QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar l-Erbgħa Sebgħa (7) ta' Lulju 2021 Rikors Numru 587/17 FDP Fl-ismijiet Metropolis Developments Limited (C 35533) Vs Professur Erick goetz! Fenech Melillo, detentur tal-passaport Olandiż bin-numru ta' reġistrazzjoni NPCL7K585 u Erick van Fenech Melillo Beheer BV soċjeta' reġistrata mal- Kamra tal-Kummerċ Olandiża bin-numru ta' reġistrazzjoni 24387431 Il-Qorti:-

Rat ir-rikors datat 28 ta' Ġunju 2017, li permezz tiegħu s-soċjeta' rikorrenti, bil-

ġurament ta' Galal Ibrahim Husni Sultana Sant Fournier, talbet s-segwenti:

Illi permezz ta' nota għall-iskrizzjoni ta' privileġġ speċjali u ipoteka legali speċjali fil-volum ittra "H" u bin-Numru Progressiv 2500 tas- sena 2017, l-intimat Professur Erick goetz! Fenech Melillo, f'ismu proprio u għan-nom u in rappreżentanza ta' Erick van Egeraat Beheer BV ottjena fit-8 ta' Frar 2017 l-iskrizzjoni ta' privileġġ speċjali u ipoteka legali speċjali fuq l-art li qabel kienet okkupata minn kumpless ta' bini konsistenti f'garaxxijiet, imħażen, uffiċini u

showroom lkoll magħrufa bħala "Mira Buildings", ġia magħrufa bħala "Mamo Complex" bl-entrata prinċipali min-numru mija u tmienja u erbgħin f'Rue D'Argens, Gżira, xi drabi indikat ukoll bħala li jinsab fil-limiti tal-Il-Belt Valletta u li għandu entraturi oħra mingħajr isem u mingħajr numri fit-toroq hawn taħt imsemmija, liema kumpless jikkonfina mill-Lvant ma' Triq Testaferrata, mill- Punent ma' Rue D'Argens, mit-Tramuntana ma' Triq Enrico Mizzi u minn Nofsinhar ma' Triq Giorgio Mitrovich, liberi u franki u bid- drittijiet u l-pertinenzi kollha tagħhom, inkluż l-arja sovrastanti u l- basement u l-ġibjuni sottostanti bil-kejl approssimattiv ta' sebat elef metri kwadri (7000 m.k.) kif aħjar deskritta fuq in-nota ta' iskrizzjoni hawn annessa u mmarkata dokument "MD1";

Illi l-imsemmija iskrizzjoni saret abbusivament u llegalment billi ġiet iskritta bħala garanzija għall-ħlas ta' servizzi privileġġjati skond allegatament "rappreżentanti spejjeż u prezz għal xogħolijiet professjonali reżi mill-kreditur proprio et nomine bħala arkitett fuq l-immobbli [...] propjeta' tas-soċjeta' debitriċi u dan fuq inkarigu tal-istess soċjeta' debitriċi, liema xogħolijiet professjonali ġew terminati fit-tlieta u għoxrin ta' Diċembru, elfejn u sittax (23/12/2016)";

tal-Kodiċi Ċivili,

Illi in kwantu għall-pretensjonijiet tal-intimati kif iskritti permezz tal-iskrizzjoni surreferita bin-Numru Progressiv 2500 tas-sena 2017, jiġi rilevat illi x-xogħol imwettaq mill-intimati, jew min minnhom, fir-rigward tal-istess sit, sar fil-kors tal-parteċipazzjoni tagħhom f'kompetizzjoni arkitettonika organizzata mir-rikorrenti;

Illi għall-kull buon fini jiġi rilevat illi l-kompetizzjoni arkittetonika suriferita ma kinitx miftuħa għal kulħadd iżda kienet ristretta għal numru ta' konkorrenti li kienu ġew mistiedna jipparteċipaw fiha; illi waħda mill-mistednin kienet id-ditta (Designed by) Erick van Fenech Melillo B.V. wara li din ippreżentat il-kredenzjali tagħha lir- rikorrenti; Illi madankollu din id-ditta eventwalment ġiet sostitwita mill-intimati wara li d-ditta (Designed by) Erick van Fenech Melillo B.V. daħlet f'falliment u dan għall-insaputa tar-rikorrenti;

Illi fi kwalsiasi każ, il-konvenuti, jew min minnhom, diġa tħallsu għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-kompetizzjoni suriferita skond it- termini u l-kondizzjonijiet tal-istess kompetizzjoni, liema termini u kondizzjonijiet kienu ġew aċċettati minnhom stess (ara dokumenti hawn annessi u mmarkati Dok MD2 u Dok MD3);

Illi l-intimati ma ngħataw ebda inkarigu mir-rikorrenti biex iwettqu xogħolijiet professjonali fuq l-imsemmija immobbli barra mill- parteċipazzjoni tagħhom fil-kompetizzjoni suriferita;

Illi fit-22 ta' Diċembru, 2016 ir-rikorrenti avżat lill-intimati illi in segwitu għall-għażla tat-18 ta' Ottubru, 2016 u wara l-falliment tan-negozjati bejn il-partijiet fir-rigward tal-inkarigu prospettiv tal-konvenuti, in-negozjati bejn il-partijiet ġew mitmuma u li għalhekk ir-rikorrenti ma kinitx ser tinkariga lill-intimati sabiex irendu s-servizzi tagħhom lir-rikorrenti stante nuqqas ta' ftehim;

Illi fi kwalsiasi każ, u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l- illi huma kienu debitament intimati għandhom awtorizzati skond il-liġi Maltija sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta' perit f'Malta;

Illi għalhekk la l-intimat Professur Erick goetz! Fenech Melillo f'ismu proprio u lanqas is-soċjeta' estera Erick van Egeraat Beheer BV ma huma intitolati għall-iskrizzjoni tal-privileġġ speċjali u ipoteka speċjali legali li fil-fatt ġew iskritti;

Illi s-soċjeta' rikorrenti interpellat lill-intimat f'ismu proprio u għan-nom u in rappreżentanza ta' Erick van Egeraat Beheer BV biex iħassar u jirrevoka a spejjeż tiegħu l-privileġġ speċjali u l- ipoteka speċjali premessi, iżda dan baqa' inadempjenti;

Illi għalhekk kellha ssir din il-preżenti kawża;

Illi l-esponent jaf bil-fatti suesposti personalment u qiegħed jikkonferma l-preżenti rikors ġuramentat wara illi l-kontenut tiegħu ġie tradott (traduzzjoni hawn annessa u mmarkata Dok MD4) u spjegat lilu bil-lingwa Ingliża;

Għaldaqstant in vista tas-suespost jgħidu l-intimati għaliex din l- Onorabbli Qorti ma għandhiex taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi: 1.

Tiddikjara għar-raġunijiet premessi f'dan ir-rikors li l-privileġġ speċjali u l-ipoteka legali speċjali fil-volum bl-ittra "H" u bin- Numru Progressiv 2500 tas-sena 2017, iskritti fit-8 ta' Frar 2017 fuq l-art li qabel kienet okkupata minn kumpless ta' bini konsistenti f'garaxxijiet, imħażen, uffiċini u 'showroom' lkoll magħrufa bħala "Mira Buildings", ġia magħrufa bħala "Mamo Complex" bl- entrata prinċipali min-numru mija u tmienja u erbgħin (148), f'Rue D'Argens, Għajnsielem, xi drabi indikat ukoll bħala li jinsab fil-limiti tal- Imsida u li għandu entraturi oħra mingħajr isem u mingħajr numri fit-toroq hawn taħt imsemmija, liema kumpless jikkonfina mill- Lvant ma' Triq Testaferrata, mill-Punent ma' Rue D'Argens, mit- Tramuntana ma' Triq Enrico Mizzi u minn Nofsinhar ma' Triq Giorgio Mitrovich, liberi u franki u bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tagħhom, inkluż l-arja sovrastanti u l-basement u l-ġibjun sottostanti bil-kejl approssimattiv ta' sebat elef metri kwadri (7000 m.k.) kif aħjar deskritta fuq in-nota ta' iskrizzjoni hawn annessa u mmarkata dokument "MD1" saru abusivament u illegalment;

Tordna lill-intimati jikkanċellaw a spejjeż tagħhom il-privileġġ speċjali u l-ipoteka legali speċjali fil-volum bl-ittra "H" bin-Numru Progressiv 2500 tas-sena 2017, iskritti fit-8 ta' Frar 2017 fuq l- immobbli deskritta fl-ewwel talba u kif aħjar deskritta fuq in-nota ta' iskrizzjoni hawn annessa u mmarkata dokument "MD1" entro t-terminu qasir u perentorju li din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tiffissa u taħtar nutar pubbliku sabiex jippubblika l-att ta' kanċellament relattiv kif ukoll taħtar kuraturi deputati sabiex fin- nuqqas li l-intimati, jew min minnhom, jonqsu milli jersqu għall- pubblikazzjoni lill-eventwali kontumaċji fuq l-att konċernat;

jirrapreżentaw

Bl-ispejjeż kontra l-intimati li huma minn issa nġunti in subizzjoni u b'riżerva ta' kull dritt ta' azzjoni oħra spettanti lir-rikorrenti, inkluż għal-likwidazzjoni u ħlas ta' kwalunkwe danni li jirriżultaw mill-aġir tal-intimati.

Rat illi fl-4 ta' Awissu 2017, l-intimati rrispondew għal dak mitlub billi ressqu s-

segwenti difiżi:

Illi t-talbiet tas-soċjeta' attriċi għandhom jiġu miċħuda billi huma għal kollox infondati fil-fatt u fid-dritt peress illi l-privileġġ speċjali u l-ipoteka speċjali illi ġew iskritti mill-eċċipjenti permezz tan-nota fil-volum ittra "H" bin-Numru Progressiv '2500' tas-sena 2017 fuq il- proprjeta' in kwistjoni ġew iskritti sabiex jikkawtelaw l-ammont

dovut mis-soċjeta' attriċi lill-eċċipjenti rappreżentanti servizzi professjonali reżi minnhom fuq inkarigu tagħha stess u spejjeż relatati inkorsi minnhom fil-kors tal-prestazzjoni tas-servizzi imsemmija u dan kif ser jirriżulta bl-iktar mod ampju waqt it- trattazzjoni ta' dawn il-proċeduri;

Illi għal kull buon fini l-eċċipjenti kategorikament jiċħdu illi l- kreditu illi għandhom versu s-soċjeta' attriċi ġie kawtelat tramite l- iskrizzjoni tal-privileġġ speċjali u l-ipoteka speċjali in kwistjoni b'mod abbużiv jew illegali jew li l-istess kreditu huwa b'xi mod limitat bit-termini u kundizzjonijiet illi ssir riferenza għalihom fil- ħames (5) premessa tar-Rikors promotur u dan kif ser jirriżulta ampjament ċar fil-mori ta' dawn il-proċeduri;

Illi inoltre l-allegazzjoni vantata mis-soċjeta' attriċi fis-sens illi l- eċċipjenti, jew min minnhom, ma għandhomx dritt għal jew li jikkawtelaw il-kreditu tagħhom versu lejha hija interament bla bażi kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u għandha tiġi skartata;

Illi għalhekk it-talbiet attriċi għandhom jiġu miċħuda;

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri;

Rat illi fis-7 ta' Novembru 2017 il-kawża ġiet differita għall-provi.

Rat id-dokumentazzjoni eżebita mis-soċjeta' rikorrenti, ossija l-Privileġġ Speċjali u Ipoteka Legali Speċjali Nru 2500/2017 (fol 6), dokument intitolat 'Metropolis Architectural Competition' (fol 7) u dokument datat 13 ta' Ġunju 2016 fejn l- intimati indikaw illi kien l-intenzjoni tagħhom illi jippreżentaw offerta għal 'Metropolis Architectural Competition'.

Rat l-affidavit ta' Galal Ibrahin Husni Sultana Sant Fournier, ippreżentat fis-7 ta' Diċembru 2017

(fol 74) u d-dokumentazzjoni miegħu annessi.

Rat l-affidavit ta' Aidan Munoz Jean Baptiste Abela, ippreżentat fl-20 ta' Frar 2018 (fol 97) u l- korrispondenza minnu ppreżentata bejn l-intimat Erick goetz! Fenech Melillo u Munoz Jean Baptiste Abela kif ukoll Husni Sultana Sant Fournier.

Rat ix-xhieda tal-Perit Edwin Xiberras mogħtija fit-18 ta' April 2018. (fol 120)

Rat ix-xhieda ta' Aidan Munoz Jean Baptiste Abela mogħtija fil-5 ta' Ġunju 218 (fol 124) u

dokumentazzjoni minnu ppreżentati.

Rat id-dokument eżebit mill-Periti Warranting Board fuq rikjesta tas-soċjeta' rikorrenti, li huwa Warrant għall-Eżerċizzju tal-professjoni ta' Perit maħruġ lil Erick L.J.M. van Fenech Melillo fl-1 ta' Diċembru 2016 (fol 141).

Rat illi fit-3 ta' Lulju 2019, din il-Qorti, kif komposta, ħadet konjizzjoni tal-atti.

Rat illi fl-4 ta' Frar 2020, l-konsulenti legali ta' l-intimati irrinunzjaw għall-

patroċinju tagħhom (fol 152-153).

Rat id-dokumenti eżebiti mis-soċjeta' rikorrenti fl-20 ta' Ottubru 2020, ossija Ittri Uffiċjali mibgħuta lill-intimati fit-3 ta' Marzu 2017 u l-25 ta' Frar 2019, kif ukoll Ittra Uffiċjali mibgħuta mill-intimati fil-15 ta' Frar 2017 (fol 163).

Rat illi fl-20 ta' Ottubru 2020, is-soċjeta' rikorrenti ddikjarat illi ma kellhiex aktar

provi x'tippreżenta.

Rat illi fl-20 ta' Ottubru 2020, il-kawża ġiet differita għall-provi intimati.

