QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMĦALLEF ONOR.

Seduta ta' nhar-il Ħamis 9 ta' Novembru 2017

Nru. 258/2013 DS Il-Pulizija v. Alfred Delia Marco Delia Il-Qorti: 1.

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra Alfred Delia, detentur tal-karta tal-identita` Maltija bin-numru 459045(M) u Marco Delia, detentur tal-karta tal-identita` Maltija bin-numru 311466(M), quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli f'Mejju 2010, f'April 2010, f'Jannar 2010 u fix-xhur ta' qabel f'dawn il-Gżejjer, b'diversi atti magħmulin fi żminijiet differenti, iżda li kisru l-istess dispożizzjoni tal-liġi u li ġew magħmula b'riżoluzzjoni waħda, (1) għamlu atti ta' money laundering billi :- i) ikkonvertew jew trasferew proprjeta` meta kienu jafu jew issuspettaw li dik il- proprjeta` kienet direttament jew indirettament inkisbet, jew mir-rikavat ta' attivita` kriminali jew minn att ta' parteċipazzjoni f'attivita` kriminali, g]all-

iskop ta' jew skopijiet ta' ħabi jew wiri ħaġa b'oħra ta' l-oriġini tal-proprjeta` jew ta' għoti ta' għajnuna lil xi persuna jew persuni involuti jew konċernati f'attivita` kriminali; ii) ħbew jew urew ħaġa b'oħra tal-veri xorta, provenjenza, lok, dispożizzjoni, moviment ta' jeddijiet rigward fi jew fuq proprjeta`, meta kienu jafu jew issuspettaw li dik il-proprjeta` kienet inkisbet direttament jew indirettament minn attivita` kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attivita` kriminali; iii) akkwistaw proprjeta` meta kienu jafu jew issuspettaw li l-istess proprjeta` kienet inkisbet jew ori[inat direttament jew indirettament minn attivita` kriminali jew minn att jew atti ta'parteċipazzjoni f'attivita` kriminali; iv) bir-ritensjoni mingħajr skuża raġonevoli ta' proprjeta` meta kienu jafu jew issuspettaw li l-istess proprjeta` kienet inkisbet jew oriġinat direttament jew indirettament minn attivita` kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attivita` kriminali; v) ittentaw għamlu l-ħwejjeġ jew attivitajiet illegali fuq imsemmija; vi) aġixxew bħala kompliċi fit-tifsir ta' l-Artikolu 42 tal-Kodiċi Kriminali rigward xi waħda mill-ħwejjeġ jew attivitajiet definiti fis-sub-paragrafi (i), (ii), (iii), (iv) u (v) ta' hawn fuq, ai termini tal-artikolu 3 tal-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373, u l- artikolu 18 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba sabiex tapplika mutatis mutandis disposizzjonijiet ta' l- artikolu 5 ta' l-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373 tal-Liġijiet ta' Malta, hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 23A(2) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti giet mitluba wkoll fil-kaz ta' ħtija, barra li tinfliġġi l-pieni stabbiliti mil- liġi, tordna wkoll il-konfiska ta' l-oġġetti kollha esebiti.

Il-Qorti ġiet ukoll mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tikkundanna lill-imputat/i għall-

ħlas ta' spejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-

proċeduri hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta'

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tat-23 ta’ Mejju 2013 fejn dik il-Qorti, wara li rat l-artikolu 18 tal-

lill-imsemmijin Alfred Delia u Marco Delia ħatja

Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 3 tal-Kapitolu 373 tal-Liġijiet ta' Malta, sabet tal- imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom u kkundannathom tmintax il-xahar priġunerija u multa ta' hamest elef (€5,000) kull wieħed li għandha titħallas fi żmien sena; in oltre l-Qorti ordnat il-konfiska tal-vettura ta' tip BMW Z4 b'numru ta' reġistrazzjoni DIA 612, tal-vettura ta' tip BMW 530D b'numru ta' reġistrazzjoni PAJ 130 u tal-vettura ta' tip Mitsubishi b'numru ta' reġistrazzjoni CGV 021 favur il-Gvern ta' Malta.

In konklużjoni u b'applikazzjoni ta' l- artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta ordnat lil kull wieħed mill- imputati biex iħallas lir-Reġistratur ta' dik il-Qorti s-somma ta' €1663.89 rappreżentanti spejjeż inkorsi in konnessjoni mal-ħatra ta' l-esperti; il-ħlas għandu jsir fi żmien sena; 3.

Rat ir-rikors tal-appell ta' Alfred Delia u Marco Delia ppreżentat fit-3 ta' Ġunju 2013, fejn talbu lil din il-Qorti sabiex fl-ewwel lok tirrevoka s-sentenza appellata fejn instabu ħatja tar-reat ta' ħasil ta flus u tilliberahom minn tali imputazzjoni u, alternattivament, f'każ li ssibhom ħatja, tvarja l-piena nflitta u dana billi ma timponix piena karċerarja effettiva; 4.

Rat l-atti kollha tal-kawża; rat il-fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5.

L-aggravji ta' l-appellanti huma s-segwenti:

"jirrizulta li l-pulizija qed takkuza lill-imputati fuq l-akkuza ta' hasil ta' flus ghaliex l-imputat Alfred Delia kellu zewg vetturi BMWs registrati f'ismu u cioe` BMW 530 u BMW Z4 waqt li l-imputat Alfred Camilleri kellu zewg Pajeros f'ismu.

Illi huwa minnu li fir-reat ta' money laundering hija id-difiza li trid tipprova li dawn inxtraw b'mezzi leciti pero` huwa minnu ukoll li l-prosekuzzjoni trid tipprova li dawn l-oggetti inxtraw fil-perijodu indikat fl-akkuza.

"Jirrizulta bic-car skond ix-xhieda ta' l-imputat stess ghaliex il-prosekuzzjoni naqset li tressaq l-ahjar prova dwar dawn il-vetturi u cioe` ix-xhud tal-Malta Transport sabiex jaghti l-history ta' dawn il-vetturi pero` li hu zgur hu li wahda minn dawn il-Pajeros ta' Marco Delia inxtraw fis-sena 2008 u l-ohra fis-sena 2010.

Ghalhekk fil-konfront ta' Marco Delia l-akkuza hija limitata biss fir- rigward ta' Pajero wahda li huwa xtara ghas-somma ta' erbatax-il elf euro (Euro 14,000) u li minnha hemm prova li hallas biss is-somma ta Euro 4,666.

Ghalhekk l-esponenti jghid kif tista' l-Qorti ssib lill-imputat Marco Delia hati ta' hasil ta' flus ghaliex xtara vettura u minnha hallas biss is-somma ta Eur 4,666.

Anke minn ezami tal-istatements bankarji tieghu ma jirrizulta l-ebda deposits allarmanti li l- imputat kellu jiggustifika.

Jidher li hemm biss l-paga mensili tieghu li kienet tigi depositata f'dan il-kont.

Zgur li din il-Qorti ma tistax tasal ghall-konkluzjoni fuq

ta' money

bazi ta 'proof beyond reasonable doubt' li bniedem ta 43 sena li ghadu ghazeb, li ighix mal-genituri tieghu, li ghandu u dejjem kellu impieg fiss, ghandu jinsab hati ta' hasil ta flus ghaliex sempliciment xtara karozza ta' valur medju.

Il-Qorti trid ikollha hafna aktar provi konklussivi dwar l-operat tieghu f'attivita` illegali.

"Fil-konfront ta' Alfred Delia jirrizulta li dan huwa anzjan bil-pensjoni ta' 65 li dejjem hadem u li llum il-gurnata qed jghix bis-servizzi socjali.

Jirrizulta li dan ghandu zewg vetturi registrati fuq ismu ghalhekk jirrizulta mix-xhieda tieghu stess li jappartjenu lil ibnu Roderick u li fil-fatt kien Roderick li xtrahom u innegozjahom.

Fil-fatt anke meta xehed Godwin rappresentant tal-Premier Garage dan jghid li ma gharafx lill-imputati odjerni bhala l-persuni li innegozjaw il-vettura l-kbira BMW.

Ghandu jinghad li l-vettura ghalkemm hija BMW 530 mhiex gdida u l-prezz taghha ma hux xi wiehed allarmanti fis-suq ta' llum.

Ghalhekk ma jistax jinghad li missier li jkollu registrat fuq ismu vettura ta' ibnu ghandu laundering.

Hawnhekk m'ghandniex xi allegazzjoni ta xiri ta proprjeta` ghaliex il-proprjeta` ta' l-imputat Alfred Delia kien wiritha minghand il-genituri tieghu kif jirrizulta mill-atti processwali u ma jirrizultax li l-imputat ghandu xi flejjes u depositi li ghandu ghalfejn jispjegahom.

