Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Consuelo Scerri Herrera, LL.D., Borg Delicata Matr., (Can)

Il-Pulizja

Illum 6 ta' Novembru 2018.

Gudikatura Kriminali talli:

Maltija 217679 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta'

Nhar is-27/10/2017 ghal habta ta`08:05am bil-vettura IBN 992 ġewwa TRIQ DUN

Uza, gieghel jew halla lil persuna ohra tuza vettura bil-mutur fit-toroq, kemm

il-darba, ghall-uzu tal-vettura minnhu jew min dik il-persuna l-ohra, skond il-

kaz, ma jkunx issehh polza ta` assigurazzjoni dwar ir-riskji ta` terzi persuni

(Kap 104 Artiklu 3 (1))

Bhala sid ta` l-imsemmija vettura bil-mutur, naqas li jara li jkollha dejjem u

f`kull zmien licenzja ta` cirkolazzjoni mahruga mill-Awtorita ghat-Transport

Bhala sid jew xufier tal-imsemmija vettura bil-mutur, naqas li tara li l-licenza

Il-Prosekuzzjoni talbet li l-imsemmija persuna jigi skwalifikat mill-Licenzji kollha

tieghu tas-sewqan ghal perjodu ta` zmien li l-Qorti jidrilha xieraq.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

ta' nhar is-27 ta' Marzu, 2018, fejn il-Qorti irrizultalha li l-vettura hi registrata fuq l-

akkuzat li ghandu diversi vetturi ohra u din il-vettura intuzat minn impjegat tieghu

fejn l-akkuzat stqarr li ma kienx jaf li kienet qed tintuza.

Il-Qorti osservat li huwa l-obbligu fuq min ihaddem li jassikura li l-affarijiet kollha

ad operati mill-impjegati tieghu ikunu in linja mal-Ligi u huwa obbligu tieghu li l-

vann kellu jkun licenzjat u assikurat.

Peress illi għalhekk l-akkużi kif imressqa irriżultaw ippruvati.

Sabet lill-akkużat ħati

ta' l-akkużi miġjuba kontra tiegħu u;

Immultatu multa ta' €2500.00 liema multa għandha titħallas ratealment permezz ta'

pagamenti ta' €100.00 fix-xahar, l-ewwel pagament għandu jsir fil-1 ta' Mejju 2018, b'

dan illi jekk ma jsirx il-ħlas ta' xi waħda mir-rati, l-ammont sħiħ li jkun fadal għandu

jkun dovut u jitħallas minnufiħ u, fin-nuqqas ta' tali ħlas, il-bilanċ ta' l-ammont

dovut għandu jkun awtomatikament konvertibbli fi priġunerija mingħajr il-ħtieġa ta'

ebda att ġudizzjarju ieħor.

Ghal din id-darba biss il-licenzja mhux sospiza.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Sandro Zammit Bonello, prezentat fir-registru ta' din l-

Onorabbli Qorti nhar il-11 t' April, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti sabiex

joghgobha tvarja s-sentenza s-sentenza appellata datata 27 ta' Marzu 2017, mghotija

mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, b' dan illi

tikkonfermaha fejn sabitu hati ta' l-akkuza numru tnejn (2) u akkuza numru tlieta (3),

filwaqt li tirrevoka dik il-parti tas-sentenza fejn sabet lill-imputat hati ta' l-ewwel

akkuza u tilliberah minnha u konsegwentement tilliberah minn kull imputazzjoni u

Rat l-atti kollha tal-kaz.

Rat illi l-aggravji huma cari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti: -

Illi l-ewwel Onorabbli Qorti ghamlet apprezzament hazin tal-provi prodotti.

Illi l-kumpanija St Catherine' s Caterers ta' liema kumpanija l-appellant huwa

Direttur, ghandha diversi vetturi, liema vetturi jintuzaw ghal diversi skopijiet inkluz

li jitqassam xoghol fil-hwienet.

Dan il-vetturi huma kollha l-istess, hlief naturalment,

ghan-numru tar-registrazzjoni.

Illi l-appellant jaghti struzzjonijiet sabiex filghodu jitqassam ix-xoghol, izda qatt ma

ta' struzzjonijiet biex tintuza l-imsemmija vettura u cioe Toyota bin-numru ta'

registrazzjoni IBN 992.

Din il-vettura ma kienetx qieghda tintuza fiz-zmien in

kwistjoni minhabba li kellhom isirulha xogohlijiet, kif spjega l-appellant waqt ix-

xiehda tieghu.

Huwa spjega wkoll li kien ta' struzzjonijiet sabiex tali vettura

tiddahhal l-ewwel wahda fil-garage biex il-vetturi l-ohra kollha jidhlu warajha u din

kellha tibqa' fil-garage waqt li jsirulha x-xoghlijiet.

Dan kien ikkorroborat bix-xiehda

li ta' John Amarikwa Obi, l-impjegat ta' l-appellant.

Illi ghalhekk, bhala l-persuna responsabbli, l-appellant wera d-diligenza mistennija

Illi kif inghad ukoll waqt ix-xhieda mghotija, din il-vettura kienet mghobbija bix-

xoghol u harget bix-xoghol ad insaputa ta' l-appellant.

Illi l-appellant qatt ma kellu l-intenzjoni li jwettaq ir-reat ai termini ta' l-artiklu 3 (1)

tal-Kap 104 tal-Ligijiet ta' Malta u dan kif kien ippruvat, u ghalhekk, qatt ma kellha

Illi rigward iz-zewg akkuzi l-ohra, u cioe akkuza numru 2 u akkuza numru 3, liema

akkuzi huma ta' natura kontravvenzjonali, huwa minnu li il-licenzja ma kienetx

imhalsa u mwahla man-naha tax-xellug tal-windscreen tal-vettura in kwisjtoni.

Illi l-appellant m' huwiex qieghed jappella mill-patti tas-sentenza fejn l-ewwel Qorti

sabet htija fl-imputat ghall-akkuzi numru 2 u 3 u dan ghaliex ghalkemm din il-

vettura kienet f' garaxx u ma kienetx qieghda tintuza, huwa naqas milli jinforma bil-

miktub lill-Awtorita' hekk kif rikjest fl-artiklu 14 (3) tal-LS 368.02.

Illi pero' dan il-fatt li ma kienx hemm licenzja imwahla fuq in-naha tax-xellug tal-

windscreen kien kemm din il-vettura ma kellhiex tintuza.

L-impjegat, bhala l-

persuna li kienet ser issuq il-vettura, kellu jara li kollox kien kif suppost qabel ma

jsuq l-imsemmija vettura; haga li m' ghamilx.

Fil-fatt, l-impjegat instab hati ta' l-

Dan il-fatt juri wkoll kemm l-appellant ha l-

prekawzjonijiet biex juri li din il-vettura ma kellhiex tintuza ghaliex ra li l-licenzja

Rat illi l-Avukat Generai fis-seduta tat-18 ta' Settembru 2018 eccepixxa in-nulilta tar-

rikors ta' l-appell peress li r- referenza ghas-sentenza moghtija mill-ewwel Qorti fir-

rikros tal-appell tieghu hija differenti bhala data minn dik li effettivament inghatat u

dan fil-fehma tieghu skond kif rikjesta fl-artikolu 419 tal kap 9 tal-ligijiet ta' Malta.

Semghet lill-partijiet jitttrattaw il-kaz u dan fis-seduta tat-18 ta' Settembru 2018 u

talbu lil din l-Qorit tghati sentenza dwar dak eccepiet mill-Avukat Generali u cioe'

jekk l-appell ta' Sandro Zammit Bonello huwiex null jew le.

Rat is-sentenza esebita mid-difiza u cioe' dik moghtija minn din il-Qorti diverament

preseduta fl-ismijiet il-Pulizija vs Jospeh Cini1 pero' bir-rispett kollu ma tapplikax

ghal-kaz in desamina u dan ghaliex l-artikolu 419 tal-Kap 9 mid-data tas-sentenza li

1 Deciza nhar it-23 ta' April 1992

giet esebita sa illum gie emendat tett darbiet b'Att XXIV tas-sena 1995 (punt 362),

b'Att III tas-sena 2002 (punt 94) u l-ahhar darba b'Att I tas-sena 2018 (punt 22).

Din is-sentenza inghatat meta l-artikolu 419 tal-Kap 9 kien jipprovdi is-segwenti:-

L-artikolu 419 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta jiddisponi:

"419(1): Ir-rikors, barra mill-indikazzjoni komuni ghall-atti gudizzjarji, ghandu jkun

fih, taht piena ta' nullita` (emfasi ta' din il-Qorti) -

(a) il-fatti fil-qosor;

(b) ir-ragunijiet ta' l-appell;

(c) it-talba ghat-tahsir jew ghat-tibdil tas-sentenza tal-qorti inferjuri."

Il-gurisprudenza kostanti ta' din il-Qorti dejjem kienet fis-sens li giet dikjarata n-

nullita` ta' appell

jekk il-vot tal-ligi fl-imsemmi artikolu ma

Jigifieri meta ma jkunx gie osservat xi wiehed jew aktar mill-paragrafi (a), (b) u (c)

tas-subartikolu (1) ta' l-imsemmi artikolu 419, dan igib bhala konsegwenza li r-rikors

ta' appell ikun null.

essendo dik id-disposizzjoni u dawk ir-rekwiziti ta' ordni pubbliku2.

Kif inhu risaput din il-Qorti kient dejjem tipprova ssalva l-atti u ma tiddikjarax rikors

ta' appell bhala null fejn dan ikun possibbli, imqar bi ftit tigbid entro l-limiti

permessi mill-ligi, ghax ikun gie sodisfatt il-minimu ta' dak li hu rikjest ghallfinijiet

tas-subartikolu (1) ta' l-Artikolu 419 imsemmi – ara f'dan is-sens Il-Pulizija v. Robert

Spasojevic et 3, Il-Pulizija v. Joseph Sant Angelo, u Il-Pulizija v. George Briguglio.

Illum pero l-artikolu 419 tal-kap 9 tal-ligijeit ta' Malta jipprovdi s-segwenti:

419.(1) Ir-rikors, barra mill-indikazzjoni komuni għall-atti ġudizzjarji, għandu jkun

(a) il-fatti fil-qosor;

2 Ara, per ezempju, Appelli Kriminali: Il-Pulizija v. Stephen Piccinino, 27 ta' Novembru 2008; Il-Pulizija v. Lewis Cipriott, 31 ta' Awissu 2006 ; Il-Pulizija v. Mario Cilia Borg, 3 ta' Dicembru 2001; Il-Pulizija v. Joe Blanshard, 21 ta' Lulju 1995 3 App.

30 ta' April ,1990 4 App.

14 ta' Settembru ,/2007 5 App.

15 ta' Frar /2008

(b) ir-raġunijiet tal-appell;

(ċ) it-talba għat-taħsir jew għat-tibdil tas-sentenza tal-qorti inferjuri.