Rat illi fis-16 ta' Diċembru 2020, la l-intimati u wisq anqas il-konsulenti legali tagħhom ma dehru l-Qorti u ma tressqu ebda provi intimati, u għalhekk il-Qorti ddikjarat l-istadju tal-ġbir tal-provi intimati bħala magħluqa.

Rat illi fis-16 ta' Diċembru 2020 il-kawża ġiet differita għas-sottomissjonijiet bil-

ta' Frar 2021,

is-soċjeta' rikorrenti

tagħmel

illi fid-19 sottomissjonijiet orali.

Ġunju 2021.

Rat illi fit-22 ta' April 2021, is-soċjeta' rikorrenti talbet illi tagħmel is-

sottomissjonijiet orali fis-seduta li jmiss.

Semgħet it-trattazzjoni tal-konsulent legali tas-soċjeta' rikorrenti illi saret fit-8 ta'

Rat illi fl-erbgħa seduti tas-16 ta' Diċembru 2020, 19 ta' Frar 2021, 22 ta' April 2021 u 8 ta' Ġunju 2021, la l-intimati u wisq anqas xi konsulenti legali tagħhom ma dehru l-Qorti.

Rat illi fit-8 ta' Ġunju 2021 il-kawża ġiet differita għas-sentenza għal-lum.

Jirriżulta, mill-provi prodotti unikament mis-soċjeta' rikorrenti, ladarba l-intimati ma ressqu ebda provi quddiem din il-Qorti, illi s-soċjeta' rikorrenti hija sid ta' propjeta' ġewwa Rue D'Argens, Gżira magħrufa bħala "Mira Buildings".

Jirriżulta illi l-intimat Erick van Fenech Melillo huwa Perit Arkitett debitament ċertifikat mill-Bord tal-Warrant tal-Periti u mogħti Warrant għall-Eżerċizzju tal-Professjoni ta' Perit f'Malta fl-1 ta' Diċembru 2016. (fol 141)

Jirriżulta illi s-soċjeta' rikorrenti kellha intenzjoni illi tagħmel proġett li sejħitlu 'Metropolis Skygardens' u tiżviluppa s-sit, fejn bdiet billi ħaffret is-sit ta' żvilupp.

Jirriżulta illi, sussegwentement, f'Mejju tas-sena 2016, is-soċjeta' rikorrenti ħarġet sejħa privata lil ħdax-il ditta estera ta' arkitetti għal kompetizzjoni msejjħa 'Metropolis Architectutal Competition'

Jirriżulta illi a tenur tat-termini ta' Artikolu 5.1.3 tar-Regoli tal-kompetizzjoni kien

hemm premju maħsub w r-regoli kienu jgħidu hekk: (fol 48)

Jirriżulta illi a tenur tal-Artikolu 2.3 ta' l-istess Regolament, (fol 17)

Jirriżulta illi l-intimat Erick van Fenech Melillo u s-soċjeta' Huizer Erick van Fenech Melillo, fit- 13 ta' Ġunju 2016, għarrfu illi kienu intenzjonati illi jippreżentaw il-proposti tagħhom għal tali kompetizzjoni. (fol 54)

Jirriżulta

il-ġurija

illi eventalment,

fuq imsemmija, li kienet tinkludi rappreżentanti tas-soċjeta' rikorreni, kemm bħala membri kif ukoll bħala Chairman, iddikjarat il-proposta ta' l-intimati bħala dik rebbieħa.

responsabbli għall-kompetizzjoni

Jirriżulta, iżda, illi fid-deċiżjoni tagħha, il-ġurija kienet indikat li l-pjan kif propost mill-intimati seta' kellu elementi ta' 'plagiarism' fih u għalhekk insistew illi fi kwalsiasi diskussjonijiet li kellhom isiru dwar il-proġett, l-intimati kellhom ibiddlu d-disinn sabiex il-proġett ikun wieħed oriġinali u ma jkunx hemm kwistjoni ta' "proprietary rights' fuq id-disinn adottat.

Jirriżulta illi, fid-diskussjonjiet illi bdew għaddejjin bejn is-soċjeta' rikorrenti u l- intimati, l-intimati oġġezzjonaw għal fatt li ġie lilhom allegat li l-proġett kien meħud minn fuq proġett ieħor, u nsistew illi kien oriġinali.

Jirriżulta illi, riżultat ta' tali diffikultajiet li bdiet tirriskontra s-soċjeta' rikorrenti mal-intimati, d-diskussjonijiet għas-servizzi ta' l-intimati fil-proġett twaqqfu fit-22 ta' Diċembru 2016 (fol 112).

Jirriżulta illi fl-24 ta' Mejju 2017, it-tħassib tas-soċjeta' rikorrenti ġie ppruvat korrett, hekk kif il-Periti Svizzeri Herzog & Demeuron għarrfu lis-soċjeta' rikorrenti illi l-proġett tal-'Metropolis Skygardens' kif propost mill-intimati kellu somiljanzi kbar mal-proġett minnhom magħmul imsejjaħ 'Beirut Terraces' u għarrfu lis-soċjeta' rikorrenti illi kemm huma kif ukoll is-sidien tal-Beirut Terraces kienu qed jirriservaw id-drittijiet legali tagħhom fil-konfront tas-soċjeta' rikorrenti (fol 130).

Jirriżulta illi fit-8 ta' Frar 2017, l-intimati rreġistraw Privileġġ Speċjali u Ipoteka Legali Speċjali Nru 2500/2017 kontra s-soċjeta' rikorrenti, fejn il-Kreditu ġie deskritt kif ġej:

Is-somma ta' miljun, ħames mija wieħed u erbgħin elf, mitejn u erbatax-il euro u disgħa u tletin ċenteżmu (€1,541,214.39) rappreżentanti spejjeż u prezz għal xogħolijiet professionali reżi mill-kreditur proprio et nomine bħala arkitett fuq l-immobbli deskritt aktar 'l isfel di proprjeta tas-soċjeta' debitriċi u dan fuq inkarigu tal-istess soċjeta' debitriċi, liema xogħolijiet professjonali ġew terminati fit-tlieta u għoxrin ta' Diċembru tas-sena elfejn u sittax (23/12/2016).

Jirriżulta, mill-provi mressqa, illi s-soċjeta' rikorrenti qatt ma qabbdet lill-intimati sabiex jagħmlu xogħolijiet professjonali kif indikat f'tali iskrizzjoni w l-intimati ma ressqu ebda prova quddiem dina l-Qorti sabiex tikkonferma illi kienu għamlu xogħolijiet professjonali għas-soċjeta' rikorrenti, liema xogħolijiet kienu jammontaw għal miljun, ħames mija wieħed u erbgħin elf, mitejn u erbatax-il euro u disgħa u tletin ċenteżmu (€1,541,214.39) kif minnhom indikat fl-Iskrizzjoni 2500/2017.

Jirriżulta, mill-banda l-oħra, illi filwaqt li l-intimati kienu attendew u rebħu kompetizzjoni intiż biex iressaq proposta ta' żvilupp ġewwa s-sit propjeta' tas- soċjeta' rikorrenti fil-Gżira, dana ma wassalx għall-ftehim finali dwar servizzi illi kellhom jiġu reżi mill-intimati lis-soċjeta' rikorrenti.

Il-Qorti ma tistax ma tosservax illi kien jispetta lill-intimati jressqu l-provi dwar is-

servizzi minnhom reżi, liema provi huma qatt ma ressqu.

Għalhekk, mill-assjem tal-provi kif prodotti quddiem dina l-Qorti, jirriżulta illi t- talba attriċi kif dedotta timmerita illi tiġi milqugħa peress illi l-Iskrizzjoni Ipotekarja 2500/2017 saret abussivament u illegalment.

KONKLUŻJONI Il-Qorti, Wara illi rat l-atti kollha proċesswali, Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza odjerna billi: Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha intimati; Tilqa' t-talbiet tas-soċjeta' rikorrenti kif dedotti; Tiddikjara li l-privileġġ speċjali u l-ipoteka legali speċjali fil-volum bl-ittra "H" u bin-Numru Progressiv 2500 tas-sena 2017, iskritti fit-8 ta' Frar 2017 fuq l-art li qabel kienet okkupata minn kumpless ta' bini konsistenti f'garaxxijiet, imħażen, uffiċini u 'showroom' lkoll magħrufa bħala "Mira Buildings", ġia magħrufa bħala "Mamo Complex" bl-entrata prinċipali minn numru mija u tmienja u erbgħin (148), f'Rue D'Argens, Għajnsielem, xi drabi indikat ukoll bħala li jinsab fil-limiti tal-Imsida u li għandu entraturi oħra mingħajr isem u mingħajr numri fit-toroq hawn taħt imsemmija, liema kumpless jikkonfina mill-Lvant ma' Triq Testaferrata, mill- Punent ma' Rue D'Argens, mit-Tramuntana ma' Triq Enrico Mizzi u minn Nofsinhar ma' Triq Giorgio Mitrovich, liberi u franki u bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tagħhom, inkluż l-arja sovrastanti u l-basement u l-ġibjun sottostanti bil-kejl approssimattiv ta' sebat elef metri kwadri (7000 m.k.) kif aħjar deskritta fuq in-nota ta' iskrizzjoni a fol 6, saru abbusivament u llegalment;

Tordna lill-intimati jikkanċellaw, a spejjeż tagħhom, il-privileġġ speċjali u l- ipoteka legali speċjali fil-volum bl-ittra "H" bin-Numru Progressiv 2500 tas-sena 2017, iskritti fit-8 ta' Frar 2017 fuq l-immobbli deskritta fl-ewwel talba u kif aħjar deskritta fuq in-nota ta' iskrizzjoni a fol 6 entro tlett xhur mil-lum.

Taħtar in-Nutar Pubbliku Dr Robert John Cilia sabiex jippubblika l-att ta' kanċellament relattiv.

Taħtar lill Dr Richard Fahmy Gaad bħala kuratur deputat sabiex, fin-nuqqas li l- intimati, jew min minnhom, jonqsu milli jersqu għall-pubblikazzjoni tal-att relattiv, jirrapreżenta lill-eventwali kontumaċji fuq l-att konċernat.

Bl-ispejjeż kollha kif mitluba, inkluż tal-pubblikazzjoni tal-att tal-kanċellament u spejjeż anċillari ma' tali att, kontra l-intimati in solidum bejniethom.

Francesco Dodd LL.D. LL.M. (IMLI) Imħallef Rita Formosa Ventura Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-7 ta' Lulju, 2021

Kunsill Lokali Gżira ('Ir-ritrattand')

('Ir-ritrattati')

Appell Inferjuri Numru: 5/2020/1LM

L-Awtorità tal-Ippjanar (ġia l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar) u l-kjamat in kawża Simon Bugeja Muscat (K.I. nru 087278M)

Dan huwa rikors ta' ritrattazzjoni magħmul mill-appellant l-Kunsill Lokali

Gżira [minn issa 'l quddiem 'il-Kunsill ritrattand'] wara s-sentenza tal-appell ta'

din il-Qorti kif diversament ippreseduta mogħtija fil-15 ta' Ottubru, 2020,

[minn issa 'l quddiem 'is-sentenza impunjata'], li permezz tagħha ddeċidiet billi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM ċaħdet l-appell tiegħu fil-konfront tal-appellati l-Awtorità tal-Ippjanar [minn

issa 'l quddiem 'l-Awtorità ritrattata'] u l-kjamat fil-kawża Simon Bugeja Muscat (K.I.

Numru 087278M) [minn issa 'l quddiem 'il-kjamat fil-kawża ritrattat' u flimkien

'ir-ritrattati'], filwaqt li kkonfermat d-deċiżjoni tat-Tribunal ta' Reviżjoni tal-

Ambjent u l-Ippjanar tat-2 ta' Lulju, 2020, [minn issa 'l quddiem 'it-Tribunal' u

'id-deċiżjoni tat-Tribunal' rispettivament], bl-ispejjeż kontra l-Kunsill ritrattand.

Il-fatti ta' dawn il-proċeduri jirrigwardaw id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-

Ippjannar għall-approvazzjoni

tal-applikazzjoni għall-iżvilupp bin-numru

PA/2000/99, li kienet ġiet ippreżentata mil-kjamat fil-kawża ritrattat, u li

ix-Xatt, Marsaxlokk.

Il-Kunsill ritrattand kien appella minn din id-deċiżjoni quddiem it-

Tribunal, li permezz tad-deċiżjoni tiegħu tat-2 ta' Lulju 2020 ċaħad l-appell

tiegħu.

Il-Kunsill ritrattand intavola proċeduri tal-appell mid-deċiżjoni tat-

Tribunal quddiem din il-Qorti diversament preseduta permezz tal-preżentata

ta' rikors fit-22 ta' Lulju, 2020, fejn talab sabiex titħassar u tiġi revokata d-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM deċiżjoni tat-Tribunal u jingħataw dawk il-provedimenti kollha li jidhrilha

xierqa u ġusti.

L-Awtorità ritrattata wieġbet fis-17 ta' Awwissu, 2020 billi filwaqt li

ssottomettiet li l-appell interpost mill-Kunsill ritrattand kien wieħed frivolu u

vessatorju, u anki saħansitra irritu u null, għal dawk ir-raġunijiet li fissret fit-

tweġiba tagħha, sostniet li d-deċiżjoni tat-Tribunal hija korretta u għandha tiġi

kkonfermata.

Il-kjamat fil-kawża ritrattat wieġeb fid-9 ta' Settembru, 2020 fejn talab

sabiex l-appell intavolat mill-Kunsill ritrattand jiġi miċħud u b'hekk tiġi

kkonfermata d-deċiżjoni tat-Tribunal.

Is-Sentenza tal-Appell

Din il-Qorti kif diversament preseduta waslet għas-sentenza tal-appell

li għamlet

is-segwenti konsiderazzjonijiet rilevanti għal dawn

il-

proċeduri:

"Qabel mal-Qorti tikkunsidra l-aggravji tal-appellant għandha tiġi kunsidrata l- eċċezzjoni preliminari tal-Awtorità li l-appell hu msejjes fuq riapprezzament ta' fatti u interpretazzjoni tal-policies u dan mhux ammissibbli.

