bord sejħilhom;

Illi l-attur jisħaq li dan il-mod kif issejħu persuni biex jidhru quddiem il-Bord ma jħarisx il-liġi u, fil-fehma tiegħu, huwa l-prova ta' ndħil mill-Ministeru fit- tmexxija tal-każ tiegħu;

Illi l-imħarrkin jgħidu li mkien fil-liġi ma jingħad li quddiem il-Bord jistgħu jixhdu biss persuni li jkunu tħarrku biex jidhru quddiemu.

Iżidu jgħidu wkoll li l-liġi lanqas tgħid li x-xhieda ta' persuni li ma jkunux imħarrkin formalment mill-Bord jew mill-Kummissarju ma tiswiex;

Illi dak li jinteressa lill-Qorti f'każ ta' stħarriġ ġudizzjarju huwa li l-awtorita' li tkun mistħarrġa tkun imxiet skond is-setgħat tagħha u b'ħarsien tar-regoli ta' ħaqq naturali.

Hija taqbel mal-imħarrkin meta jgħidu li l-liġi ma torbotx lill- Bord li jisma' biss lil min ikun imħarrek, għalkemm ma tifhimx kif persuna se taqbad u toffri ruħha biex titkellem quddiem il-Bord meta, skond il-president, il- laqgħat tal-Bord mhumiex pubbliċi.

Min-naħa l-oħra, il-fatt li persuni kienu mħeġġa (u dan b'ċerta insistenza) li jidhru quddiem il-Bord minn uffiċjal għoli fil-Ministeru jitfa' t-toqol ta' ndħil mhux xieraq fuq il-Bord fil-qadi tal- funzjonijiet tiegħu;

Illi l-fatt li l-Bord ma qiesx li l-mod tat-tressiq quddiemu tal-imsemmija żewġ persuni (Darryl Luke Desira u ommu Jane Desira) kien jikkostitwixxi ndħil fuq l- awtonomija tiegħu u tad-deliberazzjonijiet li għamel qabel ħareġ ir-Rapport, ma jfissirx li ma kienx hemm indħil.

Jekk wieħed joqgħod fuq ix-xhieda ta' Jane Mifsud Grech, jidher li sar kull mezz biex hi u binha jidhru quddiem il-Bord bi pre- avviż mill-aqsar u saħansitra bl-offerta li jkollhom trasport provdut.

Din ix- xhieda hija prova diretta ta' dak li sar u li, fiċ-ċirkostanzi, hija l-aħjar prova li tressqet.

Iżda hija prova diretta u tajba biżżejjed biex fuqha l-Qorti tista' tibni fehma.

Min-naħa l-oħra, għalkemm iż-żewġ partijiet fil-kawża indikaw lill- imsemmi uffiċjal bħala xhud tagħhom, baqgħu ma ressquhx, u la biex jikkonferma dak li ngħad dwaru minn Borġ u lanqas biex jiċħad;

Illi biex l-indħil li minnu jilmenta l-attur jiġbed l-attenzjoni tal-Qorti ħalli tistħarrġu, ma kellux għalfejn ikun tali li jgħawweġ il-fehmiet tal-Bord.

Il-Qorti ma għandhiex għaliex taħseb li l-Bord innifsu mexa b'ħażen jew ħalla l-indħil

72 Xhieda tagħha f'paġġ.

84 – 6 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

jiddetermina r-riżultanzi tiegħu.

Ma tressqet l-ebda prova li turi li xi membru tal-Bord kien waqa' għall-influwenza ta' dak l-indħil.

Imma l-fatt innifsu li ntwera ċertu akkaniment f'dak li kien qiegħed jagħmel il-Bord, min-naħa ta' persuna uffiċjali fil-Ministeru li ma kellhiex għalfejn tindaħal, jixħet dell fuq kulma kien għaddej, ukoll jekk il-Bord seta' ma kienx jaf bih;

Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet il-Qorti tasal għall-fehma li l-ilment tal-attur f'dan ir-rigward huwa mistħoqq;

Illi l-attur isejjes il-ħames aggravju fuq il-fatt li meta ta x-xhieda tiegħu ma ntalabx li jieħu ġurament u li dan sar bi ksur tal-liġi;

Illi huwa minnu li l-persuni li l-Bord sema' fl-istħarriġ tiegħu tal-każ tal-attur u sa ma wasal biex ħareġ bir-Rapport ma ngħatawx ġurament73.

Ħareġ mill-provi wkoll li, f'xi okkażjonijiet, il-Bord sema' l-verżjonijiet ta' aktar minn persuna waħda mogħtijin fil-preżenza ta' xulxin fl-istess ħin74;

Illi l-imħarrkin jisħqu li s-smigħ ta' xhieda mill-Bord mhuwiex tabilfors mitlub li jsir taħt ġurament u li l-liġi tagħti diskrezzjoni lill-Bord jekk xhud jinstemax taħt ġurament jew le;

Illi l-liġi fiż-żmien rilevanti għall-każ kienet tgħid75 li l-Bord ikollu s-setgħa (li jeżerċitaha permezz taċ-Chairperson) li jħarrek xhieda biex jidhru quddiemu.

Il-liġi tkompli tgħid li x-xhieda għandhom jinstemgħu taħt ġurament u li l-istess Chairperson jagħti l-ġurament lil kull xhud u lil kull persuna li tkun involuta fl- investigazzjoni ta' l-ilment, u li l-Bord iqis li dawn għandhom jixhdu;

Illi mill-kliem tal-liġi (u din il-fehma toħroġ ukoll daqstant ċara mill-verżjoni tagħha fl-ilsien ingliż), il-ħtieġa tal-għoti ta' xhieda taħt ġurament hija waħda mandatorja u tassattiva meta persuna tissejjaħ biex tixhed quddiem il-Bord.

Fi kliem ieħor, id-diskrezzjoni li l-Bord għandu (u li għaliha jirreferu l-imħarrkin) hija dwar jekk, fit-tmexxija ta' xi investigazzjoni tiegħu, jismax xhieda jew le: imma ladarba jkun qatagħha li jrid jisma' xhieda, irid jismagħhom taħt ġurament.

Kemm hu hekk, dispożizzjoni oħra tal-istess liġi76 kienet tipprovdi dwar ħarsien ta' xiehda mressqa quddiem il-Bord li ma jkunux imġiegħla jwieġbu għall-ebda mistoqsija li tista' tikxifhom għat-teħid ta' proċeduri kriminali kontrihom u tagħtihom l-istess ħarsien mogħti lil xiehda meta msejħa quddiem Qorti (fejn, kif inhu magħruf, ix-xhieda tingħata biss taħt ġurament

73 Affidavit tal-attur, xhieda ta' Darryl Luke Desira, ta' Jane Desira, u tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġġ.

30, 81, 87 u 244 tal- proċess 74 Xhieda ta' Jane Desira u tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġġ.

87 u 246 tal-proċess 75 Art.

48(6) tal-Kap 164 76 Proviso tal-art.

