Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

ir-rwol tal-Arbitru fi proċeduri bħal dawk istitwiti mill-appellata, huwa li jiddeċiedi dwar il-każ li jkollu quddiemu abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-Kap.

318 ̶ f'każ li xi individwu jidhirlu li l-mod kif jitmexxew dawk il-proċeduri jew l-investigazzjoni li ssir mill-Ispetturi tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali huma leżivi tal-jeddijiet fundamentali tal-individwu, hemm fora appositi li quddiemhom jistgħu jitressqu dawn il-lanjanzi.

Ċertament li mhux kompitu tal-Arbitru li jidħol f'materji bħal dawn ̶ ir-rwol tal-Arbitru huwa biss li jeżmina jekk id-Direttur Ġenerali appellant mexiex mad-dettam tal-liġi meta ddeċieda li l-Għajnuna Soċjali li kienet tirċievi l-appellata, kellha tieqaf ladarba ġie stabbilit li hija kellha impjieg bi qligħ

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF ZAMMIT MELI ORSINI Seduta tad-9 ta' Ġunju, 2021

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Justine Dyer (K.I. 286977M) ("l-appellata") vs. Direttur Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali ("l-appellant")

Dan huwa appell magħmul mill-intimat Direttur Ġenerali tas-Sigurtà

Soċjali, hawnhekk "l-appellant", minn deċiżjoni tal-Arbitru tas-Sigurtà Soċjali

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

(minn issa 'l quddiem "l-Arbitru"), tal-15 ta' Ottubru, 2020 (minn issa 'l

quddiem "id-deċiżjoni appellata"), li permezz tagħha l-Arbitru kkonkluda li

huwa ma jikkondividix fil-konklużjoni raġġunta mill-intimat, li r-rikorrenti

Justine Dyer (K.I. 286977M), (minn issa 'l quddiem "l-appellata"), kienet

f'impjieg bi qligħ fil-perijodu mis-6 ta' Settembru, 2014 sat-18 ta' Ottubru,

2019, u għalhekk annulla u kkanċella d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali intimat

tal-11 ta' Ottubru, 2019, li permezz tagħha r-rikorrenti ntalbet tirrifondi l-

ammont ta' €31,809.20 li hija tħallset żejjed fil-perijodu li fih instab li hija

kienet qiegħda taħdem.

Permezz ta' ittra datata 9 ta' Ottubru, 2019, ir-rikorrenti ġiet mgħarrfa li

d-Direttur tas-Sigurtà Soċjali kien stħarreġ jew irreveda l-applikazzjoni tagħha

sabiex tingħata l-Għajnuna Soċjali, u in segwitu għal dan l-istħarriġ kien

iddeċieda li hija ma kinitix intitolata għall-għajnuna soċjali għaliex instab li

kienet taħdem.

Permezz ta' ittra datata 11 ta' Ottubru, 2019, ir-rikorrenti ġiet

infurmata li nstab li hija kienet tħallset żejjed l-ammont ta' €31,809.20

f'Għajnuna Soċjali (SUP) għall-perijodu mis-6 ta' Settembru, 2014 sat-18 ta'

Ottubru, 2019, għaliex f'dak iż-żmien hija kienet impjegata.

appellat minn dik id-deċiżjoni permezz ta' appell quddiem l-Arbitru.

Ir-rikorrenti għamlet riferiment għal spezzjoni li kienet saret fid-dar

tagħha minn uffiċjali tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali, u qalet li hija kienet Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

instabet id-dar u mhux fuq xi lant tax-xogħol.

Qalet ukoll li d-deċiżjoni tad-

Direttur Ġenerali intimat li jwaqqfilha l-Għajnuna Soċjali, ittieħdet abbażi ta'

allegazzjonijiet li saru fil-konfront tagħha minn terzi anonimi, u għalhekk talbet

lill-Arbitru jħassar u jirrevoka d-deċiżjoni li ttieħdet fil-konfront tagħha mid-

Direttur Ġenerali intimat.

Id-Direttur Ġenerali intimat ippreżenta kopja tar-rapport investigattiv li

sar mid-Dipartiment fir-rigward tar-rikorrenti, fejn jirriżulta li l-każ tagħha

nfetaħ għall-investigazzjoni wara telefonata anonima li daħlet fid-Direttorat

għall-Osservanza ta' Benefiċċji, fejn kien rappurtat li r-rikorrenti kellha impjieg

bi qligħ.

F'din it-telefonata ntqal li r-rikorrenti kienet qiegħda taħdem bħala

delivery person f'għadd ta' supermarkets, u ssemmew is-supermarkets li

allegatament hija kienet qiegħda taħdem fihom.

Irriżulta li r-rikorrenti dak iż-

żmien kienet tirċievi Għajnuna Soċjali, Allowance tat-tfal, u l-Benefiċċju tal-

Enerġija, u skont records uffiċjali hija ħadmet l-aħħar fuq bażi full-time fil-15

F'dan ir-rapport ġie spjegat li kienet saret żjara ġewwa l-Head

Office ta' Scotts Supermarket, fejn ċertu Joseph Abu Shamala kien informa lill-

Ispetturi tad-Direttorat li ma kellu lil ħadd bl-isem ta' Justine Dyer impjegat

miegħu.

Żjara oħra kienet saret ġewwa Smart Supermarket, għall-istess

raġunijiet.

Joseph Abu Shamala bagħat ukoll email lid-Direttur Ġenerali intimat, fejn

qallu li kien staqsa jekk kienx hemm xi delivery person jew merchandiser bl-

isem ta' Justine Dyer li tqassam ix-xogħol fl-istabbilimenti tagħhom, imma

ħadd ma kien jaf persuna b'dan l-isem.

Spezzjoni simili saret fl-uffiċċji tas-

supermarkets PAMA/PAVI, imma l-informazzjoni li ngħataw l-uffiċjali tad-

Dipartiment intimat kienet li ma kien hemm l-ebda persuna bl-isem ta' Justine

Deguara Caruana Gatto tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Dyer taħdem hemm.

Jirriżulta li sussegwentement saret żjara mill-uffiċjali

tad-Dipartiment fir-residenza tar-rikorrenti, u hija ċaħdet li kienet qiegħda

taħdem bħala delivery person fis-supermarkets.

Minn dan ir-rapport jirriżulta

wkoll li r-rikorrenti dawret lill-Ispetturi tad-Dipartiment mar-residenza tagħha,

u ġie stabbilit li fid-dar tagħha hija ma kellha l-ebda prodotti lesti biex

jitqassmu.

Kien għalhekk

li r-rikorrenti ntalbet tagħmel dikjarazzjoni

ġuramentata fejn tikkonferma li hija ma kinitx qiegħda taħdem bi qligħ, u hija

wieġbet li ma kellha l-ebda problema tagħmel dan.

Ir-rapport jgħid ukoll li fl-10

ta' Settembru, 2019, kien hemm korrispondenza ma' waħda mid-diretturi ta'

Smart Supermarket, li infurmat lid-Direttur Ġenerali intimat li kien hemm

persuna bl-isem ta' 'Justine Dyer' li kienet tmur tarma l-ixkafef fil-ħanut

għan-nom ta' George Farrugia Ltd.

