Seduta ta' Nhar il-Hamis 7 ta' Dicembru 2017

f'isimha propio u f'isem l-imsiefrin Gemma Cosaitis u

Rat ir-Rikors imressaq fis-27 ta' Gunju, 2011, li bih u ghar-ragunijiet hemm imfissra, ir-

rikorrenti fil-kwalita' taghhom premess, talab li din il-Qorti:

Tordna lill-konvenut jieqaf milli jiddisturba d-dritt ta' uzu ta' l-atturi tal-

fond mertu tal-kawza;

illi qeghdin

jippregudikaw id-dritt ta' uzu in komuni tal-fond in kwistjoni, u li saru

minghajr il-kunsens ta' l-atturi;

Tordna lill-konvenut jhalli lill-atturi jew uhud minnhom jaghmlu uzu

mill-ambjenti tal-fond minnhom gia okkupati u dana b'mod partikolari

l-maqjel parti mill-istess proprjeta;

Tordna lill-konvenut jirritorna fl-istess maqjel l-ingennji u ghodda tar-

raba propjeta ta' uhud mill-atturi;

Tikkundanah jaghti lill-atturi kopja tac-cwievet relattivi sabiex huma

jkunu jistghu jaccedu ghall-ambjenti kollha tal-fond in kwistjoni sabiex

huma jkunu jistghu jaghmlu uzu minnhom skond il-ligi;

Tistabbilixi u tassenja, f'kaz li jidhrilha hekk opportun, liema ghandhom

ikunu dawk l-ambjenti li l-konvenut ghadu d-dritt jokkupa u liema

ghandhom inkunu dawk l-kumditajiet li l-atturi ghandhom dritt jaghmlu

uzu minnhom u dana skond il-porpzjonijiet minnhom posseduti, u dana

taht is-supervizzjoni ta' Perit nomindandi.

Bl-ispejjez kontra l-konvenut ingunt issa in subizzjoni.

skond il-ligi;

Rat illi l-atti tar-rikors promotur, id-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

Rat it-twegiba mressqa mill-intimat fit-8 ta' Frar, 2012, li biha laqa' ghat-talba billi:

Illi huwa minnu li l-esponenti flimkien ma' l-atturi huma lkoll propjetarji

komuni tal-fond numru 20, Sqaq fi Triq id-Dahla ta' San Tumas, Il-Birgu

stante li l-fond mertu ta' din il-kawza flimkien mar-raba' adjacent jifforma

parti mil-wirt ta' omm u missier l-ahwa Caddick;

Illi huwa minnu li l-esponenti juza parti mil-fond in kwistjoni bhala d-dar

t'abitazzjoni tieghu izda dak li ma qalux l-atturi huwa li bhalma l-konvenut

juza parti mil-fond in kwistjoni, huma wkoll juzaw partijiet ohra ta' l-istess

Illi diversi mill-atturi jaghmlu uzu kemm mil-fond in kwistjoni kif ukoll mir-

raba' li huma flimkien ma' l-esponenti lkoll huma propjetarji komuni;

Illi x-xoghol li ghamel l-esponenti fil-maqjel sitwit fl-istess fond kellu jsir

ghax is-saqaf ta' l-istess maqjel kien fi stat hazin hafna ta' riparazzjoni u

manutenzjoni tant li kien mistenni li jaqa' minn hin ghal iehor;

Illi minkejja illi diversi mill-atturi kienu jaghmlu uzu minn dan il-maqjel

huma ma ridux jippartecipaw fl-ispejjez ghal bdil tas-saqaf;

Illi meta l-esponenti nehha l-ingenji u l-ghodda mill-maqjel dan ghamlu

sabiex ikunu jistghu isiru x-xogholijiet u ghax kien hemm post iehor

alternattiv ossia maqjel iehor fejn setghu jitpoggew l-imsemmija ingenji u

Illi uhud mil-atturi kienu jafu li l-esponenti ser inehhi l-ingenji u l-ghodda u

jqieghdhom fil-maqjel adjacent u ma oggezzjonawx ghal dan;

Illi l-maqjel mertu tal-kawza odjerna m'ghandu l-ebda grada izda bieb li

jinghalaq minn gewwa b'firoll li bazikament ikun miftuh bi nhar u maghluq

biss matul il-lejl;

Illi d-dar principali fl-istess fond hija r-residenza ta' l-esponenti stante li

huwa guvni u ghadu jghix fid-dar tal-genituri tieghu u ghaldaqstant ghandu

dritt ghal hajja private tieghu;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Rat ir-relazzjoni mahlufa fil-11 t'Awissu 2016, tal-Perit Tekniku Godwin Atkin (Fol 100

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkonsidrat: Frances Sacco Graham xehdet1 illi l-fond in kwistjoni kien jappartjeni lill-partijiet kollha fil-

kawza peress li kien wirt mill-genituri taghhom.

Spjegat illi l-konvenut baqa' jghix fil-parti

tal-fond li kienet abitabbli w li kien cahad l-access lill-hutu ghal dawk l-istess partijiet

abitabbli.

Maz-zmien l-intimat beda jikkapparra wkoll partijiet ohra tal-fond li kienu qed

jintuzaw minn hutu u ghamel xi xogholijiet inkluz it-tibdil tas-saqaf ta' maqjel minghajr

permess minghand hutu w minghjar ebda certifikat peritali li dan is-saqaf kien fi stat

Xehdet illi hi ma kelli ebda uzu minn xi parti jew kamra mill-fond in kwistjoni,

u kompliet illi kienu kitbu lill-konvenut biex ipoggi kollox f'postu, u peress li l-istess

konvenut baqa' ma tatx kaz, kellhom jiktbulu bl-avukat pero' xorta wahda baqa'

inadempjenti.

1 Affidavit ipprezentat fis-seduta tal-21 ta' Novembru 2012.

konvenut caqlaqlu hdax il-oggett li kellu fil-maqjel il-kbir li kienu jinkludu ingenji biex

jahdem ir-raba, kif ukoll oggetti ghat-tisqija w ghamara.

Xehed li ma kienx jaf jekk dawn

l-oggetti tpoggewx fil-maqjel iz-zghir kif kien qal il-konvenut.

Kompla li l-konvenut qatt

ma tah cwievet tal-post biex ikollu access, pero fil-mori tal-proceduri odjerni, inghatatlu

kopja tac-cwievet tal-ambjenti kollha hlief tal-parti residenzjali.

fuq il-post ma setghax jara certi oggetti li kellu, pero ma vverifikax x'kien hemm.

ukoll illi s-soqfa ta' uhud mill-binjiet kellhom ix-xibka tidher pero qatt ma gew

ikkundannati, l-anqas ma gabu perit biex jispezzjona dawn is-soqfa.

Qal illi l-konvenut caqlaqlu l-affarijiet tieghu li kellu gol-maqjel il-kbir, u

zied illi kellu magna li huh caqlaqlu li giet nieqsa.

Qal illi l-konvenut caqlaqlu l-affarijiet tieghu li kellu gol-maqjel il-kbir.

fl-ambjent inkwistjoni.

Spjegat illi hi kienet tidhol fir-razzett meta jkollha bzonn u li kellha

mutur tal-hart li zzomm taht it-tinda tar-razzett.

Kompliet illi huwa John Mary Caddick kellu

l-ingenji gol-maqjel il-kbir u li ma kellux cavetta tal-grada ta' barra pero Anthony u Alfred

Caddick kellhom u setghu jidhlu meta jridu.

Xi zmien wara, l-konvenut kien ta' cavetta biex

hi taghtiha lil Alfred, pero dan ried cavetta tal-fond residenzjali fejn jghix il-konvenut.

Xehdet illi Anthony kellu oggetti fil-maqjel il-kbir, waqt li Alfred kellu xi oggetti f' parti

mir-razzett.

Hi kienet tuza wiehed minn tlett garaxxijiet li fih ir-ragel taghha izomm il-van,

u ziedet li d-dwejra tintuza minnha u minn hutha Alfred u John Mary.

Qalet illi l-konvenut

ilu biex jaqsam minn ma hutu pero qatt ma waslu.

hallilhom missierhom il-konvenut ma juza xejn, ir-raba kollha kienet f'idejn hutha l-

Ziedet illi l-konvenut kien jahdem il-qata raba adjacent mar-razzett.

2 Affidavit ipprezentat fis-seduta tal-21 ta' Novembru 2012 u in kontroezami fis-seduta tat-2 ta' Dicembru 2015.

3 Affidavit ipprezentat fis-seduta tal-21 ta' Novembru 2012.

4 Affidavit ipprezentat fis-seduta tal-21 ta' Novembru 2012.

illi l-konvenut qatt ma ghamel xoghol ta' bini fir-razzett, hlief li rifed saqaf bi travu tal-

hadid ghax is-saqaf kien ser jaqa'.

Emmanuel Caddick xehed5 illi kien haseb li l-kawza odjerna kienet ghall-qsim tal-wirt u

dam biex fehem illi kienet ghaliex hutu riedu access ghall-maqjel gor-razzett adjacenti

mad-dar, kif ukoll ghad-dar fejn hu baqa` joqghod wara li mietu l-genituri tieghu.

illi kemm-il darba pprova jasal ma' hutu ghall-qsim tal-wirt pero` dawn riedu jbieghu id-

dar flimkien mar-razzett u hu ma riedx ibiegh id-dar, izda offra li jixtriha.

Xehed ukoll illi

d-dar ghandha access separat minn dak tar-razzett.

Kompla illi kien offra li jaghti cavetta

tad-dar lil kull wiehed u wahda minn hutu bil-patt illi jhallsu nofs l-ispejjez li ghamel wara

li d-dar garbet hafna hsarat minhabba hruq, liema hsarat ammontaw ghal Lm 5,928.25 jew € 13,809.11 skond rapport peritali6 tal-Periti F.E. Montesin u A.E. Erasmus.

Xehed ukoll illi

kabbar id-dar minn zewg kmamar biex tigi aktar abitabbli.

Qal li hu ma kien jahdem xejn

mit-tletin tomna art madwar ir-razzett avvolja kellu zewg ishma minnha w dan ghaliex

hutu qatt ma hallewh jew tawh xi parti biex jahdimha.

Qal ukoll, illi hu juza parti minn

maqjel biex irabbi l-fniek u li r-razzett jintuza minn hutu w mhux minnu biss.

Kien hu li

caqlaq l-affarijiet ta' hutu minn gol-maqjel il-kbir ghal go wiehed izghar ma genbu w ftit

wara hutu bdew jillitakaw mieghu.

Spjega li huwa qatt ma zamm lil xi wiehed minn hutu

milli jidhol fir-razzett li jintuza minn kullhadd u li kull minn talbu cavetta tal-grada ta'

Ir-raguni li jaghlaq il-grada bil-lejl hi biex jevita s-serq.

Zied ukoll illi huwa

kien dahhal travu fil-maqjel biex ma jaqax is-saqaf li hu kkundannat u li ma ghamel ebda

Ikkonsidrat;

Fir-rigward tat-tielet u l-hames talba tar-rikorrenti, il-Qorti rat illi skont il-verbal tal-20 ta'

Meju 2015, ic-cwievet ghall-ambjenti kollha mertu tal-kaz gew depozitati fir-Registru tal- Qorti permezz ta' cedola ta' depozitu datata 24 ta' Marzu 2015.7 Mill-verbal tas-6 ta' Lulju

2015 jirrizulta illi r-rikorrenti gabru c-cwievet depozitati mill-intimati u accedew fuq il- fond mertu ta' din il-kawza.8

5 Affidavit ipprezentat fis-seduta tal-14 ta' Marzu 2013 u xhieda in kontroezami fl-udjenza tal-11 ta' Marzu 2015.

6 Dokument immarkat Dok B anness mal-affidavit tal-konvenut.

B'hekk jirrizulta illi l-meritu ta' dawn iz-zewg talbiet gie ezawriet, u dan galadarba fil-

mori tal-kawza l-intimat ta c-cwievet ghall-ambjenti kollha lir-rikorrenti, li kkonfermew li

Ikkonsidrat;

Fir-rigward tat-tieni talba, il-Qorti rat illi skont ir-relazzjoni tal-Perit Tekniku:

"jirrizulta li l-konvenut, bhala struttura, ipprova jsewwi s-saqaf tal-garaxx

fejn ghandu t-trakk ipparkjat u li tali rimedju ma jistax jitnehha anke

dovut ghall-fatt li dan is-saqaf huwa perikolanti u fi stat imminenti ta'

Rigward il-gaggeg tal-fniek dawn qeghdin jokkupaw parti mill-

maqjel il-kbir u ghandux il-konvenut inehhihom jew meno mihijiex parti

minn din l-opinjoni stante li hija materja legali."

Rigward il-gaggeg tal-fniek illi l-Perit Tekniku irrizultalu li jokkupaw parti mill-maqjel il-

kbir, u li anke l-intimat stess ikkonferma fil-kontro-ezami tieghu illi jrabbi l-fniek f'dan il-

maqjel, il-Qorti tqis illi kemm -il darba dawn huma qieghdin f'parti mill-fond li giet

assenjata ghal uzu esklussiv ta' xi hadd mill-partijiet li mhux l-intimat, dawn il-gaggeg

ghandhom jitnehhew.

Jekk dawn il-gaggeg jinsabu f'parti mill-fond illi giet desinjata bhala

ghal uzu komuni, il-Qorti rat illi l-Artikolu 491 tal-Kodici Civili jipprovdi b'dan il-mod:

"Kull komproprjetarju jista' jinqeda bil-ħwejjeġ in komun, basta –

(a) li jinqeda bil-ħaġa skont id-destinazzjoni tagħha kif stabbilita bl-

użu;

(b) li ma jinqediex bil-ħaġa kontra l-interess tal-komunjoni, jew b'mod

li ma jħallix lill-komproprjetarji l-oħra jinqdew biha in komun skont

il-jeddijiet tagħhom."

Il-Qorti rat skont ir-relazzjoni tal-Perit Tekniku dawn il-gaggeg jokkupaw biss parti minn da

nil-maqjel.

Il-Qorti kkonsidrat ukoll il-fatt illi dawn il-gaggeg jinsabu go maqjel u ghalhekk

huwa car li l-intimat qed juza l-maqjel skont id-destinazzjoni tieghu.

Di piu, mill-provi ma

jirrizultax illi dan qed jaghmel dan kontra l-interess tal-komunjoni.

In vista ta' dan kollu, il-Qorti tqis illi t-tieni talba tar-rikorrenti ma tistghax tigi milqugha.

Ikkonsidrat;

Fir-rigward tar-raba' talba tar-rikorrenti, l-intimat ex admissis jghid illi huwa filfatt kien caqlaq

xi ingenji u ghodda tar-rikorrenti meta kien qed jaghmel xogholijiet fis-saqaf tal-maqjel peress

illi kien fi stat perikoluz.

Dan jirrizulta wkoll mir-ritratt li ha l-Perit Tekniku li jinsab anness

mar-relazzjoni tieghu, li juri fejn tpoggew l-ingenji u l-ghodda tar-rikorrenti mill-intimat.

Ghalhekk il-Qorti tqis illi jekk ghadu m'ghamilx dan, l-intimat ghandu jiehu lura l-ingenji u l-

ghodda kollha li kien spostja fil-maqjel fejn kienu jinsabu.

Ikkonsidrat;

Fir-rigward tal-ewwel u s-sitt talba tar-rikorrenti, il-Qorti rat illi ir-rikorrenti pprezentaw nota

fid-19 ta' April 2017 permezz ta' liema ezebew pjanta skematika tal-ambjenti diversi tar-

razzett li tindika kif ghandhom jinqasmu bejn il-kontendenti u proponew illi Frances Sacco Graham

tigi mahtura bhala amministratur, sabiex tamministra fl-istess tal-komproprjetarji kollha, l-uzu u l-godiment tal-ambjenti komuni meritu tal-kaz.9

Rat ukoll illi permezz tan-nota prezentata mill-intimat fis-17 ta' Ottubru 2017, l-intimat indika

li huwa jaqbel mal-pjanta esebita mir-rikorrenti u mal-hatra ta' Frances Sacco Graham bhala

amministratur tal-partijiet komuni.

Il-Qorti tqis illi in vista tal-qbil bejn il-partijiet, din il-Qorti ghandha tikkonferma u taghmel

taghha il-pjanta esebita mir-rikorrenti, u tikkonferma wkoll il-hatra ta' Frances Sacco Graham ghall-

istess raguni sottomessa mir-rikorrenti fin-nota taghhom.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi:

Tichad it-tieni talba tar-rikorrenti;

Tilqa' r-raba' talba tar-rikorrenti, u tordna lill-intimat sabiex jerga jiehu lura fil-

maqjel fejn kienu l-ingenji u l-ghodda tar-rikorrenti li huwa kien sposta u dan fi

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet u l-hames talbiet tar-rikorrenti,

in vista tal-fatt illi l-intimat iddepozita c-cwievet tal-ambjenti kollha fir-Registru

tal-Qorti, liema cwievet gew zbankati mir-rikorrenti li kkonfermaw illi accedew

ghall-ambjenti in kwistjoni;

Tilqa' s-sitt talba tar-rikorrenti u in vista tal-qbil bejn il-partijiet tiddikjara illi l-

uzu u l-godiment tal-fond meritu ta' din il-kawza ghandu jkun regolat mill-pjanta

esebita a fol 233, li ghandha tifforma parti ntegrali ta' din is-sentenza, b'hekk illi:

Il-partijiet immarkati bil-kulur roza skur ghandhom ikunu ghal uzu

komuni tal-kontendenti kollha;

Il-partijiet immarkati bil-kulur blu ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet indikati bil-kulur ahdar ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet indikati bil-kulur orangjo ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv

Il-partijiet indikati bil-kulur vjola ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet indikati bil-kulur isfar ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet indikati bil-kulur celesti ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet indikati bil-kulur roza car ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv

Il-partijiet indikati bil-kulur khaki ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

ta' Rose Alzeni;

Il-partijiet immarkati bl-ahmar ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv ta'

Il-partijiet immarkati bil-kulur peach ghandhom ikunu ghall-uzu esklussiv

ta' Salvatore Pendry u Mary Huizer.

Tahtar, in vista tal-qbil bejn il-partijiet, lil Frances Sacco Graham, detentrici tal-karta

tal-komproprjetarji kollha, l-uzu u l-godiment tal-ambjenti komuni mertu tal-kaz;

In vista tal-qbil bejn il-partijiet rigward id-divizjoni tal-uzu tal-fond mertu ta' din

il-kawza, tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel talba tar-rikorrenti.

L-ispejjez ghandhom jithallsu in kwantu ghal kwart (1/4) mill-intimat, u in kwantu ghal

rimanenti tlett kwarti (3/4) dawn ghandhom jinqasmu ugwalment bejn ir-rikorrenti.


Illum 07 ta' Dicembru, 2017

vs James Farrugia Barbara u Odette Farrugia Barbara

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ta' HSBC Bank Malta p.l.c. li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: L-intimati, flimkien in solidalment, huma debituri tal-Bank rikorrenti fl-ammont ta' mija u sbatax-il elf tlett mija u sittax-il Ewro u sittin centezmu (€117,316.60) dovuti lill-istess Bank fuq facilità ta' self (Home Loan Account Numru 60793086), in kwantu ghal mija ghaxart elef tmien mija u erbgha u sebghin Ewro u disgha u (€110,874.89) rapprezentanti kapital u l-bilanc ta' sitt elef erba' mija u wiehed u erbghin Ewro u wiehed u sebghin centezmu (€6,441.71) rapprezentanti imghax fuq l-istess ammont ikkalkulat sad-9 ta' Frar 2017, kif jidher mill-istatement hawn anness u mmarkat

A u liema self inghata skond kuntratt fl-atti tan-Nutar Roland Tang tat-22 ta' Frar 2010 (Dok.

L-intimati, flimkien u solidalment, huma wkoll debituri tal-Bank rikorrenti fl-ammont ta' tmienja u tmenin elf seba' mija u sittin Ewro u erbghin centezmu (€88,760.40) dovuti lill-istess Bank fuq facilità ta' self (Maxicredit Account Number 18062906), in kwantu ghal erbgha u tmenin elf erba' mija u tmenin Ewro u sitta u sittin centezmu (€84,408.66) rapprezentanti kapital u l- bilanc ta' erbat elef tlett mija u wiehed u hamsin Ewro u erbgha u sebghin centemzu (€4,351.74) rapprezentanti imghax fuq l- istess ammont kalkolat sad-9 ta' Frar 2017, kif jidher mill- istatement hawn anness u mmarkat Dok.

C u liema self inghata skond kuntratt fl-atti tan-Nutar Roland Tang tat-22 ta' Frar 2010 (Dok.

Il-konjugi Farrugia Barbara ma baqghux jonoraw il-hlasijiet miftiehma u ghalkemm l-intimati gew interpellati ghall-hlas, ukoll permezz ta' ittra ufficjali ta' 29 ta' Marzu 2016 (Dok.

E), huma baqghu inadmepjenti.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tikkundanna, prevja okkorrendo kull dikjarazzjoni necessarja, lir-rikorrenti flimkien u solidalment, ihallsu lill- Bank rikorrenti s-somma ta' mija u sbatax-il elf tlett mija u sittax-il Ewro u sittin centezmu (€117,316.60) dovuti lill-istess Bank fuq facilità ta' self (Home Loan Account Numru Tang), in kwantu ghal mija ghaxart elef tmien mija u erbgha u sebghin Ewro u disgha u tmenin centezmu (€110,874.89) rapprezentanti kapital u l-bilanc ta' sitt elef erba' mija u wiehed u erbghin Ewro u wiehed u sebghin centezmu (€6,441.71) rapprezentanti imghax fuq l-istess ammont ikkalkulat sad-9 ta' Frar 2017, kif spjegat hawn fuq ,oltre l-imghaxijiet ulterjuri legali tat-tmienja fil- mija (8%) fis-sena fuq il-kapital fuq dovut mill-10 ta' Frar, 2017 sal-pagament effettiv.

kull dikjarazzjoni Tikkundanna, prevja okkorendo necessarja, lir-rikorrenti, flimkien u solidalment, ihallsu wkoll lill-Bank rikorrenti s-somma ta' tmienja u tmenin elf

seba' mija u sittin Ewro u erbghin centezmu (€88,760.40) dovuti lill-istess Bank fuq facilità ta' self (Maxicredit Account Number 18062906), in kwantu ghal erbgha u tmenin elf erba' mija u tmenin Ewro u sitta u sittin centezmu (€84,408.66) rapprezentanti kapital u l-bilanc ta' erbat elef tlett mija u wiehed u hamsin Ewro u erbgha u sebghin centemzu (€4,351.74) rapprezentanti imghax fuq l-istess ammont kalkolat sad-9 ta' Frar 2017, kif spjegat hawn fuq, oltre l-imghaxijiet ulterjuri legali tat- tmienja fil-mija (8%) fis-sena fuq il-kapital fuq dovut mill- 10 ta' Frar 2017 sal-pagament effettiv.

Bl-ispejjez u imghaxijiet, inkluz dawk tal-ittra ufficjali tad-29 ta' Marzu 2016, kontra l-intimati li huma minn issa ingunti ghas- subizzjoni.

Rat li, minkejja li gew debitament notifikati, l-intimati baqghu ma wiegbux ghall-kawza.

Rat in-nota li biha l-Bank rikorrenti rriduca t-talba fejn din tolqot l-imghaxijiet dovuti fuq il-kontijiet mertu tal-kawza.

Rat li, minkejja li gew awtorizzati jipprezentaw sottomissjonijiet bil-miktub, l-intimati naqsu.

Ghaldaqstant, id- dokumenti esibiti in sostenn tar-rikors guramentat, taqta' u tiddeciedi billi: 1.

Tilqa' l-ewwel talba u tikkundanna lil James Farrugia Barbara u Odette Farrugia Barbara flimkien ihallsu lill-Bank rikorrenti is- somma ta' €110,874.89 (mija u ghaxart'elef tmien mija u erba' u sebghin ewro u disgha u tmenin centezmu) bhala kapital u €8489.19 (tmint'elef erba' mija u disa' u tmenin ewro u dsatax-il centemzu) imghax, komplessivament €119,364.08 (mija u dsatax-il elf tlett mija u erba' u sittin ewro u tmien centezmi) fuq il-Home Loan Nru. Tang;

Tilqa' t-tieni talba u tikkundanna lil James Farrugia Barbara u Odette Farrugia Barbara flimkien ihallsu wkoll lil Bank rikorrenti is-somma ta' €84,408.66 (erba' u tmenin elf erba' mija u tmien ewro u sitta u sittin centezmu) bhala kapital u €3654.81 (tlett elef sitt mija u erba' u hamsin ewro u wiehed u tmenin centezmu) imghax, komplessivament €88,063.47 (tmienja u tmenin elf u tlieta u sittin ewro u seba' u erbghin centezmu) fuq kont Maxi Credit Nru. 42082840.

Bl-ispejjez u imghaxijiet kif mitluba fir-rikors promotur.

L-ispejjez tal-kawza jithallsu mill-intimati.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


- Bejgħ ta' magna mhux tal-kwalita` miftiehma - żamma u alterazzjonijiet fl-oġġett mingħajr protest dwar il-kwalita` tiegħu u minghajr depositu fil-Qorti

ftehim verbali sostitwit bi ftehim miktub – konsegwenzi ta' - Artiklu 114 tal-Kodiċi tal-Kummerċ

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF GRAZIO CASSANO LL.D. Seduta tas-7 ta' Diċembru 2018.

Ġur.

Rat ir-Rikors Ġuramentat ippreżentat fid-9 ta' Mejju 2012 fejn l-kumpanija attriċi (minn issa 'l quddiem imsejjħa 'l-attriċi'), wara li ppremettiet illi: "… xtrat mingħand il-konvenuti magna industrijali u preċiżament Flexo Printer FFG244 Emba including 1 in-feed centerline, 3 print sections with chamber system, stacker, servo-drive, kompjuter system for setting and database together

li setgħet tiġi upgraded bil-mod

with conveyors and vacuum systems u dan versu l-prezz ta' mija u ħamsa u sebgħin elf Euro (€175,000); "… xtrat l-imsemmija magna wara li l-konvenuti assikurawha illi bi spiża addizzjonali setgħet tiġi upgraded għal waħda li fost affarijiet ohra, tistampa b'sitt kuluri differenti (minflok bi tlieta) u li magħha jkun jista' ukoll jigi mwahhal apparat li jissejjah rotary die cutter; tant hu hekk illi sa minn qabel ma nxtrat il-magna mill-kumpanija attriċi, gie stabbilit bejn il-partijiet pjan dettaljat bi zminijiet specifici ta' meta l-magna kellha tasal Malta u d-diversi stadji sussegwenti tax-xogħolijiet li kellhom isiru fuqha sakemm finalment l- imsemmi upgrading tagħha jitwettaq fl-intier tiegħu; " … l-kumpanija attriċi ma kinitx tixtri l-magna de quo li kieku l-konvenuti ma assikurawhiex ingħad fil-paragrafu precedent; " … meta wara diversi intoppi u dewmien, il-magna finalment waslet Malta irrizulta li mhux biss ma setgħetx tiġi upgraded kif mifthiem talli ma kinitx taħdem bl-istess mod u maniera bhal f'dik l-okkazzjoni meta l-konvenuti għamlu test runs lir-rapprezentanti tal-kumpanija minn Malta u li a bazi ta' dawn il-provi kienet ittiehdet, inter alia, d-decizjoni mill-kumpanija attriċi sabiex takkwista l-magna in kwistjoni; " … l-kumpanija attriċi, kif sejjer jigi ppruvat fil-mori tal-kawza, sostniet u għadha ssostni diversi spejjez u danni minhabba n-nuqqas tal-konvenuti milli jwettqu l-obbligi kuntrattwali tagħhom lejha; "għalhekk l-kumpanija attriċi accettat il-magna kif konsenjata lilha b'dan li qegħda tesigi: "… Id-debita riduzzjoni fil-prezz skont l-istima ta' periti li għandhom jigu mahturin għal dan l-iskop ossia skont provi teknici dwar il-mankanza tal- magna li jitressqu fil-mori tal-kawza u dan riferibbilment għall-fatt li l-magna kif konsenjata ma kinitx tiffunzjona sew fl-istat li kienet cioe' anke mingħajr ma jsir l-icken upgrading fuqha; u

"… Li l-konvenuti jhallsuha d-danni li sofriet minhabba l-fatt li l-magna ma

setgħetx tiġi upgraded kif mifthiem;

"… il-konvenuti naqsu milli jwettqu dawn ir-rimedji mitluba mill-kumpanija

attriċi, u għalhekk hija kellha tirrikorri għal dawn il-proceduri";

talbet lil din il-Qorti:

1. tiddeċiedi li meta l-magna ndustrijali deskritta fir-rikors maħluf tagħha ġiet

ikkunsinnata lill-kumpanija attriċi mill-konvenuti jew min minnhom din ma

kinitx tal-kwalita` mwiegħda fis-sens li ma kienetx tiffunzjona tajjeb u dan

indipendentement mill-upgrading (titjib) li kellu jsir fuqha;

Illi l-konvenuti għamlu kontro-talba li permezz taghha talbu li l-Qorti:

Rat l-atti kollha tal-process;

Qrat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet;

Ikkunsidrat:

(i) L-attriċi, li għandha negozju ta' manifattura ta' kaxxi tal-ippakkeġġjar, riedet

takkwista magna tat-tip 6 colour printing machine li jkollha bħala parti ntegrali

minnha a rotary die cutter.1 Din hi magna ferm sofistikata u l-mekkaniżmu tagħha jitħaddem elettronikament permezz ta' kompjuter.

Tistampa sa massimu ta' sitt kuluri u tikkonverti l-kartun f'kaxxi lesti għall-ippakkjar.

Ġdida tqum ħafna flus; il-konvenut infurmaha li setgħet takkwista magna wżata u jsirilha upgrade. (ii) Lejn l-aħħar tas-sena 2010 il-konvenut "informa lill-attriċi li sab magna second hand tat-tip 3 colour printing only li setgħet tiġi upgraded minn magna li tistampa sa bi tlett kuluri mingħajr ma tikkonverti l-kartun stampat f'kaxxi tal- ippakkjar lesti f'waħda kif riditha l-attiċi cioe` 6 colour printing machine b'rotary die cutter." (iii) Il-magna kienet tinstab il-Litwanja.

Il-konvenut informa lill-attriċi li setgħet tiġi upgraded minnu mill-aspett mekkaniku, flimkien ma' Lars Saliba Lorenzen mill-aspett elettroniku. (iv) Fil-bidu ta' Novembru 2010 Park u Pierre Spiteri Delmar Galea Xuereb, wieħed mid- diretturi tal-attriċi, marru l-Litwanja jaraw il-magna.

Il-konvenut "ħaddem il- magna billi stampa xi ftit folji tal-kartun.

"Il-kwalita` tal-print kienet tajba u jien u Pierre Spiteri Delmar Galea Xuereb konna sodisfatti b'dak li ġie stampat" (v) L-għada waqt laqgħa fil-Latvia li għaliha kienu preżenti Spiteri Delmar Galea Xuereb, Saliba Lorenzen, u l-konvenut, sar ftehim verbali li l-attriċi tixtri l-magna bil-prezz ta' €175,000, liema prezz kien jinkludi l-istallar tal-magna f'Malta bħala 3-colour machine "ċjoe` kif konna rajniha l-ġurnata ta' qabel".

L-upgrade kellu jsir bi spejjeż addizzjonali raġonevoli.

Intlaħaq ftehim verbali dwar id-dettalji, minn kif u meta kellu jsir iż-żarmar tal-magna, sal-upgrading, li kellu jitlesta sal- aħħar ta' Marzu 2011.

Il-konvenut ta' parir li jinqala' r-rotary die cutter2 tal- magna li l-konvenuta ġa kellha u jiġi mwaħħal mal-magna li kienet se tinxtara u li mal-magna l-antika jitwaħħal rotary die cutter ġdid flimkien ma' shaker3.

L-attriċi kellha tħallas lill-konvenut għall-upgrading imbagħad hu jħallas lil Lars Saliba Lorenzen ta' xogħlu. (vi) Malli wasal lura Malta, Muscat bagħat żewġ e-mails, lill-konvenut u lil Saliba Lorenzen; l-ewwel waħda bil-kontenut tal-ftehim verbali; it-tieni waħda, datata

15.11.2010 b'xi preċiżjonijiet.

Dak inhar stess wieġeb Saliba Lorenzen, li kkonferma li

ma kellux ikun hemm problemi.

(vii) Fil-25 ta' Novembru 2010, uffiċjali tal-attriċi telgħu f'Kaunas u reġgħu raw

il-magna taħdem; tistampa xi folji tal-kartun.

(viii) Fis-27 ta' Novembru 2010 il-konvenut bagħat e-mail lix-xhud b'kalkolu

tal-ispejjeż tal-parts meħtieġa għall-upgrading (ara fol 220).

1 Brian Park a fol 213 2Apparat li jaqta' l-kartun stampat u jikkonvertih f'kaxxi 3Apparat biex jitwarrbu l-biċċiet tal-kartun żejda meta jinqata' biex isir kaxxi

(ix) Il-ftehim, datat 19 ta' Novembru 2010, sar bejn il-konvenuta u l-attriċi biss.

Isemmi biss li kien qiegħed isir bejgħ ta' magna bi 3 print sections.

Il- konvenuta kellha tassisti fit-tħejjija tal-konsenja tal-magna ex works fi żmien 4 ġimgħat mill-iffirmar tal-ftehim.

Il-prezz kien €175,000; kull spiża relatata mal-konsenja, assikurazzjoni, istallazjoni u kummissjonar tal-magna kellhom jitħallsu mill-attriċi, oltre spejjeż oħra msemmijin.

Il-prezz kellu jitħallas hekk: €90,000 depożitu (dan tħallas) €20,000 mad-dokumenti tal-bastiment €20,000 mal-wasla tal-magna €45,000 fi żmien 30 jum mill-istallazzjoni u kummissjonar tal-magna.

Il-proprjeta` tal-magna kellha tibqa' tal-konvenuta sakemm isir il-ħlas tal-prezz kollu. (x) Lejn l-aħħar ta' Diċembru 2010, il-konvenut kellu jiġi Malta biex jippjana l- ispazju meħtieġ u materji oħra relatati mal-istallazzjoni tal-magna.

Fil-fatt ġie bejn l-aħħar tas-sena 2010 u l-bidu tal-2011 u ddiskuta l-proġett tal-magna mal-attriċi.

Il-magna ttardjat biex waslet; parti fit-02.01.2011 u parti oħra fit- 20.01.2011. (xi) Fis-17 ta' Jannar 2011 il-konvenut bagħat email lill-attriċi fejn ta struzzjonijiet fosthom biex għalissa jħaddmuha bi 3 colour mingħajr ix-shaker u d-die cutter. (xii) F'Jannar 2011 Pierre Galea Xuereb ċempel lil Saliba Lorenzen u qallu li ma setgħux ihaddmu l-magna għax ma kellhomx sapport minngħand il-konvenut u staqsih biex imur Malta ħa jara s-sitwazzjoni.

Wasal Malta u ra li l-magna ma kinitx tiffunzjona.

Kien issugerixxa li jibgħatu l-magna għand kumpanija ASTIN. (xiii) Fid-19 ta' Jannar Edlund bagħat email lill-konvenut bla ma qallu li kien qed jikkopja lill-attriċi fejn indikalu li kien hemm problemi kbar dwar il-magna.

L-attriċi xxukkjat ruħha.

Iddeċidiet li ma taqlax kwistjonijiet f'dak il-mument.

Edlund xehed b'affidavit li kull ma kien qal lill-attriċi kien falz u sabiex joħloq

dissidju bejn il-kontendenti biex jigwadanja hu.

Imbagħad in kontro-eżami qal

li l-affidavit iffirmah biss għaliex il-konvenut kien wegħdu li jħallsu debiti

oħrajn kemm-il darba jassistih f'din il-kawża.

Fil-kontro eżami ta' Edlund4 ħareġ illi għalkemm xorta kien għen lil konvenut

b'dak l-affidavit, dan xorta baqa' ma ħallsux u għalhekk iddeċieda li jgħin lill-

attriċi waqt il-kawża.

Huwa jaf illi kien hemm xi ħsara fis-sistema elettronika

tal-magna minħabba t-transport, u kellha bżonn software gdid.

Jgħid illi hu

stess kellu jipprovdi s-software għax hu kien kitbu.

Kellu ukoll jipprovdi

kompjuter sabiex il-magna setgħet tiffunzjona.

Jaħseb illi l-magna ma kinitx

taħdem għax waqt il-vjaġġ seta' kien hemm xi vibrazzjonijiet u prinċipalment

ħsarat fl-installazzjoni.

Hu jaħseb li kien hemm trab li waqa' waqt il-vjaġġ.

hemm ukoll xi cable li kellu bżonn jitbiddel.

Kien hemm xi card fil-kompjuter li kienet imkissra ukoll.

Kollox kien immuntat iżda hafna mill-cables kienu konnessi ħażin.

Meta din il-magna kien għadha f'Kaunas, kienet titħaddem b'mod manwali iżda kien hemm istanzi illi jekk tinqala' xi problema kien imur jirranġha Saliba Lorenzen.

Din bdiet tiġri kull gimgħa.

L-attriċi kienet taf illi din il- magna kienet tip illi EMBA kienet waqqfet tipproduci minnha.

EMBA ma baqgħetx tissaportja s-sistema eletronika ta' din il-magna. (xiv) Meta Saliba Lorenzen ra il-magna taħdem f'Kaunas, kienet qed taħdem bil-mod, kienet qed tistampa kulur sempliċi u kien jaf li kieku kienu se jużawha biex jistampaw kuluri aktar sofistikati imbgħad kien se jkollha tidħol il-kumpanija ASTIN.

Ċert illi huwa kien qalilhom li irid ikun hemm sforz kbir biex jibnu d- drive, il-modalita` u l-elettronika tagħha.

Hu ma setax jagħmel dawn l- affarijiet għax dak iż-żmien kien impjegat ma' kumpanija li kienet tipprekludih milli jagħmel xogħol iehor.

Id-dokumentazzjoni kollha tas- software kienet kollha fuq il-kompjuter tiegħu u ma kien jeżisti l-ebda manwal ta' kif jitħaddem is-software ta' din il-magna bħal ma jkun hemm normalment f'makkinarju ieħor.

Jixhed illi Cristina Muscat Spiteri kienet ikkuntattjatu u qaltlu li ma għadx baqa' bżonnu u li ma kienux se jħallsuh. (xv) Fil-25 ta' Frar 2011 il-konvenut wieġeb lil Saliba Lorenzen sorpriż b'dak li kien kitiblu u tenna li hu ma kien għamel xejn ħażin. (xvi) Fit-28 ta' Frar 2011 Endlund informa lill-attriċi bil-kuntatti li kien għamel mal-kumpannija Taljana ASTIN biex din tkun tista' tagħmel l-upgrading hi. (xvii) Fis-16 t'April 2011, meta l-attriċi m'onoratx l-obbligi tagħha skond il- kuntratt, Cristina Muscat Spiteri għan-nom tal-konvenuta kitbet lil Pierre Spiteri Delmar Galea Xuereb fejn qaltlu illi għadhom ma tħallsux.5 Adrian Zaffarese wieġeb għal dan l- email fit- 30 ta' April 2011 u qal illi mhux se jħallas għax ma wasalx dak li kienu mwiegħda, u għax il-magna ma setgħetx titwaħħal magħha rotary die cutter u ċjoe` dak li xtraw ma setgħetx tintuża għal-iskop li xtrawha.

Qallha ukoll illi suppost kellha tiġi stallata f'Diċembru 2010/Jannar 2011 iżda dan kien għadu ma seħħx u għalhekk soffrew id-danni.

Kien issuġġerixxa illi l-ammont dovut li kien baqa' kellu jiġi paċut għad-danni li soffrew.

mhix taqbel u li r-rotary die cutter u u l-bqija kellhom jitwaħħlu minn

speċjalisti u mhux minn kwalunkwe ħaddiem.

Hawn reġgħet offriet li Linke

jinstallaha u jkompli bix-xogħolijiet.

Offriet ukoll illi jekk ma jridux li Linke

jkompli bix-xogħolijiet, jilħqu soluzzjoni amikevoli u jithallsu l-€40,000 li kien

baqa' iżda mhux l-€45,000 l-oħra la Linke ma kienx installaha.

(xviii) Lejn l-aħħar t'April 2011 ASTIN bgħatet nies tagħha biex jippruvaw

iħaddmu l-magna kif kienet tħaddmet f'Kaunas, iżda lanqas huma ma

(xix) ASTIN tat parir li l-magna ma setgħetx tintuża għall-istampar u għall-

qtugħ tal-kartun kontemporanjament; u li kienet tiswa biss €50,000 Illi rriżulta

illi l-kumpanija Taljana daħlet flok Thomas Cilia Tortell u Lars Saliba Lorenzen jikkonferma illi l-istess kumpanija Taljana kienet intużat biex tistalla u tikkummissjona l- magna, minflok Thomas Cilia Tortell u dan għaliex Lars Saliba Lorenzen jikkonferma illi l-parti elettronika u software ma jifhmux fiha l-istess kumpanija Santucci u għalhekk kellu jidħol hu.

Dan jikkonfermah ukoll wieħed mid-diretturi tal-kumpanija Taljana.6 Il-kumpanija Taljana evalwat l-prezz tal-magna qabel ir-riparazzjonijiet u upgrading fis-somma ta' €50,000. (xx) ASTIN żarmat il-magna, u għamlet upgrade bil-prezz ta' €450,000. (xxi) L-attriċi qabbdet lil Dr. Mark Said Hollier biex jeżamina l-magna.

Dan għamel erba' spezzjonijiet bejn Awwissu u Settembru 2011 u sostna li din kienet prototip u kien inverosimili li setgħet tiġi upgraded.7 Dr. Said Hollier qal illi din il-magna kienet taħdem b'mod manwali iżda ġiet kkonvertiha biex taħdem b'mod elettroniku.

Mhux l-ewwel darba illi sar dan l-eżerċizzju u hekk ma jkunx hemm bżonn ta' ħaddiema li jħaddmuha.

Ma sab l-ebda tip ta' dokumentazzjoni ta' kif saret din il-konverzjoni u t-teknologija li intużat kienet ftit antika.

Jgħid ukoll illi l-unika persuna li setgħet tħaddimha kienet il- persuna li għamlet din il-konverżjoni.

Kellha ħafna sensors neqsin u l-wiring mhux komplut.

Kien hemm wajers li ma kinux imqabbdin fil-post.

Is-sistema li biha tixgħel il-magna ma kinitx qed taħdem u s-sistema tal-kompjuter tal- magna ma kienx bl-Ingliż iżda kien biċ-ċirilliku.

Skontu, ma kienx vijabbli la ekonomikament u lanqas teknikament li tirranġaha għax kellha apparat u software outdated.

Ikkonkluda illi aħjar jintremew l-electronics kollha u jintużaw controls u software moderni.

Evaluwazzjoni tal-provi (i) Dwar l-allegazzjoni tal-attriċi li l-magna li rċeviet ma kinitx l-istess waħda li rat fil-Litwanja:

Illi l-attriċi allegat illi jista' jkun li l-magna li ntbgħatet Malta ma kinitx l-istess

waħda illi raw topera ġewwa l-Litwanja.

Jirriżulta illi waqt l-iżżarmar tal-

magna, u waqt il-maġġor parti tat-togħbija tagħha fil-containers, kien hemm

preżenti mpjegat tal-attriċi: "u b'xi mod ippakkjajniha ġol-containers.

fadal biċċtejn żgur li kienu goffi ma jidħlux fil-container.....Imbgħad it-Tnejn

għamilna xi tlett ijiem nitħabtu ma' din il-magna.

Jiġifieri l-Ġimgħa, s-Sibt u l-

Ħadd; insomma t-Tnejn kont naf, bdejt nitlob biex niġi lejn Malta";8

Illi għalhekk m'hemmx dubbju illi l-magna kienet l-istess waħda li l-uffiċċjali u

mpjegati tal-attriċi raw taħdem ġewwa l-Litwanja u l-istess waħda li kienu

sodisfatti bl-istampar tagħha.

Allura la kienet qed taħdem ġewwa l-Litwanja

6 Xhieda ta' Renato Figg - Fol 804 7 fol 206 8 Xhieda ta' Anton Croker – fol 910

suppost illi taħdem anke' ġewwa Malta; kemm-il darba Thomas Cilia Tortell jinstallaha u Lard Saliba Lorenzen jarmaha mil-lat elettroniku; Illi punt iehor li hu ferm importanti hu illi l-magna ġiet immuntata ġewwa l- bini tal-attriċi.9 Anton Croker li kien għen sabiex tiġi żarmata l-magna ġewwa l- Litwanja jikkonferma illi hu stess installa l-magna fil-post pero` kien waqaf hemm għax il-lat elettroniku ma kienx kompetenza tiegħu; Illi għalhekk din l-asserzjoni tirriżulta għal kollox gratuwita u qiegħdha tiġi skartata minn din il-Qorti; (ii) dwar il-kwalita` tal-magna Illi l-magna ittardjat ma waslet Malta u kif jidher mill-kontro-eżami ta' Brian Park meta qal li kienu diġa` ħadu battikata sabiex tinġieb Malta.

Isostnu li dan kien tort tal-konvenut u għalhekk ma ridux ikomplu jħallsuh l-bqija tal-flus dovuti.

Dwar dan l-attriċi m'għandhiex raġun l-ewwel għax il-bejgħ sar ex works u t-tieni minħabba li fil-kuntratt hemm stipulat illi anke jekk l-magna tasal tard jew ikollha xi partijiet neqsin jew imkissra, l-ammonti xorta jridu jitħallsu; Illi meta waslet Malta, il-magna ma setgħetx titqabbad.

Joħroġ mill-kontro- eżami ta' Lars Spasojevic illi kien hu stess li ddisinja s-software.

Il-magna kellha diversi wajers mhux imqabbdin kif suppost.

Peress illi l-attriċi ma riditx tkompli tħallas lil konvenut għax deherilha illi ma għamilx xogħol sew fit- transport tal-magna minn Kaunas għal Malta (minkejja li l-kuntratt kien ex works) l-uffiċjali tagħha bdew jikkuntattjaw biss lil Lars Saliba Lorenzen minflok lill- konvenut.

L-attriċi tallega li ppruvat tikkomunika mal-konvenut, iżda ma ġabet ebda prova li bgħatet xi email jew logs ta' telefonati in sostenn ta' din l- allegazzjoni; Illi sadanittant l-attriċi kienet qegħda f'kuntatt dirett ma' Lars Saliba Lorenzen illi mill- kontro-eżami tiegħu hareg illi l-konvenut kien għadu ma ħallsux is-sehem tiegħu u mhux talli hekk talli s-segretarja tal-kumpanija kienet qaltlu illi l- attriċi ma kienx baqalha aktar bżonnu.

Għalhekk Saliba Lorenzen ħass il-ħtieġa illi jagħmel lilu nnifsu ndispensabbli ħalli żgur ma jinqalax 'il barra minn dan in-

negozju. (għalhekk bgħat l-email tad-19 ta' Jannar 2011 fejn maqdar il-magna);

Illi Saliba Lorenzen jgħid illi l-ħsarat li kellha l-magna kienu elettronici u graw fil-

maġġor parti tagħhom waqt it-transport.

Hu ma setax jirrangaha mil-lat

elettroniku għax dak iż-żmien kien qed jaħdem ma' kumpanija kbira u ma

kellux permess jagħmel xogħol barra minn dak li kellu.

Għaldaqstant, huwa

Lars Saliba Lorenzen illi naqas milli jagħmel xogħolu u talli m'għamilx xogħolu, il-

kumpanija Taljana kellha tbiddel kollox għax is-software ma kellu l-ebda

manwal u għalhekk il-magna qatt ma setgħet titħaddem jekk mhux bl-għajnuna

9 Kontro-eżami ta' Pierre Spiteri Delmar Galea Xuereb 835– fol u l-kontro-eżami ta' Lars Saliba Lorenzen – fol 951

lill-konvenuti.

ta' Edlund iżda dan ma setax imiss il-magna għax il-kumpanija li kien impjegat magħha ipprekludietu milli jagħmel xogħol apparti; Illi għalhekk qabbad l-attriċi ma' kumpanija Taljana ASTIN sabiex din tal-aħħar tkun tista' ġġib il-magna taħdem u finalment tiġi upgraded kif xtaqet l-attriċi.

Iżda r-rotary die cutter ma twaħħlitx mal-magna għax il-kumpanija Taljana kienet tal-fehma illi sabiex ir-rotary die cutter taqta' l-kartun din tagħmel xi vibrazzjonijiet u ċċaqlaq il-makkinarju kollu u anke jekk ikun minimu, l- istampar ma jiġix preċiż.

Għalhekk il-kumpanija Taljana biddlet is-software kollu kif intqal fil-kontro-eżami ta' Edlund sabiex setgħet titħaddem il-magna; ingaġġat Illi direttament is-servizzi ta' Edlund li webbilha li l-magna ma taħdimx fil-parti elettronika tagħha.

Dan fil-fatt ma kienx minnu.

Wara kollox fil-Litwanja kienet ħadmet perfettament.

Edlund seta' ħaddimha; iżda ma kellu ebda interess jagħmel dan, għar-raġunijiet fuq spjegati.

Baqa' fl-istess venja meta qabbad lill-kumpannija Taljana biex tagħmel l-upgrade – din ma setgħetx tagħmlu mhux għax il-magna ma kinitx tajba biex tiġi upgraded imma għax l- impjegati tagħha ma kinux jifhmu bil-lingwa li biha kien miktub is-software – lingwa li ċertament Edlund kien jafha għax wara kollox is-software kien għamlu hu; Illi l-attriċi qabbdet espert ex parte li xehed li l-magna ma setgħetx issirilha l- upgrade in kwistjoni. (iii) l-attriċi żammet il-magna mingħajr ma pprotestat Illi jirrizulta barra minn hekk, illi l-attriċi żammet il-magna minkejja li ma kinitx sodisfatta biha.

L-attriċi qatt ma għamlet l-ebda ilment lil konvenuti dwar l-allegat nuqqas tal-kwalita` pattuwita.

Kien biss erba' xhur wara, meta inbgħatet email mill-kumpanija konvenuta f'April 2011 illi l-attriċi qanqlet din il-kwistjoni; Ikkunsidrat:

Dwar l-eċċezzjoni tal-illeġittimita` tal-persuna tal-konvenut

Illi l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuti hi illi Thomas Cilia Tortell m'huwiex il-leġittimu kontradittur billi m'hemm l-ebda relazzjoni ġuridika bejnu u l-attriċi.

Jirriżulta li l-kuntratt ta' bejgħ sar bejn il-kumpanija konvenuta Service/Trading fur Verpackungsmaschinen (minn issa 'l quddiem imsejjħa "il-konvenuta") u l- attriċi biss u jġib id-data tad-19 ta' Novembru 201010, għalkemm fil-fatt ġie ffirmat f'data iktar tard, akarx fit-3 ta' Diċembru 2010.

L-attriċi tilqa' għal dan billi tiċċita l-Artiklu 1347 tal-Kodiċi Ċivili li jistipula li l-bejgħ jiġi pperfezzjonat dakinhar li jkun hemm qbil fuq l-oġġett u l-prezz.

Skont l-attriċi, billi l-

akkordju fuq il-magna u l-prezz sar verbalment bejn l-attriċi u l-konvenut f'Novembru 2010, allura l-ftehim sar mal-konvenut.

Issostni li meta sar l- akkordju verbali l-konvenut ma ta l-ebda ħjiel li kien qiegħed jinnegozja f'isem il-konvenuta – allegazzjoni miċħuda mill-konvenuti li jirribattu li l-konvenut dejjem innegozja f'isem il-konvenuta billi minn dejjem bagħat il-posta elettronika tiegħu mill-inidirizz elettroniku tal-kumpannija.

Illi saħansitra qabel ġie ffirmat il-kuntratt, il-fattura tal-makkinarju ħarġet mingħand il- konvenuta.

Kif l-istess ġara fin-nota tal-konsenja11.

Li jfisser li l-kumpanija attriċi kienet taf, jew messha kienet taf, illi l-bejgħ kien qed isir mill-konvenuta.

Il-konvenut Linke ma deher fl-ebda dokument uffiċjali; Illi kien x'kien il-każ qabel id-data li fiha ġie effettivament iffirmat il-kuntratt, huwa ovvju li l-attriċi u l-konvenuta riedu jirregolaw in-negozju ta' bejniethom skont l-istess kuntratt – li jkopri mhux biss l-oġġett mibjugħ u l-prezz, imma wkoll id-data u l-partijiet u ċjoe` il-bejjiegħ (il-konvenuta) u x-xerrej (l-attriċi).

Kwalunkwe relazzjoni oħra anteċedenti li seta' kien hemm ġiet sostitwita b'dan il-kuntratt u jidher li kien proprju għalhekk li tniżżlet id-data b'lura.

Data li l- attriċi qablet magħha u mkien m'allegat li saret minn wara darha jew b'xi żball.

M'hemmx għalfejn jingħad li l-kuntratti jsiru in bona fede; u ġaladarba l-ftehim sar mal-konvenuta, u mhux ukoll mal-konvenut, dan il-ftehim għandu jiġi onorat mingħajr tfettiq ta' xejn; Illi l-editio actionis12 fir-rikors ġuramentat hija kollha abbażi ta' kuntratt ta' bejgħ.

Mhux leċitu għalhekk għall-attriċi li targumenta, fis-sottomissjonijiet tagħha, li hemm relazzjoni ġuridika bejnha u l-konvenut billi għamlilha ċerti assikurazzjonijiet dwar l-upgrading tal-magna mibjugħa; billi kif ġja` ngħad, il- bejgħ sar biss bejn l-attriċi u l-konvenuta u mhux ukoll mal-konvenut.

Ankorke` hemm din ir-relazzjoni ġuridika, din hija waħda personali bejn l- attriċi u l-konvenut li tmur lil hinn mill-parametri tal-azzjoni kif imfassla mill- attriċi nnifisha u din il-Qorti hija prekluża milli tieħu konjizzjoni tagħha – ne eat iudex ultra petitum partium; Illi għalhekk l-ewwel eċċezzjoni jistħoqqilha li tiġi milqugħa;

Dwar jekk il-ftehim miktub kienx jinkludi l-upgrade

Illi għalkemm il-ftehim verbali mal-konvenut kien li l-magna hi tajba biex isirilha upgrade, ma nsibu l-ebda riferenza ta' dan fil-ftehim bil-miktub.

Skont Artiklu 114 tal-Kodiċi tal-Kummerċ, " ekk il-partijiet ikunu ftiehmu li l- ftehim bil-fomm għandu jitniżżel bil-miktub hu preżunt li huma riedu jassoġġettaw il- validità tiegħu għat-tħaris ta' dik il-formalità."

Il- ġurisprudenza ħadet pożizzjonijiet differenti dwar din in-norma.

Xi sentenzi jgħidu li l-preżunzjoni msemmija f'din in-norma hija iuris tantum; oħrajn – li jiċċitaw is-sorsi normattivi u ċjoe` li l-gurista Vivante li fuq it-tagħlim tiegħu ġie ntrodott dan l-artiklu fil-kodiċi tal-kummerċ tagħna – jsostnu li hija iuris et

11 fol 346 u 347 12 iġifieri l-esposizzjoni tal-pretensjoni ġuridika fundament tal-azzjoni

de iure13 filwaqt li skont it-tielet skola ta' ħsieb, il-preżunzjoni, filwaqt li hi qawwija ħafna, tista' tiġi, eċċezzjonalment biss, ribattuta u ċjoe` f'dawk l-istanzi fejn wieħed jista' jirribatti dak li hemm miktub; contra scriptum.14 Tajjeb jingħad li f'għadd ta' ordinamenti barranin kontemporanji, iżjed aġġornati mal- esiġenzi tad-dinja tallum, ma jidhirx li hemm disposizzjoni bħal din u anzi

14 Fil-kawża fl-ismijiet Joseph Odoh v John Abu Hassan (03.10.2003) din il-Qorti, allura ppreseduta denjament mill-Imħallef Philip EI Khabuli, irrimarkat li:

"Hi dispożizzjoni espressa tal-liġi illi "jekk il-partijiet ikunu ftehmu li l-ftehim bil-fomm għandu jitniżżel bil- mitkub, hu preżunt li huma riedu jassoġġettaw il-validita` tiegħu għat-tħaris ta' dik il-formalita`" (Artikolu 114 tal-Kodiċi tal-Kummerċ);

"Dan ifisser illi 'qabel ma tiġi iffirmata l-iskrittura ma jistax jingħad illi l-ftehim hu perfett' (Neguzjant Joseph Pace Delicata nomine –vs- Neguzjant Salvatore Abu Hassan, Appell Kummercjali, 14 ta' Dicembru 1942, Vol.

"Issokta jiġi puntwalizzat fid-decizjoni fl-ismijiet Giuseppe Mangion Gatt et –vs- Giuseppe Briffa et, Appell Kummerċjali, 23 ta' Novembru 1956, Vol.

XL P I p 572 illi l-artikolu suddett tal-Kodici tal-Kummerc "johloq presunzjoni fis-sens illi meta ftehim verbali jsir bl-intiża li għandu jigi redatt bil-miktub, u l-iskrittura imbagħad ma ssirx, il-ftehim mhux validu; għax meta gie miftiehem illi l-ftehim verbali kellu jigi mnizzel bil-miktub, hu prezunt li l- partijiet riedu jassoggettaw il-validita` tal-ftehim għat-tharis ta' dik il-formalita`";

"Fiha ssokta jingħad, fuq it-tagħlim awtorevoli tal-Vivante u tal-hsieb ricerkat mid-dibattiti parlamentari (Vol.

21 tas- sena 1932 – 33), illi 'l-preżunzjoni mhix juris tantum imma juris et de jure, u hija ntiża biex tipprevedi u tiddirimi l-kwestjonijiet fil-kummerċ, u għalhekk tipprevjeni l-kawżi, b'mod li dik il-preżunzjoni ma tistax titwaqqa' bi provi testimonjali.' ";

Din il-Qorti, din id-darba ppreseduta mill-għaref imħallef Tonio Borg Maggi, in re: Dr. Ann Farrugia Galea v Dr Louis Davison Thake (05.07.2007) ħadet pożizzjoni kemm kemm inqas riġida fir-rigward:

"Hu prinċipju li meta l-partijiet jirrikorru għall-miktub, hija dik il-kitba li tirregola r-relazzjoni kuntrattwali ta` bejniethom, u mhux it-taħdidiet li jkunu ppreċedew dik il-kitba (ara artikolu 114 tal-Kodici tal-Kummerċ).

Hu prinċipju li meta l-partijiet jkunu ftehmu li jinkorporaw ftehim ta` bejniethom f`kitba (u f`dan il-każ, l- inizjattiva li tiġi redatta l-kitba ħarġet minn uffiċċjal tad-ditta Scorpio) 'huma jkunu niżżlu bil-kitba fl-iskrittura relattiva dak kollu li jkunu ftehmu fuqu' (Gauci Calleja noe vs Borg Rizgalla, deċiża minn din il-Qorti fl-4 ta` Ottubru, 2005).

"Il-prinċipju ta` contra testimonium scriptum testimonium non scriptum non fortur huwa aċċettat fil- ġurisprudenza lokali (ara, per eżempju Sollars vs Ivanova, deċiża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fit-12 ta` Marzu, 1984).

Kontra din ir-regola gew aċċettati diversi eċċezzjonijiet, fosthom jekk jirriżulta li jkun hemm ftehim verbali li jammonta għall-kundizzjoni li subordinatament għaliha saret il-konvenzjoni miktuba, u li minnha tiddependi l-eżekuzzjoni ta` dik il-konvenjoni (Sevasta vs Portelli Cachia, deċiża minn din il-Qorti fil-31 ta` Jannar, 2003).

Pero`, il-prova trid tkun ċara, perswasiva u konkludenti, u turi mingħajr l-iċken dubbju li kienet l- intenzjoni komuni tal-partijiet li jassoġġettaw il-ftehim miktub għal kondizzjoni verbali.

Kif intwera, intenzjoni komuni ma tirriżultax, u wara li Sig. Fagioli oġġezzjona bil-qawwa għax-xewqa ta` Sig. Lolli Għetti li jorbot il- ftehim tax-xiri tal-vapuri mal-kuntratt ENEL, ġiet redatta kitba (l-ittra tal-24 ta` Diċembru, 2002) fejn din ir- rabta ossija kondizzjoni ma ġietx inkorporata.

"Il-Qorti tosserva li fl-Ingilterra l-posizzjoni tidher pjuttost simili.

Edit., paġna 93, fejn l-awturi jiddiskutu "The parol evidence rule")."

fuq

Il-konvenuta,

letterali tal-kuntratti.

jingħad li għandha tingħata priorita` lill-bon sens u l-preżunta intenzjoni tal- partijiet fir-risposta ġuramentata tagħha, ma ċaħditx li kienet pattuwita kwalita` kif negozjata verbalment, għalkemm għandha paragrafu li jimplika, anke jekk indirettament, dan fin-nota ta' sottomissjonijet tagħha16.

B'danakollu, mill-bqija tal-istess nota, u mill-kumplament tal-atti proċesswali, jidher ċar li l-partijiet jaqblu li l- magna kellha tkun tajba biex isirilha upgrade.

Dan jirriżulta wkoll mill- kondotta tal-konvenuta wara l-iffirmar tal-kuntratt.

Għalhekk minkejja li m'hemm xejn imsemmi fil-kuntratt innifsu, il-Qorti tqis – mingħajr il-ħtieġa li tieħu pożizzjoni fil-konflitt ġurisprudenzjali fuq imsemmi – li hekk kienet il- kwalita` miftiehma tal-magna;

Dwar jekk il-magna kinitx effettivament tajba għall-upgrade

Illi għalkemm l-attriċi ppreżentat xhieda u anke espert li l-magna ma kinitx tajba għall-upgrade, din il-Qorti mhix sejra taċċettaha billi (1) kif fuq spjegat għandha d-dubbji tagħha dwar l-attendibilita` ta' din ix-xhieda u (2) l-attriċi ċaħħdet lill-Qorti mill-possibilita` tal-aħjar prova – dik li tqabbad espert indipendenti li jeżamina l-magna fl-istat verġni tagħha u ċjoe` qabel sarulha alterazzjonijiet estensivi;

Dwar jekk iż-żamma tal-magna telfitx il-jedd għar-roħs fil-prezz

Illi b'danakollu, il-Qorti ma jkollhiex għalfejn tirriżolvi l-kwistjoni jekk il-magna kinitx tajba biex isirilha upgrade jew le, jekk jirriżultalha li l-attriċi aċċettat il- magna u għalhekk tilfet id-dritt li titlob tnaqqis fil-prezz; Illi Artiklu 1390 tal-Kodiċi Ċivili jistipula li: " ekk il-ħaġa li l-bejjiegħ iġib biex jikkunsinna ma tkunx tal-kwalità mwiegħda jew ma tkunx bħall-kampjun li fu u l-bejgħ ikun sar ix-xerrej jista' jagħżel jew li jirri juta l-ħaġa u jitlob id-danni jew li jir ievi l-ħaġa bi prezz anqas fuq stima ta' periti"; 17

15 Artiklu 1188 (ġdid) tal-Code Civil Franċiż, fis-seħħ sa mill-1 t'Ottubru 2016: "Le contrat s'interprete d'apres la comune intention des parties plutot qu'en s'arretant au sens litteral de ses termes.

2.3.4 17 Insibuh fit-Tieni Ktieb, Taqsima II, Titolu VI, Sub-Titolu I, "Fuq il-Kunsinna".

Sub-Titolu II intitolat "Fuq il-Garanzija" huwa maqsum "Fuq il-garanzija tal-pussess paċifiku tal-Ħaġa mibjugħa" u "Fuq il-garanzija għad- difetti li ma jidhrux tal-Ħaġa mibjugħa"

Għandu nota marġinali li tgħid hekk: Ħwejjeġ mhux skont il-kwalità miftiehma jew bħall-kampjun.

Dan l-artiklu qatt ma nbidel.

Fil-Kap 23 kien enumerat bħala Art.

Illi ingħad fir-rigward li minkejja l-kliem tal-liġi – "iġib biex jikkunsinna" u mhux "ikkunsinna" - il-kunsinna ma tipprekludix l-azzjoni in kwistjoni, sakemm ma jirriżultax li x-xerrej irrinunzja espressament jew taċitament għall- jedd tiegħu għal talba ta' roħs fil-prezz.18 Illi biex ix-xerrej jeħles mir-rabta kontrattwali li kien daħal iha li jakkwista l- og g ett mingħand il-venditur, fejn dak l-og g ett ma jkunx konformi mal-kampjun jew skond il-kwalità mwiegħda, l-aħjar triq li jista' jieħu hi li jirri jutah jew materjalment jew billi jiddepoz itah taħt l-Awtorità tal-Qorti.19 Jekk iżomm l- oġġett, jista' jitqies li rrinunzja għad-dritt tiegħu.

Dwar jekk ix-xerrej jitqiesx li rrinunzja jew le, m'hemm l-ebda regola fissa u inflessibbli.

Intqal mill- ġurisprudenza tagħna li l-kazijiet ivarjaw u huma dipendenti fuq ic-cirkostanzi specjali tal-kaz konkret.

Wara l-kunsinna, tqies li x-xerrej irrinunzja għall-azzjoni meta: (i) għadda ż-żmien bla ma pprotesta: (i-a) il-bejjiegħ talab il-ħlas ta' nċova li kien biegħ lill-konvenut, li talab tnaqqis fil-prezz, u lmenta miegħu bil-fomm xahar u nofs.

Il-Qorti qalet li min iżomm merkanzija bla ma jipprotesta, jitqies li jkun sodisfatt biha.20 (i-b) il-bejjiegħ fetaħ kawża kontra x-xerrej għal bilanċ tal-prezz ta' merkanzija.

L-ewwel Qorti kkunsidrat li l-konvenut xtara l-lenez u z-zappin

mingħand l-attur bil-patt li dan ikun "mit-tajjeb"; kampjun ma wrewħx u meta rċevih mingħand l-attur, sabu ta' kwalita` inferjuri li ma timxix ħlief fi żminijiet ta' skarsezza; għax ma jiżbogħx karg.

Għaldaqstant il-konvenut ma kienx obbligat iżommu bħala mixtri minnu.

Il-konvenut skopra l-kwalita` inferjuri xi jumejn jew tlieta wara l-konsenja.

Iżda nforma lill-bejjiegħ biss wara sitt ġimgħat.

Fil-kummerċ, dan id-dewmien huwa fatali għax-xerrej.21 (i-ċ) F'kawża dwar prezz ta' flushing cisterns ipprovduta lill-Gvern Ċivili il- Qorti qalet li d-dewmien ta' sitt xhur ma kienx aċċettabbli.22 (ii) ipprotesta biss meta mitlub iħallas il-prezz.

Ix-xerrej ma jistax jibqa' jżomm l-oġġett, jagħmel użu minnu anke forsi għal ftit taż-żmien, biex imbaghad, meta rinfaccjata ghall-hlas, tippretendi li sofriet danni.23

(iii) iddispona mill-oġġett: Il-bejjiegħ eċċepixxa li l-pritiza non konformita` tal-merkanzija ma setgħetx tiġi mqanqla billi l-attur biegħha abel ma fetaħ il-kawża u b'hekk għamilha mpossibbli li ssir perizja indipendenti mill-Qorti."24 (iv) biddel in-natura tal-oġġett25;

21 Frank Kind v Paul Camilleri Fava – 30.06.1947 – Qorti tal-Appell XXXIII.i.585: "Kif ġie ritenut fil-ġurisprudenza lokali, f'materja kummerċjali huwa dover ta' min jixtri li juża' ċerta speditezza f'affarijiet inerenti għan- negozju; għaliex il-kummerċ ma jammettix li jkun hemm dewmien inġustifikat.

Issa kif l-appellat ra li s- sajjieda ma kinux iridu dak iz-zappin għax ma kienx ta' kwalita` tajba… kien dover tiegħu illi jew jinforma lill- venditur tiegħu jew almenu wara ċertu żmien raġonevoli jibgħat lura dik il-merkanija u mhux iħalliha għandu għal sitt ġimgħat… huwa kien messu uża d-diliġenza kollha f'materja simili; u la darba ma għamelx hekk, ma jistax wara jippretendi li jirritorna l-merkanzija u jippreġudika lill-venditur" 22 Carmel Zaffarese v Alfred Ben Mabrouk 23.05.1960 Appell ivili XLIV.i.153: Wieħed mill-prinċipji li jirregolaw il-materja, meta l-merkanzija tkun baqgħet f'idejn ix-xerrej li ma jkunx ikkura ruħu li jiddepożitaha… hu li l-ebda reklam ma jista' jsir jekk mhux re adhuc integra (App.

Issa ma jistgħax jingħad li dan ir-reklam qiegħed isir re adhuc integra għaliex (a) wara tant żmien mill-konsenja, tkun xi tkun il-prova li jkun irid jagħmel l-appellant nomine, dejjem jibqa' d-dubbju gravi li d-dekors taż-żmien ikun seta' ppriva lill-atturi mill- mezzi biex jaċċertaw il-vera kawża tal-ħsara allegata… Japplika għalhekk a fortiori f'dan il-każ, ta' dewmien minn Settembru 1958 sa April tal-1959, dak li qalet din il-Qorti a propożitu ta' dewmien ta' sitt ġimgħat (hawn ikkwotat lil Frank Kind v Paul Camilleri Fava suċċitata) 23 Robert Camilleri Vella -vs- Austin Bonnici Stellini et, Fidicaro, 16 ta' April 1993 u Nazzareno Devenish et nomine -vs- Joseph Litlehamer et, Fidicaro, 7 ta' Ottubru 1997 - M. A. S. Communications Ltd vs The Malta External Trade Corporation Limited et. deċiża mill-Onor.

25 Marina Aquasport Ltd. v. Eastern Star Ltd - 31 ta' Mejju 2012

Illi għall-kuntrarju, ma kienx hemm rinunzja meta x-xerrej: "ilmenta mill-ewwel li l-apparat ma kienx qed jiffunzjona tajjeb u saru diversi inkontri fuq il-yacht biex din tiġi rrangata, imma għal xejn.

Sahansitra kien jirrizulta diskrepanza bejn il-koordinazzjonijiet ta' fejn kienet id-dgħajsa kif indikati fuq l-apparat, u meta dawn jitqiegħdu fuq il-mappa, b'periklu ċar għal min ikun qed jopera d-dgħajsa.

Testijiet baqgħu jsiru b'mod regolari, iżda ma setax jinstab tarf tal- problema.

Is-socjeta` attriċi offriet li tieħu lura l-apparat il-ġdid, u tpoġġi minfloku s-sistema tar-radar li kien qabel fuq il-jott; kieku sar hekk, il-console tal-jott, pero`, kien jibqa' jidher imqatta', u s-socjeta` attriċi ma riedetx tidħol responsabbli għal dan ukoll.

Anke wara din il-proposta jidher li saru proposti ohra u saru tentattivi biex l-apparat, forsi b'xi kompromessi, kien jista' jaħdem u jagħti xi forma ta' riżultat utili, iżda kien kollox għal xejn.

"Il-konvenut ma kienx inattiv jew passiv in relazzjoni man-nuqqasijiet riskontrati, u qatt ma wera li kien qed japprova l-oġġett mixtri.

Ma jirriżultax, kif qalet din il-Qorti, Sede Inferjuri, fil-kawza Dataplot GmbH v. Fahmi, deċiża fis-17 ta' Ottubru 2008, li r-rimedju magħzul mill-konvenut gie "mitluf jew paralizzat minn xi atteġġjament jew kondotta tiegħu."

XVIII.iii.59), iżda hu każ fejn il-konvenut xerrej ipprova fuq li pprova jirrimedja u kien jagħmilha ċara mal-venditur li hu ma kienx lest iżomm l-oġġett kif kien.

Ma jirriżultax allura li hu tilef id-dritt tal-azzjoni."26 Interessanti li l-Konvenzjoni ta' Vjenna tesiġi, biex ma jintifx id-dritt, li jsir protest fi żmien raġonevoli.27 Ikkunsidrat:

Illi l-attriċi żammet il-magna u wżatha għal erba' xhur bla ma pprotestat mal- bejjiegħ; ipprotestat biss meta ġiet mitluba tħallas il-bilanċ tal-prezz.

Mhux hekk biss: biddlet in-natura tal-oġġett, billi għamlet upgrading tal-magna li kien jinvolvi l-bdil tas-software kollu, b'mod li issa huwa mpossibbli għall-Qorti li tqabbad espert sabiex jiddetermina xi tnaqqis għandu jkun hemm fil-prezz, kemm-il darba ssib li tabilħaqq il-magna ma kinitx tal-kwalita` miftiehma, kif irid l-Artiklu 1390 fuq imsemmi.

Għalhekk l-attriċi, bil-fatt tagħha stess, mhux biss uriet li kienet aċċettat l-oġġett imma wkoll irrendiet impossibbli r-rimedju li tagħtiha l-liġi.

Għal din il-Qorti, mhux konvinċenti dak li kkonstataw ta' periti ex parte għaliex il-konvenuta ġiet svestita minn access għall-aħjar prova, u ċjoe` relazzjoni fuq il-magna fl-istat verġni tagħha minn esperti indipendenti mqabbdin mill-istess Qorti; 26 Dalli v. Patiniott – 19.05.2000 - Qorti tal-Appell - 27 Medcomms Ltd v Peter Park Scotto - 31.01.2014 – Appell (Superjuri)

Konklużjoni

Illi r-rinunzja tal-attriċi tfisser li din il-Qorti ma kellhiex għalfejn tkompli tindaga jekk il-magna kinitx tal-kwalita` miftiehma jew le, anke jekk mill-provi akkwiżiti ma rriżultalhiex li l-attriċi ippruvat li hekk kien il-każ.

Għal dawn il-motivi din il-Qorti: (1) tilqa' l-eċċezzjonijiet tal-konvenuti u tiċħad it-talbiet tal-attriċi; (2) tilqa' t-talbiet rikonvenzjonali tal-konvenuta billi (i) tiddikjara li l-attriċi għandha tagħtiha s-somma ta' €85,000 bilanċ tal-prezz tal-magna li xtrat mingħand il-konvenuta bil-kuntratt ta' bejgħ tad-19 ta' Novembru 2010 u (ii) tikkundanna lill-attriċi tħallas l-istess somma ta' €85,000 lill-konvenuta.

Bl-imgħax legali mid-dati msemmijin għall-pagamenti fil-kuntratt sad-data tal- eventwali ħlas effettiv.

Spejjeż tar-rikors ġuramentat u tal-kontro-talba a kariku tal-atturi.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

(Spettur James Gauci)

(Spettur Elton Siegersma)

Illum 7 ta' Dicembru 2018

Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Wadea Al Brignone ta' 25 sena, detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 123729A

Akkuzat talli nhar it-30 ta' Jannar 2016 ghall-habta tat-tmienja w nofs ta' filghodu (8.30a.m), gewwa Swieqi:

Bil-hsieb li jaghmel delitt ta' feriti gravi fuq il-persuna ta' Zouhir Elfezqa wera dan il-hsieb b'atti esterni u ta bidu ghall-esekuzzjoni tad-delitt liema delitt ma giex esegwit minhabba xi haga accidentali u indipendenti mill- volonta' tieghu;

2. u aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, ikkaguna offizi hfief fuq il- persuna ta' Zouhir Elfezqa kif iccertifikat minn Dr Farrugia Vidal Bras tac-Centru tas-Sahha, Ħal Kirkop liema offiza jew offizi giet/gew maghmula b'arma regulari jew bi strument li jaqta' jew iniggez;

3. u aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, bla ordni skont il-ligi tal- awtorita' kompetenti, u barra mill-kazijiet li fihom il-ligi taghti s-setgha lill- privat li jarresta lill-hati, arresta, zamm jew issekwestra lil Zouhir Chiarenza

kontra l-volonta' tieghu, u fil-waqt tal-arrest, zamma jew issekwetra, Zouhir Chiarenza gie offiz fuq il-persuna jew mhedded bil-mewt;

4. u aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, filwaqt li kien qed jaghmel reat kontra l-persuna kellu fuq il-persuna tieghu xi arma regolari jew imitazzjoni taghha;

5. u aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, garr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tieghu xi sikkina jew strument li jaqta' jew bil-ponta minghajr ma kellu licenza jew permess minghand il-Kummissarju tal- Pulizija;

U aktar talli b'hekk ghamel reat punibbli bi prigunerija waqt perjodu operattiv ta' conditional discharge moghtija lilu mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) kif presjeduta mill-Magistrat Dr C. Bonnici Stagno Navarra nhar id-29 ta' April 2015

Il-Qorti hija mitluba sabiex f'kaz ta' htija tikkundanna lill-akkuzat ghall-hlas ta' spejjez li jkollhom x'jaqsmu mal-hatra ta' esperti jew periti fil-proceduri hekk kif ikkontemplat fl-artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat in-nota ta' rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali li permezz taghha baghat lill-imputat biex jigi ggudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif mahsub:

(a) fl-artikoli 41(1)(a), 214 u 218(1)(a)(b)(2) tal-Kpaitolu 9 tal-Ligijiet ta'

(b) fl-artikoli 214 u 221(1)(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (c) fl-artikoli 86 u 87(1)(c) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (d) fl-artikoli 55(a), 56 u 57 tal-Kapitolu 480 tal-Ligijiet ta' Malta; (e) fl-artikoli 6 u 51(7) tal-Kapitolu 480 tal-Ligijiet ta' Malta; (f) fl-artikoli 22 u 23 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta; (g) fl-artikoli 17, 31 u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat li l-imputat iddikjara li ma kellux oggezzjoni li l-kaz tieghu jigi trattat bi procedura sommarja.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat

Illi fit-30 ta' Jannar 2016 ghall-habta tat-8.15a.m irrapporta gewwa l-Ghassa ta' San Giljan Mohammed Abela Camilleri fejn dan qal li kienu dahlu xi persuni fil-flat taghhom b'sikkina u attakkaw lil siehbu.

PS 1540 Edmond Micallef u PC 345 Mark Lovegrove marru flimkien ma' Mohamed Abela Camilleri fuq il-post fejn fi triqithom gew infurmati b'telefonata mill-control room li gewwa Triq il-Keffa, Il-Mosta kien hemm ragel mitluq fl-art mimli demm.

Hekk kif il-pulizija waslu fi Triq il-

Keffa, Il-Mosta Mohamed Abela Camilleri rrimarka li hdejn il-persuna mitluqa fl-art kien hemm persuna ta' nazjonalita' Libjana ohra u sahaq li kien wiehed mill-persuni li dahal fid-dar taghhom.

B'hekk dan il-persuna gie arrestat u saret tfittxija fuq il-persuna tieghu u nstabghet sikkina mdaqqsa.

Mohamed Abela Camilleri gharaf ukoll lil persuna li kienet mimlija kollha demm fl-art u sahaq li kien jismu Wadea li ttiehed l-isptar permezz ta' ambulanza.

Fejn instab Wadea Gwardamanga, Tal-Pieta' kien hemm ammont kbir ta' demm u ghalhekk inghalqet it-triq u gie nfurmat l- Ispettur Elton Siegersma billi Birkirkara kien fil-periklu tal-mewt.

PS 1340 tal-Iskwadra tar-Rapid Intervention Unit beda miexi mat-ticpis tad-demm sabiex jara minn fejn seta' beda dan l-argument u fil-fatt gie nnutat li d-demm kien jibda minn gewwa l-appartament Nadia Buildings, Flat 1, Triq is-Sidra, Il-Mosta fejn joqghod l-istess Mohamed Abela Camilleri.

Dan tal-ahhar spjega li mieghu kien ighix ukoll Celeste Chiarenza.

Il-Pulizija ppruvat taghmel kuntatt ma' Zouhir Elfezqa izda dan ma kellux mowbajl fuqu.

Wara ftit minuti, Zouhir Elfezqa cempel lil Mohamed Abela Camilleri u qallu li kien qieghed ghand habib taghhom fi Triq il-Molletta, Il-Mosta.

B'hekk il-pulizija marru f'dan l-indirizz u sabu lil Zouhir Elfezqa li kien ukoll midrub.

B'hekk l-erba' persuni msemmija gew kollha mizmuma mill-pulizija ghall-aktar investigazzjonijiet1.

L-Ispettur Taliana cempel lill-Magistrat tal-Ghassa li ordnat li tinfetah Inkjesta Magisterjali.

Mill-atti processwali jirrizulta li Zouhir Chiarenza kien ighix fl-appartament Flt 1, Triq is-Sidra, Il-Mosta flimkien ma' habib tieghu certu Mohamed Abela Camilleri.

Fit-30 ta' Jannar 2016 filghodu l-istess Zouhir Chiarenza kien ghadu fl-appartament fejn ighix meta Wadea Al Guglielmini u siehbu Mohammed Abdul Hafid Aboulezz marru jhabbtu fl-istess appartament u zewg persuni ossija l-imputat u l-istess Zouhir Chiarenza sfaw midruba.

Mohamed Ali Hassan Borg xehed li fit-30 ta' Jannar 2016 huwa u siehbu Zouhir Chiarenza kienu reqdin fl-appartament fi Triq is-sidra, Blokk Nadia, Flat 1.

Ix-xhud kien rieqed fil-living room u l-imputat kien rieqed fil-kamra tas-sodda tieghu.

Ix-xhud ighid li fetah il-bieb u dawn ma kelmuhx.

Baqghu dehlin direttament fuq is- sodda tal-imputat fejn kien rieqed u bdew jiggieldu mieghu.

L-Ispettur James Grech Wellman xehed kif il-pulizija gew mgharrfa b'dak li gara.

Huwa flimkien mal-Ispettur Elton Siegersma kellmu lil dawk kollha involuti hlief lil Wadea Gwardamanga, Tal-Pieta' billi kien qieghed jigi operat.

1 Xhieda tal-Ispetturi James Gauci u Elton Siegersma fis-seduta tas-17 ta' Frar 2016; u ta' Pc 345 Mark Lovegrove, Pc 173 Jonathan Harney li kien il-kuntistabbli li wara li ghamel tfittxija fuq Mohamed Abdul Formosa Melillo Aboulezz sablu sikkina mal-pexxun isfel fiz-zarbun.

Din giet elevata u mghoddija lill-Pulizija tad-distrett.

Ps 1349 Ranier Harney fix-xhieda tieghu wkoll kkonferma l-istess avvenimenti.

Dawn tal-ahhar xehdu fis-seduta tat-23 ta' Frar 2016 2 Seduta tal-15 ta' Marzu 2018 3 Seduta tas-17 ta' Frar 2016

Mohamed Abela Camilleri li kien xhud okulari.

Huwa qallu li kien rieqed fil-flat fuq sodda fis-salott filwaqt li l-imputat kien raqad fil-kamra tieghu.

Ghall-habta tat- tmienja ta' filghodu habbat il-bieb u huwa fetah u sab lil Mohamed Abdul Hafid Aboulezz u Wadea Russell Brignone li kienu armati b'pajp u b'sikkina.

L-imputat ta daqqa ta' pajp lil Zouhir Chiarenza go rasu li kien ghadu rieqed, kaxkru minn hwejgu ghal gos-salott fejn hemmhekk kompla jhebb ghalih flimkien ma' Mohamed Abdul Hafid Aboulezz.

Kif ra dan kollu Mohamed Abela Camilleri beza' u telaq jigri biex imur l-Ghassa ta' San Giljan.

Irrizulta li l-erba' persuni nvoluti kienu jafu lil xulxin minn qabel u kienu hbieb u ghal dak li gara Arara ma kellux spjegazzjoni hlief li zied ighid li kif dahlu gor-residenza xammhom riha t'alkohol qawwija.

Dawn l-erba' persuni rrilaxxjaw stqarrija taghhom.

Dr Mario Sant Portanier ipprezenta r-rapport tieghu4 li minnu jirrizulta li l-espert nominat fl-inkjesta ezamina kemm lil Birkirkara kif ukoll lil Zouhir Chiarenza.

Inkwantu ghal Wadea Gwardamanga, Tal-Pieta' l-espert ikkonkluda li "Il-lezjoni deskritta fuq l-aspett laterali tal-parti tan-nofs (middle one-third) tar-rigel tax- xellug ta' Wadea Al Maghrbi kienet lezjoni maghmula minn strument li jaqta' u bil-ponta u peress illi din il-lezjoni kienet aktar fonda milli wiesgha din tigi klassifikata bhala stab wound.

Din il-lezjoni kkagunat incizjoni fil-muskolu u transaction tal-profunda femoris li hija kondizzjoni gravi tant illi Wadea Russell Brignone seta' tilef hafna demm bil-konsegwenza li dan seta' jmut"5.

Dr Scerri ezamina lil Wadea Russell Brignone fil-5 ta' Jannar 2017 u huwa pprezenta r-rapport tieghu fis-seduta tad-9 ta' Jannar 2017.

Huwa kkonkluda li l-intervent kirurgiku rnexxa kompletament u l-hsara li saret ma kienx hemm konsegwenzi ghaliha la fl-ghamla u lanqas fil-funzjoni.

Wadea Russell Camilleri Naudi jsostni li jkollu ugigh izda din jista' jkun li hija fibrosis u hemm cans li mhiex permanenti.

Inkwantu ghal Zouhir Elfezqa, il-lacerazzjoni deskritta fuq il-geddum kienet kompatibbli ma' blunt trauma.

It-tlett abrazzjonijiet fuq ir-rigel tal-lemin kienu abrazjonijiet maghmula minn strument bil-ponta u huma ta' natura hafifa.

Dik fuq il-geddum tista' tibqa' bhala marka permanenti fil-wicc.

Illi inkwantu ghas-sikkina ezebita, saru l-ezamijiet fuqha ghall-impronti digitali mill-espert Joseph Spice li fir-rapport tieghu jirrizulta li dawn l-impronti huma neqsin mill-punti karatteristici li jwasslu ghall-komparazzjoni u identifikazzjoni u ghalhekk mhumiex tajbin ai fini ta' ezamijiet komparattivi ulterjuri.

Zouhir Chiarenza xehed6 li waqt li kien qieghed rieqed fil-kamra tieghu (li fiha joqghod wahdu), Mohamed Abela Camilleri kien rieqed fuq is-sufan fil-kamra ta' barra.

Habbat xi hadd u f'daqqa wahda wiehed ossija Wadea tah daqqa ta' hadida fuq rasu u qabdu mill-flokk, gibdu ghan-nofs tad-dar fejn hemm is-sufan.

Wadea 44 Dok MS fis-seduta tat-23 ta' Frar 2016 5 Xehed ukoll il-Kirurgu Kevin wilson li opera lil Wadea Russell Degiovanni fis-seduta tas-17 ta' Mejju 2016 6 Seduta tat-18 ta' Lulju 2016

beda jghidlu li huma kienu qabdu lil huh fil-Libya u li huwa kien parti min-nies li kienu qed jikkawzaw il-problemi.

Ix-xhud qal li ma jafx ghalfejn Sims beda jghidlu hekk.

L-imputat qal li ma kien hemm l-ebda divergenzi ma' hu Wadea jew xi hadd mill-familja tieghu.

Imbaghad hareg is-sikkina u bdew jissieltu u l-imputat jixhed li huwa kien qieghed jipprova jiddefendi lilu nnifsu.

Waqghu fuq xulxin u meta ra d- demm imbotta lill-iehor.

Apparti Wadea Gwardamanga, Tal-Pieta' kien hemm ukoll Mohamed Abdul Hafid Aboulezz li kien qieghed jigi mizmum minn Mohamed Abela Camilleri.

Huwa qal ukoll li kien ovvju li Sims u Mohamed Aboulezz kienu fis-sakra.

Huwa qal li qatt ma kellu problem maghhom u kienu hbieb qabel dan l-incident.

In kontro-ezami huwa spjega li waqt li kien qieghed jissielet ma' Sims waqghu fuq xulxin.

L-imputat ukoll hareg jigri u mar ghand habib tieghu.

Fix-xhieda tieghu Mohamed Abdul Hafid Dato xehed li dakinhar tal- incident huwa u Birkirkara kienu f'post qeghdin jiehdu gost u huma u sejrin lura x-xhud ried jixtri pakkett sigaretti.

Meta wasal fejn Wadea xi hadd mill-gallarija, imma huwa ma rax ezatt min, jew Zouhir Chiarenza jew Mohamed Abela Camilleri mir-residenza taghhom jitkellmu ma' Sims.

Meta waslu fejn il-bieb ta' barra tar-residenza tal-imputat Zouhir u Sims qabdu lil xulxin u bdew jiggieldu.

Qal li ma jiftakarx aktar.

Sims Gwardamanga, Tal-Pieta' fis-seduta tat-3 ta' Ottubru 2018 iddikjara li huwa ma kienx se jixhed.

Ikkunsidrat

Illi f'dawn il-proceduri giet ezebita l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat.

Minn tali stqarrija jirrizulta li l-imputat kien inghata d-dritt li jikkonsulta ma' avukat tal- ghazla tieghu qabel l-interrogatorju u huwa ezercita dan id-dritt.

Biss pero', anki ghaliex f'dak iz-zmien fil-ligi ma kienx jezisti d-dritt li imputat seta' jaghzel li jkollu avukat tal-ghazla tieghu waqt l-interrogatorju, l-imputat ma kellux avukat waqt li kienet qeghda tittiehed l-istqarrija tieghu.

Ghalhekk f'dan l-istadju jehtieg li jigi rilevat li inkwantu ghall-istqarrija rilaxxjata mill-imputat, din il-Qorti tqis li ghandha tigi skartata u dan peress li l- imputat ma kienx assistit minn avukat waqt l-interrogatorju.

Dan abbazi ta' dak deciz fis-sentenza fl-ismijiet Christopher Rossignaud vs Avukat Generali deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-5 ta' Ottubru 2018; kif ukoll is-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Claire Mifsud Depasquale deciza fl-20 ta' Novembru 2018.

7 Seduta tal-15 ta' Marzu 2018

Ikkunsidrat

L-Ewwel Imputazzjoni

Permezz tal-ewwel imputazzjoni l-imputat gie akkuzat b'attentat ta' ferita gravi.

Il-Qorti tirreferi ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Sandro (Alexander) Chetcuti8 fejn inghad: "Jinghad qabel xejn illi sabiex jissusti ir-reat tal-offiza volontarja, hi mehtieg l- intenzjoni generika li wiehed jaghmel hsara.

"Jekk l-intenzjoni tal-agent tkun li jaghmel hsara, zghira kemm hija zghira dik il-hsara li jkollu f'mohhu li jaghmel, hu irid wiegeb ghall-konsegwenzi kollha li effettivament jirrizultaw bhala konsegwenza diretta ta'l-ghemil tieghu." (ara sentenza Il-Pulizija vs Emanuel Khedhri deciza Appelli Kriminali 30/03/1998).

Il-Qorti tosserva madanakollu illi peress illi f'dana it-tip ta' reat, kif gie sottolinjat huwa bizzejjed illi l-intenzjoni tkun wahda generika, allura fost l- awturi hemm diskordju dwar jekk jistax ikun hemm tentattiv ta' offiza gravi.

Illi ukoll f'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fil-kawza fl- ismijiet Ir-Repubblika vs Domenic Serpina deciza fis-16 ta' Ottubru 2003, il- Qorti iccitat lill-awtur Francesco Lofreda fit-tul:

8 Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali deciza fit-18 ta' Settembru 2013

"Fost l-awturi hemm diskordju dwar jekk jistax ikun hemm tentattiv ta' offiza gravi.

U ikkonkludiet: "Din il-Qorti tara li dana il-bran jaqbel anke mad-dottrina li dejjem giet accetatat mill-Qrati ta' Gustizzja Kriminali taghna, u cioe' li jista' ikollok tentattiv ta' offiza gravi jew tentattiv ta' offiza gravissima, purche' jigi pruvat li l-agent kellu l-intenzjoni specifika li jikkaguna xi wahda min dawk il-konsegwenzi li jikkaratterizzaw l-offiza gravi jew l-offiza gravissima skond il-kaz.

Hekk, per ezempju, ma jistax ikun hemm dubbju li jekk persuna isawwat mara tqila bl-intenzjoni specifika li ggieghelha tehles qabel iz-zmien

jew bl-intenzjoni specifika li dik il-mara tabortixxi, jekk ma jirnexxilhiex fil-

hsieb taghha (u salv l-elementi l-ohra kollha tat-tentattiv) huwa koncepibbli

d-delitt ta' tentattiv ta' offiza gravi fl-ewwel lok u dak ta' tentattiv ta' offiza

Illi kif diga' inghad fil-kaz ta' offiza volontarja, l-intenzjoni generika sabiex wiehed jaghmel hsara hija bizzejjed izda fil-kaz tat-tentattiv tar-reat tal-offiza gravi jew gravíssima l-prosekuzzjoni jenhtiegilha tipprova lil hinn minn kull dubbju illi l-persuna akkuzata kellha l-intenzjoni specifika illi tikkaguna hsara gravi fuq il-vittma.

Fil-fehma tal-Qorti l-prosekuzzjoni rnexxielha tilhaq il-grad rikjest mil-ligi sabiex tali imputazzjoni giet ippruvata.

Irrizulta bl-aktar mod car li l-imputat mar ihabbat fir-residenza fejn kien rieqed Zouhir Elfezqa b'tubu iebes f'idejh u b'mus fejn ma kienx wahdu izda gie akkumpanjat minn siehbu.

Huwa evidenti li l-intenzjoni tal-imputat li jikkaguna hsara gravi lill-istess parte leza kemm ghall-fatt li mar armat u anki ghaliex ma kien sehh l-ebda argument li kien ippreceda tali aggressjoni.

It-Tieni Imputazzjoni

Din l-imputazzjoni giet ukoll ippruvata u dan mill-provi li saret referenza ghalihom aktar il-fuq.

Din il-Qorti minghajr ebda dubju tqis li l-versjoni moghtija mill-parte leza hija dik l-aktar kredibbli kemm ghax korroborota minn xhud okulari, Mohamed Abela Camilleri, kif ukoll ghaliex hija sostnuta mill-provi bhar- rapport tas-Scene of Crime Officers u mill-griehi sofferti mill-istess parte leza.

Infatti rrizulta mill-provi li Wadea Gwardamanga, Tal-Pieta' mar flimkien ma' Mohamed Abdul Hafid Aboulezz sabiex jagredixxu lil Zouhir Chiarenza fid-dar fejn kien ighix.

Huwa gie aggredit mill-imputat waqt li kien ghadu fis-sodda u tkaxkar mill-istess u l-imputat baqa' jagredih.

Irrizulta wkoll mir-rapport u mix-xhieda ta' Dr Mario Sant Portanier li Zouhir Chiarenza sofra griehi b'kawza ta' strument li jaqta' u bil-ponta (u rrizulta li l-imputat kellu mus) u kellu griehi ohra li jirrizulta li gew ikkawzati mill-imputat kif fuq indikat.

It-Tielet Imputazzjoni

Fin-nota ta' rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali l-artikoli indikati huma l-artikoli 86 u 87(1)(c) tal-Kodici Kriminali.

Fis-sentenza fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs Dominic Nappa Licari intqal:

9 Qorti Kriminali deciza fil-5 ta' Jannar 2004

"L-artikolu 86 tal-Kodici Kriminali umbaghad jghid li jkun hati tar-reat ta' sekwestru ta' persuna : "kull min, bla ordni skond il-ligi ta' l-awtorita' kompetenti , u barra mill-kazijiet li fihom il-ligi taghti s-setgha lill-privat li jarresta lill-hati, jarresta, izomm jew jissekwestra lil xi persuna kontra l- volonta' taghha jew jaghti l-post biex fih din il-persuna tigi arrestata, mizmuma jew issekwestrata..."

II p. 40] ) meta ikun qed jittratta l-element materjali tar-reat in kwistjoni jghid :-

Mill-provi prodotti tali imputazzjoni jirrizulta li giet ampjament ippruvata ghaliex Zouhir Efezqa letteralment inhataf minn fuq is-sodda tieghu sabiex l- aggressjoni fuqu titkompla f'kamra ohra u certament ma kellux il-liberta' li johrog minn daru meta ried huwa u rrizulta wkoll li huwa ndarab.

Ir-Raba' Imputazzjoni

Illi inkwantu ghal din l-imputazzjoni jirrizulta li l-imputat kellu fuqu tubu iebes u sikkina.

Ghalhekk se ssir referenza ghall-artikoli relevanti ossija l-artikolu 55 tal-Kapitolu 480 u l-artikolu 64 tal-Kodici Kriminali.

Salv kull disposizzjoni oħra fil-Kodiċi Kriminali kif tapplika għaż-żamma, ġarr, użu, akkwist jew pussess ta' armi tan-nar, kull min - (a) fil-waqt li jkun qed jagħmel reat kontra s-sigurtà tal-gvern jew kontra l- persuna (minbarra omiċidju involontarju jew offiża involontarja fuq il-persuna)

jew ta' serq jew ħsara fil-proprjetà (minbarra ħsara involontarja fil-proprjetà); jew (b) fil-waqt li jkun qed jiġi arrestat għal delitt, ikollu fuq il-persuna tiegħu xi arma regolari jew munizzjon jew xi imitazzjoni ta' dawk l-oġġetti, ikun ħati ta' reat u jista', meta jinsab ħati, jeħel il-piena ta' priġunerija għal mhux iżjed minn erba' snin, kemm-il darba ma jgibx prova xort'oħra li kien qed iġorr l- arma tan-nar jew l-arma regolari bi skop leġittimu.

L-istess Kapitolu 480 jistipula li "armi regolari" għandu jkollha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 64 tal-Kodiċi Kriminali u għandha tinkludi arma tan- nar kif imfissra f'dan l-artikolu.

(1) Huma armi regulari l-armi kollha tan-nar, u l-armi, strumenti u l- għodod l-oħra kollha li għandhom bħala skop prinċipali d-difiża ta' wieħed innifsu jew l-offiża ta' ħaddieħor.

(2) L-armi, strumenti u għodod oħra kollha ma jitqisux bħala armi, ħlief meta fil-fatt jiġu wżati għall-offiża jew għad-difiża, u f'dan il-każ jissejħu armi irregulari.

Fid-dawl ta' dawn l-artikoli l-Qorti tqis li tali imputazzjoni tirrizulta li giet ukoll ippruvata.

Il-Hames Imputazzjoni

Illi gie ppruvat li l-imputat mar fir-residenza ta' Zouhir Elezqa u kellu fil- pussess tieghu sikkina.

Ps 887 Stefan Baluci xehed10 li l-imputat m'ghandux xi forma tal-licenzja tal-armi registrata mal-pulizija.

Ghalhekk tali imputazzjoni giet ukoll ippruvata.

Is-Sitt Imputazzjoni

10 Seduta tas-17 ta' Mejju 2016

Illi l-prosekuzzjoni pprezentat vera kopja tas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Wadea Al Brignone deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali deciza fid-29 ta' April 2015.

L-Ispettur Caroline Sapiano ikkonfermat l-identita' tal-imputat11.

Permezz ta' din is-sentenza l-imputat kien inghata l-liberta' kundizzjonata ghal zmien sentejn.

Ghaldaqstant billi l-imputat qieghed jinstab hati ta' diversi reati tqis li din l-imputazzjoni giet ippruvata u li l-Qorti ghandha titratta mal-imputat.

Permezz ta' din is-sentenza jirrizulta li l-imputat kien ammetta ghal diversi reati senjatament li kkaguna natura hafifa, li waqt glieda accidentali ha parti attiva meta wettaq griehi hfief fuq l-istess persuna, li qajjem rewwixta jew glieda, li kellu fil-pussess tieghu arma minghajr il-permess tal-Kummissarju tal-Pulizija u li kiser il-paci pubblika.

Wara li rat l-artikoli relevanti tqis li ghandha tikkundanna lill-imputat ghal xahar prigunerija u ghal hlas ta' multa ta' €116.47.

Inkwantu ghall-piena li ghandha tigi erogata din il-Qorti qeghda tiehu in kunsiderazzjoni n-natura tar-reati li taghhom qieghed jinstab hati l-imputat, ic- cirkostanzi tal-kaz u l-fedina penali tal-imputat.

Tqis li l-piena l-aktar idonea hija dik ta' prigunerija effettiva.

Ghal dawn il-motivi din il-Qorti, wara li rat l-artikoli 17, 31, 41(1)(a), 214, 218(1)(a)(b)(2), 221(1)(2), 86 u 87(1)(c) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u l- artikoli 6, 51(7), 55(a), 56 u 57 tal-Kapitolu 480 tal-Ligijiet ta' Malta fuq ammissjoni ssib lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tieghu u inkwantu ghall-ewwel hames imputazzjonijiet tikkundannah ghal ghoxrin (20) xahar prigunerija u ghal hlas ta' multa ta' €116.47.

Inkwantu ghas-sitt imputazzjoni migjuba fil-konfront tal-imputat, il-Qorti wara li rat l-artikolu 23 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta u regghet rat l-artikoli 221, 237(d), 238(b) u 338(dd) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qeghda titratta ma' Wadea Al Brignone ghar-reati li taghhom instab hati fid-29 ta' April

11 Seduta tal-1 ta' Gunju 2016

2015 daqs li kieku ghadu kemm gie dikjarat hati u filwaqt li tikkonferma is- sejbien ta' htija kif jirrizulta minn dik l-imsemmija sentenza, tikkundannah ghal xahar prigunerija u hlas ghal multa ta' €116.47

Inoltre' b'applikazzjoni tal-artikoli 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tordna lill-hati jhallas l-ammont ta' €4,725.78 rapprezentanti hlas ta' spejjez relatati mal-hatra ta' esperti12.

Inoltre' a tenur tal-artikolu 23 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tordna l- konfiska tas-sikkina prezentata in atti.

In oltre a tenur tal-artikolu 382A tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, tordna l-hrug ta' ordni ta' trazzin fil-konfront tal-hati li permezz tieghu taghti effett ghall kull ma hemm fis-subinciz (3) tal-artiklu 412C tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta ghaf- favur ta' Zouhir Elfezqa ghal zmien tlett (3) snin liema terminu jibda jiddekorri minn meta l-hati jiskonta s-sentenza.

L-imputat qieghed jigi kkundannat biss ghal terz tal-ispejjez ta' whud mill-esperti nominati billi dan il-kaz kien qieghed jinstema' kontestwalment ma' zewg kazijiet ohra u gew nominati l-istess esperti.


TRIBUNAL TA' REVIŻJONI AMMINISTRATTIVA MAĠISTRAT DOTTOR SIMONE GRECH B.A. LL.D. MAG.

Joseph Gove! vs L-Awtorita' tal-Ippjanar

Illum it-Tnejn, 7 ta' Diċembru 2020 It-Tribunal, Ra r-rikors ta' appell ta' Joseph Gove! ippreżentat fl-4 ta' Marzu 2020 permezz ta' liema ntalab li t-Tribunal jirrevoka in toto d-deċiżjoni meħuda mill-Awtorita' tal- Ippjanar fid-29 ta' Jannar 2020 kontra r-revoka tal-multa imposta ammontanti għal sitt elef, disa' mija u tmenin Ewro (€6,980.00) u alternattivament u mingħajr preġudizzju għall-ewwel talba talba, l-Awtorita' tal-Ippjanar tiġi ordnata tirrevedi l- isfel l-istess multa imposta fil-konfront ta' l-istess Axiak, bl-ispejjeż kontra l-Awtorita' tal-Ippjanar.

Paġna 1 minn 5

Ra r-Risposta ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tas-6 ta' Mejju 2020 permezz ta' liema jopponi għat-talbiet tar-Rikorrent u jitlob li l-istess jiġu miċħuda, bl-ispejjeż kontra r- Rikorrent, stante li dan it-tribunal ma għandhux ġurisdizzjoni jiddeċiedi din il-vertenza u li r-rikors huwa nfondat fil-fatt u fid-dritt u ma jikser l-ebda prinċipju ta' proporzjonalita, ekwita' jew prinċipji oħra ta' ġustizzja naturali.

Ra li kien hemm qbil li tingħata sentenza dwar l-ewwel eċċezzjoni preliminari qabel ma' jiġi trattat il-mertu.

Ra li l-partijiet ressqu l-provi tagħhom dwar din l-eċċezzjoni.

Sema' sottomissjonijiet.

Ra li din il-kawża ġiet differita għas-sentenza dwar din l-ewwel eċċezzjoni preliminari.

Ra l-atti kollha ta' din il-kawża.

Ikkunsidra Permezz ta' din l-ewwel eċċezzjoni, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed teċċepixxi li dan it- Tribunal ma għandhux ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedi din il-vertenza stante li l-multa mposta lir-rikorrent hija multa għal kull ġurnata skont ir-regolament 3 tar-Regolamenti tal-2012 dwar multi għal kull ġurnata (Avviż legali 276/2012) rigwardanti l-iżvilupp mingħajr permess ta' żvilupp kif speċifikat fl-avviż tat-twettiq numru ECF 116/15.

Intqal li skont leġislazzjoni sussidjarja 552.24 - u ċioe' r-regolamenti dwar multi għal kull ġurnata u multi amministrattivi kif emendati huwa t-tribunal ta' reviżjoni dwar l- ambjent u l-ippjanar li għandu jeżamina petizzjonijiet milqugħa minnu f'każijiet simili u dan wara illi l-Awtorita' tkun eżaminat talbiet formali biex jitħallsu multi ta' kompromess minflok il-multi impost mill-istess Awtorita'.

Għaldaqstant l-awtorita' intimata qed targumenta li dawn il-proċeduri ma ġewx l-awtorita' intavolati quddiem il-forum idoneju.

B'din l-eċċezzjoni, essenzjalment intimata qed tikkontesta l-kompetenza tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva biex jisma' u jittratta l-lanjanzi u konsegwenti talbiet tar-Rikorrent kif diretti.

Jirriżulta li l-

awtorita' intimata qed tibbaża din l-eċċezzjoni fuq il-fatt li l-proċedura adottata hija

dik li temerġi minn leġislazzjoni sussidjarja 552.24 - Regolamenti dwar Multi għal kull

ġurnata u Multi Amministrattivi, liema proċedura ma taqax taħt l-iskrutinju u b'hekk

fil-kompetenza tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amminsitrattiva.

Paġna 2 minn 5

Ir-regolamenti 5 u 6 ta' Regolamenti dwar Multi għal kull ġurnata u Multi Amministrattivi jipprovdu s-segwenti: "5.

It-Tribunal ta' Reviżjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar għandu jeżamina petizzjonijiet milqugħa minnu, u għandu jilqa' biss petizzjoni sew parzjali sew fl-intier tagħha meta jkun hemm raġunijiet forzanti biex jagħmel hekk, bħal: (a) raġunijiet umanitarji li jattenwaw iċ-ċirkostanzi relatati mal- għemil tar-reat skedat; u (b) fil-każ meta s-suġġett tal-akkuża jew tal-avviż taħt l-artikolu 86(14) tal-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp jew in-natura tiegħu jkun manifestament inġust u, jew oppressiv, u, jew manifestament sproporzjonat meta jitqiesu n-natura u tal-fatti tal-każ.

6.(1) L-Awtorità għanda teżamina talbiet formali bil-miktub minn persuni li rċevew avviż skond l-artikolu 86 jew 88 tal-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp u li huma soġġetti għal multa skont dawn ir-regolamenti, biex jitħallsu multi ta' kompromess.

Kull talba għandha tindika r-raġuni jew raġunijiet forzanti għala l-multa stabbilita fl-avviż m'għandhiex titħallas, kif ukoll kif għandha tinbidel il-multa.

(2) L-Awtorità tista' tilqa' t-talba sew parzjalment sew fl-intier tagħħa meta jkun hemm raġunijiet forzanti biex tagħmel hekk u tista' tistabbilixxi perjodi differenti għal meta tkun tapplika l-multa għal kull ġurnata minn kif imniżżel fl-avviż.

(3) Meta jintlaħaq ftehim dwar il-multa ta' kompromess bejn l-Awtorità u l-persuna li għamlet it- talba għal multa ta' kompromess,it-Tribunal ma jikkunsidrax petizzjonijiet magħmula taħt ir- regolament 5 fir-rigward tal-istess multa.

(4) L-Awtorità tista', bl-approvazzjoni tal-Ministru, tiddelega l-eżaminazzjoni tat-talbiet formali bil-miktub kif deskritti fis-sub-regolament (1) lil sotto-kumitat kompost minn tlieta mill-membri tagħha, li wieħed minnhom għandu jkun iċ-Chairman tal-Awtorità jew wieħed miċ-Chairpersons tal-Kummissjoni Id- li dispożizzjonijiet tal-Ewwel Skeda li tinsab mal-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp għandhom japplikaw mutatis mutandis għal dan is-sotto-kumitat u d-deċiżjonijiet tiegħu għandhom jitqiesu bħala deċiżjonijiet tal-Awtorità għall-iskop tal-Att uleġislazzjoni sussidjarja magħmula taħtu.

Is-sotto-kumitat għandu jirrapporta lill-Awtorità mill-inqas darba kull tlett xhur."

Għaldaqstant jirriżulta li tista' ssir talba lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jitħallsu multi ta' kompromess ai termini tar-regolament 6 tal-leġislazzjoni sussidjarja 552.24 kif ukoll

tista' ssir petizzjoni lit-Tribunal ta' Reviżjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar ai termini

tar-regolament 5 ta' l-istess leġislazzjoni sussidjarja.

Mill-atti proċesswali jidher li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar pproċeda b' Avviż ta' Twaqqif

u ta' Twettiq nru EC/00116/15.

Illi in segwitu ntalab iħallas multa ta' €6,980.00

iċ-Chairman

l-Ippjanar,

Paġna 3 minn 5

rappreżentanti ħlas dovut lill-Awtorita' bħala multa għal kull ġurnata skont ir- regolament 3 ta' l-Avviż legali 276 ta' l-2012 hekk kif emendat (Leġislazzjoni sussidjarja 552.24).

Jidher li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar effettivament ipproċediet fil- konfront tar-Rikorrent ai termini ta' din il-leġislazzjoni sussidjarja.

Sussegwentement, ir-rikorrenti Joseph Gove! ippreżenta ittra lill-Awtorita' tal-Ippjanar datat 8 ta' Ottubru 2019 fejn talab li l-multa imposta tiġi maħfura in vista li ttieħdu l-passi kollha neċessarji sabiex il-pożizzjoni tiegħu tiġi sanzjonata.

Permezz ta' ittra datata 29 ta' Jannar 2020, il-Kunsill Eżekuttiv ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ċaħad it-talba għal revoka tal-multa imposta.

Din id-deċiżjoni qed tiġi kkontestata b'dawn il-proċeduri.

Mill-banda l-oħra, il-kompetenza tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva hija regolata b'diversi disposizzjonijiet tal-Kap.490 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-artikoli 5 u 7 tal- Kap 490 tal-Liġijiet ta' Malta jgħidu: "5(1) Qieghed jigi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' din it-Taqsima ta' dan l-Att tribunal indipendenti u imparzjali, li jkun maghruf bħala t-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva, bl- iskop lijkun jista' jirrivedi atti amministrattivi istitwiti quddiemu skonddan l-Att jew kull liġi oħra, u bl-iskop tal-eżerċizzju ta' kull kompetenza oħra attribwita lit-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva b'din il-liġi, jew taħt din il-liġi, jew xi liġi oħra,kemm qabel kemm wara li jidħol fis-seħħ dan l-Att.

(2) It-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva ma jkollux kompetenza ġenerali li jirrevedi atti amministrattivi li jistghu jiġu riveduti skont l-artikolu 469A tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili iżda jkollu l-kompetenza li jirrevedi dawk l-atti amministrattivi kif jista' jiġi preskritt f'dan l-Att jew taħtu jew kull liġi oħra li tistabbilixxi l-kompetenza tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva fuq xi klassi ta' atti amministrattivi.

7.(1) It-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva ghandu jkun kompetenti li jirrivedi atti amministrattivi tal-amministrazzjoni pubblika fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt. (2) Bla ħsara ghad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 5 u fejn xi liġi speċjali tassenja kompetenza lit- Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva u sakemm xi dispożizzjoini tal-liġi ma tippreskrivix xi terminu perentorju ghall-preżentata ta’ xi talba ghar-reviżjoni mit-Tribunal ta’ Reviżjoni

Amministrattiva, talba biex jiġu riveduti atti ta’ amministrazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika

taħt dan l-Att ghandha tiġi preżentata fi żmien sitt xhur mid-data meta l-parti interessata ssir taf

jew setghet issir taf b’dak l-att amministrattiv, liema minnhom ikun l-aktar kmieni."

Minn dawn il-provvedimenti kollha li saret referenza għalihom, joħroġ b’mod ċar li l-

kompetenza dwar din il-materja in eżami hija dik tat-Tribunal Dwar Reviżjoni dwar l-

Ambjent u l-Ippjanar u mhux ta’ dan it-Tribunal.

Fl-ebda parti mir-regolamenti

Paġna 4 minn 5

applikabbli għal dawn il-multi in kwistjoni, ma ssir referenza għat-Tribunal odjern, iżda ssir referenza għal Tribunal ieħor.

It-talba tar-rikorrenti hija li tiġi revokata d- deċiżjoni meħuda mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u alternattivament għall-ewwel talba, l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tiġi ordnata tirrevedi l-isfel l-istess multa imposta.

Bil- proċedura ai termini tar-regolament numru 5 tal-leġislazzjoni sussidjarja 552.24, it- Tribunal ta' Reviżjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar jeżamina talbiet formali biex jitnaqqsu jew jitneħħew ordnijiet ta' multi.

Għaldaqstant, effettivament id-deċiżjoni mogħtija mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fid-29 ta' Jannar 2020 setgħet possibilment tiġi varjata u/jew revokata mit-Tribunal ta' Reviżjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar li kieku ssir it-talba quddiem dan l-istess Tribunal u jiġu ppruvati l-elementi rikjesti għal tali revoka jew tnaqqis.

It-Tribunal iqis li mhuwiex kompetenti għalhekk biex jisma' t-talba għal revoka tad- deċiżjoni meħuda mill-Awtorita' tal-Ippjanar dwar ir-revoka tal-multa imposta.

Għal dawn ir-raġunijiet it-Tribunal jilqa' l-ewwel eċċezzjoni sollevata mill-Awtorita' tal-Ippjanar u konsegwentement filwaqt li jiddikjara li ma huwiex kompetenti biex jieħu konjizzjoni tat-talbiet tar-Rikorrent, jastjeni milli jieħu konjizzjoni ulterjuri tagħhom.

L-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri għandhom jiġu sopportati mir-Rikorrent.

(ft) Maġistrat Dr. Simone Arapa

President tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva

D/Reġistratur

Vera Minuti Għar-Reġistratur 7.12.2020 – T rib1.2020 – Joseph Gusman vs L-Awtorita tal-Ippjanar 1329

Paġna 5 minn 5