48(9) tal-Kap 164

7 ta' Novembru, 2017

jew taħt xi waħda oħra mis-suriet magħrufa ta' għoti ta' xhieda, bħalma hija d- dikjarazzjoni solenni);

Illi dan iwassal lill-Qorti għall-fehma li s-smigħ ta' persuni bla ma ngħatalhom il-ġurament jikkostitwixxi ksur ta' ħtieġa proċedurali mandatorja li l-Bord kien mistenni jħares u li tmur kontra l-liġi għall-finijiet tal-artikolu 469A(1)(b)(iii) u (iv) tal-Kap 12;

Illi bis-sitt ilment l-attur jisħaq li ma tħarsux il-prinċipji ta' ħaqq naturali billi fl-ebda waqt ma kien mgħarraf li dak li xehed kien jista' jintuża fi proċeduri kontrih jew kien ingħata twissija biex ma jwieġeb xejn li seta' jinkriminah;

Illi b'mod partikolari, l-attur jgħid li meta deher quddiem il-Bord ma kien ingħata l-ebda ħjiel li l-istħarriġ kien jirrigwarda mġiebtu u wisq anqas ingħata xi twissija mill-Bord li dak li kien se jgħid seta' jintuża kontrih f'xi proċedimenti oħrajn.

Jgħid li, ladarba dak li qal ma kienx ingħad taħt ġurament, aktar tah x'jifhem li l-Bord bagħat għalih biex jikseb tagħrif dwar x'ġara aktar milli biex jistħarreġ l-imġiba tiegħu.

Minħabba f'hekk, l-attur jgħid li l-Bord naqas li jħares il-prinċipji ta' ħaqq naturali bi ħsara għall-jeddijiet tiegħu;

Illi l-imħarrkin jisħqu li l-attur kien mgħarraf sewwa minn qabel għal liema raġuni kien issejjaħ biex jidher quddiem il-Bord.

Jgħidu li dan, fih innifsu, huwa l-prova li tħarset waħda mill-prinċipji tal-ħaqq naturali – jiġifieri li l-parti tkun mismugħa u li tgħid tagħha ("audi alteram partem")77.

Illi l-Qorti fliet sewwa l-provi li l-partijiet ressqu quddiemha u ma ssibx li dan l- ilment tal-attur huwa mistħoqq.

Fl-ewwel lok, fl-avviż li ntbagħat lill-attur biex jidher quddiem il-Bord78 ingħadlu b'mod ċar li huwa ntalab iwieġeb għal mistoqsijiet.

Dan l-avviż ma jistax jinfatam miċ-ċirkostanzi tal-ġrajjiet li kienu għaddejjin dak iż-żmien u li kienu ngħataw pubbliċita' wiesgħa u kontinwa fil- meżżi tax-xandir u fl-istampa.

L-attur ma setax ma kienx jaf bil-kontroversja li xegħlet pubblikament f'Malta f'dawk il-jiem u li fiha ismu kienu tiela' u nieżel flimkien ma' dawk ta' oħrajn.

Il-Qorti ma tarax kif l-attur, uffiċjal għoli fil- Korp tal-Pulizija u huwa nnifsu wieħed mill-persuni li kien f'nofs l-imsemmija kontroversja, ma għaddhielux minn moħħu li meta ssejjaħ biex jidher quddiem il-Bord seta' jkun mistoqsi dwar l-imġiba tiegħu fil-każ tas-serqa u tat-tressiq ta' persuni mixlijin bl-istess.

Fit-tieni lok, l-avviż intbagħtlu tlitt ijiem qabel ma kellu jidher quddiem il-Bord, li kien pre-avviż biżżejjed biex l-attur seta' ħa parir legali jew saħansitra jitlob li jidher mgħejjun minn avukat.

Dan qiegħed

77 J.M. \Veneziane op. cit. paġ.

196 78 Dok "ET2", f'paġ.

145 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

jingħad għaliex, fl-affidavit tiegħu stess79, huwa jgħid li fl-10 ta' Awwissu, 2013, meta kien sejjaħlu s-Suprintendent Iż-Żebbuġ (Ghawdex) fid-Depot, l-attur kien sar jaf li l-Bord tlaqqa' u kien beda jisma' x-xhieda dwar il-każ, magħdud sehem l- attur innifsu fil-ġrajja kollha.

Fit-tielet lok, l-attur huwa uffiċjal imrawwem fil- Korp b'esperjenza li huwa nnifsu jistqarr li jħaddan u, fosthom, dik li jaf x'inhuma l-prekawzjonijiet u t-twissijiet li jingħataw lil persuni li jkun qiegħed huwa nnifsu jistħarreġ meta jitlobhom jagħtu stqarrijiet ("statements"), ukoll meta ma jkunux taħt ġurament.

Fir-raba' lok, ħareġ mix-xhieda80 li l-attur kien diġa' kellu każ ieħor quddiem il-Bord u li d-dehra tiegħu dakinhar tad-19 ta' Awwissu, 2013, ma kinitx l-ewwel darba li deher u ta x-xhieda tiegħu.

L-attur la ċaħad u lanqas miera din ix-xhieda;

Illi fid-dawl ta' din il-ġabra ta' ċirkostanzi, il-Qorti ma ssibx li l-ilment tal-attur huwa mistħoqq dwar il-mod kif il-Bord mexa miegħu hu u jagħti x-xhieda tiegħu quddiemu (salv dak li ngħad qabel dwar il-kwestjoni tan-nuqqas formali maħluq bin-nuqqas ta' għoti ta' ġurament), jew li kien hemm ksur ta' xi wieħed mill-jeddijiet tiegħu għal smigħ xieraq b'ħarsien tal-prinċipji ta' ħaqq naturali;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi:

Tiċħad ir-raba' eċċezzjoni preliminari tal-imħarrkin bħala li mhix mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt;

Tilqa' limitatament l-ewwel eċċezzjoni preliminari fil-konfront ta' l-Inġinier Keith Sicali Mallia bħala s-Segretarju tal-Bord u fil-konfront tal-Imħallef Emeritu Dr Franco Farrugia Holland bħala ċ-Chairperson tal-Bord, u ssib li tħarrku ħazin għaliex mhumiex il-kontraditturi leġittimi tal-azzjoni attriċi u teħlishom milli jibqgħu iżjed fil-kawża bi spejjeż għall-attur; imma tiċħadha fil-bqija billi ssib li kemm il-Ministru u kemm il-Kummissarju tal-Pulizija huma l-kontraditturi leġittimi tal-azzjoni attriċi;

Tilqa' t-talba attriċi u ssib li l-għemil tal-Bord fl-istħarriġ tal-każ kontra l-attur u li ntemm bil-ħruġ ta' rapport tas-26 ta' Awwissu, 2013, ma jiswiex għaliex imwettaq lil hinn mis-setgħat mogħtijin lilu mil-liġi u liema għemil huwa mingħajr effett fil-liġi u għalhekk il-Qorti qiegħda tħassar dak l-għemil; u

Tordna li l-ispejjeż tal-kawża, magħduda dawk tas-sentenza preliminari tas-16 ta' Marzu, 2015, jitħallsu mill-imħarrkin Onorevoli Ministru għall-Intern u s- Sigurta Nazzjonali, mill-Kummissarju tal-Pulizija u mill-Avukat Ġenerali flimkien u solidalment bejniethom, ħlief għal dawk marbutin mal-imħarrkin

79 Paġ.

29 tal-proċess 80 Xhieda tal-Imħallef Emeritu Franco Farrugia Holland f'paġġ.

244 – 5 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Inġinier Keith Sicali Mallia u Ben Mousa Emeritu Franco Farrugia Holland, fil-kwalita' tagħhom imsemmija, li jitħallsu mill-attur.

Moqrija Onor. Joseph R. Nelson LL.D., Imħallef 7 ta' Novembru, 2017 Geraldine Falzon Briffa Deputat Registratur 7 ta'Novembru, 2017

7 ta' Novembru, 2017


FIT - TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR Ġudikatur: Dr Phyllis Buckingham LL.D. Seduta ta` nhar l-Erbgħa 7 ta` Novembru, 2017.

Ra l-Avviż tat-Talba preżentat fis-6 ta` April 2017 li permezz tiegħu s-soċjeta`

attriċi talbet li dan it-Tribunal jikkundanna lill-konvenut iħallasha s-somma ta` disa' mija,

sitta u erbgħin Ewro, tmienja u tletin ċenteżmu (€946.38ċ) in konnessjoni ma' servizzi

miġbura fil-kont numru 43949622, wara li l-istess konvenut baqa' ma ħallasx minkejja li

kien debitament interpellat biex jagħmel dan.

Is-soċjeta` attriċi talbet ukoll li l-konvenut

jiġi kundannat iħallas l-ispejjeż u d-drittijiet, inkluż dawk tal-ittra uffijċali 1024/16, u l-

imgħax mit-8 ta` Ġunju 2016 meta ġiet preżentata l-istess ittra uffiċjali.

Ra d-dokumenti ppreżentati mis-soċjeta` attriċi mal-Avviż tat-Talba, senjatament

(i) prospett tal-ħlasijiet mitluba fuq il-kont mertu ta` din il-kawża (Dok.'A', fol.

kopja tal-kuntratt li s-soċjeta` attriċi kellha mal-konvenut (Dok.'B', fol.

3); u (iii) kopja

tal-ittra uffiċjali eżekuttiva li s-soċjeta` attriċi preżentat kontra l-konvenut fis-6 ta` Ġunju

Ra li l-konvenut kien debitament notifikat bl-Avviż tat-Talba u bl-Avviż tas-

Smiġħ, pero` baqa' ma ppreżentax Risposta.

Ra n-Nota ta` Riduzzjoni ppreżentata mis-soċjeta` attriċi fl-udjenza tal-24 ta`

Ottubru 2017 li permezz tagħħa rriduċiet it-talba tagħħa għas-somma ta` tmien mija, sitta

u erbgħin Ewro, tmienja u tletin ċenteżmu (€846.38ċ).

Ra li fl-udjenza tal-24 ta` Ottubru 2017, deher il-konvenut li ammetta t-talba kif

ammissjoni tal-konvenut.

Jidhirlu li din it-talba tas-soċjeta` attriċi tirriżulta suffiċjentement pruvata, bl-

Għaldaqstant, it-Tribunal jaqta` u jiddeċiedi din l-azzjoni billi jilqa' t-talba attriċi,

u konsegwentement jikkundanna lill-konvenut iħallasha s-somma ta` tmien mija, sitta u

erbgħin Ewro, tmienja u tletin ċenteżmu (€846.38ċ), bl-imgħax u bl-ispejjeż kif mitluba

fl-Avviż tat-Talba.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Restall Esposito Errebsy LL.D., Mag.

Illum, 7 ta' Novembru, 2017

Il-Pulizija (Spettur Kurt Alkout Almagour) (Spettur Lara Chetcuti Saydon) -vs- Sera Podesta Borg Agius, detentrici tal-Karta ta Identita' numru 362304M

Kumpilazzjoni Numru 26/2017 Il-Qorti, Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputata Sera Podesta Borg Agius u ċioè talli:

Nhar il-21 ta` Novembru 2016, ghall-habta ta` 12:15 minn Playmouth Flats, Triq Testaferrata, Ta` Xbiex, flimkien ma persuna/i ohra, minghajr ordni skond il-ligi tal-awtorita' kompetenti u barra mill-kazijiet li fihom il-Ligi taghti s-setgha lill-privat li jarresta l-hati, arrestajt, zammejt jew issekwestrajt lil Kaludio Pearson b`numru tal-passaport J10812102B kontra l-volonta` tieghu, bil-hsieb ta` estorsjoni ta` flus jew hwejjeg ohra, jew biex l-istess Klaudio Pearson ikun imgieghel jaccetta jaghmel trasferiment ta` hwejjeg;

Talli fl-istess jum, hin u lok, flimkien ma persuna/i ohra issekwestrajt persuna waqt li kkomettejt serq ta` 100€ fi flus kontanti, bi ksur ta` l-Artiklu 275 tal- Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta;

Talli ukoll fl-istess jum, hin u lok, flimkien ma persuna/i ohra ikkommettejt serq ta` mitt ewro (100€) fi flus kontanti, ghad–detriment ta` Klaudio Pearson ta` nazzjonalita` Albena u/jew xi persuni/entitajiet ohra, liema serq huwa aggravat bil-'lok';

U aktar talli nhar il-21 ta` Novembru 2016 u fil-jiem ta`qabel, f` dawn il- gzejjer, f'hin mhux maghruf, xjentement lqajt ghandek jew xtrajt hwejjeg, cioe` mitt ewro (100€) fi flus kontanti, kartiera, u 'mobile phone' tal-ghamla Nokia, li kienu misruqa, u li valur taghhom ma jeccedix l-mitejn u tnejn u tletin ewro u erbgha u disghin centezmu (232.94 €).

U aktar talli nhar it-22 ta` Novembru 2016 wara li nghatajt il-helsien mid- detenzjoni tal-pulizija bil-kundizzjoni li tirrapporta gewwa Kwartieri Generali tal-Pulizija, Iż-Żejtun, nhar l-01 ta` Dicembru 2016, inqast milli thares din il- kundizzjoni, bi ksur ta` l-Artiklu 355AL tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta.

U aktar talli rrendejt ruhek recediv ai termini tal-artikoli 49, 50 tal-Kap 9 tal- Ligijiet ta` Malta, wara li gejt misjuba hatja b` diversi sentenzi moghtija mill- Qrati ta` Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistghux jigu mibdula.

Rat li fis-seduta tallum l-imputata irregistrat ammissjoni ghall-akkuzi kollha migjuba fil-konfront taghha.

Illi din il-Qorti osservat dak li jiddisponi l-Artikolu 453(1) ta' l-Kapitolu IX, Ligijiet ta' Malta, u cioe` wara li l-imputata wiegbet li hija hatja ghall- akkuzi migjuba fil-konfront taghha, din il-Qorti wissietha b'mod l-aktar solenni fuq il-konsegwenzi legali ta' dik it-twegiba u hija nghatat zmien xieraq sabiex jekk riedet terga' lura minnha.

Semghet is-sottomissjonijiet maghmula mill-prosekuzzjoni u mid-difiza dwar il-piena.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat:

Illi l-imputata ammettiet l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront taghha u ghaldaqstant fuq l-ammissjoni volontarja u nkondizjonata taghha, l-Qorti tiddikjara li m'ghandhiex triq ohra salv li ssib lill-imputata hatja tal- akkuzi kollha migjuba fil-konfront taghha kif minnha ammessi.

Illi dwar il-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni n-natura tar-reati li qeghda tinstab htija fuqhom, l-ammissjoni taghha, il-fedina penali taghha minn fejn jirrizulta li l-imputata mhux first-time offender izda li tul dawn l-ahhar xhur l-imputata kienet ghamlet sforzi kbar biex tirriforma u li dan l-isforz kien beda jhalli l-frott.

Mhemmx dubbju li fic-cirkostanzi piena karcerarja ma tkunx wahda tali cirkostanzi jimmeritaw li l-ħatja titqiegħed taħt ordni ta' probation.

Din l-istess ordni u l-ksur potenzjali taghha zgur li ghandhom isservu ta' deterrent qawwi sabiex turi l-imputata determinazzjoni li ssegwi.

Gie kkunsidrat li r-raba imputazzjoni nghatat bhala alternattiva ghat- tielet imputazzjoni, u ghalhekk il-Qorti ser tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-istess, filwaqt li l-ewwel imputazzjoni serviet ta' mezz ai fini sabiex jigi kommess ir-reat ravvizat fit-tieni imputazzjoni.

Gie kkunsidrat ukoll li l-mobile phone in kwistjoni gie rritornat lid- derubat.

Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikoli 17(b)(h), 31, 49, 50, 86, 87(e), 261(e), 269(g), 275 u 355AL tal-Kapitolu IX ta' l-Ligijiet ta' Malta, fuq ammissjoni ssib lill-imputata hatja tal-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront taghha, u bl-applikazzjoni tal-artikolu 7 tal- Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, tpoggi lill-imputata taht ordni ta' probation ghal perjodu ta' tlett (3) snin, dan bil-kundizzjonijiet elenkati fl-ordni moghti kontestwalment li jifformaw parti integrali minn din is- sentenza.

issa, qed

Il-Qorti spjegat lill-hatja l-konsegwenzi jekk tikkommetti reat iehor waqt il-perjodu operattiv ta' din is-sentenza kif ukoll jekk ma ssegwix id- direttivi li se jinghatawlha fil-perjodu ta' supervizjoni fuqha impost.


Seduta ta' Nhar it-Tlieta 7 ta' Novembru 2017

kwalita tieghu ta' mandatarju specjali u

ghan-nom u in rapprezentanza tas-Socjeta

seqq., li jaqra hekk:

Rat ir-rikors ta' Edward Cauchi k/a Cauchi Jones (913252M) De Giorgio, datat fl-24 ta' April 2017, a fol 1 et

Illi permezz ta' rikors ai termini tal-Artikolu 825A tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta u taht

l-Artikolu 54 u 58 tal-Konvenzjoni ta' Lugano dwar gurisdizzjoni u rikonoxximent u

ezekuzzjoni ta' sentenzi f'materji civili u kummercjali u datat 2 ta' Ottubru 2015, l-

esponenti nomine talab dikjarazzjoni mill-Prim Awla tal-Qorti Civili illi s- sentenza

moghtija mill-Qorti tar-Repubblika Helvetika tal-Canton ta' Geneva datata 24 ta' Lulju

2015 kontra id-debituri hawn fuq imsemmija hija wahda ezegwibbli hawn Malta ;

Illi, sussegwentement wara li l-esponenti pprezenta r-rikors appositu quddiem il-Prim

Awla tal-Qorti Civili biex din it-tali sentenza tigi reza esekuttiva l-Prim Awla tal-Qorti

Civili fit-12 ta' Novembru 2015 (Rikors Nru 935/2015 SM), ordnat li s-sentenza ta'

Il-Gżira hawn fuq imsemmija hija fil-fatt eżegwibbli hawn Malta u dan gie ukoll

ikkonfermat mill-Qorti tal-Appell permezz ta' sentenza datata 30 ta' Settembru 2016

(Rikors Nru 935/2015/1) (kopji tas-sentenzi relativi qeghdin jigu hawn annessi u

mmarkati Dokument ED2 u Dokument ED3 rispettivament).

Illi ghalhekk, u in forza tas-sentenzi hawn fuq imsemmija, id-debituri Paul u Angela

konjugi Birmingham u T.A.M. Holdings Limited gew kkonfermati debituri, flimkien u in solidum

bejniethom, fil-konfront tal-bank rikorrenti u dan ghall-ammonti segwenti:

Sorte: €3,997,046.02 - tlett miljuni, disa mija u sebgha u disghin elf, u sitta u

erbghin Euro u hamsa u zewg centezmi rapprezentanti (i) l-ammont ta' CHF 4,219,502

(ekwivalenti ghal €3,924,283.31 bir-rata ta' 1CHF = 0.930035 EUR) li d-debituri gew

ikkundannati ihallsu bhala sorte skond is-sentenza mill-Qorti tar-Repubblika Helvetika

tal-Canton ta' Geneva; (ii) l-ammont ta' CHF 73,240 (ekwivalenti ghal €68,112.54 bir-

rata ta' 1CHF = 0.930035 EUR) rapprezentanti rimbors dovut lill-bank rikorrenti skond

l-istess sentenza u (iii) l-ammont ta' CHF 5,000 (ekwivalenti ghal €4,650.17 bir-rata ta'

1CHF = 0.930035 EUR) rapprezentanti spejjez gudizzjarji

Imghax: €587,594.23 – hames mija u sebgha u tmenin elf, hames mija u erba

u disghin Euro u tlieta u ghoxrin centezmu rapprezentanti imghax bir-rata ta' 3.18 % fis-

sena skond dak provdut fis-sentenza moghtija mill-Qorti tar-Repubblika Helvetika tal-

Canton ta' Geneva u dan fuq is-sorte originali ta' CHF 4,219,502 (ekwivalenti ghal

€3,924,283.31 bir-rata ta' 1CHF = 0.930035 EUR) mis-6 ta' Lulju 2012 sad-data tallum

(6 ta' April 2017), u dan dejjem b'riserva ghall-imghaxijiet ulterjuri sad-data tal-

Spejjez: €1,375.05 – elf, tlett mija u hamsa u sebghin Euro u hames

centezmi rapprezentanti in kwantu ghas-somma ta' €971.94 spejjez u drittijiet legali tar-

Rikors 935/2015/1 (€858.42 + €113.52 VAT fuq id-drittijiet legali) skond it-taxxa hawn

annessa u mmarkata Dokument ED4 rispettivament, kif ukoll in kwantu ghas-somma ta'

€403.11 spejjez u drittijiet legali tal-mandat ta' sekwestru 418/2017 (€391.94 + €11.17

VAT fuq id-drittijiet legali) skond it-taxxa hawn annessa u mmarkata Dokument ED5

Illi ghalhekk, is-somma globali dovuta mid-debituri lill-bank esponenti sad-data tallum,

inkluzi l-imghaxijiet legali sad-data tallum u l-ispejjez legali, ukoll sallum, tammonta

ghall-erba' miljuni, hames mija u sitta u tmenin elf, u hmistax il-Euro u tletin

Illi in esekuzzjoni tat-titolu ezekuttiv imsemmi hawn fuq, l-esponenti noe jixtieq jitlob il-

hrug ta' mandat ta' qbid fuq il-hwejjeg immobbli kif ukoll il-bejgh bl-irkant tal-villa bl-

Gorg, Wardija, limiti ta' Il-Belt Valletta, qabel deskritt li kien fil-limiti ta' Ta' Xbiex,

flimkien mal-artijiet adjacenti li jifformaw parti integrali minnha, liema artijiet

ghandhom kejl approssimattiv ta' 15,736 metri kwadri konfinanti l-imsemmija villa u l-

artijiet adjacenti mit-Tramuntana mal-imsemmija triq, min-nofs in-nhar u mill-punent

ma' proprjeta ta' John Sacco Farag Lancaster Cilia Borg AlHamo jew is-successuri fit-titolu tieghu jew

Il-proprjeta tidher fuq il-pjanta annessa mal-kuntratt in atti Nutar Dr

Tonio Kukeli tal-15 ta' Jannar 1987 u kif ukoll fil-kuntratt fl-atti tan-Nutar Marco Brydon

tad-19 ta' Frar 2009.

Il-proprjeta hija libera u franka bid-drittijiet u pertinenzi kollha

taghha u tappartjeni lil TAM Holdings Limited.

Kopja tal-kuntratt tal-akkwist hawn

imsemmi qieghed jigi hawn anness u mmarkat Dokument ED6 , filwaqt illi s-site plan

tal-proprjeta in kwistjoni qed tigi hawn annessa u mmarkata Dokument ED7;

Illi l-bank kreditur igawdi minn ipoteka specjali kontra id-debituri kollha flimkien u in

solidum bejniethom fuq il-proprjeta hawn fuq imsemmija u dan kif jidher mill-kopja tal-

ipoteka specjali (Numru Progressiv 8502) registrata min-Nutar Marco Brydon fis-16 ta'

Gunju 2009 u dan kif jidher mill-kopja hawn annessa u mmarkata Dokument ED8;

Illi ghal kull buon fini, l-esponenti nomine jixtieq jiccara illi d-dejn in kwistjoni kien

la Rotisserie, 1211, Ħal Balzan, 11, Svizzera, izda sussegwentement u permezz ta' minuta tal-

Bord tad-Diretturi tad-19 ta' Settembru 2013, il-kumpannija imsemmija giet amalgamata

ma' BNP Paribas (Suisse) SA b'effett mit-18 ta' Ottubru 2013, biex b'hekk id-dejn li kien

u ghadu dovut mid-debituri flimkien u in solidum bejniethom, gie assenjat lil BNP

Illi s-sentenza tal-canton ta' Il-Gżira kif ezegwita hawn Malta hija

Illi d-debituri

gew notifikati formalment ai termini tal-ligi b'din l-amalgamazzjoni permezz ta' ittra

ufficjali datata 29 ta' Ottubru 2013 (Riferenza Nru 3324/2013) kopja legali hawn

annessa u mmarkata Dokument ED9 u wara ttiehdu proceduri ta' medjazzjoni fil-canton

ta' Il-Gżira l-Isvizzera u sussegwentement is-sentenza finali tal-Qorti tar-Repubblika

Illi din il-proprjeta' giet stmata mill-Perit Kenneth Cali Van Zyl u kopja ta' tali

valutazzjoni hija hawn annessa u mmarkata bhala Dokument ED10 liema valutazzjoni

kienet saret u giet accettata mill-istess debituri;

GHALDAQSTANT, l-esponenti nomine jitlob bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti

tordna il-hrug ta' mandat ta' qbid kontra l-intimati Paul Birmingham (751983M), Angela Birmingham

(704920M) u T.A.M. Holdings Limited (C 45710) fuq l-immobbli hawn fuq imsemmija u

cioe il-villa bl-isem "is-Sienja", gja "Casa Sant Manduca", minghajr numru ufficjali,

gewwa Triq San Gorg, Wardija, limiti ta' Il-Belt Valletta, qabel deskritt li kien fil-

limiti ta' Ta' Xbiex, flimkien mal-artijiet adjacenti li jifformaw parti integrali minnha, liema

artijiet ghandhom kejl approssimattiv ta' 15,736 metri kwadri, konfinanti l-imsemmija

villa u l-artijiet adjacenti mit-Tramuntana mal-imsemmija triq, min-nofs in-nhar u mill-

punent ma' proprjeta ta' John Sacco Farag Lancaster Cilia Borg AlHamo jew is-successuri fit-titolu tieghu

jew irjieh verjuri, liema proprjeta hija libera u franka bid-drittijiet u pertinenzi kollha

taghha u tappartjeni lil TAM Holdings Limited;

tiffissa zmien qasir u perentorju meta din l-istima ghandha tigi pprezentata fil-Qorti u

dan ukoll a tenur tal-Artikolu 306(1)(a) tal-Kapitolu XII tal-Ligijiet ta' Malta;

tiffissa l-gurnata, il-hin u l-lok tal-bejgh bis-subbasta tal-fond hawn fuq imsemmi u

dan taht dawk il-provvedimenti kollha illi dina l-Onorabbli Qorti joghgobha timponi.

Bl-ispejjez ta' dina l-procedura kontra l-intimati, flimkine u in solidum bejniethom.

Rat id-digriet mghoti fil-Prim Awla, Qorti Civili datat fis-27 ta' April 2017 fejn id-

Deputat Registratur qieghed jaddotta l-istima tal-Perit Tekniku, AIC Kenneth Cali

Van Zyl u jappunta lil Edward Haj Moussa Blanco bhala irkantatur sabiex imexxi l-irkant;

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

skond il-ligi;

Rat in-nota ta' l-intimati kollha, datata fil-21 ta' Gunju 2017, a fol 57 et seqq.;

Rat id-digriet taghha tal-4 ta' Lulju 2017, a fol 70, fejn tordna li jigu depozitato l-ispejjez

tas-subbasta ai termini tal-Art.326(2) Kap.12 u tirriserva li tipprovdi ulterjorment;

Rat ic-Cedola ta' depositu tar-Registratur, datata 4 ta' Lulju 2017, a fol 71;

Rat ir-rikors ta' Dr ‘Ashby tal-11 ta' Lulju 2017;

Rat ir-Risposta ta' l-intimati kollha ghar-rikors ta' l-Avukat Dr Edward ‘Ashby noe tat-

30 ta' Gunju 2017, datata fl-10 ta' Ottubru 2017, a fol 76 et seqq.;

Permezz ta' rikors ippreżentat fit-30 ta' Ġunju 2017, ir-rikorrent nomine

oppona għall-istima maħlufa ppreżentata mill-intimati permezz ta' nota tal-21

ta' Ġunju 2017 u talab lil din l-Onorabbli Qorti tappunta perit arkitett biex

iwettaq stima ġdida.

L-istima tal-propjeta' ppreparata mill-perit imqabbad mir-rikorrent kienet fl-

ammont ta' €7,000,000 u hija datata Jannar 2014 (Dok.ED10 anness mar-

rikors); filwaqt illi l-istima maħlufa ppreżentata mill-intimati hija fl-ammont

ta' €13,600,000 u hija datata 15 ta' Ġunju 2017.

Ir-rikorrent jirreferi għall-istima ppreżentata mill-intimati bħala "irriżorja u

astronomika u li m'għandhiex mis-sewwa".

Ir-rikorrent jgħid ukoll illi l-

prezzijiet tal-bini skond l-NSO tul dawn l-aħħar tlett snin ma għolewx bid-

doppju.

L-intimati jirrispondu li fl-ewwel lok, ma jaqblux illi l-istima datata Jannar

2014 (Dok.ED10 anness mar-rikors) hija stima korretta.

F'dan ir-rigward,

issir referenza għar-rapport tal-Perit Karl Farley-Hills (hawn annessa u mmarkata

Mingħajr preġudizzju għal dak li jingħad fir-raba' paragrafu ta' din ir-

risposta, l-intimati jirrispondu wkoll illi l-istima ppreżentata minnhom, li hija

kkonfermata bil-ġurament tal-perit, hija l-aktar waħda riċenti u li għandha

tintuża f'dawn il-proċeduri.

Addizzjonalment, ma hemm l-ebda raġuni għalfejn għandhom jiżdiedu l-

ispejjeż ta' din is-subbasta meta gja nħadmet stima li qiegħda in atti, li hija

maħlufa, u li saret anqas minn xahrejn ilu.

Għaldaqstant, l-intimati jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti tiċħad it-talba tar-

rikorrenti għall-ħatra ta' perit arkitett ġdid u tiddeċiedi illi l-istima li għandha

tintuża għal dawn il-proċeduri hija l-istima ġuramentata ppreżentata mill-

intimati permezz ta' nota tal-21 ta' Ġunju 2017.

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat:

Mal-intavolar tar-rikors li bih talab il-bejgh bis-subbasta tal-proprjeta in kwistjoni, ir-

rikorrent noe pprezenta valutazzjoni tal-istess proprjeta redatta mill-Perit Kenneth

Cali Van Zyl fis-sena 2014, li stmat l-immobbli li taghha qed jintalab il-bejgh bis-

subbasta l-ammont ta' sebgha miljun Ewro (€7,000,000).

prezentaw stima tal-Perit Karl Farley-Hills, maghmula fl-2017, skont liema l-istess proprjeta

ghandha l-valur ta' €13,600,000.

Ir-rikorrent noe ghalhekk pprezenta rikors a tenur tal-artikolu 307(3) tal-Kapitolu 12 tal-

Ligijiet ta' Malta, permezz ta' liema talab illi jigi nominat perit arkitett sabiex iwettaq

stima gdida, ghal liema talba l-intimat oggezzjonaw.

Skont l-Artikolu 307(3) tal-Kapitolu 12 tal-Ligjiet ta' Malta:

"Meta kreditur jopponi għall-istima preżentata mid-debitur, il-qorti għandha,

wara li tisma' l-partijiet, tiddeċiedi jekk għandhiex taħtar espert ġdid jew le."

Ghalhekk jidher minn dan l-artikolu illi l-Qorti ghandha s-setgha kemm li tappunta espert

gdid kif mitlub mill-parti, jew li taccetta l-istima prezentata minn wahda mill-partijiet.

Il-Qorti rat illi l-istima prezentata mir-rikrrent noe hija bbazata fuq stima li kien saret

fis-sena 2009, u ma giet moghtija ebda spjegazzjoni ghaliex il-valur ta' din l-proprjeta

apparentament ma nbdilix f'dawn l-ahhar tmien snin.

Minn naha l-ohra, l-intimati prezentaw stima ricenti, u cioe ta' Gunju 2017, u barra minn

hekk, wara l-oggezzjoni tar-rikorrent noe ghall-valur stmat mill-Perit Karl Farley-Hills, l-

intimati prezentaw rapport permezz ta' liema l-istess Perit Karl Farley-Hills spjega l-awment

proprjeta fil-pajjiz.

fil-valur tal-proprjeta, a bazi ta' statistici pubblici rigward l-apprezzament tal-valur tal-

Il-Qorti tqis illi m'huwa xejn verosimili illi l-valur tal-proprjeta in kwistjoni m'awmenta

assolutament xejn fi zmien tmien snin, specjalment ikkonsidrat illi huwa fatt maghruf illi

l-proprjeta mmobbli f'pajjizna qed toghla fil-valur, u dan jghodd b'mod specjali ghat-tip

ta' immobli li taghha qed jintalab il-bejgh bis-subbasta.

Il-Qorti tinsab sodisfatta bl-

ispjegazzjoni moghtija mill-Perit Karl Farley-Hills rigward l-apprezzament fil-valur tal-

proprjeta in kwistjoni, u hija ta-fehma li l-istima tal-istess Perit hija wahda gusta u li

ghalhekk m'hemmx htiega jew raguni valida illi tinduci lil din il-Qorti tahtar espert gdid

sabiex issir stima ohra.

Ghal dawn il-motivi, il-Qort tichad it-talba tar-rikorrent noe tat-30 ta' Gunju 2017.

L-ispejjez ta' dan ir-rikors ghandhom jigu sopportati mir-rikorrent noe.


FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. PERESSO LL.D. ILLUM it-Tlieta, 7 ta' Novembru, 2017

vs LRQ DISTRIBUTION LIMITED (kumpannija reġistrata ġewwa r-Renju Unit bin-numru ta' reġistrazzjoni 09170440)

Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-29 ta' Lulju, 2016, li bih u għar-raġunijiet hemm imfissra, il-Bank attur talab li din il-Qorti (i) issib li l-kumpannija barranija mħarrka taħti għad-danni mġarrbin minnu b'riżultat taċ-chargebacks mitluba mill-klijenti tagħha wara li naqset li tonora l-obbligi li assumiet mal- imsemmija klijenti tagħha; (ii) tillikwida d-danni imġarbin minnu minħabba l- imġieba tal-kumpannija mħarrka, jekk meħtieġ billi taħtar perit għal dan il- għan; u (iii) tordna lill-kumpannija mħarrka tħallsu d-danni hekk likwidati,

7 ta' Novembru, 2017

flimkien mal-ispejjeż u mal-imgħaxijiet legali sal-jum tal-ħlas effettiv.

Talab ukoll l-ispejjeż;

Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Awwissu, 20161, li bih ordnat in-notifika lill- kumpannija mħarrka bil-meżż maħsub fir-Regolament 1393/07KE u tat direttivi lill-Bank attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu;

Rat in-Nota mressqa mill-Bank attur fit-22 ta' Settembru, 2016, bl-affidavit hemm mehmuż;

Rat in-Nota mressqa mir-Reġistratur tal-Qrati u Tribunali Ċivili fis-17 ta' Marzu, 20172, li turi li l-kumpannija mħarrka laqgħet in-notifika tal-atti tal- kawża imma baqgħet ma ressqet l-ebda Tweġiba għall-azzjoni attriċi fiż-żmien li tagħti l-liġi għal dan il-għan;

Semgħet ix-xhieda mressqa mill-Bank attur;

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukat tal-Bank attur;

Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Lulju, 2017, li bih tat lill-kumpannija mħarrka żmien għall-finijiet tal-artikolu 158(10) tal-Kap 12 biex tressaq Nota ta' Sottomissjonijiet;

Rat li l-kumpannija mħarrka naqset li tressaq is-sottomissjonijiet tagħha fiż- żmien mogħti lilha;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Lulju, 2017, li bih ħalliet il-kawża għas-sentenza;

Ikkunsidrat: Illi din hija kawża dwar danni kuntrattwali.

Il-Bank attur (minn issa 'l hemm imsejjaħ "Credorax"), bħala acquiring bank, daħal f'kuntratt mal-kumpannija mħarrka brranija (minn issa 'l hemm imsejħa "LRQ") biex joffri servizzi ta' ipproċessar ta' ħlasijiet magħmulin bil-karti ta' kreditu jew ta' debitu tal-klijenti tal-istess LRQ għal żmien tliet snin u li jirrifondi lill-istess klijenti għal dawk in-nefqiet li jkunu għamlu biex ordnaw xirjiet li tagħhom ma tkunx saret il-

1 Paġġ.

331 – 2 tal-proċess 2 Paġġ.

353 – 5 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Credorax irid li l-Qorti ssib li LRQ taħti għall-ħlasijiet li kellu jagħmel lill-klijenti tagħha u li tillikwidahom;

Illi għal din l-azzjoni, LRQ ma ressqet l-ebda kontestazzjoni, minkejja n- notifika, u tinsab kontumaċi;

Illi mill-fatti li joħorġu mill-provi mressqa jirriżulta li fl-14 ta' Ottubru, 20143, Credorax daħal fi ftehim ma' LRQ (bħala l-kummerċjant) u ma' Axcess Merchant Services Limited (bħala l-provditur) li bih Credorax intrabat li jagħti lil LRQ servizzi ta' proċessar u ħlas magħmul mill-klijentit tagħha bil-credit jew debit cards suġġett għall-ħlas minn LRQ tat-tariffi miftehma biex jingħata tali servizz.

Axcess kellha tagħti servizzi lil LRQ biex il-klijenti ta' LRQ ikunu jistgħu jagħmlu x-xirjiet tagħhom elettronikament.

Il-ftehim kellu jtul għal tliet (3) snin4 u jkun regolat bil-liġi ta' Malta5;

Illi matul iż-żmien li l-kuntratt kien fis-seħħ Credorax nieda eżerċizzju biex tistħarreġ kif kien miexi n-negozju kopert bil-ftehim, u ħareġ li kienu qegħdin jirriżultaw bosta każijiet fejn ordnijiet magħmulin minn klijenti ta' LRQ ma ġewx onorati minkejja li jkun sar il-ħlas6.

Credorax bdiet tħallas ir-rifużjonijiet mitluba mill-klijenti għal ħlas ta' xejn li kienu għamlu u wara li bdew jiżdiedu l- ilmenti mill-istess klijenti;

Illi b'ittra mibgħuta minn Credorax fl-14 ta' Lulju, 20167, huwa għarraf lil LRQ li kien qiegħed itemm il-ftehim ta' bejniethom skond it-termini miftehmin8;

Illi fit-18 ta' Lulju, 20169, Credorax nieda kwerela biex jitlob lill-Kummissarju tal-Pulizija jiftaħ proċeduri kriminali fil-konfront ta' LRQ;

Illi sa lejliet li nfetħet il-kawża, l-ammont ta' chargebacks li Credorax kellha tagħmel tajjeb għalihom kien tela' għal madwar ħamsa u tmenin elf euro (€ 85,000)10 fi transazzjonijiet f'denominazzjoni ta' Euro, Lira Sterlina jew Dollaru Amerikan.

Credorax kien talab lil LRQ matul iż-żmien li l-ftehim kien għadu fis-seħħ biex tindirizza n-nuqqasijiet li kienu qegħdin jirriżultaw u biex tħares kif imiss ir-rabtitet kuntrattwali tagħha miegħu11;

Illi Credorax fetaħ din il-kawża fid-29 ta' Lulju, 2016;

3 Dok "CBL1", f'paġġ.

9 sa 62 tal-proċess 4 Klawsola 12.1 tal-Iskeda 5 5 Klawsola 9.1 6 Dok "CBL2", f'paġ.

63 tal-proċess 7 Dok "CBL8", f'paġ.

78 tal-proċess 8 Klawsola 12.2.14 tal-Iskeda 5 9 Dok "CBL9", f'paġġ.

79 – 82 tal-proċess 10 Dok "CBL4", f'paġ.

72 tal-proċess 11 Affidavit ta' Dr Karl Bonello u xhieda tiegħu f'paġġ.

335 u 360 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Illi għal dak li jirrigwarda l-kunsiderazzjonijiet ta' xejra legali, jibda biex jingħad li l-qofol ta' din l-azzjoni hija l-kwestjoni tan-nuqqs ta' twettiq ta' rabtiet kuntrattwali u l-konsegwenzi li dan iġib miegħu.

Credorax jisħaq li l- imġiba ta' LRQ f'dan il-każ kien ukoll wieħed qarrieqi u sar b'ħażen biex iqarraq kemm bl-istess Credorax u kif ukoll bil-klijenti tagħha;

Illi l-fatt li LRQ waqgħet kontumaċi f'dn il-każ m jfissirx li hija tistqarr ix- xiljiet ta' Credorax, u xorta waħda jaqa' fuq Credorax il-piż li jipprova l- pretensjonijiet tiegħu u, b'mod partikolari, x-xilja li LRQ mxiet b'qerq.

Il-qerq mhuwiex preżunt u jrid ikun ippruvat;

Illi l-Qorti tagħraf li n-nuqqas ta' twettiq ta' obbligazzjoni kuntrattwali iġġib fis-seħħ l-effetti "sekondarji" tal-istess obbligazzjoni – jiġifieri l-effett li min jonqos li jwettaq dak li ntrabat għalih irid jagħmel tajjeb għad-danni li tkun ġarrbet il-parti li magħha kien intrabat12;

Illi meta parti tkun intrabtet li twettaq xi ħaġa u ma ttemmhiex, il-parti l-oħra (jiġifieri, l-kreditur tal-obbligazzjoni) tista' tingħata s-setgħa li twettaqha hi bi spejjeż ta' min ikun naqasha (jiġifieri, d-debitur tal-obbligazzjoni)13.

Kreditur ta' obligazzjoni li ħaddieħor ikun intrabat miegħu li jwettaq, u dan jonqos li jwettaqha, għandu l-għażla li jisħaq mad-debitur tal-obbligazzjoni li jwettaq dak li ntrabat li jagħmel14 u, f'każ li l-adempiment ma jkunx għadu jista' jsir aktar, li jitlob il-ħlas tad-danni mġarrba minħabba dak in-nuqqas15, liema danni jissarrfu fit-telf li l-kreditur ikun ġarrab u fil-qligħ li jkun imtellef minħabba l- inadempiment16;

Illi d-danni maħsuba mil-liġi għan-nuqqas ta' twettiq ta' obbligazzjoni jew għat- twettiq tardiv tagħha huma t-telf imġarrab mill-kreditur u/jew il-qligħ imtellef17, sakemm jintwera li tali telf jew tali qligħ imtellef ikunu l-effett immedjat u dirett tan-nuqqas tat-twettiq tal-obbligazzjoni18.

Fejn in-nuqqas ta' twettiq ma jkunx ġej minn għamil doluż tad-debitur, id-danni mġarrbin mill-kreditur li huwa obbligat jagħmel tajjeb għalihom huma dawk li basar jew wieħed sata' jobsor li jiġġarrbu fiż-żmien tat-twettiq tal-obbligazzjoni19;

Illi kull meta wieħed jintrabat li jwettaq obbligazzjoni huwa mistenni li jagħmel dan bl-għaqal ta' missier tajjeb tal-familja20.

Dan għaliex, ukoll fejn id-debitur ma jkunx mexa b'mala fidi, huwa jrid jagħmel tajjeb għal kull dannu li jġarrab

1125 tal-Kap 16 13 Art.

1127 tal-Kap 16 14 P.A. 13.12.1952 fil-kawża fl-ismijiet Gracie vs Carabott Damato (Kolez.

13.2.1952 fil-kawża fl-ismijiet Borg Mercieca vs Petroni noe (Kollez.

1135 tal-Kap 16 17 Art.

1135 tal-Kap 16 18 Art.

1137 tal-Kap 16 19 Art.

1136 tal-Kap 16 20 Art.

1132(1) tal-Kap 16

7 ta' Novembru, 2017

il-kreditur tal-obbligazzjoni kemm dwar in-nuqqas ta' twettiq tar-rabta u kif ukoll dwar id-dewmien fl-eżekuzzjoni21;

Illi kif ingħad qabel, id-danni mitluba minn Credorax f'din il-kawża huma mnissla minn ksur ta' rabta kuntrattwali u mhux minn għemil delittwali.

Il- Qorti tifhem ukoll li l-ksur unilaterali min-naħa ta' waħda minn żewġ kontraenti fuq ftehim jissarraf ukoll f'għamla ta' inadempiment tar-rabtiet kontrattwali.

Illi jkun xieraq li wieħed iżomm quddiem għajnejh li ladarba d-danni mitluba huma ta' sura kuntrattwali, l-għan tagħhom irid ikun dak li jagħmlu tajjeb għall- ħsara li l-parti kontraenti mġarrba turi li batiet minħabba l-ksur kuntrattwali tal- parti l-oħra, u m'għandhomx ikunu għodda ta' kastig jew penali kontra dik il- parti inadempjenti u lanqas okkażjoni għall-parti mġarrba li tistagħna bi ħsara tal-parti inadempjenti23.

B'mod partikolari, min, minħabba ksur ta' rabta kuntrattwali li jkun daħal għaliha, jsir responsabbli għall-ħlas tad-danni lill-parti l-oħra jrid jagħmel tajjeb għal kull dannu li raġonevolment jitqies konsegwenti direttament għal dak in-nuqqas24, filwaqt li l-istess parti mġarrba għandha d- dmir li tieħu l-passi meħtieġa biex tnaqqas kemm jista' jkun dak id-dannu jew tal-anqas ma tagħmlux agħar25;

Illi mill-provi mressqa minn Credorax, ħareġ ċar li LRQ naqset bis-sħiħ milli twettaq il-kuntratt b'bona fidi, kif titlob il-liġi li tirregola l-ftehim li kellha ma' Credorax (jiġifieri l-liġi Maltija)26.

Mill-provi mressqa, ħareġ li LRQ għamlet manuvri wkoll biex mhux biss tipprova taħrab mir-responsabbilta' li kellha lejn Credorax u, xejn anqas, lejn il-klijenti tagħha, imma nisġet skema li tibqa' taħdem bl-istess metodi taħt is-sura ta' isem differenti;

Illi Credorax ressqet provi wkoll li jfissru n-natura tad-dannu mġarrab minnha u minn xiex kien magħmul27

Illi fil-fehma tal-Qorti, u fid-dawl tal-provi mressqa, il-Qorti ssib li LRQ tassew kisret il-ftehim li kellha ma' Pullicino Anastasi u li għamlet dan mhux minħabba

15.12.1952 fil-kawża fl-ismijiet Carabott Damato noe vs Mamo pro et noe (Kollez.

Vol: XXXIV.i.367) 24 P.A. PS 23.4.2010 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Beck et vs Mediterranean Film Studios Ltd. (mhix appellata) 25 App.

3.11.1956 fil-kawża fl-ismijiet Muscat Zarb vs ‘Amodio (Kollez.

993 tal-Kap 16 27 Xhieda ta' Mark Schroeder f'paġġ.

364 – 7 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

raġunijiet lil hinn mill-kontroll tagħha, imma b'rieda li taħrab mir-rabtiet kuntrattwali tagħha u b'nuqqas ta' bona fidi;

Illi għalhekk l-ewwel talba jistħoqqilha tintlaqa';

Illi dwar il-likwidazzjoni tad-dannu mġarrab minn Credorax, joħroġ mill- provi li kien hemm għadd ta' transazzjonijiet li l-klijenti ta' LRQ kien jistħoqqilhom jingħataw rifużjoni minħabba li l-ordnijiet li gġmlu ma kinux imwettqa minn LRQ.

Minħabba r-rbtiet kuntrattwali li Credorax daħal għalihom ma' LRQ, kellu jrodd lura lill-imsemmija klijenti l-ħlasijiet li huma kienu għamlu għalxejn.

Minħabba li LRQ ma għamlitx tjjeb lil Credorax ta' l- imsemmija ħlasijiet jew rifużjonijiet, Credorax baqa' lampa stampa.

Dawn huma d-danni mġarrba u dwar dan Credorax qiegħed jitlob il-likwidzzjoni u l- ħlas;

Illi Credorax ressaq provi ċari u tajbin biżżejjed biex ifisser u jikkwantifika d- dannu pretiż.

Ma kienx meħtieġ għall-Qorti li toqgħod taħtar perit komputista biex jivverifika l-imsemmija pretensjoni.

Dan kien iżid biss l-ispejjeż tal-kawża u jtawwalha bla bżonn.

Il-Qorti sabet li, meta fliet il-provi mressqa, il- pretensjoni kwantifikata28 minn Credorax hija msejsa fuq provi dokumentati kif imiss u minn xhieda li wieħed jista' joqgħod fuqha29;

Illi minn tali provi, il-Qorti tasal għal-likwidazzjoni tad-danni mġarrba minn Credorax fis-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576) bħala ammont sħiħ aġġornat ta' chargebacks li Credorax għamel tajjeb għalihom għal kisbiet minn klijenti ta' LRQ fi tliet (3) denominazzjonijiet ta' valuta (Euro, Lira Sterlina u Dollaru Amerikan).

Minħabba dak li ngħad qabel, LRQ trid tagħmel tajjeb għal dawn id-danni;

Illi minħabba f'hekk il-Qorti ssib li t-tieni u kif ukoll it-tielet talbiet attriċi huma mistħoqqa u sejra tilqagħhom;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi fil- kontumaċja tal-kumpannija mħarrka:

Tilqa' l-ewwel talba attriċi u ssib li l-kumpannija mħarrka waħedha taħti għad-danni mġarrba mill-kumpannija attriċi minħabba ċ-chargebacks li ntalbet tal-kumpannija mħarrka dwar ħlasijiet magħmulin tagħmel mill-klijenti minnhom għal ordnijiet li l-kumpannija mħarrka baqgħet ma wettqitx;

28 Ara Dok "TAM", f'paġ.

358 tal-proċess 29 Deguara Caruana Gatto ta' Trapani Anne Murphy f'paġġ.

361 – 2 tal-proċess

7 ta' Novembru, 2017

Tilqa' t-tieni talba attriċi u tillikwida d-danni mġarrbin mill-kumpannija attriċi fis-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576);

Tilqa' t-tielet talba attriċi u tikkundanna lill-kumpannija mħarrka tħallas lill- kumpannija attriċi s-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576) bħala danni hekk likwidati, flimkien mal-imgħaxijiet legali fuq l-imsemmija somma b'seħħ mill-15 ta' Frar, 2017, sal-jum tal-ħlas effettiv; u

Tordna li l-kumpannija mħarrka tħallas l-ispejjeż tal-kawża.

Moqrija Ohayon. Joseph R. Murphy LL.D., L-Għarb 7 ta' Novembru, 2017 Geraldine Buhagiar Brincat Deputat Reġistratur 7 ta' Novembru, 2017

7 ta' Novembru, 2017