Jirriżulta li sussegwentement saru għadd ta'

verifiki ulterjuri min-naħa tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali mal-kumpannija

George Farrugia Ltd, fejn ġie stabbilit li r-rikorrenti kienet ilha taħdem bħala

reliever ma' din il-kumpannija mill-2014, u din kienet taqla' madwar €800 fix-

xahar għax-xogħol li kienet tagħmel.

Ir-rapport jikkonkludi billi jgħid li għalhekk

ġie stabbilit li l-allegazzjoni li saret fil-konfront tar-rikorrenti ġiet ġustifikata, u

għalhekk saret rakkomandazzjoni biex

jiġu

riveduti għaliex kien instab li hija kienet qiegħda taħdem.

Id-Deċiżjoni Appellata

Permezz tad-deċiżjoni mogħtija fil-15 ta' Ottubru, 2020, l-Arbitru

ddeċieda dan l-appell wara li għamel dawn il-konsiderazzjonijiet:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

"Li permezz ta' ittra li ġġib id-data tal-11 ta' Ottubru, 2019, l-appellanta ġiet informata mid-Dipartiment li kien jirriżultalu li hija kienet tħallset żejjed l-ammont ta' EUR 31,809.20 fl-Għajnuna Soċjali (SUP) għall-perijodu 06.09.14 sa 18.10.19 stante li kont impjegata u li dan il-ħlas żejjed kien ser jiġi mnaqqas bir-rata ta' 30% mill-għajnuna supplimentari (SUP), jew xi benefiċċji oħra li hija tista' tirċievi mid- Dipartiment.

Illi l-appellanta ma qablitx ma' din id-deċiżjoni u ntavolat appell mill-istess.

Illi l-ilment prinċipali tal-appellanta jiċċentra fuq il-punt li tqis l-azzjoni tad- Dipartiment bħala waħda inġusta fis-sens li hija għandha tibqa' tibbenefika mill- benefiċċju tal-Għajnuna Soċjali (SUP) u ma għandhiex tiġi kostretta tirrifondi l-ebda ammont minnha allegatament riċevut żejjed stante li huwa dovut peress li ma kienet fl-ebda impjieg.

Fir-risposta tagħha tal-24 ta' Ottubru, 2019 l-appellanta laqgħet kontra d-deċiżjoni tad-Direttur billi ressqet it-teżi li d-deċiżjoni tiegħu kienet ippernjata fuq rapport falz tant illi meta saret spezzjoni għalarrieda hija kienet fil-fond residenza tagħha u għalhekk tali deċiżjoni kienet ibbażata fuq allegazzjoni, u kwindi, ibbażata fuq konġetturi u suppożizzjonijiet.

Fix-xhieda tagħha, Caroline Dyer, Spettur mid-Direttorat għall-Osservanza ta' Benefiċċji, ppreżentat rapport u kkonfermat il-kontenut tiegħu bil-ġurament tagħha.

Ix-xhud, fid-depożizzjoni tagħha tgħid li hija għamlet diversi telefonati f'postijiet indikati lilha li fihom l-appellanta kienet tinsab f'impjieg però kollha nnegaw.

Tgħid li kien stabbiliment wieħed, li permezz ta' email u telefonata, irriżulta li l- appellanta kienet fl-impjieg ta' ċertu George Farrugia Ltd.

Ix-xhud kompliet tgħid ukoll li meta għamlu żjara fid-dar residenza tal-appellanta huma sabuha hemm u meta ffaċċjawha bl-allegazzjoni li kienet tinsab f'impjieg hija ċaħdet u negat u dan anke wara li ġiet tikkonferma l-istess bil-ġurament tagħha.

Qalet ukoll li minn dik l-ispezzjoni ma rriżultalhom xejn irregolari.

Illi għas-seduta tal-ewwel ta' Ottubru, 2020 li kienet imħollija għall-provi tal- appellanta, l-appellanta ddikjarat li ma kellhiex provi xi tressaq u għażlet li ma tixhidx.

Trattazzjoni

Ir-rappreżentant tad-Direttur appellat irrimetta ruħu għall-provi prodotti.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Ir-rappreżentant legali tal-appellanta trattat il-każ fejn bażikament issolleva żewġ punti prinċipali u ċioe:

a. Illi l-appellanta, meta ġiet avviċinata fid-dar residenza tagħha u mitluba tikkonferma jekk kinitx f'impjieg jew le u oltre mitluba tikkonferma l-istess bil- ġurament tagħha, hija ma ġietx informata bid-dritt tagħha li tkun assistita u bid- dritt tagħha li ma tirrispondi għall-ebda mistoqsija li tista' ssirilha jekk taħseb li tista' tbati xi preġudizzju għal liema raġuni hemm ksur tad-drittijiet tagħha emanenti mid-Direttiva Ewropea;

b. Illi d-Direttur ma ressaq lil ħadd sabiex jikkonferma bil-ġurament tiegħu dak li għamlet referenza għalih Caroline Dyer, Spettur mid-Direttorat għall- Osservanza ta' Benefiċċji b'dan ukoll illi l-appellanta ġiet negata mid-dritt tagħha li tissottometti dawn il-mistoqsijiet utili in kontroeżami għal liema raġuni x-xhieda tal-istess Caroline Dyer, Spettur mad-Direttorat għall-osservanza ta' Benefiċċji hija inammissibbli.

Kontro-Replika tad-Direttur għall-Għajnuna Soċjali

a. Illi ma kienx hemm in-neċessità da parti ta' Caroline Dyer, Spettur mid- Direttorat għall-Osservanza ta' Benefiċċji, li tagħti xi avviż lill-appellanta stante li kif ġie affermat ġudizzjarjament dan id-dritt ma hux applikabbli f'tali każijiet u di più d-Dipartiment ma għandux il-fondi;

Kontro-Replika tal-appellanta

a. Illi għad li l-abbli difensur tad-Dipartiment tagħmel referenza għall-każistika, ma

għamlet l-ebda referenza speċifika;

b. Li dan hu dritt illum inserit fil-Kostituzzjoni tagħna u għalhekk huwa dritt ta' kull

ċittadin;

c. Email li ssir referenza għaliha ma ġietx ġuramentata u għalhekk ma hix prova.

Ikkunsidra:

Illi minn imkien ma jirriżulta mid-depożizzjoni ta' Caroline Dyer, Spettur mid- Direttorat għall-Osservanza ta' Benefiċċji, illi, meta hija aċċediet fid-dar ta' li seta' kellha magħha, residenza tal-appellanta, hija, amministrat id-dritt tas-silenzju jew id-dritt ta' asisstenza legali lill-appellanta u dan nonostante l-fatt li hija tikkonferma li talbitha tikkonferma bil-ġurament tagħha li ma kinitx f'xi impjieg.

jew xi kollega oħra

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Illi f'tali ċirkostanza, fejn l-appellanta qiegħda tiġi sottomessa, jekk jiġi pruvat il-każ, għal sitwazzjoni fejn ser tkun penalizzata fis-sens li ma hix ser tibqa' tirċievi l- għajnuna soċjali u trid tirrifondi dak kollu li hija setgħet irċeviet mid-Dipartiment.