L-istatements tal-Bank jitkelmu wahedhom u m'ghandhomx bzonn l-ebda spjegazzjoni.

"Li gara f'dan il-kaz hu li l-prosekuzzjoni kienet qed tinvestiga zewg ulied ta' Alfred Delia certu Freddie u Roderick u ressquhom l-Qorti akkuzati b'diversi reati u ghaliex dan Roderick kellu zewg vetturi f'isem missieru il-prosekuzzjoni spiccat resqet lill-imputat Alfred b'akkuzi simili.

Zgur li investigazzjoni m'ghandhiex issir b'dan il-mod.

Jidher li l-imputati min-naha taghhom zgur li resqu kull prova necessarja sabiex jissodisfaw il-Qorti li huma ma kinux involuti fir-reat ta' hasil ta' flus.

Kien ghalhekk li l-esponenti hass il-htiega sabiex jaghti sommarju tal-provi prodotti fid-dettal ghaliex genwinament ihoss li ma hemmx provi li ghandhom iwaslu lill-Qorti sabiex issib lill-imputati odjerni hatja ta' dawn l-akkuzi.

"L-esponenti jaghmel referenza ghas-sentenza ricenti li nghatat fid-19 ta' Jannar

2012 mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija (Spt.

"'Ma hemmx dubju illi r-reat ta' money laundering huwa wiehed mir-reati l-aktar

difficli u delikati biex jigu nvestigati.

It-teknika u s-sofistikazzjoni tal-mod kif il-

flus jigu girati u jinhbew mill-provenjenza llecita taghhom jaghmluha kwazi

mpossibli illi l-investigaturi jsibu tracca tal-provenjenza tal-flus.

illi f'dawn ic-cirkostanzi l-ligi tal-Money Laundering Kap 373 ipoggi l-oneru fuq

dak li jkun illi huwa jipprova ghas-sodisfazzjon tal-Qorti l-provenjenza lecita tal-

flus illi jkunu nstabu fuqu.

Dan il-bdil ta' l-oneru tal-provi mhijiex wahda kapriccjuza u kif qalet il-Qorti fil-

kawza Il-Pulizija vs John Vella "din hi ligi straordinarja li tintroduci kuncetti

radikali fis-sistema nostrana u li tirrikjedi applikazzjoni fl-aktar skruplu u

attenzjoni biex ma tigix reza xi strument ta' ngustizzja, aktar reminixxenti taz-

zminijiet ta' l-inkwizizzjoni minn dak ta' l-era moderna tad-drittijiet tal-bniedem. . . .".

Il-Qorti qieghda taghmel dan il-pronuncjament fl-isfond tad-dispost ta' l-Artiklu 2(2)(a) u l-Artiklu 3(3) tal-Kap 373 tal-Ligijiet ta' Malta illi ghandhom jinqraw fid-dawl ta' l-Artiklu 21(1C)(b) tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta li jistipulaw li l- Avukat Generali jista' jakkuza persuna bir-reat ta' money laundering minghajr ma jkollu xi Sentenza b'referenza ghal xi offiza precedenti.

Ma' dan kollu, jibqa` l-fatt illi l-Avukat Generali ghandu jipprova n-ness bejn il-flus jew il-proprjeta` u l-attivita` kriminali li tkun generat dawk il-flus.'

"Dik il-Qorti kompliet tghid li :- "'Dwar il-livell ta' prova li jinkombi fuq l-Avukat Generali, il-Qorti taghmel referenza ghall-kawza Il-Pulizija vs Paul Borg deciza mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fis-sitta (6) ta'Ottubru ta' l-2003.

F'din il-kawza l-Qorti kienet qalet illi meta l-Avukat Generali jakkuza lil xi hadd bl-offiza ta' money laundering taht il-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta, l-Avukat Generali ghandu jipprova "prima facie" n-ness bejn il-flus jew il-proprjeta` u l-attivita` kriminali li tkun generat dak il-flus jew proprjeta"minn ezami u qari akkurat ta' din id-dispozizzjoni din il-Qorti thoss li una volta li l-prosekuzzjoni tiddeciedi li tipprocedi skond l- Ordinanza Kap 101 u mhux taht id-dispozizzjonijiet tal-Kap 373 ossia l-Att tan- 1994 kontra "Money Laundering", fejn l-attivita` kriminali sottostanti tista' tkun varja u tirreferi ghall-ksur ta' diversi ligijiet kif indikat fit-tieni skeda ta' l-istess Att, irid almenu jigi "prima facie" pruvat li l-akkuzat ikun qed jagixxi bi hsieb li jahbi jew jikkonverti flus jew ir-rikavat ta' flus u jkun jaf jew ikollu suspett li dawk il-flus ikunu miksuba bhala rizultat ta' ksur ta' xi dispozizzjoni ta' l- Ordinanza Kap 101 u dana qabel ma tiskatta l-inverzjoni ta' l-oneru tal-prova fuq l-akkuzat.'

"F'dik il-kawza gja` citata, l-appellat qed jigi akkuzat [recte: l-appellanti qed jigu akkuzati] bil-ksur ta' provvedimenti tal-Kap 373 tal-Ligijiet ta' Malta izda dan il- Kap jaghmel referenza wkoll ghall-Artiklu 21(1c)(b) tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta’ Malta li wkoll jitfa’ l-piz li juri l-origini lecita tal-flus, proprjeta` jew rikavat fuq il-persuna akkuzata.

Ghalhekk, dan il-livell ta’ prova "prima facie" japplika kemm ghall-persuna li tkun akkuzata b’money laundering taht il-Kap 101 kif ukoll taht il-Kap 373.

Issa, peress illi l-Artiklu 2(2)(a) ta’ l-istess Att jezimi mir-

responsabilta` l-prosekuzzjoni illi tipprova xi htija precedenti in konnessjoni ma

xi attivita` kriminali,kull ma ghandha tipprova l-prosekuzzjoni huwa illi l-vetturi

illi nstabu ghand l-imputati ma kinux konformi ma l-istil ta’ hajja tal-persuna,

liema prova tkun tista’ tigi stabbilita anke minn provi indizzjarji.

"Dana jfisser illi l-prosekuzzjoni m’ghandhiex tipprova lill-Qorti l-origini tal-flus,

lanqas jekk il-flus kienu llegali biex inxtraw il-vetturi.

Kull ma trid tippruva huwa

fuq grad ta’ "prima facie" illi ma hemm l-ebda spjegazzjoni logika u plawsibbli

dwar l-origini ta’ dawk il-flus li bihom inxtraw il-vetturi.

L-esponenti ihossu li l-

prosekuzzjoni ma lahqitx il-livell ta’ prova "prima facie" u b’hekk lanqas

m’ghandu jiskatta l-inverzjoni tal-provi fuq l-imputati sabiex huma juru lill-Qorti

l-provenjenza lecita tal-flus illi bihom inxtraw il-vetturi.

ghazel illi jixhed u jispjega il-fatti kif jafhom hu waqt li l-imputat Alfred Delia

rrilaxxja zewg stqarrijiet u wiegeb ghad-domandi li sarulu mill-investigatur u inoltre tressqu provi in difeza ghalkemm fil-fehma ta l-esponenti ma skattax l- inversjoni tal-provi.

"Quindi l-oneru illi l-Ligi poggiet fuq spallejn l-imputati sabiex huma jiggustifikaw dak il-pussess tal-vetturi sodisfatt l-ewwel Qorti u ghalhekk din ma kellhiex issib htija fil-konfront ta' l-imputati dwar l-akkuzi ta' money laundering a tenur tal-Kapitlu 373 tal-Ligijiet ta' Malta.

"Illi ghalhekk l-appellanti jitolbu li s-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali nhar it-23 ta Mejju 2013 fil-konfront taghhom fl-ismijiet premessi tigi revokata.

"Bla pregudizzju ghas-suespost l-appellanti jappellaw ukoll mill-piena u dan ghaliex jirrizulta minn ezami tal-fedina penali ta' l-imputat Alfred Delia li ghalkemm huwa ghandu 63 sena huwa tressaq il-Qorti f'zewg okkazjonijiet biss u dan fis-sena 1978 meta saq vettura minghajr licenzja tat-triq u gie immultat LM5 ammenda u fl-istess sena ta 1978 instab hati talli kkommetta xi kontravenzjoni tal-ALE (il-kopja provduta lill-esponent mhix cara u ma jirrizultax x'tip ta' kundanna inghata).

"Waqt li Marco Delia tressaq il-Qorti fi tliet okkazjonijiet u cioe` fis-sena 1984 kien conditional discharge ghal perijodu ta' sena, fis-sena 1976 kellu fil-pussess tieghu d-droga Kokaina u gie multat mitejn lira Maltin (LM200) u fis-sena 1996 rega' nstab hati ta' pussess ta' droga kokaina u ghal darb'ohra gie immultat mitejn lira Maltin (Lm 200).

"Ghalhekk ma jidhrux li l-imputati ighixu xi hajja ta' kriminalita` u ghalhekk il- piena li nghata hija severa wisq u semmai missha giet sospiza ai termini ta' l- artikolu 28A tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta Malta."

L-ewwel aggravju ta' l-appellanti jirrikjedi apprezzament mill-ġdid tal-provi.

F'dan ir-rigward il-ġurisprudenza in materja ta' din il-Qorti hi ċara u kostanti fis-sens li din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament tal-provi li tkun għamlet l-ewwel Qorti jekk mhux għal raġunijiet gravi, b'mod li din il-Qorti tirrevedi l- apprezzament ta' dik il-Qorti fl-eventwalita` biss li l-ewwel Qorti ma setgħetx raġjonevolment u legalment tasal għall-konklużjonijiet li waslet għalihom fuq l- iskorta tal-provi prodotti.

Issa, l-ewwel Qorti, wara li ċċitat mis-sentenza mogħtija fid-19 ta Jannar 2012 minn din il-Qorti diversament presjeduta fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija v. Carlos Frias Mateos, qalet hekk:

"Illi ghalhekk il-mistoqsija li trid tigi rizolta fil-kaz in ezami hija dik interposta mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fil-kawza hawn fuq kwotata u cioe` fil-kuntest tal-provi illi l-proskuzzjoni gabet f'dan il-kaz, (provi biex jigi pruvat in-ness bejn il-flus utilizzati biex jinxtraw il-vetturi imsemmija u xi attivita` kriminali) intlahaq dan il-livell ta' 'prima facie'?

mbaghad l-oneru tal-prova jdur fuq l-imputati biex jippruvaw l-origini legittima tal-flus utilizzati.

"Ikkunsidrat "Illi l-ewwel ser tghaddi biex tikkunsidra l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' l- imputat Alfred Delia.

"Illi mill-provi prodotti jirrizulta li f'temp ta' erbgha xhur bejn Jannar u April 2010 Alfred Delia, li kien jghix fuq pensjoni ta' bejn wiehed u iehor €700 kull erba' gimghat u ma kellu l-ebda introjtu iehor hlief imghax generat minn kapital ta' ftit aktar minn €5,000 depozitati il-bank, akkwista zewg vetturi bil-prezz ta' circa €43,000 li minnhom €28,000 thallas fi flus kontanti f'dak l-istess perjodu.

Fil-verita` Alfred Delia jammetti bla tlaqliq fl-ewwel stqarrija tieghu li l-vetturi akkwistahom hu pero` jintuzaw minn ibnu Freddie u mart Freddie (Diane) hekk kif jammetti ukoll li l-flus li ntuzaw biex inxtraw dawk il-vetturi ma kinux tieghu imma ta' l-istess ibnu Freddie li, dejjem skond l-imputat Alfred Delia, ma kienx jahdem.

"Illi mill-provi prodotti jirrizulta ukoll li Freddie Delia kien diga` nstab hati ta' reati dwar traffikar ta' droga fil-passat u in konnessjoni ma' dawn ir-reati f'Marzu 2005 gie kkundannat hames snin prigunerija.

"Illi f'dawn ic-cirkostanzi huwa ragonevoli li wiehed ghandu jissuspetta li l- provenjenza tal-flus li bihom inxtraw iz-zewg BMWs ma kellhomx provenjenza lecita ghax setghu kienu konnessi ma' l-attivita` illegali ta' Freddie Delia?

Fit- termini tas-sentenza fuq kwotata l-prosekuzzjoni rnexxielha tipprova li kien hemm a case to answer?

Fil-fehma tal-Qorti ir-risposta ghaz-zewg kweziti ghandha tkun fl-affermattiv.

"Illi la darba l-prosekuzzjoni ippruvat fil-grad rikjest mill-Ligi ness bejn il-flus utilizzati biex inxtraw iz-zewg BMWs u xi attivita` illecita da parti ta' Freddie Delia allura l-oneru tal-prova issa dar fuq l-imputat Alfred Delia biex jipprova l- origini legittima tal-flus in kwistjoni.

Illi ghalhekk jirrizultaw sodisfacjentement pruvati.

"Ikkunsidrat "Illi l-Qorti issa ser tghaddi biex tikkunsidra l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' l-

"Illi mill-provi jirrizulta li l-unika introjtu li kellu l-imputat Marco Delia kien is-

salarju tieghu li kien ta' circa €800 fix-xahar, hekk kif irrizulta li l-unika assi li

kellu Marco Delia sal-bidu ta' Jannar 2010 kien kont il-bank u zewg karozzi.

kont tal-bank fil-bidu ta' Jannar 2010 kien fih bilanc ta' €1.58 u l-unici depoziti li

saru f'dan il-kont fix-xhur ta' wara kienu tas-salarju tieghu.

kellu kienu Hyundai Accent li kienet skrappjata u Mitsubishi; il-Mitsubishi kienet

ilha ghandu sentejn u kien ghad baqa' bilanc fuq prezzha.

l-imputazzjonijiet migjuba kontra Alfred Delia

"Illi pero` mbaghad f'April 2010 l-istess Marco Delia xtara Mitsubishi ohra, mudell aktar recenti, bil-prezz ta' €14,000 li minnhom hallas, f'daqqa, €4,600 fi flus kontanti.

Fost il-karozzi li kellu Marco, huh Roderick kien juza din il- Mitsubishi li nxtrat f'April 2010.

"Illi minbarra dawn il-fatti mill-provi prodotti jirrizulta li kemm l-imputat Marco Delia kif ukoll huh Roderick Delia kienu jghixu mal-genituri taghhom.

"Illi jirrizulta ukoll li Roderick Delia ma kienx jahdem u li hu ukoll fil-passat kien gie misjub hati ta' reati dwar traffikar ta' droga li ghalihom, f'Marzu 2005, gie ikkundannat hames snin prigunerija.

Mill-provi hareg ukoll li fis-sena 2009 Roderick Delia gie akkuzat b'reati dwar pussess aggravat ta' droga eroina u kokajina.

1 "Illi minn dawn il-provi jirrizulta li mill-bidu ta' Jannar 2010, meta fl-uniku kont bankarju tieghu kellu depozitu ta' €1.58, sa April 2010 Marco Delia ma setax jaqla' (u wisq anqas ifaddal) €4,600 biex jaghmel l-ewwel pagament fuq il- vettura (naturalment minbarra il-prezz tal-vettura huwa kellu jhallas ukoll il- licenzja u l-assikurazzjoni tal-vettura).

"Illi tenut kont ta' dan, tenut kont tal-fatt li kienet propju din l-ahhar vettura li akkwista Marco Delia li kien qed juza huh Roderick, u tenut kont tal-fatt li dan Roderick huwa involut f'attivita` illecita, il-Qorti hija sodisfatta li l-prosekuzzjoni pruvat, fil-grad ta' prima facie, in-ness bejn din l-attivita` illecita u l-flus utilizzati biex tinxtara, f'isem Marco Delia, il-Mitsubishi.

"Illi a differenza ta' missieru, Marco Delia offra d-depozizzjoni tieghu imma ma qal xejn li jista' juri li l-origini ta' dawk il-flus kien wiehed legittimu.

"Illi ghalhekk fil-fehma tal-Qorti l-imputazzjonijiet gew pruvati ukoll fil-konfront ta' l-imputat Marco Delia."

Din il-Qorti eżaminat il-provi kollha miġjuba quddiem l-ewwel Qorti.

Għar-rigward ta' l-appellant Alfred Delia, ex admissis jgħid li ż-żewġ BMWs li, fuq il-karta jidhru li ġew akkwistati minnu, huma ta' ibnu Freddie u li kien Freddie li ħallas għalihom u fil-fatt jintużaw minn Freddie u mart Freddie.

L- appellant Alfred Delia kien jaf li ibnu Freddie ma jaħdimx u, nonostante dan, kellu l-mezzi biex iħallas għall-imsemmijin żewġ karozzi.

Mhux biss l-appellant Alfred Delia ma jġib ebda spjegazzjoni raġjonevoli li turi li l-flus kellhom provenjenza leċita, iżda ma jġib spjegazzjoni ta' xejn.