Il-Qorti tirrileva li permezz ta' l-ahhar emenda li saret u cioe b'Att I tas-sena 2018 il-

kliem that ' piena ta' nullita' gew imhasra u ghalhekk dan ifisser li minkejja li wahda

minn dawn ir rekwiziti ikun nieqes, tali nuqqas ma iwassalx ghan-nullita ta' l-att.

Ir-raison d'etre tal-paragrafi (a), (b) u (c) tas-subartikolu

(1) tal-artikolu 419 huwa s-simplifikazzjoni u l-kjarezza.

Il-legislatur evidentement

irid li r-rikors ghandu jkun redatt b'tali mod li mill-ewwel ipoggi kemm lill-Qorti kif

ukoll lill-appellant fil-posizzjoni li jkunu jafu ezatt x'inhuma l-fatti kollha essenzjali,

minn xhiex qed jilmenta l-appellant, u x'inhu jitlob.

Illi l-appellant interpona appell mis-sentenza tal-ewwel Qorti ghaliex hassu aggravat

bid-decizjoni dwar is-sejbien ta' htija ghar-rigward id dikjarzzjoni tahtija fir rigward

Illi l-avukat difensur kellha issemmi is-sentenza bhala jum , xahar u sena u

possibilment bl-isem sabiex ikun in sintezi ma dak li jiddisponi is -sub inciz ( c) tal

Illi n-nuqqas tal-appellant ghalkemm jidher li huwa ta' portata zghira ghaliaex kellu

zball fl-annu tas-sentenza u halla barra isem is-sentenza kien jammonta ghan nullita

li ma kienx ghall-emendi introdotti bl-Att I tal-2018, u tali rikors konsimili kien ikun

Illi ghalhekk in linea ma dak li jiddisponi l-artikolu 419 (1) ( c) l-Qorti qieghda

tidderigi lill-avukat difensur tal-appellant sabiex tipprezenta rikors fejn jitlob li

tghamel korrezzjoni fir-rkors tal-appell fis-sens li kul fejn issemmi is-sentenza tal-

ewwel Qorti tas-27 ta' Marzu 2017 jitlob li jizdiedu l-kliem fl-ismijiet il-Pulizija vs

Sandro Zammit Bonello u in oltre jitlob li s-sena 2017 tigi kancellata u sostiwita bis-sena 2018.

Ghaldaqstant l-eccezzjoni ta' nullita sollevata mill-Avukat Generali qed tigi rigettata

u tiddiferixxi l-kawza sabiex l-appellant jidderigi ruhu fid-dawl tal-provediment ta'


Qorti tal-Appell Kriminali

Illum 6 ta' Novembru, 2018,

Maltija bin-numru 782990M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala

Qorti ta' Gudikatura Kriminali:

Talli nhar it-28 ta' Marzu 2018 ghall-habta ta' 2:40 p.m., fil-jiem, gimghat, xhur ta'

qabel gewwa Triq l-Imdina, Il-Fgura, u bnadi ohra f' dawn il-gzejjer, b'diversi atti, li

jiksru l-istess disposizzjoni tal-ligi, maghmulin minnu ukoll jekk fi zminijiet

differenti u li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda kif dedott fl-Artikolu 18 tal-

Ligijiet ta' Malta:

Kiser kundizzjoni tal-libertà provizorja imposta mill-Qorti tal-Magistrati

(Malta) presjeduta mill-Magistrat Dr. Grazio Pleven LL.D. nhar il-15 ta'

Jannar 2018, b'dan illi naqas milli jobdi l-ordni li ma jsuq l-ebda vettura ta'

kwalsiasi xorta u dan bi ksur ta' l-Artikolu 579(2) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta'

Jannar 2018, b'dan illi ma jikkomettix delitt iehor ta' natura volontarja waqt li

jkun mehlus mill-arrest u dan bi ksur ta' l-Artikolu 579(2) tal-Kap.9 tal-Ligijiet

ta' Malta;

Fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi saq vettura bil-mutur ta' l-ghamla

KYMCO Agility 125 bin-numru ta' chassis LG2C20000G2500178 assenjat bin-

Numru ta' Registrazzjoni CCE-474 minghajr licenza tas-sewqan, u dan bi ksur

ta' l-Artikolu 15(1)(a) tal-Kap.

65 tal-Ligijiet ta' Malta;

Fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi uza vettura bil-mutur ta' l-ghamla

Numru ta' Registrazzjoni CCE-474 fit-toroq meta ghall-uzu tal-vettura minnu

ma kienx hemm fis-sehh polza ta' assigurazzjoni dwar ir-riskji ta' terzi

persuni bi ksur ta' l-Artikolu 3(1) tal-Kap.

104 tal-Ligijiet ta' Malta;

lok u cirkostanzi ghamel uzu minn numru ta'

identifikazzjoni xort' ohra minn dak moghti mill-Awtorità dwar xi vettura bil-

mutur partikolari u dan bi ksur ta' l-Artikolu 15(1A) tal-Kap.

65 tal-Ligijiet ta'

ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi kkommetta serq ta' vettura

bil-mutur

ta'

LG2C20000G2500178 assenjat bin-Numru ta' Registrazzjoni CCE-474, bil-

hsieb li jroddha minnufih u dan bi ksur ta' l-Artikolu 288 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi volontarjament hassar,

ghamel hsara jew gharraq hwejjeg haddiehor mobbli jew imobbli u cioè

ghamel hsara lill-proprjetà tal-Gvern ta' Malta, liema valur tal-hsara ma

jiskorrix l-hamsin Ewro (€50), bi ksur ta' l-Artikolu 325(1)(b) tal-Kap.

9 tal-

Ligijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi minghajr l-approvazzjoni bil-

miktub tal-Kummissarju tal-Pulizija, b'xi mod li jkun, baghbas, nehha, jew

biddel numru ta' l-identifikazzjoni fuq vettura bil-mutur;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi kkommetta reat waqt li kien

taht ordni operattiv ta' sentenza moghtija mill-Qorti ta' Malta presjeduta mill-

Magistrat Dr. J. Farrugia Briffa LL.D. nhar il-18 ta' Mejju 2015, liema sentenza saret

definittiva u ma tistax tigi mibdula;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi kkommetta reat punibbli bi

prigunerija waqt perjodi operattivi ta' sentenzi sospizi ta' prigunerija, liema

sentenzi nghataw mill-Magistrat Dr C. Preca LL.D. nhar it-3 ta' Marzu 2016 u

mill-Magistrat Dr I. Nnam Deezua LL.D. nhar il-31 ta' Mejju 2016 u li saru

definittivi u ma jistawx jigu mibdula;

U aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi sar recidiv wara li gie

ikkundanat ghal-reat b'diversi b'sentenzi moghtija mill-Qorti ta' Malta,

diversament presjeduti liema sentenzi saru definittivi u ma jistawx jigu

mibdula u dan ai termini ta' l-Artikoli 49 u 50 tal-Kap.

9 tal-ligijiet ta' Malta;

Il-Qorti giet mitluba sabiex f'kaz ta' htija barra milli tapplika l-piena skont il-ligi

tiskwalifika lill-hati milli jkollu jew milli jikseb licenzja tas-sewqan ghal zmien li l-

Qorti jidhrilha xieraq, u dan skond l-Artikolu 15(3) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta;

Il-Qorti giet mitluba sabiex f'kaz ta' htija tikkundanna lill-akkuzat/i ghal hlas ta'

spejjez li jkollhom x'jaqsmu mal-hatra ta' esperti jew periti fil-proceduri hekk kif

ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Il-Qorti giet mitluba sabiex tirrevoka l-helsien mill-arrest tal-imputat u kif ukoll

tarresta lill-imputat mill-gdid.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali,

tad-9 ta' April, 2018, fejn il-Qorti wara li rat u kkunsidrat l-Artikoli 28B, 49, 50, 288,

289, 325(1) (b) u (c) u 579 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, l-Artikoli 15(1)(a) u 15 (1A)

tal-Kap.

65 tal-Ligijiet ta' Malta, l-Artikolu 3(1) u (2)(b) tal-Kap.

104 tal-Ligijiet ta'

Malta u r-Regolament 44(4) tal-Legislazzjoni Sussidjarja 368.02, il-Qorti filwaqt li

tenniet li qed tillibera lill-imputat mid-disa' akkuza migjuba fil-konfront tieghu:

Tenniet li qed issib lill-imputat hati tat-tielet, raba', hames, sitt, seba', tmien u

hdax-il akkuzi dedotti fil-konfront tieghu u kkundannatu ghal perjodu ta' ghaxar

data ta' din is-sentenza;

A tenur tal-Artikolu 15(3) tal-Kap.

65 tal-Ligijiet ta' Malta, skwalifikat lill-imputat

milli jkollu jew jikseb licenzja tas-sewqan ghall-perjodu ta' ghaxar (10) xhur mid-

Tenniet li qed issib lill-imputat hati tal-ewwel u t-tieni akkuzi dedotti fil-konfront

tieghu u filwaqt li rrevokat contrario imperio id-digriet ghall-helsien mill-arrest

datat 15 ta' Jannar 2018 u ordnat l-arrest mill-gdid tieghu, ikkundannatu ghall-

perjodu ta' sitt (6) xhur prigunerija.

Il-Qorti in oltre ordnat li d-depozitu ta'

ghaxart elef Euro (€10,000) u l-garanzija personali ta' ghaxart elef Euro (€10,000)

jigu konfiskati a favur il-Gvern ta' Malta; u

Tenniet li qed issib lill-imputat hati tal-ghaxar akkuza dedotta fil-konfront tieghu

izda, fid-dawl tal-ammissjoni fi stadju bikri tal-proceduri, ghazlet li tittratta fil-

konfront tal-imputat billi a tenur tal-Artikolu 28B(2)(b) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta'

Malta, bidlet l-ordni originali moghti fis-sentenza fl-ismijiet "Il-Pulizija v. Marius

Hafiz Saadallah" pronuncjata mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) presjeduta mill-Magistrat

Dr. Charmaine Preca LL.D. fit-3 ta' Marzu 2016 u minflok il-perjodu operattiv ta'

sentejn (2) hemm stabbilit, stabbiliet perjodu operattiv ta' tliet (3) snin dekoribbli

mid-data ta' din is-sentenza u bidlet l-ordni originali moghti fis-sentenza fl-

ismijiet "Il-Pulizija v. Marius Hafiz Saadallah" pronuncjata mill-Qorti tal-Magistrati

(Malta) presjeduta mill-Magistrat Dr. Ian Nnam Deezua LL.D. fil-31 ta' Mejju 2016 u

minflok, il-perjodu operattiv ta' erba' (4) snin originarjament dekoribbli mid-data

ta' dik is-sentenza issa jibda jiddekorri mid-data ta' din is-sentenza.

In kwantu rigwarda t-talba tal-Prosekuzzjoni sabiex l-imputat jigi kkundannat

ihallas l-ispejjez relattivi ghan-nomina ta' Esperti a tenur tal-Artikolu 533(1) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti astjeniet milli tiehu konjizzjoni ta' tali talba stante li

f'dawn il-proceduri ma gew nominati l-ebda Esperti u ma tressqet l-ebda prova

dwar in-nomina ta' Esperti f'kuntest ta' Inkjesta.

In fine l-Qorti ordnat li kopja ta' din is-sentenza tigi komunikata lill-Avukat Generali

entro t-terminu prefiss fil-Ligi ta' sitt ijiem tax-xoghol.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Mario Hafiz Saadallah, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fid-

19 ta' April 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tvarja s-sentenza tal-

Qorti tal-Magistrati (Malta) fl-ismijiet Pulizija (Spettur Sergio Portelli Theuma) vs Mario

Hafiz Saadallah tad-9 ta' April 2018 fis-sens li tikkonfermaha in kwantu din sabet lill-

appellant mhux hati tad-disa' (9) akkuza migjuba kontrih, u lliberatu minn tali

akkuza, u in kwantu sabitu hati tal-akkuzi 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10 u 11 izda tirrevokaha

in kwantu din sabitu hati tas-6 akkuza kif ukoll in kwantu infliggiet pieni u ordnijiet

iebsa, b'dan li tikkundannah ghal sanzjonijiet aktar miti.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Mario Hafiz Saadallah huma s-segwenti u cioe`:-

Illi l-ewwel aggravju jirrigwarda s-sejba tal-htija tal-esponent fir-rigward tas-

Kif inghad, l-esponent ma kienx qed jaqbel ma' numru ta' akkuzi

li sarulu, pero` accetta li jirregistra ammissjoni wara li l-Ufficjal Prosekutur

qabel li jirtira l-akkuza numru sitta (6), kif jirrizulta car mill-verbal tas-seduta

tad-29 ta' Marzu 2018.

Minkejja li s-sitt akkuza giet irtirata (u allura l-

ammissjoni ma tirreferix ghaliha) l-Ewwel Onorabbli Qorti sabitu hati ta' din

is-sitt akkuza u kkundannatu ghaliha wkoll.

Illi t-tieni aggravju jirrigwarda l-piena erogata ghas-sejba tal-htija fir-rigward

Bla pregudizzju ghall-ewwel aggravju

rigwardanti s-sitt akkuza u dak li gie sottomess hemmhekk, il-kumplament

tal-akkuzi huma akkuzi li solitament, fis-seduta tat-traffic u fis-seduta tal-

collisions, l-imputati jigu kkundannati ghal multa, u mhux ghal sentenzi ta'

Huwa inspjegabbli kif ghal akkuzi li l-Qorti tal-Magistrati 5

diversament presjeduta tiffaccja bil-mijiet u tikkundanna permezz ta' multi,

hawnhekk mhux biss il-Qorti m'ghazlitx li tinfliggi multa bhal ma kwazi

dejjem isir anke meta l-akkuzati ma jammettux il-htija taghhom, talli marret

ghal piena ta' prigunerija effettiva wisq harxa, u dan minkejja li ghalkemm

kellu diversi riservi, l-esponent ghazel li jammetti l-akkuzi kollha biex

jikkopera mal-prosekuzzjoni u jiffranka hin prezzjuz tal-Qorti.

sussegwentement instab hati, ukoll il-piena ta' ghaxar xhur prigunerija hija

Illi t-tielet aggravju jirrigwarda l-piena erogata u l-ordnijiet moghtija in

segwitu ghas-sejba tal-htija tal-1 u t-2 akkuzi.

sottolineat li ghalkemm l-esponent zbalja meta saq mutur biex imur jiffirma l-

bail book fl-Ghassa tal-Pulizija ta' Hal Qormi, dan in-nuqqas gie instigat mill-

premura li l-esponent hass li ghandu jmur jiffirma l-bail book, u l-paniku li

qabdu meta beda jahrablu l-hin u beza' li ma kienx ser jirnexxielu jaghmel

Il-prosekuzzjoni pprezentat il-bail book u dan jikkonferma li l-esponent

gie arrestat hekk kif kien ghadu kif mar jiffirmah.

Mill-gdid jigi nnotat li minkejja li d-dnub tal-esponent kien wiehed venjali,

frott ta' paniku u ebda intenzjonijiet hziena ulterjuri, l-Ewwel Qorti

stranament uzat id tal-hadid u nfliggiet il-piena massima u s-sanzjonijiet l-

aktar severi li kellha ghad-disposizzjoni taghha: piena massima, ri-arrest tal-

imputat, konfiska tad-depozitu (li gia' kien wiehed iebes ta' €10,000) u l-

konfiska tal-garanzija (li wkoll kienet wahda iebsa ta' €10,000).

dawn is-sanzjonijiet kollha mhumiex proporzjonati mid-"dnub" li ghamel l-

Kieku l-esponent saq vettura biex mar jisraq jew mar iwegga' lil xi

hadd, wiehed kien jifhem li dan il-ksur tal-kundizzjoni tal-helsien mill-arrest

ghandha timporta piena li tkun eqreb lejn il-massimu, pero` li l-esponent kiser

din il-kundizzjoni proprju biex ihares kundizzjoni ohra li kienet imposta fuqu

zgur ma jimmeritahx piena iebsa, inqas u inqas il-massimu, bis-sanzjonijiet

Aktar minn kull haga ohra, pjuttost kienet tkun xierqa piena aktar

Rat l-atti kollha tal-kaawza inkluz id-dokumenti kollha esebiti.

Rat dak li gie verbalizzat fis-seduta tad-29 ta' Marzu 2018 (fol.

10) u cioe' li l-ispettur

Sergio Portelli Theuma kien qed jirtira is-sitt akkuza u dan qabel ma halef l-akkuzi migjuba

Rat illi f'dik l-istess seduta l-imputat qua appellant kien irregistra ammissjoni ghall-

akkuzi kollha kif dedotti kontra tieghu u dan minkejja li l-ewwel Qorti tatu zmien

xieraq sabeix jirrikonsidra l-ammissjoni tieghu.

Rat dak verbalizzat mid-difiza fis-seduta tal-4 ta' April 2018 fejn stqarr li ma kienx

qed jikkontesta l-fatt li s-sentenzi esebiti inghataw fil-konfront tal-imputat illum

Rat ukoll ic-certifikat mediku markat bhala dok LC1, esebit minn Dr Cutugno ghan-

nom tal-appellant fis-seduta tal-4 ta' April, 2018 mahrug mit tabib tal-Facilita'

Korrettiva ta' Kordin dwar griehi li l-appellant kellu f'riglejh u li jikkontendi li a

kawza ta' tali griehi l-istess imputat ma setghax imur bil-mixi sal-ghassa ghal fini

biex jiffirma skond id-digriet ghall-helsien mill-arrest.

Ikkunsidrat,

Jidher li f'din il-kawza l-appellant kien irregistra ammissjoni fl-ewwel opportunita' li

giet mghotija lilu u cioe' mal-prezentata pero' minkejja dan interpona appell ghaliex

qed jikkontesta il-piena inflitta mill-ewwel Qorti ghaliex fl-ewwel lok jemmen li ma

jinstab hati tas-sittt akkuza stante li din kienet giet irtirata mill-

prosekuzzjoni qabel ma inqraw l-artikoli waqt li fil-fehma tieghu il-piena li inghatat

dwar l-akkuzi l-ohra kienet hija wahda eccessiva.

Fil-fatt fl-appell tieghu jghid is-

segwenti fit tieni aggravju tieghu:

" Huwa inspjegabbli kif ghal akkui li l-qorti tal-Magistrati diversament preseduta

tiffccja bil-mijjiet u tikkundanna permezz ta' multi, hawnhekk mhux biss il-Qorti

jammetux il-htija taghhom, talli marret ghal piena ta' prigunerija effettiva wisq harxa

u dan minkejja li ghalkemm kellu diversi riservi, l-esponent ghazel li jammetti l-

akkuzi kollha biex jikkopera mal proskeuzzjoi u jiffranka hin prezzjuz tal-Qorti."

Jinghad bla tlaqliq qabel ma din il-Qorti titratta ma l-aggravji tal-appellant li l-

paraguni huma odjuzi u fil-kriminal kull kaz ghandu l-fatti specie tieghu u kull

Qorti timxi kif jidhrilha hi dejjem fl-interess tal-Gustizzja purche' s-sentenzi taghha

ikunu fil-parametri tal-ligi.

Bhalma qalet din il-Qorti kif presjeduta fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija v.

Jonathan Mc Elhatton moghtija fis-26 ta' Mejju 2001:

"Issa fit-termini tal-gurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati taghna, meta jkun hemm

ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuz appell minn piena sakemm din tkun tirrientra

fil-limiti li tipprefiggi l-ligi.

Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qieghed

jassumi r-responsabilita` tad-decizjoni li jkun ha u jirrimetti ruhu ghal kull decizjoni

dwar piena li l-Qorti tkun tista' tasal ghaliha.

Naturalment dan ma jfissirx li din il-

Qorti u Qrati ohra ta' appell ma jidhlux f'ezami akkurat tac-cirkostanzi kollha biex

jaraw jekk il-piena nflitta kienitx eccessiva jew le.

Mhuwiex normali pero`, li tigi

disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk ilpiena nflitta tkun tidhol fil-

parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun

Illi dan il-hsieb gie ukoll konfermat ricentenemet minn din il-Qorti diversament

preseduta fil-kawza fl-ismijeit Il-Pulizija (Spettur Godwin Gellel) Vs Annabelle

Hafiz Saadallah Rodrigues fejn intqal is-segwenti:-

1 Deciza fis-26 ta' Mejju 2004.

2 Deciza fil-5 ta' Lulju 2018.

"Kif wisq drabi ritenut minn din il-Qorti, ma huwiex normali li qua Qorti tal-Appell

Kriminali, tiddisturba d-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Qorti fil-kominazzjoni tal-

piena sakemm din ma tkunx fil-parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jiddimostra li

kellha tkun anqas minn dik li tkun fil-fatt erogata"3

Kif gie ritenut minn dawn il-Qrati u b'mod partikolari mill-Qorti tal-Appell

Kriminali (kolleggjali) fis-sentenza taghha fil-kawza "Ir-Repubblika ta' Malta vs.

Mario Zerafa Le Gros", l-ammissjoni bikrija mhux bilfors jew dejjem, jew b'xi forma ta'

dritt jew awtomatikament, tissarraf f'riduzzjoni fil-piena.

Ir-regoli generali li ghandhom jiggwidaw lill-Qrati meta jkun hemm ammissjoni gew

imfissra mill-Qorti Kriminali fis-sentenza preliminari taghha "Ir-Repubblika ta'

Malta vs. Nicholas Gialanze", [24.2.1997]; u mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-

F'din l-ahhar sentenza dik il-

il-bran segwenti mill-BLACKSTONE'S CRIMINAL

3 Il-Pulizija vs Nikola Nnam Deezua et.

2.10.2002; Il-Pulizija vs Maurizio Ricca 13.11.2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs David Duncan 14.6.1999 u r-Repubblika ta' Malta vs Eleno sive Lino Iskander 24.4.2003 kif citati fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs ommisis u Noel Testone 3.12.2015 4 Deciza fil-5 ta' Lulju 2002

Ikkunsidrat ulterjorment,

Illi dwar l-ewwel aggravju u cioe' li l-ewwel Qorti sabet lill-appellant hati tas-sitt

akkuza meta din l-akkuza kienet giet irtirata mill-prosekuzzjoni l-appellant ghandu

ragun jappella u ghalhekk l-ewwel Qorti messha ddikjarat li mhiex ser tiehu

konjizzjoni ta' tali akkuza stante li giet irtirata qabel ma gew mahlufa l-akkuzi u

ghalhekk fil-mument meta l-imputat tressaq il-Qorti dik l-akkuza gia ma kienitx

Konsegwentment ser ikun hemm varjazzjoni fis-sentenza appellata f'dan ir-

Dwar dik il-parti tas-sentenza moghtija tal-ewwel Qorti fejn sabet lill-appellant hati

tat-tielet, tar-raba, tal-hames, tas-sitt, tas-seba', tat-tmien u tal-hdax-il akkuza jinghad

li l-appellant gie kkundannat ghaxar xhur prigunerija effettiva .

Dwar it-tielet akkuza u cioe talli saq vettura bil-mutur tal-ghamla KYMCO minghajr

licenzja tas-sewqan naxxenti mill-artikolu 15(1)(a) tal-Kap 65 jinghad li l-piena

stabilita mill-ligi f'kaz ta' htija hija "il-piena tal-multa ta' mhux iżjed minn elf u mitejn

euro (€1,200) jew tal-priġunerijata' mhux iżjed minn sena".

Dwar ir-raba' akkuza u cioe' li saq vettura fi triq pubblika meta ma kienitx koperta

b' polza ta' sigurta liema reat hu naxxenti mill-artikolu 3(1) tal-Kapitolu 104 f'kaz ta'

htija jinghad li l-piena hi "fil-każ tal-ewwel reat, multa ta' mhux anqas elfejn,tliet mija u

disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletinċenteżmu (€2,329.37) iżda ta' mhux iżjed minn

erbatelef, sitt mija u tmienja u ħamsin euro u ħamsa usebgħin ċenteżmu (€4,658.75) jew

priġunerija għalżmien ta' mhux iżjed minn tliet xhur, jew il-multa u l-priġunerija flimkien"

Dwar il-hames akkuza u cioe' li ghamel uzu minn numru ta' identifikazzjoni xort'

ohra minn dak moghti mill-Awtorita dwar xi vettura naxxenti minn l-artikolu 15(1A)

tal-Kapitolu 65 f'kaz ta' htija il-piena hi "multa ta' mhux iżjed minn elf u mitejn

euro(€1,200) jew priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sitt xhur jewgħal dik il-multa u

priġunerija flimkien".

Dwar is-seba' akkuza u cioe talli volontarjament ghamel hsara jew gharraq hwejjeg

haddiehor liema valur ma jiskorrix il-€50 naxxenti mill-artikolu 325 (1) (c) il-piena

f'kaz ta' htija "jekk l-ammont tal-ħsara ma jkunx jiskorri l-mitejn u ħamsin euro (250), il-

piena ta' priġunerija għal perjodu li ma jaqbiżx is-sitt xhur"

Dwar it-tmien akkuza u cioe' talli fl-istess data u cirkostanzi minghajr l-

approvazzjoni tal-Kummissarju tal-Pulizija b'xi mod li jkun baghbas, nehha jew

biddel numru ta' identifikazzjoni fuq vettura bil-mutur naxenti mill-artikolu 44 tal-

Legislazzjoni Sussidajarja 368.02 f'kaz ta' htija il-piena hi "dik ta' multa ta' mhuxiżjed

minn elf u mitejn euro (€1,200), jew priġunerija għal żmienta' mhux iżjed minn sitt xhur,

jew dik il-multa u priġunerijaflimkien, sakemm ma tkunx tapplika penali ogħla taħt xi liġi

oħra,f'liema każ il-Qorti għandha tapplika dik il-penali oħra jew din il-penali miżjuda bi grad

jew b'żewġ gradi, skont liema waħda hi l-ogħla".

Dwar il-hdax-il akkzua u cioe dik tar-recidiva jinghad li skond l-artikolu 50, f'kaz ta'

htija l-akkuzat jista' teħel piena akbar bi grad wieħed mill-piena stabbilita għaldak

id-delitt ieħor.

Ghalhekk fid-dawl tas-suespost l-piena inflitta mill-ewwel Qorti taqa fil-parametri

Illi huwa minnhu li fil-ġurisprudenza nostrana speċjalement dik reċenti, ġie stabbilit

li huwa indesiderabbli li l-Qorti Superjuri tiddisturba d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel

Qorti, madanakollu tali diskrezzjoni trid tkun fundata fuq dispożizzjonijiet tal-liġi

speċifiċi li jipprovdu l-bażi legali għad-diskrezzjoni applikata mill-Ewwel Qorti.

Infatti Fis-sentenza tal-każ Il-Pulizija vs. Spiru Glanville l-Onorabbli Qorti ta' l-

Appell presjeduta sostniet:

"Issa fit-termini tal-Ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm

ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tkun tirrientra

fil-limiti li tiprefiġġi l-liġi.

Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qiegħed jassumi

ir-responsabbilita' tad-deċiżjoni li jkun ħa u jirrimetti ruħu għall kull deċiżjoni dwar

piena li l-Qorti tkun tista' tasal għaliha......M'huwiex normali pero li tiġi disturbata d-

diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk l-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-Liġi u ma

jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun ingħatat"

Din il-forma mentis tal-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali hija ukoll riflessa

f'sentenzi oħra ta' l-istess Qorti fosthom Il-Pulizija vs. Massimiliano Cassar Vassallo , Il-

5 Deciza mill-Onorevoli Imħallef Dr. David Fleri Soler fil-15 ta' Frar 2012 (255/2011)

6 Qorti ta' l-Appell Kriminali (Inferjuri) preseduta mill-Imħallef Joseph Preca Fava Cassar fit-13 ta' Novembru 2003

7 Qorti ta' l-Appell Kriminali, presjeduta mill- Imhallef Joseph Preca Fava Cassar fl-14 ta' Ottubru 2003 (155/2003).

Bezzina8 .

Din il-ġurisprudenza ormai ben kristallizzata u aċċettata in linea ta'

prinċipju fil-ġurisprudenza tagħna, tgħallimna illi l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell

għandha tbiddel u tvarja l-piena inflitta minn l-Ewwel Onorabbli Qorti, fil-każijiet

fejn dik il-piena ma tkunx pjenament imsejsa fuq dispożizzjonijiet tal-liġi.

Dan il-

prinċipju kien ġie ukoll kristallizzat fis-sentenza fil-każ il-Pulizija vs. Joseph

Sofia Delicata, fejn il-Qorti qalet li:

"Il-Qorti tal-Appell rarament tbiddel il-piena li tkun imponiet l-ewwel Qorti.

taghmlu biss meta jkun manifestament evidenti li dik il-Qorti tkun imponiet xi piena

mhux kontemplata mill-ligi ghar-reat in ezam10i, jew tkun xi piena harxa wisq jew

sproporzjonata ghal dak li jkun ghamel il-hati, jew tkun xi piena mhux fil-parametri tal-

Illi r-raison d'être ta' dan l-aggravju, mhuwiex li tiġi nflitta xi piena ħarxa u

ezemplari fuq l-appellat.

iżda li tiġi inflitta l-piena kif prevista mil-Liġi stess.

L-unika motivazzjoni li għandhu

l-esponent sabiex iressaq dan l-Aggravju hi li tiġi mħarsa r-retta amministrazzjoni

tal-ġustizzja, fis-sens li l-piena nflitta għandha tkun għall-inqas il-minimu ta' dik

kontemplata fil-Liġi.

L-esponent ovvjament mhux ser jidħol fil-mertu jekk il-piena

għandiex tingħata fil-minimu jew le – dik diskrezzjoni ta' din l-Onorabbli Qorti,

wara li tkun semgħat il-kaz odjern.

Inoltre, d-diskrezzjoni tal-Qorti fl-għoti tal-piena

għandha tiġi eżerċitata fil-parametri li tipprovdi l-Liġi stess, altrimenti ma jkollniex

is-saltna safja tad-dritt.

X'inhuma ir-ragunijiet il ghaleix fil-fehma tal-appellant huwa ma kellux jingahta din

il-piena huma dawk riflessi fit-tieni aggravju tieghu u cioe li stante li dawn l-akkuzi

8 Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri) mogħtija fl-24 t'April 2003 (numru 10/1994).

9 Qorti ta' l-Appell Kriminali presjeduta mill-Imħallef Patrick Duncan fis-26 ta' Jannar 2001

jaqghu fil-kompetenza originarja ta' l-ewwel Qorti, l-Qorti messha ghaddiet u

mponiet multa u mhux tat-sentenza ta' prigunerija.

Bir-rispett kollu l-kwisjtoni tal-

piena hija imhllija f'idejn il-gudikant li ghandu jiddecidi.

L-uniku parametri li hu

marbut bih il-gudikant hu dak li johrog mill-ligi u cioe' li jimponi piena li taqa' bejn

il-minimu u massimu taghha.

Din ma kienitx kwisjtoni fejn il-Qorti kellha xi

ragunijiet speċjali u straordinarji fejn setghet tizsel taht il-minimum kif dispost fl-

artikolu 21 tal-Kodici Krminali.

Ghalhekk il-piena inflitta mill-ewwel Qorti fir rigward ta' dawn is-sebgha akkuzi

Dwar is sejbien ta' htija fir-rigward l-ewwel u t-tieni akkuza jinghad is segwenti:-

L-appellant gie akkuzat talli kiser kundizzjoni tal-liberta provisorja imposta mill-

Qorti tal-Magistrati ( Malta) preseduta mill-allura Magistrat llum Onorevoli Imhallef

Grazio Pleven nhar il-15 ta' Jannar 2018 b'dan illi naqas li jobdi l-ordni li ma jsuq l-

ebda vettura ta' kwalsiasi xorta u li ma jikkomettix delitt iehor ta' natura volontarja

waqt li jkun mehlus mill-arrest dan bi ksur tal-artikolu 579 (2) tal-Kap 9 tal-Ligijiet

ta' Malta.

"Kull persuna li tonqos milli tħares xi waħda mill-kondizzjonijiet imposti mill-qorti fid-

digriet tagħha li bih tagħti l-ħelsien mill-arrest taħt garanzija tkun ħatja ta' reat u teħel,

meta tinsab ħatja, il-piena ta' multa jew ta' priġunerija għal żmien ta'erba' xhur sa

sentejn, jew għal multa u priġunerija flimkien12"

Illi ma hux minnu ghalhekk li l-ewwel Qorti imponiet il-massimu permess mill-ligi

meta kkundannat lil-appellant prigunerija ta' sitt xhur, ppittost li resqet lejn il-

minimu taghha.

Illi in vista tal-fedina penali tal-imputat li hija wahda reflettarja

hafna u li minkejja li kiser dufrejgh mal-ligi f'diversi okkazzjonijeit u inghata diversi

pieni differenti ma tghallimx mill-esperjenzi tieghu u ma gharafx jisfrutta l-

opportunitajiet li nghata tant li sahansitra anke nghta il-liberta provisroja darbtejn fl-

12 Enfasi ta' din l Qorti

istess kawza l-Qorti thoss li l-piena moghtija mill-ewwel Qorti f'dan ir-rigward

Huwa minnu pero' li ordnat il-konfiska tal-flejjes moghtija mill-appellant bhala

garanzija personali fl-ammont ta' €10,000 u fil-konfront ta' depositu ta' €10,000 euro

ighaddu favur il-Gvern ta' Malta.

Dwar il-konfiska tal-flejjes l-Qorti taghmel

referenza ghal kliem tal-ligi u appuntu ghal dak li hemm indikat fis-sub inciz (2) tal-

aratikou 579 tal-kodici kriminali li jghid li l-Qorti f'kaz ta' htija ghandha ukoll tordna

li " l-ammont stabbilit fil-ħelsien mill-arrest taħt garanzija għandu13 jiġi konfiskat favur il-

Gvern ta' Malta" Dan ifisser li l-Qorti m'ghandhiex diskrezzjoni izda ghandha tordna

il-konfiska bhala konsegwenza tal-ksur tar-reat u bhala kosnegwenza tal-piena.

Dwar il-ghaxar akkuza u cioe' li l-appellant kkometta reat punibbli bi prigunerija

waqt perijodu operattiv ta' sentenzi sospizi ta' prigunerija liema sentenzi inghataw

mill-Magistrat Dr. Charmaine Preca nhar it 3 ta' Marzu 2016 fejn gie kkundannat

ghal prigunerija ta' sitt xhur sospiza ghall- perijodu operaattiv ta' sentejn (2) hemm

stabilit tistabilixxi perijodu operattiv ta' tlet (3) snin dekorribli mid data ta' din is-

sentenza u tibdel l-ordni moghtija fis-sentenza fl-ismijiet il-Pulizija vs Marius

Hafiz Saadallah moghtija mill-Magistrat Dr Ian Nnam Deezua nhar il-31 ta' Mejju 2016 fejn gie

dekoribbli mid-data ta' dik is sentenza issa tali perijodu ta' ergbha snin prigunerija

sospiza jibda jiddekorru mid data ta' din is sentenza.

Illi din il-Qorti ma ghandhiex

ghalfejn tvarja din il-parti tad-decisjoni moghtija mill-ewwel Qorti stante li in effetti

tieghu li qisha bibbja mimlilja reati registrati fuqha.

Ghalhekk din il-Qorti qieghda tilqa' l-appell tal-appellant fir-rigward fejn sabet lill-

imputat hati ta' sitt akkuza u minflok qieghda tastjeni milli tiehu konjizzjoni taghha

stante li din giet irtirata mill- prosekuzzjoni qabel ma gew mahlufa l-akkuza pero' fir

13 Enfasi ta' din il-Qorti

rigward tal-kumplament tas-sentenza tikkonfermaha fl-intier taghha kemm fir-

rigward tas-sejba ta' htija anke firrigward tal-piena inflitta.

Qiegdha ukoll tikkonfermaha f'dik il-parti fejn ordnat l-iskwalifika tal-licenzja tas-

sewqan ghall-perijodu ta' ghaxar xhur mill illum f'12.00a.m.

Qieghda ukoll tikkonferma dik il-parti fejn tas-sentenza moghtija mill-ewwel Qorti

fejn astjeniet milli tiehu konjizzjoni tat-talba tal-prosekuzzjoni sabiex tikkundanna

lill-appelllnt biex ihallas l-ispejjes konnessi mal-hatra ta' esperti peress li f'dawn il-

proceduri il-prosekuzzjoni ma resqet l-ebda prova dwar in-nomina ta' esperti

f'kuntest ta' inkjesta jew quddiem din l-istess Qorti.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Illum 6 ta' Novembru, 2018

Maltija bin-numru 18487M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti

ta' Gudikatura Kriminali:

Talli fl-14 ta' Settembru 2016 ghall-habta ta' 17:30hrs fi Triq Barnaba, Iż-Żebbuġ (Ghawdex),

saq vettura bin-numru ta' registrazzjoni ACH 103:

U meta b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew

professjoni

jew b'nuqqas

ta'

involontarjament ikkaguna offizi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Tereza

Barrile saq l-imsemmija vettura b'manjiera traskurata;

Talli saq l-imsemmija vettura b'manjiera bla kont;

Talli saq l-imsemmija vettura b'manjiera perikoluza;

Talli b'nuqqas ta' hsieb u bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew

professjoni

b'nuqqas

ta'

Il-Prosekuzzjoni talbet li jigi skalifikat/a mil-licenzji kollha tieghu tas-sewqan.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tat-

12 ta' Jannar, 2018, fejn il-Qorti sabet lill-imputat hati tal-ewwel, it-tieni u l-hames

akkuzi b'dan li t-tieni akkuza assorbita fl-ewwel u l-hames akkuza.

Illiberatu mit-tielet u mir-raba' akkuza.

Rat l-Art 226 tal-Kap 9, 328(d) tal-Kap 9, u Art 15(1)(a)(2) tal-Kap 65;

Ikkundannatu ghal multa komplessiva ta' Euro 500 u tletin (30) jum sospensjoni tal-

licenzja tas-sewqan b'effett minn nofsillejl tal-lum.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Rat ir-rikors tal-appell ta' Brian Galea Farrugia, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fit-23 ta'

Jannar 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tirriforma s-sentenza

appellata, billi tikkonferma s-sentenza fejn ma sabitx lill-appellant hati tat-tielet u r-

raba' imputazzjoni izda tirrevoka u thassar is-sentenza appellata fejn l-appellant instab

hati tal-ewwel, it-tieni u l-hames imputazzjoni u konsegwentement tilliberah minn

dawn l-imputazzjonijiet u l-konsegwenti htija u piena; u alternattivament f'kaz li din l-

Onorabbli Qorti joghgobha tichad l-aggravji tal-appellant dwar is-sejbien ta' htija u

ghalhekk tikkonferma s-sentenza appellata fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni, it-tieni

u l-hames imputazzjonijiet, l-appellant jitlob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti

joghgobha tirriforma s-sentenza appellata billi tvarja l-piena inflitta ghal wahda aktar

ekwa u gusta fid-dawl tac-cirkostanzi u n-natura tal-kaz.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Brian Galea Farrugia huma s-segwenti u cioe`:-

Konflitt ta' Provi.

Illi minn imkien tul il-mori ta' dawn il-proceduri ma jirrizulta illi dan l-incident kien

kawza tan-negligenza jew nuqqas tal-appellant.

Illi hekk kif digà gie spjegat, minn

imkien ma jirrizulta illi kien hemm ness bejn il-griehi u hsarat sofferti mill-vittma u l-

Illi jirrizulta b'mod lampanti, illi sfortunatament il-vittma ghal

raguni mhux maghrufa zelqet jew waqghet, u b'konsegwenza ta' dan tremblet ir-rampa

fl-entratura tal-garaxx.

Illi ghalkemm il-vittma tikkontendi illi hija giet milquta mill-

vettura misjuqa mill-appellant, meta wiehed izomm f'mohhu l-griehi f'wicc il-vittma u

l-vettura (Toyota Rav4) misjuqa mill-appellant, zgur illi wiehed jinduna illi kieku l-

appellant laqat lill-vittma, il-konsegwenzi kienu jkunu hafna aktar serji, tenut ukoll il-

fatt illi l-vittma hija mara anzjana.

Illi f'dan il-kaz, huwa impossibbli illi l-appellant

m'ezercitax il-proper lookout stante illi sabiex wiehed jirriversja gewwa garaxx (aktar u

aktar b'vettura kbira), wiehed minghajr ma jrid ihares minn gol-mirja u jaghmel

Illi ghalkemm il-vittma tikkontendi illi l-appellant

laqatha filwaqt li kien qed jirriversja, jidher b'mod car illi dan l-incident kien kawza ta'

misjudgement min-naha tal-vittma, meta din iddecidiet illi taqsam minn quddiem

entratura tal-garaxx, filwaqt li l-appellant kien qieghed jirriversja, liema decizjoni

wasslitha sabiex tremblet ir-rampa fl-istess entratura.

Illi fix-xhieda taghha, il-vittma

stess xehdet illi kienet miexja fuq il-bankina, qasmet l-entratura tal-garaxx u kienet

miexja mghaggla sabiex tmur il-quddies!

Nuqqas ta' ness bejn il-vettura misjuqa mill-appellant u l-griehi sofferti mill-

Illi fl-umli fehma tal-appellant, dan kien biss incident sfortunat, liema casus zgur illi qatt

ma jista' jwassal ghal htija jew piena fil-konfront tal-appellant.

Illi ghalkemm l-appellant

wera l-vettura tieghu lill-pulizija, u minn imkien ma jirrizulta illi l-vettura misjuqa mill-

appellant laqtet lill-vittma, il-Pulizija Russo xorta wahda harget l-akkuzi fil-

Illi l-oneru tal-prova f'dawn il-proceduri huwa fuq il-

prosekuzzjoni, u meta wiehed izomm f'mohhu n-nuqqas ta' ness bejn il-vettura in

kwistjoni u l-griehi sofferti mill-vittma, zgur illi ma jistax jinghad ili l-prosekuzzjoni

rnexxielha tipprova l-kaz taghha sal-grad rikjest mil-ligi u cioe` lil hinn minn kull dubju

dettat mir-raguni.

Illi jirrizulta wkoll illi x-xhud ta' nazzjonalità Taljana ma giex

mitkellem mill-Pulizija, liema xhud zgur illi kien jitfa' dawl fuq il-vericità tal-verzjoni

Illi ghalkemm l-appellant prova jaghti d-dettalji ta' din il-persuna mhux

maghrufa lill-Pulizija, dan ma giex identifikat, u b'kawza ta' dan l-appellant spicca

akkuzat u konsegwentement misjub hati!

Illi minghajr pregudizzju ghall-aggravji hawn fuq imsemmija, il-piena konsistenti

f'multa ta' hames mitt ewro (Euro 500) u s-sospensjoni tal-licenzja tas-sewqan ghal

tletin (30) jum, inflitta mill-ewwel Onorabbli Qorti, fl-umli fehma tal-esponent kienet

wahda eccessiva u timmerita tigi riveduta, f'kaz illi din l-Onorabbli Qorti ma tilqax dan

Semghet ix-xhieda prodotta mill-prosekuzzjoni quddiemha u dan fis-seduta tat-18 ta'

Ikkunsidrat,

dar ghall-habta tal-5.50p.m u kienet mixja fi Triq Barnaba, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) biex tmur

tisma' l-quddies.

Tghid li kienet bil-pass u lahqet mxiet xi ghaxar minuti.

semghet lil xi had jghajjat, harset lura biex tara x'kien ghaddej u dlonk giet milquta fuq

Tilfet in-nuccali, tgerbet ma l-art u ma kien hemm hadd biex jghinha.

hafna dmija u kienet qed tirtod.

F'daqqa u l-hin giet nurse u ghamlitilha erba' punti fuq

L-appellant talabha jekk tridx li jinformha lil zewgha u qaltlu li tghix fl-istess

triq u mar jghajjat lir-ragel taghha.

Mistoqsija jekk kienitx miexja fit-triq jew fuq il-bankina qalet li kient fuq il-bankina u

giet milquta ghaliex l-appellant irriversja ghal fuqha waqt li kient fuq il-bankina.

Tahseb li kien bin-nervi ma xi hadd.

Murija r-ritratti esebiti a fol 14 u 15 u tikkonferma li dawn huma r-ritratti taghha.

ir-ritratt a fol 16 tikkonferma li din hija l-karozza li laqtitha u id-dokument a fol.

ir- ricevuta tan-nuccali taghha u d-dokument a fol 8 huwa c-certifikat mediku taghha.

Spjegat fuq domanda li saritilha in kontro ezami li fuq in-naha tal-lemin taghha fejn

kient miexja hi kien hemm l-entratura taht l-art tal-grages (semi-basement) minn fejn

kien qed jirriversja l-appellant.

Brian Galea Farrugia l-appellant xehed u kkonferma li kien gej bir-reverse biex jidhol fil-

garage tieghu u f'daqqa u l-hin ra persuna tirrombla fuq ir-rampa.

Nizel mill-vettura

sabiex jghinha.

Mar fuq ghaliex jaf li kien hemm nurse u dan sabiex tasisti lil-vittma.

li nizelt u ghamlitilha l-punti f'wiccha.

Beda jghajjat lir-ragel taghha biex ighidlu x'kien

Mar go haunt biex icemplu ghall-ambulanza u jaf li l-vittma wara spicct marret l-

Jikkonferma li huwa kien qed isuq karozza ghoja tal-ghamla Rav 4 u lil vittma ma

Jaf li kien hemm Taljan u dak il-hin u qallu b'referenza

ghall-anzjana li kienet 'scivolata'.

Ikkonferma li huwa kien qed jirriversja ghal go garages semi-basement .

Hares mill-

mirja kemm tan-nofs kif ukoll tal-gemb izda ma raha lil hadd.

Cahad li kellu xi jghid ma

Semgeht lill-partijiet jittrattaw il-kaz fejn il-prosekuzjzoni insistiet li l-appellant ma

kellux proper look out u ma hax il-prekawzjoni necesarja sabiex jirriversja fit-triq meta

kien ser jidhol fil-garage tieghu semi-basement.

kien hemmx ness bejn il-vettura tal-appellant u il-feriti subiti mill-vittma u dan ghaleix

temmen li l-anzjana zelqet fit-triq proprju fil-hin meta kien qed jirriversja l-appellant.

Tghid li l-feriti mhumiex kompatibbli mad-daqqa li allegatament qalet mil-karozza.

oltre ziedet tghid li l-prosekuzzjoni naqset meta ma ressitx bhala xhud lil dan it-Taljan li

setgha ra l-akkadut.

Minn naha l-ohra il-prosekuzzjoni f'dan ir-rigward tghid li kieku d-

difiza kienet taf min hi din il-persuna setghet facilment infurmat lill-prosekuzzjoni

dwarha jew adirittiura ressqitu bhala xhud taghha.

Ikkunsidrat,

Illi mill-fatti fuq riskontrati jirrizulta li l-appellant kien qed isuq karozza kif qal hu stess

gholja tal-ghamla Rav u dan kien qed jirriversja ghal-garage tieghu semi basement.

mistoqsi x'ghamel qal li hares kemm mill-mera tan-nofs kif ukoll tal-genb u ma ra lil-

Fl-ebda hin ma qal kif mitlub fil-Highway code li huwa hares fuq il-lemin, fin-

nofs u fuq ix-xellug tieghu.

Mhemmx dubbju li l-azzjoni ta' reverse hija l-manuvra

inkonsulta tal-appellant li irriversja fi triq minn fejn jghaddu n-nies u dan minghajr ma

kellu lil hadd li jaralu u minghajr ghalhekk ma ha il-prekawzjonijiet necessarji.

Din il-Qorti tirrileva li l-manuvra ta' reverse hija manuvra eċċezzjonali għalkemm użata

regolarment, f'ċerti ċirkostanzi u sitwazzjonijiet ċirkoskritti.

In vista' illi vettura

normalment tinstaq bil-quddiem, min se jagħmel il-manuvra biex ireġġa lura, irid jieħu

prekawzjonijiet aktar sabiex meta jirriversja ma jikkostitwix ruħu ta' periklu għal terzi

persuni w utenti oħra ta' l-istess triq.

Meta l-appellant ġie b'lura, dan ma ra lil ħadd.

Dan jindika li ma żammx a proper look out fuq il-manuvra tar-reverse u fit-tieni lok ma

kienx qiegħed jieħu dawk il-miżuri neċessarji sabiex ma jinvolvix terzi persuni u vetturi

oħra.

L-appellant kellu l-obbligu li jippresta l-attenzjoni tieghu meta qed jaghmel manuvra ta'

reversing u n-nuqqas ta' attenzjoni jikkostitwixxi nuqqas ta' proper look out.

F'dan il-kaz jidher li waqt li l-appellant kien qed jghamel il-manuvra ta' reverse, il-

vittma kient mixja fuq il-bankina sejra l-quddies.

Ma jistax jinghad bl-ebda mod li hija

ikkontribwiet ghal dan l-incident sempliciment ghaliex inzertat kienet fuq il-bankina

dak il-hin li l-appellant ghogbu li jirriversja.

L-appellant jallega li ma laqatx lil-vittma pero' ma gab l-ebda prova dwar dan sabiex

jikkumbatti dak li stqarret b'mod elokwenti u affidabli l-vitma.

Taljan li qal li il-vitma zelqet 'scivolata' pero l-vittma ma semmix li kien hemm Taljan u

lanqas ma giet msiqosija in kontro ezami dwar dan l-allegat taljan.

Kien jispetta lill-

appellant jinforma lill-prosekuzzjoi bir-relevanza ta' tali xhud jekk kellu bzonnu ghad-

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta'Gudikatura

Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Christopher German, dik il-Qorti ghamlet ezami

approfondit fuq dak li jikkostitwixxi id-dmir tas-sewwieq kif ukoll l-obbligi tal-

pedestrian, hekk kif deciz mill-Qrati taghna.

F'dik is-senetnza giet ikkowotata d-

decizjoni tal-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Robert Kerr, fejn il-

Qorti ghamlet referenza ghal gurisprudenza kopjuza f'dan ir-rigward.

Il-Qorti stqarret:

""Driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam it-triq, anki jekk

il-pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk

ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax

jevita l-investiment tal-pedestrian.

jista'

jkun ezentat mir-

responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort'

1 Deciza fit-13 ta' Ottubru 2010 2 Deciza fit-22 ta' Novembru, 2007 mill-Qorti tal-Appell Sede Inferjuri per.

ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-

diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita linvestiment."( sottolinear ta din il-

"Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic-cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu

ukoll l-obbligi.

Jekk ilpedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u

driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza

subitanea minnhabba fih , dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan

perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' jsofri dak il-pedestrian ." (vide.

"Huwa veru li anki l-pedestrian ghandu d-doveri tieghu fit-traffiku stradali imma biex

id-driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkagunalu offizi fuq il-persuna tieghu jista'

jiskolpa ruhu, jehtieg li jirrizulta li l-kawza unika u determinanti tal-investiment kienet

tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal-pedestrian li gie milqut u ma tistax tigi

nvokata mid-driver l-iskriminanti tal-emergenza subitanea meta tirrikori l-kolpa tal-

awtista li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal-emergenza.

Il-konducenti ta'

vetturi ma ghandhomx jipprezumu normalita' perfetta ta' komportament tal-pedestrian

imma ghandhom dejjem jivvalutaw tajjeb il-kontingenzi stradali w jirregolaw il-

velocita' taghhom b' margini sufficienti ta' sikurezza."

Illi kif gie gustament ritenut f'sentenza ohra fl-ismijiet il-Pulizija vs Anthony Muscat Camilleri:

"Driver ta' karozza ghandu inegabbilment, fost ohrajn, zewg doveri: wiehed, dak li jzomm a

jkun f'posizzjoni tali li jkollu f'kull hin kontroll sewwa tal-vejikolu."

3 Deciza fis-26 ta Gunju 1954 Kollez.

XXXIX, p.iv p.1031 5 Deciz mill-Qorti tal-Appellil Kriminali nhar is-6 ta Mejju 1961 Kollez.

947 6 Deciz mill -Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) fil-21 ta' Mejju 1960

Il-Qorti osservat "ma ghandux jintesa illi l-accidenti stradali huma ta' spiss kwistjoni ta'

disattenzjoni ta' split second u l-kontingenzi tat-traffiku jistghu jkunu subitanei u inaspettati.

Dan hu certament sewqan negligenti; u ma jistax biex jeskludieh il-fatt illi it-triq kienet wiesgha

u illi traffiku iehor ma kienx hemm fit-triq, u cirkostanzi ohra tal-mument. … ghal sewqan

negligenti ma hemmx bzonn tal-vjolazzjoni ta' normi guridici specifici, imma bizzejjed li jkun

hemm negligenza, fis-sens ta' nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali rriteniet ukoll li-

"… biex nuqqas ta' proper look out iwassal ghall-responsabbilta penali l-Qorti trid tkun

sodisfatta illi kieku ma kienx ghal dak in-nuqqas dik il-hsara x'aktarx kienet tigi evitata jew

x'aktarx li ma kenitx issehh f'dak il-grad li effettivement sehhet..7."

Illi f'dan l-appell din il-Qorti gie mitluba biex tikkonferma dik il-parti tas-sentenza

moghtija mill-ewwel Qorti fejn ma sabitx htija fil-konfront tal-appellant fir-rigward tat-

tielet u r-raba' akkuza u riforma ta l-ewwel, it-tieni u hames akkuza fejn sabet lill-

Illi din il-Qorti gja espremiet ruha dwar is-sewqan tal-appellant u zgur li bil-manuvra li

ghamel dan ghanu jitqies li kien traskurat fis-sewqan tieghu.

In oltre jirrizulta ghas-

sodisfazzjon tal-Qorti li hwua ghandu jinzamm responsabbli ghall-feriti li sofriet Tereza

Woodfield bhala rilzultat ta' dan l-investiment fejn sofriet griehi ta' natura hfief u kif

deskritti mit tabib fic-certiikat rilaxxjat minnu a fol.

8 u mhux gravi kif moghtija fl-

Ghalhekk qed issib lill-appellant hati talli kkaguna feriti ta' ntura hafifa u mhux

ta' feriti gravi minn liema akkzua qed tilliberah.

akkuza u cioe' li involontarjament ikkaguna hsarat materjali konsistenti fi hsara fin-

nuccali ta' Tereza Woodfield kif deskritti fl-ircevuta esebita fl-atti a fol 9 u dan fl-ammont

ta' €204.31.

7 Deciz mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijeit il-Pulizija vs Joseph Templeman deciza deciz nhar is-6 ta' Gunju .2003

Ghaldaqstant din il-Qorti filwaqt li tikkonferma dik il-parti tas-sentenza fejn sabet lill-

appellant mhux hati tat-tielet u r-raba akkuza qieghda tikkonfermaha ukoll fir- rigward

tat-tieni u l-hames akkuza izda qed tirriformaha f'dik il-parti fejn sabet lill-appellant

hati ta' l-ewwel akkuza u cioe' li kkaguna feriti ta' natura gravi fuq Tereza Woodfield u

minflok qed issibu hati talli kkaguna feriti ta' natura hafifa.

Stante li din il-Qorti qed issib lil-appellant hati ta' akkuza inqas qieghda ukoll

timmodifika il-piena inflittta mill-ewwel Qorti u ghalhekk qed tirriformaha f'dak ir-

rigward u tikkundanna lill-appellant ihallas multa ta' mitejn euro (€200) u tordna s-

sospenzjoni tal-licenzja tas-sewqan tieghu ghall-perijodu ta' gimgha m'llum liema

perijodu ghandu jibda' jiddekorri mill-llum nofs il-lejl.


FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

IN RAPPREZENTANZA TA' L-ASSENTI THOMAS GLASS U JAMSMIN BONSHOR

Illum 6 ta' Novembru 2018

subizzjoni.

Rat ir-rikors tal-attur fejn talab li s-socjeta' konvenuta tigi kkudannata thallas is-

somma ta' (€13,785.51) rapprezentanti f'pagi u beneficcji li s-socjeta' konvenuta naqset

milli thallas, oltre l-imghax legali bl-ispejjez kontra taghha li minn issa ngunta in

Rat ir-risposta tas-socjeta' TRC Family Entertainment Ltd fejn esponiet:

Preliminarjament, it-talba ta' l-atturi hija preskritta ai termini tal-artikolu

Minghajr pregudizzju ghas-suespost, u fil-mertu, l-atturi ghandhom tal-inqas

jispjegaw il-pretenzjoni ta' kull wiehed mir-rikorrenti u l-ammont li kull

individwu qieghed jippretendi mis-socjeta' intimata.

Addizzjonalment, l-atturi

ghandhom kollha kemm huma, igibu prova tat-talbiet taghhom.

Bl-ispejjez u salv eccezzjonijiet ulterjuri.

mis-sena 2012, izda fl-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill-impjegati taghha li

kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex ikomplu jahdmu u

F'Gunju, 2014 meta suppost l-impjegati kellhom

jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah ghal laqgha u nfurma

lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma setghux ihallsu l-pagi dak

L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija kellha problemi mal-investituri

taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi.

Il-kumpanija talbet lill-impjegati

sabiex jibqghu lejali lejn il-kumpanija u jibqghu jahdmu sakemm tissolva l-problema,

izda jekk kien hemm min xtaq jitlaq, dan seta' jaghmlu.

F'Settembru, 2014 il-kumpanija

terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha u xi xhur wara, Jorge Meilak ircieva l-paga

tieghu ta' Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru 2014.

Thomas Zammit Giuliano jghid li kien impjegat mal-kumpanija TRC Family Entertainment Limited

mis-sena 2013 bhala Manager, izda fl-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill-

impjegati taghha li kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex

l-impjegati kellhom jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah

ghal laqgha u nfurma lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma

setghux ihallsu l-pagi dak iz-zmien.

L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija

kellha problemi mal-investituri taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi.

F'Settembru 2014, il-kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha.

Djafari jghid li bi zvista l-Labour Office ma kienux inkludewh fil-claim li ghamlu u

Castellanos jghid li ircieva l-paga ta'

Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru, 2014.

Thomas Zammit Giuliano kellu xi oggetti li kienu

jappartjenu l-kumpanija u kien qed jirriskontra problemi sabiex jerga' jirritornahom

stante li la l-manager precedenti ma kelmu, l-ufficju kien maghluq u anke l-Avukat ta'

TRC irrifjuta li jiehu pussess ta' dawn l-oggetti.

Craig Crosson infurmah li seta' jzomm

l-oggetti stante li l-valur taghhom kien ekwivalenti ghal paga tieghu ta' Settembru, izda

Thomas Zammit Giuliano ma ghandu l-ebda interess fl-oggetti u xtaq il-paga tieghu.

tkellem ma kumpanija ta' Avukati Wallbank Preziosi, dawn infurmawh li huma kellhom

x'jaqsmu ma pagamenti biss u li jekk xtaq jinsisti li jiftah claim ghar-rigward il-paga

tieghu, dan kellu jaghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li huwa shareholder ta' TRC, izda

kuntratt ta' ingagg qatt ma kellu ma dan Simon Theuma.

Brian Sanchez jghid li kien impjegat mal-kumpanija TRC Family Entertainment Limited

mis-sena 2012, izda f'Mejju tal-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill-impjegati

taghha li kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex ikomplu

impjegati kellhom jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah ghal

laqgha u nfurma lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma setghux

L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija kellha

problemi mal-investituri taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi.

kumpanija talbet lill-impjegati sabiex jibqghu lejali lejn il-kumpanija u jibqghu jahdmu

sakemm tissolva l-problema, izda jekk kien hemm min xtaq jitlaq, dan seta' jaghmlu.

Brian Sanchez ghazel li jibqa' jahdem mal-kumpanija izda f'Settembru, 2014 il-kumpanija

tieghu ta' Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru 2014.

d-dettalji ta' Brian Sanchez sabiex jifthu claim kontra l-kumpanija izda peress li l-visa tas-

sur Sanchez kien skada, kellu jitlaq lura lejn pajjizu.

Xi xhur wara rcieva l-paga tieghu ta'

Gunju, Lulju u Settembru, stante li ghax-xahar ta' Awwissu rcieva pagament parzjali.

Izid jghid li hu b'kollox ircieva l-ammont ta' €6066.95 izda l-payslips kienu jammontaw

ghal €7939.09 u allura hemm diskrepanza ta' €1872.14 li ghadhom dovuti lilu.

kien tkellem ma kumpanija ta' Avukati Wallbank Zammit Parnis, dawn infurmawh li huma

kellhom x'jaqsmu ma pagamenti biss u li jekk xtaq jinsisti li jiftah claim ghar-rigward il-

paga tieghu, dan kellu jaghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li huwa shareholder ta' TRC,

izda kuntratt ta' ingagg qatt ma kellu ma dan Simon Theuma.

Jasmine Manduca tghid li kienet impjegata mal-kumpanija TRC Family Entertainment

Limited minn Gunju 2012 sa Settembru 2014.

F'Mejju 2014, il-kumpanija TRC Family

Entertainment Limited infurmat lill-impjegati taghha li kellha diffikultajiet finanzjarji u

li ma setghux ihallsu l-pagi tax-xahar, izda li kienu se jhallsu lill-impjegati taghhom fi

zmien qasir.

Jasmine Manduca iddecidiet li tkompli tahdem mal-kumpanija fuq bazi full-

Hekk kif ghadda ftit zmien u l-pagi regghu ma thallsux, il-kumpanija talbet li l-

impjegati jibqghu lejali lejha u jkomplu jahdmu sakemm tissolva l-problema ta' flus, izda

jekk kien hemm xi mpjegati li xtaqu jitilqu, dan setghu jaghmluh.

iddecidiet li tkompli tahdem mal-kumpanija fuq bazi part-time.

F'Settembru, 2014 il-

kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha u xi xhur wara, Jasmine

Manduca irceviet il-pagi tax-xhur ta' Mejju, Gunju, Lulju u Awwissu, izda ghax-xahar ta'

Settembru ma rceviet xejn.

Izzid tghid li hija giet infurmata li jekk xtaqet tinsisti li tiftah

claim ghar-rigward il-paga taghha, din kellha taghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li

huwa shareholder ta' TRC, izda kuntratt ta' ingagg qatt ma kellha ma dan Simon Theuma.

Ikkunsidrat:

Il-Qorti rat in-nota ta' l-atturi a fol 12 tal-process fejn il-partijiet jindikaw li kollha kemm

huma huma dovuti somma flus in kwantu paga ghax-xahar ta' Settembru 2014.

Thomas Zammit Giuliano jikkonferma dan ukoll fl-affidavit tieghu a fol 23 tal-process.

Brian Sanchez jikkonferma dan ukoll fl-affidavit tieghu a fol 28 tal-process.

Jasmine Manduca tikkonferma dan ukoll fl-affidavit taghha a fol 33 tal-process.

Jirrizulta li f'Awwissu 2017 il-kumpanija konvenuta infurmat lill-atturi li l-kumpanija

kienet dahlet fi problemi finanzjarji u ddecidiet li tibda redundancy process.

Permezz ta' ittra a fol 39 jirrizulta li Thomas Zammit Giuliano spicca mix-xoghol minn mal-

kumpanija konvenuta fis-27 ta' Settembru 2014.

Is-socjeta' konvenuta qed tibbaza l-eccezzjoni taghha li dawn il-proceduri huma

preskritti ai termini ta' l-Artikolu 2147(g) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-atturi jghidu li hemm ukoll l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta,

izda jikkontendu li l-perjodu preskrittiv huwa ta' sentejn ai termini ta' l-Artikolu

2149(c) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta u dan peress li l-Artikolu 2149(c) jghid

hekk, "azzjonijiet tal-avukati, prokuraturi legali, nutara, arkitetti u inġinieri ċivili, u

persuni oħra li jeżerċitaw professjonijiet jew arti liberali oħra, għad-drittijiet tagħhom

u għall-ispejjeż li jkunu għamlu;" Huma jikkontendu li huma professjonisti u huma nies

ikkwalifikati li jezercitaw professjoni libera.

Il-Qorti ma taqbilx ma l-argument li l-atturi huma professjonisti li jezercitaw arti libera,

primarjament ghaliex jirrizulta bic-car li l-atturi ma kienux qeghdin jahdmu ghal

rashom f'dan il-kaz, anzi kienu impjegati mal-kumpanija konvenuta, irrispettivament

mit-tip ta' xoghol li kienu qeghdin jaghmlu bhala impjegati fi hdan il-kumpanija, huma

ma kienux qed jaghmlu dan ix-xoghol bhalma nghidu jkunu self-employed.

L-atturi jghidu li hemm terminu preskrittiv iehor li huwa l-Artikolu 2154 tal-Kapitolu 16

tal-Ligijiet ta' Malta, li jghid li azzjonijiet civili ghar-rigward dawk li hergin minn

azzjonijiet kriminali, ir-regoli tal-preskrizzjoni hergin mill-Kodici Kriminali ghandhom

japplikaw.

Fil-process ma jirrizultax li kien hemm xi azzjoni kriminali jew li dan il-kaz

kien frott ta' azzjoni kriminali allura l-Qorti ma ssibx li dan l-agrument iregi.

L-atturi jsemmu l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Xoghol il-Qorti bhal issa huwa li tiddeciedi jekk l-azzjoni attrici hijiex preskritta skond l-

Artikolu 2147(c) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Fil-kawza deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni superjuri fl-ismijiet,

Josephine Brincau u John Berger vs Korporazzjoni Enemalta, datata 11 ta' Lulju 2008, il-Qorti

ghar-rigward l-Artikolu 2147(c) qalet hekk,

L-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili jipprovdi li:-

"l-azzjonijiet tas-sefturi jew persuni ohra mhallsin bix-xahar, ta' l-artigjani jew tal-

haddiema bil-gurnata, ghall-hlas tal-granet tal-pagi, tas-salarji, jew tal-fornituri li

jkollhom jiehdu.", jaqghu bi preskrizzjoni bl-eghluq ta' sena.

Dan il-provvediment mhu xejn ghajr traduzzjoni mit-test originali bit-Taljan tal-Artikolu

Il-Qorti hi tal-fehma li ghandha taghmel dawn l-osservazzjonijiet:-

(a) Hemm distinzjoni apparenti bejn it-test Malti u dak Ingliz in kwantu fit-test Malti

(b) Jidher li hemm lacuna in kwantu dan il-provvediment ma japplikax ghal dawk il-

persuni li ghandhom is-salarji pagabbli mhux kull xahar.

Dan ifisser li ghal dawn il-

persuni japplika perjodu ta' preskrizzjoni itwal.

ghandu jkun hekk.

Fil-kawza fl-ismijiet Paul Ruzicic vs Vincent Gove! deciza fit-8 ta'

April 2002 mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili, l-attur kien jahdem bhala chef u kien jithallas

L-attur harrek lill-principal tieghu ghall-hlas ta' salarju.

Il-Qorti kkonkludiet:

"Infatti l-artikolu 2147(c) fuq imsemmi jitkellem dwar persuni mhallsin bix-xahar, jew

persuni ingaggati bil-gurnata ghall-hlas tal-granet tal-pagi.

jirrizulta li l-attur kien ingaggat u jithallas bil-gimgha u mhux bix-xahar u lanqas bil-

Ghalhekk il-preskrizzjoni sollevata mhux applikabbli ghal kaz in ezami."

(c) Certament li wasal iz-zmien li dawn il-provvedimenti, li dahlu fis-sehh permezz tal-

Ordinanza numru VII tal-1868, jigu riveduti u fejn hemm bzonn emendati sabiex jirriflettu

z-zminijiet li qeghdin nghixu fihom.

Il-Qorti mhi tara l-ebda raguni ghalfejn ghandu jkun

hemm distinzjoni bejn dawk imhallsin bix-xahar u haddiema ohra imhallsin iktar spiss.

(d) Il-fatt li fl-Artikolu 2147(c) tintuza l-kelma paga u wkoll salarju, hemm distinzjoni fis-

sinifikat taghhom minkejja li fil-hajja ta' kuljum dawn iz-zewg termini jintuzaw b'mod li

huma kunsidrati li ghandhom l-istess sinifikat.

Il-Qorti taqbel li l-kelma "tal-granet tal-

haddiema li jahdmu bil-gurnata.

F'dan il-kuntest issir riferenza ghall-kawza fl-ismijiet

Alex Omrani vs Joseph Bullock deciza mill-Qorti tal-Appell fil-11 ta' Dicembru 1978.

M'hemmx dubju li l-atturi ma jikkwalifikawx bhala haddiema li jahdmu bil-gurnata.

(e) Fl-Att dwar l-Impieg u Relazzjonijiet Industrijali (Kap. 452) l-Artikolu 2 jipprovdi:-

paga tfisser rimunerazzjoni jew qliegh li jithallsu minn principal lil impjegat u tinkludi

kull bonus li jithallas kond l-Artikolu 23 minbarra kull bonus jew allowance relatati ma' l-

esekuzzjoni tax-xoghol jew mal-produzzjoni" Jidher li din il-ligi ma taghmilx distinzjoni

bejn salarju u paga.

Hu floku jekk fl-ewwel lok il-Qorti tiddetermina jekk "on call allowance"

Id-difensur tal-Korporazzjoni konvenuta jsostni li l-

kelma salarju m'ghandix tinghata definizzjoni restrittiva.

Fil-kawzi:

1994 fejn gie spjegat li hlas ghal leave ma jaqax taht il-kategorija ta' salarju (ghalkemm

is-sentenza kienet b'riferenza ghall-Artikolu 2148(d) tal-Kodici Civili) in kwantu l-Qorti

kkonkludiet li m'hemmx ekwivalenza bejn salarju u d-dritt ghal leave.

• Lawrence J.M. Harney vs Malta Shipbuilding Co. Ltd deciza mill-Qorti ta' l-Appell (Sede

Inferjuri) fid-19 ta' Dicembru 2003, bonus gie dikjarat li hu soggett ghall-preskrizzjoni

kontemplata fl-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili wara li l-Qorti qieset li electronics

technician kien jidhol fl-espressjoni ta' "artigjan" u li: "Il-Kap 135 fis-subartikolu (1) ta' l-

Artikolu 2 jiddefinixxi "paga" bhala "rimunerazzjoni jew qligh, li jithallsu bil-flus minn

principal lill-impjegat u tinkludi kull bonus li ghandu jithallas skond lArtikolu 29 ta' dan l-

Inferjuri) fl-20 ta' Ottubru 2003, hlas ta' sahra gie kkunsidrat li hu nkluz fil-hlasijiet

kontemplati mill-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili.

Il-Qorti ghamlet riferenza ghal

sentenza fl-ismijiet Giuseppe Ellul Hawes vs Dottor Ernesto Somewekesa et deciza mill-Qorti ta' l-

Appell fl-10 ta' Jannar 1917 (Vol.

deciza mill-Qorti ta' l-Appell fit-13 ta' Lulju 2001.

Il-Qorti rat din l-ahhar sentenza u

tistqarr li ma setghetx tasal ghal xi konkluzjoni dwar it-tip ta' hlas li kien il-mertu ta' dik

il-kawza.

Inferjuri) fit-30 ta' April 2008 fejn l-Artikolu 2147(c) gie dikjarat li japplika fil-kaz ta'

bonus u pagamenti ohra.

Il-Qorti tkompli hekk:

Il-fehma tal-Qorti hi li l-kelma "xahar" ghandha tfisser xahar skond il-kalendarju

Gregorjan.

B'analogija tista' ssir riferenza ghall-Artikolu 103 tal-Kap.

12 li jipprovdi:-

Fil-ghadd taz-zmien, il-gurnata tinghadd ta' erbgha u ghoxrin siegha, ix-xahar u s-sena

jinghaddu skond il-kalendarju.

Jekk wiehed kellu japplika dan it-terminu ta' preskrizzjoni jkun ifisser li ma japplikax minn

jinghad

l-preskrizzjoni ghandha

interpretazzjoni restrittiva u ghalhekk jekk ikun jezisti xi dubju dwar l-applikabilita' taz-

zmien preskrittiv, tali dubju ghandu jmur kontra min ikun eccepixxa l-preskrizzjoni.

Fil-

kawza fl-ismijiet Alf Mizzi & Sons (Marketing) Limited vs Dismar Company Limited deciza

mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-12 ta' Ottubru 2004 inghad: "Illi ghar-rigward tal-

preskrizzjoni msemmija mill-kumpannija mharrka, jinghad li din hija wahda minn dawk

imsejhin "preskrizzjonijiet qosra".

Ghalhekk, kif

il-qasam,

preskrizzjoni bhal din hija eccezzjoni ghar-regola generali tal-preskrizzjoni ta' tletin sena

ghall-azzjoni civili.

Ghalhekk, preskrizzjoni bhal din ghandha tinghata tifsira dejqa.".

Inoltre kif qalet il-Qorti ta' l-Appell fil-kawza Noel Giles nomine et vs Francis Brincau nomine

deciza fit-8 ta' Mejju 2001, "L-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, ghalkemm rikonoxxuta bhala

mehtiega biex tassigura illi l-azzjoni tigi ezercitata entro terminu stabbilit biex id-drittijiet

u l-obbligi tal-kontendenti jigu debitament accertati, kienet minnha nnifisha odjuza u

kellha allura tigi applikata restrittivament".

F'dan il-kuntest din il-Qorti taqbel mal-fehma li esprimiet il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-

kawza Martin Schembri Latman vs Ramon Spasojevic nomine deciza fit-22 ta' Frar 2002 fis-sens li:- "Kif

juri s-seba' patt tal-ftehim, izda, is-salarju ta' l-attur huwa stipulat b'tant fis-sena, mhux

b'tant fix-xahar; il-preskrizzjoni taht l-art.

2147(c) tal-Kodici Civili ghalhekk ma tghoddx

ghall-kaz ta' l-attur, u l-eccezzjoni hija ghalhekk michuda".

Tant hu hekk li kwalsiasi

kalkoli li jkun hemm bzonn li jsiru, isiru fuq sena salarju.

Din il-Qorti qed taghmel dan il-hsieb kif kwotat fis-sentenza citata bhala taghha, u

tiddikjara li l-perjodu preskrittiv li japplika fil-kaz in ezami huwa dak ta' l-Artikolu

2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-kawza giet intavolata fit-18 ta' Awwissu 2016 u ma jirrizultax li l-atturi ipprezentaw

xi att gudizzjarju qabel dik id-data biex jinterrompu l-perjodu preskrittiv.

Ghalhekk

jirrizulta li din it-talba qed issir ferm wara li ghadda l-perjodu preskrittiv ta'

Ghalhekk din l-azzjoni ormaj hija preskritta.

Madanakollu l-Qorti thoss li l-kumpanija

konvenuta moralment ma kenitx gusta fit-trattament taghha ta' dawn l-erba' eks

impjegati li huma l-atturi, izda l-Ligi hija l-Ligi u sfortunatament l-Qorti kultant jkollha

taghti decizjoni li ma tkunx trid taghti.

Ghal din ir-raguni l-Qorti ma thossx li l-atturi ghandhom jbatu l-ispejjez tas-socjeta'

konvenuta wkoll wara li ma thallsux tax-xoghol li taw lill-kumpanija konvenuta.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti tilqa' l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni moghtija mis-socjeta'

konvenuta, dan pero' tiddikjara li din l-azzjoni hija preskritta skond l-Artikolu 2148(d)

tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.

Vera kopja