QORTI TAL-APPELL

Seduta tal-Gimgha, 8 ta' Novembru, 2019

Wara sentenza tal-Onorabbli Qorti tal-Magistrati

datata 30 ta' Jannar, 2019

rapprezentanza tas-socjeta' S & S Bathrooms Limited (C 28235)

Kummissarju tat-Taxxi u b'ordni tal-Qorti tas-17 ta' Frar 2016, jigi

sostitwit bil-kliem "Direttur Generali (Dwana)"

Illi dan huwa appell minn decizjoni tal-Onorabbli Qorti tal-

Magistrati datata 30 ta' Jannar, 2019 fejn gie deciz kif isegwi:

'Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti qeghda tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u

tordna l-helsien immedjat tal-oggetti maqbuda mill-intimat kif sopradeskritti,

bl-ispejjez kontra l-intimat.'

Illi d-decizjoni appellata nghatat wara li l-appellati rikorrenti

Melanie Morris f'isimha proprio u ghan-nom u in rapprezentanza tas-

socjeta' S & S Bathrooms Limited ressqet rikors fil-konfront tal-intimat

Direttur Generali (Dwana) fejn ippremettiet:

'Illi permezz ta' nota ta' qbid rilaxxjata mill-intimat nhar is-27 ta' Dicembru

2013 u li ghandha n-numru 2/2014 (kopja hawn annessa u mmarkata 'Dok.

A'), l-intimat iddikjara maqbuda taht l-awtorita' tieghu l-merkanzija

(1036.80sq mts) u dan peress li skont l-istess intimat l-oggetti de quo nstabu

differenti minn dawk dikjarati fi zmien l-ezami mill-ufficcjali tad-dwana bi

ksur tal-Art 61(1) tal-Ordinanza dwar id-dwana (Kap 37 tal-Ligijiet ta'

Illi rinfaccjata b'dan, l-esponenti fit-termini li trid il-ligi gharrfet lill-intimat

permezz ta' ittra li qeghdha titlob lura l-oggetti maqbuda (kopja hawn annessa

u mmarkata 'Dok B') filwaqt li ghaddiet sabiex tintavola l-odjerna procedura

quddiem dina l-Onorabbli Qorti konfermement mad-dispozizzjonijiet tal-Art

72 tal-Kap 37;

ragunijiet:

Illi l-esponenti tirrispingi l-ordni tal-intimat surferita u dan ghas-segwenti

Illi r-raguni principali ta' dan l-ilment hija li r-raguni tal-konfiska kif

indikata fin-nota ta' qbid rilaxxjata mill-intimat hija wahda nfondata u mhux

61(1) tal-Kap 37 stante li allegatament dawk l-oggetti nstabu differenti minn

dawk dikjarati.

Fl-umli opinjoni tal- esponenti dan il-kaz ma jinvolvix oggetti

differenti minn dawk dikjarati.

Effettivament - oggetti dikjarati u l-oggetti li

jiffurmaw il-konsenja relattiva huma l-istess u cioe' polished tiles.

Dan il-fatt

wahdu juri li l-konfiska li dwarha qed jittiehdu dawn il-procedimenti hija

Illi subordinatament jidher li l-oggetti gew konfiskati ghar-raguni li

fuqhom minflok indikazzjoni tas-socjeta' estera GUANDONG GRIFINE

LTD li hija s-socjeta' li l-esponenti ordnat l-oggetti de quo

minghandha, hemm indikazzjoni ta' socjeta' kummercjali ohra bl-isem

Illi subordinatament l-esponenti proprio qatt ma kellha tigi ccitata fl-ordni

ghaliex il-ligi taghmel riferenza ghall-importatur (li f'dal kaz kienet is-socjeta'

lanqas l-iehor;

Illi fl-ewwel lok jigi rilevat, b'riferenza ghal dak hawn qabel espost fil-

paragrafu numru 3, li dan il-fatt wahdu ma ghandux ragonevolment jigi

meqjus bhala fondament ghall-konfiska tal-oggetti de quo, fis-sens li l-fatt li

fuq l-oggetti hemm indikazzjoni ta' socjeta' kummercjali differenti minn dik

dikjarata mill-esponenti, ma jfissirx li l-oggetti nfushom huma differenti;

Illi fit-tieni lok u fi kwalunkwe kaz, jigi rilevat li dawn iz-zewg socjetajiet

huma relatati ma' xulxin in kwantu li s-socjeta' GUANDONG LANDS

LTD hija sussidjara ta' jew altrimenti tappartjeni lis-

socejta' GUANDONG GRIFINE CERAMICS CO LTD.

Fil-fatt il-brands

'LANDS' hija wahda mill-brands tal-grupp ta' kumpanniji GRIFINE u l-

CERAMICS CO LTD u ppakkettjati gewwa kaxxi tal-brand 'LANDS'.

kollu jirrizulta minn dokument relattiv mahrug mis-socjeta' GUANDONG

LTD li kopja tieghu tinsab annessa u mmarkata

Illi in oltre fic-cirkostanzi kif hawn esposti, ghal dan il-kaz ghandhom

japplikaw ukoll id-dispozizzjonijiet tal-Art 61(2) TAL-Kap 37, biex b'hekk id-

dispozizzjonijiet tal-Art 61(1) ma jghoddux stante li d-diskrepanza f'dan il-

kaz tista' titqies li grat minhabba fi zball genwin, ossija li l-oggetti de quo gew

ippakkettjati gewwa kaxxi li jindikaw socjeta' kummercjali differenti minn dik

li mmanifatturat l-istess oggetti, li pero' kif hawn qabel espost huma relatati

ma' xulxin.

Ghall-fini ta' kjarezza jigi rilevat li t-test tal-Art 61(1) jipprovdi:

Jekk fiz-zmien tal-ezami minn ufficcjali tad-dwana xi oggetti jkunu

jinsabu fi kwantita' aktar minn, jew differenti minn, dawk li jkunu

jidhru fuq il-fattura tal-esportatur jew li jkunu dikjarati mill-

importatrur jew mill-agent tieghu, f'dak il-kaz minkejja dak kollu li

jinsab f'xi dispozizzjoni ohra ta' ligi, dawk l-oggetti li jinsabu zejda jew

dawk l-oggetti differenti ghandhom jigu kkonfiskati u –

(a) Meta l-valur tal-oggetti li hekk jinsabu fi kwantita' akbar jew differenti

jkunu ta' elf mija u erbgha u sittin euro u disgha u sittin centezmu

(€1,164.69) jew aktar, dawk l-oggetti li jkunu gew hekk konfiskati

ghandhom jitnehhew b'dak il-mod li l-Ministru responsabbli ghad-dwana

jista' jistabilixxi; u

(b) Meta l-valur tal-oggetti li hekk jinsabu fi kwantita' akbar jew differenti

jkunu nqas minn elf mija u erbgha u sittin euro u disgha u sittin centezmu

(€1,164.69), dawk l-oggetti li jkunu gew hekk konfiskati ghandhom

jitnehhew hekk kif il-Kummissarju jista' jistabilixxi.

Din il-konfiska tkun bla hsara ghal kull azzjoni li tista' tittiehed kontra l-

importatur jew l-agent tieghu, jew kontra t-tnejn, skont xi dispozizzjoni

Illi mill-banda l-ohra t-test tal-Art 61(2) jipprovdi illi:

Id-dispozizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma ghandhomx jghoddu meta l-

awtorita' kompetenti tkun sodisfatta li d-diskrepanza tkun grat

Illi tenut kont ta' dawk hawn qabel espost, l-esponenti tirrileva wkoll li s-

socjeta' GUANDONG GRIFINE CERAMICS CO.

ccertifikata ai termini tar-Regolament U.E. 258/2011 u ghalhekk ai termini

tal-Art 1(2) tal-imsemmi Regolarment ir-rata ta' l-anti-dumping applikabbli

ghaliha hija ta' 32.3%.

Inoltre ai termini tal-Art 1(2) ghandhom japplikaw

biss jekk tigi pprezentata rekwiziti ndikati fl-Anness II tal-imsemmi

Regolament U.E. Fil-kaz odjern, u kif ser jigi ppruvat ulterjorment waqt is-

smiegh tal-kawza, mill-fatturi relattivi jirrizulta li dawn ir-rekwiziti gew

sodisfatti – kopja hawn anness u mmarkata 'Dok E'.

Ghall-finijiet tad-dispozizzjonijiet tal-Art 73(3) tal-Kap 37, minbarra diversi

dokumenti in sostenn tal-odjerna talba, l-esponenti qeghdha wkoll tipprezenta

lista tax-xhieda li behseibha tipproduci fil-mori tal-kawza;

Ghaldaqstant u in vista tal-premess l-esponenti titlob bir-rispett illi din l-

Onorabbli Qorti joghgobha tordna l-helsien tal-oggetti maqbuda mill-intimat

kif sopradeskritti u dan taht dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa u

segwenti:

Rat illi permezz tar-risposta tieghu l-intimat, apparti l-eccezzjoni

preliminari dwar min kellu jigi citat bhala ntimat, liema eccezzjoni giet

sorvolata fil-mori, id-Direttur Generali (Dwana) qajjem ir-risposta

Illi t-talbiet kif dedotti fir-rikors promotur huma nfondati fil-fatt u fid-dritt

stante li huma nsostenibbli ai termini tal- provvedimenti tal-Kap 37 u 337

tal-Ligijiet ta' Malta u dan ghar-ragunijiet segwenti:

(2.1) illi l-fatti tal-kaz jikkoncernaw importazzjoni ta' 720 kartuna madum

deskritti bhala 6E001Blands Ceramics – 60 x 60(1036.80 sq mts) mir-

rikorrenti skont id-dikjarazzjoni li l-istess rikorrenti ghamlu mad-Dwana

permezz tad-dokument datat 23 ta' Dicembru 2013 u li jgib in-numru ta'

referenza TDID 2013602047861, flimkien ma' diversi supporting documents

ohra kif titlob tali dikjarazzjoni ta' importazzjoni.

Illi jirrizulta car mill-istess

dikjarazzjoni doganali li kienet necessarja sabiex tigi mportata l-merkanzija

in kwistjoni, li r-rikorrenti ddikjarat li kienet se timporta l-imsemmija madum

dikjarati taht HS Code 690790800 B173 u li l-merkanzija kienet torigina mill-

Guanngdong Grifine Cermaics Co Ltd fic-Cina li tattira rata ta' anti-

Pero' irrizulta li effettivament meta l-ufficjali tad-

li spezzjonaw

il-merkanzija u vverifikaw mal-

informazzjoni fid-dokumenti tal-imsemmija dikjarazzjoni skoprew li l-istess

merkanzija kellha l-marka Lands li fil-fatt taqa' taht il-kodici B-999 li tattira

B'rizultat ta' din id-dikjarazzjoni

skoretta fir-rigward tal-HS Code li kellha tigi dikjarata u applikata ghall-hlas

u rilaxx tal-istess merkanzija li originali mic- Cina, ir-rikorrenti kienu se

jevadu l-anti-dumping duty u l-VAT relattiva fuqu kkalkulat fuq l-valur fuq

fir-rigward tal-allegazzjonijiet tar-rikorrenti

fir-rigward tal-

genwinita' tac-cirkostanzi odjerni, l-esponent jirribatti li c-cirkostanzi u l-

provi tal-kaz juru li dan mhux minnu;

Illi ghalhekk a kuntrarju ta' dal li qed jigi allegat fir-rikors promotur, ic-

cirkostanzi tal-kaz odjern certament jaqghu fl-ambitu tal-Artikolu 18 tal-Kap

37 li jikkoncerna dikjarazzjonijiet skorretti, bhal fil-kaz in ezami.

Fil-fatt l-

imsemmi Artikolu jipprovdi li:

"kull min jimporta jew igieghel li jigi importat ghalih, koll b'oggetti li ma

jaqblux mad-dikjarazzjoni

indirettament...., li fih oggetti ohra jew oggetti suggetti ghal rata akbar

jew ghall-ammont iehor ta' dazju divers minn dak li ghandu jithallas

fuq l-oggetti ta' isem li bih dak il-koll jew l-oggetti ta' gewwa fih

ikunu gew iddikjarati, din il-persuna tehel ghal kull reat bhal dan, multa

ekwivalenti ghal tliet darbiet l-ammont ta' dazju li ghandu jithallas fuq l-

oggetti li jkunu jinsabu f'dak il-koll jew hames mija u tnejn u tmenin euro u

erbgha u tletin centezmu (€582.34), skont liema jkun l-akbar, hekk li terz

minn dak l-ammont ghandu jitqies bhala dejn civili addebitat u li jithallas lid-

Artikolu 61(1) tal-Kap 37;

Ghalhekk id-dikjarazzjoni skoretta maghmula mir-rikorrenti saret bi ksur tal-

(4) Illi d-decizjoni tal-esponent li jaqbad l-imsemmija merkanzija hija

konformi mal-fatt li r-Regolament 258/2011 tal-Unjoni Ewropea jistipula

rata ta' anti-dumping duty ghola fir-rigward ta' kumpanniji ohra li mhux

espressament indikati f'Anness 1 tal-imsemmi Regolament;

(5) Illi l-argument tar-rikorrenti li Melanie Morris ma kellhiex tigi citata fin-

nota ta' qbid li qed tigi kontestata huwa nfondat stante li hi l-unika direttrici

kif ukoll is-segretarja u r-rapprezentant legali u guridika tal-kumpannija

(6) Salv eccezzjonijiet ulterjuri, jekk ikun il-kaz.

Ghaldaqstant l-esponent jitlob bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti joghgobha

tichad it-talbiet tar-rikorrenti; bl-ispejjez kontra taghhom.'

Rat illi l-intimat Direttur Generali (Dwana) appella mis-sentenza u

ressaq zewg aggravji kif isegwi:

'L-aggravju ewlieni huwa dwar illi l-ewwel Onorabbli Qorti

ghamlet apprezzament hazin tal-provi.'

'It-tieni aggravju li huwa wkoll ancillari ghall-ewwel aggravju

huwa dwar li l-Qorti ma pprovdietx dwar liema rata ta' anti-

Rat illi l-appellata wiegbet ghall-appell billi sostniet illi d-decizjoni

tal-ewwel Qorti hija gusta u timmerita li tigi konfermata.

Insistiet fuq

l-inappellabilita' tal-kaz stante li l-aggravji tal-appellant huma

purament fuq l-apprezzament tal-provi mill-ewwel Qorti u mhux

dwar xi punt ta' ligi.

Dwar it-tieni aggravju tinsisti li la darba kulma

kien hemm differenti fil-prodott kien l-ippakkeggjar u mhux il-prodott

per se per konsegwenza skont l-appellata l-Ewwel Onorabbli Qorti

Ghaldaqstant talbet li din il-Qorti tal-Appell tichad l-appell odjern u

tikkonferma d-decizjoni appellata.

Semghet it-trattazzjoni tal-appell tal-partijiet fis-seduta tal-21 ta'

Gunju, 2019 u ddiferiet l-appell ghad-decizjoni ghal-lum.

Rat l-atti kollha.

Konsiderazzjonijiet

kkunsidrat kif isegwi:

Illi l-ewwel Onorabbli Qorti waslet ghad-decizjoni taghha wara li

Bathrooms, li tagħha hija direttriċi, importat erba' konsenji ta' madum mic-

Cina mill-kumpanija bl-isem Grifine Ceramics Co Ltd.

normalment il-madum hekk importat ikun immarkat bid-ditta Grifine.

l-merkanzija waslet Malta u nfetħu l-kaxxex fil-prezenza tal-fizzjal tad-

dwana, irrizulta illi fuq il-madum kien hemm miktub 'Lands' u ma kienx

hemm il-marka ta' 'Grifine'.

Ir-rikorrenti Melanie Morris xehdet ukoll a folio 148 tal-process dwar il-

proċedura li l-kumpanija S&S Bathrooms tadopera meta hija tordna materjal

barra mill-Ewropa.

Il-kumpanija estera tati d-dokumentazzjoni lilha, u hi

mbagħad tgħaddi din id-dokumentazzjoni tal-merkanzija mportata lill-

Jekk l-ufficjali tad-dwana jħossu l-bzonn, huma jagħmlu

spezzjoni.

Bħala mportatur hija tuza code li tingħata mill-fabbrika li

timmanifattura l-madum barra minn Malta.

tad-Dwana, xehed dwar

il-procedura

persentagg zgħir mill-merkanzija li tigi mportata b'mod elettroniku u

mingħajr intervent manwali, sabiex din tigi spezzjonata, bħalma ġiet

spezzjonata l-merkanzija mertu tal-kawza.

JC1, a folio 65 tal-process) li juri l-entries li saru mis-socjeta'

rikorrenti dwar merkanzija mportata mic-Cina.

process, huwa ddikjara illi l-kumpanija 'Guangdong Grifine Ceramics'

qegħdha fil-lista ta' kumpaniji ezentati mill-ħlas parzjali ta' 'anti-dumping

duty' u li huma ndikati fil-lista ta' kumpaniji li huma eliġibbli għall-ezenzjoni

maħruga mill-Kummissjoni Ewropea.

Mill-ispezzjoni tal-merkanzijairrizulta

illi l-merkanzija mportata kellha fuqha l-marki ta' kumpanija oħra, u cioe' l-

isem ta' Lands Ceramics, li mhux eligibbli għal din l-ezenzjoni mill-'anti-

kollega tagħha hija marret fil-maħzen tas-socjeta' rikorrenti S&S Bathrooms

Ltd sabiex jagħmlu verifiki fuq il-'container' importat.

Huma kienu fetħu l-

'container' u meta ezaminaw il-merkanzija rriżultalhom illi l-madum kien

ippakkjat ġo kaxex b'marki ta' manifattur different , kif ukoll irrizultalhom illi

l-madum kellu ukoll marki ta' manifattur differenti (Dokumenti MS 9 u 10,

xehed hekk '"jiena ma' Griffin kelli x'naqsam....Ma ngibx xogħol mingħand l-

Lands jiena'.

Sottomissjonijiet tal-partijiet

Illi r-rikorrenti Melanie Morris ma kellhiex tiġi ċitata fl-avviż maħruġ mill-

intimat għaliex il-kumpanija rikorrenti kienet l-importatu. r Jissotomettu

ukoll illi dejjem kien hemm il-buona fede min-naħa tar-rikorrenti u ma kien

hemm ebda ntenzjoni ta' evazjoni ta' dazju u taxxa mir-rikorrenti.

Is-socjeta' rikorrenti nnegozzjat mas-socjeta' Guandong Grifine Ceramics

Meta giet analizzata l-merkanzija mertu tal-kawza mill-fizzjali tad-

dwana, irrizulta illi l-kaxxex kellhom fuqhom l-isem Lands Ceramics.

soċjeta' rikorrenti tirreferi għall-artikolu 61 (2) u tgħid li hawn si tratta minn

Tgħid li l-importatur innegozzja ma' Guandong Grifine

Ceramics Limited li tikkwalifika għall-ezenzjonijiet mill-Unjoni Ewropea,

pero' sussegwentament irrizulta illi ntbagtet merkanzija bi brand name

Illi fuq l-importazzjoni in kwistjoni is-soċjeta' rikorrenti kienet iddikjarat

skorrettement it-tariffa ta' klassifikazzjoni bħala 6907908000 B173, liema

rata ta' dazju ta' importazzjoni tal-merkanzija in ezami hi abbinata ma' ħlas

ta' anti dumping duty ta' 30.6% tal-valur tal-merkanzija mportata.

ufficcjali tad-Dwana ezaminaw fizikament il-madum in kwistjoni rrizulta illi

l-parti mill-madum kellu l-marka Lands Ceramics, li għalhekk kellu jiġi

dikjarat bil-kodiċi doganali addizzjonali ta' B999 li jattira rata ta' 'anti-

Illi Lands Ceramics mhix specifikata fil-lista ta' kumpaniji Cinizi li

jimmanifatturaw madum li huma eligibbli sabiex il-prodotti tagħhom iħallsu

r-rata ta' anti dumping duty ridotta ta' 30.6% minflok bir-rata ogħla ta'

Illi mill-verifiki li għamel l-intimat, irrizulta illi l-manifattur Lands

Ceramics mhux inkluz fil-lista ta' prodotturi Cinizi li għandu arrangament

fiskali mal-Unjoni Ewropea fejn igawdu eżenzjoni parzjali ta' 'anti dumping

Illi r-rikorrenti Melanie Morris bħala direttur tal-kumpanija mportatrici S&S

Bathrooms Ltd ma tistax tabdika mir-responsabbilitajiet tagħha stante li bħala

Direttur hija responsabbli għal kwalunkwe dikjarazzjoni li tigi sottomessa

mill-kumpannija mportarici lid-Dwana.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti.

Illi din il-kawza qed issir a tenur tal-Artikolu 72 u 73 tal-Ordinanza dwar

id-Dwana u r-rikorrenti jitolbu illli l-Kontrollur tad-Dwana jigi ordnat jehles

u jirrilaxxja l-merkanzija proprjeta' tal-istess rikorrent.

Illi f'dan il-kaz l-intimat hareg in-nota ta' Qbid (ara a folio 6 tal-process)

fil-konfront tar-rikorrenti a bazi tal-artikoli 61(1) tal-Kap.

merkanzija kienet differenti minn dak li jkun jidher fuq il-fattura tal-

Illi l-ewwel eccezzjoni preliminari tal-intimat li l-intimat Kummissarju tat-

Taxxi mhux il-legittimu kontradittur ġiet sorvolata fis-seduta tas-17 ta' Frar

2016 – a folio 49 tal-process - u l-isem Kummissarju tat-Taxxi gie sostitut bil-

kliem Direttur Generali (Dwana).

Għalhekk ma hemm bzonn jingħad xejn

iktar f'dan ir-rigward.

Illi fir-rigward ta' paragrafu 4 tar-rikors tar-rikorrenti, fejn din

tippremmetti illi r-rikorrenti Melanie Morris ma kellhiex tigi citata fl-ordni

f'isimha proprio, jirrizulta illi n-Nota ta' Qbid bin-numru 2/2014 – a folio 6

tal-process - inħarget f'isem id-direttrici Melanie Morris fil-vesti tagħha

personali kif ukoll fil-kwalita' tagħha ta' direttur ta' S&S Bathrooms.

Din il-

Qorti tosserva illi l-fattura għall-merkanzija mertu tal-kawza – a folio 10 tal-

process - inħarget fuq isem is-soċjeta' S&S Bathrooms Ltd biss, u mhux fuq

isem ir-rikorrenti f'isimha proprio.

B'hekk jingħad illi n-nota ta' qbid kellha

tinħareg fuq l-isem li jidher fuq il-fattura u ċioe' S&S Bathrooms Ltd biss.

Dwar il-mertu jingħad illli r-rikorrent qegħdin jikkontestaw in-nota ta'

qbid ghar-ragunijiet indikati fir-rikors, u cioe' illi minkejja li hemm indikat

fuq il-merkanzija isem ta' socjeta' kummercjali differenti minn dik dikjarata

mir-rikorrenti ma jfissirx li l-merkanzija mportata hija differenti, anzi l-

merkanzija dikjarata u dik importata hija l-istess u cioe' polished tiles; illi l-

merkanzija giet konfiskata peress li fuq l-merkanzija hemm l-isem 'Lands'

Huma jgħidu illi s-socjeta' Lands Ceramics Co Ltd hija

sussidjarja ta' Grifine Ceramics Ltd u finalment jgħidu ukoll illi għandu

japplika l-artikolu 61(2) tal- Kap 37, peress illi hawn si tratta minn zball

Tibda sabiex issir riferenza għas-sentenza relevanti għal din il-kawza

odjerna tal-Prim Awla datata 12 ta' Marzu, 2013 Rikors Numru.

interess li jista' jkollha vs Il-Kontrullur Tad-Dwana, fejn gie ritenut

hekk – a folio 11 - Qabel ma' dina l-Qorti tibda biex tiddetermina jekk

effettivament kienx hemm il-ksur allegat tad-disposizzjonijiet invokati mill-

intimat biex jiggustifika l-qbid, il-Qorti tirrileva li dwar intenzjoni, il-Qrati

taghna jikkunsidraw ic-cirkostanzi kollha tal-kaz sabiex jiddeciedu kienx

hemm ksur tar-regolamenti, u m'ghandhomx japplikaw l-istess b'mod

robotiku minghajr ma jqisu l-komportament ta' dak li jkun.

jiddeciedi jekk gewx vjolati jew le d-disposizzjonijiet tal-ligi, irid jitqies l-agir

tal-allegat vjolatur, tant li l-Qorti tal-Appell fil-kawza Rodrigues vs

Kontrollur tad-Dwana, deciza fit-13 ta' Mejju 1985, kienet osservat li l-

konfiska ma toperax f'kaz ta' negligenza jew zball genwin, u li hemm bzonn

l-element intenzjonali biex topera l-konfiska.

Fil-fatt, l-artikolu 61 tal-

imsemmija Ordinanza, li titkellem fuq konfiska f'kaz li tkun tirrizulta

diskrepanzi fil-kwantita' tal-oggetti mportati, jew fil-valur tal-istess, fis-sub-

artikolu (2) jipprovdi li m'ghandux ikun hemm din il-konfiska jekk ikun

jirrizulta li "d-diskrepanza tkun giet minhabba fi zball genwin."

Biex jigi

komportament kollu tal-importatur, biex il-Qorti tkun tista' tara jekk, fil-fatt,

l-allegat ksur tad-dispozizzjonijiet tal-ligi kienx wiehed intenzjonali jew le".

In linea mas-sucitat tagħlim guridiku, din il-Qorti sejra tezamina c-

cirkostanzi kollha tal-kaz sabiex jigi stabbilit jekk hawn si tratta minn zball

genwin kif jallegaw ir-rikorrenti, billi tezamina jekk jirrizultax dak l-element

intenzjonali fil-ksur tal-ligi da parti tal-importatur meħtieg sabiex ikun hemm

il-konfiska.

Illi, wara li ezaminat il-provi kollha prodotti, jirrizulta din il-Qorti illi ma

sarx xi tentattiv ta' evazjoni ta' hlas ta' taxxa jew dazju da parti tar-

Minkejja illi jirrizulta illi l-isem kif jidher fuq il-polished tiles

importati huwa differenti mill-isem kif dikjarat, mill-fattura (a folio 10 tal-

proċess) jirrizulta illi din inħarget minn Guandong Grifine Ceramics Co Ltd.

Fuq din l-informazzjoni, ir-rikorrenti nizzlu fid-dikjarazzjoni doganali li

huma mportaw merkanzija li torigina minn Guandong Grifine Ceramics Ltd,

(li tattira rata ta' anti dumping duty ta' 30.6%)

In oltre, jirrizulta illi r-rikorrenti dejjem innegozzjaw mas-socjeta'

Guandong Grifine Ceramics Co Ltd u mhux mas-socjeta' Guandong Lands

Griffin kelli x'naqsam....Ma ngibx xogħol mingħand l-Lands jiena'.

10.Melanie Morris, a folio 149 tal-process, xehdet hekk: aħna naħdmu ma' din

il-kumpanija biss mic-Cina u ovvjament naħdmu magħha għax l-anti

dumping duty qiegħed inqas minn ta' kumpaniji oħra.

ir-rikorrenti reggħet xehdet illi hija dejjem innegozzjat biss ma' Guandong

B'hekk jingħad illi wieħed jifhem illi ir- rikorrenti

kienu genwiment taħt l-impressjoni li la darba huma qed jinnegozjaw mas-

socjeta' Guandong Grifine Ceramics Co Ltd, il-madum kien ser ikun tagħha.

Minn dan ta' hawn fuq, din il-Qorti hija moralment konvinta illi hawn si

tratta minn zball genwin.

Mill-fattura li torigina minn Guandong Grifine

Ceramics Co Ltd. u mill-fatt illi r-rikorrenti dejjem innegozzjaw ma'

kienu taħt l-impressjoni li l-madum ikkonsenjat u mertu ta' din il-kawza kien

jorigina minn Guandong Grifine Ceramics Co Ltd. li hija fil-lista approvata

mill-Kummissjoni Ewropea sabiex tigi ezentata minn ħlas ta' anti dumping

duty fuq il-prodotti tac-ceramika esportati lejn l-Unjoni Ewropea, u ma

jirrizulta xejn illi seta' ta lir-rikorrenti x'jifhmu illi dan il-madum mertu tal-

kawza kien jorigina mill-kumpanija Guandong Lands Ceramics Co Ltd.

B'hekk jingħad illi huwa verosimili dak li jgħidu r-rikorrenti u cioe' illi d-

diskrepanza grat minħabba zball genwin, u għalhekk għall-kaz odjern għandu

jappika l-artikolu 61(2) tal-Kap 37.'

Konsegwentement l-Ewwel Onorabbli Qorti ghaddiet sabiex tilqa' t-

Illi l-aggravji mqajjma mid-Direttur appellant jirrizulta, kif isostni

hu stess fl-appell, li huma allaccjati stante li l-ewwel wiehed

jikkontendi li fuq bazi ta' fatti l-Ewwel Onorabbli Qorti ma kellhiex

issib li kien hemm zball genwin izda permezz tat-tieni aggravju jinsisti

li anki fil-kaz tal-izball genwin allura l-Qorti kellha tiddikjara liema

'anti-dumping' duty kellu japplika fil-kaz odjern qabel ma tigi

rilaxxata l-merkanzija in kwistjoni lura lill-appellata.

Illi din il-Qorti regghet gharblet fid-dettal il-provi kollha mressqa

quddiem l-Ewwel Onorabbli Qorti u jirrizultalha li l-ewwel Qorti

qabel ma waslet ghall-konlkuzjoni taghha li l-importazzjoni ta'

madum ta' kumpanija differenti minn dik dikjarata kien zball genwin

hadet konjizzjoni tal-fatturi principali segwenti:

(i) Illi r-rikorrenti ma tinnegozja ma' l-ebda kumpanija ohra fic-Cina

ghajr il-kumpanija Guandong Grifine Ceramics Co. Ltd u dan taghmlu

appuntu stante li din il-kumpanija tgawdi minn rata ta' anti-dumping

anqas cioe' dik ta' 30.6%;

(ii) Illi r-rikorrenti ordnaw il-merkanzija minghand il-kumpanija

provi sodisfacenti fil-ligi biex jippruvaw li r-rikorrenti kellhom l-

intenzjoni li jordnaw merkanzija minghand kumpanija ohra u nizzlu

isem il-kumpanija Guandong Grifine Ceramics Co. Ltd sabiex jevadu

(iii) Illi l-ewwel Qorti ghalkemm hadet ukoll konjizzjoni tal-fatt li

mhux biss l-ippakkeggjar kien juri kumpanija ohra izda l-istess

madum (kif irrizulta anki mir-ritratt a 126) kien jindika fuqu l-kelma

'Lands' b'referenza ghall-kumpanija l-ohra (kif ammess fix-xhieda tal-

Illi din il-Qorti hija sodisfatta li dak li qed jitlob l-appellant fl-ewwel

aggravju tieghu huwa purament aprezzament mill-gdid tal-provi

Mill-provi kollha fl-atti din il-Qorti

ma sabet xejn manifestament zbaljat fl-apprezzament tal-provi da parti

tal-ewwel Qorti li jwassal jew jiggustifika li din il-Qorti tvarja l-

konkluzjonijiet milhuqa mill-ewwel Qorti, li kellha l-opportunita' li hi

tisma' x-xhieda u tanalizza dal vivo l-kredibilita' tal-istess xhieda,

opportunita' li din il-Qorti bhala Qorti tat-tieni grad ma kellhiex.

oltre din il-Qorti taqbel mal-konkluzjoni tal-ewwel Qorti li l-provi sal-

grad rikjest mil-ligi jwasslu ghall-konkluzjoni li probabbilment dak li

sehh kien rizultat ta' zball genwin w'ghalhekk il-konkluzjoni tal-

ewwel Qorti hija gusta u timmerita li tigi konfermata.

Ghalhekk ser

Illi konsegwentement permezz tat-tieni aggravju tieghu d-Direttur

isostni li f'cirkustanzi tal-konferma tal-izball genwin l-ewwel Qorti

kellha tindika liema rata ta' 'anti-dumping duty' kellu japplika ghall-

Illi mill-atti u mid-decizjoni tal-ewwel Qorti jirrizulta bic-car li l-

merkanzija in kwistjoni giet immanifatturata minn kumpanija li ma

tgawdix ir-rata aktar baxxa ta' 'anti-dumping duty' (cioe' Lands

Ceramics kif inciz fuq l-istess madum) ghall-kuntrarju ta' dik li minn

ghandha r-rikorrenti appellati kien minghalihom li gej il-prodott.

F'dawn ic-cirkustanzi l-ewwel Onorabbli Qorti naqset fid-decizjoni

taghha fejn wara li ordnat ir-rilaxx tal-merkanzija in kwistjoni ma tatx

provvedimenti dwar ir-rata ta' 'anti-dumping duty' applikabbli

nonostante li kienu r-rikorrenti stess li talbu li r-rilaxx isir 'taht dawk

il-provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni' l-istess Qorti.

Illi ghaldaqstant in vista tal-konsiderazzjonijiet suesposti din il-Qorti

tqis li t-tieni aggravju tal-appellant huwa gjustifikat u ser tghaddi

sabiex tilqghu fis-sens li r-rilaxx tal-merkanzija in kwistjoni huwa

suggett ghall-hlas ta' rata ta' anti-dumping duty ta' 69.7% u mhux ir-

rata aktar baxxa ta' 30.6%.

Decizjoni

Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti, din il-Qorti tghaddi

sabiex taqta' w'tiddecedi l-appell interpost kif isegwi:

Tilqa' t-tieni aggravju tal-appellant u filwaqt li tikkonferma d-

decizjoni appellata tghaddi sabiex tirriformaha limitatament billi zzid

mad-decizjoni appellata fl-ismijiet premessi illi 'l-helsien immedjat tal-

oggetti maqbuda mill-intimat' huwa suggett ghall-hlas ta' 'anti-

dumping duty' ta' 69.7% fuq il-merkanzija in kwistjoni mir-rikorrenti

L-ispejjez tal-prim'istanza jibqghu kif decizi mill-Ewwel Onorabbli

Qorti filwaqt li l-ispejjez tal-appell odjern ghandhom jigu sopportati

ugwalment bejn il-partijiet.

Vera kopja


LAW.), LL.D. Seduta tal-Gimgha, 8 ta' Novembru, 2019 Appell numru: 74/2014/1 Wara sentenza tal-Bord Li Jirregola l-Kera bir-Rikors numru: 74/2014MV datata 29 ta' Jannar, 2019 Olive Cannataci kemm f'isimha proprju u kif ukoll bhala mandatarja ta' Eileen Pace Sciortino, Mark Grima Butler ‘Apap Brown u Andrew Grima Butler ‘Apap Brown, ilkoll assenti vs. Joseph De Gaetano u Monica De Gaetano

Tomasuolo dan huwa appell intavolat mill-konvenuti Joseph De Gaetano u Monica

De Gaetano minn decizjoni tal-Bord li Jirregola l-Kera datata 29 ta' Jannar,

Il-fatti tal-appell odjern huma s-segwenti:

238, fi Triq Sant'Elena, Is-Swieqi f'liema fond kien ilhom jirrisjedu ghal

numru ta' snin u jhallsu l-kera kull sitt (6) xhur bil-quddiem;

Originarjament dan il-fond kien proprjeta' ta' omm l-appellati cioe' ta'

Mifsud ‘Apap Brown giet nieqsa f'Settembru elf disa' mija hamsa u disghin

(1995) u dan il-fond ghadda ghand it-tliet (3) uliedha u cioe' Olive Cannataci,

nieqes fis-sena elf disa' mija disgha u disghin (1999) u stante li martu

Mifsud ‘Apap Brown li entrambi huma ta' eta' magguri;

Peress li l-atturi kollha kienu jirrisjedu l-esteru, huma kienu nkarigaw

lil wiehed certu Johann Weaving-Baluci li kien jigi t-tifel tal-kugin taghhom,

sabiex jagixxi bhala amministratur tal-beni taghhom.

Malgrad li fis-sena

Weaving-Baluci baqa' jiehu hsieb il-beni tal-familja Mifsud ‘Apap Brown sas-sena

elfejn u tlettax (2013), meta sussegwentament huwa ghadda kollox lill-

appellata Olive Cannataci inkluz l-amministrazzjoni tal-kera tal-fond 238,

Fit-12 ta' Gunju, 2013 l-appellata Olive Cannataci baghtet ittra registrata

ser tizdied ghall-ammont ta' mitejn hamsa u sebghin ewro u sitta u

Fl-istess ittra hija wkoll

infurmathom li hi u hutha kienu ghandhom interessati li jbieghu l-

proprjeta' lilhom jew lil terzi nteressati li jixtru.

Jirrizulta li din l-ittra ma

gietx ikkunsinjata u kien ghalhekk li allegatament fid-29 ta' Ottubru, 2013

l-appellata Olive Cannataci regghet baghtet l-istess ittra bil-posta normali

111 u l-prova li l-ittra ma gietx ikkunsinjata a fol.

112 tal-

v. Illi in segwitu ghal din l-ittra jidher li l-appellanti bdew jiddepozitaw

il-kera fl-ammont ta' mija sebgha u tletin ewro u tmienja u tmenin

centezmu (€137.88) taht l-awtorita' tal-Onorabbli Qorti (ara cedoli ta'

113 u fol.

Din il-

Qorti tinnota li filwaqt li c-cedola turi l-indirizz tal-fond bhala bin-

numru 239, fir-rikors intavolat quddiem il-Bord ir-rikorrenti ddikjaraw

il-fond bhala bin-numru 238 u hekk jidher ukoll fil-bqija tal-atti.

19 ta' Dicembru, 2013 l-appellata tramite l-avukat taghha baghtet ittra lill-

appellanti sabiex hija flimkien mal-Perit taghha jispezzjonaw il-fond 238

fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi u dan a tenur tal-Artikolu 1548A tal-Kodici

Civili, madanakollu risposta qatt ma nghatat (a fol.

115 tal-process

Fil-5 ta' Frar, 2014 l-appellata Olive Cannataci ressqet rikors quddiem il-

Bord li Jirregola l-Kera sabiex a tenur tal-Artikolu 1548A hija flimkien

mal-Perit Ian Meli Zammit jispezzjonaw il-fond 238 fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi

u sabiex din l-ispezzjoni ssir taht is-supervizjoni u fil-prezenza ta'

marixxal tal-Qorti.

In-notifika ta' dan ir-rikors saret bil-procedura tal-

pubblikazzjoni u l-affissjoni ai termini tal-Artikolu 187 (3) tal-Kapitolu 16

tal-Ligijiet ta' Malta (ara rikors u publikazzjoni a fol.

129 tal-

Fil-frattemp nhar it-8 ta' April, 2014 l-

appellata Olive Cannataci irceviet nota miktuba bil-uzu tal-pinna fejn din in-

nota kienet tghid is-segwenti:

'...Jien tal-post t'a tas Sliema, int mhux diga' rajtu post pero' ha naqtalek

xewqtek tista' tigi Sibt 1pm, ghax jien dak il-hin nista'.

Cempel fuq 99825764

iffissaw data mal-appellanti ghall-ispezzjoni, meta dawn marru fuq il-

Illi permezz ta' digriet ta' nhar il-15 ta' Mejju, 2014 il-Qorti laqghet it-

talba ghall-ispezzjoni u ordnat li jsir nhar it-23 ta' Mejju, 2014 fil-hin tal-

stess l-avukat tal-appellata Olive Cannataci permezz ta' ittra nforma lill-

appellanti bid-digriet u li fl-eventwalita' li ma kinux ser jinghataw access

kien ser ikun hemm l-isgass tal-bieb tal-fond (ara ittra a fol.

136 tal-process

L-access iffissat ghat-23 ta' Mejju, 2014 sar u kien

dakinhar li l-appellata Olive Cannataci innutat li allegatament fil-fond kien

hemm diversi nuqqasijiet;

Illi kien in segwitu ghal din l-ispezzjoni li l-appellati kollha ddecidew

li ghandhom jipprosegwu bil-ftuh tal-kawza odjerna ntavolata nhar it-3

ta' Settembru, 2014 fejn intalab li jirriprendu l-pussess tal-fond 238 fi Triq

Sant'Elena, Is-Swieqi u li konsegwentament isir l-izgumbrament tal-

kawza nhar is-17 ta' Dicembru, 2014 fejn eccepew preliminarjament li

Olive Cannataci ghandha ggib il-prova li hija verament kienet qieghda

tagixxi ghan-nom tar-rikorrenti l-ohra u fil-mertu t-talbiet gew michuda

bhala nfondati kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt billi mhux minnu dak

Illi l-Bord li Jirregola l-Kera permezz tad-decizjoni tieghu datata 29 ta'

Jannar, 2019 laqa' t-talbiet ta' l-appellati Olive Cannataci proprio et nomine

ghar-ripreza tal-fond 238 fi Triq Sant'Elena, Is-Swieqi, Malta u ghall-

'Mill-assjem tal-provi prodotti jirrizulta li (1) l-fond ma kienx

qieghed jintuza mill-intimati; (2) L-intimati ma kinux qed imantnu

l-fond kif obbligati li jaghmlu u cioe' bhall-missier tajjeb tal-familja;

(3) Ma ngabet ebda prova li t-tibdil strutturali sar bil-kunsens ta'

omm ir-rikorrenti Janie Grima Butler, liema prova kienet tinkombi lill-

intimati la darba allegaw tali kunsens; (4) mir-rapport tal-Periti

kemm dak ex parte kif ukoll il-Periti tal-Bord, ma rrizultax meta fil-

fatt sar it-tibdil strutturali; (5) Pero' irrizulta li fil-prezent it-tibdil

strutturali li sar huwa wiehed illegali.

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Bord qieghed jilqa' t-talbiet tar-rikorrenti

u ghall-fini ta' zgumbrament jiffissa terminu ta' zmien xahar mil-

id-decizjoni u kien ghalhekk li ntavolaw l-appell odjern nhar l-15 ta' Frar,

Permezz tal-imsemmi appell huma ressqu seba' (7) aggravji kif

isegwi:

(i) Illi minn imkien mill-atti ma jirrizulta li l-fond ma kienx qieghed

jintuza ghall-skop li bih inkera;

(ii) Illi l-Bord wasal ghall-konkluzjoni erroneja li l-fond ma kienx

mantenut sal-grad ta' missier tajjeb tal-familja;

(iii) Illi l-Bord ghamel applikazzjoni zbaljata tal-ligi precizament tal-

Artikolu 1554 (a) tal-Kodici Civili meta ddetermina li n-nuqqas ta'

manutenzjoni kellha twassal ghat-terminazzjoni tal-kirja;

Illi d-decizjoni appellata

tikkontjeni zewg konkluzjonijiet

reciprokament esklussivi fejn entrambi ma jistghux jikkoeziztu ma'

xulxin u dana fejn inghad li l-fond ma kienx qieghed jintuza ghal skop ta'

abitazzjoni stante li ma kienux qed jghixu fih u fejn banda ohra nghad li

fil-fond saru alterazzjonijiet illegali li jammontaw ghall-uzu hazin;

(v) Illi l-Bord erronjament ikkonkluda li t-tibdiliet strutturali saru

kunsens tas-sid;

(vi) Illi l-Bord ha decizjoni erroneja li l-alterazzjonijiet saru minghajr il-

fil-fond mertu tal-vertenza u minkejja li huma separati minn xulxin id-

dritt ta' abitazzjoni u tgawdija ta' residenza nzammu ndivizi bejniethom.

li l-appell interpost huwa wiehed infondat kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt

u s-sentenza appellata ghandha tigi kkonfermata fl-intier taghha u

trattaw dawn l-aggravji bil-mod segwenti:

a. Fir-rigward tal-ewwel aggravju, l-appellati jsostnu li l-appellant Joseph

De Gaetano biddel diversi drabi l-verzjonijiet tieghu dwar ir-raguni moghtija

fir-rigward in-nuqqas li jaghti access ghall-fond fl-ewwel appuntament

Dawn il-verzjonijiet kollha ma

huwiex rizultat tal-puplesija kif ittenta jallega l-appellanti Joseph De Gaetano

pero' rizultat li n-notifika harget fuq il-fond 238, Triq Sant' Elena, Is-Swieqi

u huwa ma giex notifikat stante li ma joqghodx hemm.

Fir-rigward il-kwistjoni tal-konsum tad-dawl u l-ilma, il-Bord waqqaf lix-

xhud Reuben ‘Apap Brown – rapprezentant tas-socjeta' Arms Limited milli

jirrispondi ghaliex dik kienet ser tkun opinjoni tax-xhud.

Gustament il-

Bord irrimarka li jekk il-konsum kienx baxx jew le, dik kienet kwistjoni

ta' apprezzament.

Ghalhekk bl-ebda mod id-depozizzjoni ta' Reuben

‘Apap Brown ma tikkontradixxi l-apprezzament fattwali tal-Bord.

Il-fatt li l-appellanti Joseph De Gaetano ghandu servizz registrat fuq ismu

f'indirizz fil-Hamrun li allegatament huwa tal-habiba tieghu maghdud

mal-provi l-ohra jikkostitwixxi wkoll bhala prova ohra kontra t-tezi ta' l-

b. Fir-rigward tat-tieni aggravju, l-appellati jibdew billi jikkwotaw

estensivament mill-gurisprudenza b'mod specjali mis-sentenza fl-ismijiet

mill-kitbiet tal-guristi dwar l-obbligu tal-kerrej.

L-appellati jkomplu billi jghidu li flimkien mal-obbligu li l-kerrej ghandu

li jiehu hsieb u jikkustodixxi l-oggett mikri lilu bhala missier tajjeb tal-

familja, hemm l-obbligu fuq il-kerrej li juza dak l-oggett skont id-

destinazzjoni tieghu.

L-appellati jghidu li l-Bord ghamel sew li ta mportanza lir-rapport tal-

Perit Ian Meli Zammit ghaliex jirrizulta li fil-mori tal-kawza saru xi xoghlijiet

ta' manutenzjoni u l-gudizzju ghandu jittiehed fuq kif kien fil-mument

tal-istituzzjoni tal-proceduri u mhux x'sehh fil-mori tal-kawza.

Fir-rigward ta' difetti strutturali l-appellati jsostnu li dawn xorta huma

jekk dawn

isehhu minhabba nuqqas

ta'

manutenzjoni adegwata da parti tieghu.

Di fatti skont l-appellati kien l-

inkwilin innifsu ammetta dan fix-xhieda tieghu.

c. Fir-rigward tat-tielet aggravju, l-appellati jsostnu li l-Artikolu 1554 tal-

Kodici Civili jinkludi fih l-obbligazzjonijiet kollha saljenti u principali tant

li m'hemmx dubju li 'jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal-familja'

tinkludi wkoll id-dmir li l-haga mikrija tinzamm fi stat tajjeb u tigi

Is-sottomissjoni tal-appellanti li l-uzu li ried iwaqqaf

dan l-artikolu, kien dak kriminuz, ma tghinhomx ghaliex l-alterazzjonijiet

li wettqu fil-fond minghajr m'applikaw u ottenew permess jikkostitwixxi

L-appellati jissottomettu li dan kien meqjus att

kriminali fil-Artikolu 56 tal-Kapitolu 356, Artikolu 94 tal-Kapitolu 504 u

anke taht il-Kapitolu 552.

Dejjem skont l-appellati, f'dan il-kaz l-obbligu ta' manutenzjoni li dwaru

huma mixlija l-intimati huwa wiehed baziku u ghalhekk l-eskluzjoni

citata mill-appellanti ma tapplikax.

Huwa wkoll evidenti li d-difetti

strutturali nholqu frott tan-nuqqas ta' manutenzjoni u ghalhekk huma

responsabbilita' ta' l-inkwilin u favur din ir-responsabbilita' tal-inkwilin

hemm il-presunzjoni stabbilita' fl-Artikolu 1561 tal-Kodici Civili.

d. L-appellati jsostnu li r-raba' aggravju huwa wiehed infondat u fieragh.

Il-fatt li snin ilu sar zvilupp illegali fil-fond ma jfissirx li sussegwentament

dan il-fond ma setax jigi abbandunat mill-appellanti Joseph u Monica

STOUT'kull kaz, in-nuqqas ta' uzu jikkostitwixxi wkoll uzu "hazin" ghall-

finijiet tal-ligi, u tant iehor jikkostitwixxi uzu "hazin" dak li l-oggett

isirulu tibdiliet strutturali llegali u bla kunsens tas-sid.

e. L-appellati fir-rikors promotur ippremettew illi l-intimati wettqu

alterazzjonijiet strutturali llegalment.

Ghaldaqstant il-Bord ghandu l-

kompetenza esklussiva li jiddeciedi jekk inkwilin kisirx il-kundizzjonijiet

tal-kirja u ghalhekk fir-rigward tal-alterazzjonijiet maghmula llegalment,

il-Bord ghandu s-setgha jiddeciedi jekk kienx hemm tali allegat ksur.

f. Dwar is-sitt aggravju, l-appellati jghidu li l-oneru tal-prova rigward il-

prova tal-kunsens tas-sid kien jinkombi fuq l-appellanti.

taghhom l-obbligu kien li jippruvaw li saru tibdiliet strutturali.

tal-appellanti ma tistax titqies wisq kredibbli kif tajjeb osservat u

apprezza l-Bord.

In oltre fid-depozizzjoni taghhom l-appellanti jsemmu

okkazzjoni wahda fejn talbu l-permess ta' omm l-appellati filwaqt li skont

l-appellati rrizulta li tibdiliet fil-fond saru diversi.

g. L-appellati jsostnu wkoll li s-seba' aggravju huwa fieragh.

li mas-separazzjoni personali, l-obbligu tal-konvivenza bejn l-appellanti

nkwilini spicca madanakollu l-appellanti jridu jaghtu x'jifhmu li l-

intimata Monica De Gaetano ghadha taghmel uzu mill-fond u ghalhekk

L-appellati jzidu li f'dan ir-rigward, ic-certifikat

mediku rrilaxxjat minn Dr Richard Begovie ma jikkostitwixxix prova

stante li mhux ikkonfermat bil-gurament u l-Artikolu 1555A ma japplikax

ghall-kaz odjern u dana stante li r-referenza ghall-kura medika hija ghal

dik tal-inkwilin u mhux ta' terzi.

Il-Qorti semghet it-trattazzjoni tal-appell tal-partijiet fis-seduta tal-5 ta'

Lulju, 2019 u ddifferiet l-appell ghad-decizjoni ghal-lum.

Rat l-atti kollha.

Ikkunsidrat:

L-Ewwel aggravju

Illi dwar l-ewwel aggravju l-Qorti tirrileva li fil-process hija ma sabet l-

ebda prova tangibbli rigward l-allegata puplesija li l-appellanti Joseph

Riolo li kulma jezisti fil-process quddiem l-

ewwel Qorti huma tliet (3) verzjonijiet distinti moghtija mill-appellant

l-ewwel Qorti) fejn fihom jipprova jiggustifika n-nuqqas tieghu li jaghti

Jirrizulta li bhala l-ewwel verzjoni l-appellanti Joseph De Gaetano jsemmi li

'...jiena kont imsiefer u kont infurmajt lill-avukat tieghi biex jinforma lill-periti',

u jkompli jghid li min-naha tieghu l-avukat ma nfurmax lill-membri

Bhala t-tieni verzjoni u meta rinfaccat in kontro-ezami, l-

appellanti jghid li huwa kien ghadu ma sifirx u li '...nghid li dak il-hin kont

ghadni kif tlaqt mid-dar biex mort nixtri.

Mort nixtri mill-Hamrun u nghid li

mort nixtri video u affarijiet tas-sajd.'

Bhala t-tielet verzjoni meta l-appellanti

gie mistoqsi dwar x'hin telaq il-katamaran huwa rrisponda li '...nghid li

kien il-maltemp u fil-fatt ma telaqx.'

Illi meta din il-Qorti ssib quddiemha dawn il-verzjonijiet diversi moghtija

mill-istss intimat jitnisslu ta' bilfors dubji kbar dwar il-kredibilita' tal-

Wiehed ma jistax jinjora l-fatt li l-appellant

Joseph De Gaetano ta dawn il-verzjonijiet kollha minn jeddu u bil-gurament.

mill-membri teknici tal-Bord ipso facto mill-Qorti, meta huwa ghazel li

jmur jixtri '...video u affarijiet tas-sajd'.

Din il-Qorti tinsab konvinta li r-

ragunijiet moghtija mir-rikorrenti fix-xhieda tieghu kienu semplicement

skuzi vvintati tal-mument, li ma kienux jikkonsistu fil-verita' u zgur ma

kienux rizultat tal-puplesija allegata.

Illi fil-kaz in ezami l-appellanti jaghmlu referenza ghall-konsum tad-

dawl u ilma b'mod specjali ghal dak konkluz mill-ewwel Qorti vis-à-vis

d-depozizzjoni moghtija minn Reuben ‘Apap Brown – rapprezentant tal-ARMS

Illi din il-Qorti ezaminat il-kontijiet li gew esebiti minn Reuben ‘Apap Brown

fis-seduta ta' nhar il-5 ta' Ottubru, 2015 minn fejn irrizulta s-segwenti:

Dok AB1 – 24/06/2015 sa 28/08/2015 – konsum tal-ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A341 u A1 rispettivament (a fol.

60 tal-process

Dok AB2 – 24/04/2015 sa 23/06/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A202 u A2 rispettivament (a fol.

61 tal-process

Dok AB3 – 21/02/2015 sa 23/04/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A157 u A1 rispettivament (a fol.

62 tal-process

Dok AB4 – 24/12/2014 sa 20/02/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A80 u A1 rispettivament (a fol.

63 tal-process

Dok AB5 – 25/10/2014 sa 31/12/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A141 u A1 rispettivament (a fol.

64 tal-process

Dok AB6 – 12/08/2014 sa 24/10/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A153 u A0 rispettivament (a fol.

65 tal-process

Dok AB7 – 17/04/2014 sa 11/08/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A-1362 u A-20 rispettivament (a fol.

66 tal-process

Dok AB8 – 17/04/2014 sa 18/06/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa

stima fl-ammont ta' E734 u E9 rispettivament (a fol.

67 tal-process

Dok AB9 – 23/02/2014 sa 16/04/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa

fl-ammont ta' 216 u 2 rispettivament li izda mhux indikat huwa attwali

Dok AB10 – 13/09/2013 sa 22/02/2014 – konsum ta' ilma u dawl

huwa fl-ammont ta' 549 u 5 rispettivament li wkoll mhux indikat hux

Dok AB11 – 19/10/2013 sa 19/12/2013 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E209 u E1 rispettivament (a fol.

70 tal-

Dok AB12 – 13/09/2013 sa 18/10/2013 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsiti fi stima fl-ammont ta' E121 u E3 rispettivament (a fol.

71 tal-

Dok AB13 – 07/03/2013 sa 12/09/2013 – konsum ta' ilma u dawl

huwa fl-ammont ta' 1368 u 24 rispettivament izda mhux indikat jekk hux

Dok AB14 – 19/04/2013 sa 18/06/2013 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E711 u E9 rispettivament (a fol.

73 tal-

Dok AB15 – 07/03/2013 sa 18/04/2013 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E367 u E5 rispettivament (a fol.

74 tal-

Dok AB16 – 1/03/2012 sa 06/03/2013 – konsum ta' ilma u dawl huwa

attwali fl-ammont ta' A1993 u A26 rispettivament (a fol.

75 tal-process

Dok AB17 – 19/04/2012 sa 18/06/2012 – konsum ta' ilma u dawl

76 tal-

Dok AB18 – 01/03/2012 sa 18/04/2012 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E402 u E7 rispettivament (a fol.

77 tal-

Dok AB19 – 01/09/2011 sa 29/02/2012 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A2001 u A22 rispettivament (a fol.

78 tal-

Dok AB20 – 20/10/2011 sa 19/12/2011 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E710 u E9 rispettivament (a fol.

79 tal-

Dok AB21 – 01/09/2011 sa 19/10/2011 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsiti fi stima fl-ammont ta' E660 u E7 rispettivament (a fol.

80 tal-

Dok AB22 – 02/03/2011 sa 31/08/2011 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A1983 u A27 rispettivament (a fol.

81 tal-

Dok AB23 – 19/04/2011 sa 17/06/2011 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E700 u E9 rispettivament (a fol.

82 tal-

Dok AB24 – 02/03/2011 sa 18/04/2011 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E459 u E8 rispettivament (a fol.

83 tal-

Dok AB25 – 29/08/2010 sa 01/03/2011 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A846 u A26 rispettivament.

F'dan il-kont

hemm notament li mill-5 ta' Novembru, 2010 inbidel il-meter (a fol.

84 tal-

Dok AB26 – 23/10/2010 sa 17/12/2010 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A99 u E9 rispettivament.

F'dan il-kont hemm

notament li mill-5 ta' Novembru, 2010 inbidel il-meter (a fol.

85 tal-

Dok AB27 – 29/08/2010 sa 22/10/2010 – konsum ta' ilma u dawl

jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E747 u E8 rispettivament (a fol.

86 tal-

Dok AB28 – 19/03/2010 sa 28/08/2010 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A2029 u A24 rispettivament (a fol.

87 tal-

Dok AB29 – 19/03/2010 sa 23/04/2010 – konsum ta' ilma u dawl

huwa stima fl-ammont ta' E323 u E6 rispettivament (a fol.

88 tal-process

Dok AB30 – 19/09/2009 sa 18/03/2010 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A1910 u A29 rispettivament (a fol.

89 tal-

Dok AB31 – 19/09/2009 sa 23/12/2009 – konsum ta' ilma u dawl

huwa stima fl-ammont ta' E1078 u E16 rispettivament (a fol.

90 tal-process

Dok AB32 – 16/04/2009 sa 18/09/2009 – konsum ta' ilma u dawl

huwa attwali fl-ammont ta' A2223 u A23 rispettivament (a fol.

91 tal-

Illi minn ezami ta' dawn il-kontijiet, u meta mqabbel il-perijodu li fih sar

il-konsum (fejn uhud mill-kontijiet jirrapprezentaw perijodu ta' xahrejn

mentri ohrajn jirrapprezentaw ferm aktar minn xahrejn) u l-konsum li sar

f'dak il-perijodu partikolari, jirrizulta li effettivament kien hemm konsum

Gie nnutat ukoll minn din il-Qorti li qabel ma giet intavolata din il-

kawza u cioe' qabel it-3 ta' Settembru, 2014 kien hemm ammont

konsiderevoli ta' kontijiet li nhargu bhala stima u mhux attwali b'dana li

l-meter ghal xi raguni ma kienx qed jinqara.

Illi fid-depozizzjoni ta' Reuben ‘Apap Brown tal-5 ta' Ottubru, 2015 huwa

jaghmel referenza ghall-units li jirrapprezentaw il-konsum.

Din il-Qorti

jirrapprezentaw konsum fuq medda ta' 'l fuq minn hames (5) xhur u

ghalhekk meta effettivament isir kalkolu semplici ta' medja fuq hames

xhur jirrizulta li l-konsum f'xahar huwa wiehed relattivament baxx.

Illi fuq il-punt li l-Perit Ian Meli Zammit m'ghamel l-ebda accenn li l-fond

m'huwiex qieghed jintuza bhala post ta' abitazzjoni jew residenza, din il-

Qorti wara li rat ir-rapport a fol.

Qorti, tinnota li r-rapport tal-Perit Meli Zammit kien aktar iffukat fuq l-istat tal-

fond u mhux jekk dan kienx qed jintuza bhala post ta' abitazzjoni jew

40 tal-process quddiem l-ewwel Qorti, il-Perit

Meli Zammit ghamel deskrizzjoni ta' kull kamra tal-fond u l-istat taghha u

esebixxa numru ta' ritratti li juru l-istat tal-fond 238 fi Triq Sant' Elena,

L-Isla rimarkat li l-nkarigu ta' Perit m'huwiex li jistabbilixxi jekk il-

fond huwiex qed jigi abitat jew le, inkarigu li jispetta lill-Qorti, pero' huwa

nkarigu relatat mal-istruttura u l-manutenzjoni tal-fond.

F'dan l-aggravju, referenza ssir ukoll ghall-fatt li l-appellanti Joseph

De Gaetano kellu servizz mal-Melita fil-fond La Vallette, Triq Dun Frans

Camilleri, San Pawl il-Baħar li ovvjament huwa fond divers, b'belt diversa minn

dak mertu tal-kawza (ara depozizzjoni ta' Emily Tagliaferro a fol.

Ghalkemm dan ma jfissirx li kien

hemm l-abbanduna tal-fond mertu tal-kawza, huwa prova addizzjonali li

jindika li l-fond ma kienx ghadu jintuza bhala r-residenza tieghu la darba

nstalla s-servizz go fond iehor.

In addizzjoni jirrizulta wkoll mill-istess

xhieda li l-kont fuq il-fond in kwistjoni (ghalkemm indikat bin-numru 239

u mhux 238) u li jsejjah lill-appellant Joseph De Gaetano huwa nattiv.

Illi din il-Qorti ma tista' wkoll tinjora l-evidenza cara fl-atti li tul il-process

kollu tal-kawza kif ukoll fil-process intavolat a tenur tal-Artikolu 1548A

tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta ntavolat nhar il-5 ta' Frar, 2014 dejjem

kien hemm problema kbira sabiex jigu notifikati l-appellanti Joseph u

Monica De Gaetano tant li kellhom jigu ordnati l-affissjonijiet.

Illi fl-atti huwa ammess mill-istess intimata Monica De Gaetano li hija ma

ghadhiex tirrisjedi fil-fond in kwistjoni.

Min-naha l-ohra fir-rigward ta'

kellu servizz tal-Melita gewwa fond iehor filwaqt li dak tal-fond de quo

kien inattiv, kumbinat ukoll mal-konsum relattivament baxx tul iz-zmien

tad-dawl u tal-ilma, flimkien mad-diffikulta' kbira li jigu notifikati l-

appellanti Joseph u Monica De Gaetano fil-mori tal-process, huma lkoll provi

cirkostanzjali li flimkien jissoddisfaw il-pretensjoni tal-appellati li l-

intimati appellanti ma kienux qed jaghmlu uzu mill-fond 238 fi Triq Sant'

Ghaldaqstant din il-Qorti f'dan ir-rigward taqbel mal-apprezzament tal-

provi u l-konkluzjonijiet tal-Ewwel Onorabbli Qorti u ser tghaddi sabiex

tichad dan l-ewwel aggravju tal-appellanti.

It-Tieni u t-Tielet aggravju

Illi l-appellanti f'dawn iz-zewg aggravji jishqu li d-decizjoni tal-Bord

hija wahda erroneja stante li skont huma, l-appellanti kienu jiehdu hsieb

il-fond sal-grad ta' missier tajjeb tal-familja u n-nuqqas ta' manutenzjoni

terminazzjoni tal-kirja hekk kif deciz mill-ewwel Qorti.

Illi fuq l-obbligazzjoni tal-inkwilin li jiehu hsieb il-fond mikri bid-

diligenza ta' bonus paterfamilias u l-applikazzjoni tal-Artikolu 1554 (a) tal-

Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, jinsab enuncjat fis-sentenza tal-Qorti tal-

Appell Inferjuri deciza nhar is-7 ta' Mejju, 2010 fl-ismijiet Joseph Demajo

'In linea preliminari hu prospettat mill-Artikolu 1554(a) tal-Kodici

Civili illi l-kerrej hu obbligat li jinqeda bil-fond mikri bhala missier

tajjeb tal-familja.

jiskaturixxi

l-obbligu tieghu

jikkustodixxi u jikkonserva l-fond, b'mod li jivvigila fuq l-integrita'

jiehu l-kawteli mehtiega ghall-konservazzjoni tieghu,

jipprovdi ghat-tiswijiet urgenti

lilu u

tempestivament lil sid il-kera bil-htiega li dan jipprovdi ghat-

tiswijiet li huma a karigu tieghu.

Ara Artikoli 1543 u 1561, fost

dispozizzjonijiet ohra, u "Rose Tanti -vs- RCMJ Co Ltd", Appell

Inferjuri, 3 ta' Ottubru, 2008.

Kif osservat minn din il-Qorti, "bla

dubju dan l-obbligu tal-kustodja hu strumentali ghall-obbligu l-

iehor tar-restituzzjoni tal-fond fi stat tajjeb f'gheluq il-kirja, 'fair wear

Santucci", Appell mill-Bord, 11 ta' Jannar, 2006.

Awla, Qorti Civili, 21 ta' Gunju 1969, konfermata in seda Appell fid-

19 ta' Mejju, 1970.

F'din id-dimensjoni d-dixxiplina li tinzel sija

mill-provvedimenti

mill-interpretazzjoni

gurisprudenzjali hi dik li l-kerrej ghandu b'dover fid-durata tat-

tgawdija minnu tal-fond jiehu kura tal-haga mikrija b'mod li jevita

Jekk f'dan il-kerrej jinstab li kien mankanti, l-istess

Civili), sija taht il-ligi specjali [Artikolu 9 (a) tal-Kapitolu 69] iggiblu

konsegwentement, l-eskluzjoni ante tempus tad-dritt tal-godiment.

Naturalment, kif wisq tajjeb rilevat mis-socjeta' appellanti, il-

gurisprudenza hi wkoll konkordi illi sabiex is-sid jipprokura l-

tal-kerrej mill-fond mikri

allegazzjoni ta' hsarat, huwa jrid jipprova ghas-sodisfazzjoni tal-

Qorti li dawn il-hsarat gew kagjonati mill-kerrej ghall-fatt ta' dik l-

assenza tad-dover tal-bonus paterfamilias impost fuqu mil-ligi.

dan biss pero', ghaliex ukoll, fil-previzjoni tal-ligi specjali, hija

fid-dizzjoni originali

(Ordinanza XXI ta' l-1931).

Illi fl-ezami ta' dawn iz-zewg aggravji huwa necessarju illi jigu ezaminati

Jirrizulta li permezz ta' digriet tad-9 ta' Dicembru, 2015 (a

138 tal-process quddiem l-ewwel Qorti) l-Bord li Jirregola l-Kera

appunta lill-Perit Elena Simoncic car u lill-Perit Alan Colombo. sabiex

jirrelataw, fost affarijiet ohra, dwar il-manutenzjoni tal-fond mertu tal-

Ir-relazzjoni tal-Periti Simoncic car u l-Perit Colombo. giet

ipprezentata nhar is-7 ta' April, 2016 u fir-rigward il-kwistjoni tal-

manutenzjoni kkonkludew fil-punt numru 3 is-segwenti:

'PUNT 3: Illi mill-atti fil-process u mill-access li sar mill-esperti,

jidher illi ricentement saru xoghlijiet ta' manutenzjoni fis-soqfa tal-

Il-fond per se mhux f'kundizzjoni hazina izda hemm bzonn

ta' manutenzjoni bhal, per ezempju, kisi mal-arkata u mal-aperturi.'

Flimkien mar-rapport gew esebiti diversi ritratti li juru l-istat tal-fond

mertu tal-kawza.

Taghmel izda wkoll referenza ghar-rapport tal-Perit ex

parte l-Perit Ian Meli Zammit li rrelata dwar il-kundizzjoni tal-fond qabel ma' l-

appellanti wara li infethet il-kawza kontra taghhom ghamlu xi xoghlijiet

ta' manutenzjoni kif notati mill-esperti tal-Qorti.

Illi fid-depozizzjoni tieghu l-appellanti Joseph De Gaetano (a fol.

174 tal-process quddiem l-ewwel Qorti) ikkonferma li huwa ghamel

xoghol ta' manutenzjoni wara li nfethet il-kawza.

'Rigward il-manutenzjoni tal-washroom nghid li jiena kont imradt.

Fil-

fatt kont sofrejt minn puplesija f'nofs wicci u fil-fatt kont infurmajt anke

lis-sinjura u anke lil hutha u minhabba f'hekk ma kontx qed niehu hsieb

dak li kien hemm bzonn, pero' meta rkuprajt qbadt u rrangajt kollox u

rrangajt dak li kien hemm bzonn. ...

Qed nigi mistoqsi meta kont f'pozizzjoni li niehu hsieb il-manutenzjoni

tal-post u nghid li dan kien madwar sena ilu u cioe' wara li rcevejt il-

Ikollu jinghad li ghalkemm l-appellanti Joseph De Gaetano stqarr li huwa

kien ghamel xi xoghol ta' manutenzjoni fil-fond wara li rcieva l-kawza, il-

membri teknici tal-Bord nominati xorta sabu li l-fond kien nieqes mill-

manutenzjoni.

Din il-Qorti izda taghmel ukoll referenza ghar-ritratti esebiti mar-rapport

tal-Perit Ian Meli Zammit li ghalkemm huwa rapport ex-parte, ir-ritratti huma

evidenza materjali li juru l-istat ta' fatt tal-fond qabel il-'manutenzjoni' li

saret wara l-intavolat tal-kawza.

Referenza ssir ghar-ritratt a fol.

jirrizulta tixrib u nuqqas ta'

manutenzjoni fejn hemm vizibbli diversi saffi ta' zebgha maqlugha;

43 u fol.

44 mmarkati bhala Figure 5 u Figure 7 fejn jidher

46 sa fol 49 immarkati Figure 9 u minn Figure 11

sa Figure 16 jidher l-istat hazin tal-fond partikolarment fil-livell ta' fuq

nett inkluz z-zebgha ta' barra u l-istat dizastruz tal-kamra ta' fuq il-bejt.

Illi f'dawn l-aggravji l-appellanti jsemmu li parti mill-manutenzjoni

necessarja fil-fond kienet inkombenti fuq is-sid u dan peress li kienet

wahda strutturali tal-fond.

Bid-dovut rispett, huwa minnu li xoghlijiet ta'

manutenzjoni

relatata mal-istruttura

taqa'

fil-mansjoni

madanakollu kif tistabbilixxi l-ligi huwa obbligu tal-inkwilin li jinforma

lis-sid bin-necessita' ta' tali xoghol.

Fid-decizjoni fl-ismijiet Maria

Jaccarini -vs- Joe Mangion et deciza mill-Qorti tal-Appell nhar it-18 ta'

'Intqal minn din il-Qorti fis-sentenza taghha "Lilian Ferando Zhurakhovska et -

vs- Albert Galea St.John Difesa", 11 ta' Jannar 2006 illi l-obbligu li l-ligi

timponi fuq il-kerrej li jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal-familja

(Artikolu 1554, Kodici Civili) timporta li dan jikkostudixxi u jikkonserva l-

"Skont disposizzjonijiet varji tal-Kodici Civili dan l-obbligu tal-kustodja

jimporta li hu ghandu bi dmir jivvigila fuq l-integrita' tal-fond, jiehu l-kawteli

mehtiega ghall-konservazzjoni tieghu, jipprovdi ghat-tiswijiet urgenti li

jmissu lilu u li javza tempestivament lil sid il-kera bil-htiega li dan jipprovdi

ghat-tiswijiet li huma a kariku tieghu".

Ara f'dan l-istess sens id-decizjoni ta'

din il-Qorti tat-22 ta' Marzu 2006 in re "Anthony El Aida Chaffey et -vs- Office

Minn imkien mill-atti ma jirrizulta li l-appellanti nfurmaw jew ippruvaw

jinfurmaw lill-appellati li kien hemm il-bzonn ta' tiswijiet strutturali li

jaqghu fil-mansjoni taghhom.

jirrizulta li kien hemm ammont konsiderevoli ta' tiswijiet li jaqghu fil-

mansjoni tal-inkwilin li baqghu ma sarux u whud minnhom saru biss

wara li kellha tigi ntavolata l-kawza.

Illi riferibilment ghat-tielet aggravju, l-appellanti jinsinwaw li saret

applikazzjoni zbaljata tal-ligi meta l-Bord iddetermina li nuqqas ta'

manutenzjoni kellha twassal ghat-terminazzjoni tal-kirja a bazi tal-

Artikolu 1554 (a) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Huma jinsistu li l-

azzjoni ta' manutenzjoni ma tinkwadrax ruhha fl-artikoli tal-Ligi citati

ghaliex il-Legislatur ried ifisser uzu bhala skop.

Illi f'dan ir-rigward din

taghmel referenza u taghha l-insenjament enuncjat fis-sentenza fl-ismijiet

Appell Inferjuri nhar l-1 ta' Novembru, 2006 fejn inghad kif isegwi:

'Hi vera u proprja obbligazzjoni tal-kerrej li jisserva bil-haga mikrija lilu

bid-diligenza tal-bonus paterfamilias u fil-limiti u ghall-uzu determinat

mill-kuntratt ta' ftehim [Artikolu 1554 (a), Kodici Civili].

Il-vjolazzjoni

ta' din l-obbligazzjoni tista' ssehh b'diversi modi.

Ad ezempju, meta l-fond

jithalla traskurat u mhux ikkustodit jew ikkonservat kif jixraq jew meta

dan ma jkunx qed jintuza kif suppost u skont id-destinazzjoni tieghu.

konsegwenza ta' tali vjolazzjoni, fejn tokkorri, hi dik tar-rizoluzjoni u hall

tal-kuntratt [Artikolu 1555 (1), Kapitolu 16] jew ic-cessar tat-tigdid tal-

kirja meta din tkun fil-fazi tar-rilokazzjoni [Artikolu 9 (a), Kapitolu 69].

Kwantu ghall-operattivita' ta' din l-istess obbligazzjoni din tibqa' tali fid-

durata shiha tar-rapport lokatizju.

Dan, indipendentement, mill-obbligu

legali stabbilit

restituzzjoni lura tal-haga fl-istat li jkun irceviha.

Kwantu ghall-kontenut

taghha din hi dipendenti fuq il-kondizzjonijiet imposti fil-ftehim skont il-

volonta reciproka tal-kontraenti;

Issa d-diligenza insista fl-obbligazzjoni surreferita li jippreciza l-artikolu

tal-ligi [1554 (a)] ma ghandhiex konnessjoni biss ma' kwestjoni ta' dannu

materjali

fil-haga

izda ghandha evidentement rabta mal-

pregudizzju illi t-trasgressjoni taghha ggib lis-sid.

Hekk fil-kaz ta' non-

uso l-gurisprudenza prevalenti hi fis-sens illi din, oltre li tintegra per se

inadempjenza kontrattwali, iggib dannu u deprezzament lill-fond u allura,

wisq naturali, pregudizzju lill-interess tal-lokatur;'

Ghaldaqstant in vista tal-kunsiderazzjoni kollha suesposti, din il-Qorti

filwaqt li tiddikjara li anki f'dan ir-rigward taqbel mal-konkluzjonijiet tal-

ewwel Onorabbli Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll it-tieni u t-tielet

Ir-Raba' aggravju

l-konkluzjoni

l-konkluzjoni

alterazzjonijiet illegali fil-fond, ma jistghux jikkoeziztu flimkien, ghaliex

jew il-fond mhux qieghed jigi abitat, jew saru xoghlijiet illegali fil-fond

b'tali mod li jimplika li allura l-appellanti kienu jghixu fil-fond.

Fil-kaz prezenti l-appellanti Joseph De Gaetano jistqarr li l-alterazzjonijiet

'… lil uliedi kollha ghadhom jghixu mieghi.

Nghid li il-lum il-kbira ghandha 42

Da parti tal-appellanti Olive Cannataci tghid li hija tiftakar lil ommha tghid

li x-xoghlijiet saru minghajr permess

Min-naha l-ohra jirrizulta mill-provi li n-nuqqas ta' uzu tal-fond 238 fi

alterazzjonijiet strutturali liema alterazzjoni jirrizulta li saru ferm qabel

meta l-partijet kienu ghadhom jghixu flimkien u mhux separati.

uzu jirrizulta li sehh wara li l-partijiet isseparaw minn xulxin.

Din il-Qorti

ghalhekk assolutament ma taqbilx ma' dan l-aggravju stante li jirrizulta

car li z-zewg konkluzjonijiet facilment f'dawn ic-cirkustanzi jistghu

Ghaldaqstant din il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll ir-raba' aggravju

Il-Hames u s-Sitt aggravju

Illi fir-rigward ta' dawn l-aggravji, din il-Qorti sejra titrattahom

flimkien stante li entrambi jirrigwardaw it-tibdiliet strutturali fil-fond.

Jirrizulta li filwaqt li fil-hames aggravju l-appellanti jsostnu li l-Bord

erronjament ikkonkluda li t-tibdiliet strutturali saru llegalment, huma

jkomplu billi jghidu li l-Bord m'ghandux il-kompetenza biex jiddeciedi l-

illegalita' o meno u ghalhekk id-dikjarazzjoni tal-Bord kienet wahda

kemm ultra vires kif ukoll wahda extra petita, stante li d-dikjarazzjoni

lanqas intalbet mill-appellati.

Fis-sitt aggravju l-appellanti jinsistu li l-

alterazzjonijiet saru bil-kunsens tas-sid u mhux kif iddikjarat mill-Bord.

Jibda biex jinghad li wahda mill-kawzali li fuqhom hija msejsa l-kawza

hija precizament fuq alterazzjonijiet strutturali fil-fond minghajr il-

kunsens tas-sid kif isegwi:

'Illi wkoll l-intimati wettqu alterazzjonijiet strutturali fl-istess fond minghajr il-

permess tas-sidien, liema alterazzjonijiet strutturali gabu l-fond mikri lilhom fi

stat ta' illegalità.'

Gialadarba jirrizulta li wahda mill-kawzali kienet prettament fuq l-

alterazzjonijiet illegali maghmula fil-fond, il-Bord kien qieghed jagixxi fil-

parametri tat-talba u meta ddecieda fuq l-alterazzjonijiet illegali l-Bord m'

agixxiex extra petita kif allegat mill-appellanti.

Illi dwar il-kompetenza tal-Bord li jiddeciedi dwar l-illegalita' o meno ta'

tibdiliet strutturali fil-fond, din il-Qorti tinnota li ghalkemm it-talbiet

kienu specifici l-ebda eccezzjoni ma giet issollevata dwar il-kompetenza

tal-Bord f'dak l-istadju mill-intimati, ghaldaqstant din il-Qorti fi stadju

ta' Appell mhix ser tinoltra ruhha oltre fuq din il-lanjanza.

Illi dwar alterazzjonijiet strutturali gewwa fond mikri, inghad fid-

decizjoni fl-ismijiet Carmen Dimitrov armla ta' Joseph et -vs- John P.

Debono deciza mill-Qorti tal-Appell nhar it-18 ta' Mejju, 2005 illi:

'Fir-rigward tat-tieni aggravju riferibilment ghat-tibdiliet strutturali li l-

intimat introduca fil-fond mikri jibda biex jigi senjalat in linea generali illi

mhuwiex assolut il-principju illi fejn si tratta ta' alterazzjonijiet huwa

dejjem neccessarju l-kunsens ta' sid il-fond.

illi l-kerrej igawdi mid-dritt tal-jus variandi u allura fejn dawn l-

alterazzjonijiet ma jbiddlux in-natura tal-fond, ma humiex ta' pregudizzju

ghad-drittijiet tas-sid u huma necessarji jew utli ghat-tgawdija tal-fond,

tali alterazzjonijiet huma konsentiti anke minghajr il-kunsens tas-sid.

In effetti gie osservat mill-Qorti, b'citazzjoni tal-Laurent ("Principii di

(Kollez.

Liema huma

l-modifikazzjonijiet li l-inkwilin jista' legittimament jaghmel mhix haga li

L-importanti hu li l-fond ikun jista' jigi repristinat kif kien qabel

meta tispicca l-lokazzjoni (Kollez.

Issa jekk jinghata harsa lejn ir-relazzjoni tal-membri teknici tal-Bord

redatta mil-Perit Simoncic car u l-Perit Colombo. precizament fil-punt

numru 2 jirrizulta li:

'PUNT 2: Illi, kif jidher mir-ritratti annessi mar-rapport, jidher illi

Introduzzjoni ta' skylight fil-kcina,

Alterazzjoni f'tieqa fl-ewwel sular sabiex issir kamra tal-banju li

tiehu d-dawl mill-bejt tal-kcina fejn hemm l-istess skylight,

Struttura tal-corrugated sheeting imwahhla mal-kamra ta' fuq il-

L-appellanti Joseph De Gaetano fid-depozizzjoni tieghu li nghatat fis-

seduta ta' nhar il-31 ta' Ottubru, 2016 ikkonferma li x-xoghol indikat

fir-relazzjoni peritali tal-membri teknici sar minnu.

Huwa qal:

'Rigward il-kcina nghid li nofs il-bitha ga kienet mehuda mill-bitha kollha

Ix-xoghol ghamiltu tajjeb bil-konkos u ghamilt skylight.

dan ix-xoghol ghamiltu bil-permess tas-sid … Mistoqsi jekk ghamiltx

alterazzjonijiet ohrajn kemm ilni nghix fil-fond, nghid li iva ghamilt kamra

fuq il-bejt.' (a fol.

Jirrizulta mid-depozizzjoni ta' Oliver Abela Fiteni – rapprezentant tal-

Awtorita' tal-Izvilupp u Ippjanar li applikazzjoni ghal zvilupp fil-fond

238, Triq Sant' Elena, Is-Swieqi qatt ma saret (ara depozizzjoni a fol.

20 tal-

Din il-Qorti taqbel mal-insenjament fuq enuncjat illi mhux kull

alterazzjoni strutturali tirrikjedi l-kunsens tas-sid.

Madanakollu f'dan il-

kaz partikolari, fejn l-alterazzjonijiet m'humiex parzjali pero' jinvolvu l-

kostruzzjoni ta' kamra fuq bejt, estenzjoni ta' kcina flok bitha u anke l-uzu

ta' konkos, li jindika l-permanenza tal-alterazzjonijiet strutturali, bla

dubju dawn kienu jirrikjedu l-kunsens immedjat tas-sid.

Issa filwaqt li entrambi Joseph u Monica De Gaetano fid-depozizzjoni

taghhom jixhdu li meta gew biex jestendu l-kcina huma talbu l-kunsens

tas-sid, mhux l-istess xehdu dwar meta sar ix-xoghol tal-kostruzzjoni tal-

kamra ta' fuq il-bejt.

Filwaqt li Monica De Gaetano ma ssemmi xejn dwar dan

ix-xoghol, Joseph De Gaetano jghid biss li huwa ghamel kamra fuq il-bejt

pero' l-ebda accenn ma sar ghall-kunsens tas-sid.

F'dan il-kuntest, kif gie

osservat mill-Qorti tal-Appell Inferjuri fis-sentenza fl-ismijiet Catherine

'Tomasuolo, ankorke' kellu jinghad li 'expressis' ma nghata l-ebda kunsens jinsab

enuncjat fid-dottrina (Laurent, Vol XXV para 253), a propositu ta'

kambjamenti fil-fond lokat, illi l-kerrej ma huwiex inibit li jaghmel

kwalunkwe modifikazzjonijiet li jkunu necessarji jew utili ghal godiment

tieghu u ghal bzonnijiet tieghu, taht l-obbligu li jirrimetti kollox fl-istat

pristinu f'gheluq il-kirja jekk is-sid ikun irid hekk.

Fir-rigward il-gurisprudenza taghna hi wahda uniformi.

Civili, 5 ta' Marzu 1965; "Giuseppa Abela Fiteni –vs- Farmacista Eric

Briffa Axiaq", Appell Civili 22 ta' Jannar 1971, fost bosta ohrajn.

Biex wiehed jara x'modifikazzjonijiet huma legittimi jew le wiehed ghandu

jhares lejn ic-cirkostanzi tal-kaz.

Dan ghaliex mhux facli li dawn jigu

formulati b'xi regola preciza u jkun perikoluz li wiehed jipprova jkun

Huwa veru li d-dottrina legali stabbilit certi linji

gwida, ad exemplum, li t-tibdiliet ikunu parzjali, mhux ta' importanza

kbira, ma jbiddlux id-destinazzjoni tal-fond, u ma jippregudikawx lis-sid.

B'danakollu stante li din il-materja hi wahda ta' apprezzament ta' fatt din

necessarjament tithalla fl-ghaqli gudizzju tal-gudikant biex mill-provi

jiddetermina l-legittimita' tal-kambjamenti, tenut s'intendi qies tan-

necessita' u utilita' li ghandu l-kerrej ghall-ahjar tgawdija tal-fond.

Hekk

per ezempju l-bini ta' kamra ghat-toilet, u zewg gabubiet tal-injam ghall-

annimali gew meqjusa bhala alterazzjonijiet parzjali ("Maria Schiro –vs-

Domenico Grima Butler", Appell Civili, 6 ta' April 1973).

il-qaghda baqghet inalterabbli kif manifest fid-decizjoni "Marie Louise

Mark Van De Wakker Saliba", Appell, 20 ta' Novembru 1998.

F'dan l-ahhar kaz citat l-inkwilina htegilha taghmel xoghlijiet biex

strutturalment tassigura s-sigurta' tal-fond lilha mikri.

Kif hekk jirrizulta

f'dan il-kaz mix-xhieda ta' l-AIC Catherine Hansford (fol 50) ix-xoghlijiet li

saru huma ta' entita zghira u jistghu jigu rimossi billi jitkissru jew

jitnehhew fi tmiem il-kirja.

Ghall-kuntrarju fejn bhal fil-kaz fl-ismijiet "Fr. Raymond White Grech et -

vs- Il-Kummissarju tal-Pulizija et", Appell, 17 ta' Novembru 2000,

ix-xoghlijiet gew determinati bhala ta' entita' kbira – bini ta' bosta

ambjenti godda – li ma jaghmlux possibbli li l-fond jerga' jingieb ghall-

istat li kien, la l-Bord u lanqas il-Qorti ma kellhom esitazzjoni jakkolju t-

talba tas-sid, attiz il-fatt li dawn ma kienux xoghlijiet li wiehed seta'

jiddeskrivihom bhala parzjali.

Fil-kaz de quo, rebus sic stantibus, ma jidherx li l-alterazzjonijiet u

modifiki introdotti fil-fond lokat mill-intimat, anke jekk 'gratia argomenti'

jigi injorat il-fatt tal-ghoti tal-kunsens mis-sidien, jimmerita l-estrem tas-

sanzjoni tad-disposizzjoni tal-ligi fl-Artikolu 9 (a) tal-ligi specjali (Kap

Finalment dwar l-aggravju tal-allegata rovina tal-fond lokat b'rizultat tax-

xoghljiet effettwati, twiegeb tajjeb id-decizjoni tal-Qorti ta' l-Appell tas-

Mizzi".

F'dak il- kaz ukoll, similment ghall-argoment hawn imqanqal

mill-appellanti kien gie sottomess illi l-alterazzjonijiet ezegwiti kienu

il-fond mikri,

li kellu valur antikwarju,

irrimedjabbilment kompromess.

Din il-prova ta' dan il-valur tal-fond ma

ngabitx, kif lanqas ma tinsab manifestata ghal kollox fl-istanza hawn

F'kull kaz minn dak li jirrizulta mill-korp tas-sentenza

moghtija mill-Bord jidher li l-fond hu mizmum tajjeb u l-bidliet deskritti

bhala ta' entita' zghira, ma znaturawx jew irrovinaw il-karattru tieghu.'

Illi l-fatt li l-bitha nghalqet kontra l-ligijiet tas-sanit u nbniet kamra fuq il-

bejt minghjar il-permessi neccessarji ma jistax jigi kkunsidrat li dawn

huma alterazzjonijiet strutturali parzjali tant li dawn jistghu jdahhlu lis-

sidien fi proceduri ta' nfurzar kontra taghhom mill-Awtorita' tal-Ippjanar

b'riskju wkoll li jittiehdu proceduri kemm amministrattivi ghall-hlas mis-

sidien ta' multi, hlas ta' spejjez biex l-istrutturi jitnehhew jew jigu

legalizzati, kif ukoll proceduri kriminali.

Certament dan kollu huwa ta'

pregudizzju ghad-drittijiet tas-sidien.

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak fuq premess din il-Qorti ser tghaddi sabiex

tichad ukoll il-hames u sitt aggravji tal-appellanti.

Is-Seba' aggravju

Illi fis-seba' aggravju l-appellanti jissottomettu li Monica De Gaetano ma

gietx ikkunsidrata bhala nkwilina malgrad li hija zammet id-dritt ta'

abitazzjoni u tgawdija fil-kuntratt ta' separazzjoni tas-26 ta' Novembru,

2012 fl-atti tan-Nutar Joseph De Gaetano.

Jissottomettu li hija allontanat

ruhha mill-fond 238 fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi stante li kellha tmur

tirrisjedi ma' ommha minhabba l-invalidita' taghha u ghal dan il-fini

pprezentat certifikat mediku rrilaxxat minn Dr Richard Begovie

L-appellanti jghidu li dan ic-certifikat mediku jorbot taht l-ewwel proviso

Illi s-subinciz (1) tal-Artikolu 1555A tal-Kodici Civili riferit mill-appellanti

'1) Fil-każ ta' dar għall-abitazzjoni, in-nuqqas ta' użu għall-abitazzjoni

għall-perjodu ta' aktar minn tnax-il xahar jitqies bħala użu ħażin tal-ħaġa

Iżda meta persuna ma tkunx użat il-fond mikri lilha minħabba li hija

kienet temporanjament assenti mill-fond minħabba f'xogħol, studji jew

kura medika, dan ma jitqiesx bħala użu ħażin.' (enfazi tal-Qorti)

Illi huwa ndubitat illi l-ewwel proviso tal-Artikolu 1555A tal-Kodici

Civili qieghed unikament jitkellem dwar l-assenza tal-inkwilin mill-

fond mikri minhabba f'xoghol, studji jew kura medika u mhux kif

qeghdin jittentaw jargumentaw l-appellanti De Gaetano.

Il-fatt li l-

appellanti Monica De Gaetano marret tirrisjedi ma' ommha sabiex

fil-parametri

il-Ligi

unikament ghall-assenza

tal-inkwilin minhabba kura medika

personali u mhux ta' terzi bhal fil-kaz prezenti.

Illi fi kwalunkwe kaz

din il-Qorti, mill-atti mihijiex konvinta li l-appellanti Monica De Gaetano

kienet nieqsa mill-fond minhabba l-allegata kura medika ta' ommha,

izda hija moralment konvinta sal-grad rikjest mil-ligi li hija kienet

nieqsa mill-fond ghaliex isseparat minn mal-appellant Joseph De Gaetano

u ghalhekk biddlet ir-residenza taghha.

Ghalhekk jirrizulta li hija

ghandha s-servizzi tal-Melita fuq fond iehor f'San Ħal Ghaxaq u mhux fuq

Ghaldaqstant il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll is-seba' aggravju tal-

Decizjoni

Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti, din il-Qorti tghaddi

sabiex taqta' w'tiddeciedi dan l-appell billi tichad l-aggravji kollha tal-

appellanti u tikkonferma d-decizjoni appellata fl-ismijiet premessi

datata 29 ta' Jannar, 2019.

Bl-ispejjez kollha kontra l-appellanti.

Vera kopja

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

L-Uffiċjal Prinċipali ta' l-Immigrazzjoni (Spettur Frankie Sammut)

Illum 8 ta' Dicembru 2020

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Diarra Seydou ta' 27 sena, Nazzjonalita Mali, bin Mobido Diarra u Korotoymou, imwieled Boni Mopti Region, Malinhar l-1 ta' Jannar, 1993 residenti Hal Far Tent Village u detentur ta' Numru tal-Pulizija 19PP-064 U akkuzat talli fis-6 ta' Dicembru, 2020, u fil- jiem ta' qabel f'dawn il- gzejjer;

Iffalsifika, biddel jew għamel xi tibdil f'passaport, jew uża jew kellu fil-pussess tieghu xi passaport, li hu kien jaf li ġie ffalsifikat, imbiddel jew li sar xi tibdil fih (Kap 61, Sec 5 tal-Liġijiet ta' Malta);

Matul l-istess zmien, lok u cirkostanzi ghamel falsifikazzjoni ohra jew xjentement għamel użu minn xi dokumenti oħra iffalsifikati, fid-dokumenti fuq imsemmija (Kap 9, Sec 189 tal-Liġijiet ta' Malta);

Matul l-istess zmien, lok u cirkostanzi mingħajr awtorità leġittima uża jew kellu, fil-pussess tieghu xi dokument, meħtieġ għall-finijiet ta' dan l-Att li jkunu falsifikat skond l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap 217, Sec 32(1)(f) tal-Liġijiet ta' Malta).

Rat li l-ufficcjal prosekutur irtira l-ewwel zewgt imputazzjonijiet.

Rat li l-imputat ammetta l-imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u li huwa kkonferma l-istess ammissjoni wara li inghata zmien sabiex jirrikunsidra l-posizzjoni tieghu.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Kunsiderazzonijiet

Illi l-imputat ammetta l-imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u ghaldaqstant l-imputazzjoni giet sodisfacjentement ippruvata.

Inkwantu ghall-piena din il-Qorti qeghda tiehu in kunsiderazzjoni n- natura tar-reati, l-ammissjoni bikrija u c-cirkostanzi tal-kaz.

Tqis li ghandha timponi piena ta' prigunerija effettiva, madankollu qeghda tiehu in kunsiderazzjoni l-fatt li l-imputat ikkopera mal-Pulizija.

Decide Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikolu 32(1)(f) tal-Kapitolu 217 tal-Ligijiet ta' Malta, fuq ammissjoni ssib lill-imputat hati tat-tielet imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u u tikkundannah ghal tlett (3) xhur prigunerija effettiva.

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal- ewwel zewgt imputazzjonijiet.


337C(1)(a)(b)(c)(f)(h)(i)(j)(l), 337C(2)(a)(b), 337C(3(a)(b), 337D, 337F u 257


Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE THEUMA CARABEZ Seduta tad-9 ta' Ġunju, 2021

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM

Automated Revenue Management Services Limited (C 46054) f'isimha proprju u għan-nom u in rappreżentanza tal-Korporazzjoni Enemalta u l- Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma ("l-appellanta")

Christopher Lindsay Baldacchino u Jesmond Dean bħala kjamat fil-kawża ai termini tad-digriet tas-26 ta' Lulju 2013 ("l-appellati")

Dan huwa appell magħmul mis-soċjetà rikorrenti Automated Revenue

Management Services Limited (C 46054) f'isimha proprju u għan-nom u in

rappreżentanza tal-Korporazzjoni Enemalta u l-Korporazzjoni għas-Servizzi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM tal-Ilma, [minn issa 'l quddiem "is-soċjetà appellanta"], minn (a) lodo arbitrali

mogħti fl-Arbitraġġ numru EW3606/2013 fit-12 ta' Frar, 2018, [minn issa 'l

quddiem "il-lodo arbitrali"], mit-Tribunal tal-Arbitraġġ [minn issa 'I quddiem

"it-Tribunal"] fi ħdan iċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta [minn issa 'l quddiem

"iċ-Ċentru"],

li permezz tiegħu ddeċida t-talba tal-imsemmija soċjetà

appellanti fil-konfront tal-intimat Christopher Lindsay Baldacchino u l-kjamat fil-kawża

Jesmond Dean [minn issa 'l quddiem rispettivament "l-appellat" u "l-kjamat

fil-kawża" u flimkien "l-appellati"], kif ġej:

"Għal dawn il-motivi l-arbitru isib li t-talbiet tas-soċjetà rikorrenti huma gustifikati iżda limitatament biss fl-ammont hawn fuq likwidat ta' €1,679.86.

Ma għandhom jiddekorru ebda imgħax fuq din il-figura għajr mid-data tal-presenti.

L-ispejjes kollha ta' dawn il-proċeduri, ad eċċezzjoni tad-drittijiet professjonali tal- konsulenti rispettivi tal-partijiet, kif ukoll is-somma hawn fuq likwidata ta' €1,679.86 għandhom jitħallsu solidalment mill-intimat u mill-kjamat in kawza, iżda fir- relazzjonijiet interni ta' bejn l-istess intimat u kjamat in kawza jekk jirriżulta li l- intimat ħareġ xi ċenteżmu, l-istess għandha tiġi rifuża lilu mill-kjamat in kawza."

Il-fatti tal-każ odjern jirrigwardaw il-ħlas pretiż mis-soċjetà appellanta fil-

konfront tal-appellati, ta' €43,771.79 rappreżentanti s-somma ta' kontijiet

għall-konsum tal-elettriku u tal-ilma u tal-kera ta' meters tal-istess servizzi,

kollox relatat mal-kont numru 655413652559 fl-isem l-appellat.

Is-soċjetà appellanta intavolat proċeduri tal-Arbitraġġ fil-konfront tal-

appellat, kemm f'isimha proprju u anki għan-nom u in rapprezentanza tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM Korporazzjoni Enemalta u tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, permezz ta'

Avviż tal-Arbitraġġ li ġie ppreżentat fis-26 ta' April, 2013, fejn filwaqt li fissret li

n-natura tat-talba tagħha kienet tirrigwarda tilwima marbuta mal-kera tal-

meters rispettivi u mal-konsum tal-elettriku u tal-ilma,

pretensjoni tagħha kienet għall-ħlas tas-somma ta' tlieta u erbgħin elf, seba'

mija u wieħed u sebgħin Euro u disgħa u sebgħin ċenteżmu (€43,771.79),

rappreżentanti bilanċ fuq somma akbar, u dan flimkien mal-imgħax

kummerċjali u mal-ispejjeż ta' dik il-proċedura u dawk skont il-prospett hemm

anness bħala Dok.

L-appellat wieġeb fit-3 ta' Ġunju, 2013 fejn eċċepixxa preliminarjament

li huwa ma kienx il-leġittimu kontradittur, u fit-tieni lok li t-talbiet tas-soċjetà

L-appellat ressaq talba għall-kjamat fil-kawża ta' Jesmond Dean, li

allegatament kien it-terz li użufruwixxa mill-kiri tal-meters u mis-servizz tal-

elettriku u tal-ilma.

It-talba tiegħu ġiet milqugħa mit-Tribunal fis-26 ta' Lulju,

2013 u l-kjamat fil-kawża ppreżenta tweġiba fl-24 ta' Diċembru, 2013 fejn

eċċepixxa li l-ammont pretiż kien eżaġerat u ma kellu jbati l-ebda mgħax u

lanqas spejjeż ta' dik il-proċedura.

li għamel

is-segwenti

konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM

"L-ewwel li irid jigi stabbilit huwa jekk l-intimat hux il-leġittimu kontradittur tas- soċjetà rikorrenti.

Irriżulta illi il-konsumatur reġistrat mal-Korporazzjoni Enemalta huwa l-intimat.

Irriżulta ukoll illi l-intimat irreġistra lilu innifsu bħala konsumatur bi pjaċir għal Jesmond Tanti [sic!] billi kien ħabib tiegħu u billi huwa kien jaħdem mal- Enemalta Corporation, allura seta' jgħaġġel il-proċedura għall-installazzjoni tas- servizz.

Irriżulta ukoll illi fattwalment Tanti kien jagħmel użu esklussiv mill-fond in kwistjoni u mhux l-intimat.

Billi l-intimat huwa il-persuna li fuqu jinsab reġistrat is-servizz isegwi allura li is- soċjetà rikorrenti kienet perfettament ġustifikata u korretta li tiċċita lilu bħala intimat.

L-intimat għamel sewwa li ikkjama in kawża lil Jesmond Scerti Seychell [sic!] la darba kien hu li gawda mis-servizz provdut fil-fond.

Stante li dan Tanti [sic!] ġie kjamat in kawża huwa ġust u ekwu illi fl-eventwalità li t- talbiet attriċi jigu akkolti allura jkunu kemm l-intimat kif ukoll il-kjamat in kawża li għandhom jirrispondu għat-talbiet tar-rikorrenti u allura li jiġu ikkundannati solidalment bejniethom versu is-socjetà rikorrenti.

Huwa għal każijiet bħal dawn li l-istitut tal-kjamat in kawża jagħmel ħafna sens.

Meta xehed Reuben Eminyan, ir-rappresentant legali tas-soċjetà rikorrenti, stqarr li mill-ammont reklamat ta' €43,771.79 hija biss li tirrrapresenta, allegatament, qari attwali tal-meter installat fil-fond.

Li żgur hu huwa l-fatt li l-bilanċ huwa estimu stante li meta kien imur il-meter reader kien isib dejjem il-post magħluq.

is-somma ta' €23,846.22

Irriżulta li il-fond kien jintuża bħala store u fih kien hemm biss żewg freezers u tlett tubi.

Ġie esebit dokument li ġie markat bhala RB1 li minnu jirriżulta li l-intimat Agius kien talab li jsir test fuq il-meter u l-istess meter kien ġie esaminat minn persuna imqabbda mir-rikorrenti stess – certu A. GATT – u instab li kien difettuż u id-difett kien jikkonsisti fil-fatt illi ma kellux "display".

Dan l-eżami sar fil-5 ta' Novembru 2012 u għalhekk loġikament ma jistax jiġi stabbilit meta attwalment żviluppa id-difett, u ċioe kemm qabel.

Il-kontijiet imorru lura għas-sena 2009.

La darba irriżulta li il-meter kien difettuż billi ma kienx seta' jinqara, kien jispetta lis-socjetà rikorrenti li tipprova li attwalment il-meter reader kien qara l-istess meter u ma kienx biss li qal li għamel hekk.

La irriżulta li il-display tal-meter ma kintx qed tagħmel xogħolha ċertament li minn dakinhar 'l hawn il- meter reader ma setax qara il-meter.

Ma ġiex u ma setax jiġi stabbilit meta il-meter

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM

gralu l-ħsara.

Li seta' jiġi stabbilit b'ċertezza – iżda li ma ġiex stabbilit – huwa il-fatt jekk il-meter reader qarax jew le l-istess meter.

Dan il-meter reader ma ittellax biex jixhed u jikkonferma bil-ġurament li huwa qara fiżikament l-arloġġ in kwistjoni u li allura f'dak iż-żmien dan l-arloġġ kien funzjonanti.

Din kienet prova li setgħet inġabet mis-soċjetà rikorrenti in sostenn tat- teżi tagħha.

Ġie preżentat ukoll dokument ieħor u ċioe dak markat "VB1" li huwa ċertifikat maħruġ fuq il-firma tal-ingineer Victor Purshouse.

Illi kuntrarjament għal meter read, dan Purshouse tela' u xehed f'dawn il-proċeduri u wara li ikkonferma li ġie inakarigat mill-intimat sabiex jeżamina u jistma kemm jaħlu żewġ counter-freezers u tlett tubi dan ikkonferma illi dawn l-apparati jaħlu konsum ta' 1,626Wh li jġibu spiża ta' €325.20 fis-sena.

Din l-istima ma ġiet b'ebda mod kontestata u wisq anqas kontradetta mis-soċjetà rikorrenti.

Din l-istima ġiet konfermata bil-ġurament mill-istess Purshouse.

L-arbitru jħoss li huwa għandu l-ewwel nett jemmen lil dan ix-xhud u sekondarjament jaċċetta il-kalkolazzjonijiet tiegħu bħala veritjeri.

Il-kont ikopri il-perijodu mill-30 ta' April 2009 sal-24 ta' Jannar 2013 u ċioe perijodu ta' tlett snin u disa' xhur.

Bejn dak li stabbilixxa bħala li kellu jkun il-konsum bl-apparat installat fil-fond u ċioe l-ammont ta' €325.20 fis-sena, għall-istess perijodu, li dan il-kont ikopri u ċioe tlett snin u disa' xhur jidher li kien jkun hemm konsum dovut għad-dawl ħlas ta' €1,219.50.

Jidher mill-kontijiet esebiti illi konsum ta' ilma ma kienx hemm.

Ma' dawn wieħed irid iżid loġikament il-kera tal-istess arloġġ.

Issa l-arloġġ irriżulta li kien difettuż iżda kieku stess kellu jkun hemm wieħed funzjonanti xorta waħda kien jirriżulta dovut pagament għall-kera.

Għalhekk ma jkunx ġust li l-arbitru jirritjeni li la l-arloġġ kien difettuż allura ma għandux isir ħlas għall-kera tiegħu.

Mid-dokument JAS 1 li huma il-kontijiet għall-perijodu in kwistjoni jirriżulta li il-kera tal-meter għall-perijodu kollu bejn il-30/04/2009 sal-24 ta' Jannar 2013 kien jammonta għal €380.37.

B'kollox għalhekk għandu jkun hemm dovut ħlas fis-somma ta' €1,219.50 u €380.37 = €1,599.87.

Din il-figura tattira VAT bir-rata ta' ħamsa fil-mija [5%] u għalhekk għandha tiżdied is-somma ta' €79.99 biex iġibu b'kollox bħala li huwa dovut is- somma ta' €1,679.86.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM

Kwantu imbagħad għall-aspett tal-ispejjes ta' dawn il-proċeduri in vista tal-fatt illi l- intimat kien perfettament korrett li ma jħallasx l-ammont mitlub, l-ispiża ta' dawn il- proċeduri għandhom jiġu sopportati interament mis-socjetà rikorrenti b'dan illi kull parti tħallas id-drittijiet professjonali tal-konsulenti legali tagħha."

Is-soċjetà appellanta intavolat ir-rikors tal-appell tagħha fil-5 ta' Marzu,

2018, fejn qiegħda titlob lil din il-Qorti sabiex tirriforma l-lodo arbitrali filwaqt

li tilqa' t-talbiet tagħha, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellati.

L-ewwel

aggravju tagħha jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-provi li għamel it-Tribunal sabiex

wasal għall-konklużjoni, li skont is-soċjetà appellanta hija waħda erroneja

għall-aħħar.

It-tieni aggravju tagħha huwa dwar il-kap tal-ispejjeż, fejn qiegħda

tinsisti li ma kienx sew li hija kienet ġiet ikkundannata tħallas il-parti l-kbira tal-

ispejjeż tal-proceduri arbitrali.

Ir-Risposta tal-Appell

L-appellat wieġeb fit-2 ta' April, 2018 fejn issottometta li l-lodo arbitrali

hu wieħed ekwu u ġust, u għalhekk jimmerita li jiġi kkonfermat minn din il-

Qorti, bl-ispejjeż kontra s-soċjetà appellanta.

Il-kjamat fil-kawża debitament notifikat, għażel li ma jweġibx.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkonsidra l-aggravji li qiegħda tressaq is-

soċjetà appellantà, u dan fid-dawl ta' dak li t-Tribunal qies u ddeċieda fil-lodo

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM arbitrali u meħud inkonsiderazzjoni wkoll is-sottomissjonijiet li qed jagħmel l-

L-appell interpost mis-soċjetà appellanta jolqot proprju l-apprezzament

tal-provi li għamel it-Tribunal.

Hija qiegħda tilmenta li dan naqas milli jagħmel

evalwazzjoni bir-reqqa u b'mod korrett tal-provi inkwistjoni, u li dan wasslu

għal konklużjoni erroneja għall-aħħar.

Tissottometti li l-ammont ta' €23,846.22

irriżulta minn actual reading, u dan skont kif xehdet Antonella Buhagiar fis-seduta

tat-12 ta' Lulju, 2013 u anki kif xehed Reuben Eminyan fis-seduti rispettivi tat-28

ta' Jannar, 2014, tas-16 ta' Settembru, 2015 u tat-13 ta' Settembru, 2016, it-

tnejn li huma in rappreżentanza tas-soċjetà appellanta stess.

Tirrileva li dan l-

aħħar qari kien ikopri sal-10 ta' Marzu, 2011 u għalhekk sa dakinhar id-display

kien għadu jaħdem.

Is-soċjetà appellanta tkompli tgħid li l-qari ma kienx ġie

kkontestat mill-appellati, saħansitra sar pagament ta' €300 fis-6 ta' Awwissu,

2012 mingħajr protesta formali jew oġġezzjoni, u għalhekk kien dovut.

Għal

dak li jirrigwarda il-"faulty display", li rriżulta sussegwentement fil-meter, is-

soċjetà appellanta tgħid li dan ma jwassalx għal reġistrazzjoni inkorretta tal-

konsum, għaliex id-difett kien wieħed viżwali biss stante li d-display ma kienet

Is-soċjetà appellanta tirrileva li t-Tribunal qal li kellu jitla' l-meter

reader sabiex jikkonferma bil-ġurament li l-meter kien verament inqara, iżda

ssostni li fl-ewwel lok l-appellati qatt ma kkontestaw il-qari u anki tħallas l-

ammont ta' €300 kif diġà ngħad, u fit-tieni lok il-kont li nħareġ jindika actual

reading u għalhekk huwa prova tal-qari tal-meter u l-ebda prova fil-kuntrarju

ma nġabet.

Is-soċjetà appellanta tispjega li wara l-10 ta' Marzu, 2011 ma kienx

hemm aktar aċċess għall-fond għall-meter readers, u għalhekk il-kontijiet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM ħarġu abbażi ta' stejjem u l-konsumatur ma pprovdiex ir-readings meħtieġa

sabiex issir korrezzjoni ta' dawn l-istejjem u l-kont joħroġ skont il-konsum

Filwaqt li tikkritika l-mod kif it-Tribunal injora dawn il-fatti kollha u

anki l-ammissjoni min-naħa tal-appellati sabiex ħadem stima fitizzja, is-soċjetà

appellanta tirrileva li l-Inġinier Victor Purshouse qatt ma kien mar fil-fond biex

Iżżid tgħid li jekk it-Tribunal deherlu li kellu jistrieħ fuq ir-

rapport tal-Inġinier Purshouse, huwa kien dovut jagħmel dan fir-rigward tal-

kontijiet li ħarġu fuq stima, jiġifieri fuq id-differenza ta' €19,925.57.

Għal dak li

jirrigwarda l-aggravju dwar il-kap tal-ispejjeż kif deċiż fil-lodo arbitrali, is-

soċjetà appellanta tgħid li kien inġust li hija kienet ġiet ikkundannata tħallas il-

parti l-kbira tagħhom u dan partikolarment fir-rigward tal-kjamat fil-kawża.

Tispjega li hija kienet intavolat il-proċeduri tal-arbitraġġ fil-konfront tal-

appellat għaliex il-kont kien isejjaħ proprju lilu kif ikkonferma t-Tribunal stess,

u l-appellati qatt ma kienu rregolaw ruħhom fir-rigward tagħha.

L-appellat min-naħa tiegħu jsostni li l-konferma li kien hemm actual

reading tista' tirriżulta biss jekk jixhed/jixhdu l-meter reader jew il-meter

readers li marru fiżikament fil-fond u x-xhieda ta' Antonella Axisa u ta' Reuben

Jgħid li s-soċjetà appellanta

kienet taf sew bil-ħsara fil-meter, peress li kien sar test fil-5 ta' Novembru,

2012 u l-allegazzjoni tagħha li dan kien għadu tajjeb tibqa' biss allegazzjoni fin-

nuqqas ta' prova konkreta.

Għal dak li jirrigwarda l-allegat nuqqas ta'

kontestazzjoni da parti tagħhom, l-appellat jikkontendi li kemm hu u anki l-

kjamat fil-kawża kienu ilhom żmien twil jilmentaw mas-soċjetà appellanta

dwar il-kontijiet u li xtaqu li jsir it-trasferiment tal-meter f'isem il-kjamat fil-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM kawża.

Huwa ma jaqbilx mal-argument li l-ħlas tas-somma miżera ta' €300

kienet tfisser li huwa aċċetta l-kont astronomiku tas-soċjetà appellanta.

mbagħad is-soċjetà appellanta tikkontesta x-xhieda u r-rapport tal-Inġinier

Victor Purshouse billi titfa' d-dubju dwar l-eżistenza tal-freezers u tat-tubi fil-fond,

huwa jinsisti li kemm hu u anki l-kjamat fil-kawża kienu konsistenti fix-xhieda

tagħhom u saħansitra ma sar l-ebda kontroeżami.

L-appellat jirrileva li

għalkemm l-Inġinier Purshouse ma kienx mar fil-fond, huwa xorta waħda kien ra

u eżamina ż-żewġ freezers.

Dwar it-tieni aggravju tas-soċjetà appellanta, l-

appellat isostni li t-Tribunal għaraf li huwa qatt ma kien ikkonsma jew gawda

mill-konsum, għaliex l-elettriku kien intuża għall-iskopijiet tal-kjamat fil-kawża.

Dan tal-aħħar kien talab sabiex il-kont jiġi trasferit għal fuq ismu, imma s-

soċjetà appellanta kienet baqgħet inadempjenti.

Il-Qorti ma taqbilx mad-deċiżjoni tat-Tribunal fir-rigward tal-mertu tal-

proċeduri odjerni.

Dwar il-qari tal-meter kif kontestat mill-appellati, it-Tribunal

irrileva li meta xehed Reuben Eminyan bħala rappreżentant legali tas-soċjetà

appellanta, dan stqarr li mill-ammont reklamat ta' €43,771.79 kienet is-somma

ta' €23,846.22 li tirrappreżenta l-qari attwali tal-meter li kien hemm fil-fond.

Tribunal għaraf li bħala fatt kien il-bilanċ li kien jirrappreżenta l-istima tal-

konsum, u dan għaliex kull meta kien imur il-meter reader kien isib il-post

magħluq.

Iżda mbagħad it-Tribunal ikompli jgħid ukoll li hekk kif irriżulta minn

eżami li sar fil-5 ta' Novembru, 2012 minn persuna inkarigata mis-soċjetà

appellanta stess li l-meter kien difettuż għax ma kellux "display", ma setax jiġi

stabbilit meta fil-fatt tali meter żviluppa d-difett qabel dik id-data.

Għalhekk

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM huwa kkonsidra li kien jispetta lis-soċjetà appellanta li tipprova li fil-fatt l-meter

reader kien qed jaqra l-meter.

Is-soċjetà appellanta tikkontendi li għall-kuntrarju ġaladarba l-ammont

ta' €23,846.22 jirrappreżenta l-qari attwali, dan kien ifisser li r-rappreżentanti

tagħha kienu aċċedew fil-fond u qraw il-meter.

Il-Qorti tgħid li fl-ebda ħin l-

appellati allegaw li l-meter reader qatt ma kien żar il-fond u għalhekk

kuntrarjament għal dak li ppretenda t-Tribunal mingħandha, ma tarax li kien

hemm bżonn li s-soċjetà appellanta tagħmel prova taż-żjarat tal-meter reader.

Iżda hawnhekk is-soċjetà appellanta tagħmel osservazzjoni oħra ferm rilevanti.

Tgħid li l-appellati fil-fatt ma kkontestawx dan l-ammont u għalhekk fil-fehma

tagħha dan l-ammont kien dovut.

Il-Qorti tikkondividi pjenament il-fehma tas-

soċjetà appellanta.

Il-kjamat fil-kawża xehed1 li l-fond kien jużah bħala store

fejn kien poġġa żewġ freezers u kellu tliet tubi tal-elettriku.

Qal li huma kienu

jaraw il-kont ftit eżaġerat, imma dan kien jidher aktar fil-perijodu meta kienet

tinħareġ stima tal-konsum, għaliex fix-xhieda tiegħu huwa jgħid "[m]eta konna

nircevu il-kont konna narawh ftit esaġerat.

Kien ikun magħluq u meta jiġi l-

meter reader kien iħallina karta u mbagħad kien jagħmel assessment u ma

kienx jaqra l-meter hu".

Fir-risposta tiegħu għat-talba tas-soċjetà appellanta,

huwa għal darb'oħra ssottometta li l-ammont pretiż kien wieħed eżagerat.

Waqt is-seduta tat-28 ta' Jannar, 2014 quddiem it-Tribunal, l-avukat difensur

tiegħu spjega li "...in parti l-ammont mitlub huwa ammess", iżda dan mingħajr

ma jispjega liema parti hija ammessa u liema hija kkontestata.

L-appellat min-

naħa tiegħu ma kellux wisq xi jgħid, għaliex waqt ix-xhieda tiegħu ddikjara li

1 Seduta tal-06.10.17.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM huwa qatt ma qara l-meter inkwistjoni, aċċess għall-garaxx ma kellux u l-

kontijiet lanqas kien jiftaħhom.2 Ma jirriżultax mix-xhieda tal-appellati li matul

is-snin huma ressqu xi lment dwar il-kontijiet li huma kienu qegħdin jirċievu.

Kien sar pagament ta' €300 fis-6 ta' Awwissu, 2012, u dan kif sewwa tirrileva s-

soċjetà appellanta, mingħajr l-ebda protesta jew kundizzjoni, u wara diversi

avviżi finali.3

Is-soċjetà appellanta tikkontendi wkoll li l-fatt li l-meter kien qed ibati

minn faulty display, ma kienx ifisser li kien hemm reġistrazzjoni inkorretta tal-

Ir-rappreżentant tas-soċjetà appellanta Reuben

Eminyan xehed4 li "[m]a setax isir test fuq dan l-arloġġ billi d-display kienet

marret u għalhekk test dwaru ma setax isir".

Iżda kif sewwa tirrileva s-soċjetà

appellanta, in-nuqqas ta' aċċess għall-fond wassal sabiex ma setax jiġi stabbilit

meta l-meter ġarrab il-ħsara.

Tajjeb li jiġi osservat li meta s-soċjetà appellanta

ħarġet l-istejjem tal-konsum, l-appellati qatt ma ppreżentaw ir-readings tal-

meter sabiex l-istejjem jiġu kkoreġġuti5, anki kif diġà kellha l-opportunità li

tosserva l-Qorti aktar 'il fuq f'din is-sentenza, minkejja li l-kjamat fil-kawża qed

isostni li dawn l-istejjem kienu esaġerati.

Ġaladarba stabbilixxa li s-soċjetà appellanta ma kinitx ġabet prova in

sostenn ta' dak li stqarret, li l-meter kien inqara, it-Tribunal aċċetta l-istima tal-

Inġinier Victor Purshouse esebita bħala "VB1", filwaqt li għamel riferiment għax-

xhieda tiegħu.

It-Tribunal jirrileva li tali stima ma kinitx ġiet ikkontesta, wisq

5 Il-kjamat fil-kawża stess ikkonferma dan fix-xhieda tiegħu seduta tas-06.10.17.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM anqas kontradetta mis-soċjetà appellanta, u għalhekk iddikjara li huwa għandu

jemmen lix-xhud u jaċċetta l-kalkolazzjonijiet tiegħu bħala veritieri.

Iżda hawn

ukoll is-soċjetà appellanta tagħmel diversi konstatazzjonijiet rilevanti u siewja.

Tgħid li t-Tribunal għażel li joqgħod fuq stima kompletament fittizzja u li ma

turiex sew il-konsum li kien sar.

Irrilevat li l-Inġinier Purshouse qatt ma kien

aċċeda fil-fond biex jikkonferma verament x'kien hemm, u dan filwaqt li ċċitat

parti mix-xhieda tiegħu.

Il-Qorti tgħid li hija ċertament ma tħossiex komda

tagħmel tagħha l-istima li saret mill-Inġinier Purshouse.

Dan mhux għaliex hija

għandha xi dubju dwar l-abiltajiet jew l-integrità tiegħu, imma għaliex, kif

sewwa tgħid is-soċjetà appellanta, huwa ma aċċediex fil-fond u kkonstata dak

kollu rilevanti għall-istima tiegħu.

Huwa stess ikkonferma li qagħad fuq il-

kelma tal-klijent tiegħu, il-kjamat fil-kawża.6 Dan ifisser li huwa qatt ma kellu l-

opportunità li jara b'għajnejh fil-lok l-oġġetti li kienu qegħdin jikkonsmaw l-

elettriku u jikkonsidra ċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom, inkluż l-użu li kien qed

isir minnhom, u jekk kinux qegħdin jiffunzjonaw sew.

Għalhekk l-istima tiegħu

tista' biss titqies biss bħala waħda ipotetika.

Min-naħa l-oħra l-Qorti tikkonsidra wkoll li l-użu tal-fond wisq probabbli

kien naqas hekk kif bdiet tinħareġ stima tal-konsum wara li l-meter reader kien

qed isib il-fond magħluq.

Imma hawnhekk il-Qorti tgħid li kien jinkombi fuq is-

soċjetà appellanta li ġġib prova dwar il-konsum attwali, prova li hija ġiet

sprovvista minnha meta d-display instab li ma baqax jiffunzjona.

li hija ma taħtix għall-ħsara eventwali fil-meter, iżda ta' dan ma jistax lanqas

ibati l-konsumatur.

Il-Qorti tagħraf li fil-każ odjern naqsu ż-żewġ partijiet billi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM tnikkru sabiex jieħdu azzjoni f'waqqtha li permezz tagħha d-difett fil-meter

seta' ġie żvelat aktar kmieni.

Iżda l-prinċipju li min jallega jrid jipprova, ma

jistax jitwarrab fl-ebda ċirkostanza u fin-nuqqas ta' prova dwar il-konsum

attwali tal-elettriku fil-fond wara l-aħħar qari tal-meter reader fl-10 ta' Marzu,

2011, din il-Qorti ma tistax tikkonsidra t-talba tas-soċjetà appellanta għall-ħlas

pretiż tal-konsum tal-elettriku.

Lanqas tista' tikkonsidra t-talba tagħha għall-

ħlas ta' kera tal-meter, ġaladarba rriżulta li ġurnata minnhom wara l-10 ta'

Marzu, 2011, u li ma setgħetx tiġi stabbilita, dan sar difettuż b'mod li ntilef l-

użu tiegħu.

Għal dak li jirrigwarda l-kap tal-ispejjeż, fid-dawl tal-konstatazzjonijiet

magħmula minn din il-Qorti, fejn jirriżulta li għandha titħallas mill-appellati

nofs is-somma pretiża mis-soċjetà appellanta, jidhrilha li jkun aktar xieraq li l-

ispejjeż jitħallsu bin-nofs bejn il-partijiet.

Għaldaqstant din il-Qorti ssib l-aggravji tas-soċjetà appellanta ġustifikati

limitatament kif ġie spjegat aktar 'il fuq f'din is-sentenza, u tilqagħhom sa fejn

ġie kkonstatat li huma ġustifikati.

Għar-raġunijiet premessi l-Qorti tiddeċiedi billi tirriforma l-lodo arbitrali

li t-talbiet tas-soċjetà appellanta huma ġustifikati

limitatament fis-somma ta' tlieta u għoxrin elf, tmien mija u sitta u erbgħin

Euro u tnejn u għoxrin ċenteżmu (€23,846.22),

li għandha titħallas

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 14

Appell Inferjuri Numru 18/2018 LM solidalment mill-appellati lill-istess soċjetà appellanti, flimkien mal-imgħax

kummerċjali li għandhom jibdew jiddekorru fuq l-ammonti kollha reklamati

mid-data tal-fatturi rispettivi tagħhom.

L-ispejjeż tal-proċeduri arbitrali u dawk tal-appell odjern, għandhom jitħallsu

inkwantu għal nofs mis-soċjetà appellanta, u inkwantu għan-nofs l-ieħor

solidalment bejn l-appellati.

Onor. Dr Lawrence Abela De Leonardo LL.D. Imħallef Rosemarie Geraldi Gauci Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 14