U dan ukoll meta jirriżulta li Freddie Delia kien ġie kkundannat dwar traffikar ta' droga2 u, jiġi

1 Filwaqt illi meta ngħatat is-sentenza fil-prim'istanza l-proceduri kienu ghadhom pendenti, b'sentenza tat-13 ta' Frar 2015 li permezz tagħha Roderick Delia nstab ħati ta' l-imputazzjonijiet kollha miġjuba kontra tiegħu, inkluż dawk ta' pussess aggravat ta' kokaina u ta' eroina u kkundannat tnax-il xahar priġunerija u disa' mitt euro multa, liema sentenza pero` ġiet appellata.

2 Sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tad-9 ta' Marzu 2005.

ribadit, ma kienx jaħdem.

Għalhekk l-ewwel Qorti setgħet raġjonevolment u legalment tasal għal konklużjoni ta' ħtija fir-rigward ta' l-appellant Alfred Delia, b'dan li jidher li l-appellant Alfred Delia aktar aġixxa bħala prestanome.

Għar-rigward ta' l-appellant Marco Delia, dan l-appellant xehed quddiem l- ewwel Qorti fejn saħaq li l-vettura Mitsubishi Pajero kien xtraha għalih, li kien ħallas depożitu ta' madwar €4,600 u l-bilanċ kellu jħallsu permezz ta' pagamenti fix-xahar tul ħames snin.

Ta' min jgħid illi fix-xiehda tiegħu l- Ispettur Antonovich Muscat qal li wara li l-appellant Marco Delia kien ingħata l-caution, waqt l-interrogatorju dan kien qal li l-Mitsubishi Pajero kien xtraha għal ħutu Freddie u Roderick biex forsi jrabbu l-għaqal.

Mela hawn għandna żewġ verżjonijiet kontradittorji.

Fix-xiehda tiegħu qal li din il-Mitsubishi Pajero jsuquha hu u ħuh Roderick, u ċaħad li aktar isuqha ħuh milli jsuqha hu.

Din il-Qorti tosserva wkoll illi fil-kuntratt li sar mal-car dealer fit-3 ta' April 2010, filwaqt illi hemm indikat li sar depożitu ta' €4,660, m'hemm l-ebda indikazzjoni ta' kemm kellhom ikunu l-pagamenti mensili għall-ħlas tal-bilanċ ta' €9,340 u lanqas f'kemm żmien kellhom jitħallsu.

Inoltre, u stranament, meta xehed Gaetano Fenech quddiem l-ewwel Qorti fl-20 ta' Lulju 2010, huwa qal li kambjali ma kinux saru u sa dakinhar li kien qiegħed jixhed ma kien tħallas xejn iżjed.

Meta l-appellant Marco Delia xehed fit-30 ta' April 2012 qal illi sa dakinhar pagamenti kważi m'għamel xejn.

Dan għaliex ftit wara tressaq il-Qorti u kien hemm l-ordni ta' ffriżar.

Issa, l-appellanti tressqu fit-30 ta' Ġunju 2010 u ngħataw il-ħelsien mill-arrest mill-ewwel.

Inoltre, għalkemm ġew iffriżati l-assi tagħhom, intlaqgħet it-talba ta' l-appellant Marco Delia biex il-paga ta' €700 fix-xahar ma tiġix iffriżata.

Difatti mill-istatement tal-kont tiegħu mal-Bank of Valletta jirriżulta illi huwa reġa' beda jiġbed il-flus f'Awwissu 2010.

Jekk qabel ma "akkwista" l-vettura kien qiegħed jiġbed mill-kont tiegħu €700 fix-xahar u wara li tressaq il-Qorti u ġie hekk awtoriżżat reġa' beda jiġbed €700 fix-xahar, u ma ħallas xejn (jew, kif jgħid hu, "kważi xejn") mill-bilanċ, dan ifisser li żamm l-istess lifestyle li kellu qabel "l-akkwist".

Mela x'inhi l-provenjenza tal-flus li ntużaw għad-depożitu? 12.

Din il-Qorti tosserva illi l-ewwel Qorti rrimarkat illi Roderick Delia, ħu l- appellant Marco Delia, kien jgħix fl-istess dar u juża l-vettura in kwistjoni, u wkoll kien ġie kkundannat dwar traffikar ta' droga fis-sena 2005.

L-istess Qorti rrimarkat ukoll li fis-sena 2009 Roderick Delia ġie akkużat b'reati dwar pussess

aggravat ta' droga eroina u kokajina.3 Dawn iċ-ċirkostanzi ċertament saħħew il-

ħsieb ta' l-ewwel Qorti li l-flus li ntużaw kienu "suspect".

3 Dan il-każ ġie deċiż b'sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tat-13 ta' Frar 2015 fejn instab ħati, iżda dik is-sentenza tinsab appellata.

Għalhekk, meħud kollox in konsiderazzjoni din il-Qorti tqis li l-ewwel Qorti setgħet raġjonevolment u legalment tqis li l-ispjegazzjoni li pprova jagħti l- appellant Marco Delia ma kinitx spjegazzjoni raġjonevoli li turi li l-flus kellhom provenjenza leċita, u konsegwentement setgħet tasal għal konklużjoni ta' ħtija fir-rigward ta' l-appellant Marco Delia wkoll.

It-tieni aggravju jirrigwarda l-piena.

Din il-Qorti kellha l-okkażjoni li tfisser f'diversi sentenzi tagħha li, bħala regola, hija ma tiddisturbax il-piena erogata mill-ewwel Qorti jekk din il-piena tkun tidħol fil-parametri tal-liġi u ma jkun hemm xejn, oġġettivament riskontrabbli, x'jindika li din kellha tkun anqas minn dik li effettivament ingħatat4.

M'hemmx dubju li l-piena nflitta fuq iż-żewġ appellanti taqa' fil-parametri tal-liġi.

L-ewwel Qorti mbagħad ħadet in konsiderazzjoni minn banda n-natura tar-reati u l-ammonti nvoluti u mill-banda l-oħra l-fatt li l-fedina penali ta' l- appellant Alfred Delia hi kważi netta u dik ta' l-appellant Marco Delia mhix allarmanti.

Pero` din il-Qorti kellha wkoll l-benefiċċju ta' social inquiry reports li thejjew fir-rigward taż-żewġ appellanti.

Fir-rigward ta' l-appellant Alfred Delia r-rapport jgħid li huwa jgħix ħajja stabbli fejn il-familja hija l-iżjed fattur importanti.

Fir-rigward ta' l-appellant Marco Delia jirriżulta li kellu għal xi żmien problema ta' abbuż ta' droga iżda jidher li ħareġ minn dan il-vizzju meta fittex l-għajnuna meħtieġa.

Ir-rapport jindika li għalhekk ikun "għaqli li jibqa' jaħdem u jagħti sehmu ġewwa d-dar u mal-familja tiegħu sabiex b'hekk iżomm 'il bogħod minn vizzji li ħakkmuh fil- passat.

B'hekk huwa jkun jista' jgħix ħajja ta' bżulija li toffrilu stabbilta` f'ħajtu." 17.

Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, u meqjus ir-rwol partikolari ta' kull wieħed mill-appellanti fejn l-uniċi konsiderazzjoni li għamlu jidher li kienet dik ta' għajnuna lil membri tal-familja tagħhom, hi ndikata piena ta' priġunerija sospiża.

Naturalment ma tistax ma twissix lill-appellanti illi, bħalma qalet din il- Qorti diversament presjeduta fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Il-Pulizija v. Maurice Agius mogħtija fit-13 ta' Novembru 2009, "is-sentenza ta' priġunerija sospiża mhix, kif jaħsbu xi wħud, a let off jew sempliċement a

Min ikun ġie kkundannat għal piena ta' priġunerija

sospiża jrid ikun, matul il-perijodu operattiv tagħha, kif jgħid il-Malti,

il-perijodu,

'imqarar u mqarben', għax appena huwa, matul dak

jikkommetti xi reat ieħor li għalih hemm stabbilita piena ta' priġunerija,

meta jinstab ħati ta' dak ir-reat l-ieħor tiġi attivata l-piena ta' priġunerija

li tkun ġiet hekk sospiża, u dak li jkun ikollu allura jibda jiskontaha."

4 Ara, fost ohrajn, Ir-Repubblika ta' Malta v. Joseph Borg u John Sultana App.

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tirriforma s-sentenza appellata u, filwaqt li tirrevokaha in kwantu kkundannathom tmintax il-xahar priġunerija effettivi, tikkundannahom tmintax-il xahar priġunerija liema sentenza m'għandhiex tibda sseħħ ħlief jekk matul il-perijodu ta' erba' snin millum huma jikkommettu reat ieħor li għalih hemm il-piena ta' priġunerija.

Tikkonferma s-sentenza appellata fil-bqija, b'dan li l-perijodu għall-ħlas tal-multa u ta' l-ispejjeż peritali jibda jiddekorri millum.