Illi kwantu jirrigwarda dak sottomess mid-difiża, u ċioe li l-fatt li l-appellanta ma ġietx mogħtija d-dritt tas-silenzju u dak tal-assistenza, l-Arbitru jilqa' din is- sottomissjoni stante li dan in-nuqqas imur kontra d-drittijiet tal-individwu kif sanċiti mill-Kostituzzjoni tagħha u mill-Konvenzjoni Ewropea għall-Ħarsien tad-Drittijiet tal- Bniedem u dan aktar u aktar meta l-appellanta ġiet sottomessa tikkonferma bil- ġurament tagħha jekk kinitx f'impjieg jew le.

Azzjoni li setgħet faċilment tesponiha għall-implikazzjonijiet ta' natura kriminali u dan kif stabbilit fil-kawża fl-ismijiet Frank White Grech vs L-Onorevoli Speak tal-Kamra tad-Deputati Dr Angelo Gauci Portelli; iċ-Chairperson tal-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi l-Onorevoli Dr. Jason Fitzpatrick; ilkoll fil-kwalità tagħhom premessa u in rappreżentanza tal-istess Kamra tad- Deputati u tal-istess Kumitat Rispettivament Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, Ġurisdizzjoni Kostituzzjonali tas-26 ta' Jannar, 2018.

jsib ġustifikata wkoll

id-difiża sollevata mill-appellanta kwantu Illi jirrigwarda n-nuqqas ta' konferma ta' dak preżentat u sottomess minn Caroline Dyer, Spettur mid-Direttorat għall-Osservanza ta' Benefiċċji.

Id-Direttur, naqas milli jara li dak kollu li qed jallega li ġie fornut lilu minn terzi jiġi konfermat mill-istess terz li qed jallegah.

Tali konferma hija ta' importanza massima stante illi kienet tkun l-opportunità li tiġi verifikata l-veraċità tagħha u tagħti kull opportunità lill- appellanta sabiex tirribadixxi l-istess.

Illi għalhekk dan in-nuqqas totalment jinnewtralizza kull prova mressqa mid-Direttur appellat.

Għaldaqstant l-Arbitru, filwaqt li jagħmel riferenza għas-suespost u għat-talbiet tal- appellanta kif dedotti, jiddisponi minn dan l-appell billi:

i. Ma jikkondividix il-konklużjoni raġġunta mid-Direttur għal Għajnuna Soċjali u ċioe li l-appellanta kienet f'xi impjieg bi qligħ għall-perijodu 06.09.14 sa 18.10.19;

Jannulla u jikkanċella d-deċiżjoni tad-Direttur tal-11 ta' Ottubru, 2019;

Jilqa' l-appell tal-appellanta kif dedott."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Id-Direttur Ġenerali appellant ressaq l-appell tiegħu mid-deċiżjoni

appellata fil-25 ta' Novembru, 2020, fejn talab lil din il-Qorti sabiex,

"… jogħġobha tirrevoka u tannulla d-deċiżjoni mogħtija mill-Arbitru tal-15 ta' Ottubru, 2020 u konsegwentement tgħaddi sabiex tikkonferma d-deċiżjoni tad- Direttur tad-9 ta' Ottubru, 2019.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellata."

L-appellant jgħid li huwa jħoss ruħu aggravat bid-deċiżjoni appellata għaliex fil-

fehma tiegħu l-Arbitru għamel apprezzament ħażin tal-provi li kellu quddiemu,

kif ukoll naqas milli japplika l-liġi b'mod korrett.

L-appellant spjega li

investigazzjoni dwar l-appellata skattat wara li huwa rċieva informazzjoni

anonima li hija kellha impjieg imma kienet tibbenefika minn benefiċċji soċjali.

L-appellant spjega li huwa jifhem li din il-Qorti m'għandhiex il-kompetenza

sabiex tagħmel rivalutazzjoni tal-provi hekk kif għamlu fl-ewwel lok, id-Direttur

Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali, u fit-tieni lok, l-Arbitru.

Qal li minkejja dan, jista'

jkun hemm motivi gravi li minħabba fihom qorti fi grad ta' appell għandha

tindaħal minħabba l-mod kif tkun intużat id-diskrezzjoni mit-tribunal jew mill-

qorti tal-ewwel istanza.

L-appellant qal li huwa ressaq l-appell tiegħu għaliex il-

ġudizzju tal-Arbitru kien inkomplet u errat, u għad li mill-provi rriżulta li r-

rikorrenti għandha impjieg, l-Arbitru għażel li jiskarta l-provi prodotti u minflok

ibbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq il-fatt li l-appellata ma ġietx mogħtija d-dritt tas-

silenzju u dak tal-assistenza legali, liema nuqqasijiet imorru kontra d-drittijiet

fundamentali tal-individwu.

L-Arbitru qal ukoll li l-appellant naqas li jiżgura li

dak kollu allegat fil-konfront tal-appellata jiġi kkonfermat mit-terzi li għamlu l-

allegazzjoni.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

L-appellant qal

li mill-provi

jirriżulta

is-seduta tat-3 ta'

Settembru, 2020 quddiem l-Arbitru, ittellgħet tixhed Caroline Dyer, li kienet

għamlet l-investigazzjoni u ħejjiet rapport, u li kkonfermat ir-rapport tagħha

bil-ġurament.

F'dik is-seduta, Dyer ġiet suġġetta għall-kontroeżami mill-

L-appellant qal li fil-fehma tiegħu mill-provi

rriżulta bl-aktar mod ċar li Justine Dyer kienet f'impjieg li minnu kellha

introjtu, anki jekk kien wieħed negliġibbli ta' madwar €800 fix-xahar.

ladarba huwa kellu l-prova permezz ta' email, li l-appellata kienet impjegata,

bid-dettalji tal-prinċipal tagħha, huwa ma kellu għalfejn iressaq l-ebda prova

oħra u għalhekk għalaq il-provi tiegħu.

L-appellant qal li għal xi raġuni l-Arbitru għażel li jiskredita r-rapport

investigattiv tad-Dipartiment mingħajr ma ta raġuni valida.

Kompla jgħid li

minkejja li l-Arbitru kellu jasal għad-deċiżjoni tiegħu fuq bilanċ ta' provi, dan

ma kellux isir billi jiġi injorat ir-rapport investigattiv imħejji minn uffiċjali tad-

L-appellant qal li huwa ben risaput li l-oneru tal-prova fil-każijiet

dwar għajnuna u benefiċċji tas-Sigurtà Soċjali, huwa fuq il-benefiċjarju, u

għalhekk kienet l-appellata li kellha ġġib prova kuntrarja għal dak li ġie stabbilit

fir-rapport investigattiv tad-Dipartiment.

L-appellant qal li minflok, l-appellata

għażlet li ma tagħtix il-verżjoni tal-fatti bil-ġurament tagħha, u ma ressqet l-

ebda prova in sostenn tal-appell tagħha, u dan il-fatt waħdu kellu jwassal lill-

Arbitru biex jislet l-inferenzi neċessarji sabiex jasal għall-konvinċiment morali li

l-kontestazzjoni tal-appellata ma kellhiex mis-sewwa.

L-appellant qal li l-appellata naqset milli tirribati jew b'xi mod tiskredita

l-prova tar-rapport investigattiv permezz ta' provi jew xhieda oħra, u għalhekk

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

ladarba x-xhieda ta' Caroline Dyer ma ġietx kontradetta, din għandha

tittieħed bħala fattwali.

Qal li għalhekk ir-rapport investigattiv waħdu kellu

jkun biżżejjed biex iwassal lill-Arbitru jiċħad l-appell tal-appellata.

għamel riferiment għall-fatt li l-Arbitru, apparti li skarta għalkollox ir-rapport

investigattiv, qal ukoll li l-appellata ma ġietx infurmata bid-drittijiet tagħha

għas-silenzju u għall-għajnuna legali, bi ksur tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-

Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem.

L-appellant qal li r-rwol ta'

Arbitru taħt il-Kap.

318 tal-Liġijiet ta' Malta huwa sabiex jiġu deċiżi appelli

dwar kwistjonijiet relatati mal-Kap.

318, u għalhekk l-Arbitru la għandu dritt

jittratta kwistjonijiet ta' indoli kostituzzjonali u lanqas li jirreferihom lil xi qorti

oħra.

F'dan il-każ, l-ebda waħda mill-partijiet ma talbet li ssir referenza

kostituzzjonali ai termini tal-artikolu 46(3) tal-Kostituzzjoni ta' Malta, liema

referenza ma setgħet qatt issir mill-Arbitru.

L-appellant żied jgħid li l-artikolu 6

tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem jittratta materji ċivili u

materji penali, u d-dritt għas-silenzju u għall-assistenza

interrogazzjoni, huma jeddijiet mogħtija lill-individwu li jkun qiegħed jiġi

investigat mill-Pulizija Eżekuttiva fi proċeduri kriminali, u mhux lil min ikun

qiegħed jiġi investigat mill-Ispetturi fi ħdan id-Direttorat għall-Osservanza tal-

Benefiċċji.

Qal li f'dan il-każ, dak li kellu jieħu konsiderazzjoni tiegħu l-Arbitru

kien ir-rwol tal-Ispetturi taħt il-Kap.

318, li huma regolati b'dak li tipprovdi din

l-liġi.

Qal ukoll li l-Qrati tagħna fid-deċiżjonijiet tagħhom spiss jenfasizzaw l-

importanza li l-benefiċjarju jikkopera mal-Ispettorat waqt l-investigazzjonijiet

tiegħu, u fin-nuqqas, il-benefiċjarju jkun qiegħed jikser l-obbligu tiegħu li

jipprovdi lid-Dipartiment bl-informazzjoni kollha ai termini tal-artikolu 97(1)(b)

tal-Kap.

L-appellant qal li fil-każ odjern, l-Ispetturi mibgħuta minnu kienu

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

qegħdin iwettqu dmirijiethom skont il-liġi, introduċew ruħhom, ma użaw l-

ebda forza u spjegaw ukoll ir-raġunijiet għalfejn kienet qiegħda ssir din l-

investigazzjoni.

Qal ukoll li kuntrarjament għal dak li kkonkluda l-Arbitru fid-

deċiżjoni tiegħu, f'dan il-każ ma jistax jintqal li l-appellata ġiet imġiegħla,

mhedda jew imbeżża' biex tagħmel dikjarazzjoni ġuramentata li hija ma kinitx

tinsab f'impjieg.

Dak li għamel l-Ispettorat kien biss stedina lill-appellata sabiex

din tikkonferma bil-ġurament dak li kienet qalet lill-Ispetturi, li hija ma

taħdimx.

L-appellata kellha l-għażla li ma tagħmilx dikjarazzjoni bħal din.

L-

appellant irrileva li l-appellata ma ntalbitx tagħmel din id-dikjarazzjoni

dakinhar stess li saritilha l-ispezzjoni u tali dikjarazzjoni ġuramentata saret

ħamest ijiem wara, jiġifieri l-appellata kellha biżżejjed żmien sabiex taħseb u

tirrifletti dwar id-dikjarazzjoni tagħha.

Intqal ukoll li l-appellata kellha l-libertà

kollha li tikkonsulta ma' avukat tal-fiduċja tagħha dwar il-kwistjoni.

L-appellant qal li lanqas l-ispezzjoni li saret fir-residenza tal-appellata ma

jista' jintqal li b'xi mod illediet il-jeddijiet tagħha.

Qal li waqt din l-ispezzjoni

ma nstab xejn li jista' jitfa' dawl fuq l-allegazzjoni li l-appellata kienet f'impjieg

u lanqas ma ntalbet tagħmel xi dikjarazzjoni li b'xi mod setgħet tinkriminaha

waqt l-ispezzjoni li saret.

Min-naħa tiegħu l-appellant qal li hu, flimkien mal-

Ispettorat, mexa skont il-liġi, u għalhekk id-deċiżjoni tiegħu kienet korretta.

Qal li l-artikolu 30 tal-Kap.

318 jirregola l-Għajnuna Soċjali, u dan l-artikolu tal-

liġi jrid jiġi allaċjat mat-Taqsima II tat-Tieni Skeda tal-istess Kap. 318, sabiex

b'hekk ikun jista' jsir it-test tal-mezzi u jiġi stabbilit jekk persuna tkunx eliġibbli

għall-għajnuna jew le.

Qal li ladarba ġie stabbilit li l-appellata kellha dħul mhux

iddikjarat fil-perijodu li hija kienet qiegħda tirċievi l-Għajnuna Soċjali, huwa

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

kellu l-obbligu li jwaqqaf l-għajnuna li kienet tirċievi l-appellata.

għamel riferiment għal sentenzi tal-Qrati tagħna li jgħidu li l-prinċipju bażilari

fl-għoti ta' Għajnuna Soċjali huwa li din l-għajnuna tingħata lil min verament

għandu bżonnha, u li din l-għajnuna tibqa' tingħata biss sakemm il-benefiċjarju

jibqa' jkollu bżonnha.

L-appellant qal li fid-deċiżjoni appellata, l-Arbitru naqas

milli jagħmel apprezzament tajjeb tal-provi u japplika l-artikoli tal-liġi rilevanti

dwar il-ħatra u d-dmirijiet tal-Ispettorat u dwar l-intitolament għall-Għajnuna

Soċjali.

Qal ukoll li l-Arbitru naqas milli japplika l-prinċipji tal-ekwità u l-

ġustizzja skont l-obbligi imposti fuqu bl-istess liġi, senjatament l-artikolu 108(9)

tal-Kap.

Ir-Risposta tal-Appell

L-appellata fir-risposta tagħha wieġbet li d-deċiżjoni tal-Arbitru hija

ġusta u timmerita konferma.

Qalet li l-ewwel aggravju tal-appellant huwa

infondat fil-fatt u fid-dritt, u l-appellant naqas milli jipprova l-każ tiegħu kif

inhu rikjest fil-kamp ċivili, naqas milli jressaq provi suffiċjenti kontra l-

appellata, u l-provi li ressaq huma bbażati fuq id-detto del detto, liema xhieda

mhijiex meqjusa li hija ammissibbli, stante li s-sors primarju tagħha ma

tressaqx sabiex jixhed fil-proċeduri kontriha.

L-appellata qalet ukoll li prinċipju

ieħor fil-liġi tal-proċedura tagħna huwa dak li min jallega jrid jipprova, u

għalhekk kien jinkombi fuq id-Direttur Ġenerali appellant li jġib l-aħjar prova

sabiex jipprova l-każ tiegħu.

L-appellata qalet li minflok, l-appellant tella' żewġ

spetturi jixhdu dwar dak li qalilhom ħaddieħor u mhux dwar dak li huma

kkonstataw mill-investigazzjoni tagħhom.

Qalet li l-investigazzjonijiet tal-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

ispetturi skattaw fuq rapport ta' terzi anonimi, u meta saret spezzjoni għal

għarrieda fid-dar tagħha, hija nstabet li kienet qiegħda fir-residenza tagħha.

L-

appellata qalet li min-naħa tagħha hija dejjem qalet li ma kinitx taħdem u

saħansitra kkonfermat dan bil-ġurament.

Qalet li l-eżerċizzju tal-investigazzjoni

u l-ġbir tat-tagħrif kellhom isiru mill-appellant u mhux mill-Arbitru jew mill-

appellata nnifisha, u għalhekk l-appellant ma jistax f'dan l-istadju jgħid li l-

ġudizzju kien inkomplet jew errat, stante li jirriżulta li l-Arbitru ħa konjizzjoni

ta' kull prova prodotta.

L-appellata żiedet tgħid li l-appellant ma ressaq lil ħadd

sabiex jikkonferma bil-ġurament dak li għamlet riferiment għalih Caroline

L-

appellata qalet li lanqas l-email li għamlet riferiment għaliha l-istess Muscat,

ma ġiet ikkonfermata bil-ġurament kif tirrikjedi l-liġi.

L-appellata qalet li anki t-tieni aggravju tal-appellant huwa infondat fil-

fatt u fid-dritt, u dan għaliex hija tgawdi d-drittijiet fundamentali kif sanċiti

mill-Kostituzzjoni ta' Malta u mill-Konvenzjoni Ewropea għall-Ħarsien tad-

Drittijiet tal-Bniedem, u tali drittijiet japplikaw għal kull persuna speċjalment

meta l-azzjoni tista' faċilment tesponi lill-individwu għal implikazzjonijiet ta'

L-appellata qalet li d-Direttur Ġenerali appellant għandu l-

obbligu li jimxi mal-liġi amministrattiva, li titlob mid-dipartimenti tal-Gvern l-

ogħla livell ta' konformità mad-drittijiet fundamentali tal-individwu, u fakkret li

hija hi l-parti vulnerabbli fil-kawża.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji mressqa mid-

Direttur Ġenerali appellant, wara li kkonsidrat dak li kellha xi tgħid l-appellata

fir-risposta tagħha, u dak li ddeċieda l-Arbitru fid-deċiżjoni tiegħu.

tirrileva, li minkejja li bħala qorti ta' reviżjoni hija mhijiex mistennija li tagħmel

analiżi mill-ġdid tal-provi

li nstemgħu fl-ewwel

istanza u m'għandhiex

tiddisturba l-apprezzament ta' dawn il-provi leġġerment, madanakollu għaliex

huwa importanti li l-ġustizzja mhux biss issir, imma li tidher li qed issir, meta

jinġiebu quddiemha kwistjonijiet ta' din ix-xorta, l-Qorti tevalwa l-provi kollha

prodotti quddiem l-Ewwel Qorti jew Tribunal u tiffamiljarizza ruħha tajjeb

ħafna mal-provi miġjuba fil-kawża.

F'dan il-każ, l-appellant kien informa lill-

appellata bid-deċiżjoni tiegħu li hija ma kinitx għadha eliġibbli għall-Għajnuna

Soċjali li kienet tirċievi, għaliex minn investigazzjoni li għamel, irriżulta li l-

appellata kellha impjieg bi qligħ.

l-investigazzjoni

tiegħu wara

rċieva

informazzjoni permezz ta' telefonata anonima li l-appellata kienet qiegħda

taħdem bi qligħ, u hija naqset milli tinforma b'dan lill-appellant meta applikat

għall-Għajnuna soċjali.

L-appellant, kif kien obbligat, għamel investigazzjoni

dwar l-appellata, u minkejja li l-ispezzjonijiet li saru f'għadd ta' supermarkets u

fir-residenza tal-appellata ma ħallew l-ebda eżitu, xi jiem wara, diriġenta ta'

supermarket partikolari infurmat lill-appellant li l-appellata kienet qiegħda

taħdem bħala shelf stacker mal-kumpannija George Farrugia Limited.

indaġini ulterjuri li għamel l-appellant, din l-informazzjoni ġiet verifikata,

għalkemm il-persuna li tkellmet mal-appellant infurmatu wkoll li l-appellata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

hija qariba tagħha, u li l-appellata kienet qed taqla' paga ta' madwar €800 fix-

xahar peress li taħdem bħala reliever.

L-appellant iddeċieda li l-appellata ma

kinitx għadha eliġibbli għall-Għajnuna Soċjali, u hekk kif ġiet mgħarrfa bid-

deċiżjoni tal-appellant, l-appellata ressqet appell quddiem l-Arbitru sabiex id-

deċiżjoni appellata tiġi kkonsidrata mill-ġdid.

L-Arbitru ddeċieda li l-appell

imressaq mir-rikorrenti quddiem l-Arbitru għandu jiġi milqugħ, għaliex meta

saret l-ispezzjoni fir-residenza tar-rikorrenti, hija ma ġietx infurmata bid-dritt

tagħha tas-silenzju, li ma tweġibx, u bid-dritt tagħha li jkollha assistenza legali,

u minkejja dan

l-Ispetturi tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali talbuha

tikkonferma bil-ġurament li hija ma kellhiex impjieg bi qligħ.

L-Arbitru qal li

dan jammonta għal ksur tad-drittijiet fundamentali tal-appellata kif protetti

mill-Kostituzzjoni ta' Malta u mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-

L-Arbitru rrileva wkoll li l-appellant ma ressaqx bħala xhieda lit-terzi

li għamlu l-allegazzjonijiet fil-konfront tal-appellata, u għalhekk laqa' l-appell

tal-appellata u rrevoka d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant.

L-Ewwel Aggravju:

[apprezzament żbaljat tal-provi]

L-appellant qal li l-Arbitru għamel apprezzament żbaljat tal-provi meta

skarta l-provi prodotti minnu, partikolarment ir-rapport investigattiv li sar mill-

uffiċjali tad-Dipartiment, u minflok ibbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq il-fatt li l-

appellata ma ngħatatx id-dritt tas-silenzju u tal-assistenza legali.

spjega li anki jekk it-terzi li għamlu l-allegazzjonijiet fil-konfront tal-appellata

ma tressqux sabiex jixhdu, f'dan il-każ kien hemm biżżejjed dettalji dwar l-

impjieg, dwar ix-xogħol li kienet tagħmel l-appellata, u s-salarju li kienet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

qiegħda tirċievi, sabiex huwa seta' jikkonkludi li hija ma kinitx għadha intitolata

għall-Għajnuna Soċjali, għaliex ġie ppruvat li fil-fatt hija kellha impjieg bi qligħ.

Il-Qorti qieset li r-rwol tal-Arbitru fi proċeduri bħal dawk istitwiti mill-

appellata, huwa li jiddeċiedi dwar il-każ li jkollu quddiemu abbażi tad-

dispożizzjonijiet tal-Kap.

F'każ li xi individwu jidhirlu li l-mod kif jitmexxew

Sigurtà Soċjali huma leżivi tal-jeddijiet fundamentali tal-individwu, hemm fora

appositi li quddiemhom jistgħu jitressqu dawn il-lanjanzi.

Ċertament li mhux

jidħol

f'materji bħal dawn.

Minkejja

li mill-

investigazzjonijiet li saru mill-Ispetturi tad-Dipartiment, ġie kkonfermat li l-

appellata kellha impjieg bi qligħ, kif ukoll dettalji oħra bħall-introjtu fix-xahar

tal-appellata, il-fatt li din hija reliever u għalhekk taħdem fuq bażi każwali, in-

natura tax-xogħol li hija tagħmel u l-isem tal-prinċipal, l-Arbitru għażel li jinjora

dawn il-provi li kellu quddiemu, u minflok ikkonsidra li l-appellata ma ġietx

infurmata bid-dritt tas-silenzju u bid-dritt li tkun assistita minn avukat.

li semmai dawk huma sottomissjonijiet li għandhom jitressqu quddiem il-

forum kompetenti, u mhux quddiem l-Arbitru.

Ir-rwol tal-Arbitru huwa biss li

jeżmina jekk id-Direttur Ġenerali appellant mexiex mad-dettam tal-liġi meta

ġie stabbilit li hija kellha impjieg bi qligħ.

Il-Qorti tgħid li m'hemm xejn

x'tiċċensura fid-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant, li għandu l-obbligu li

jassigura li l-Għajnuna Soċjali tingħata lil min verament għandu bżonnha, u li

jwaqqaf din l-għajnuna fejn isib li l-benefiċjarju jkollu dħul mhux dikjarat.

il-każ jirriżulta wkoll li l-appellata, li kellha l-obbligu li tressaq il-provi tagħha

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 18

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

sabiex twaqqa' l-konklużjonijiet milħuqa mill-appellant, naqset li tressaq provi

materjali sabiex tissostanzja l-appell tagħha.

L-oneru tal-prova f'każijiet bħal

dawn jiġi ribaltat u għalhekk kien jaqa' fuq l-appellata bħala l-benefiċjarju li

kellha tipprova li hija għadha eliġibbli għall-Għajnuna Soċjali, liema prova l-

appellata ma ġabitx.

Għalhekk tqis li dan l-aggravju tal-appellant huwa

ġustifikat, u tilqgħu.

It-Tieni Aggravju:

[l-Arbitru naqas milli japplika l-liġi b'mod korrett]

Il-konsiderazzjonijiet li għamlet il-Qorti fir-rigward tal-ewwel aggravju,

jgħoddu wkoll b'mod sħiħ fir-rigward tat-tieni aggravju mressaq mill-appellant.

L-Arbitru kellu jiddeċiedi l-appell imressaq quddiemu mill-appellata abbażi tal-

provi miġjuba mill-partijiet.

L-oneru tal-prova li l-appellata kien jistħoqqilha

tassew li tibqa' tirċievi l-Għajnuna Soċjali kien jinkombi fuqha.

ir-raġunijiet tagħha għalfejn hija għadha eliġibbli għall-Għajnuna Soċjali, l-

appellata użat l-appell tagħha biex tindirizza l-fatt li hija ma ġietx infurmata

bid-dritt tas-silenzju u bid-dritt li tkun assistita minn avukat.

Il-Qorti għal

darb'oħra ttenni li dawn huma lanjanzi li jridu jinġiebu quddiem il-Qorti

kompetenti u mhux quddiem l-Arbitru, u dawn l-allegazzjonijiet ma jneħħu

xejn mill-obbligu tal-appellata

li ġġib

il-provi kollha

in sostenn tal-

pretensjonijiet tagħha.

Minn dan kollu l-appellata m'għamlet xejn.

Jirriżulta

għalhekk li d-deċiżjoni tal-appellant, li wara li investiga sab li l-appellata kellha

impjieg bi qligħ, kienet deċiżjoni li ttieħdet b'rispett sħiħ għal dak li jipprovdu

d-dispożizzjonijiet tal-Kap.

318, u għalhekk għandha tiġi kkonfermata.

Għaldaqstant tqis li dan l-aggravju tal-appellant huwa mistħoqq, u tilqgħu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 18

Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dan l-appell tal-

appellant billi tilqgħu, u tikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali

appellant tal-11 ta' Ottubru, 2019, filwaqt li tirrevoka għalkollox id-deċiżjoni

Spejjeż ta' din l-istanza a karigu tal-appellata.

Appell Inferjuri Numru 26/2020 LM

Onor. Dr Lawrence Mackay LL.D. Cuffaro Libreri Rosemarie Asciak Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 18


Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

il-Qorti tqis li hemm raġunijiet validi għalfejn il-leġiżlatur impona limitu ta' kapital jew riżorsi li m'għandux jiġi maqbuż, u meta jinstab li benefiċjarju tal-għajnuna soċjali jkollu kapital li jkun jeċċedi l-limitu stabbilit, dan jonqos mill-eliġibbilità għall-għajnuna soċjali, hi f'liema forma hi.

QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tad-9 ta' Ġunju, 2021

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

George Magri (K.I. 694809M) ("l-appellat")

Direttur Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali ("l-appellant")

Dan huwa appell magħmul mill-intimat Direttur Ġenerali tas-Sigurtà

Soċjali, hawnhekk "l-appellant", mid-deċiżjoni tal-Arbitru tas-Sigurtà Soċjali

(minn issa 'l quddiem "l-Arbitru"), tat-30 ta' Ottubru, 2020 (minn issa 'l

quddiem "id-deċiżjoni appellata"), li permezz tagħha l-Arbitru laqa' l-appell

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

tar-rikorrent George Magri (K.I. 694809M), hawnhekk "l-appellat", minn

deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali intimat tas-6 ta' Mejju, 2019, u li permezz

tagħha d-Direttur Ġenerali intimat kien informa lir-rikorrent li ma kienx għadu

eliġibbli għall-Għajnuna għal Mard minħabba li nstab li kellu riżorsi kapitali li

jeċċedu t-test tal-mezzi stabbilit.

Permezz ta' ittra tas-6 ta' Mejju, 2019, ir-rikorrent ġie mgħarraf mid-

Direttur Ġenerali intimat li l-Għajnuna Medika li huwa kien qiegħed jirċievi

mid-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali kienet ser titwaqqaf minħabba li nstab li r-

riżorsi kapitali tar-rikorrent kienu jeċċedu l-massimu stabbilit mit-Test tal-

Mezzi kif provdut fit-Tieni Skeda tal-Kap.

318 tal-Liġijiet ta' Malta.

Ir-rikorrent u martu, fir-rikors tal-appell tagħhom quddiem l-Arbitru,

infurmawh li f'April tal-2019, kienu ċċelebraw l-anniversarju tat-tieġ tagħhom,

u għal din l-okkażjoni wliedhom ħasbu biex jagħtuhom somma flus.

Qalu li

huma għażlu li jagħmlu użu minn dawn il-flus għall-bżonnijiet tagħhom ta'

kuljum, u għalhekk minflok ġibdu flus li kellhom iddepożitati l-bank, huma

għamlu użu minn dawn il-flus kontanti.

Id-Direttur Ġenerali intimat wieġeb li r-rikorrent kien jibbenefika mill-

Għajnuna għal Mard sal-10 ta' Mejju, 2019, u din l-Għajnuna ġiet imwaqqfa Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

għaliex id-Dipartiment irriżultalu li r-rikorrent u martu kellhom riżorsi kapitali li

l-valur tagħhom kien jeċċedi l-limitu ta' €23,300 stabbilit bil-liġi.

Id-Deċiżjoni Appellata

Permezz tad-deċiżjoni mogħtija fit-30 ta' Ottubru, 2020, l-Arbitru

ddeċieda dan l-appell billi għamel dawn il-konsiderazzjonijiet:

"Illi dan huwa appell minn deċiżjoni tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali (DSS) datata 6.5.2019 li permezz tagħha d-DSS waqqaf lill-appellant l-għajnuna medika SKA billi l- kapital tiegħu jeċċedi dak stipulat fil-liġi.

L-appellant ressaq appell fejn ta raġuni għalfejn il-kapital tiegħu u ta' martu eċċeda dak stipulat fil-liġi u ċioe l-ammont ta' €23,300.

Id-DSS ġab il-prova illi f'Mejju l-appellant kellu €18 aktar minn dak li tistipula l-liġi bħala kapital.

Dan seħħ fl-aħħar ta' Mejju 2019 meta l-appellanti rċevew pagament kif jihder mill-annessi bank statements li ppreżenta l-istess appellanti.

L-appellanti min-naħa tagħhom qalu illi uliedhom kienu tawhom xi flus in kontanti bħala rigal tal-anniversarju u għalhekk ma kinux ġibdu flus kontanti mill-bank għall- ħajja ta' kuljum bil-konsegwenza illi meta daħlet il-pensjoni, huma eċċedew il-limitu.

L-arbitru se jikkunsidra l-ewwelnett element li d-DSS ma spjegax sew, u dan stante li d-deċiżjoni meħuda kienet nhar is-6 ta' Mejju, 2019 meta l-ammont preżentat mid- DSS ta' €23,318.16 iġib id-data tat-30 ta' Mejju, 2019.

Kwindi fuq dan il-punt biss, l- appell qed ikun milqugħ.

Madanakollu l-verżjoni tal-appellanti hija waħda kredibbli u konvinċenti u dan joħroġ anki mill-fatt illi l-appellanti qabżu l-ammont bi €18 biss għax-xahar ta' Mejju 2019 biss.

Għaldaqstant l-appell qed ikun milqugħ."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

Id-Direttur Ġenerali appellant ressaq l-appell tiegħu mid-deċiżjoni

appellata fit-3 ta' Diċembru, 2020, fejn talab lil din il-Qorti sabiex,

"… jogħġobha tirrevoka u tannulla d-deċiżjoni mogħtija mill-Arbitru tat-30 ta' Ottubru, 2020, u konsegwentement tgħaddi sabiex tikkonferma d-deċiżjoni tad- Direttur tas-6 ta' Mejju, 2019.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellat."

L-appellant jgħid li huwa jħoss ruħu aggravat bid-deċiżjoni appellata għaliex fil-

fehma tiegħu l-Arbitru naqas milli jagħmel apprezzament korrett tal-provi li

nġabu quddiemu.

Spjega li f'dan il-każ, l-appellat kien jirċievi l-Għajnuna għall-

Mard, sal-10 ta' Mejju, 2019, u li fis-6 ta' Mejju, 2019, huwa kien bagħat

jinforma lill-appellat li in vista tal-fatt li r-riżorsi kapitali tiegħu u ta' martu

kienu jeċċedu l-massimu stabbilit mit-Test tal-Mezzi, huwa ma kienx għadu

jissodisfa l-kriterji meħtieġa mil-liġi għall-għoti ta' dan il-benefiċċju.

għamel riferiment għall-appell li l-appellat u martu ressqu quddiem l-Arbitru, u

għall-fatt li dawn spjegaw li ftit qabel huma kienu ċċelebraw l-anniversarju taż-

żwieġ tagħhom u wliedhom kienu rregalawlhom somma flus.

spjega li fl-ewwel lok l-Arbitru kien korrett meta qies li l-ammont ta' €23,300

huwa l-massimu tal-mezzi kapitali li jista' jkollhom l-appellat u martu biex

ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-Għajnuna Medika.1 Qal li għalhekk l-eżerċizzju li

kellu jagħmel l-Arbitru kien li jiddetermina jekk l-appellat u martu flimkien

kellhomx proprjetà, inkluż flus fil-bank, li jeċċedu l-massimu ta' €23,300.

1 L-appellant għamel riferiment għal dak li tipprovdi t-Taqsima II tat-Tieni Skeda tal-Kap.

318, paragrafu 1: "Fil-kalkolu tal- mezzi għall-finijiet tal-artikolu 20, għandu jitqies; … (ii) €23,300 fil-każ ta' familja li mill-anqas tkun tikkonsisti fil-kap tal- familja u l-konjuġi, il-persuna li tkun qed titlob l-Għajnuna għal Mard ma għandhiex titqies li tkun intitolata għal dik l- għajnuna."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

L-appellant qal li l-Arbitru għamel apprezzament ħażin tal-provi, li

wassluh għad-deċiżjoni errata li kien biss wara li l-appellant kien diġà ħa d-

deċiżjoni fis-6 ta' Mejju, 2019, li l-appellat kellu kapital li jeċċedi €23,300.

L-

appellant qal li l-Arbitru żbalja wkoll meta qies li l-kapital tal-appellat kien

qabeż il-massimu stabbilit biss f'Mejju tal-2019, u bi €18 biss.

L-appellant qal li

sakemm ma jkunx hemm ċirkostanzi eċċezzjonali, din il-Qorti ta' reviżjoni

m'għandhiex tagħmel evalwazzjoni mill-ġdid tal-provi li għamel l-Arbitru fl-

L-appellant qal li jeżistu iżda eċċezzjonijiet fejn qorti ta'

reviżjoni tkun obbligata tissindika l-apprezzament li jkun sar u anke tasal għal

konklużjoni diversa minn dik li tkun waslet għaliha l-qorti jew tribunal tal-

L-appellant qal li fil-fehma tiegħu l-Arbitru ta ġudizzju li kien errat

u inkomplet, u li mhux minnu li kien biss wara d-deċiżjoni tas-6 ta' Mejju, 2019

li l-appellat u martu kellhom kapital li jeċċedi €23,300.

L-appellant qal li jkun

utli li jsir elenku tal-kontijiet bankarji li għandhom f'isimhom l-appellat u

martu, u qal li jrid isir stħarriġ dwar jekk meta jingħaddu l-flus iddepożitati fil-

kontijiet bankarji

li għandhom

l-appellat u martu anki

separatament, jinqabiżx it-total ta' €23,300 stabbilit fit-test tal-mezzi.

minn stħarriġ li huwa għamel, jirriżulta li fil-kontijiet bankarji li għandu f'ismu l-

appellat hemm iddepożitat l-ammont ta' €1,045.08, filwaqt li t-total ta'

depożiti

jammontaw għal €22,855.24 f'Marzu 2019,

liema ammont tela' għal

€23,174.19 f'April 2019 u għal €23,318.69 f'Mejju tal-2019.

L-appellant qal li

għalhekk jirriżulta li l-konjuġi Spiteri fil-31 ta' Marzu, 2019 kellhom bejniethom

l-ammont ta' €23,900.32, fit-30 ta' April, 2019 kellhom bejniethom l-ammont

ta' €24,219.27 u fil-31 ta' Mejju, 2019 dawn kellhom €24,363.77 iddepożitati

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

Qal li għalhekk kuntrarjament għall-konklużjoni li wasal għaliha l-

Arbitru, fix-xhur ta' qabel ittieħdet id-deċiżjoni mill-appellant, u ferm qabel

Mejju tal-2019, l-appellat u martu kellhom kapital li jeċċedi l-massimu ta'

€23,300, b'aktar mit-€18 li semma' l-Arbitru.

Qal ukoll li huwa evidenti li meta

l-Arbitru ġie biex jiddetermina x'kapital kellhom l-appellat u martu, dan

ikkonsidra biss il-flus li kellha ddepożitati f'isimha mart l-appellat, total ta'

€23,318.69, u mhux ukoll l-€1,045.08 li kienu depożitati fil-kontijiet bankarji

L-appellant qal li għalhekk l-Arbitru wasal għal konklużjoni li kienet

kompletament żbaljata.

Kompla jgħid li lanqas ma jreġi l-argument tal-appellat

u ta' martu, li l-flus li huma kellhom iddepożitati fil-kontijiet bankarji tagħhom

kienu ġejjin minn rigal fil-forma ta' flus kontanti li rċevew mingħand uliedhom

fl-okkażjoni tal-anniversarju taż-żwieġ tagħhom.

L-appellant qal li f'Marzu tal-

2019, l-appellat u martu kellhom total ta' €23,900.32 f'depożiti bankarji, u

għalhekk f'dan l-istadju huma diġà kellhom kapital li jeċċedi l-iskala stabbilita.

Qal li għalhekk minn din l-ispjegazzjoni, il-Qorti għandha tasal għall-konklużjoni

li meta l-appellant ħa d-deċiżjoni li jwaqqaf il-benefiċċju li kien jirċievi l-

appellat, l-appellat u martu fil-fatt kellhom kapital li kien jeċċedi l-massimu ta'

L-appellant qal li huwa mhux f'pożizzjoni li jittollera abbużi, u

għalhekk irid jimxi ma' dak li tipprovdi l-liġi u ma' dak mgħallem minn din il-

Qorti fil-ġurisprudenza tagħha.

Qal li ladarba l-provi li nġabu quddiem l-Arbitru

jistabbilixxu li l-kapital tal-appellat jeċċedi l-massimu stabbilit bil-liġi sabiex hu

jkun jista' jibbenefika mill-Għajnuna għall-Mard, la l-Arbitru u lanqas din il-

Qorti ma jistgħu jiskartaw id-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant għaliex

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

huwa ddeċieda li jwaqqaf l-għajnuna li kienet tingħata l-appellata wara

valutazzjoni tal-materjal probatorju kollu li kellu għad-dispożizzjoni tiegħu.

L-appellat ma ressaq l-ebda risposta għal dan ir-rikors tal-appell.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravju mressaq mill-

appellant, u dan fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-Arbitru fid-

deċiżjoni appellata, u fid-dawl ukoll ta' dak li kellha xi tgħid l-appellata wara li

ġiet notifikata bid-deċiżjoni li ħa l-appellant fil-konfront tagħha.

Mill-provi

dokumentarji jirriżulta li huwa minnu li meta jingħaddu l-flus li l-appellat u

martu għandhom iddepożitati f'isimhom, anki jekk b'mod separat minn xulxin,

skont id-dokument esebit mill-appellant fil-proċeduri li saru quddiem l-Arbitru,

it-total ta' flus iddepożitati f'kontijiet bankarji kien jeċċedi t-€23,300 stabbilit

mill-liġi, anki jekk bi ftit mijiet ta' Euro.

Il-Qorti tqis li hemm raġunijiet validi

Hawnhekk il-Qorti tagħmel riferiment għal dak li qalet din il-

Qorti diversament preseduta, fis-sentenza fl-ismijiet Paul Salafia vs. Direttur

tas-Sigurtà Soċjali2:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 9

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

"Issa huwa veru illi in linea ta' prinċipju Qorti tat-tieni istanza ma tiddisturbax l- apprezzament tal-ewwel arbitru jew aġġudikatur anke għaliex tali valutazzjoni taqa' fil-poter diskrezzjonali ta' min ikun imsejjaħ biex jistħarreġ u jiġġudika l-mertu.

Ċiononostante, hu daqstant ieħor veru illi dak l-istess apprezzament isir hekk sindikabbli fejn, bħal f'dan il-każ, il-konklużjoni tkun sorretta minn motivazzjoni inkongruwa, illoġika u defiċjenti għal kollox minn kull koerenza mal-elementi tal- provi attendibbli.

Anzi, il-Qorti tazzarda tirrileva illi l-Arbitru ma għamel l-ebda sforz diliġenti biex jeżamina akkuratament il-provi dokumentali u dan ma jistax ħlief ifisser illi l-konklużjoni minnu adatta ma hi xejn idoneja."

Il-Qorti fehmet li d-deċiżjoni tal-Arbitru aktarx li kienet immotivata mill-

fatt li huwa ma qiesx l-ammonti kollha ta' flus li l-konjuġi Spiteri kellhom

iddepożitati f'isimhom anki jekk f'kontijiet separati, jew inkella fuq il-fatt li

f'okkażjoni ta' darba wlied il-konjuġi Spiteri kienu tawhom somma flus li

ppermettitilhom jagħmlu l-infiq ta' kuljum minn dawn il-flus kontanti minflok

ma għamlu użu minn flus li kellhom iddepożitati l-bank.

Il-Qorti tqis li mill-

provi rriżulta perὸ li għal diversi ġimgħat qabel is-6 ta' Mejju, 2019, il-konjuġi

Spiteri kellhom flus iddepożitati f'isimhom li kienu jeċċedu l-massimu stabbilit

bit-Test tal-Mezzi.

Tqis għalhekk li d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant

tas-6 ta' Mejju, 2019 kienet ġustifikata.

Għaldaqstant l-aggravju tal-appellant

huwa mistħoqq, u tilqgħu.

Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dan l-appell tal-

appellant billi tilqa' l-aggravju tal-appellant, tirrevoka d-deċiżjoni appellata,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 9

u tikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali appellant tas-6 ta' Mejju,

Appell Inferjuri Numru 28/2020 LM

Spejjeż ta' din l-istanza a karigu tal-appellat.

Onor. Dr Lawrence Galdes LL.D. Imħallef Rosemarie Depasquale Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 9

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments