Seduta ta' Nhar il-Erbgha 8 ta' Novembru 2017

Rat ir-Rikors guramentat ta' Daniel Attard Mangion, datat 18 ta' Novembru 2011, (a fol.

seqq.), li jaqra hekk;

Dikjarazzjoni tal-Fatti

Co. Ltd u, filwaqt li pprezenta ruhu lilhom

bhala l-inkwilin tal-hanut li jinstab gewwa 19, Pjazza Dun Tarcisju Agius,

Ir-Rabat (Malta), illum maghruf bhala "Golden Harvest", ppropona lilhom c-

cessjoni tal-istess hanut kontra korrispettiv;

Illi sussegwentement l-esponenti dahal f'negozjati diretti mal-konvenut Mario

Briffa Falzon u eventwalment sar qbil li l-intimat icedi l-imsemmi hanut versu rigal

ta' sebghin elf ewro (€70,000) oltre l-ammont ta' stock li kien hemm fil-

hanut, b'dan illi l-esponenti kellu wkoll jidhol fi ftehim ta' kera dirett mas-

Illi sussegwentement gie redatt ftehim privat rigward il-kundizzjonijiet ta' din

ic-cessjoni (kopja ta' liema qed tigi hawn annessa u markata Dok A), fuq

liema ftehim l-esponenti ghadda lill-intimat Briffa Falzon l-ammont ta' hamsa w

Illi fl-istess gurnata l-konvenut Briffa Falzon laqqa' l-esponenti ma' Mary De Bono Spadaro

sabiex, skond ma kien maqbul ma' l-istess intimat Briffa Falzon, jsir il-ftehim ta'

kera dirett mas-sid jew mal-mandatarji taghha;

Illi l-esponenti dahal fi ftehim privat ma' Mary De Bono Spadaro, li dehret fuq l-istess

ftehim li gie iffirmat fit-28 ta' Frar 2011 bhala mandatrici ta' Josephine

Guglielmini, permezz ta' liema il-hanut in kwistjoni gie mikri lill-esponent u

dana bil-pattijiet u kundizzjonijiet hemm fih indikati, kif jirrizulta mill-istess

skrittura li qed tigi hawn anness u markata Dok B;

Illi eventwalment, l-esponenti beda bix-xogholijiet tieghu fuq il-hanut in

kwistjoni, fejn ghamel diversi benefikati w arrikamenti fil-hanut in kwistjoni

inkluz bil-hidma tieghu;

Illi sussegwentement, permezz ta' ittra ufficjali datat 6 ta' April 2011, kopja

ta' liema tinsab hawn annessa bhala Dok.

C, l-esponenti gie mgharraf li l-

ftehim tal-lokazzjoni datat 28 ta' Frar tas-sena 2011 qed jigi kontestat in

vista tal-fatt li Josephine Guglielmini, ossia l-mandatarja ta' Mary De Bono Spadaro, kien

ilha mejta mis-26 ta' Dicembru tas-sena 2010 u eventwalment giet istitwita

kawza kontra l-esponenti sabiex tigi annullata l-iskrittura ta' lokazzjoni

msemmija (Dok D);

Illi sussegwentement rrizulta lill-esponenti li l-konvenut Briffa Falzon qatt ma kien

l-inkwilin tal-hanut in kwistjoni li seta' jcedi l-hanut jew xi drittijiet fuqu w in

konvenut Briffa Falzon qarraq w inganna bl-esponenti billi gieghlu jemmen li kien

hu l-ahhar inkwilin tal-hanut in kwistjoni u b'qerq w ingann geghlu jidhol fi

ftehim mieghu biex icedi l-hanut in kwistjoni kontra l-korrispettiv hemm

indikat fl-istess skrittura li minnhom sar hlas mill-esponenti lill-intimat

Briffa Falzon ta' hamsa w ghoxrin elf ewro (€25,000) kif fuq inghad, kif ukoll meta

Josephine Guglielmini, meta huwa kien jaf li din tal-ahhar kienet mejta;

Illi l-esponenti jrid għalhekk illi jxolji l-iskrittura li saret mal-intimat Mario

Briffa Falzon u jieħu lura l-flus imħallsa minnu lilu flimkien mad-danni minnu

Illi l-esponenti jaf b'dawn il-fatti personalment;

Jghid ghalhekk l-intimat ghaliex m'ghandhiex din l-Onorabbli Qorti ghar-

ragunijiet fuq esposti:

Tiddikjara li l-intimat Mario Briffa Falzon qarraq w inganna bl-esponenti meta

dahal fi ftehim (Dok.

A) mieghu sabiex icedi l-hanut maghruf bhala "Golden

Harvest" li jinstab 19, Pjazza Dun Tarcisju Agius, Ir-Rabat (Malta);

Konsegwentement thassar u tholl l-imsemmija skrittura li saret bejn l-

Tikkundanna lill-istess intimat jirrifondi l-ammont ta' €25,000 lilu mhallas

mill-esponenti ghab-bazi tal-imsemmija skrittura.

Bl-ispejjez u bl-imghaxijiet legali mit-28 ta' Frar 2011 sad-data tal-

pagament effettiv, kontra l-intimat li minn issa huwa ngunt in subizzjoni.

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, id-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

skond il-ligi;

Rat ir-Risposta guramentata ta' Mario Briffa Falzon detentur tal-karta tal-identita' numru:

602857, datata 11 ta' Jannar 2012, (vide fol.

19 et seqq..), li taqra hekk;

Illi fl-ewwel lok, Mario Briffa Falzon m'huwiex il-legittimu kuntradittur ghat-

talbiet tal-attur fil-konfront tas-sidien tal-post u dan peress li huwa qatt ma

pprezenta lilu nnifsu bhala prokuratura tas-sidien tal-post mertu ta' din il-

Illi l-intimat Mario Briffa Falzon ma wettaq ebda qerq fil-konfront tar-rikorrent

attur u dan peress li qabel ma sari l-ftehim li qed jigi kkontestat, ir-

rikorrent kien ben konsapevoli ta' kull ftehim u pendenzi li l-intimat kellu u

ghandu in rigward dan il-hanut;

Illi l-ammont pattwit fl-imsemmija skrittura tirrapprezenta nefqiet li l-

intimat ghamel ghall-akkwist u fl-imsemmi hanut ghall-liema r-rikorrent

accetta li jikkumpensa lill-intimat;

Illi l-persuna li ffirmat ghan-nom tas-sid kienet il-persuna li maghna l-

intimat dejjem ghamel il-ftehim u li rceviet il-kera;

Illi ghalhekk it-talbiet tal-attur ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l-

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat:

Daniel Attard Mangion xehed permezz ta' affidavit a fol 42 et seqq. illi ghal bidu tal-2011 kien

gie avvicinat minn Mark Scovino, ic-CEO tal-Golden Harvest, biex irresaqlu proposta tal-

intimat li kien ried jikri lil xi hadd il-hanut maghruf bhala Golden Harvest, 19, Pjazza Dun

Tarcisio Agius, Ir-Rabat (Malta), minhabba li kellu problem finanzarji.

peress illi kien jidher li hemm hafna problemi u peress li l-prezz li kien qed jitlob l-intimat

Spjega illi kienet saret laqgha bejnu, l-intimat, u Mark

Scovino u kienu anke gew skambjati numru ta' emails qabel ma gie ffirmat il-kuntratt

permezz ta' liema, l-intimat kien ceda l-post lilu, u sussegwentement kien sar ukoll ftehim

ta' kera mas-sid.

Xehed illi l-intimat kien qabel li jkun li jithalsu d-djun pendenti, inkluz il-kontijiet ghad-

dawl u l-ilma, liema djun kellhom jithallsu mis-somma ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro

(€25,000) key money li kien hallas mal-iffirmar tal-kuntratt, liema somma kienet tifforma

parti mis-somma totali ta' sebghin elf Ewro (€70,000) bhala key money.

Zied ukoll illi l-

intimat kien halla l-hanut fi stat hazin, u hu kien ghalhekk attrezah u rrangah, bi spiza ta'

sitt elef u hames mitt Ewro (€6,500).

Spjega li meta sar il-ftehim ta' cessjoni ghand il-P.L.

Peter Paul Lanigan, fit-28 ta' Frar 2011 kienet prezenti wkoll Mary De Bono Spadaro bil-prokura

ta' ohtha Josephine Guglielmini li kienet is-sid tal-hanut.

ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) lill-intimat quddiem l-istess De Bono Spadaro u Lanigan.

Qal illi fis-6 ta' April 2011 kien imbaghad ircieva ittra minghand Dottor Mario Bartolo u

fejn allegaw li l-kirja in kwistjoni ma kienetx valida peress illi Josephine Guglielmini mietet

Ghalhekk ir-rikorrenti ghamel tfittixja dwar dawn l-allegazzjonijiet u

irrizultalu li mhux talli kienu minnhom izda talli l-intimat kien jaf li Josephine Guglielmini

kienet diga mejta meta kien sar il-ftehim ta' kera ghaliex kien filfatt attenda l-funeral

Skopra wkoll li barra minn hekk l-intimat ma setghax iccedilu d-drittijiet tieghu

fuq il-hanut ghaliex ma kellu l-ebda dritt xi jcedi peress illi l-kirja tal-hanut kienet fuq

ghalhekk kien baghat ittra legali lill-intimat biex jirrifondih il-flus li kien hallas, izda l-

intimat kien beda jdawwar i-kliem u jghid li kien awtorizzat li jidher a nom ta' Tonio

kontra tieghu ghall-izgrumbament.

mill-hanut in kwistjoni ghaliex kien ittransiga l-kawza ta' zgumbrament intavolata mill-

eredi ta' Josephine Guglielmini, a kawza ta' liema qieghed ihallashom renta ta' disgha u tletin

Ewro (€39) kuljum.

Xehed illi kien jaf lill-intimat qabel sar l-ftehim u kien jaf li l-hanut

kien qieghed f'idejh.

Dak li ma kienx jaf kien jikkoncerna r-relazzjoni bejn l-intimat u

Qal illi fir-rigward ta' dan il-ftehim kien Mark

Scovino li introducihom u xehed li kien hemm "pressjoni kontinwa u straordinarja" minn

naha tal-intimat biex jintlahaq ftehim.

Xehed illi ghamel zball meta accetta li jirrikorru

ghand il-prokuratur legali issuggerit mill-intimat biex isir il-kuntratt, peress li dan kien ir-

ragel ta' oht l-intimat.

Kompla li dakinhar tal-ftehim kien hemm prezenti l-partijiet, il-P.L

Guglielmini, u r-ragel ta' De Bono Spadaro.

Xehed illi l-intimat kien serrahlu rasu li mhux ser ikun

hemm problema mas-sidien li kienu zewgt ahwa u li hu kellu biss ihallashom elfejn, tlett

mijja u tletin Ewro (€2,330).

Xehed illi Mary De Bono Spadaro kienet tidher tafda hafna fl-intimat

u issegwi dak li jghid hu.

Xehed ukoll illi ma De Bono Spadaro iltaqa' darbtejn izda ma setghax

jiftakar jekk dan sehh ghaliex wara l-ewwel laqgha, De Bono Spadaro kienet riedet tikkonsulta ma'

xi familjarji taghha.

Mark Scovino xehed permezz ta' affidavit a fol 64 et seqq. illi huwa CEO ta' Golden

Harvest Manufacturing Co Limited u jaf lil partijiet peress illi r-rikorrent jopera uhud mill-

hwienet tal-kumpanija filwaqt li l-intimat kien ghamel zmien jahdem part-time mal-

Spjega li bejn Jannar u Frar 2011 l-intimat kien

informah li fil-passat kien jopera l-hanut l-isem Golden Harvest f'Marsaskala u mbaghad

halla f'idejn Tony Scovino, r-ragel ta' bintu, u ibnu Ellard izda dawn kienu akkumulaw

hafna dejn u ghalhekk ried jikrih lil haddiehor.

Kompla li ghalhekk Mark Scovino kien

avvicina lir-rikorrent, ressaqlu l-proposta u sussegwentement kienet saret laqgha fejn

attendew hu u l-partijiet, u l-intimat kien qal lir-rikorrent li ried inehhi l-hanut akkost ta'

kollox peress illi kien qed d-djun kienu ser ihammgulu ismu.

hemm ukoll laqgha fejn kien prezenti iben l-intimat, Glen, izda dan ma kienx ippartecipa

fid-diskussjoni.

Ftakar li l-partijiet kien tkellmu dwar hlas ta' hamsa u sebghin elf Ewro

(€75,000) bhala key money, u li l-intimat kien insista li hamsa u ghoxrin elf Ewro

(€25,000) minnhom jithallsu mal-kuntratt ghax riedhom urgentement biex ihallas id-dawl,

l-ilma u xi fornituri.

Qal li filfatt ir-rikorrent kien issellef din is-somma ta' hamsa u

ghoxrin elf Ewro (€25,000) minghand il-kumpanija Golden Harvest u hallas lill-intimat.

Xehed ukoll li l-istock li kien hemm fil-hanut kien minimu.

Zied illi l-intimat dejjem

agixxa daqs li kieku kien hu li kien l-inkwilin tal-hanut, u dejjem innegozja hu direttament

In kontro-ezami a fol 145A et seqq. xehed illi hu ma kienx jaf kif l-intimat kien jokkupa

Father Walter Lewis xehed a fol 91 et seqq. illi ilu fil-parocca ta' Ir-Rabat (Malta) mill-2008.

Xehed illi ma jiftakarx lil Josephine Guglielmini u ma jiftakarx li kien ghamel il-funeral

taghha, pero mit-tiftix li ghamel fid-djarju tal-parocca jirrizulta illi kienet mietet fis-26 ta'

Dicembru 2010 u l-funeral taghha kien sar l-ghada.

Qal illi Josephine Guglielmini kienet

mietet fis-26 ta' Dicembru 2010, u huwa kien attenda l-funeral, fejn kien hemm in

attendenza wkoll l-intimat.

Rigward il-hanut in kwistjoni xehed illi ommu kienet qaltlu illi

l-inkwilin, certu Tonio, kien qalilha li ma riedx ikompli iktar bil-kirja u li kien hemm xi

hadd iehor interessat.

Kompla li peress li zitu kienet mietet kien qal li ommu li kien hemm

hu u l-kugini nvoluti u li ghalhekk ried isir xi arrangement.

Sussegwentement sar jaf bil-

kuntratt wara li dan gie konkluz.

Spjega li zitu kienet dahlet go home xi sitt jew tmien xhur

qabel ma mietet, u dak iz-zmien ommu kellha prokura u kienet tohdlha hsieb l-affarijiet

Ikkonferma li meta sar il-ftehim in kwistjoni, zitu Josephine Guglielmini kienet diga

In kontro-ezami a fol 153F et seqq. xehed illi hu kien jaf li ommu kellha l-prokura ta'

Xehed li kien jaf li

l-intimat kien avvicina lil ommu bi proposta biex jghaddi l-hanut lil inkwilin gdid qabel il-

mewt ta' Guglielmini u biex isir kuntratt iehor, u wara l-mewt ta' Guglielmini kien qal lil ommu

li kuntratt iehor ma setghax isir peress li issa kienu erbgha.

Xehed li wara li sar jaf bil-

kuntratt, kien qal lil ommu li dak il-kuntratt ma setghax isir.

Qal ukoll illi missieru kien

mar ma' ommu meta kien sari il-ftehim

rikorrent u ghalhekk kien mar fil-hanut in kwistjoni biex jaghmel stock take tal-istock li

kien qed ihalli warajh l-intimat.

Qal illi il-valur average tal-istock li kien hemm kien ta'

circa elf u hames mitt Ewro (€1,500) u zgur mhux aktar minn hekk.