Din il-Qorti spjegat lill-imsemmijin Alfred Delia u Marco Delia bi kliem ċar ir-responsabbilta` tagħhom taħt l-artikolu 28B tal-Kap.

9 tal- Liġijiet ta' Malta jekk huma jikkommettu matul il-perijodu operattiv reat li għalih hemm piena ta' priġunerija.

Tattira l-attenzjoni tar-Reġistratur tal-Qorti għad-dmirijiet tiegħu skond is-subartikolu (8) ta' l-artikolu 28A tal-Kap.


QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMĦALLEF ONOR.

DAVID PACE WARRINGTON LL.D., MAG.JUR. (EUR.LAW) Seduta ta' nhar-il Ħamis 9 ta' Novembru 2017

Rat l-imputazzjonijiet miġjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra l-imsemmi Carmel Alhammo., detentur tal-karta tal-identita` Maltija bin-numru 541561M quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli fil-kapaċita` tiegħu ta' direttur u għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta` Polidano Brothers Limited (C8884) u Polidano Properties Limited (C30014), bejn it-2 ta' Marzu 2012 u fil-ġimgħat u x-xhur ta' qabel din id-data, b'diversi atti magħmulin b'risoluzzjoni waħda u fi żminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi, f'Sqaq Nru. 1, Triq il-Kbira, Tal-Pieta' u f'57, Main Street, Tal-Pieta':

(1) waqqa' jew ipprova jwaqqa`, qata jew ipprova jaqta`, neħħa jew ipprova jneħħi l-qoxra taz-zokk tas-siġra jew weraq tagħha, qala' jew ipprova jaqla', neħħa jew ipprova jneħħi injam, waħħal jew ipprova jwaħħal xi ħaġa ma', jew b'xi mod qered jew ipprova jeqred, għamel ħsara jew ipprova jagħmel ħsara lil xi siġra jew lil xi parti minnha li hija elenkata fi Skeda II li tinsab ma' dawn ir-regolamenti, u dan bi ksur tar-regolament 12 tal-Avviż Legali tal-2011 (Regolamenti dwar il-Ħarsien tas- Siġar u l-Imsaġar); (2) ħatt jew qiegħed f'periklu b'kull mezz li jkun, l-istabbilita` u s-sħuħija ta' xi ħajt tas-sejjieħ jew ta' xi kostruzzjoni, struttura jew fond rurali, jew li ma ħalliex l- ilma tax-xita jgħaddi ġieri minn ġol-binja tal-ħajt tas-sejjieħ, jew li immina s-sisien ta' xi ħajt tas-sejjieh jew kostruzzjoni, struttura jew fond rurali u dan bi skur tas- sub regolament 2 tar-Regolament 5 tal-Avviż Legali 160 tal-1997 (Regolamenti dwar Ħitan tas-Sejjieħ u Strutturi Rurali – Konservazzjoni u Manutenzjoni); (3) wara li ġie notifikat b'avviż biex tieqaf u ta' twettiq, naqas milli jħares xi waħda mill-ħtiġijiet ta' dak l-avviż fiż-żmien speċifikat fih, u dan bi ksur tal- artikolu 56(1)(c) tal-Kap.

356 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 94(1)(c) tal-Kap.

504 tal-Liġijiet ta' Malta; (4) mexa bi ksur ta' xi waħda mid-disposizzjonijiet tal-artikolu 81 u 82 fir-rigward ta' xi proprjeta` skedata, jew ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni; 2.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tat-3 ta' Lulju 2013 fejn dik il-Qorti, wara li rat l-artikolu 18 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta; ir-regolament 6 tal-Avviż Legali 12 tal-2001 (LS 504.16); ir- regolament 5(2) tal-Avviż Legali 160 tal-1997; l-artikolu 56(1)(c) tal-Kap 356; u l- artikoli 81, 82 u 94(1)(b) u (c) tal-Kap 504 tal-Liġijiet ta' Malta, sabet lill- imsemmi Carmel Alhammo. ħati tal-imputazzjonijiet kollha miġjuba kontra tiegħu u, bl-applikazzjoni tal-artikolu 17 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta, ikkundannatu multa ta' mitt elf Euro (€100,000).

Il-Qorti inoltre ordnat lill-istess Carmel Alhammo., ai termini tal-artikolu 94(2) tal-Kap.

504, sabiex fi żmien tliet xhur mid-data tas- sentenza appellata jottempera ruħu mal-ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni maħruġa lilu fit-12 ta' Lulju 2011, kif ukoll jottempera ruħu mal-avviż ta' twettiq datat 21 ta' Frar 2012, taħt penali ta' mija u tletin euro għal kull jum li tali nuqqas

ikompli jippersisti;

Rat ir-rikors ta' appell ta' l-imsemmi Carmel Alhammo. ppreżentat fit-12 ta’ Lulju

2013 fejn talab li din il-Qorti tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata billi

tiddikjara s-sentenza appellata bħala nulla u tiddisponi minn dan l-appell skond din id-dikjarazzjoni.

Alternattivament u mingħajr pregudizzju, f'każ li dan l-appell ma jintlaqax, tirrevoka s-sentenza appellata fejn sabitu ħati ta' l-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u minflok tiddikjarah mhux ħati ta' l-imputazzjonijiet dedotti u tilliberah kompletament skond il-liġi.

Alternattivament u mingħajr preġudizzju għat-talbiet preċedenti f'każ li dan l-appell ma jintlaqax, tirriforma s- sentenza appellata fil-parti tal-piena billi timponi sanzjoni aktar ekwa u ġusta fiċ- ċirkostanzi; 4.

Rat l-atti kollha tal-kawża; rat il-fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5.

L-aggravji ta' l-appellant huma s-segwenti:

"Illi l-ewwel aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti: "1.

Illi b'kull rispett l-esponent appellant umilment jikkontendi li l-proceduri fl- ismijiet premessi huma kollha nulli stante li dawn il-proceduri tmexxew minn persuna privata li la kienet membru tal-Korp tal-Pulizija w wisq inqas kellha x'inkarigu moghti lilha mill-MEPA.

Jirrizulta ampjament li l-prosekuzzjoni tmexxiet u d-domandi kollha tal-prosekuzzjoni saru minn Dr. Rueben Seiberras LL.D. "i. Jigi rilevat illi dawn ma' humiex proceduri fejn il pulizija ghandha bzonn il- kwerela tal-parti biex tmexxi; "ii.

Illi mkien mill-atti ma jirrizulta li l-avukat Dr. Rueben Seiberras gie ammess bhala parte civile.

Wiehed ma jistax jifhem l-irwol tal-avukat Dr. Ruben Seiberras f'dawn il-proceduri; "iii.

Jirrizulta mill-atti li d-domandi kollha lix-xhieda prodotti da parti tal- prosekuzzjoni saru mill-istess imsemmi avukat; "Dato ma non concesso li wiehed seta' jikkunsidra lil Dr. Rueben Seiberras LL.D. bhala parte civile xorta wahda ma setax jaghmel d-domandi lix-xhieda prodotti.

Bhala parte civile wiehed ghandu d-dritt li jaghmel sottomissjonijiet li ma jistghux ikunu la fuq piena u anqas jista' jaghmel l-ezami tax-xhieda.

"Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravju precedenti t-tieni aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti: "Illi l-esponent appellant qieghed iqajjem in-nullita` tas-sentenza appellata in kwantu ma fihiex ir-ragunijiet ghas-sejbien ta' htija.

In sintesi s-sentenza tista' tigi migbura f'dikjarazzjoni spontaneja tal-ewwel Onorabbli Qorti a favur il-harsien tal-ambjent, li

ghalkemm wiehed certament jaqbel maghha bir-rispett ma tikkostitwix ragunijiet ai fini w l-effetti tal-ligi.

Imkien fis-sentenza m'hemm stharrig tal-provi mressqa mid- difiza w wisq inqas deliberazzjoni dwar l-eccezzjonijiet u d-difizi kollha mqajjma mill-esponent.

Huwa minnu li fi proceduri sommarji mhijiex rikjesta r-rigorozita` procedurali li hija stabbilita fi proceduri penali ohra, pero` 'is-sentenza' de quo bir- rispett jigi sottomess li hija estremament ekonomika, sibiljana w skarna ghal dak li jirrigwarda r-ragunijiet; "Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravji precedenti t-tielet aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti: "1.