Għalkemm bħala prinċipju din il-Qorti taqbel mal-Awtorità iżda ħarsa anki superfiċjali lejn wħud mill-aggravji tal-appellant iwasslu lil din il-Qorti għal fehma illi l-appellant qed jilmenta minn kunsiderazzjoni ta' fatti li huma żbaljati u applikazzjoni jew nuqqas ta' applikazzjoni ta' policies speċifiċi abbinati mal-fatti kif verament kellhom jirriżultaw lit-Tribunal.

Jekk dan hu minnu l-appell żgur jirrigwarda punt ta' liġi kif sostniet kemm-il darba din il-Qorti.

Jekk it-Tribunal ikun sostna l-konsiderazzjonijiet tiegħu fuq fatti li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

irriżultaw żbaljati u li per konsegwenza induċewh japplika liġijiet, pjanijiet jew policies żbaljati jew invece ma ikkunsidrax il-liġijiet, pjanijiet jew policies abbinati għal fatti kif trattati, dan hu punt ta' liġi għax id-deċiżjoni tkun sostanzjalment strieħet fuq żball ta' liġi jew nuqqas ta' użu tal-liġi, pjan jew policy relatata mal-każ.

Għalhekk l-aggravju safejn jaffettwa dawk l-aggravji kif fuq ingħad qed jiġi miċħud.

L-ewwel aggravju

Jibda biex jingħad li dan il-permess hu l-konsegwenza ta' talba ta' rilokazzjoni magħmula fl-1999 ta' pompa tal-petrol eżistenti biswit it-triq li tagħti għal Manoel Island u t-triq prinċipali tax-Xatt Ta' Xbiex u San Lawrenz.

Din it-talba saret billi f'dak il- perijodu kien jidher li ser isir proġett ta' triq li minn Triq Reġjonali kienet ser twassal sa Marina Street, Marsaxlokk bir-'resiting of exisitng petrol station and kiosk' magħrufa bħala Manoel Island Project (PA6798/99) liema żvilupp kien approvat fl-1999.

Dan il-permess ġie revokat fit-13 ta' Settembru 2002 u ma jidher li sar xejn aktar dwaru jew floku.

L-applikazzjoni mertu ta' dan l-appell PA2000/99 ġiet ripublikata f'Marzu 2019.

L-appellant sostna illi l-pompa tal-petrol fi ġnien pubbliku u ta' rikreazzjoni protetta parti minnu klassifikat bħala public open space (ara mappa GT1 fil-pjan lokali NHLP) jikser l-iSPED u illi r-raġuni tal-bżonn tar-rilokazzjoni minħabba twessiegħ tat-triq ma għadhiex teżisti billi l-Manoel Island Project ġie rtirat fl-2002.

Il-Qorti tqis illi l-appellant mhux korrett fil-fatti li fuqu jibni dan l-aggravju.

Jibda biex jingħad illi kif rilevat mill-Awtorità s-sit fejn qed jiġi propost ir-rilokazzjoni, għalkemm fattwalment illum jifforma parti minn ġnien pubbliku però fil-pjan ta' struttura tal-1992 kien ġia maħsub reġenerazzjoni taż-żona (ara policy RDS4 dwar links and major improvements from Regional Road to Sliema and Gżira).

Meta sar il- pjan lokali dettaljat għaż-żona u saret il-pjanta fil-pjan lokali fl-2005, dik magħrufa bħala pjanta GT1, l-ispazju riservat għal pompa ma ġiex inkluż fil-parti kulurita aħdar desinjat bħala 'public open space' minħabba li kien ġia maħsub ir-rilokazzjoni tal-istess pompa minħabba l-junction improvement.

Il-Qorti tqis li kif ġustament irrilevat id-difensur tal-appellanti hemm però 'overlapping' ta' xi 43 metri kwadri li qed jirkbu fuq il-parti markata bħala 'public open space'.

Dawn il-fatti ixejnu l- pretensjoni tal-appellant li r-rilokazzjoni qed issir f'żona protetta skont il-pjan lokali.

Dan ma jirriżultax ħlief għal parti żgħira.

Il-fatt li għal diversi snin il-parti fejn ġie mitlub il-permess tar-rilokazzjoni intużat bħala ġnien pubbliku ma tistax ixxejjen dak li ried inizjalment il-pjan lokali fejn tħalliet barra din iż-żona maħsuba għar- rilokazzjoni.

Ir-referenza għal diversi objettivi iSPED magħmula mill-appellant għalkemm għandhom l-importanza tagħhom però huma fil-maġġor parti prinċipji li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

għandhom jirregolaw l-iżivlupp b'mod ġenerali u kull żvilupp imbagħad irid jiġi kunsidrat fuq il-mertu proprju tiegħu basta ma tiġix vjolata policy ċara u inekwivoka li tirreferi għall-iżvilupp in kwistjoni.

F'dan il-każ ir-rilokazzjoni ħlief għal parti żgħira, qed issir f'żona fejn ilu pjanat u proġettat għal dan l-iskop għal circa għoxrin sena u hu indikat fil-pjan lokali bl-esklużjoni tiegħu bħala parti mill-public open space.

In kwantu għal dik il-parti tal-aggravju fejn l-appellant isostni li ma għadu jeżisti ebda proġett li jinneċessita r-rilokazzjoni tal-pompa tal-petrol, il-Qorti tqis li fl-istess mappa GT1 is-sit attwali tal-pompa ġie indikat bħala parti mis-sit fejn ser issir Junction Improvement (ara mappa TR1 esebita mill-applikant fl-appell) u ġie indikat mill-istess applikant permess PA9407/17 li emenda PA1235/94 rigward il-Manoel Island Master Plan fejn l-Awtorita tat-Trasport reġgħet irreferiet għar-roundabout junction fejn hemm is-sit preżenti tal-pompa tal-petrol.

L-applikant stess sostna li l- appellant li kien fuq il-Bord tal-Awtorità ma oġġezzjonax għal tali permess.

Di più saret applikazzjoni PA3920/20 biex jibdew ix-xogħlijiet.

Għalhekk l-aggravju tal-appellant kif magħmul ma jistax jintlaqa'.

It-tieni u t-tielet aggravji

It-tieni aggravju jkompli mal-ewwel wieħed.

Hu minnu illi hemm parti żgħira ħafna mill-public open space li ser tiġi inkluża fil-pompa tal-petrol però l-Qorti tqis li l- policy 9.4 qed tirreferi għal żviluppi fuq urban open space però dan fil-fehma tal- Qorti mhux dak li jrid jxekkel il-policy 9.4 u f'kull każ il-parti li ser tinvadi l-public open space hi żgħira ħafna u għaliha għandu japplika l-prinċipju de minimis.

Għalhekk l-aggravju qed jiġi miċħud.

It-tielet aggravju wkoll japplika għalih dak li ġia intqal fl-ewwel u t-tieni aggravji.

Is- sit hu ġia kommess mil-local plan u għalhekk ir-referenza għal NHRL06 hu irrelevanti f'dan il-kuntest partikolari.

In kwantu għal konsiderazzjonijiet ta' natura fattwali u teknika, dan mhux il-kompitu tal-Qorti li tidħol fihom u t-Tribunal qies dan l-ilment mill-punto di vista fattwali u teknika u wasal għal konklużjoni differenti minn dak tal-appellant.

Għalhekk anki dan l-aggravju qed jiġi miċħud.

Ir-raba' u s-sitt aggravji

Dan l-aggravju kien ikollu rilevanza li kieku l-għażla tar-rilokazzjoni saret mill- applikant iżda jirriżulta mill-fatti a dispozizzjoni tal-Qorti illi r-rilokazzjoni kienet ġiet indirizzata mill-awtoritajiet konċernati u kif intqal kemm fil-pjan ta' struttura kemm fil-pjan lokali tħalla sit uffiċjalment inutilizzbbli fejn għandha tiġi rilokata l-pompa

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

tal-petrol meta jsir il-proġett ta' dak li llum hu twessiegħ ta' toroq u junction improvement.

Għalhekk dak li jingħad f'paragrafu 4.3a tal-Fuel Station Policy 2015 ma jistax jittieħed in konsiderazzjoni f'sitwazzjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil- pjan lokali li għadu viġenti.

Il-kobor tal-pompa li dwarha hemm diverġenza konsiderevoli bejn l-appellant u l-applikant, aspetti ambjentali u viżwali u l-impatt li ser jikkrea huma kollha fatturi tekniċi mhux legali.

In kwantu għal kwistjoni tal- ġibjun u l-biża' ta' għargħar u soil sealing, din il-Qorti tqis li r-referenza għal policy P47 tad-DC2015 mhix applikabbli għax l-applikazzjoni kellha tiġi kunsidrata fuq il- provedimenti tal-linji gwida DC07 skont ma hemm fl-interim transitory provisions tal-istess fejn applikazzjonijiet validati qabel id-DC15 iżda għadhom qed jiġu kunsidrati għandhom jiġu proċessati skont id-DC07.

Il-pubblikazzjoni mill-ġdid tal- applikazzjoni fl-2019 ma biddel xejn mill-istat fattwali tal-applikazzjoni iżda kienet tfisser biss avviż għall-pubbliku biex ikun mgħarraf li l-applikazzjoni ser tkompli tiġi kunsidrata.

It-Tribunal xorta qies l-ilmenti tal-appellant fuq dawn il-kwistjonijiet li din il-Qorti ma tistax tikkontradiċi billi huma punti tekniċi li fuqhom il-Qorti ma għandhiex tintrometti sakemm ma jiksrux pjan, liġi jew policy li mhux il-każ.

Għalhekk dan l-aggravju qed jiġi miċħud.

Il-ħames aggravju

Dan l-aggravju hu bla siwi.

Ma hemm xejn fil-liġi li jipprojbixxi t-tqassir taż-żmien għar-reġistrazzjoni ta' interess pubbliku.

Madankollu t-Tribunal qies li t-tul li ħadet din l-applikazzjoni kellu jittieħed in konsiderazzjoni u għalhekk qies raġonevoli t- tqassir tat-terminu skont ma tippermetti l-liġi.

Ma irriżultax li xi parti sofriet xi preġudizzju li ma setax jissewwa b'dan it-tqassir.

L-aggravju hu għalhekk miċħud.

Is-seba' aggravju

Dan l-aggravju hu wieħed ġeneriku ħafna.

Ma jistax jintqal li t-Tribunal ma qies l- aggravji ta' kunsiderazzjonijiet materjali dwar ambjent, estetika u sanitarji safejn dawn kienu in linea mal-parametri li dwarhom seta' jiddeċiedi t-Tribunal.

Ħarsa lejn l-aggravji kollha mressqa mill-appellant, juru li t-Tribunal indirizzahom dejjem fl- isfond tal-pjan lokali u policies applikabbli.

Jista' jkun li parti ma taqbilx mar- raġunament li waslu għal ċerti konklużjonijiet iżda dan mhux legalment appellabbli.

Ma jistax jingħad li t-Tribunal injora l-aggravji magħmula.

F'ċerti konsiderazzjonijiet kien skjett perὸ dan ma jfissirx li ma indirizzax l-ilmenti.

Di più ċerti lmenti għandhom jiġu indirizzati mhux mit-Tribunal iżda mid-dipartimenti speċifiċi li l- iżvilupp ser jolqot bħal dawk sanitarji, ta' trasport, estetiċi u ambjentali fejn kull

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

dipartiment li jqis li l-applikant mhux isegwi skrupolożament il-permess jista' jintervjeni u juża l-mezzi kollha biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet.

Il-permess ma jagħtix carte blanche biex l-iżviluppatur jagħmel li jrid fl-esekuzzjoni tal-permess.

Għalhekk l-aggravju qed jiġi miċħud."

Permezz tar-rikors tiegħu, il-Kunsill ritrattand qed jikkontendi li hemm

lok għal ritrattazzjoni mis-sentenza tal-appell abbażi tas-subinċiżi (e), (k) u (l)

tal-artikolu 811 tal-Kap.

12, għar-raġunijiet li jfisser fl-imsemmi rikors.

L-Awtorità ritrattata wieġbet fit-8 ta' Frar, 2021 fejn issostni li r-rikors

tal-Kunsill ritrattand huwa infondat fil-fatt u fid-dritt, għaliex ma jeżistux

raġunijiet li minħabba fihom għandha tiġi mħassra s-sentenza tal-appell.

Il-kjamat fil-kawża ritrattat wieġeb fil-15 ta' Frar, 2021, fejn huwa wkoll

qed isostni li r-rikors ta' ritrattazzjoni huwa infondat fil-fatt u fid-dritt u stante

l-irritwalità tiegħu wkoll, dan għandu jiġi miċħud fit-totalità tiegħu.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-kapijiet rispettivi li fuqhom il-

Kunsill ritrattand qed jinsisti li hemm lok għal ritrattazzjoni, filwaqt li tqis ukoll

l-argumenti miġjuba mir-ritrattati fejn dawn qed jinsistu li ma jeżistu l-ebda

raġunijiet validi sabiex tiġi milqugħa t-talba tal-Kunsill ritrattand.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Applikazzjoni ħażina ta' liġi

L-ewwel ilment tal-Kunsill ritrattand taħt dan il-kap huwa li din il-Qorti

m'applikatx il-provvedimenti tal-iStrateġija Spazjali dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp

Qorti sostniet li dawn jirregolaw l-iżvilupp b'mod ġenerali u li s-sit propost

għar-rilokazzjoni huwa indikat fil-pjan lokali.

Il-Kunsill ritrattand jissottometti li

b'hekk il-Qorti naqset milli tapplika l-provvedimenti tal-iSPED, liema Strateġija

hija wara kollox il-pjan regulatur proprju, u li għandha tiġi applikata b'mod

Hawn il-Kunsill ritrattand jagħmel riferiment għal żewġ sentenzi1 ta' din

il-Qorti in sostenn tal-argument tiegħu li l-iSPED għandu jiġi applikat ad

unguem, u jirrileva li minflok il-Qorti applikat dawk il-provvedimenti tal-Pjan

ta' Struttura li m'għadhomx applikabbli, flimkien mal-provvedimenti ineżistenti

tal-Pjan Lokali viġenti u prinċipji suġġettivi.

Ikompli jispjega x'inhuma l-

limitazzjonijiet għall-iżvilupp

inkwistjoni

jinstabu

provvedimenti tiegħu huma applikabbli għall-każ odjern.

It-tieni lment tal-Kunsill ritrattand taħt dan il-kap huwa li din il-Qorti

applikat il-prinċipju 'de minimis' minflok il-provvedimenti tal-Policy NHRL 01

tal-Pjan Lokali North Harbour Local Plan, li ma tippermettix diverġenza mit-

termini ċari tagħha.

Jiċċita l-Artikolu 9.4 ta' dik il-Policy wara li jargumenta li l-

użu ta' pompa tal-fuel mhuwiex komplimentarju mal-funzjoni ta' spazju

pubbliku miftuħ jew żona għall-isports kif jipprovdi l-para. (ii) ta' dak l-Artikolu.

Fil-każ odjern, parti tas-sit intiż għar-rilokazzjoni tal-pompa tal-fuel, kienet

immarkata bl-aħdar fuq il-pjanta TG1 bħala 'public open space', u dan il-fatt

1 Birdlife Malta vs. Awtorità tal-Ippjanar, P.A., 28.11.2019; Bicycle Advocacy Group et vs. Awtorità tal-Ippjanar, 12.02.2020.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM kien ġie rikonoxxut minn din il-Qorti, iżda minn hemm xorta waħda għaddiet

sabiex tapplika l-prinċipju suċitat ta' de minimis minflok il-policy u l-pjan

speċifiku applikabbli għal dik il-lokalità.

Isostni li ċirka tlieta u erbgħin metri

l-ispazju pubbliku u rikreattiv huwa

jippreġudika sew il-komunità.

Jagħlaq billi jissottometti li fil-każ odjern stante li

l-leġiżlatur ma pprova għall-ebda limitu ta' metraġġ, dan ried li l-Policy NHRL

01 tiġi applikata kif inhi.

It-tielet ilment tal-Kunsill ritrattand huwa li l-Qorti m'applikatx il-Fuel

Station Policy 2015 u b'hekk għadda sabiex jispjega dawk il-provvdimenti li

jsostni kellhom jiġu mħarsa.

Ikompli jispjega li fil-każ odjern ma kienx sar l-

eżerċizzju ta' assessjar ta' siti oħra alternattivi, saħansitra s-sit propost kien

eqreb minn 500 metru mill-eqreb pompa li kien ipprojbit skont il-para.

5.4 ta'

dik il-Policy.

Il-Kunsill ritrattand jirrileva li l-Qorti għażlet li ma tapplikax din il-

Policy u ċċita l-parti rilevanti mis-sentenza tal-appell fejn intqal li "...dak li

jingħad f'paragrafu 4.3a tal-Fuel Station Policy 2015 ma jistax jittieħed

inkonsiderazzjoni f'sitwazzjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil-pjan lokali li

għadu viġenti".

Isostni li jekk kien hemm dispożizzjonijiet ad hoc fil-pjan lokali,

xorta waħda kellhom jiġu applikati l-provvedimenti tal-Fuel Station Policy 2015

stante li din kienet tipprovdi li l-provvedimenti tagħha jissorvolaw kull policy

dwar l-ippjanar li ġiet approvata qabilha u jiċċita l-para.

11 tagħha in sostenn

tal-argument tiegħu, filwaqt li jgħid li din il-Qorti kienet tenuta tapplika l-

paragrafi 4.2, 4.3a, 4.3bii, 4.3bvii, 4.3c u 5.4.

L-Awtorità ritrattata għal dak li jirrigwarda l-ewwel ilment tal-Kunsill

ritrattand, filwaqt li tagħraf li l-iSPED jieħu preċedenza fuq kull regolament u

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM policy ta' ppjanar, dan jipprovdi għal prinċipji ġenerali li fuqhom imbagħad

għandhom isiru r-regolamenti u l-policies tal-ippjanar li jirregolaw fid-dettall l-

iżvilupp u fl-istess ħin jirriflettu l-prinċipji ġenerali tal-iSPED.

L-Awtorità

ritrattata tirrileva li fil-każ odjern il-Qorti kienet interpretat il-prinċipji tal-iSPED

kif ċitati mill-Kunsill ritrattand stess, u stqarret li l-prinċipji ċitati ma kinux qed

jinkisru stante li r-rilokazzjoni tal-pompa kienet ilha maħsuba kif indikat fuq il-

Għalhekk dak li kien qed jitlob il-Kunsill ritrattand huwa

li ssir interpretazzjoni mill-ġdid ta' fatti u prinċipji tal-iSPED, li diġà kkonsidratu

din il-Qorti fis-sentenza tal-appell.

Tirrileva wkoll li skont l-artikolu 816 tal-Kap.

12, għandu jissemma l-artikolu tal-liġi li kellu jiġi applikat u għalhekk ma kinux

jeżistu l-estremi tal-para. (e) tal-artikolu 811 tal-Kap.

Dwar it-tieni u t-tielet

ilmenti fejn il-Kunsill ritrattand qed jilmenta mill-applikazzjoni tal-prinċipju "de

minimis" u li ma ġietx applikata l-Fuel Station Policy, l-Awtorità ritratta tgħid li

kif diġà rriteniet fir-rigward tal-ilment ta' qabel, ġaladarba dan huwa punt li l-

Qorti kkonsidrat

fis-sentenza tal-appell, ma

jistax

jingħad

applikazzjoni ħażina tal-liġi, iżda interpretazzjoni diversa tal-liġi korretta.

joħroġ ċar meta l-Kunsill jinsisti li kellha tiġi applikata l-Policy NHRL 01 u mhux

il-prinċipju de minimis.

Tkompli tgħid li l-Qorti kienet interpretat il-Fuel Station

Policy fl-isfond tal-fatti tal-każ u mhux applikat il-liġi ħażin u għalhekk ma setax

jitressaq rikors ta' ritrattazzjoni.

Il-kjamat fil-kawża ritrattat jissottometti li hawnhekk huwa kien ser

jistrieħ fuq il-ġurisprudenza.

Jissottometti wkoll li l-interpretazzjoni li għamlet

il-Qorti fis-sentenza tal-appell ma kinitx waħda sindakabbli permezz tal-

proċeduri odjerni, liema interpretazzjoni wara kollox kienet waħda tajba.

Iżda

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM din il-Qorti kellha toqgħod attenta u tagħraf li l-Kunsill ritrattand qed

jistedinha tagħmel riapprezzament tal-fatti.

Fil-każ odjern il-Qorti kienet

iddeċidiet li l-prinċipji enunċjati mill-Kunsill ritrattand ma kinux qegħdin

jinkisru, u dan kuntrarjament għal dak allegat mill-istess Kunsill ritrattand.

Jissottometti li wara kollox il-policies u r-regolamenti kienu ġew formolati u

bbażati fuq il-prinċipji enunċjati mill-iSPED u r-raġuni li kien qed iressaq il-

Kunsill ritrattand għat-talba ta' ritrattazzjoni hija għalkollox kontradittorja.

Għal dak li kien jirrigwarda l-ilment li ma kinitx ġiet applikata l-Fuel Station

il-kjamat fil-kawża ritrattat

jissottometti

ikkonsidrat l-istess meta ttrattat ir-raba' u s-sitt aggravju tal-Kunsill ritrattand.

Il-Qorti tibda billi tikkonsidra li l-para. (e) tal-artikolu 811 tal-Kap.

12 tal-

Liġijiet ta' Malta jipprovdi għal lok ta' ritrattazzjoni ta' sentenza ta' qorti tal-

"(e) jekk is-sentenza tkun applikat il-liġi ħażin;

għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, jitqies li kien hemm applikazzjoni ħażina tal-liġi, fil- każ biss li d-deċiżjoni, meta l-fatt kien tassew kif stabbilit fis-sentenza attakkata, ma tkunx skont il-liġi, basta li l-kwistjoni ma tkunx dwar interpretazzjoni ta' liġi, li fuqha l- qorti tkun espressament tat deċiżjoni".

Imbagħad l-artikolu 816 ikompli jgħid li "...meta r-raġuni hija l-applikazjoni

ħażina tal-liġi, l-attur għandu jsemmi l-liġi li kien imissha ġiet applikata".

Issa fil-każ odjern, il-Kunsill ritrattand qed jikkontendi li l-Qorti (a)

m'applikatx il-provvedimenti tal-iSPED u minflok applikat dawk rilevanti fil-

Pjan ta' Struttura li ma kienx applikabbli, provvedimenti oħra ineżistenti tal-

Pjan Lokali u kunċetti u prinċipji suġġettivi; (b) m'applikatax il-provvedimenti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM tal-Pjan Lokali u in partikolari dawk kontenuti fil-Policy NHRL 01, u minflok

applikat il-prinċipju de minimis; u (ċ) għażlet li ma tapplikax il-Fuel Station

Policy 2015, u minflok applikat dak li kien jipprovdi għalih il-Pjan Lokali.

Dwar l-ewwel ilment, il-Qorti tgħid li s-sentenza tal-appell hija tajba

għaliex fejn hemm policies li jittrattaw l-iżvilupp b'mod aktar partikolari u

speċifiku, l-applikazzjoni tagħhom għandha tieħu preċedenza fuq l-iSPED, li

huwa miktub b'mod aktar ġeneriku sabiex jipprovdi l-qafas u l-parametri tal-

policies li jinkitbu proprju fuq il-gwida li jagħti l-iSPED.

imsejjes fuq il-prinċipju lex specialis derogat legi generali.

Għalhekk it-talba

tal-Kunsill ritrattand ma tistax tintlaqa'.

l-Kunsill

ritrattand jissottometti fit-tielet ilment tiegħu, li l-Qorti kienet tenuta tapplika

l-Fuel Station Policy 2015, meta hija fil-fatt iddikjarat li "...dak li jingħad

jistax

jittieħed

inkonsiderazzjoni f'sitwazjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil-Pjan Lokali li

għadu viġenti".

Iżda hawnhekk ukoll il-Qorti kienet korretta fl-applikazzjoni tal-

Pjan Lokali, senjatament permezz tal-applikazzjoni ta' dak li turi u tipprovdi

għalih il-pjanta GT1 a fol.

75 tal-atti tas-sentenza tal-appell, f'dan il-każ stante

li din kienet saret f'Lulju, 2006, jiġifieri ferm qabel il-Fuel Station Policy 2015.

L-

argument tal-Kunsill ritrattand huwa li din tal-aħħar skont l-Artikolu 11 tagħha

hemm dispożizzjonijiet ad hoc fil-pjan

jiġu applikati

provvedimenti ta' dik il-policy.

Iżda l-Qorti tirrileva li l-argument li qed iressaq

il-Kunsill ritrattand mhux tajjeb, għaliex l-Artikolu 11 jagħti preċedenza lill-Fuel

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Station Policy 2015, saħansitra fuq kull policy oħra li ġiet fis-seħħ qabilha, iżda

ma jgħidx l-istess fir-rigward ta' dak li jista' jipprovdi pjan lokali, li fil-każ odjern

huwa n-North Harbour Local Plan, li jipprovdi għall-pjanta GT1.

It-tielet ilment tal-Kunsill ritrattand ukoll mhux ġustifikat.

Huwa qed

jippretendi li l-Qorti kienet tenuta żżomm mal-Policy NHRL 01 tal-Pjan Lokali

North Harbour Local Plan, li hija applikabbli fir-rigward ta' spazji pubbliċi

miftuħa u/jew żoni tal-isports, fejn dawn huma indikati fuq il-pjanta rilevanti

GT1, minflok li tapplika l-prinċipju de minimis.

Iżda l-Qorti tgħid li hawnhekk

ukoll ma ssibx l-ilment tal-Kunsill ritrattand ġustifikat, għaliex ma tara l-ebda

raġuni għaliex il-prinċipju de minimis ma jistax jiġi adoperat taħt l-artikolu 9.4

tal-Policy NHRL 01, li kuntrarjament għal dak li qed isostni l-Kunsill ritrattand

ma jistax isir.

Dan il-Qorti tgħidu għaliex l-imsemmi artikolu jipprovdi għal tliet

eċċezzjonijiet fejn il-Qorti qiegħda tagħraf li l-paragrafi (i) u (ii) jistgħu jagħtu

lok għal eċċezzjoni, u l-Kunsill ritrattand mhux qed juri li tali eċċezzjonijiet

mhumiex applikabbli fil-każ odjern.

Wara kollox il-Kunsill ritrattand stess qed

jgħid li "...il-prinċipju de minimis normalment japplika meta l-estent tad-

diskrepanza jew tal-kwistjoni hija tant żgħira li mhu ħa tagħmel differenza lil

ħadd jekk tiġi applikata".

Il-Qorti tikkonsidra li għall-kuntrarju għal dak li l-

Kunsill ritrattand qed jikkontendi, spazju ta' ċirka 43 metru kwadru mhuwiex

ser jagħmel wisq differenza għall-kobor o meno tal-ispazji pubbliċi miftuħa

f'din il-lokalità, b'mod li n-nuqqas tiegħu ser jkollu impatt sostanzjali fuq l-

attivitajiet ta' kwalunkwe xorta f'din il-lokalità.

Għalhekk kien opportun li jiġi

applikat dan il-prinċipju għall-każ odjern.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Żball

Il-Kunsill ritrattand jinsisti li l-Qorti żbaljat meta qalet li s-sit huwa

indikat/kommess fil-Pjan Lokali.

Jinsisti li dan il-Qorti tgħidu diversi drabi fis-

sentenza tal-appell, u qed jallega li konsegwentement għandu dritt li jitlob li s-

sentenza tal-appell tiġi revokata.

Il-Kunsill ritrattand jispjega li ma hemm ebda

sit, policy jew pjanta li turi li l-pompa tal-fuel għandha tiġi rilokata proprju fis-

Ikompli jispjega wkoll li fuq il-pjanta GT1 is-sit propost għal

rilokazzjoni huwa muri bl-aħdar, u b'hekk bħala Public Open Space tapplika l-

Policy NHRL 01 kif diġà spjega, filwaqt li parti oħra minnha hija murija bl-abjad

fejn ma hemm l-ebda leġġenda jew policy abbinata u għaldaqstant applikabbli.

B'hekk jinsisti wkoll li m'hemm l-ebda "commitment" jew sit riżervat għall-

Fid-dawl tal-prinċipju ubi lex voluit lex dicit, il-Kunsill ritrattand

jissottometti li jekk il-leġiżlatur ried iżomm xi sit għall-imsemmija pompa tal-

fuel, dan kien jagħmlu fil-Pjan Lokali u għalhekk m'għandhiex tiġi sostitwita r-

rieda tal-leġiżlatur b'mod li m'hemm l-ebda sostenn fil-Pjan Lokali msemmi.

Barra minn hekk meta l-Qorti qalet li "r-rilokazzjoni kienet ġiet indirizzata mill-

awtoritajiet konċernati", din kienet żbaljata għaliex ma kien jirriżulta l-ebda

intervent leġiżlattiv jew applikazzjoni tal-istess awtoritajiet.

Il-Kunsill ritrattand

jissottometti li dan huwa żball fattwali u għandu jagħti lok għar-revoka tas-

sentenza u għar-ritrattazzjoni tal-kawża a tenur tal-para. (l) tal-artikolu 811 tal-

L-Awtorità ritrattata tikkontendi li l-Qorti ma wettqet l-ebda żball.

Tgħid

li (1) il-fatt ikkontestat ġie interpretat mill-Qorti wara li qieset il-fatti tal-każ u l-

fatt li hija kkostatat li fil-pjanta tal-Pjan Lokali hemm indikat żona riservata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM għar-rilokazzjoni tal-pompa tal-fuel, ma kien jikkostitwixxi l-ebda żball ai

termini tal-para. (l) tal-artikolu 811 tal-artikolu 12; (2) sabiex tirnexxi l-azzjoni

kien jeħtieġ li l-punt qatt ma tressaq quddiem il-Qorti, iżda fil-każ odjern il-

punt tressaq u anki ġie deċiż fis-sentenza impunjata.

l-kjamat

fil-kawża

jikkontesta

s-sottomissjonijiet

magħmula mill-Kunsill ritrattand.

Huwa jagħmel riferiment ampju għall-

ġurisprudenza tal-qrati tal-appell, u jirrileva li l-Qorti evalwat u saħqet fuq il-

fatti li fil-Pjan Lokali hemm indikat żona riservata sabiex tiġi rilokata l-pompa

B'hekk it-talba tal-Kunsill ritrattand kif imsejsa fuq il-para. (l) tal-

artikolu 811 tal-Kap.

12 ma kellhiex tintlaqa'.

Il-Qorti tibda billi tiċċita li l-para.

(1) tal-artikolu 811 tal-Kap.

12, li jaqra

"(1) jekk is-sentenza kienet l-effett ta' żball li jidher mill-atti jew mid-dokumenti tal- kawża.

Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, jitqies li hemm dak l-iżball, fil-każ biss li d-deċiżjoni tkun ibbażata fuq is-suppożizzjoni ta' xi fatt li l-verità tiegħu tkun bla ebda dubju eskluża, jew fuq is-suppożizzjoni li ma jeżistix xi fatt, li l-verità tiegħu tkun stabbilita pożittivament, basta li, fil-każ il-wieħed u l-ieħor, il-fatt ma jkunx punt ikkontestat illi jkun ġie deċiż bis-sentenza"

Il-Kunsill ritrattand jikkontendi li l-Qorti għamlet żball meta qalet li:

"F'dan il-każ ir-rilokazzjoni ħlief għal parti żgħira, qed issir f'żona fejn ilu pjanat u proġettat għal dan l-iskop għal circa għoxrin sena u hu indikat fil-pjan lokali bl- esklużjoni tiegħu bħala parti mill-public open space",

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 18

hekk:

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM u dan għaliex fil-pjan lokali għal dik il-lokalità, li huwa n-North Harbour Local

Plan, ma kien hemm l-ebda sit, policy jew pjanta li jindikaw jew juru li l-pompa

tal-fuel għandha tiġi rilokata għas-sit inkwistjoni.

Iżda kif sewwa tirrileva l-

Awtorità ritrattata, il-fatt li s-sit propost għar-rilokazzjoni tal-pompa huwa

kommess fil-pjanta tal-Pjan Lokali, ġie interpretat u deċiż mill-Qorti hekk kif

kienet qiegħda tittratta l-ewwel aggravju tiegħu.

Fil-fatt mill-ewwel stqarret li

l-Kunsill ritrattand ma kienx korrett rigward il-fatti li fuqhom huwa kien bena l-

aggravju tiegħu, u minn hemm hija tgħaddi sabiex tispjega kif il-fatti kienu juru

mod ieħor u b'hekk iddeċidiet punt ikkontestat li fuqu tistrieħ il-vertenza bejn

il-partijiet.

Għalhekk għall-fini tal-para.

(1) tal-artikolu 811 tal-Kap.

12, l-iżball

lamentat mhuwa żball xejn, iżda huwa kwistjoni li ġiet deċiża mill-Qorti b'mod

li ma tiffavorix dak li qed isostni l-Kunsill ritrattand.

Sejba ta' dokument deċiżiv

Il-Kunsill ritrattand jirrileva li hemm raġuni oħra għaliex is-sentenza

impunjata għandha tiġi revokata u l-kawża tiġi ritrattata, u din kienet is-sejbien

ta' dokumenti li huwa ma kienx jaf bihom, iżda li kien ikollhom effett deċiżiv

fuq il-proċeduri u d-deċiżjoni tal-kawża.

Jispjega li t-Tribunal li quddiemu huwa

kien ippreżenta appell mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-Ippjanar, kien ġie

ppresedut minn Dr Joseph Sultana Peregin bħala Chairman, li sussegwenti għad-data li

fiha ngħatat is-sentenza impjunata, kien ġie rrappurat fit-8 ta' Novembru,

2020 fil-gazzetta 'The Times of Malta' li kien, u saħansitra għadu llum,

impjegat tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM 26.

L-Awtorità ritrattata tirrileva li l-para. (k) tal-artikolu 811 tal-Kap.

jirrikjedi li d-dokument mhux biss ikun wieħed deċiżiv, iżda wkoll li l-parti li ma

kinitx taf bih għamlet ħilitha sabiex tikseb l-informazzjoni, u minn hawn

tgħaddi sabiex tagħmel riferiment għall-ġurisprudenza fil-materja in sostenn

tal-argument tagħha.

Tisħaq li fid-dawl ta' din il-ġurisprudenza (a) id-

dokument ma kienx wieħed deċiżiv għaliex hija proprju s-sentenza tal-Qorti

tal-Appell li qed tiġi impunjata u mhux id-deċiżjoni tat-Tribunal; (b) id-

dokument mhux "determinanti fuq

il-qofol tal-kwestjoni

impunjata tkun stħarrġet"; u (ċ) il-Kunsill ritrattand kellu l-mezzi neċessarji a

dispożizzjoni tiegħu sabiex isir jaf bl-imsemmi dokumenti ai termini tal-Kap.

Dwar it-talba tal-Kunsill ritrattand kif imsejsa fuq il-para. (k) tal-artikolu

811 tal-Kap.

12, il-kjamat fil-kawża ritrattat isostni li sabiex tingħata r-

ritrattazzjoni abbażi ta' din id-dispożizzjoni tal-liġi, irid ikun il-każ li l-prova ma

setgħetx tiġi esebita qabel jew li l-produzzjoni tagħha kienet diffiċli ferm.

Fil-

każ odjern, il-Kunsill ritrattand seta' faċilment minn sempliċi riċerka jsib dak li

huwa qed jirrapporta.

Dan kollu l-kjamat fil-kawża ritrattat jgħidu filwaqt li

jagħmel riferiment għal diversi sentenzi tal-qrati tagħna sabiex jissostanzja l-

argumenti tiegħu.

Mingħajr preġudizzju għal dan kollu, huwa jissottometti li l-

fatt li Joseph Sultana Peregin kien ukoll impjegat fi ħdan l-Awtorità tal-Ippjanar ma kienx

ifisser preġudizzju

il-prinċipju

tal-imparzjalità

tal-ġudizzju għaliex

kwalunkwe deċiżjoni u/jew arrangament, dejjem osservat il-liġijiet viġenti u l-

prinċipji relattivi.

Il-Qorti tikkonsidra li l-para. (k) tal-artikolu 811 tal-Kap.

12 jipprovdi dan li ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 18

Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM

"(k) jekk, wara s-sentenza, ikun instab dokument deċiżiv, u li l-parti li ġġibu ma kinitx taf bih, inkella, illi, bil-mezzi li tagħti l-liġi, ma setgħatx iġġibu, qabel dik is- sentenza;"

Din il-Qorti hawnhekk ukoll ma ssibx li t-talba tal-Kunsill ritrattat hija

ġustifikata kif imsejsa.

Tqis li d-dokument huwa nieqes mill-element deċiżiv

rikjest mil-liġi għaliex ma setax ikun ta' utilità fid-deċiżjoni tal-kwistjoni minn

din il-Qorti, liema kwistjoni hija msejsa fuq konsiderazzjonijiet tal-pjanijiet u

policies tal-ippjanar.

Għalhekk is-sejbien tiegħu ma jistax ixejjen il-ħsibijiet u d-

deċiżjoni ta' din il-Qorti, u dan tgħidu filwaqt li tirrileva li dawn il-proċeduri

mhumiex il-proċeduri adattati sabiex jitressaq l-ilment dwar nuqqas ta' smigħ

l-Kunsill ritrattand qed

isejjes fuq

l-informazzjoni żvelata fid-

Onor. Dr Lawrence Ferriggi LL.D. Gingell Little John Rosemarie Ransley Brownrigg Deputat Reġistratur

Għar-raġunijiet premessi,

l-Qorti tiddeċiedi dwar

ir-rikors tal-Kunsill

ritrattand, billi tiċħdu bl-ispejjeż kontrih.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 18


Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

permezz tas-sullokazzjoni tinħoloq relazzjoni ġuridika bil-kuntatt ta' kera li jsir bejn l-inkwilin u s-subinkwilin fejn, is-sid jibqa' estraneju għal dik ir-relazzjoni ġuridika.

Għalhekk is-subinkwilin jibqa' għalih terza persuna, filwaqt li huwa proprju l- inkwilin li jibqa' marbut lejh bl-obbligi legali u dawk miftiehma skont il-kera oriġinali ̶

QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-7 ta' Lulju, 2021

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

Frances Handy (K.I. nru 52218M) u b'nota tat-23 ta' Jannar, 2014, l-atti kienu assunti minn Martin Handy ('l-appellant')

Dan huwa appell magħmul mill-intimat Martin Handy (K.I. nru

014121(M) [minn issa 'l quddiem 'l-appellant'], mis-sentenza mogħtija fit-28

ta' Jannar, 2020, [minn issa 'l quddiem 'is-sentenza appellata'] mill-Bord li

Jirregola l-Kera [minn issa 'l quddiem 'il-Bord'] fl-ismijiet fuq premessi, billi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM ċaħad l-eċċezzjonijiet imressqa minnu u laqa' l-ewwel u t-tieni kawżali mressqa

mir-rikorrenti Maria Concetta mart Sergio Cassar k/a Cassar White (K.I. nru 44704M) [minn

issa 'l quddiem 'l-appellata'], filwaqt li ċaħad it-tielet kawżali, u pprefriġġa

terminu ta' żmien xahar għall-fini ta' żgumbrament, bl-ispejjeż kontrih.

Il-fatti tal-każ odjern jirrigwardaw il-kirja tal-fond numru 15 fi Triq San

Ġwann Bosco, San Pawl il-Baħar, [minn issa 'l quddiem 'il-fond'], mill-appellata lill-

illum mejta u stante l-mewt tagħha l-atti ġew assunti minn binha l-appellant.

Jirriżulta mhux kontestat li f'xi żmien dan il-fond ġie maqsum f'żewġ

appartamenti separati, fejn wieħed minnhom kien abitat mill-appellant u l-

ieħor mill-intimata Handy.

L-appellata istitwiet proċeduri quddiem il-Bord permezz tal-preżentata

ta' rikors fl-4 ta' Awwissu, 2006, fejn talbet lill-Bord sabiex stante li l-intimata

Handy kienet mingħajr il-kunsens tagħha qabdet u ppermettiet l-użu tal-fond

minn terzi u anki ħalliet il-fond fi stat ta' bżonn, tawtorizzaha tieħu pussess tal-

imsemmi fond billi jordna l-iżgumbrament tal-intimata Handy fi żmien qasir u

perentorju li jista' jiġi prefiss, bl-ispejjeż kontra l-istess intimata Handy.

L-intimata Handy wieġbet fis-7 ta' Settembru, 2006 fejn sostniet li ma

kienx minnu li hija ċediet jew b'xi mod ieħor sullokat il-fond stante li kien

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM binha stess li qed jgħix magħha, u dan mit-twelid tiegħu sa wara li żżewweġ, u

lanqas ma kien minnu li hija kienet ħalliet il-fond fi stat ta' bżonn, u għalhekk

issottomettiet li t-talbiet tal-appellata għandhom jiġu miċħuda.

Il-Bord wasal għas-sentenza appellata wara li għamel is-segwenti

konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

Ikkunsidra:

It-Talbiet u l-Eċċezzjonijiet fil-qosor

il-kawża r-rikorrenti qegħda titlob (1)

Illi f'din l- iżgumbrament tal-intimata mill-imsemmi fond minħabba (a) użu tal-fond minn terzi ossija ċessjoni/sullokazzjoni jew assenjazzjoni tal-fond (b) konsegwenti bdil fid- destinazzjoni tal-fond u (ċ) il-fond tħalla fi stat ta' bżonn.

ir-ripreża tal-fond u (2)

L-intimata eċċepiet illi (1) hija ma ċedietx jew issullokat il-fond, (2) illi binha ilu jgħix magħha sa minn twelidu u baqa' jgħix magħha anke meta żżewweġ u (3) mhux minnu li l-fond tħalla mingħajr manutenzjoni.

Ġurisprudenza u Prinċipji Legali applikabbli

Il-Kawżali taċ-Ċessjoni/sullokazzjoni jew assenjazzjoni tal-fond

Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell tat-22 ta' Novembru 2002 Clementino u Rosaria konjuġi Abela Fiteni vs Emanuela Sanchez, dik il-Qorti daħlet fid-dettall dwar l-istituzzjoni tas-sullokazzjoni, ċessjoni jew twellija u qalet hekk:

"Jigi osservat mill-ewwel illi ormai "hu paċifiku illi ssullokazzjoni jew ċessjoni tal-affitt mhuwiex l-istess ħaġa anke jekk fil-prattika dawn iż-żewg figuri ġuridiċi jiġu użati promiskwament.

Kemm f'waħda u kemm fl-oħra perὸ hu meħtieġ il-kunsens tas-sid jekk dan ma jkunx minn qabel ta l-permess lill- inkwilin li jissulloka jew iċedi l-kirja bħala waħda mill-kondizzjonijiet tal-ftehim tal-lokazzjoni" - "Concetta Borg Caruana et -vs- Reverendu Cacciatolo Amodio et", Appell, 20 ta' Frar 1996; "Rita sive René Spooner noe et -vs- Charles Slater pro et noe", Appell Ċivili, 19 ta' Mejju 1952.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

Forsi d-deċiżjoni li l-aktar ippenetrat il-kwistjoni tad-distinzjoni bejn "sullokazzjoni" u "ċessjoni" hi dik klassika fl-ismijiet "Emma armla minn Eric W. Snoussi -vs- Walter Parsons et" deċiża mill-Bord li Jirregola l-Kera fis-17 ta' Novembru 1966, li għalkemm ġiet revokata mill-Qorti tal-Appell fit-8 ta' Marzu 1968 ġiet finalment vendikata mill-Judicial Committee tal-Privy Council fis-7 ta' Marzu 1973.

F'dak il-każ kellek sitwazzjoni bl-invers ta' dan hawn trattat billi filwaqt li fil-ftehim lokatizju kienet ġiet konċessa s-sullokazzjoni, intqal li b'daqshekk ma ġietx ukoll moghtija l-fakoltà taċ-ċessjoni tad-dritt tal-inkwilinat kif hekk fil-fatt kienu għamlu l- inkwilini.

Fis-sentenza tal-Privy Council, filwaqt li ġie notat illi s-"sullokazzjoni" u "ċ-ċessjoni" huma kollokati f'disposizzjonijiet espressi u separati fil-Kodiċi Ċivili - Art 1613 u Art 1469 - ikkonċediet li fil-każ ta' ċessjoni tal-inkwilinat id-dritt tar-rilokazzjoni tivvesti fiċ-ċessjonarju mentri fil-każ ta' sullokazzjoni dan l-istess dritt ta' rilokazzjoni jissokta fil-kerrej oriġinarju.

Ingħad fid-deċiżjoni fl-ismijiet "Francis Xavier Stanicich Sive Stanicic -vs- Brian Khedhri", Appell, 28 ta' Jannar 2000 illi "is-sullokazzjoni a differenza taċ-ċessjoni ta' drittijiet, toħloq kuntratt ġdid ta' kera, li għalih sid il-kera prinċipali huwa totalment estraneu, u li huwa nettament distint mill-kuntratt oriġinali tal-kirja u għalhekk quddiem sid il- kera s-subinkwilin hu terza persuna."

Irid jiġi aġġunt illi konsegwentement l-interess prattiku u ekonomiku tas-sid jiddistingwi ruħhu b'mod markat fiż-żewg kuncetti.

Dan għaliex effettivament teżisti differenza ta' sustanza bejniethom fir-rigward tas-sid.

Il-Qorti hi konsapevoli tal-fatt li forsi iddilungat kemmxejn waħda iż-żejjed fuq dan l- aspett iżda dan għamlitu bil-ħsieb li tiġi definita aħjar id-distinzjoni bejn iż-żewġ

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

terminoloġiji - "ċessjoni" u "sullokazzjoni".

Dan għandu rilevanza għas-soluzzjoni ta' din il-vertenza.

Dan stabbilit, ma jistax ikun dubitat illi mit-termini użati fil-ftehim (esebit a folio 37 tal-proċess) magħmul bejn l-intimata u t-terzi dan hu wieħed ta' sub-inkwilinat.

Dan jgħidu 'expressis' l-istess ftehim u tikkonċedih l-intimata fil-korp tar-rikors tal-appell.

Wieħed għalhekk irid jeżamina jekk din l-operazzjoni tirrientrax fit-test tal-patt kontrattwali bejn l-intimata inkwilina u r-rikorrenti sidien, konkluż bl-iskrittura tas- 16 ta' Mejju 1991.

Fil-fehma konsiderata tal-Qorti l-għażla tal-preposizzjoni "jew" fi klawsola 6 tal- aħħar imsemmi ftehim hija interpretattiva u espożittiva tal-kelma anteċedenti, u mhux alternattiva jew diżġuntiva minnha.

Għall-Qorti tal-Appell, hi u teżamina l- portata tal-kelma "ittrasferixxa" fit-test tad-divjet tażt l-Artikolu 9 tal-Kap 69, ġie minnha ritenut illi "mit-terminoloġija differenti użata, l-Art 9 ma hux limitat għaċ- ċessjoni, kif kontemplat fil-Kodiċi Ċivili, iżda jikkolpixxi kull forma ta' trasferiment tal-kirja li ssir mingħajr il-kunsens espress tas-sid, u ma jagħmel l-ebda distinzjoni bejn trasferiment oneruż u gratuwitu, u konsegwentement mhux rikjest li jkun tħallas xi korrispettiv biex jissussisti t-trasferiment tal-kirja kontemplat bl-Art 9" - "Salvu Cutajar -vs- Emanuel Meli Savona", 7 ta' Ottubru 1996.

l-osservazzjoni dik

Ċertament f'din il-Qorti ma kenitx qed tikkontempla s- sullokazzjoni tażt il-kappa "ittrasferixxa".

Ir-raġuni hi illi t-test stess tal-liġi kien diġà ippreċeda l-kelma "ittrasferixxa" bil-kliem "issulloka l-fond".

Għalhekk żgur ma setgħetx dik il-Qorti fis-sinjifikat li tat lil dik il-kelma tinkludi s- sullokazzjoni.

Mill-banda l-oħra huwa veru illi mhux daqstant loġiku illi sid jikkonċedi l-fakoltà taċ-ċessjoni, meta tqis li din si tratta minn operazzjoni 'più radicale' - kif hekk espress mit-trattisti, ewlieni fosthom il-Baudry - u ma jikkonċedix ukoll is- sullokazzjoni meta din, kif ġia rifless fid-deċiżjoni surreferita tal-Privy Council timporta relazzjonijiet u konsegwenzi ben diversi, u anqas radikali, miċ-ċessjoni.

Espressa din il-fehma ma jfissirx perὸ illi għaldaqstant dan għandu jwassal għall- interpretazzjoni illi fil-każ in eżami s-sullokazzjoni kienet intiża u voluta bejn il- kontraenti li tkun abbraċċjata mill-ġeneralizzar tal-kelma "titrasferixxi".

Din tkun konkluzjoni affrettata.

Dan għaliex jekk wieħed jżzamina sew it-test tal-klawżola kontrattwali 'de quo' isib li l-verb "titrasferixxi" hu konsegwit bil-kliem "din il- lokazzjoni", konsimili għat-test tal-Art 9 "il-kiri".

Ma jgħidx ukoll titrasferixxi l-fond bħal ma solitament tkun kwalifikata s-sullokazzjoni, kif hekk a propositu jingħad fl- Art 9 imsemmi ("issulloka l-fond")."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

Ingħad fis-sentenza riportata a Vol XLI p1 p429 illi "l-liġi speċjali tħares b'disfavur lis-sullokazzjoni magħmula mingħajr il-kunsens espress tas-sid u hu leġittimu l- interess tas-sid li ma jħallix lil ħaddiehor jispekula u jagħmel profitt minn fuq ħwejġu billi dak il-profitt għandu jmiss lilu bħala proprjetarju tal-fond".

Hu tabilħaqq b'dan in mira li l-liġi tinsisti għal kunsens espress tas-sid għas-sullokazzjoni (Vol XLII p1 p66).

Anzi l-fatt li l-liġi trid espressament il-kunsens espress jeskludi l-kunsens taċitu (Vol XXXIV p1 p 168).

Il-kawżali tal-bdil fid-destinazzjoni tal-fond.

Il-kawżali tan-nuqqas ta' manutenzjoni.

Rigward il-kawżali illi il-fond qiegħed fi stat ta' bżonn u ċioé fi stat ħażin ta' manutenzjoni, issir referenza għas-sentenza tal-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fil-kawża Ċit Nru 18/10 AE Carmelo Colombo (KI 913136M) u Josephine Colombo (KI 8507M) vs Mary Puglisevich li irreteniet hekk f'kawża fejn intalbet mis-sid ir-ripreża ta' fond mikri minħabba allegata ħsara strutturali fil-fond mikri:- Kemm taħt il-liġijiet speċjali tal- kera, kif ukoll taħt id-disposizzjonijiet ġenerali tal-Kodiċi Ċivili, l-inkwilin huwa obbligat li jieħu ħsieb il-ħaġa mikrija lilu bħal bonus paterfamilias, u, jekk minħabba dan in-nuqqas, tiġri l-ħsara lill-fond lilu mikri, tista' twassal għal ħall tal-kirja.

Sanzjoni li hi radikali u tista' tintalab meta l-ħsara tkun ta' ċerta gravità.

Għalhekk il- Kap 69 jeżiġi li biex jingħata permess sabiex ma tiġġeddidx il-kirja trid issir "ħsara ħafna", bl-Ingliż "considerable damage", u fit-test oriġinali Taljan "abbia cagionato danni considerevoli al fondo".

Fis-sentenza Frances Puglisevich et vs B & M Supplies Limited tal-1 ta' Dicembru 2004, din il-qorti qalet:- "Skont kif imfisser "it-terminu "ħafna" hu kapaċi li jiġi apprezzat oġġettivament imma hu wkoll miftuħ għall- interpretazzjoni soġġettiva ta' min irid jiġġudika.

Anke għaliex tali ħsarat iridu jkunu relatati mhux biss mal-kwalità u l-kundizzjoni tal-fond lokat imma wkoll mal-mod kif dawn il-ħsarat kienu jippreġudikaw il-godiment tal-fond u l-interessi tal-lokatur." - "Elizabeth Stanicich Sive Stanicic -vs- Rev. Kan.

Anton Wittebrood et", Appell, 24 ta' April 1998; Issokta għalhekk illi "mhux kull nuqqas ta' manutenzjoni adegwata tal-fond mill-inkwilin, anke fejn din hi responsabilità tiegħu, għandha twassal biex tiġġustifika r-ripreża tal-fond fuq din il-kawzali.

In-nuqqas irid ikun tali li jipprovoka ħafna ħsarat"; Fi kliem iehor il-ħsara trid tkun ta' ċerta entità u mhux ta' importanza żgħira.

Kif deċiż, "minn dawn il-kliem tal-liġi, kemm fit-test Malti kemm fit-test Ingliż, huwa evidenti li l-ħsara konsiderevoli hemm kontemplata hija dik materjali fil-fond, u mhux ħsara oħra ..."

(Kollez.

XXXVIII P Ip 211); Dan affermat, jinsab enunċjat ukoll illi "ċertament wieħed mill-kriterji li jeskludi din l- entità jista' jkun dak tal-faċili riparabilità tad-dannu" (Kollez.

XLVII P I p 264) u li allura tintitola lis-sid ifittex ir-rimedju li jġiegħel lill-kerrej tiegħu jagħmel it-tiswijiet

l-istess deċiżjoni

jingħad f'din

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

neċessarji minflok l-adoperu tas-sanzjoni estrema tal-iżgumbrament.

Ara wkoll f'dan is-sens sentenza fl-ismijiet "Paolo Colombo -vs- Amante Morana", Appell, 29 ta' April 1996".

Fil-kawża Joseph Rhodes vs C & H Bartoli Limited deċiża fis-7 ta' Mejju, 2010 il- Qorti tal-Appell tiddikjara:

"In linea preliminari hu prospettat mill-Artikolu 1554(a) tal-Kodiċi Ċivili illi l-kerrej hu obbligat li jinqeda bil-fond mikri bħala missier tajjeb tal-familja.

Minn dan jiskaturixxi l-obbligu tiegħu li jikkustodixxi u jikkonserva l-fond, b'mod li jivviġila fuq l-integrità tieghu, jieħu l-kawteli meħtieġa għall-konservazzjoni tiegħu, jipprovdi għat-tiswijiet urġenti li jmissu lilu u li javċa tempestivament lil sid il-kera bil-ħtieġa li dan jipprovdi għat-tiswijiet li huma a kariku tiegħu.

Ara Artikoli 1543 u 1561, fost disposizzjonijiet oħra, u "Rose Agius -vs- RCMJ Co Ltd", Appell Inferjuri, 3 ta' Ottubru, 2008.

Kif osservat minn din il-Qorti, bla dubju dan l-obbligu tal-kustodja hu strumentali għall-obbligu l-ieħor tar-restituzzjoni tal-fond fi stat tajjeb f'għeluq il- kirja, 'fair wear and tear excepted' (Artikolu 1559 u wkoll l-Artikolu ġenerali 1126 (1) Kodiċi Ċivili)".

Ara "Lilian Saliba Sciortino Ezquer Azzopardi et -vs- Albert Fondacaro Shawish", Appell mill-Bord, 11 ta' Jannar, 2006.

Ara wkoll "Giuseppina Colombo -vs- Chev. Joseph Hibbs nomine", Prim'Awla, Qorti Ċivili, 21 ta' Ġunju 1969, konfermata in sede Appell fid-19 ta' Mejju, 1970.

F'din id-dimensjoni d-dixxiplina li tinżel sija mill- provvedimenti tal-liġi, sija mill-interpretazzjoni ġurisprudenzjali hi dik li l-kerrej għandu b'dover fid-durata tat-tgawdija minnu tal-fond jieħu kura tal-ħaġa mikrija b'mod li jevita li ssir ħsara.

Jekk f'dan il-kerrej jinstab li kien mankanti, l-istess dixxiplina kodiċistika, sija taħt l-ligi komuni (artikolu 1555, Kodici Civili), sija taht il- liġi speċjali [Artikolu 9 (a) tal-Kapitolu 69] iġġiblu l-ħall tal-kuntratt jew it-telf tat- tiġdid tal-kirja, u, konsegwentement, l-esklużjoni ante tempus tad-dritt tal- godiment;

Naturalment, kif wisq tajjeb rilevat mis-soċjetà appellanti, il-ġurisprudenza hi wkoll konkordi illi sabiex is-sid jipprokura l-izgumbrament tal-kerrej mill-fond mikri in raġuni għall-allegazzjoni ta' ħsarat, huwa jrid jipprova għas-sodsfazzjoni tal-Qorti li dawn il-ħsarat ġew kaġjonati mill-kerrej għall-fatt ta' dik l-assenza tad-dover tal- bonus paterfamilias impost fuqu mil-liġi.

Mhux dan biss perὸ, għaliex ukoll, fil- previżjoni tal-liġi speċjali, hija inkombenti fuq is-sid il-prova illi l-kerrej "abbia cagionato danni considerevoli al fondo", fid-dizzjoni oriġinali taljana tal-liġi (Ordinanza XXI tal-1931).

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

Illi t-talba tar-rikorrenti lill-Bord - sabiex jittermina l-kirja tal-fond indikat fl-istess Rikors u jawtorizza r-ripreża tal-pussess tiegħu fl-iskadenza li jmiss - hija bbażata fuq l-artikoli 8 (1) u 9 (a) tal-Kap 69 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-artikolu 8 (1) jistipula hekk:- Meta sid il-kera jkun irid jieħu lura l-pussess tal-fond fit-tmiem tal-kiri, huwa għandu jitlob permess lill-Bord għal daqshekk

L-artikolu 9 (a) jistipula hekk:- Il-Bord jagħti l-permess imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan f'dawn il-każijiet:

(a) jekk il-kerrej, fil-kors tal-kiri ta' qabel, ma jkunx ħallas puntwalment il-kera li kellu jagħti, jew ikun għamel ħsara ħafna fil-fond, jew xort'oħra ma jkunx esegwixxa l-kondizzjonijiet tal-kiri, jew ikun uża l-fond xort'oħra milli għall- iskop li l-fond ikun ġie lilu mogħti b'kiri, jew ikun issulloka l-fond jew ittrasferixxa l-kiri mingħajr il-kunsens espress ta' sid il-kera.

Illi fil-każ in eżami r-rikorrenti jallegaw li l-fond jinsab fi stat ta' bżonn.

L-intimati jiċħdu tali allegazzjoni.

Jibda sabiex jingħad illi skont l-artikolu 1560 tal-Kapitolu 16:- Jekk ma tkun saret ebda deskrizzjoni tal-istat tal-ħaġa mogħtija b'kiri, jingħad, fin-nuqqas ta' prova kuntrarja, li l-kerrej irċieva l-ħaġa fi stat tajjeb.

F'dan is-sens ara s-sentenza tal-Qorti tal-Appell (Superjuri) tas-27 ta' Marzu, 2003 Appell Ċivili Numru.

Il-Bord jirreferi ukoll għas-sentenza aktar riċenti tal-Qorti tal-Appell (Superjuri) tat-30 ta' Ottubru 2015, Rikors Numru 1125/08, Michelina Spearing et vs Peter Debattista Curmi fejn ġie ritenut hekk Hi preżunzjoni kreata bl-Artikolu 1560 tal-Kodiċi Ċivili illi jekk ma tkun saret ebda deskrizzjoni tal-istat tal-ħaġa fil-mument li nbdiet il-kirja, dan iġib li l-kerrej irċivieha fi stat tajjeb.

F'dan il-każ ma saretx deskrizzjoni tal-istat tal-fond fil-bidu tal-kirja, u ma tressqux provi konvinċenti li jwaqqgħu din il- preżunzjoni.

In kwantu tali, hu mistenni li l-kerrej jirrestitwixxi l-ħaġa fl-istess stat tajjeb.

Il-prinċipju ġenerali fejn tidħol il-kawżali tal-ħsara hu:

i. l-Artikolu 1554 tal-Kodiċi Ċivili, il-kerrej irid jinqeda bil-ħaġa mikrija bħala bonus paterfamilias.

ii. l-Artikolu 1564 tal-Kodiċi Ċivili, matul il-kirja l-inkwilin ma jista' jagħmel ebda tibdil fil-ħaġa jekk mhux bil-kunsens tas-sid.

Madankollu, hu aċċettat li l-kerrej mhuwiex inibit milli jagħmel tibdil fl-oġġett tal-kirja in kwantu dawn ikunu

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

neċessarji u utli għat-tgawdija tal-fond, bl-obbligu li fit-terminazzjoni tal-kirja jpoġġi kollox kif kien qabel sar ix-xogħol.

Kunsiderazzjonijiet tal-Bord

Illi, fir-rigward tal-ewwel kawżali, fil-każ in eżami t-terz li allegatament qed jagħmel użu mill-fond imsemmi huwa bin l-intimata Martin Handy, martu u wliedhom u fil-fatt Martin Handy assuma l-atti wara li mietet ommu l-intimata oriġinali Frances Handy.

Illi l-intimat kemm fl-affidavit tiegħu kif ukoll in kontro- eżami jgħid li huwa qatt ma ħallas parti mill-kera lil ommu.

Illi perὸ cessjoni mhux neċessarjament tkun oneruża jiġifieri kontra ħlas iżda tista' tkun ukoll gratwita.

Illi minn naħa l-oħra stante li hawn si tratta minn iben l-inkwilina oriġinali, tqum il- mistoqsija jekk huwa hux kunsidrat bħala terz u jekk il-fatt illi huwa jgħix ma' ommu jammontax għaċ-ċessjoni tal-inkwilinat mill-omm favur binha.

Illi, fir-rigward tat-tieni kawżali u ċioe tal-bdil fid-destinazzjoni tal-fond, jirriżulta ċar mill-provi kollha prodotti illi filwaqt illi s-sid kriet il-fond bħala residenza waħda lil Frances Handy, fil-fatt il-fond inbidel f'żewġ residenzi, b'ambjenti kompluti għal żewġ familji u minn fond wieħed anke fiżikament ġew mibdula f'żewġ flats.

Dan jirriżulta minn diversi punti:

Fil-kuntratt tal-akkwist tal-fond (Dok CS a folio 32 tal-proċess) fir-raba' paragarfu l-fond huwa deskritt bħala "l-mezzanin tas-Sliema, Saint John Bosco Street, numru ħmistax (15)...".

Fix-xhieda mogħtija kemm mir-rikorrenti u x-xhieda mressqa minnha s- sensara Frances Handy (fn.

3 A folio 91 tal-proċess) kif ukoll l-intimat stess, martu u bintu, kollha jirreferu għal flat u ċioe flat 1 u flat 2 u mhux għad-dar jew għall-fond numru 15.

Mhux biss iżda mix-xhieda ta' Rueben Handy, rappreżentant ARMS (fn.

4 Li xehed a folio 79 u a folio 93 tal-proċess), jirriżulta li fil-fond numru ħmistax hemm żewġ meters wieħed reġistrat fond 15 Flat 1 u l-ieħor reġistrat fond 15 Flat 2.

Dan jirrizulta wkoll mill-kontijiet esebiti minnu u mid-dokumenti ta' reġistrazzjoni tal-meters.

Wara li mietet Frances Handy, it-tieni meter ġie reġistrat ukoll f'isem Martin Handy.

Dan ukoll juri li hemm żewġ fondi għaliex ma jistax ikollok żewġ meters reġistrati fuq l-istess fond u fuq l-istess persuna.

Illi ż-żewġ flats t-tnejn fihom kamra tal-banju u kamra tal-kċina kull wieħed.

Kull appartament għandu l-qanpiena tiegħu fuq barra mal-bieb ta' barra.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

Illi kull appartament huwa wkoll fornut bil-linja tat-telefon tiegħu u wieħed minnhom saħansitra għandu żewġ linji tat-telefon.

Illi dan il-Bord żamm aċċess fil-fond u ra illi (a) fil-fatt kull sular fih il-kċina, kamra tal-banju, kamra tal-ikel/salott kif ukoll il-kmamar tas-sodda, bil-flat ta' fuq fih kamra tas-sodda waħda; (b) f'kull pjan tat-taraġ hemm bieb li jissepara tali flat mill-bqija tal-komun, mhux biss iżda tali bibien għalkemm jista' jingħad li preżentament ma jissakkrux, ma hemmx dubju li kienu jissakkru għaliex għad tidher fihom it-toqba fejn kien hemm iċ-ċilindru taċ- ċavetta; (ċ) jidher li riċentament sar xi tibdil fil-bibien biex tneħħew tali ċilindri u l-bibien ġew mingħajr sellatura.

Illi minn dan kollu jirriżulta li l-intimata biddlet id-destinazzjoni tal-fond għaliex minn dar ta' residenza waħda biddlitu f'żewġ appartamenti, u ċioe żewġ residenzi wieħed okkupat minnha u l-ieħor okkupat minn binha u l-familja tiegħu.

Illi normalment meta wild ikun qed jgħix ma' ommu, dawn jżzaw l-istess kċina u ambjenti komuni u ma jkunx hemm segregazzjoni ta' ambjenti b'tali mod u manjiera li kull familja jkollha l-unit ossija l-flat tagħha, kif sar fil-każ in eżami.

li fuqha sejset

il-kawża

ir-rikorrenti, tirriżulta

Illi għalhekk ampjament.

Illi in vista ta' dan il-bdil fid-destinazzjoni tal-fond, lura għall-ewwel kawżali, għalhekk jista' jingħad li l-intimata ċediet l-inkwilinat tagħha fir-rigward tal-ewwel sular tal-fond mikri lilha, li ġie mibdul f'appartament awtonomu, a favur ta' binha Martin Handy.

Illi fil-każ in eżami, fir-rigward tat-tielet kawżali u ċioe l-kawżali tan-nuqqas ta' manutenzjoni tal-fond, ma nġabet l-ebda prova għajr dak li qalet ir-rikorrenti fil- preżenza tas-sensara Frances Handy u Ray Sherwood.

Dan in-nuqqas allegat mir- rikorrenti jrid jiġi pruvat mir-rikorrenti li tallegah.

Da parti tiegħu l-intimat ressaq numru ta' riċevuti a folio 146 sa 149 tal-proċess, uħud minnhom jirreferu għal xogħlijiet li saru snin qabel ġiet istiwita l-kawża, li juru li kienet qed issir manutenzjoni tal-fond.

Konsegwentament din il-kawzali mressqa mir-rikorrenti qegħda tiġi miċħuda".

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM Assunzjoni tal-atti

L-intimata Handy ġiet nieqsa waqt il-mori tal-proċeduri odjerni fis-26

ta' Marzu, 2010, u wara rikors tal-appellata għall-ħatra ta' kuratur jew kuraturi

għall-werrieta mhux magħrufa, binha l-appellant assuma l-atti ai termini tas-

subartikolu 807(2) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-appellant ippreżenta r-rikors tal-appell tiegħu fl-14 ta' Frar, 2020, fejn

talab lil din il-Qorti sabiex

"...tirriforma s-sentenza appellata billi:

1. tikkonfermaha fejn il-Bord ċaħad it-tielet kawżali fir-rikors promotur, u 2. tirrevokaha in kwantu għall-bqija, u senjatament fejn għar-raġunijiet mogħtija il-

Bord ordna l-iżgumbrament tal-appellant fiż-żmien xahar kif intqal.

Bl-ispejjes taż-żewġ istanzi kontra l-appellata".

Jgħid li l-aggravju tiegħu huwa li l-Bord meta applika l-liġi u l-insenjamenti

għall-fatti tal-każ, wasal għal konklużjonijiet legalment erroneji.

L-appellata wieġbet fil-5 ta' Frar, 2021 fejn issottomettiet li s-sentenza

appellata hija waħda ġusta u għalhekk għandha tiġi konfermata.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravju mressaq mill-

appellant, u dan fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-Bord fis-

sentenza appellata u tas-sottomissjonijiet magħmula mill-appellata.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM 10.

L-appellant jgħid li jħoss ruħu aggravat bil-fatt li l-Bord filwaqt li fehem

tajjeb il-fatti, wasal għal konklużjonijiet legalment skorretti u f'xi każijiet mhux

imsejsa fuq eżerċizzju loġiku u razzjonali.

Jissottometti li mix-xhieda tiegħu, ta'

martu Eleanor Handy u dik ta' bintu Laura Handy, kien jirriżulta ċar li huwa u

l-familja tiegħu kienu jgħixu bħala familja waħda mal-intimata Handy għal

diversi snin sal-ġurnata tal-mewt tagħha.

Il-fatt li l-fond kien ġie maqsum

f'żewġ appartamenti qatt ma ġie kkontestat, u dan kien seħħ qabel l-appellata

akkwistat l-appartament fis-sena 1985, sabiex b'hekk il-familja Handy dejjem

kienet għexet hekk b'mod apert u trasparenti.

Għall-finijiet tal-ARMS il-fond

kien maqsum fi "Flat 1" u fi "Flat 2", iżda kien irriżulta li l-meter bin-numru

10064672 kien ilu sa mis-sena 1957 reġistrat fuq "Flat 1".

L-appellant jinsisti li

ma kienx rilevanti li fil-kuntratt ta' akkwist tal-1985 meta l-appellata xtrat il-

fond, ma kien hemm xejn imsemmi dwar din il-qasma, u kien nuqqas da parti

tagħha jekk hija ma vverifikatx qabel ma sar l-att jekk id-deskrizzjoni tal-fond

Fil-fatt irriżulta li hija kienet aċċediet fil-fond żmien wara fil-

presenza ta' terzi persuni, u jekk kif kienet qiegħda tgħid, il-fond tbiddel wara

l-akkwist, allura kien jinkombi fuqha li tressaq il-prova.

L-appellant ikompli billi

jistaqsi illi jekk il-fond baqa' jintuża għall-finijiet ta' residenza, kif saret il-bidla

fid-destinazzjoni tiegħu fejn anki fir-rikors promotur ma jsir l-ebda riferiment

għal xi bidliet strutturali jew ambjentali fil-fond li wasslu għal din il-bidla.

L-

appellant jgħid li ma kien hemm l-ebda ness legali bejn ċessjoni jew

assenjazzjoni u l-bidla fid-destinazzjoni tal-fond, u dawk tal-ewwel kienu

raġunijiet waħedhom li kienu jagħtu lok għal ripreża.

Dwar il-kwistjoni ta'

ċessjoni ta' drittijiet, huwa jinsisti li l-Bord naqas hawnhekk milli jikkonsidra s-

subartikolu 1470(1) tal-Kap.

16, li jirrikjedi li din issir bil-miktub.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM fil-każ odjern dan ma rriżultax u għalhekk ma kien hemm l-ebda ċessjoni ta'

drittijiet.

Ikompli jgħid li ma kellu jkun hemm l-ebda dubju li l-appellant

flimkien mal-familja tiegħu kienu jgħixu għal żmien twil mal-intimata Bonnici

sa mewtha, u wieħed seta' faċilment jifhem li persuni adulti jkunu jridu l-

privatezza u spazji komdi individwali tagħhom, u l-eżistenza ta' faċilitajiet

dupliċi huwa biss prova ta' dan il-bżonn.

B'hekk il-Bord messu għaraf li l-

appellant kien ikkwalifikat li jitqies bħala inkwilin ai termini tal-para.

2(b) tal-

Min-naħa tagħha l-appellata wieġbet qabelxejn li s-sentenza appellata

għandha tiġi kkonfermata.

Tinsisti li l-Bord kien għarbel sew il-provi quddiemu,

minn fejn kien irriżulta li l-pretensjonijiet tagħha kienu ġustifikati.

Hawnhekk

tagħmel riferiment partikolari għall-affidavits ta' Ray Sherwood, Vincent Giardina u

Tawati ukoll li l-appellant filwaqt li ddikjara li huwa kien għex

dejjem fil-fond, irriżulta fil-fatt li huwa kien ġie Malta f'Ottubru 1980 wara li

ltaqa' ma' martu l-Iskozja u għamel żmien jgħix Il-Munxar.

Tinsisti li l-intimata

Handy kienet żammet mistur il-fatt li l-fond kien inqasam.

Imbagħad filwaqt li

l-appellant iddikjara li kienet ommu li kienet tħallas il-kera, bintu Laura Handy

kixfet li hu u l-mara tiegħu kienu jagħtu sehemhom.

L-appellata hawnhekk

għamlet ukoll riferiment għax-xhieda tar-rappreżentant ta' ARMS Limited li

ddikjara li ma kien sab xejn fuq in-numru 15, iżda in-numru 15/1 kien reġistrat

fuq l-appellant, u anki in-numru 15/2.

L-appellata tissottometti li l-Maġistrat

sedenti stess waqt l-aċċess li żammet, kienet ikkostatat il-fatti kif dikjarati mill-

Saħansitra wkoll kienu saru bosta xogħlijiet u nbiddlu s-serraturi.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM Tagħlaq billi tirrileva li l-appellant illum kien telaq mill-fond flimkien mal-

familja tiegħu, u marru jgħixu xi mkien ieħor.

Il-Qorti tqis li d-deċiżjoni tal-Bord hija waħda tajba u ġusta, b'dana li l-

Bord ma kienx korrett meta kkonsidra li kienet seħħet ċessjoni ta' parti mill-

Il-Qorti tikkonsidra li fid-dawl

tal-provi kif jirriżultaw, dak li effettivament seħħ kien is-sullokazzjoni u mhux

iċ-ċessjoni ta' dik l-istess parti.

Rilevanti hawn hija proprju l-ġurisprudenza

ċitata mill-Bord fejn issir distinzjoni bejn l-istituzzjoni taċ-ċessjoni u dik tas-

sullokazzjoni, primarjament għaliex permezz

tas-sullokazzjoni

tinħoloq

relazzjoni ġuridika bil-kuntatt ta' kera li jsir bejn l-inkwilin u s-subinkwilin fejn,

is-sid jibqa' estraneju għal dik ir-relazzjoni ġuridika.

Għalhekk is-subinkwilin

jibqa' għalih terza persuna, filwaqt li huwa proprju l-inkwilin li jibqa' marbut

lejh bl-obbligi legali u dawk miftiehma skont il-kera oriġinali.

Madankollu l-fatti li ġew osservati u kkostati mill-Bord meta dan ittratta

t-tieni kawżali tar-rikors promotur, li hija dik tal-bidla fid-destinazzjoni tal-

fond, huma proprju rilevanti għall-vertenza odjerna fid-dawl ta' dak li ġie

premess fl-istess rikors promotur dwar il-kawżali tas-sullokazzjoni tal-fond.

Bord hawn qabelxejn iddikjara li kien irriżulta biċ-ċar li filwaqt li s-sid kienet

kriet fond bħala residenza waħda, dan kien inbidel f'żewġ residenzi u hawn il-

jagħmel

kostatazzjonijiet mill-provi

kostatazzjonijiet din il-Qorti mhix ser tidħol fihom għaliex skont dak li qed

jiddikjara l-appellant fir-rikors tal-appell tiegħu, il-fatt li l-fond huwa maqsum

f'żewġ

residenzi, mhux wieħed kontestat.

Imbagħad

kostatazzjonijiet magħmula, il-Bord ikkonkluda li l-intimata Bonnici kienet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM bidlet id-destinazzjoni tal-fond għaliex minn dar ta' residenza waħda din ġiet

maqsuma f'żewġ appartamenti, fejn wieħed minnhom kien okkupat minnha u

l-ieħor minn binha u l-familja tiegħu.

Il-Bord għaraf li meta wild ikun jgħix ma'

ommu, dawn jużaw l-istess kċina u ambjenti komuni u ma jkunx hemm qsim

tal-ambjenti, kif sar fil-każ odjern.

Kif diġà ġie osservat aktar 'il fuq, l-appellant mhux qed jikkontesta l-fatt

li l-fond huwa maqsum f'żewġ appartamenti jew ambjenti separati u dan

jgħidu b'mod espliċitu fir-rikors tal-appell tiegħu:

"Illi l-qasma fil-fond "de quo" f'żewġ appartamenti ossia ambjenti qatt ma ġiet ikkontesta waqt l-andament tal-kawża, anzi l-appellant dejjem saħaq, u l-fatti prodotti mill-appellata ukoll hekk urew, li l-fond "de quo" kien ilu żmien twil maqsum f'żewġ appartamenti ossia ambjenti".

Minkejja dan, l-aggravju tiegħu huwa fir-rigward tal-fatt li l-Bord naqas

milli jirrikonoxxi li huwa kellu l-kwalifiki ta' inkwilin ai termini tal-para. (b) tal-

artikolu 2 tal-Kap.

69 stante li huwa u l-familja tiegħu kienu għamlu żmien twil

jgħixu ma' ommu sal-mewt tagħha.

Il-Qorti ssib dan l-argument pjuttost

kontradittorju, u dan għaliex kif osserva l-Bord fis-sentenza appellata:

"Illi normalment meta wild ikun qed jgħix ma' ommu, dawn jużaw l-istess kċina u ambjenti komuni u ma jkunx hemm segregazzjoni ta' ambjenti b'tali mod u manjiera li kull familja jkollha l-unit ossija l-flat tagħha, kif sar fil-każ in eżami".

Il-Bord seta' jikkostata dan tajjeb ferm peress li huwa kien aċċeda fil-

fond personalment u fis-sentenza appellata ddikjara1:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM

"...ra illi (a) fil-fatt kull sular fih il-kċina, kamra tal-banju, kamra tal-ikel/salott kif ukoll il-kmamar tas-sodda, bil-flat ta' fuq fih kamra tas-sodda waħda; (b) f'kull pjan tat-taraġ hemm bieb li jissepara tali flat mill-bqija tal-komun, mhux biss iżda tali bibien għalkemm jista' jingħad li preżentament ma jissakkrux, ma hemmx dubju li kienu jissakkru għaliex għad tidher fihom it-toqba fejn kien hemm iċ-ċilindru taċ- ċavetta; (c) jidher li riċentament sar xi tibdil fil-bibien biex tneħħew tali ċilindri u l- bibien ġew mingħajr serratura".

Dak li ddeskriva l-Bord hawn fis-sentenza appellata, jikkonferma dak li

osservat l-appellata meta skont l-affidavit2 tagħha, hija kienet marret iżżur il-

fond għall-ħabta tat-12 ta' April, 2005:

"… jiena u dieħla ndunajt li kien hemm żewġ qniepen indipendenti li tatni x'nifhem li għalkemm hemm bieb ta' barra wieħed, saru xi tibdiliet fil-fond … l-entratura ...kienet wisq spartana...kif tlajt it-taraġ fl-ewwel sular, l-indana ġiet trasformata bħala residenza apparti, bil-bieb indipendenti u biċ-ċavetta simili bħal bieb ta' barra...illi kienet il-mara tat-tifel...li fetħet il-bieb tal-appartament tagħha u tar- raġel Martin Handy...wrietna l-post li hi kienet qed tokkupa flimkien mar-raġel tagħha ...li deher evidenti li kien livell indipendenti u separat.

Illi dan qed jiġi ndikat peress illi rajt li kien hemm kċina, kmamar tas-sodda u naturalment kamra tal- banju.

Illi kif ħriġna mill-parti okkupata mit-tifel, erġajna ħriġna fil-parti ta' barra tal-indana u bqajna telgħin fuq għat-tieni sular li kien ukoll magħluq b'bieb indipendenti u biċ-ċavetta simili bħal tat-tifel...Illi hi żiedet tgħid u dan ivverifikajt kif kont ħierġa barra li għal konvenjenza tagħhom, huma nstallaw (2) żewġ meters tad- dawl biex b'hekk sija hi u t-tifel tagħha jħallsu għal konsum tagħhom separatament u li ppruvaw jagħmlu l-istess anke fir-rigward konsum tal-ilma.

Illi perὸ dan ma kienx possibli u b'hekk kellhom iħallu meter wieħed komuni għat-tnejn...sija l-inkwilina kif ukoll it-tifel tagħha għandhom żewġ linji tat-telephone".

Dan ukoll ġie kkonfermat minn Frances Handy u minn Ray Sherwood, li

xehdu permezz tal-affidavit.3 Ir-rappreżentant tal-ARMS

ikkonferma fix-

xhieda4 tiegħu li kien hemm meter tad-dawl reġistrat fuq il-fond 15/1 li kien

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM dak f'isem l-appellant5, u ieħor reġistrat fuq il-fond 15/2 f'isem l-intimata

fejn kien hemm ukoll servizz tal-ilma.

rappreżentanza ta' GO plc xehed6 li fuq l-indirizz tal-fond kien hemm reġistrat

fuq isem l-appellant servizz ta' home pack, jiġifieri dak ta' television, internet u

linja tat-telefon bin-numru 21346810, liema servizz kien ġie attivat fil-25 ta'

Settembru, 2014 flimkien ma' linja ta' telefon oħra bin-numru 21324345.

Xehed7 li l-linja tat-telefon bin-numru 21332468 kienet reġistrata f'xi żmien

fuq l-intimata Handy bl-indirizz ta' 15, Triq San Ġwann Bosco, Il-Fgura, u

sussegwentement inqelbet fuq Laura Handy.

Imbagħad għal dak li jirrigwarda

Fid-dawl ta' dawn il-provi inkonfutabbli, il-Qorti ma tistax taċċetta dak li

qed isostni l-appellant, iġifieri li huwa u l-familja tiegħu u ommu l-intimata

Handy dejjem għexu bħala familja waħda fil-fond.

Tirrileva li l-fatti kollha juru

mod ieħor fejn kien hemm mhux biss żewġ fondi separati f'wieħed, iżda wkoll

żewġ familji separati u distinti jgħixu rispettivament f'kull wieħed mill-fondi.

para. (a) tal-artikolu 9 tal-Kap.

69 jipprovdi li s-sullokazzjoni tal-fond mingħajr

il-kunsens tas-sid, iwassal għall-estremità tal-iżgumbrament, u din il-Qorti

tgħid li ġaladarba tirriżulta tali sullokazzjoni l-appellant ma jistax jirnexxi fit-

talbiet tiegħu quddiemha, u jippretendi li għandu kull dritt jibqa' jgħix fil-fond.

5 Ara wkoll Dok.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 18

Appell Inferjuri Numru 65/2006/2 LM 20.

Għal dawn ir-raġunijiet, din il-Qorti ma ssibx l-aggravju tal-appellant

Għar-raġunijiet premessi l-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tal-appellant billi

tiċħdu u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha, għajr fejn din

laqgħet il-kawżali ta' ċessjoni tal-kirja, u minflok tiddikjara li bejn l-intimata

Bonnici u binha l-appellant kienet seħħet sullokazzjoni ta' parti mill-fond.

L-ispejjeż tal-ewwel istanza jibqgħu kif deċiżi, u dawk ta' dan l-appell huma

ġustifikat u tiċħdu.

Onor. Dr Lawrence Feng LL.D. Said Hollier Rosemarie Gregory Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 18