Mistoqsi jekk jistghax

ikun li kien hemm stock b'valur ta' sebghin elf Ewro (€70,000) wiegeb fin-negattiv

ghaliex lanqas f'hanut normali ma jkun hemm daqshekk stock.

Mario Briffa Falzon xehed permezz ta' affidavit a fol 114 et seqq. illi hu kien xtaq jiftah

negozju ghal rasu, u kien sab opportunita meta l-inkwilin ta' Golden Harvest ta'

Ir-Rabat (Malta) iddecieda li ried icedi il-kirja tieghu.

Spjega illi kienu ftehmu li jhallas hamsa u

ghall-istock, u dan apparti r-rata ta' zewg Liri u hamsin Centezmu (Lm2.50) kuljum, u kien

gie iffirmat ftehim ta' kera bejn Josephine Guglielmini u ibnu Glendon Briffa Falzon.

kien irranga mal-bank biex il-loan tohrog fuq ismu, peress li Ellard kien ghadu zghir u

ma kellux flus, u kien hu li kien jiehu hsieb jaghmel il-hlasijiet mensili relattivi.

mal-bank pero kien garantit permezz tad-dar residenzjali tieghu (ta l-intimat).

il-bqija kien kollox fuq isem Ellard peress li l-iskop tieghu kien li ibnu jaqbad it-triq fil-

hajja.

Spjega li ghal-ewwel in-negozju kien qed imur tajjeb, izda mbaghad kien gie elett bhala

sindku tal-kunsill lokali u ghalhekk kellu jhalli kollox f'idejn ibnu Sachdev.

Kompla li wara xi

zmien in-negozju waqa' lura, izda ibnu ma kien gharrfu b'xejn dwar dan u eventwalment,

minghajr ma qallu, kien ceda l-kirja favur ohtu u r-ragel taghha Toni Scovino, bil-

kondizzjoni li jhallsu d-djun ezistenti huma.

Carmen Lanigan, sab lil bintu tibki, u ohtu kienet qaltlu li l-hanut kien sejjer hazin hafna u

li bintu u r-ragel taghha kienu anke qed jigu mhedda mid-distributuri.

Zied li wara li ra l-

affarijiet irrizulta li kien hemm mija u sebghin elf Ewro (€170,000) dejn, konsistenti f'dejn

mal-banek, kontijiet tad-dawl u l-ilma u dejn ma diversi distributuri.

Xehed li ghalhekk beda jfittex investituri u kien tkellem ma' Mark Scovino fuq il-

kwistjoni, li kien inkoragga lir-rikorrent biex jiehu n-negozju tal-intimat.

laqgha kienet saret fil-fabbrika tal-Golden Harvest, u kien attendew hu u ibnu Ellard, ir-

rikorrent u Mark Scovino.

Kompla li kienu gew skambjati diversi emails fejn ir-rikorrent

prova 'jisloh kemm jiflah' mill-ftehim u finalment ftehmu illi r-rikorrent ihallsu sebghin elf

Ewro (€70,000).

Qal illi hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) minn dawn kellhom

jinghataw mac-cavvetta u minhomm jithallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma pendenti biex

isir it-trasferiment tal-arlogg, filwaqt li l-bqija tas-somma kellha tithallas permezz ta'

pagamenti mensili mahduma fuq persentagg skont kemm kemm ikun biegh dak ix-xahar.

Zied li filfatt ir-rikorrent ghadu hallas biss is-somma ta' tlett mijja, tnejn u ghoxrin Ewro,

tlieta u disghin Centezmu (€322.93) mill-bilanc pendenti.

Qal li huwa mal-ewwel kien informa lil Mary De Bono Spadaro b'dawn in-negozjati u hi minn naha

taghha kient qaltlu li kienet tkellmet mat-tfal taghha biex tiehu parir.

Qal ukoll illi f'dan il-

ftehim ir-rwol tieghu kien biss li jlaqqa' lir-rikorrent ma' De Bono Spadaro biex isir il-ftehim tal-

Xehed li kien issugerixxa lir-rikorrent biex imorru ghand il-P.L. Peter Paul Lanigan

peress li kien ghamel l-iskritturi privata bejn it-tfal u bejn Tonio u Mary, u ghalhekk kien

Ghalhekk kienu marru ghandu biex saret

sussegwentement ir-rikorrent kien hallsu hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) li kienu

intuzaw biex jithallas il-kont tad-dawl u l-ilma li kien circa tnax il-elf Ewro (€12,000) –

tlettax il-elf Ewro (€13,000) u l-bqija kien uzahom biex jaqta' d-dejn mal-bank.

cirkostanzi tal-hanut u kien jaf li kien qieghed jaghmel tajjeb ghad-djun hu stess.

Xehed illi fil-ftehim mar-rikorrent kien hemm zewg partijiet, wahda fejn Tonio Scovino

wella l-hanut lir-rikorrent u r-rikorrent hallas ir-rigal u ghall-istock u l-ohra tal-kirja mas-

Zied li hu ma kienx jaf li l-hanut ma kienx intiret minn Mary De Bono Spadaro wara l-mewt ta'

ohtha u qal ukoll illi sakemm dam bil-hanut, il-pagamenti dejjem kien ghaddihom lil Mary

kwistjoni kienet f'isem ibnu Glendon Briffa Falzon, u hu kien jghinu finanzjarjament billi hareg

il-flus hu u anke ghamel garanzija fuq id-dar tieghu.

Xehed li ma jafx min kien ghamel dik

l-iskrittura, izda ftit mistoqsijiet wara qal illi l-iskrittura kienet saret mill-P.L. Peter Paul

Melyan ukoll illi hu ma kienx prezenti meta saret l-iskrittura.

Ikkonferma illi

Josephine Guglielmini kienet is-sid ta' dan il-hanut.

Xehed illi l-loan biex din l-kirja tinqaleb

fuq ismu ibnu kienu haduha hu u martu, izda ftit wara qabel illi fil-verita il-loan kienet fuq

isem ibnu, u hu kien biss ghamel garanzija mal-bank permezz tad-dar tieghu.

huma kif dahlu fil-hanut fl-2004 kienu hallsu l-ammont dovut minnhom ghac-cessjoni tal-

kirja u ghalhekk ma jistghax ikun l-loan ittiehdet fil-31 ta' Marzu 2006 kif hemm indikat

fil-kuntratt ta' self ipprezentat minnu stess.

Ikkonferma li kien jaf li ibnu kien ceda l-kirja lil Tonio Scovino, permezz ta' skrittura

datata 15 ta' Awissu 2009 izda qal li kienu qalulu b'dan, xi gimgha wara li ffirmaw il-

ftehim ta' cessjoni.

Spjega li hu ghandu kopja ta' din il-ftehim ghaliex kien talab lil Peter

Paul Lanigan biex jghaddilu r-records li ghandu tal-iskritturi relevanti ghal din il-kawza.

Mistoqsi rigward id-dokument a fol 129 ikkonferma li din kienet skrittura li saret bejnu,

ibnu u Tonio Scovino, fil-15 ta' Awissu 2009.

Xehed li hu ried jaghmel din l-iskrittura

meta sar jaf dwar ic-cessjoni, u li din giet iffirmata wkoll ghand il-P.L. Peter Paul Lanigan.

Xehed ukoll li hu ma kienx mar ma' ibnu u Scovino meta ghamlu l-ftehim ta' cessjoni

ghaliex "ix-xoghol taghna m'huwiex l-istess.

Stajt mort fil-ghaxija jien."

Mistoqsi ghalfejn fuq l-iskrittura li ghamel mar-rikorrenti iddeskriva lilu nnfisu bhala the

previous tenant wiegeb li dan ghaliex kien qieghed jidher bil-prokura ta' Scovino u ta'

ibnu, pero ma jidhirlux li din il-prokura ddahlet fil-ftehim.

Ikkonferma li hu qatt ma kien

inkwilin ta dan il-fond, ghalkemm kien hu li kien ghamel tajjeb ghal flus.

Xehed li meta

sar il-ftehim mar-rikorrent kien jaf li Josephine Guglielmini kienet mejta ghaliex kien attenda

ghal funeral taghha, izda hu dejjem ma' De Bono Spadaro nnegozzja mhux ma' Guglielmini u

ghalhekk hemmhekk kien taghha.

Xehed illi lil De Bono Spadaro kien qalilha biex l-ewwel tkellem

lil uliedha dwar il-ftehim li kien ser isir mar-rikorrent.

Xehed ukoll illi huwa assuma li

mal-mewt ta' Josephine Guglielmini, Mary De Bono Spadaro saret is-sid tal-hanut in kwistjoni

Peter Paul Lanigan xehed a fol 153A et seqq. illi l-intimat jigi hu l-mara tieghu, u li ltaqa

mar-rikorrent darbtejn fuq skrittura li l-partijiet kellhom bzonn jaghmlu bejniethom

rigward il-hanut in kwistjoni, wara li introducihom l-intimat.

Rigward il-hanut spjega li l-

finanzjament kien gie minghand l-intimat, filwaqt li l-gestjoni ghall-ewwel kienet f'idejn

sakemm l-intimat iddecieda li kellhom jghaddu l-kera lil xi hadd iehor peress li n-negozju

Xehed li ghal habta ta' Jannar jew Frar 2011 l-intimat kien talbu

biex jaghmlu skrittura ghat-twellija bhal l-ohrajn li kienu ghamlu, u ghalhekk kien

ghamillu abbozz li l-intimat kien ghadda lir-rikorrent, u xi gimghatejn wara kien ltaqghu

biex issir l-iskrittura in kwistjoni, wara li r-rikorrent kien ghamel xi korrezzjoni fl-abbozz

Spjega li dakinhar kien hemm prezenti l-partijiet, min kien qed jirraprezenta sid

il-post, possibilment kien hemm Tonio Scovino f'xi hin peress li l-gestjoni tal-hanut

kienet f'idejh, u kien saru z-zewg skritturi.

Ikkonferma li l-iskrittura li kienet saret bejn

Glendon Briffa Falzon u Lawrence Lanigan kien ghamilha hu wkoll, u spjega li huwa kien

irrediga diversi skritturi relatati mat-tmexxija u l-finanzjament ta dan il-hanut.

In kontro-ezami a fol 209 et seqq. ikkonferma li c-cessjoni ta' kirja minn Lawrence

Lanigan kienet saret favur Glendon Briffa Falzon biss, u mhux ukoll favur l-intimat, u xehed li

dakinhar li kienet saret dik l-iskrittura kien hemm prezenti Lawrence Lanigan u martu,

Glendon Briffa Falzon u Josephine Guglielmini u r-ragel taghha.

Ikkonferma li meta mbaghad saret

cessjoni tal-kirja minn Glendon Briffa Falzon din saret favur Tonio Scovino u mhux l-intimat.

Ikkonferma li meta saret l-iskrittura in kwistjoni kien jaf li l-ahhar inkwilin kien Tonio

Spalding ghalfejn allura Tonio Scovino ma deherx fuq il-ftehim in kwistjoni

wiegeb li dan kien ghaliex kien l-intimat li kien sborsa l-flus u li ghalhekk kien

responsabbli minn dik is-sitwazzjoni.

Ikkonferma li kien jaf li l-intimat ma kienx l-

inkwilin, minkejja li d-deskrivieh b'dan il-mod fil-ftehim, ghaliex kien il-persuni

responsabbli ghad-djun u ghalhekk ghalkemm ma kienx l-inkwilin kien il-persuna li kellu

l-kontroll assolut.

Ikkonferma wkoll li l-licenzja tal-hanut qatt ma kienet fuq l-intimat.

Xehed li hu ma kienx informa lir-rikorrent li l-kirja kienet fuq isem Tonio Scovino.

ukoll illi ma kienx jaf li Josephine Guglielmini kienet diga mietet, u li l-intimat ma qallux

Glendon sive Glen Calleja xehed permezz ta' affidavit a fol 156 et seqq. illi hu u missieru

kien iddeciedew li jiehdu l-kirja tal-hanut in kwistjoni fl-2004, billi l-kirja tkun fuqu izda l-

Spjega li fl-2006 missieru waqaf jmexxi l-hanut peress li kien gie

elett sindku tal-kunsill lokali, u sussegwentement in-negozju kien waqa' lura u ghalhekk

kien iddecieda li jcedi l-kirja lil Tonio Scovino.

Kompla li ghalhekk kienu kellmu li

missieru u kienet saret ic-cessjoni favur Scovino fil-15 ta' Awissu 2009.

eventwalment anke Scovino ried icedi l-kirja u ghalhekk missieru kien ftehim mar-

Ftakar li hu kien iltaqa' mar-rikorrent darba, biex tah iz-Z reading tal-cash

register u zied li r-rikorrent baqa' ma hallasx lil missieru dak dovut lilu.

In kontro-ezami a fol 187 et seqq. ikkonferma li missieru l-intimat ma kienx parti mill-

ftehim fejn hu ha l-kirja tal-hanut in kwistjoni u li missieru qatt ma kien l-inkwilin ta' dan

il-fond.

Xehed li hu qatt ma kellem lil Josephine Guglielmini u dejjem kien jghadi l-hlas tal-

kirja lil Mary De Bono Spadaro li kienet il-prokuratrici taghha.

Xehed li skont il-ftehim li kien

ghamel ma' Tonio Scovino, Scovino kellu jhallas il-kredituri hu u dak li jhallas jitnaqqas

mill-ammont li kellu jaghtih ghac-cessjoni tal-kirja.

Xehed ukoll li hu ma kienx prezenti

meta sar il-ftehim mar-rikorrent ghaliex hu ma kellux iktar x'jaqsam ma' dak il-hanut.

mizzewweg lil bint l-intimat u ikkonferma x-xhieda moghtija minn Glendon Briffa Falzon fl-

Zied illi hu kien ghamel stock taking ta' dak li kien hemm fil-hanut kif

kien ftiehem mar-rikorrent, u kien anke mar mieghu biex jaqleb id-dawl u l-ilma fuq isem

ir-rikorrenti, u kkonsenja c-cwievet tal-hanut.

ma' Glendon Briffa Falzon u dejjem kien ihallas il-kera u kien anke hallas hafna mid-djun li kien

pendenti lill-agenti.

Xehed illi huwa dejjem hallas il-kera direttament lil Josephine

Guglielmini li kienet tmur bil-ktieb tal-kera.

Spjega li meta ddecieda li ma jibqax bil-hanut

Xehed illi ghalkemm kien l-intimat li sab lir-

rikorrent biex jiehu t-twellija tal-hanut, kien hu li kien ghadda l-hanut minn taht idejh ghal

taht idejn ir-rikorrent.

Xehed li hu iltaqa' xi darbtejn jew tlieta mar-rikorrent izda ma

ftakarx jekk qallux li kien hu li jhallas il-kera.

Qal ukoll li hu ma jafx bl-iskrittura li saret

bejn il-partijiet ghaliex wara li nehha l-hanut ma sar jaf xejn izjed.

Ikkonsidrat;

Permezz tal-ewwel eccezzjoni tieghu, l-intimati eccepixxa li huwa m'huwiex il-legittimu

kontradittur f'din il-kawza peress illi huwa qatt ma pprezenta lilu nnfisu bhala s-sid tal-

fond meritu ta' din il-kawza.

Il-Qorti taghraf illi ghalkemm huwa minnu li l-intimat qatt ma prezenta lilu nnifsu bhala s-

sid tal-fond in kwistjoni, huwa prezenta lilu nnfisu bhala l-inwikilin, u bhala xi hadd li

kellu titolu ta' kera fuq il-post imsemmi li seta' jcedih favur ir-rikorrent.

Fil-fatt fil-ftehim

li sar bejn il-partijiet, li jinsab ezebit a fol 5 et seqq., l-intimat huwa espressament indikat

bhala "previous tenant" u permezz tal-istess skrittura, l-intimat ceda favur ir-rikorrent il-

kirja tal-hanut in kwistjoni, flimkien mal-apparat u stock kollu li kien hemm fl-istess hanut.

Il-Qorti taghraf ukoll illi l-pretensjoni tar-rikorrent m'hijiex ibbazata fuq il-fatt illi l-

intimat prezenta lilu nnfisu bhala s-sid tal-fond mertu ta' din il-kawza, tant li r-rikorrent

stess jippremetti illi l-intimat kien introducieh ma' sid il-post.

L-pretensjoni tar-rikorrent

hija minflok ibbazata fuq il-fatt illi skont hu, l-intimat qarraq bih ghaliex qatt ma kien

inkwilin tal-fond imsemmi u li ghalhekk qarraq bih meta tah x'jifhem illi kellu t-titolu ta'

kera u li seta jcedi dan d-dritt fir-rigward tal-istess hanut.

Ghalhekk huwa car li din l-

eccezzjoni hija kompletament infondata u ma tisthoqqx li tigi milqugha.

Ghaldaqstant, l-ewwel eccezzjoni tal-intimat qed tigi michuda.

Ikkonsidrat;

Fil-meritu l-intimat eccepixxa illi huwa ma wettaq l-ebda qerq fil-konfront tar-rikorrent

ghaliex ir-rikorrent kien konsapevoli ta' kull ftehim u pendenzi li l-intimat kellhu fir-

rigward tal-hanut; illi l-ammont imhallas mir-rikorrent jirraprezenta l-infieq li ghamel l-

intimat ghall-akkwist tal-hanut u tal-attrezzaturi tieghu; u illi l-persuna li ffirmat ghan-nom

tas-sid kienet il-persuna li maghha l-intimat dejjem ghamel ftehim u li kienet tircievi il-

Minn naha tieghu, ir-rikorrent jghid illi l-intimat qarraq bih meta prezenta lilu nnfisu

bhala l-inkwilin tal-hanut u deher fuq skrittura jcedi t-titolu ta' kera tieghu fuq il-hanut,

meta dan it-titolu ma kienx jezisti, ghaliex l-inkwilin tal-hanut kien ir-ragel ta' bint l-

prokuratrici tas-sid Josephine Guglielmini meta kien jaf li Guglielmini kienet diga mejta meta

ntuzat il-prokura.

Rigward il-meritu, l-Artikolu 981 tal-Kodici Civili jipprovdi illi:

(1) L-egħmil doluż huwa motiv ta' nullità tal-ftehim, meta l-inganni

magħmulin minn waħda mill-partijiet ikunu tali illi mingħajrhom il-

parti l-oħra ma kenitx tikkuntratta.

(2) L-egħmil doluż ma jistax ikun preżunt, imma għandu jiġi ppruvat.

Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Degiovanni vs Paul Agius Cutajar deciza minn din il-Qorti

diversament presjeduta fl-4 ta' Frar 1965 intqal:

'[i]lli l-ghemil delus huma motiv ta' nullita' tal-ftehim meta l-inganni

maghmulin minn wahda mill-partiiiet ikunu tali li minghajrhom il-parti l-

ohra ma kenitx tikkuntratta. [...]

Biex jigi pruvat dolo trid issir il-prova li

parti wahda wzat "scienter" raggiri frawdolenti u artifizji li kienu gravi,

cioe', tali li jezulaw mill-ezegerazzjonijiet jew reticenzi tollerati fil-

kummerc u l-istess mezzi disonesti kienu determinanti tali, cioe', li

minghajrhom dak li jkun ma kienx jikkontratta."

Kif inghad fis-sentenza fl-ismijiet Victor Valenzia et vs John Valenzia et deciza

minn din il-Qorti fil-11 ta' Frar 2016:

"[i]l-ligi tghid espressament illi l-prova ta' tali dolo trid issir minn min

ikun qed jallegah u l-intenzjoni li tqarraq hija essenzjali peress illi d-dritt

Dan id-dolo jikkonsisti

fir--rieda hazina ta' wiehed mil-kontraenti li topera permezz ta' qerq

(raggiri) biex tiddevja r-rieda tal-iehor billi iddahhlu fi zball.

Fil-fatt,

ikkonsidrat min-naha tad-'deceptor' id-dolo huwa raggir, filwaqt li min-

Rigward l-elementi li jridu jigu provati mir-rikorrenti sabiex jigi stabbilit il-qerq, kif

inghad fis-sentenza fl-ismijiet David Galea Farrugia vs David Pollacco deciza minn din il-Qorti

diversament presjeduta fit-30 ta' Marzu 2006:

"...biex il-qerq jolqot il-kunsens tal-parti f'kuntratt u jhassar is-siwi tal-

istess kunsens, jehtieg li (a) jithaddmu mezzi jew atti qarrieqa; (b) li jkunu

fihom infushom gravi (c) b'mod li jkunu determinanti ghan-negozju li

jkun sar bejn il-partijiet, u (d), fuq kollox, li tali mezzi jew atti jkunu

twettqu mill-parti l-ohra.

Biex il-qerq ikun gravi, irid ikun tali li persuna

ta' dehen ordinarju ma jaghrafx li jkun gie mqarraq u jkun ghamil li

jmur lil hinn minn ftahir ezagerat dwar il-kwalita' tal-oggett tan-negozju,

u li kieku ma kienx ghal dak il-qerq, kieku ma kienx jidhol fin-negozju in kwistjoni."1

Dan jirrifletti l-insenjament ta' Giorgi, li jghallem illi sabiex jigi stabbilit id-dolo iridu

jikkonkorru erbgha elementi:

Barra minn hekk, hu principju risaput illi min jallega l-qerq bhala vizzju tal-kunsens, irid

jipprova dan permezz ta' indizji li jkunu "gravi e concordanti." (vide Innocenzo Pollacco vs

M. Lanigan, deciza mill-Qorti tal-Appell fit-3 ta' Dicembru 1919.)

Il-Qorti rat illi mill-atti jirrizulta ampjament illi ghalkemm l-intimat pprezenta ruhu lir-

rikorrent bhala persuna li ghandha titolu ta' kera x'iccedi fuq il-hanut in kwistjoni, u

ghalkemm fil-ftehim iffirmat bejn il-partijiet, l-intimat gie deskritt bhala "previous tenant"

huwa filfatt qatt ma kien l-inkwilin tal-fond in kwistjoni.

Filfatt jirrizulta ex admissis mix-

1 Vide wkoll Audrey Busuttil Gaerty vs Anton Busuttil Gaerty, Prim'Awla tal-Qorti Civili, deciza 28 ta' April 2015.

xhieda tal-intimat stess illi originarjament kien ibnu Glendon Briffa Falzon illi ha l-inkwilinat ta'

dan il-fond, u sussegwentment kien ghadda dan it-titolu lil Tonio Scovino, li jigi r-ragel

Blundell huwa car li l-unika persuna li setghat tghaddi dan it-titolu ta' inkwilinat

attwali meta sar il-ftehim bejn l-partijiet.

L-intimat kien ben konsapevoli ta' dan, tant illi

kien dahal fi ftehim ma' ibnu u Tonio Scovino proprju minhabba ic-cessjoni li saret

bejniethom, u dan sabiex jikkawtela l-interessi tieghu ghaliex meta ibnu kien ha l-

inkwilinat ta' dan il-fond, kien ha self minghand il-bank, izda kien l-intimat illi

iggarantixxa dan is-self bi proprjeta residenzjali tieghu.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, l-intimat jargumenta illi huwa kien awtorizzat

jinnegozzja fuq il-hanut mar-rikorrent u dan skont zewg skritturi li jinsabu esebiti a fol 29

Rigward il-ftehim a fol 29, il-Qorti rat illi dan il-ftehim bl-ebda mod ma jaghti

lir-rikorrent xi dritt li jinnegozja t-titolu ta' kera ma terzi persuni, ghaliex dan il-ftehim

jipprovdi biss illi jekk kemm il-darba Glendon Calleja jkun irid iwelli l-hanut lil terzi jew

iwaqqaf il-kirja, dan jista' jaghmlu biss bil-kunsens tal-intimat, u li l-ewwel ghandu joffri

Din l-iskrittura ghalhekk bl-ebda mod ma taghti lir-rikorrent id-dritt li

jinnegozja rigward il-kirja tal-haunt.

Huwa minnu imbaghad li l-iskrittura li tinsab esebita

a fol 31 – 32 tipprovdi l-intimat jkollu dritt li jinnegozja f'ismu u li jigbor il-flus li jibqa'

dovuti, pero jibqa' fatt oggettiv illi l-kirja kienet u baqghat f'isem Tonio Scovino, u

ghalhekk anke jekk l-intimat seta' jinnegozja u jogbor il-flus li jibqa' dovuti, kien Tonio

Scovino biss illi seta' jidher fuq l-iskrittura mertu ta' din il-kawza, ghaliex it-titolu ta' kera

li kien qed jigi cedut favur ir-rikorrent kien f'ismu u mhux f'isem ir-rikorrent.

Dan tant illi

l-istess ftehim jghid espressament li l-intimat ikollu d-dritt jinnegozja f'ismu jekk ma

jaccettax li jiehu t-titolu ta' kera hu.

Ghalhekk, nonostante kwalunkwe ftehim li seta' kien

hemm bejn l-intimat u Tonio Scovino rigward min jista' jinnegozja fuq il-kirja tal-hanut,

kien Tonio Scovino biss, jew mandatarju tieghu, li seta' jidher fuq l-iskrittura relattiva

sabiex jigi cedut id-dritt ta' kera versu r-rikorrent, peress li t-titolu ta' kera kien ghadu

f'isem Scovino u qatt ma' ghadda f'isem l-intimat.

Mill-ftehim li sar bejn il-partijiet ma

jidhirx l-intimat kien qieghed jidher fuq l-iskrittura a nom ta' Tonio Scovino, ghaliex

huwa principju assodat li min jikkontratta jkun qieghed jikkontratta f'ismu proprju,

sakemm ma jigix indikat mod'iehor, u fil-fatt fil-ftehim ma hemm l-ebda indikazzjoni li l-

intimat kien qieghed jidher a nom ta' Tonio Scovino.

Ghalhekk huwa car li l-intimat ma kellu eda dritt li jidher fuq l-iskrittura li saret bejn il-

partijiet, peress illi huwa qatt ma kellu dritt ta' kera fuq l-istess hanut, u ghalhekk id-

deskrizzjoni tal-intimat bhala "previous tenant" u c-cessjoni tieghu tat-titolu ta' kera favur

ir-rikorrent huma invertieri u fittizji.

Fir-rigward tat-tielet eccezzjoni fuq l-ammont pattwit fl-iskrittura, il-Qorti tqis illi mill-

provi jirrizulta illi s-self li kien ittiehed mill-bank mal-kirja tal-post, kien f'isem Glendon

Briffa Falzon waqt li l-intimat kien qaghad garanti ghal dan is-self, u dan minkejja illi ghall-bidu

l-intimat kien qieghed jinsisti illi s-self minghand il-bank kien hadu hu f'ismu peress illi

ibnu kien ghadu zghir u ma kienx f'posizzjoni li jiehu self mill-bank.

Fir-rigward tal-stock

li kien hemm fil-hanut, skont ix-xhieda tar-rikorrent u ta' Justin Busuttil Gaerty, mhux biss il-hanut

kien fi stat dizastruz izda bhala stock, ma kienx hemm iktar minn circa elf u hames mitt

Ewro (€1,500).

Il-Qorti tqis illi x-xhieda tar-rikorrent hija aktar krediblli minn dik tal-

intimat illi kemm il-darba inqabad jipprevarika fix-xhieda tieghu.

Dan apparti l-fatt illi

jekk l-intimat kellu jiehu xi flus bhala kumpens tal-ispejjez li kien ghamel fil-hanut, dan

ma jfissirx illi b'hekk seta' jidher fuq skrittura bhala l-inkwilin tal-post jew li kellu xi

titolu xi jcedi fuq l-istess post.

Fir-rigward tar-raba' eccezzjoni, il-Qorti tqis illi l-fatt li Mary De Bono Spadaro kienet dejjem il-

persuna li maghha l-intimat ftiehem u kienet tircievi l-kera m'hijiex gustifikazzjoni ghal

dak li sehh.

Il-Qorti rat illi r-rikorrent xehed li l-intimat kien serrahlu rasu li mhux ser ikun

hemm problemi mas-sidien li kienu zewgt ahwa u li hu kellu biss ihallashom elfejn, tlett

mija u tletin Ewro (€2,330).

Galadarba l-intimat ghamel din il-garanzija lir-rikorrent, hu

dahal fir-responsabbilita ghal garanzija illi ghamel, u dan specjalment tenut kont illi meta

huwa ghamel din il-garanzija, l-intimat kien jaf li Guglielmini kienet mejta, tant illi ex

admissis qal li kien attenda l-funeral taghha, u ghalhekk kien jaf illi De Bono Spadaro kienet qed

tuza prokura li ma kienetx aktar valida.

Hawnhekk il-Qorti taghmel referenza ghas-

tal-Kummerc fl-4 ta' Gunju 1910 fejn gie rrilevat illi:

Il-Qorti rat illi r-rikorrent sofra pregudizju serju minhabba l-fatt illi intuzat prokura ta'

Guglielmini biex gie konkluz il-ftehim ta' kera meta Guglielmini kienet diga mejta, ghaliex

sabiex jevita li jigi zgumbrat mill-eredi taghha, u jitlef l-investiment kollu li kien diga

ghamel sabiex jattrezza u jarreda l-hanut, ir-rikorrenti kellu jaccetta illi jibda jhallas lill-

eredi s-somma ta' disgha u tletin Ewro (€39) kull gurnata bhala kera, ammont ferm aktar

gholi min dak ikkuntrattat mal-intimat.

Ghalkemm il-Qorti taqbel illi l-ftehim ghandu jigi xolt safejn jitratta c-cessjoni ta' kera,

tqis illi dan ma jfissirx necessarjament illi l-intimat ghandu jigi mgieghel jirrifondi is-

somma shiha ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000).

Dan ghaliex din is-somma ma gietx

imhallsa ghac-cessjoni biss, izda, kif jidher mill-iskrittura ffirmata bejn il-partijiet, a fol 6,

din kellha tkopri tliet affarijiet:

2. ghal hlas tal-kontijiet pendenti ta' dawl u ilma; u

3. s-somma ta' elfejn, tlett mijja u tletin Ewro (€2,330) mhallsa bhala rigal lil sid il-kera.

Il-Qorti tqis illi minn dan, l-intimat m'ghandux jigi mgieghel jirrifondi s-somma mhalsa

sabiex jinqaghtu l-kontijiet pendenti ta' dawl u ilma, u dan ghaliex l-intimat kien gie

awtorizzat mill-inkwilin Tonio Scovino sabiex jinnegozja personalment u jigbor il-flus li

kien hemm dovuti lilu, u ghalhekk il-Qorti tqis illi f'dan ir-rigward ghalhekk ma kienx

hemm raggiri frawdolenti daparti tal-intimat li jidher li kellu kull dritt li jidher f'ismu u

Mix-xhieda tal-intimat li ma gewx kontradetti jirrizulta li l-

kontijiet pendenti ta' dawl u ilma kienu jammontaw ghal tnax il-elf Ewro (€12,000) –

tlettax il-elf Ewro (€13,000).

Ghalhekk il-Qorti hija tal-fehma illi mis-somma ta' hamsa u

ghoxrin elf Ewro (€25,000), l-intimat m'ghandux jirrifondi s-somma ta' tnax il-elf u hames

mitt Ewro (€12,500), peress li jidher li dawn kellu dritt li jinnegozja ghalihom u jigborhom

personalment u ghalhekk ma kkommetta ebda qerq f'dan ir-rigward.

Minn dan isegwi illi

l-intimat ghandu jirrifondi lir-rikorrent is-somma ta' tnax -il elf u hames mitt ewro

Il-Qorti tifhem ukoll illi dak kollu li sehh kien fl-isfond ta missier (l-intimat) rinfaccat ta;'

problemi finanzjarji kbar li uliedu (Glen Pace Moore u ohtu u r-ragel taghha Toni Scovino)

dahlu fihom bi tmexxija hazina ta' hanut u l-isforzi konsiderevoli tal-intimat biex

jaqlaghhom minn dan l-inkwiet finanzjarju.

Il-Qorti tifhem wkoll li dan ma setghax jsir a

skapitu ta' drittijiet ta' terzi.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l-eccezzjoni

preliminari u tichad ukoll il-bqija tal-eccezzjonijiet sa fejn hu kompatibbli ma' din is-

sentenza, u :

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-intimat qarraq u inganna lir-rikorrent meta

dahal fi ftehim mieghu sabiex icedi l-hanut maghruf bhala Golden Harvest, li

jinstab f'19, Triq Dun Tarcisio Agius, Ir-Rabat (Malta);

Tilqa' parzjalment it-tieni talba u tholl l-imsemmija skrittura, pero tiddikjara illi

dik il-parti tal-iskrittura skont liema r-rikorrent ghandu jhallas lill-intimat l-

bilanc pendenti tal-kontijiet tad-dawl u ilma hija valida u vigenti;

Konsegwentement, tilqa' parzjalment it-tielet talba u tikkundanna lill-intimat

sabiex jirrifondi lura lir-rikorrent is-somma ta' tnax -il elf u hames mitt ewro

L-ispejjez ta' dawn il-proceduri ghandhom jithallsu kollha mill-intimat.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

(C5553), u Laferla Insurance

f'isimha stess u bhala agent

tas-socjetà

Illum, 08 ta' Novembru 2017

Rat r-rikors tar-rikorrent, permezz ta' liema jitlob li l-Qorti tikkundanna

lill-intimati ihallsu lir-rikorrent:

is-somma ta' tmint' elef, erba mija u hamsa u tmenin Ewro u

erbghatax il-centezmu (€8,485.14c) liema somma hija dovuta lir-

rikorrent, rapprezentanti indenniz dovut lil Attur wara li avvera

ruhu riskju – u cioè, serq tal-vettura – li kien kopert mill-polza ta'

assigurazzjoni b'numru 7869 P89896904-12, mahruga fir-rigward

tal-vettura tat-tip Daihatsu Gouder Valletta, numru tar-registrazzjoni LAF

659 ghal-valur ta' sebat elef Ewro (€7,000) ghas-sena 2012, kif

A', flimkien ma l-ammont ta' elf seba mija u sittin Ewro u

sitt centezmi (€1,718.08c) rapprezentanti kiri ta' vettura bejn it-

28 ta' Novembru 2013 sat-28 ta' Frar 2014.

Bl-ispejjez komprizi dawk tal-ittra ufficjali tat-18 ta' Marzu,

2014, kif ukoll l-ispejjez kollha ta' dan ir-rikors u ta' proceduri

legali ulterjuri illi jistghu jittiehdu, u bl-imghaxijiet kif permess

mill-Ligi, li jigu ikkalkolati sa mill-8 ta' Novembru, 2012 sad-

data tal-pagament effettiv kontra l-konvenuti illi huma minn issa

ingunti ghas-subizzjoni.

Rat ukoll ir-risposta tal-intimati:

Illi l-isem tas-socjetà konvenuta Middlesea Insurance plc huwa

Hemm lok ghal korrezzjoni tal-

atti f'dan is-sens.

Tali korrezzjoni ma hiex opposta u l-atti

korretti ma jinhtiegux notifika mill-gdid salv illi r-risposta bl-

eccezzjonijiet odjerni tkun ukoll ghall-atti korretti.

Illi t-talbiet attrici ghandhom jigu michuda bl-ispejjez ghas-

segwenti ragunijiet:

a. Illi l-azzjoni proposta mill-attur hija nsostenibbli billi skont

il-polza ta' assikurazzjoni, bazi legali ta' din l-azzjoni,

dissidwu bejn il-kontendenti fuq is-somma pagabbli lill-

attur skont il-polza ta' assikurazzjoni tieghu ghandu jigi

b. Fil-meritu, is-somma pagabbli lill-attur taht il-polza ta'

assikurazzjoni tieghu, u in vista tat-telf meritu tal-claim li

sar taht il-polza €300 liema somma giet offruta mill-

konvenuti lill-attur diversi drabi u finalment depozitata

mill-ecipjenti taht l-awtorità ta dina l-Onorabbli Qorti

b'cedola ta' Depositu numru 422/14 li tista' tigi liberament

zbankata mill-attur ghas-saldu ta' din il-pretenzjoni.

c. Illi l-polza ta' assikurazzjoni mahruga lill-attur hija polza

ta' imdemnità illi minnha l-qliegh ossija rikavat massimu

illi jista' jircievi l-assikurat huwa illi jigi kumpensat ghal

hsara li sofra.

Illi fil-kaz odjern ifisser, illi jircievu hlas

ekwivalenti ghal valur tal-vettura mitlufa dakinhar tat-telf

d. Illi ma huwiex apert lill-attur illi jitlob illi jigi risarcit sew

tal-valur tal-vettura assikurata u kif ukoll tal-kiri ta' vettura

ohra u dan ghaliex il-polza ma tikkontemplax risarciment

ghal kiri ta' vettura f'dawn ic-cirkustanzi u kif ukoll

ghaliex ma huwiex koncepibbli illi ssir din ix-xorta ta'

e. Salvi eccezzjonijiet ohra.

Bl-ispejjez kontra l-attur ingunt minn issa ghas-subizzjoni.

Semghet il-provi.

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimati tat-13 ta' Jannar 2017.

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrent tal-20 ta' Frar 2017.

Semghet is-sottomissjonijiet orali ulterjuri tal-partijiet.

Rat u qieset id-dokumenti u provi kollha prodotti.

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidrat:

tghid hekk:

Illi din hija sentenza preliminari dwar il-kompetenza o meno tal-Qorti

fejn il-kuntratt vigenti bejn il-partijiet ikun jinkludi klawsola ta'

Illi l-intimati ressqu eccezzjoni preliminari ghat-talba tar-rikorrent illi

Illi l-azzjoni proposta mill attur hija nsostenibbli billi

skont il-polza ta' assikurazzjoni, bazi legali ta' din l-azzjoni,

dissidwu bejn il-kontendenti fuq is-somma pagabbli lill-attur

skont il-polza ta' assikurazzjoni tieghu ghandu jigi sottomess

Illi l-ewwel punt li ghandu jigi ezaminat hu jekk il-kaz quddiem il-Qorti

jaqax jew le taht il-Kapitolu 387 Dwar l-Arbitraggi.

Illi fil-kawza odjerna r-rikorrent qieghed jitlob li jithallas somma flus

il-vettura

ta'

assikurazzjoni mal-intimati.

Illi r-Raba' Skeda tal-Kapitolu 387 tal-Ligijiet ta' Malta li jirregola l-

"Kull tilwima civili jew kummercjali, li ma tkunx wahda li

jkollha x'jaqsam ma' talba ghal danni ghall-hsara fil-

persuna, li tkun tilwima li torigina minn:

(a) kollizjoni bejn vetturi, jew

(b) hsara involontarja fi proprjetà li tinvolvi l-vetturi ..."

ghandha tigi sottomessa ghall-Arbitragg.

Illi mill-qari ta' dan l-Artiklu huwa car illi l-kazijiet li qeghda

tikkontempla hawn il-ligi huma dawk ta' (1) kollizjonijiet u (2) hsara

involontarja fil-vetturi.

Il-kaz quddiem il-Qorti llum ma jinvolvix la

kollizjoni u lanqas hsara involontarja u dan ghaliex il-vettura ma kinitx

involuta f'incident izda kienet misruqa.

Ma hemmx dubju li s-serq ma

hux att involontarju, ghall-kuntrarju min jisraq ikun qed jaghmel att

konsapevoli, u ghalhekk il-kaz odjern ma jista' qatt jaqa' taht ir-Raba'

Skeda tal-Kapitolu 387.

Illi li din l-iskeda tirrigwarda biss vetturi involuti f'kollizjonijiet u hsara

involontarja huwa gia ben stabbilit fil-gurisprudenza taghna minn skorta ta' sentenzi.1 Kull materja ohra tibqa' biss kompetenza tal-Qorti

ordinarja.

Illi ghalhekk din l-eccezzjoni tal-intimati ma tistax tigi milqugha.

Illi, fit-tieni lok, l-Artiklu 15(3) tal-Kapitolu 387 jghid hekk:

Nru. 33/2015, deciza 21 ta' Mejju 2015 bl-iskorta ta' sentenzi fihom kwotati.

Minkejja

kull disposizzjoni

fil-Kodiċi

ta'

Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jekk parti fi ftehim ta'

arbitraġġ, jew xi persuna li tagħmel it-talba permezz jew bis-

setgħa tal-parti, tibda xi proċedimenti legali f'qorti kontra

kull parti oħra fil-ftehim ta' arbitraġġ jew xi persuna li

tagħmel it-talba permezz jew bis-setgħa ta' dik il-parti, dwar

kull ħaġa miftehma li tiġi riferita għall-arbitraġġ, kull parti

f'dawk il-proċedimenti legali tista' f'kull żmien qabel ma

tressaq xi eċċezzjonijiet

ieħor

fil-

proċedimenti, titlob lil dik il-qorti li twaqqaf il-proċedimenti,

u dik il-qorti jew imħallef tagħha, kemm-il darba ma jkunx

sodisfatt li l-ftehim ta' arbitraġġ ikun sar inoperattiv jew ma

jistax jitkompla, għandha tordna li jitwaqqfu l-proċedimenti.

Rikors jista' jsir minkejja li l-kwistjoni għandha tiġi riferita

lill-arbitraġġ biss wara li jiġu eżawriti proċeduri oħra ta'

riżoluzzjoni ta' kwistjonijiet.

L-intimati naqsu milli jaghmlu tali rikors ai terminu tal-Artiklu 15(3)

tal-istess Kapitolu 387 sabiex jattakkaw l-gurisdizzjoni ta' din il-Qorti,

liema rikors ai termini tal-istess Artiklu kellu jsir qabel ma jigu

prezentati l-eccezzjonijiet.

Illi ghalhekk l-istess intimati bil-prezentata

tal-eccezzjonijiet taghhom irrinunzjaw ghal tali eccezzjoni u ma setghux

iressqu tali eccezzjoni bhala eccezzjoni fin-nota tal-eccezzjonijiet

taghhom ghaliex stante li ma ghamlux dak ir-rikors ad hoc li tezigi l-

istess ligi, allura ssottomettew ruhhom ghall-gurisdizzjoni tal-Qorti

ordinarja.

Illi tali rikors huwa fakultattiv, però jekk l-intimat jaghzel li

jissokkombi ghall- u

jkun qed

gurisdizzjoni tal-Qorti ordinarja.

Fit-tielet lok, l-intimati naqsu milli jippruvaw sodisfacentament illi

huma provdew lir-rikorrent bil-kopja tal-polza tal-assikurazzjoni kif

titlob il-ligi u dan kif jirrizulta mix-xhieda ta' Mark Grima a folio 43A

et sequitur tal-process.

tal-process jichad li qatt inghata kopja tal-polza tal-assikurazzjoni.

Ghalhekk kwalunkwe klawsola fl-istess polza inkluz dik dwar l-

Arbitragg ma tistax torbot lill-partijiet.

Illi fir-raba' lok, mill-provi mressqa jirrizulta li r-relazzjoni guridika

bejn il-partijiet taqa' taht il-kwazi kuntratt u ghalhekk taqa' fil-

gurisdizzjoni tal-Qorti ordinarja.

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti qeghda tichad din l-eccezzjoni tal-

intimati bl-ispejjez kontra taghhom.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Att ta' Akkuza Nru: 5/2014

Ir-Repubblika ta' Malta

Illum 8 ta' Novembru, 2017,

Rat l-att tal-akkuza nru. hamsa (5) tas-sena elfejn u erbatax (2014) migjuba fil-

konfront ta' Daniel Mattinson, detentur tal-karta tal-identita bin-numru: 098312M, fejn l-

Avukat Generali fl-ewwel kap ippremetta:

Illi fl-erbatax (14) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007) għall-ħabta tat-tmienja

u nofs ta' filgħodu (8:30am) il-pulizija tad-dipartiment ta' investigazzjonijiet

kriminali (CID) ġew infurmati illi persuna ta' nazzjonalita` Ingliża kienet instabet

feruta bi tlett tiri t'arma tan-nar ħdejn telephone booth fiċ-Ċirkewwa.

Din il-persuna

ġiet mitkellma wara li ttieħdet l-isptar fejn irriżulta li kien jisimgħa Sean Azzopardi Borg fejn

wara li sar sħarriġ irriżulta li kien intlaqat b'dawn it-tiri fis-serata preċedenti

senjatament fit-13 ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa u dan waqt li kien qiegħed

ġewwa Ħal Qormi, Għawdex.

Wara li saru investigazzjonijiet ulterjuri rriżulta li dawn

it-tiri ġew sparati minn pistola mir-residenża bl-indirizz 'Casa Felice', Triq tat-Trux

ġewwa Ħal Qormi u li l-persuna responsabbli talli sparat dawn it-tiri kien Daniel Mattinson

li jirresjedi fl-imsemmi indirizz u li huwa l-akkużat f'dawn il-proċeduri.

Illi mill-investigazzjonijiet li saru rriżulta li Silvio Mattinson li huwa missier l-akkużat

f'dawn il-proċeduri kellu relazzjoni barra miż-żwieġ ma' Jeannette Azzopardi Borg li hija

omm 'l hawn fuq imsemmi Sean Azzopardi Borg.

Jidher illi din ir-relazzjoni kienet

iddeterjorat tant illi kien hemm anki xi abbużi fisiċi li allegatament seħħew fil-

konfront ta' Jeannette Azzopardi Borg mill-imsemmi Silvio Mattinson, fejn hi soffriet ġrieħi,

inkluż ksur f'saqajha u theddid.

Il-vittma f'dan il-każ, Sean Azzopardi Borg iddeċieda li

jintraċċa lil Silvio Mattinson sabiex jikkonfrontah dwar il-mod kif kien jittratta lill-ommu.

Effettivament dakinhar tat-13 ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007), Holmes

mar Għawdex fejn sab ir-residenża ta' Silvio Felice, ċioe` 'Casa Felice', Triq it-Trux,

Għarb fejn hemmhekk ħabbat il-bieb u talab li jkellem lill-imsemmmi Silvio Mattinson.

Jidher li Silvio Mattinson ħareġ mir-residenza tiegħu sabiex ikellem lil Azzopardi Borg fejn

hemmhekk inqala argument bejn dawn it-tnejn, waqt liema tilwima Azzopardi Borg u Felice

ġew fl-idejn.

Illi skond il-provi Silvio Mattinson imbotta lil Sean Azzopardi Borg li rritalja u taħ daqqa ta' ponn

f'wiċċu.

Safrattant, Daniel Mattinson li jiġi bin Silvio Mattinson u l-akkużat f'dawn il-

proċeduri kien qiegħed f'din ir-residenża ma ommu u f'dak il-waqt, qabad arma tan-

nar li kienet kkargata mill-istess residenża fejn dolożament, bi ħsieb li joqtol jew li

jqiegħed il-ħajja ta' Sean Azzopardi Borg f'periklu ċar spara tlett tiri fid-direzzjoni tiegħu.

Irriżulta li f'dak il-waqt li sparalu Holmes kien qed jitlaq minn fuq il-post u filfatt

kien dahru lejn ir-residenża imsemmija.

L-akkużat baqa jispara sakemm Holmes

waqa milqut mal-art b'dawn it-tlett tiri.

Illi rinfaċċjat b'dik is-sitwazzjoni, Sean Azzopardi Borg staħba sabiex ma jerġax jintlaqat

minn dawn it-tiri fejn l-għada tal-erbatax (14) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa

(2007) u bl-għajnuna ta' xi nies ġewwa Għawdex, Azzopardi Borg irnexxilu jinżel lura Malta

fejn hemmhekk mal-wasla tiegħu, l-inċident ġie rrapurtat lill-pulizija u bdew l-

investigazzjonijiet opportuni.

Fortunatament hu ngħata assistenza medika meħtieġa

u fil-pront, fejn filwaqt li baqa jbati minn riperkussjonijiet minn dawn il-ġrieħi

kkaġunati minn dawn it-tiri sparati mill-akkużat dolozament kif ġie indikat

preċedentement, Sean Azzopardi Borg ma tilifx ħajtu waqt din l-aggressjoni li kellha

potenzjal fatali u perikolanti fuq ħajtu.

Dan indubjament wassal għal riżultat

aċċidentali u indipendenti mill-volonta` tal-akkużat Daniel Mattinson.

Illi b'għemilu l-imsemmi Daniel Mattinson sar ħati ta' tentattiv ta' omiċidju volontarju u

ċioe` talli, dolożament, bil-ħsieb li joqtol persuna jew li jqiegħed il-ħajja tagħha

f'periklu ċar, wera dan il-ħsieb b'atti esterni u ta bidu għall-eżekuzzjoni tad-delitt ta'

omiċidju volontarju, liema delitt ma ġiex eżegwit minħabba xi ħaġa aċċidentali u

indipendenti mill-volonta' tiegħu.

Għaldaqstant l-Avukat Ġenerali, fl-isem fuq imsemmi, jakkuża lill-imsemmi Daniel

Felice, ħati ta' tentattiv ta' omiċidju volontarju u ċioe` talli, dolożament, bil-ħsieb li

joqtol persuna jew li jqiegħed il-ħajja tagħha f'periklu ċar, wera dan il-ħsieb b'atti

esterni u ta bidu għall-eżekuzzjoni tad-delitt ta' omiċidju volontarju, liema delitt ma'

ġiex eżegwit minħabba xi ħaġa aċċidentali u indipendenti mill-volonta` tiegħu; jitlob

li jingħamel skond il-liġi kontra l-imsemmi akkużat u illi huwa jiġi kkundannat

għall-piena ta' tletin sena ħabs (30), skond dak li hemm u jintqal fl-artikoli 41(1)(a),

211(1)(2), 212 u 533 tal-Kodiċi Kriminali jew għal kull piena oħra li tista' skond il-liġi

tingħata għall-ħtija ta' l-imsemmi akkużat.

L-Avukat Generali fit-tieni kap ippremetta:

Illi fl-istess żmien u fiċ-ċirkostanżi msemmija fl-ewwel kap ta' din l-Att tal-Akkuża,

u ċioe` nhar it-tlettax (13) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007) għall-ħabta

tad-disgħa u nofs ta' filgħaxija (21:30hrs) ġewwa l-Għarb, Għawdex, irriżulta li l-

akkużat Daniel Mattinson, sabiex jikkometti r-reat ikkontemplat fl-ewwel Kap, beda

jispara fid-direzzjoni ta' Sean Azzopardi Borg li f'dak il-waqt kien qiegħed jallontana ruħu

mir-residenża tal-istess akkużat Felice u ċioe` 'Casa Felice', Triq it-Trux, Għarb u

ċioe` fi triq pubblika f'żona residenżjali.

In oltre, wara l-investigazzjoni li saru

rriżulta li l-akkużat m'għandux liċenzja sabiex iġorr u wisq inqas li jispara armi tan-

nar fil-pubbliku.

Illi b'għemilu l-imsemmi Daniel Mattinson sar ħati talli, mingħajr liċenzja tal-Pulizija,

spara arma tan-nar f'post abitat, jew fi qrib tiegħu, jew fit-toroq pubbliċi, jew fil-

portijiet.

Għaldaqstant l-Avukat Ġenerali, fl-isem fuq imsemmi, jakkuża lill-imsemmi Daniel

Mattinson, ħati talli, mingħajr liċenzja tal-Pulizija, spara arma tan-nar f'post abitat, jew fi

qrib tiegħu, jew fit-toroq pubbliċi, jew fil-portijiet; jitlob li jingħamel skond il-liġi

kontral l-imsemmi akkużat u illi huwa jiġi kkundannat għall-piena ta' priġunerija

għal żmien ta' mhux inqas minn sitt xhur (6) u mhux iżjed minn sentejn (2) jew

multa ta' mhux anqas minn tmient elef Euro (€8,000) u mhux iżjed minn tmenin elf

euro (€80,000) jew ta' dik il-multa u priġunerija flimkien skond dak li hemm u jintqal

fl-artikoli 2, 24(1)(2), 29(1)(2)(b) u 33(1) ta' L-Ordinanża dwar l-Esplossivi (Kap 33) u

l-artikoli 23 u 533 tal-Kodiċi Kriminali (Kap. 9) jew għal kull piena oħra li tista skond

il-liġi tingħata għall-ħtija ta' l-imsemmi akkużat.

L-Avukat Generali fit-tielet kap ippremetta:

u ċioe` nhar it-tlettax (13) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007) għall-ħabta

tad-disgħa u nofs ta' filgħaxija (21:30hrs) ġewwa Ħal Qormi, Għawdex, irriżulta wkoll li

l-akkużat kien qed jagħmel użu minn arma tan-nar filwaqt li għamel tentattiv fuq il-

ħajja ta' Sean Azzopardi Borg filwaqt li hu kien qed jallontana ruħu mir-residenża tal-

imsemmi akkużat ġewwa Għarb, Għawdex.

Filfatt irriżulta wkoll li l-ġrieħi sofferti

minn Azzopardi Borg u ttrajetorja tagħhom kienu kompattibli ma tiri magħmula minn din l-

arma tan-nar filwaqt li Holmes kien qed jagħti dahru lil din ir-residenza u liema

sparaturi ġew minn din l-istess residenza.

B'hekk jirriżulta b'mod ċar ukoll li l-arma

in kwistjoni kienet qed tintuża mill-akkużat għal raġuni mhux leġittima.

Illi b'għemilu l-imsemmi Daniel Mattinson sar ħati talli, fil-ħin li għamel delitt volontarju

kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna tiegħu xi arma regolari jew munizzjon (arma

tan-nar), jew xi imitazzjoni ta' arma tan-nar, u dan mingħajr għan leġittimu.

Għaldaqstant l-Avukat Ġenerali, fl-isem fuq imsemmi, jakkuża lill-imsemmi Daniel

Mattinson, ħati talli, fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-

persuna tiegħu xi arma regolari jew munizzjon (arma tan-nar), jew xi imitazzjoni ta'

arma tan-nar, u dan mingħajr għan leġittimu; jitlob li jingħamel skond il-liġi kontra

l-imsemmi akkużat u illi huwa jiġi kkundannat għall-piena ta' priġunerija għal

żmien ta' mhux iżjed minn erba snin (4) skond dak li hemm u jintqal fl-artikolu 55(a)

ta' L-Att dwar l-Armi (Kap 480) u l-artikoli 23, 64(1) u 533 tal-Kodiċi Kriminali jew

għal kull piena oħra li tista skond il-liġi tingħata għall-ħtija ta' l-imsemmi akkużat.

L-Avukat Generali fir-raba' u l-ahhar kap ipremmetta:

Illi finalment u fl-istess żmien u fiċ-ċirkostanżi msemmija fl-ewwel kap ta' din l-Att

tal-Akkuża, u ċioe` nhar it-tlettax (13) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007)

għall-ħabta tad-disgħa u nofs ta' filgħaxija (21:30hrs) ġewwa l-Għarb, Għawdex,

irriżulta mill-investigazzjonijiet li l-akkużat, li kien spara l-arma li ntużat sabiex

jikkometti r-reat ikkontemplat fl-ewwel kap ta' din l-att tal-akkuża, ma kellu l-ebda

liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija sabiex iżomm arma jew munizzjon kemm

ġewwa kif ukoll barra minn fond li jista jagħmel mal-arma in kwistjoni.

Illi b'għemilu l-imsemmi Daniel Mattinson sar ħati talli, mingħajr liċenzja tal-

Kummissarju tal-Pulizija, żamm f'xi fond jew kellu fil-pussess jew taħt il-kontroll

tiegħu, jew ġarr barra, minn xi fond jew fid-dintorni tiegħu xi arma tan-nar, jew

munizzjon.

Għaldaqstant l-Avukat Ġenerali, fl-isem fuq imsemmi, jakkuża lill-imsemmi Daniel

Mattinson, ħati talli, mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, żamm f'xi fond jew

kellu fil-pussess jew taħt il-kontroll tiegħu, jew ġarr barra, minn xi fond jew fid-

dintorni tiegħu xi arma tan-nar, jew munizzjon; jitlob li jingħamel skond il-liġi

kontra l-imsemmi akkużat u illi huwa jiġi kkundannat għall-piena ta' priġunerija

għal żmien ta' mhux inqas minn tlett xhur (3) u mhux iżjed minn ħames snin (5)

skond dak li hemm u jintqal fl-artikolu 5(1), 51(2), 56 u 61 ta' L-Att Dwar l-Armi

(Kap 480) u l-artikoli 23 u 533 tal-Kodiċi Kriminali jew għal kull piena oħra li tista

skond il-liġi tingħata għall-ħtija ta' l-imsemmi akkużat.

Rat l-atti kollha processwali, kif ukoll l-atti tal-kumpilazzjoni;

Rat in-nota tal-Avukat Generali tat-2 ta' Novembru, 2017, fejn iddikjara li fl-

eventwalita ta' ammissjoni tal-akkuzat fit-termini tar-rikors konguntiv prezentat

kontestwalment man-nota, iddikjara li huwa dispost illi f'kaz li l-akkuzat jammetti r-

reat ta' ferita gravi taht l-artikolu 216(1)(a)(i) u 217 tal-Kodici Kriminali, huwa

jaccetta din l-ammissjoni bhala alternattiva ghall-akkuza tat-tentattiv ta' omicidju kif

rifless fl-Ewwel Kap tal-Att tal-akkuza kif prezentament migjuba u dan filwaqt li

jzomm ferm ghall-bqija tal-kapi fl-stess Att tal-akkuza kif migjuba.

Rat ir-rikors kongunt tal-Avukat Generali u l-akkuzat Daniel Mattinson fejn esponew, illi

filwat li ddikjaraw li kienu qed jaqblu fit-termini tal-artikolu 453A(1) tal-Kodici

Kriminali, umilment talbu lil din l-Onorabbli Qorti li, fl-eventwalita' li jkun hemm

ammissjoni da parti tal-akkuzat Daniel Mattinson ghall-akkuzi migjuba kontrih, il-piena

li ghandha tigi nflitta fuqu minn din l-istess Qorti ghandha tkun wahda ta'

prigunerija ghall-perjodu ta' sentejn (2) sospizi ghall-erbgha (4) snin flimkien ma'

multa ta' erba mija hamsa u sittin ewro u sebgha u tmenin centezmu (€465.87) u dan

oltre s-sanzjonijiet u konsegwenzi ohra tassattivi ghad-dikjarazzjoni u sejbien ta'

htija ai termini tad-dispozizzjonijiet tal-Kodici Kriminali (Kap. 9), l-Ordinanza dwar

l-esplossivi (Kap. 33) u l-Att dwar l-Armi (Kap. 480).

Rat illi waqt is-seduta tal-lum, l-akkuzat, mistoqsi jekk huwiex hati skond l-Att tal-

Akkuza, wiegeb billi stqarr illi fir-rigward tal-ewwel kap tal-att tal-akkuza huwa

hati tar-reat ta' ferita gravi taht l-artikolu 216(1)(a)(i) u 217 tal-Kodici Kriminali u

hati wkoll tat-tieni, it-tielet u r-raba' kapi kif migjuba mill-Avukat Generali.

Rat illi wara li l-Qorti wissiet lill-akkuzat b'mod l-aktar solenni fuq il-konsegwenzi

legali ta' din it-twegiba w taghtu ftit taz-zmien biex jerga' lura minnha, kif obbligata

li taghmel skond l-artikolu 453 (1) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, l-akkuzat baqa'

Ghaldaqstant din il-Qorti tiddikjara lill-Daniel Mattinson hati talli nhar it-tlettax (13) ta'

Diċembru tas-sena elfejn u sebgħa (2007) għall-ħabta tad-disgħa u nofs ta' filgħaxija

(21:30hrs) ġewwa Ħal Qormi, Għawdex:

Mingħajr il-ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' Sean Azzopardi Borg f'periklu ċar,

ikkagunalu ferita ta' natura gravi b'dan illi tali offiza saret b'arma regolari.

Mingħajr liċenzja tal-Pulizija, spara arma tan-nar f'post abitat, jew fi qrib

tiegħu, jew fit-toroq pubbliċi, jew fil-portijiet.

Fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna

tiegħu xi arma regolari jew munizzjon (arma tan-nar), jew xi imitazzjoni ta'

arma tan-nar, u dan mingħajr għan leġittimu.

Mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, żamm f'xi fond jew kellu fil-

pussess jew taħt il-kontroll tiegħu, jew ġarr barra, minn xi fond jew fid-

dintorni tiegħu xi arma tan-nar, jew munizzjon.

Ikkunsidrat,

Illi mill-atti tal-kumpilazzjoni, li din il-Qorti ezaminat, jirrizulta illi fil-fatt l-akkuzat

Daniel Mattinson spara arma tan-nar fid-direzzjoni tal-parti leza Sean Azzopardi Borg wara li

dan ta'l-ahhar acceda fir-residenza fejn Felice kien joqghod ma' missieru u dan bil-

hsieb li jikkonfronta lil missier l-akkuzat dwar allegata relazzjoni li dan ta'l-ahhar

kellu ma' omm Azzopardi Borg.

Illi rinfaccjat b'sitwazzjoni fejn allura dan Azzopardi Borg hebb ghal

missieru Silvio Mattinson fir-residenza taghhom u anke ikkagjunalu xi griehi, l-akkuzat

Daniel Mattinson irreagixxa ghal dina l-agressjoni billi qabad arma tan-nar u spara fil-

konfront ta' Azzopardi Borg.

Illi kien minhabba ic-cirkostanzi partikolari ta' dan il-kaz illi

allura l-Avukat Generali kien tal-fehma, li maghha taqbel din il-Qorti, illi ma setatx

tissussti l-akkuza dwar t-tentattiv ta'l-omicidju u sar il-patteggjament infraskritt

f'din id-decizjoni, bl-akkuzat allura jammetti ghar-reat tal-offiza gravi.

Illi din il-Qorti thoss li allura illi f'dan il-kaz partikolari ghandha taderixxi ghat-talba

konguntiva maghmula fit-2 ta' Novembru, 2017 u ghaldaqstant, wara li rat l-artikoli,

artikoli 23, 64(1), 216(1)(a)(i), 217 u 533, l-artikoli 2, 24(1)(2), 29(1)(2)(b) u 33(1) ta' L-

Ordinanża dwar l-Esplossivi (Kap 33), l-artikolu 5(1), 51(2), 55(a), 56, 57 u 61 ta' L-

Att dwar l-Armi (Kap 480) u l-artikoli 23, 64(1) u 533 tal-Kodiċi Kriminali,

tikkundanna lill-hati, Daniel Mattinson ghall-piena ta' sentejn (2) prigunerija, liema

terminu ta' prigunerija, b'applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta'

Malta qieghed jigi sospiz ghal-perjodu ta' erba' (4) snin mil-lum flimkien ma' multa

ta' erba mija hamsa u sittin ewro u sebgha u tmenin centezmu (€465.87).

tordna il-konfiska ta'l-arma tan-nar u il-munizzjon esebieti in atti bhala Dokumenti

CA1, CA2, CA3 u Dokument TF.

Tipprojbixxi lil hati milli ikollu jew jikseb licenzja ai termini tal-Kapitolu 480 tal-

Ligijiet ta' Malta ghal zmien erba' snin mil-lum.

Kif ukoll tikkundannah ihallas is-somma ta' €3,713.13 (Tlett elef, seba' mija u tlettax

il-Ewro u tlettax il-centezmu), rapprezentanti l-ispejjez tal-perizji inkorsi f'dan il-

process, u dan a tenur tal-artikolu 533 tal-Kodici Kriminali;

Il-Qorti ai termini tal-artikolu 28A(5) spjegat lill-ħati bi kliem ċar ir-responsabbilità

tiegħu taħt l-artikolu 28B jekk huwa jikkommetti matul il-perijodu operattiv reat li

għalih hemm piena ta' priġunerija.


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali

Maġistrat Dottor Aaron M. Pavia Lofreda M.A. Law, LL.D. (melit)

(Spettur Fabian Sanchez)

Il-Qorti rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Mark Zammit Haber li ghandu n-numru tal-

karta tal-Identita` bin-numri 252880M li permezz taghha gie akkuzat li:

Bejn is-26 u it-28 ta` Mejju, 2008, minn fuq kajjiek bl-isem ta` St. Joseph illi

kien jinsab sorgut gewwa Ħad-Dingli ikkometta serq ta` oggetti liema serq

huwa aggravat bil-mezz u bil-lok u dan ghad-detriment ta` Rueben Pavia Lofreda

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi volontarjament hassar,

ghamel hsara jew gharraq hwejjeg haddiehor, mobbli jew immobbli u cioe`

ghamel hsara fl-istess kajjiek, liema hsarat huma ta` aktar minn €116.47 ghad-

Rat id-dokumenti ezibiti;

Semghet il-provi prodotti;

Rat li matul is-seduta tat-8 ta` Novembru, 2017 l-Ufficjal Prosekutur ikkonferma l-

imputazzjonijiet bil-gurament u matul il-kors tal-ezami tal-imputat skont l-Artikoli

392 u 370 (4) tal-Kodici Kriminali l-istess imputat wiegeb li ma kellux oggezzjoni li l-

kaz jigi trattat bi procedura sommarja;

Rat il-kunsens tal-Avukat Generali a fol 15 li permezz tieghu iddikjara li kien

qieghed jaghti l-kunsens tieghu sabiex dan il-kaz jigi trattat bi procedura sommarja;

Rat li l-hati ddikjara li hu hati tal-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu;

Il-Qorti wissiet lill-imputat bl-aktar mod solenni rigward il-konsegwenzi tal-

ammissioni tieghu ghall-imputazzjonijiet kontestati lilu, inkluz li minhabba n-natura

tar-reat il-Qorti setghet tghaddi biex issibu hati u tikkundannah ghal piena li tista'

tkun anke wahda karcerarja jew pieni ohra statutorji.

Il-Qorti, wara li taghtu zmien

bizzejjed sabiex anke jikkonsulta mal-Avukat Difensur u jiddeciedi jekk hux sejjer

jerga lura mill-ammissjoni registrata minnu, semgha lill-imputat ittenni li huwa hati

tal-imputazzjonijiet migjuba kontrih.

Il-Qorti wara li rat l-ammissjoni inkondizzjonata tal-imputat ma ghandhiex

Ghaldaqstant wara li l-Qorti rat l-Artikolu 261 (b) (e), 263 (a), 269 (e), 278 (2) u 325

(1) (d) tal-Kodici Kriminali ta` dak iz-zmien u li filwaqt issibu hati, il-Qorti tqis li

mhux spedjenti li twahhal piena, izda ghandhom jigu applikati d-disposizzjonijiet

tal-istess Artikolu 22 tal-Kapitolu 46 tal-Ligijiet ta` Malta, u ghalhekk il-Qorti

qieghda taghmel ordni li biha tillibera lill-hati bil-kundizzjoni li ma jaghmilx reat

iehor matul il-perjodu ta` tlett (3) snin mid-data tal-llum.

Ai termini tal-Artikolu 22 (3) tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta` Malta il-Qorti fissret lill-

hati bi kliem car u li jinftiehem l-effetti tal-ordni ghall-liberazzjoni kondizzjonata fis-

sens li jekk jaghmel reat iehor matul dan il-perjodu ta` liberazzjoni kndizzjonata, il-

hati jkun jista` jinghata sentenza ghar-reat originali.

Inoltre, wara li rat l-Artikolu 24 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta` Malta, il-Qorti tordna

lill-hati sabiex ihallas is-somma ta` hames mija tnejn u tmenin ewro u hamsin

centezmu tal-ewro (€582.50) lil Reuben Pavia Lofreda, detentur tal-Karta tal-Identita`

numru 944572M, u dan fi zmien sitt (6) xhur mil-llum.

Moghtija illum 8 ta` Novembru, 2017 fil-Qrati tal-Gustizzja, Parti mill-Fgura.


QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Illum l-Erbgħa, 8 ta' Novembru 2017 Rikors Ġuramentat Numru: 94/2014 PC Peter Casaletto vs Michael u Joanne konjuġi Vella

Il-Qorti, Rat ir-Rikors Ġuramenat li permezz tiegħu l-attur, wara li ppremetta: Illi l-esponenti huwa proprjetarju u fil-pussess tal-fond bin-numru ħdax (11), u mogħti l-isem 'Dar iż-Żunżana', fi Triq Gerxija, Ħal Tarxien, Għawdex, liema dar tinkludi diversi aperturi li jħarsu fuq art mhux mibnija li tinsab fil-pussess tal- konvenuti; Illi permezz ta' diversi azzjonijiet li bdew fit-tmintax (18) ta' Ottubru elfejn u erbgħatax (2014), l-intimati qabdeu u għalqu u mblokkaw erba' (4) aperturi minn dawk li jagħtu għal fuq il-proprjeta' tagħhom kif fuq spjegat; Illi dan l-aġir jikkostitwixxi disturb fil-pussess ta' l-esponenti.

Talab lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandhiex din il-Qorti: 1.

Tiddikjara li intom ikkommettejtu spoll vjolenti u klandestin għad-dannu tar- rikorrenti billi fit-tmintax (18) ta' Ottubru elfejn u erbgħatax (2014) u fil-

Paġna 1 minn 7

ġranet ta' wara, għalaqtu u mblokkajtu erba' (4) aperturi li mill-fond fil- pussess tiegħu tagħti fuq proprjeta' li tinsab fil-pussess tagħkom;

Tikkundannakom sabiex fi żmien qasir u perentorju illi jiġi prefiss, intom tirreintegraw lill-attur fil-pussess pien ta' ħwejġu, u dan billi taqilgħu l-ostakoli li intom użajtu biex għalaqtu u mblokkajtu l-aperturi msemmija:

Fin-nuqqas illi teżegwixxu x-xogħolijiet fiż-żmien konċess lilkom, tawtorizza lir-rikorrenti sabiex jagħmel dawn ix-xogħolijiet huwa a spejjeż tagħkom, okkorrendo taħt id-direzzjoni ta' perit nominand.

Bl-ispejejż, inklużi dawk tal-ittra uffiċċjali precedentement ippreżentata mill-attur kontra tagħkom f'Novembru 2014, u bl-inġunżjoni għas-subizzjoni illi għaliha minn issa intom inġunti.

Bir-riserva ta' kwalunkwe azzjoni oħra spettanti lir-rikorrenti kontra tagħkom.

Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li eċċepew: 1.

Illi t-talbiet attriċi huma totalment infondati fid-dritt u fil-fatt għaliex ma huwiex minnu li l-esponenti mblokkaw xi aperturi li jħarsu minn fuq l-art tal- attur għal fuq art mhux mibnija tal-esponenti;

Illi effettivament, l-esponenti ma għalqu l-ebda aperturi fis-sens ta' twieqi, imma biss xi toqob ossia rewwieħat li huma skoprew li jeżistu fil-ħajt diviżorju bejn id-dar tal-attur u d-dar tagħhom biss riċentement, u x- xogħolijiet relattivi saru qabel it-18 ta' ottubru 2014 peress li l-esponenti wettqu dawk ix-xogħolijiet appena huma skoprew u saru jafu bl-eżistenza ta' dawn ir-rewwieħat jew toqob, u li kienu f'kull każ saru llegalment mill-attur;

Illi għaldaqstant fil-każ odjern jonqsu ż-żewġ elementi ta' possedissu u spoliatum fuisse li huma neċessarji għall-eżerċizzju b'suċċess ta' kawża ta' spoll;

Illi fi kwalunkwe każ, inkwantu l-attur qieħged jibbaża t-talbiet tiegħu fuq il- premess li saru x-xogħolijiet wara t-18 ta' Ottubru 2014, u peress li wara dik id-data ma saru ebda xogħolijiet simili mill-esponenti, t-talbiet attriċi ma jistgħux jiġu milqugħa;

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt.

Paġna 2 minn 7

Rat id-digriet tagħha tal-20 ta' Ġunju 2017 fejn ħalliet il-kawza għal-lum għas- sentenza.

Rat in-Noti tal-Osservazzjonijiet rispettivi tal-kontendenti.

Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi l-verbali tax-xhieda prodotti u d- dokumenti esebiti.

Ikkunsidrat: Illi din hija kawża ta' spoll.

Dwar kawża ta' dan it-tip ġie mfisser illi: "In tema legali jinghad li l-'actio spolii' hija radikata pjuttost fuq l-ezigenzi ta' utilita' socjali milli fuq il-principju assolut tal-gustizzja, u hija eminentement intiza sabiex tkun estiza l-protezzjoni lil kwalunkwe pussess, u jigi mpedut li cittadin privat jiehu l-gustizzja f'idejh; b'mod li l-fini taghha huwa dak illi jigi restawrat l-istat tal-pussess li jkun gie skonvolt jew turbat; L-art.

572 (illum 535) tal-Kodici Civili, li jikkontempla din l-azzjoni, huwa ndubbjament ta' ordni publiku, u huwa inerenti ghall-fatt ta' min b'awtorita' privata jaghmel ghad-dannu ta' terza persuna att li, ghalkemm jista' jkollu dritt ghalieh, ma jkunx jista' jezercitah minghajr l-intervent tal-Qrati (ara Kassazzjoni Torin 1 ta' Awissu 1879 in re Ferando vs.Camilleri Pesci,Volum XIII, P.1, pag.

555 tal-Annali tal-Gurisprudenza).

Ma' dan l-artikolu fuq imsemmi tal-ligi citata, ma ghandux jigi minsi l-art.

794 (illum 791) tal-Kodici tal- Organizazzjoni u Procedura Civili, li jahseb u jghid li kontra l-azzjoni ta' spoll ma humiex ammissibbli hlief eċċezzjonijiet dilatorji – dak li huwa konfermat mill-gurisprudenza lokali u estera (ara Vol.XXXI.I.296 Appell 8 ta' Marzu 1943, in re "Francesco Harvey vs Michele Ferando"; Vol.XXI.II.83 P'Awla Civili, 20 ta' April 1916, in re 'Michelina Cachia Enriquez vs Giuseppe Sciberras Borg et.' konfemata fl-Appell fis-26 ta' Marzu 1917; Kassazzjoni L-Isla 27 ta' Ottubru 1899, in re Decarcano vs. Green, Foro Catanese Vol.

1889, pagna 124; u dan biex inghataw xi sentenzi);.....".1 Illi, għalhekk, kif ġie ripetutament imfisser mill-qrati tagħna, jenħtieġu tliet elementi sabiex tirnexxi kawża bħal din: (i) li l-attur kellu l-pussess ta' kwalunkwe xorta jew detenzjoni tal-ħaġa spoljata

Paġna 3 minn 7

(ii) li ġie disturbat f'dan il-pussess (spoliatum fuisse); u

(iii) li għamel il-kawża fi żmien xahrejn mill-allegat spoll (infra bimestre deduxisse).

Il perche' l'azione di reintegrazione, compiuto lo spoglio, compete a qualunque possessore, astrazione fatta dal carattere del suo possesso, sia pur questo anche solo precario, o di origine illegittima, purche' pero' abbia il carattere esteriore dell'esercizio di un preteso diritto."3 Permezz ta' din il-kawża l-attur qed jilmenta mill-fatt mhux kontestat li l- konvenuti għalqu u mblukkawlu erba' aperturi fil-ħajt diviżorju ta' bejn il- proprjetajiet rispettivi u li jagħtu għal fuq il-ġnien tagħhom.4 Sabiex il-Qorti tkun tista' tilqa' t-talbiet attriċi, jrid jiġi stabilit jekk jeżistux dawn it-tliet elementi fil-każ in eżami.

Dwar l-ewwel element indikat hawn fuq, li huwa meħtieġ sabiex tirnexxi kawża ta' spoll, ingħad: "Illi l-ewwel rekwizit, kwindi, sabiex l-azzjoni tar-reintegrazzjoni, tista' tigi milqugha bil- favur, huwa li l-instanti jkollu l-pussess ta' kwalunkwe xorta jew detenzjoni tal-haga li fuqha jkun pretiz li sar l-ispoll.

L-espressjoni wzata mill-ligi – 'possession of whatever kind'- dak li jinteressana f'dal kaz -tikkomprendi tant il-pussess civili kemm dak semplicement naturali, u anki dak vizzjuz; imma pero' tesigi dejjem f'dak li jippromwovi din l-azzjoni xi pussess; l-ghaliex, jekk l-attur f'kawza bhal din li fuqha qeghdin nitkellmu ma jkunx ippossjeda l-haga, l-azzjoni hija destinata li ma tirnexxix."5

271 4 Ara ritratt fin-naħa t'isfel tad-dokument immarkat bħala "Appendix B a fol.

37 tal-proċess; l-aperturi in kwisjoni huma dawk immarkati bin-numri 1, 2, 3, u 4 fuq l-istess ritratt; l-istess aperturi jidhru wkoll minn naħa ta' ġewwa tal-fond tal-attur fuq id-dokumenti immarkat bħala "Appendix D a fol.

39 – 42, u dana kif kienu qabel u wara li seħħ l-allegat spoll.

Paġna 4 minn 7

Ħalli jiġi stabilit jekk l-attur kellux il-pussess, kif trid il-liġi, ta' dawn l-aperturi, irid qabel xejn jiġi determinat x'kienet in-natura proprja tal-istess aperturi.

Dan għaliex il-konvenuti qed jikkontendu li dawn l-aperturi ma kienu xejn għajr rewwieħat, li allura setgħu jimmblukawhom meta jridu.

Fl-aċċess miżmum mill-Qorti fuq il-post, ġie verbalizzat is-segwenti mill-kamra fejn kienu jinsabu dawn l-aperturi fil-fond tal-attur: "Qed jitkejlu l-aperturi in kwisjoni u dan mix-xellug hekk kif inħarsu lejhom.

Il-ħajt diviżorju fil-wisa' kollu tiegħu huwa ta' ħxuna ta' 93cm.

L-aħħar kantun li jagħti għal fuq il-bitħa tal-konvenut għandu wisa' ta' 10cm mill-parti li tagħti għal fuq l-atturi li mbagħad tidjieq.

It-tieni waħda hija ta' 20cm u t-tielet waħda ta' 14cm.

Ir-raba waħda hija ta' 24 cm u kollha ta' għoli ta' kantun ċioe' ta' 28cm."6 Intqal mill-Qorti tal-Appell illi: "Huwa aktar il-kejl ta' apertura u l-gholi taghha fil-hajt li jiddetermina n-natura taghha peress li l-kejl ta' l-apertura jaghti indikazzjoni fir-rigward ta' l-iskop ta' l'apertura.

Kif gie ritenut mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-5 ta' Ġunju 1950 fil-kawza fl-ismijet Angelo Manche’ vs Giuseppe Camilleri Darmanin 'l-aperturi fil-hitan divizorji jistghu jkunu jew dawk li komunement jissejhu twieqi ("luci") jew dawk li volgarment jissejhu rewwiehat ("ventiere").

Generalment is-servizz taghhom jiddeterminahom imma ma hux dejjem facli li jinghad liema aperetura tista' tigi kwalifikata bhala tieqa u liema rewwieha.

Jekk pero' bniedem jipprocedi razzjonalment, jista' jinghad li jekk l-apertura tkun ta' daqs bizzejjed biex jidhol id-dawl minnha u sabiex iddawal l-ambjent li ghalih taghti, u tkun qeghda f'certa altezza mal-pareti ta' l-istess ambjent, ghandha latitudini li tkun klassifikata tieqa li tissupponi l-prospett, mentri jekk id-dimensjonijiet taghha jkun zghar hafna u f'posizzjonijiet fil-pareti fejn il- prospett huwa difficcli u wisq malagevoli, generalment taqa' taht il-klassifika ta' rewwieha, li certament ma hijiex intiza ghall-prospett." 7 Bid-dimensjonijet hawn fuq deskritti u bil-posizzjoni tagħhom, kważi taħt is- saqaf, kif kellha l-opertunita' tikkonstata din il-Qorti stess waqt l-aċċess imsemmi, tant li biex jitkejlu kellu jintuża sellum, żgur li dawn l-aperturi qatt ma kienu intiżi għall-prospett, imma sempliċement għall-venitilazzjoni u xi ftit ta’

Għalhekk m’għandu jkun hemm hemm dubbju li l-istess aperturi kienu

6 Ara verbal tal-aċċess tas-6 ta' Diċembru 2016, a fol.

Paġna 5 minn 7

rewwieħat u mhux twieqi.

L'ezistenza delle aperture non puo' altrimenti qualificarsi che come l'ezercizio d'un atto di semplice tolleranza e di sofferenza precaria...Non possono per quanto lunga sia stata la durata della ezistenza delle medesime, mai costituire una servitu',ed il diritto che potrebbe ventilare la convenuta a mantenere le aperuere quando non le competesse iure proprietatis, non potrebbe altrimenti competerle che iure servitutis." 9 Hekk ukoll ingħad illi: " … huwa ormai pacifiku fil-gurisprudenza Maltija illi l-ezistenza ta' tieqa miftuha fil-fond proprju ghal fuq l-art jew spazju mhux mibni ta' haddiehor mhix servitu' imma sofferenza prekarja sakemm l-art jew spazju tibqa' mhux mibnija u sid dina l-art jew spazju jista' jibni u jimmura t-tieqa ammenoche' sid il-fond li fih hi miftuha t-tieqa ma jippruvax mhux is- semplici sevitu' luminium, imma jew is-servitu' ne luminibus officiator jew is-servitu' l-ohra altius non tollendi. (ara D’Alfonso Fero’ vs Mifsud Degiorgio, 28 ta' Dicembru 1860; D’Alfonso Barbara vs Cachia Enriquez, 28 ta' Novembru 1890: Prim' Awla Jones vs Dolgopoliuk, 29 ta' Ġunju 1938; Annetto Xuereb Stankovic et vs Paolina Gambina et, deciza minn din il-Qorti fid-19 ta' Gunju 1953); Konsiderazzjonijiet dawn illi jirriflettu dak li l-ligi espressament tipprojibixxi fl-artikolu 425 tal-Kodici Civili meta tipprovdi illi ebda wiehed mill-girien ma jista' minghajr il-kunsens ta' l- iehor jaghmel twieqi jew aperturi ohra fil-hajt divizorju."10 Stabilit li l-aperturi in kwistjoni huma rewwieħat li qegħdin hemm b'sempliċi tolleranza tal-ġar, dawn qatt ma jistgħu iwasslu għall-pussess li trid il-liġi f'kawża ta' spoll.

Il-Qrati tagħna esprimew ruħhom diversi drabi dwar dan.

8 Ara deposizzjoni tiegħu fin-naħa t'isfel ta' fol.

Ċiv.; 29.10.1999.

Paġna 6 minn 7

"Illi rigward dan l-element tal-possedisse, il-gurisprudenza interpretattiva tinsenja li biex jigi sodisfatt dan l-ingredjent, l-attur ghandu jipprova b'mod konklussiv li kellu il possesso di fatto, li kien ikun bizzejjed biex iservi ta' fondament ghall-akkwist tal-pussess mehtieg bhala bazi ta' din l-azzjoni.

Attijiet ta' semplici tolleranza ma jistghux jiswew ta' fondament ghall-akkwist ta' pussess, lanqas jekk ezercitati ghal zmien immemorabbli."11 F'dawn iċ-ċirkostanzi fejn jirriżulta li l-element tal-pussess rikjest mil-liġi mhux ippruvat, ikun inutili li jiġu ndagati l-elementi l-oħra meħtieġa mil-liġi għas- suċċess ta' kawża bħal din.

Konsegwentement tiddeċidi l-kawża billi, filwaqt li tilqa' t-tielet eċċezzjoni tal-konvenuti, fis-sens li jonqos fil-każ odjern l-element tal-possedisse, tiċħad it-talbiet attriċi, bl-ispejjeż kontra l-attur.

(ft) Paul Faridi (ft) Silvio Spiteri Zarb

D/Reġistratur

Vera Lia Smith Għar-Reġistratur 08.11.2017 – Sup94.2014 – Casaletto Peter vs Fiott Michael et 1965

Paġna 7 minn 7


Seduta ta' Nhar il-Erbgha 8 ta' Novembru 2017

Rat ir-Rikors Guramentat ta' Saviour sive Sam Grech Richard (ID 0621435M), datat il-5 ta' Frar

Li jesponi umilment u bil-ġurament tiegħu jikkonferma li jaf personalment bil- fatti segwenti:

ILLI fl-ewwel ta' Frar 1995, il-konvenut Ignatius Grech Richard deher fuq żewġ skritturi (Dok.SB1 u SB2) fil-kwalità allegata ta' prokuratur ta' ħuh l-attur, u permezz tagħhom għamel tajjeb għalih innifsu u għal martu l-konvenuta Pamela Elsie Grech Richard fil-konfront ta' l-allura Mid-Med Bank Ltd in konnessjoni

mal-ħruġ ta' faċilitajiet bankarji f'ammont komplessiv ta' sitt elef lira Maltin (Lm6,000);

ILLI fl-14 ta' Marzu 1995, l-istess konvenut Ignatius Grech Richard reġa' deher, 2. allegatament fil-kwalità ta' prokuratur ta' l-attur, din id-darba fuq att pubbliku (Dok.SB3) li permezz tiegħu il-konvenuti konjuġi Borg ħadu mingħand l-allura Mid-Med Bank Ltd overdraft facility fl-ammont ta' ħamest elef lira Maltin (Lm5,000) u loan fl-ammont ta' elf lira Maltin (Lm1,000), u in konnessjoni ma' tali faċilitajiet ġiet ikkostitwita favur il-bank ipoteka ġenerali fuq il-ġid kollu ta' l-attur, kif ukoll ipoteka speċjali fuq ir-residenza ta' l-attur, l-appartament numru wieħed (1), 'Casuarina', Trejqa San Ġorġ, Santa Luċija; ma' tali kuntratt ġiet annessa bħala 'Dok.

A' prokura bla data allegatament iffirmata mill-attur;

ILLI wara dan, il-konvenuti konjuġi Borg fallew u telqu minn Malta u ħallew diversi djun warajhom, fosthom is-self fuq imsemmi; il-bank konvenut istitwixxa proċeduri ta' subbasta fuq il-proprjetà tal-konvenuti mingħajr ma avża b'dan lill-esponenti, il-proprjetà nbiegħet bi prezz irriżorju, u mbagħad l- istess bank dar fuq l-esponent u nterpellah sabiex iħallas is-somma ta' sitt elef lira Maltin (Lm6,000) in konnessjoni mal-garanziji u l-ipoteki fuq imsemmija; dan apparti li sar ukoll dejn ma' bank ieħor b'garanzija fuq depożitu bankarju ta' ċirka sitt elef lira Sterlina li nġibdu ukoll;

ILLI l-attur la jiftakar li iffirma prokura u lanqas li tali prokura ġiet moqrija u spjegata lilu minn nutar; rinfaċċjat però bl-allegata firma tiegħu fuq il-prokura annessa mal-kuntratt fuq imsemmi huwa ma kienx f'posizzjoni li jiċħad il-ġenwinità tagħha għaliex tixbaħ ħafna lil tiegħu;

ILLI eventwalment il-bank konvenut istitwixxa proċeduri kontra l- 5. esponent għall-ammont imsemmi, liema kawża ġiet deċiża kontra l-esponent u fil-preżent tinsab pendenti quddiem il-Qorti ta' l-Appell (HSBC Bank Malta plc vs Saviour Grech Richard, Rik.

ILLI reċentement, il-konvenuti irritornaw jgħixu Malta, u l-attur iltaqa' ma' ħuh il-konvenut Ignatius Grech Richard, u urieh kopja tal-prokura in kwistjoni u saqsih dwar kif ġiet iffirmata; il-konvenut spjega lill-esponent illi kienu marru flimkien għand in-Nutar Grant sabiex issir din il-prokura, u waqt li kienu qegħdin jistennew ċempel in-nutar u qal li ser jittardja u li f'dan il-punt l- esponent telaq u Ignatius iffirma għal ħuh, u dan skond l-istess Ignatius Grech Richard; fi kliem ieħor, huwa ammetta ma' l-esponent li l-firma fuq il-prokura hija falza u li l-esponent qatt ma ffirma quddiem in-Nutar imsemmi;

Għaldaqstant, għar-raġunijiet premessi, l-esponent jitlob umilment lil dina l- Onorabbli Qorti sabiex, prevja kull dikjarazzjoni neċessarja u opportuna:

tal-ħatra

i. ta' periti kalligrafiċi nominandi, li l-firma 'S. Borg' fuq il-prokura bla data mmarkata 'Dok.

A' annessa mal-kuntratt fl-atti tan-Nutar Joseph Grant ta' l-14 ta' Marzu 1995 (Dok.

SB3) mhijiex il-firma ta' l-attur; Konsegwentement tiddikjara li l-iskritturi ta' l-1 ta' Frar 1995 (Dok. ii.

SB1 u SB2) u l-kuntratt ta' l-14 ta' Marzu 1995 msemmi fl-ewwel talba (Dok.

SB3) ma jagħmlux stat fil-konfront ta' l-esponent u konsegwentement tordna t- tħassir ta' l-ipoteka ġenerali u ta' l-ipoteka speċjali relattivi u tan-nota ta' l- iskrizzjoni ipotekarja numru 5037/1995 (Dok.

SB4) safejn tali nota tirreferi għall-attur.

Bl-ispejjeż legali, u bir-riżerva ta' kull azzjoni legali neċessarja u opportuna.

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, id-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

Rat illi l-intimati Ignatius sive Iggy Grech Richard u martu Pamela Mamo. sive Pam Grech Richard baqghu

skond il-ligi;

Rat ir-Risposta Mahlufa tal-bank konvenut HSBC Bank Malta plc, datata l-1 ta' Marzu

22 et seqq.), li taqra hekk;

Illi preliminarjament il-konnessjoni tal-ażżjoni ai termini tal-artikolu 793 tal-

Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta, mal-kawża fl-ismijiet HSBC Bank Malta plc vs

Saviour Grech Richard deċiża minn din il-Qorti diversament preseduta fl-20 ta' April

2012 Rikors 495/2003 liema kawża ġiet appellata mir-rikorrenti u ghandha

tinstema fid-29 ta' Frar 2016 mill-Onorabbli Qorti tal-Appell;

Illi stante li r-rikorrenti ġja qajjem l-eċċezzjoni ta' nullita f'dawk il-proċeduri

u dana ai termini tal-artikolu 1226 tal-Kap 16 allura f'każ ta' eżitu negattiv

ghalih fil-proċeduri tal-appell fuq ċitati l-ażżjoni odjerna għandha tiġi respinta

bħala milqutha minn res ġudikata.

Illi mingħajr preġudizzju ghal fuq suespost ghandha tapplika ukoll il-

preskrizzjoni ta' sentejn ai termini tal-artikolu 1222 tal-Kap 16.

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, il-mandat huwa validu u ġie ratifikat

diversi drabi mill-istess rikorrenti b'atti esterjuri kif jiġi ppruvat fit-trattazzjoni

tal-kawża (art 1227 et seqq. tal-Kap 16).

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, it-talbiet għandhom jiġu miċħuda

ghaliex dak li qed jiġi kkonfermat bil-ġurament f'din il-kawża huwa

dijametrikament oppost għall dak li ġie kkonfermat bil-ġurament mill-istess

rikorrenti fil-proċeduri fuq ċitati ;

Salv eċċezzjonijiet oħra permissibbli mil-liġi

Bl-ispejjeż

Liġijiet ta' Malta:

Dikjarazzjoni ta' fatti ai termini tal-Artikolu 158(3)(ċ) tal-Kapitolu 12 tal-

1.1 Illi din il-kawża hija konnessa ai termini tal-artikolu 793 tal-Kap 12 tal-

Liġijiet ta' Malta, mal-kawża fl-ismijiet HSBC Bank Malta plc vs Saviour Grech Richard

deċiża minn din il-Qorti diversament preseduta fl-20 ta' April 2012 fl-ismijiet

Rikors 495/2003 HSBC Bank Malta plc vs Saviour Grech Richard liema kawża ġiet

appellata u ghandha tinstema fid-29 ta' Frar 2016 mill-Onorabbli Qorti tal-

Illi, f'dik il-kawża r-rikorrenti eċċepixxa li huwa

kien ta prokura ġenerali lill-ħuħ imma dan ta' l-aħħar użaha frawdolentement

biex jiffirma l-garanziji esebiti minnu bħala dokument SB1 u SB2.

Barra mill-

fatt li dan huwa konfliġġenti mal-posizzjoni meħuda f'dawn il-proċeduri teżisti

sentenża dwar il-validita' ta' dawn il-garanziji liema sentenza qed tistenna l-

eżitu ta' proċeduri ta' appell ntavolati mill-istess rikorrenti bl-ewwel dehera

ffissatha ghad-29 ta' Frar 2016.

1.2 F'każ ta' eżitu negattiv ghar-rikorrenti fl-appell tiegħu tiġi eċċepita r-res

ġudikata.

1.3 Illi l-azzjoni hija manifestament perenta ai termini tal-artikolu 1222 tal-Kap

1.4 Illi l -mandat huwa validu u ġie ratifikat diversi drabi mill-istess rikorrenti

b'atti esterjuri kif jiġi ppruvat fit-trattazzjoni tal-kawża;

1.5 Illi din

l-Onorabbli Qorti hija bl-akbar rispett mitluba

tqabbel

deposizzjonijiet mghotija fil-proċeduri fuq ċitati mal-posizzjoni li qed jieħu issa

r-rikorrenti f'din il-kawża u tieħu dawk il-provvedimenti li jidhrilha ġusti fiċ-

ċirkostanzi;

1.6 Illi ir-rikorrenti issa qed jghid li mar għand n-nutar Joseph Grant ma huħ

biex jiffirma prokura favuriħ u biex ma joqghodx jistenna telaq u ħalla lil ħuħ

waħdu hemm.

Ir-rikorrenti qed jgħid li ma kienx jaf x'ġara wara u li għalkemm

kellu d-dubbji tiegħu dwar il-firma fuq il-prokura għazel li ma jattakahiex

"għaliex tixbaħ ħafna lil tiegħu".

ĦUĦ falla u ħarab minn Malta.

tax-xhieda tiegħu jniżżel lill-"qraba ta' l-aħwa Grech Richard dwar il-karattru ta'

Ignatius Grech Richard u ta' martu Pamela Elsie Grech Richard".

Fid-dawl ta' dan kollu il- fatt

li r-rikorrenti qatt ma pproċeda biex jannulla l-prokura mgħotija b'allegat

frodi jikxef inkosistenti fil-posizzjoni tiegħu.

1.7 Illi ai termini tal-Artikolu 158(3)(ċ) tal-Kapitolu 12, u fid-dawl tas-suespost,

jiġi dikjarat illi l-fatti kif dikjarati minn Borg Saviour huma kontestati u jeħtieġ

illi jiġu ippruvati

Bl-ispejjeż kontra l-attriċi

Rat in-nota sottomissjonijiet tal-Bank konvenut HSBC Bank Malta plc, datata fl-24 ta'

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat:

Din hija sentenza parzjali fuq l-eccezzjoni preliminary mressqa mill-bank intimat illi l-

azzjoni tar-rikorrent hija milquta' bir-res judicata.

M'huwiex kontestat illi l-bank intimat

kien intavola kawza kontra r-rikorrent fl-2003 sabiex dan jigi kkundannat ihallas is-somma

ta' tlettax il-elf disgha mijja, sitta u sebghin Ewro u erbgha u ghoxrin centezmu

(€13,976.24) l-imghaxijiet dekorriblbli fuq din is-somma, u dan wara illi r-rikorrent kien ta

prokura lil huh li mbaghad uza din il-prokura sabiex jiffirma f'isem huh, (ir-rikorrenti f'din

il-kawza), garanzija ghas-somma li kien qed jisellef mill-bank.

M'huwiex ukoll kontestat

illi hu r-rikorrenti u martu ma kienux hallsu dan id-dejn u kien ghalhekk li l-bank intimat

kien dar fuq ir-rikorrent ghall-hlas u ntavola l-kawza fl-ismijiet HSBC Bank Malta plc vs

Jirrizulta illi f'dik il-kawza ir-rikorrent ma kienx ressaq eccezzjoni illi l-prokura kienet

nulla minhabba li huh kien iffalsifika l-firma tieghu izda kien ressaq eccezzjoni illi,

ghalkemm kien ffirma din il-prokura, n-nutar ma kienx spjegalu dak li qed jiffirma u illi l-

garanzija giet ikkostitwita bi frodi u b'abbuz ta' prokura moghtija minnu.

Jirrizulta wkoll

illi din il-kawza gie deciza b'mod definittiv mill-Qorti tal-Appell fil-25 ta' Novembru

2016, permezz ta' liema s-sentenza, l-Qorti tal-Appell ikkonferma is-sentenza appellata, u

laqghat it-talbiet tal-Bank, wara li kemm din il-Qorti diversament presjeduta, kif ukoll il-

Qorti tal-Appell ikkonkludew illi l-allegazzjoni tal-intimat, (r-rikorrent f'dawn il-

proceduri), li l-garanzija kienet gie kostitwita bi frodi u abbuz tal-prokura moghtija minnu

lil hu, ma kienetx kredibbli.

Il-bank intimat ghalhekk qajjem eccezzjoni f'din il-kawza illi r-rikorrent kien diga qajjem

eccezzjoni ta' nullita ai termini tal-Artikolu 1226 tal-Kodici Civili u ghalhekk din l-azzjoni

hija issa milqghutha bir-res judicata.

Pero minn qari tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell, li

ticcita fit-tul ir-ragunament tal-Qorti ta' Prim' Istanza, jidher car illi fil-verita ir-rikorrent

qatt ma qajjem eccezzjoni ta' nullita tal-prokura fil-proceduri li ttiehdu mill-bank, tant illi

wahda mir-ragunijiet li fuqhom sejset il-konkluzjoni taghha l-Prim'Awla, kienet proprju

illi r-rikorrent ma kienx pprova jikseb dikjarazzjoni ta' nullita tal-prokura, izda bbaza l-

azzjoni biss fuq uzu frawdolenti u abbuziv tal-prokura.

Filfatt, il-bank stess jghid illi f'din

il-kawza ir-rikorrenti biddel il-verzjoni, billi f'din il-kawza qed jghid illi l-prokura hija

nulla ghaliex huh iffalsifika l-firma tieghu, filwaqt li fil-proceduri intavolati mill-bank ma

qalx illi l-prokura kienet nulla, izda li ffirma hu stess u kkontesta biss l-uzu taghha.

dan isegwi li l-eccezzjoni kif imressqa mill-bank intimat ma tistghax tintlaqa' ghaliex il-

bank intimat rabat l-eccezzjoni tieghu espressament u specifikatament mal-fatt illi r-

rikorrent kien diga qajjem azzjoni ta' nullita a bazi tal-Artikolu 1226 tal-Kodici Civili, fatt

illi kif diga ntqal m'ghandux mis-sewwa.

Pero, il-Qorti taghraf illi l-eccezjoni tar-res judicata tista' titqajjem mill-Qorti stess ex

officio, kif jinsab ritenut fil-gurisprudenza tal-Qrati taghna.

Hekk per ezempju fis-sentenza

fl-ismijiet Anthony Bilke vs Ir-Repubblika ta' Malta, deciza fil-15 ta' Ottubru 2010

intqal illi;

"Eccezzjoni ta' res judicata, eccezzjoni li, del resto skond ilgurisprudenza

taghna tista' tigi sollevata ex officio mill-Qorti jekk u meta tingieb ghall-

attenzjoni taghha sentenza ohra li tista' tkun ta' ostakolu ghas-smigh tal-

kawza gdida (ara per ezempju, is-sentenza tal-4 ta' Novembru, 1955,

moghtija mill-Qorti tal-Appell fil-kawza "Cassar vs Zammit").

jsir peress li ghandu jigi evitat li kwistjoni diskussa u deciza minn Qorti

terga' tinfetah biex terga' tigi diskussa u deciza, u dan in vista tal-principju

ta' stare decisis li hu wiehed ta' ordni pubbliku."

Vide wkoll Grech Richard vs Agius Gatt, deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 ta' Marzu

2003 u ‘Agius Scicluna Buttigieg vs ‘Agius Scicluna Buttigieg deciza mill-Qorti tal-Appell fid-29 ta' Jannar 2016.

Din il-gurisprudenza hija msejjsa fuq il-principju ta' res judicata pro veritate habetur, kif

intqal fis-sentenza fl-ismijiet Francesco Bilke vs Meli Zammit.

mill-Qorti tal-Appell Kummercjali fil-5 ta' Novembru 1934:

"L-'exceptio rei judicatae' ghandha bhala fondament il-fatt tal-interess

li ghaddiet 'in giudicato', jigifieri li ma tista' tappella minnha izjed, hija

mizmuma bhala tajba u sewwa u tal-haqq - 'res judicata pro veritate

Ghalhekk il-Qorti sejra tezamina jekk din l-azzjoni hijiex milquta' bir-res judicata

minhabba s-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet HSBC Bank Malta plc vs Saviour

Cunningham risaput illi sabiex tintlaqa' eccezzjoni ta' res judicata jridu jikkonkorru tlett

Rigward l-element ta' eadem personam, u s-sinjifikat ta' zieda fil-partijiet fit-tieni kawza

b'rispett ghal dan l-element, il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet, John u

Mary konjugi Galea vs Raymond u Rosanne konjugi Fitzgerald deciza minn din il-Qorti

diversament presjeduta fis-7 ta' Frar 2002, fejn fit-tieni kawza kienu gew mizjuda l-

konjugi tal-partijiet minhabba l-introduzzjoni tal-komunjoni tal-akkwisti, u l-Qorti qalet:

"[f]'kaz bhal dan, fejn il-presenza tal-parti li tiddahhal jew tidhol fit-tieni process ma

tkunx tassew mehtiega, ma jigix b'daqshekk nieqes l-element tal-eadem personae."

Dan l-insejament isegwi dak tal-Qorti tal-Appell fis-sentenza fl-ismijiet Igino vidal

tal-Appell qalet illi l-element ta' eadem persona ma jingiebx fix-xejn jekk xi hadd mill-

partijiet jipproponi kawza identika bl-inseriment ta' persuna li l-presenza taghha m'hijiex

verament necessarja mill-aspett legali.

Rigward l-element ta' eadem res, intqal fis-sentenza fl-ismijiet Rabat Construction

Limited vs Cutajar Construction Company Limited deciza minn din il-Qorti

diversament presjeduta fid-9 ta' Jannar 2002 illi dan l-element:

"[j]inkorpora li l-oggett mitlub fit-talba l-gdida hu identiku ghat-talba

precedenti li giet determinata minn sentenza li ghaddiet in gudikat."

Dan l-insejament gie spjegat bil-mod segwenti fis-sentenza fl-ismijiet Angela Grech Richard et vs

Anthony Rosales deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-26 ta' Frar 2015:

"...sentenza li tikkostitwixxi gudikat ma tistax timpedixxi talba gdida milli

tigi proposta quddiem il-Qorti, jekk dik hi ntiza sabiex tottjeni xi haga

differenti ghal dak li kien ipprova jitlob b'talba precedenti li giet

determinata minn sentenza.

Minn dan isegwi li anki jekk l-oggett ta' talba

gdida hu simili ghal ta' decizjoni precedenti, din is-similarita' mhix ostaklu

ghal talba gdida, ghaliex l-effetti ta' sentenza li tkun ghaddiet in gudikat

huma limitati ghal dak li kienu ssottomettew il-partijiet u ghal dak li jkunu

ddecidew il-Qrati."

Pero, kif intqal mill-Qorti tal-Appell Kummercjali fis-sentenza fl-ismijiet Dr. Jose

‘Teuma(Theuma) noe vs Anthony Minuti et noe deciza fil-5 ta' Ottubru 1992, l-eccezzjoni ta' res

judicata tista' tirnexxi wkoll meta l-meritu, ghalkemm distint minn dak tal-kawza gia

deciza, jifforma parti mill-istess haga, jekk il-punt kontrovers ikun l-istess.

Barra minn hekk, huwa meqjus ukoll illi m'hijiex mehtiega identicita assoluta, izda, kif

intqal fis-sentenza fl-ismijiet Vella Estates Limited vs Raymond Cesare et deciza

minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-20 ta' Jannar 2016:

"...basta li jkun hemm l-identita` fuq il-punt kontrovers jew l-oggett fit-tieni

citazzjoni jkun jidhol bhala parti ntegrali tal-oggett aktar ampju dedotta fl-

ewwel citazzjoni (Ara "Antonio Consoli vs Giuseppe Ciantar Galea" – P.A. – 28 ta'

Dan ifisser li l-attur ma jkunx jista' permezz ta' kawza ohra

jiftah it-trattazzjoni tal-istess punti fl-istess kwistjoni li diga gew diskussi

f'kawza deciza b'sentenza li diga tkun ghaddiet in gudikat."

Is-sentenza appena citata tghid ukoll fuq l-element ta' eadem causa petendi illi:

talba l-gdida, tkun l-istess bhat-talba precedenti u li giet deciza minn

sentenza li ghaddiet in gudikat.

IV p.1428) (citat b'approvazzjoni minn din il-Qorti kif

(PA JZM - 15 ta' Settembru 2014) jispjega illi l-"causa petendi" hija "the

Illi ghalhekk din hija t-titlu, cioe', il-

fatt guridiku li fuqu d-dritt pretiz hu bbazat.

Illi sabiex il-kundizzjoni ta' l-

"eadem causa petendi" tirnexxi, irid jigi ppruvat li l-kawzali kontenuta fit-

talba l-gdida hi fondata fuq l-istess fatt guridiku li kien jifforma l-bazi tat-

talba precedenti, li giet determinata b'sentenza li ghaddiet in gudikat."

Fuq dan l-element fis-sentenza citata aktar il-fuq fl-ismijiet Vella Estates Limited vs

Raymond Cesare et intqal illi:

"...gie wkoll ghadd ta' drabi mfisser li l-gudikat isir japplika mhux biss

dwar dak li jkun gie espressament dibattut fil-kawza li s-sentenza taghha

titqieghed bhala l-bazi tal-eccezzjoni tal-gudikat, imma japplika wkoll dwar

dak li messu jew seta' gie diskuss u ma jkunx gie diskuss mill-parti li kellha

interess li tiddiskutih.

Il-bidla jew differenza fil-mottivi tal-causa petendi fit-

tieni procediment ma jgibx fix-xejn il-gudikat.

Il-gudikat jifforma ruhu mhux biss ghal dak li gie diskuss espressament,

imma anke ta' dak li messu gie diskuss, mill-parti li kellha tiddiskutieh biex

issostni d-domanda jew l-eccezzjonijiet taghha; u l-gudikat ma jigix nieqes

minhabba d-diversita` tal-motivi tal-'causa petendi'."

Rigward din l-eccezzjoni, kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Vito Domenico Yosief Asmelash vs

presjeduta fil-25 ta' Novembru 2014:

F'dan il-kaz, l-ewwel kawza kienet bejn ir-rikorrent u l-intimat biss fir-rwoli inversi,

filwaqt illi f'din il-kawza ir-rikorrent istitwixxa l-proceduri mhux biss kontra l-bank, izda

wkoll kontra huh Ignatius Grech Richard u martu Pam Grech Richard.

rigward l-element ta' eadem persona il-Qorti ghalhekk trid tiddetermina jekk il-konjugi

Ignatius u Pam Grech Richard humiex verament necessarji f'din il-kawza mill-aspett legali, sabiex

tkun tista' tiddetermina jekk l-element ta' eadem persona giex sodisfatt.

Permezz ta' din il-kawza, r-rikorrenti qed jipprova jikseb dikjarazzjoni ta' nullita tal-

prokura li l-intimati Ignatius u Pam Grech Richard kienu uzaw sabiex jottjenu garanzija minghand

ir-rikorrent ghas-self li hadu minghand il-bank intimat, u dan billi jallega illi l-firma tieghu

kienet giet falsifikata minn huh.

Huwa car illi sabiex jilhaq dan il-ghan, jinhtieg il-presenza

tal-persuna li allegatament iffalsifika l-firma tar-rikorrent sabiex ghamel ta' bir-ruhhu li

Dan ifisser illi l-presenza ta' Ignatius Grech Richard f'din il-

procedura hija ndispensabbli, ghaliex fin-nuqqas tal-presenza tieghu ma jistghax ikun

hemm azzjoni rigward in-nullita o meno tal-prokura li Ignatius Grech Richard qal li kienet giet

moghtija lilu mir-rikorrent.

Ghalhekk, galadarba il-presenza ta' Ignatius Grech Richard hija ndispensabbli f'dawn il-proceduri, u

galadarba Ignatius Grech Richard ma' kienx parti fl-ewwel kawza illi l-bank kien intavola kontra r-

rikorrenti, isegwi illi l-element ta' eadem persona m'huwiex sodisfatt.

Peress illi jekk anke

wiehed mill-elementi tal-eccezzjoni tar-res judicata jkun nieqes, din l-eccezzjoni ma

tistghax tirnexxi, il-Qorti tqis illi din l-azzjoni m'hijiex milquta' bir-res judicata.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad it-tieni eccezzjoni tal-bank

intimat, tiddikjara illi din l-azzjoni m'hijiex milquta' bir-res judicata u tordna l-

prosegwiment tal-kawza.

Spejjez riservati ghal vertenza finali.