Illi s-sentenza appellata ghandha tigi revokata u mhassra fl-intier taghha u s- sejbien ta' htija tal-imputat ghandha tigi revokata w konsegwentament jigi ddikjarat mhux hati ghaliex l-ewwel Onorabbli Qorti fis-sentenza taghha jirrizulta li qalbet l- oneru tal-prova fuq l-akkuzat, fejn donnha ppretendiet li minflok il-prosekuzzjoni ggib prova ta' dak allegat minnha, l-akkuzat kellu jgib prova biex jirribatti dak allegat fuqu.

"F'dan l-istadju wiehed jargumenta w jikkwota testwalment x'qalet l-ewwel Onorabbli Qorti li "Fis-sustanza, izda, ma giet prodotta ebda prova in difesa biex tirribatti l-provi tal-Prosekuzzjoni ghalhekk il-Qorti qed issib lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet kollha migjuba kontra tieghu."

Imma hawn jidher li l-ewwel Onorabbli Qorti naqset milli tapprezza li: i. Is-silenzju tal-imputat esponent huwa kontestazzjoni fih innifsu; ii.

Illi 1-provi jsiru wkoll tramite l-kontro-ezamijiet u mhux bl-ezami tax-xhieda biss u li l-akkuzat jekk jidhirlu li mill-provi prodotti w mill-kontro-ezamijiet maghmula minnu ma jirrizultawx l-elementi tar-reati addebitati lilu jista' jistrieh esklussivament fuq is-sottomissjonijiet tieghu li jikkostitwixxu prova minnhom infushom; iii. prosekuzzjoni; "2.

Illi huwa principju elementari tal-Ligi tal-procedura Maltija kemm dik penali kif

ukoll civili li dak li jallega jrid igib prova ta' dak li qieghed jallega u mhux li l-

imputat huwa presunt hati w jrid igib il-prova tal-innocenza tieghu.

principju elementari wkoll li fil-kamp penali l-prova tal-Prosekuzzjoni trid tmur lil

hinn mid-dubbju dettat mir-raguni.

Madankollu l-oneru tal-prova tad-difiza jasal sal-

grad ta' probabilita`.

Ta' min isemmi wkoll principju elementari iehor fil-procedura

"Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravji precedenti r-raba' aggravju huwa car u

manifest u jikkonsisti fis-segwenti:

Illi l-piz ta' prova inkombenti fuq l-imputat huwa differenti minn dak tal-

"i. Illi l-Prosekuzzjoni ma gabitx il-provi tal-elementi rikjesti mill-ligi ghar-reati addebitati lill-esponent u l-provi migjuba mill-prosekuzzjoni jieqfu ferm il-boghod mill-piz tal-prova rikjest mill-ligi w cioe` dak fi grad ta' certezza morali minghajr dubju dettat mir-raguni.

Kwindi l-prosekuzzjoni ma ppruvatx il-kaz taghha fil-grad li huwa rikjest fil-kamp penali u dana qed jinghad ghar-rigward tal-htija tal-imputat li per konsegwenza hija 'unsafe and unsatisfactory'; "ii.

Illi ghalkemm 1-imputat gie mharrek fil-vesti tieghu ta' Direttur u ghan-nom u rapprezentanza tas-socjeta` Polidano Brothers Limited (C8884) u Polidano Properties Limited (147639) l-Prosekuzzjoni l-anqas gabet l-inqas xrara ta' prova li b'xi mod turi li Carmel Polidano kien fil-fatt Direttur jew kien igawdi mir-rapprezentanza guridika w legali taz-zewg socjetajiet citati fil-mument li fih allegatament gew kommessi r-reati addebitati lilu.

L-inqas u l-ehfef prova li setghet ggib il- Prosekuzzjoni kien ikun li tharrek ir-rapprezentant tar-Registratur tal-Kumpanniji sabiex dan jaghti taghrif dwar min kien jokkupa l-kariga ta' direttur jew kellu rapprezentanza guridika w legali tas-socjetajiet de quo fil-mument tat-twettiq tar-reat.

Dan il-Prosekuzzjoni m'ghamlitux u ghalhekk naqset milli ggib l-aqwa u l-ehfef prova li kien jispetta lilha.

Fil-kamp penali wiehed ma jistax jistrieh biss fuq assunzjonijiet; "iii.

Bl-istess mod il-Prosekuzzjoni naqset li ggib l-ahjar u l-ehfef prova ghal dak li jirrigwarda n-ness bejn il-persuni li nstabu fuq is-sit u l-appellant.

L-ewwel Onorabbli Qorti ghamlet assunzjoni gratuita u ghalhekk bl-akbar rispett zbaljata li l- persuni li nstabu fuq is-sit minn ufficjali tal-MEPA kienu impjegati ta' xi wahda mis- socjetajiet koncernati.

Il-Prosekuzzjoni tant kienet certa minnha nfisha li la gabet prova tal-ismijiet ta' mqar wiehed minn dawn il-persuni, la harrket lil xi wiehed minnhom sabiex bil-gurament jigi mistoqsi min kien l-employer tieghu w wisq inqas l-aqwa w l-ehfef prova li ttella' rapprezentant tal-Korporazzjoni tax-Xoghol u Tahrig sabiex jikkonferma o meno jekk il-persuni fuq is-sit kinux impjegati tas-socjetajiet de quo; "iv.

Illi l-Prosekuzzjoni ghazlet li takkuza lill-esponent li wettaq ir-reat f'fond partikolari w cjoe` fi sqaq Nru. 1 Triq il-Kbira Balzan u Nru. 57 Main Street Balzan.

Il-Prosekuzzjoni kellha d-diskrezzjoni li tkun generika fl-akkuzi taghha li tghid per ezempju fi Triq il-Kbira Baizan, izda ghazlet li tkun specifika w tindika z-zewg fondi partikolari;

"Illi minn imkien mill-provi w mir-ritratti esebiti ma jista' qatt wiehed jasal ghall-

identifikazzjoni tas-sit de quo bhala dak bin-numru 57 Main Street Balzan, ghax id-

dokumenti esebiti m'humiex esklussivi ghal dak il-fond.

L-anqas ghal dak li

jirrigwarda s-Sqaq ma ngabet xi prova w l-ebda dokument u wisq inqas l-ebda ritratt

ma juri xi xoghol li sar jew li qed isir jew xi hsara li saret jew li qed issir fl-isqaq

innifsu, li huwa trejqa jew triq li ma tinfidx;

"v. Inoltre jigi rilevat li 1-anqas ma saret il-prova kemm diretta w wisq anqas cirkostanzjali li l-esponent appellant ta xi direttiva lil xi hadd sabiex iwettaq l-allegati illegalitajiet.

Wisq inqas ma saret xi prova li per ezempju l-esponent personalment ghamel xi xoghol, hsarat jew illegalitajiet allegati.

Minn ezami akkurat tax-xhieda prodotti mhux talli jghidu li qatt ma raw l-esponent jezegwixxi l-allegati illegalitajiet anzi fil-maggor parti taghhom jghidu li l-anqas biss qatt tkellmu mieghu; "Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravji precedenti l-hames aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti: "Illi qatt ma seta' jkun hemm sejbien ta' htija tal-esponent appellant in kwantu l- appellant gab prova li tmur lil hinn mill-grad ta' probabilita` inkombenti fuqu li fil- fatt il-Kumpanniji li fil-vesti ta' Direttur gie mharrek hu ma kellhom l-ebda rabta mas-sit in kwistjoni ghaliex fil-fatt il-Kumpanniji kienu ilhom li ttrasferixxew kull dritt li kellhom fl-istess propjeta` lill-Kumpannija ohra sa mill-2006 kif jidher mill- att pubbliku ezebit in atti, liema att pubbliku li l-anqas m'ghandu bzonn ta' korroborazzjoni huwa dak li l-ewwel Onorabbli Qorti ddeskrivietu bhala 'xi dokumenti biex jipprova jesimi ruhu mir-responsabbilita` ghal dan l-incident'.

"Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravji precedenti s-sitt aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti: "Dato ma non concesso li din l-Onorabbhi Qorti ma' tilqax l-aggravji tal-appellant u xorta ssib htija fih, il-piena nflitta fuq l-appellanti minn l-ewwel Onorabbli Qorti kienet wahda eccessiva u mhux proporzjonata ghal portata ta' dan il-kaz.

Fil-fehma tal-esponent ikun xieraq li jkun hemm temperament fil-piena u li tinghata piena li tkun aktar ekwa u gusta fic-cirkostanzi tal-kaz.

"Illi finalment l-esponent qieghed jirrizerva il-posizzjoni Kostituzzjonali tieghu kemm in kwantu ghal mod selettiv kif gew inizjati dawn il-proceduri kif ukoll ghat-trattament tieghu mill-Qrati Maltin."

Qabel xejn din il-Qorti tgħid illi b'sentenza preliminari tagħha tal-11 ta' Diċembru 2013 hija ddisponiet mill-ewwel żewġ aggravji.

Għalhekk se tgħaddi biex tikkunsidra l-aggravji l-oħra.

L-ewwelnett, in kwantu jirrigwarda t-tielet aggravju, il-punti legali sottomessi mill-appellant huma korretti.

Biss, minn qari tas-sentenza appellata, din il-Qorti tinterpreta dak li qalet l-ewwel Qorti bħala mod ieħor biex tgħid li l-provi tal- prosekuzzjoni ma kinux kontradetti; jew, fi kliem ieħor, li l-appellant ma rnexxilux jipprova fuq bilanċ ta' probabilita` li ma kellux jinstab ħati ta' l-imputazzjonijiet dedotti.

Fi kwalunkwe każ din il-Qorti hi konxja tal-prinċipji msemmija mill-

tiegħu

ġie

akkużat

"fil-kapaċita`

appellant u sejra żżomm tali prinċipji quddiemha meta tgħaddi issa biex tagħmel l- apprezzament tal-provi.

8. ta' direttur u għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta` Polidano Brothers Limited (C8884) u Polidano Properties Limited (C30014)".

Huwa jgħid li ma nġabet l-ebda prova li huwa kien Direttur jew kien igawdi mir-rappreżentanza ġuridika u legali taż-żewġ soċjetajiet imsemmija.

In effetti huwa minnu li ma ġie prodott l-ebda rappreżentant tal-MFSA biex jindika min huma d-diretturi ta' dawn iż-żewġ soċjetajiet.

Naturalment dan ma jfissirx illi ma jistgħux ikun hemm provi oħrajn f'dar-rigward.

Jgħid ukoll li lanqas ma nġabet prova tan-ness bejn il-ħaddiema li nstabu fuq il-post u l-appellant.

Anke hawn, bħalma jgħid l-appellant, ma jirriżultax li ttieħdu l-partikolaritajiet tal-ħaddiema u lanqas ma ġie prodott rappreżentant ta' l-allura ETC biex jgħid ma' min kienu impjegati dawn il- ħaddiema.

Jirriżulta wkoll illi quddiem l-ewwel Qorti l-appellant esebixxa kopja ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Mario Psaila k/a Camilleri ppubblikat fit-12 ta' Settembru 2006 mnejn jidher li l-imsemmijin żewġ soċjetajiet biegħu l-proprjetajiet in kwistjoni lis-soċjeta` Balzan Estates Ltd.

Irid jingħad hawn illi f'dan il-kuntratt l- appellant deher bħala direttur ta' l-imsemmijin żewġ kumpaniji.

Issa, fis-17 ta' Lulju 2009 saret applikazzjoni għal permess għall-iżvilupp mill- appellant.

25, 25 retro, 26 u 26 retro li jirriżulta ffirmat mill-appellant kemm bħala "applicant" kif ukoll bħala "in my own name".

Għalkemm l-isem huwa ndikat bħala "Charles Alhammo." u mhux "Carmel Alhammo.", qed jingħad li hu ffirmat mill-appellant peress illi n-numru tal-karta ta' identita` fuq l-imsemmija applikazzjoni (I.D. 158359(M)) huwa n-numru ta' l- appellant.

L-indirizz mogħti huwa Properties Ltd, Santa Luċija, Paceville, San Ġiljan.

Din ċertament hija ndikazzjoni tas-soċjeta` Polidano Properties Ltd imsemmija fiċ- ċitazzjoni.

Il-postijiet fejn intalab permess biex isir żvilupp permezz ta' tali applikazzjoni huma l-fondi numri 57, 58, 59 u 60 Triq il-Kbira, Tal-Pieta'.

L-appellant jgħid ukoll illi ma nġabet l-ebda prova li sar xi xogħol fil-fondi msemmijin fiċ-ċitazzjoni, u cioe` 57 Triq il-Kbira, Tal-Pieta' u Sqaq Nru. 1, Triq il- Kbira, Tal-Pieta'.

Kwantu għall-isqaq, huwa minnu li xogħlijiet ma sarux fl-isqaq, iżda dan l-isqaq għandu bieb (li waqt l-aċċess ġie osservat li kien imbarrat) li jagħti għal ġnien/għalqa (minn hawn 'il quddiem se ssir referenza għal din il-proprjeta` bħala "ġnien") fejn in effetti kienu qegħdin isiru x-xogħlijiet li taw lok għal dawn il-proċeduri.

Il-kuntratt esebit mill-appellant quddiem l-ewwel Qorti fil-fatt

Din il-proprjeta`, kif osservat waqt l-aċċess miżmum minn din il-Qorti, tagħqad mal-proprjetajiet l-oħra msemmija.

Issa, waqt spezzjoni li saret fil-21 ta' Frar 2012, l-uffiċjali ta' l-allura MEPA tkellmu mal-ħaddiema li, mistoqsijin min kien qabbadhom jagħmlu x-xogħol, qalu li mqabbdin "mill-kumpanija ta' Polidano".

Naturalment dak li setgħu qalu l- ħaddiema huwa biss hearsay.

Iżda l-għada reġgħu marru uffiċjali tal-MEPA fuq is- sit u kien hemm l-appellant li tkellmu miegħu u ġie mgħarraf li kellu jieqaf mix- xogħol fil-ġnien.

Huwa ġie wkoll notifikat fl-uffiċċju tiegħu b'enforcement notice.

Ta' min jgħid illi fuq l-areja kollha kien inħareġ emergency conservation order fit- 12 ta' Lulju 2011 u dik il-proprjeta` ġiet sussegwentement skedata fl-10 ta' Jannar 2012.

Mix-xiehda ta' rappreżentanti tal-MEPA jirriżulta li kien l-appellant li kien qiegħed jissottometti restoration method statements.

Fid-dawl ta' dan kollu, l-appellant ma jistax jeżimi ruħu mir-responsabbilta` billi jgħid illi l-kumpaniji ndikati fiċ-ċitazzjoni ma kinux għadhom is-sidien tal- proprjetajiet in kwistjoni.

Il-fatt li ntavola l-applikazzjoni fuq imsemmija, u ċ- ċirkostanzi kollha elenkati jindikaw li huwa kien qiegħed jassumi r-responsabbilta` għall-iżvilupp fl-imsemmijin proprjetajiet u, stante dak li hemm imniżżel fl- applikazzjoni msemmija, din il-Qorti m'għandha l-ebda dubju li dan kien f'isem is- soċjeta` Polidano Properties Ltd.

U anke jekk ma kienx qiegħed jagħmel hekk bħala sid, il-liġi xorta tippunixxi lil "kull min … (b) jimxi bi ksur ta' xi waħda mid-dispożizzjonijiet tal-artikoli 81 u 82 fir-rigward ta' xi proprjetà skedata, jew ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni; jew (ċ) wara li jkun ġie notifikat b'avviż ta' twettiq jew avviż ieħor skont l-artikoli 78, 86, 87 u 88 jonqos milli jħares xi waħda mill-ħtiġijiet ta' dak l-avviż fiż-żmien speċifikat fih" (enfażi ta' din il- Qorti).

Għall-kompletezza mbagħad forsi wieħed kien jistenna li jissemmew ukoll il-fondi 58, 59 u 60.

Iżda hawn si tratta ta' ċitazzjoni li hi kkunsidrata bħala avviso a comparire.

F'dar-rigward qed issir referenza fl-ewwel lok għas-subartikolu (2) ta' l- artikolu 360 tal-Kodiċi Kriminali li jipprovdi:

"Ic-citazzjoni ghandha ssemmi car il-persuna mharrka, u ghandu jkun fiha, fil- qosor, il-fatti ta' 1-akkuza, bil-partikularitajiet ta' zmien u ta' lok li jkunu jinhtiegu jew li jkunu jistghu jinghataw."

Issa, il-ġurisprudenza kostanti tal-Qrati tagħna hi fis-sens li ċ-ċitazzjoni in

kwistjoni mhix ħlief avviż lill-imputat biex jidher quddiem il-Qorti ("avviso a comparire").

Fis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti (diversament presjeduta) fl- ismijiet Il-Pulizija v. Joseph Dall fil-25 ta' Lulju 1994, intqal:

"L-insenjament tal-qrati taghna, kemm dawk superjuri kif ukoll inferjuri, hu tista' tghid univoku u gie kristallizzat fis-sentenza tal-Qorti Kriminali (li allura kienet tisma' appelli mill-qrati inferjuri) tas-6 ta' Dicembru, 1948 fl-ismijiet Il- Pulizija v. Arthur S. Borg Manche’ A. & C.E. (Vol.XXXIII.iv.758) li dahlet ukoll fl- origini tas-subartikolu (2) tal-Artikolu 360, introdott fl-1911.

Brevement, ic- citazzjoni ma hi xejn hlief avviz jew ordni sabiex il-gudikabbli jidher quddiem qorti inferjuri fil-hin u data li jigu indikati lilu, minflok ma jingieb quddiem dik il-qorti taht arrest (Art.

Din ic-citazzjoni ma hix il-bazi tal-akkuza, bhalma hu l-kaz tal-att ta' akkuza quddiem il-Qorti Kriminali.

Dan ifisser li galadarba 1-persuna mharrka effettivament tidher quddiem il-qorti, il-funzjoni principali tac-citazzjoni (ghax hemm funzjonijiet ohra, bhal, per ezempju, li l-imputat ikun jaf biex qed jigi akkuzat l-interruzzjoni tal- sabiex preskrizzjoni) tkun giet ezawrita (ara f'dan is-sens ukoll is-sentenza ta' din il- Qorti tad-19 ta' Gunju, 1989 fl-ismijiet I1-Pulizija vs Noel Kerr Azzopardi Farrugia)."

ikun jista' jiddefendi ruhhu sew, kif ukoll

U bħalma qalet din il-Qorti (diversament presjeduta) fis-sentenza mogħtija fl-4 ta' Novembru 1994 fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija v. Emanuel Dall:

"Id-dettalji msemmijin dwar il-fatti ghandhom jigu ndikati fiha mhux ghall-fini tal-validita` taghha, jew tal-proceduri, kompriza s-sentenza, li jsegwuha, izda ghall-fini ta' pratticita`' u ta' evitar ta' telf ta' zmien, u cioe` biex l-imputat x'hin jidher quddiem il-Qorti jkun jaf fuqhiex ikun gie mharrek, u hekk dakinhar stess li jidher ikun preparat biex jiddefendi ruhu ghall-imputazzjoni dedotta.

Dan kollu premess ifisser li c-citazzjoni li jkun fiha l-ordni lill-imputat biex jidher quddiem il-Qorti tal-Magistrati qatt ma tista' tkun nulla, kemm jekk tkun tikkontjeni kif ukoll jekk ma tikkontjenix dettalji korretti jew skorretti tal-fatti.

F'ebda kaz dik in-nullita` tal-proceduri sussegwenti, kompriza s-sentenza."

ic-citazzjoni ma ggib

Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Il-Pulizija v. Philip Shamala mogħtija fit-18 9

ta' Novembru 1994 minn din il-Qorti (diversament presjeduta), ġie spjegat:

"Dawn il-fatti [ta' l-akkuża], naturalment, iridu juru b'mod car ir-reat li tieghu l-persuna tkun qed tigi imputata, minghajr il-htiega ta' tigbid ta' kliem jew immaginazzjoni, jigifieri b'mod li l-imputat ikun jaf ta' liema reat jew reati qed jigi akkuzat u ghal liema reat jew reati jrid iwiegeb."

Fil-każ in eżami ċ-ċitazzjoni kif redatta tikkontjeni l-elementi kollha rikjesti mil-liġi, l-appellant kien jaf sew għal liema reati kien imsejjaħ biex iwieġeb, u ngħata l-opportunitajiet kollha sabiex jiddefendi ruħu.

Issa, kif diġa` ngħad, dak li ta lok għall-proċeduri odjerni kienu x-xogħlijiet li kienu qegħdin isiru fl-areja tal-ġnien suriferit bħala fi Sqaq Nru. 1, Triq il-Kbira, Paola, kif ingħad ukoll, mill-proprjetajiet l-oħra.

Effettivament meta sar l-aċċess mill-Qorti, id-dħul sar mill-fond numru 60.

Hawnhekk l-uffiċjali tal-MEPA nnutaw li kienu tqaċċtu xi siġar.

Fost dawn is-siġar, Jonathan Elfezani seta' jidentifika b'ċertezza siġra waħda tar-rand li kellha 'l fuq minn ħamsin sena u li hija protetta taħt it-Tieni Skeda tar-Regolamenti dwar il-Ħarsien tas-Siġar u l- Imsaġar (Reg.

12 ta' l-Avviż Legali 200 tas-sena 2011 – 549.64).

Siġar oħrajn ma kinux protetti.

Kwantu għal ħajt tas-sejjieħ, mix-xiehda ta' Kevin Zammit Mangion li kien senior enforcement officer mal-MEPA, jirriżulta li l-ħajt in kwistjoni kien diġa` ġġarraf parti minnu bl-elementi snin qabel.

Mix-xiehda tiegħu, ta' uffiċjali oħra u mir-ritratti esebiti jidher li parti minn dan il-ħajt tneħħa biex b'hekk setgħet tgħaddi l-gaffa li kienet qed tintuża biex jiġi kklerjat il-ġnien.

Jiġifieri l-ewwel żewġ imputazzjonijiet jirriżultaw.

L-appellant ġie akkużat ukoll li naqas milli jħares xi waħda mill-ħtiġijiet ta' avviż biex jieqaf u ta' twettiq notifikat lilu.

L-uniku avviż simili li ġie notifikat lilu kien dak tal-21 ta' Frar 2012, cioe` dak maħruġ wara l-ewwel spezzjoni li saret mill-uffiċjali tal-MEPA fl-imsemmija data.1 Fit-2 ta' Marzu 2012, minħabba rapport li kienu qegħdin isiru xi xogħlijiet, reġgħu marru fuq il-post uffiċjali tal- MEPA, fosthom Kevin Zammit Mangion li qal iżda li x-xogħol li kien qiegħed isir kien f'parti oħra tas-sit u mhux dak kolpit mill-enforcement notice.

Fil-fatt kien hemm xi ħajt li kien qiegħed jinħatt u li ma kienx parti mix-xogħlijiet miftehma ta' konservazzjoni.

Kwindi l-appellant ma setax jinstab ħati tat-tielet imputazzjoni.

1 Il-Qorti nnutat li, filwaqt li l-avviż hu datat 21 ta' Frar 2012, inħareġ – kif indikat isfel f'dan id-dokument – fit-22 ta' Frar 2012.

Kwantu għar-raba' imputazzjoni, peress illi x-xogħlijiet fil-ġnien u l-ħatt ta' ħajt kif ingħad fil-paragrafu preċedenti, saru fi proprjeta` li fuqha kienet ħarġet ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni u li mbagħad ġiet skedata, u liema xogħlijiet ma sarux bl-awtoriżżazzjoni tal-MEPA, allura tali imputazzjoni tirriżulta.

Kwantu għall-piena li l-appellant iqis eċċessiva, din il-Qorti trid tieħu in konsiderazzjoni l-fatt li seta' jiġi determinat b'ċertezza li tqaċċtet randa waħda, li l- ħajt tas-sejjieħ in kwistjoni kien diġa` ġġarraf parzjalment snin qabel bl-elementi, u li l-appellant se jiġi dikjarat mhux ħati tat-tielet imputazzjoni.

Din il-Qorti lanqas ma tista' tinjora l-fatt li fil-mori ta' l-appell ingħata full development permission fuq l-areja kollha kolpita mill-ordni ta' skedar fejn il-ġnien in kwistjoni u ġonna ta' madwar se jibqgħu dak li waqt is-smiegħ ta' l-appell saret referenza għaliha bħala green enclave b'numru kbir ta' siġar li se jitħawwlu, jiġu reinstated jew transplanted.

Parti mill-proġett jinkludi allinejament ġdid ta' ħajt tas-sejjieħ.

Huwa minnu li dan il-permess inħareġ lil kumpanija oħra ta' l-appellant – Polidano Holdings – iżda si tratta ta' l-istess proprjetajiet.

Għalkemm jidher li għad hemm appell pendenti dwar il-ħruġ ta' l-imsemmi permess, il-fatt li nħareġ juri li l- awtorita` konċernata laħqet l-għan tagħha meta skedat il-proprjetajiet konċernati.

Għalhekk hemm lok ta' temperament tal-piena.

Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tirriforma s-sentenza appellata, tirrevokaha in kwantu kkundannat lill-imsemmi Carmel Alhammo. għall-ħlas ta' multa ta' mitt elf Euro (€100,000) u in kwantu ordnat li, ai termini tal-artikolu 94(2) tal-Kap.

504, fi żmien tliet xhur mid-data tas-sentenza appellata jottempera ruħu mal-ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni maħruġa lilu fit-12 ta' Lulju 2011, kif ukoll jottempera ruħu mal-avviż ta' twettiq datat 21 ta' Frar 2012, taħt penali ta' mija u tletin euro għal kull jum li tali nuqqas ikompli jippersisti, u minflok tikkundannah għall-ħlas ta' multa ta' għaxart elef euro (€10,000).

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments