Proprjetà pubblika ssir privata

Jekk tgħaddi max-xatt ta' diversi nħawi f'Malta u f'Għawdex issib li spazji li minnhom kont tista' qabel tgħaddi minnhom m'għadhomx aċċessibbli għax okkupahom xi ħadd għalih innifsu.

Ħafna minna ma jagħtux kas.

Jew iduru ma' dawn l-ispazji jew jgħaddu minn xi mkien ieħor.

Mingħajr ma nintebħu jkun sar serq taħt imneħirna.

Ikun ukoll inkiser wieħed mill-aktar prinċipji importanti tal-umanità ċivilizzata.

Serq sfaċċat

Għala serq?

Għax dak li hu propretà pubblika m'għandu qatt isir proprjetà privata.

Meta x-xatt ta' xi post hu aċċessibbli għal kulħadd, dan ikun proprjetà pubblika; għax il-pubbliku kollu jista' jużah u jgawdih.

Imma meta xi biċċa minn dik il-proprjetà ma tibqax aċċessibbli aktar għal kulħadd, imma jkun jista' jużaha wieħed biss kif irid hu, dik tkun insterqet mill-pubbliku u saret proprjetà privata.

L-ispazji misruqa minn max-xtut ta' ħafna nħawi⸻il-Gżira, Tas-Sliema, Malsalforn, il-Belt, Birżebbuġa, ix-Xlendi, Marsaxlokk, u l-bqija⸻dawn m'għandhomx tal-pubbliku imma saru tal-privat.

Il-pubbliku nsteraq biex il-privat jagħmel il-business u l-profitt tiegħu.

Il-ħafna gabbani li qegħdin jinbnew max-xtut huma tal-privat, mhux tal-pubbliku.

L-ispazji li dal-gabbani jinsabu fuqhom ma baqgħu proprjetà komuni, imma issa saru riservati għal xi ħadd partikulari biex jużaha kif irid hu.

Prinċipju ewlieni

Għala jinsterqu b'dal-mod dawn l-ispazji?

Għax hemm min għandu l-awtorità f'xi kunsill jew fil-gvern ċentrali li qed jagħmel il-qligħ bl-ispazji li jikri lill-privat.

F'kelma waħda, il-biċċa xogħol kollha tinten minn rasha sa saqajha.

Il-pubbliku ħafna drabi ma jagħtix kas għax jinqeda mill-gabbani fuq art misraq, imma għandu jkun jaf li mar minn taħt.

Biex jitpaxxa l-privat ftaqar hu u l-poplu kollu.

It-tieni, x'prinċipju hu li jikser is-serq tal-proprjetà pubblika?

Il-prinċipju li dak li hu pubbliku ma jista' qatt jgħaddi għall-privat fuq bażi permanenti.

Li kieku ma kienx hekk, m'hawn xejn pubbliku fid-dinja; kull roqgħa komuni nsterqet.

Imma l-ġid komuni ma jippermettix dan.

Ix-xtut huma ġid komuni, u qed jiżbalja minn biċċa biċċa, bil-kwiet il-kwiet, qiegħed jagħtih lill-privat.

Is-serq tal-proprjetà pubblika hi agħar mis-serq tal-proprjetà privata.

Għax fit-tieni każ, il-proprjetà tkun għaddiet mingħand il-privat għall-privat; mingħand ħalliel għal ieħor.

Imma meta tinsteraq il-proprjetà pubblika u ssir tal-privat, ikun ġara li dak li hu ta' kulħadd u m'għandu ebda sid wieħed, imma hu għall-ġid komuni, ġie mkisser biex igawdi wieħed biss.

Il-ġid komuni

Ix-xtut m'għandhomx jibqgħu jingħataw lill-privat.

Diġà saru ħafna spreġji minn dawn fl-imgħoddi.

Imma dal-ġenn għandu jieqaf.

Ħares fejn trid, ara x-xtut fl-inħawi li semmejt hawn fuq u f'inħawi oħra li taf int, u ara sar serq ta' spazji li kienu pubbliċi biex igawdi minnhom il-business ta' xi ħadd partikulari.

Ħadd m'għandu jinsa jew jinjora li l-ispekulaturi jiġi b'ħafna lwien, u tgħidx kemm jitbissmu u jiġu bi ħlewwiet sabiex jisirqu dak li l-kilba tagħhom trid taħtaf.

Il-ħbieb tal-ispekulaturi huma n-nies tal-permessi, nies li jaħdmu f'isem il-poplu, imma li jafu jbillu jubgħajhom għall-ġid tagħhom infushom u ta' ħbiebhom.

F'dal-pajjiż mhux ix-xtut biss se jinqerdu b'dan il-mod, imma kull roqgħod pubblika li għad fadal.

Għala?

Għax il-ġid komuni ma hu qed jagħti kasu ħadd, speċjalment min għandu s-setgħa, il-ħbieb u l-qawwa.

Dal-ġid komuni huwa dak li jkabbar il-poplu, iwassal li għandna għand it-tfal tat-tfal tagħna, u jagħti s-saħħa lin-nazzjon.

Bis-serq tal-proprjetà pubblika mill-privat il-ġid komuni jispiċċa għal dejjem.


L-Amerika lura għan-normalità

Kont żbaljat doppjament meta ftit tal-ġimgħat ilu bsart li Donald Trump kien se jirbaħ l-elezzjoni Amerikana u jirbaħha sewwa ħafna.

La ġrat waħda u lanqas l-oħra.

Trump sar it-tielet president fost il-ħamsa u erbgħin li kellhom li ġie mneħħi wara perjodu wieħed biss.

Minkejja kollox, però, jien diġà qed nimmissjah.

Ħaqqu t-tifħir

Jien m'iniex "fan" ta' Trump.

Lanqas xejn.

Imma l-politika miegħu kienet avventura.

Kull ġimgħa, jekk mhux kuljum, jara biex se joħroġ.

F'kull ħaġa li għamel, kieku qatt kien politiku konvenzjonali.

Tajjeb jew ħażin (aktar ħażin milli tajjeb) dejjem joħroġ b'xi ħaġa oriġinali.

Żgur li qatt ma ried jilgħab il-logħba tal-politiċi professjonali.

Ta' dan ħaqqu l-ammirazzjoni ta' kulħadd.

Il-politiku professjonali fil-wiċċ jgħid u jagħmel dak li jridu jisimgħu u jaraw in-nies.

Minn taħt jagħmel li jrid.

Trump dejjem iddisprezza dan l-atteġġjament; dejjem kien ta' żaqqu f'fommu.

Huwa atteġġjament anti-politikantiżmu, jekk trid issejjaħlu hekk.

Huwa atteġġjament li jkasbar l-artifiċjalità, il-gideb, il-falzità tal-biċċa l-kbira tal-politiċi professjonali.

Nerġa' ngħid, għal dan Trump ħaqqu t-tifħir.

Il-logħba politika li ħafna jilagħbu minn wara dahar il-popli saret ir-regola tal-politiċi professjonali.

Iqarrqu bin-nies biex jibqgħu fis-setgħa ħalli jkollhom idejhom fuq l-imħażen u s-sniedaq tal-flus.

Jekk Trump hu ħalliel bħalhom, għall-anqas is-serq tiegħu ma jżidx miegħu l-gideb u l-qerq.

Avventura waħda

Trump kien avventura waħda.

Il-ġurnalisti tad-dinja kollha, fil-biċċa l-kbira tal-ewlenin fosthom maħkuma mill-familja Mardoch, xalata kellhom bih għal erba' snin sħaħ.

Issa m'għandhomx ma min jaqbdu, għall-anqas mhux daqskemm kienu jaqbdu ma' Trump.

U Trump kien ipaxxihom, għax kien dejjem jagħtihom fuq xiex itaqtqu.

Imma issa daħal Joe Biden u l-avventuriżmu spiċċa.

Issa hu ż-żmien tad-deċenza, l-ordni, l-edukazzjoni, l-etikett, l-imġieba tajba, il-kelma meqjusa … u x'naf jien.

Biden huwa l-politiku tipiku professjonali li fil-pubbliku dejjem jidher qisu pupu tal-porċellana li kulħadd irid iħobbu u li ma jurta lil ħadd.

Minn wara l-kwinti aktarx hu mod ieħor; wara l-kwinti huwa l-post fejn isir il-veru "business".

Xi wħud jilludu rwieħhom li Biden hu differenti minn Trump, u li għalhekk se jkun president aħjar.

Dan mhux neċessarjament minnu.

Biden hu ġurdien xiħ biżżejjed biex jagħmel agħar minn Trump u jibqa' jidher tal-gustuż u l-anġlu.

Xi kultant titħawwad min minnhom hu Demokratiku u min Repubblikan; għax donnhom ir-rwoli tagħhom maqlubin.

Imma forsi aħna ma nifhmux biżżejjed lill-Amerika u l-politika tagħha.

Hu x'inhu, issa kulħadd mimli li l-Amerika se terġa' tieħu r-ruħ.

Dawn jinsew li Biden u Trump jaqblu fil-biċċa l-kbira tal-politika estera tagħhom.

L-aktar li ma jaqblux huwa fuq xi biċċiet -- mhux kollox -- tal-politika interna tagħhom.

Dan ifisser li lilna, li ma ngħixux l-Amerika, ftit se jagħmlulna differenza jkunx wieħed jew l-ieħor; mhux bħall-Amerikani li jridu jitwikkew b'min ikun hemm.

Terġa' u tgħid, fejn ma' Trump il-pajjiżi barranin dejjem kienu jafu fejn qegħdin, ma' Biden mhux neċessarjament se jkun l-istess.

Biden hu anqas konsistenti minn Trump.

Dan għax hu politiku, u l-politiku dejjem jagħmel li jaqbel lilu f'dak il-ħin.

Hekk hu Biden, u hekk għad naraw.

Waħda Amerikana ħabiba tiegħi qaltli: "Jien ftit jinpurani min ikun president tal-Amerika, imma jekk il-passat hu mera tal-futur, nagħmillek imħatra li fi sentejn l-Amerika tkun bdiet gwerra oħra; għax id-Demokratiċi dejjem hekk jagħmlu."

Ovvjament, jekk jibdew gwerra oħra, din mhux ġo l-Amerika se tkun.

Nittama li ma tkunx xi mkien madwarna.

Nittama li ma jkun hemm gwerra xejn.

Insomma, l-Amerika lura għan-normal, xi dwejjaq!


Dawk li ħafna fostna jsejħu bil-pulit "refuġjati" jew "klandestini", dawk li oħrajn anqas puliti jsejħulhom "suwed", huma nies li huma parti mill-fibra integrali tas-soċjetà tagħna.

Imma dan ma jidhirx mill-istituzzjonijiet tagħna.

Mhux biss l-immigranti mhumiex jipparteċipaw

fid-dinamiżmu soċjali u politiku tagħna, iżda ħafna drabi lanqas biss għandhom

il-gratitudni tagħna.

Sehem soċjali sħiħ

Ħa nibda bil-gratitudni.

Dan ifisser li nappreżżaw

is-sehem, hu x'inhu, li l-immigranti qed jagħtu għall-ħajja tagħna ta' kuljum.

Hawnhekk ma nirreferix biss għax-xogħol li jagħmlu, speċjalment fl-oqsma

tas-servizzi u tal-bini.

Nirreferi wkoll għall-kuntatti varjati li aħna u huma

jkollna ma' xulxin fuq bażi kontinwa.

Min jagħmilha ma' ħaddieħor żgur li jinfluwenza lil ħaddieħor.

Din hi influwenza miż-żewġ naħat.

Hi influwenza li b'xi mod jew ieħor tibdel

lil dak li jkun, iġġegħlu jadatta ruħu, twasslu jitħajjar għal drawwiet ġodda u

wkoll tagħtih idea oħra tiegħu nnifsu.

Dawn l-effetti tal-emigranti fostna, jiġifieri

tax-xogħol u tad-drawwiet, għandna nkunu grati għalihom.

Dan huwa l-minimu li nistgħu

nagħmlu.

Sfortunatament, però, ħafna lanqas s'hawn ma jaslu.

Għalihom

l-immigranti huma żejda, mhux mixtieqa u ingombru.

Din il-fehma mhux biss hija

delużjoni imma wkoll kattiva.

L-immigranti huma nies.

Għalija dan biżżejjed biex

inkun grat għall-preżenza tagħhom, aktar u aktar jekk ma kinetx mitluba.

It-tieni hemm il-parteċipazzjoni.

l-immigranti jieħdu sehem attiv fid-dinamiżmu tal-istituzzjonijiet tagħna.

għandna nfittxu li jsir għal mill-anqas żewġ raġunijiet.

Waħda, dawn huma parti

mis-soċjetà tagħna; għalhekk għandu jkollhom l-opportunità li jieħdu sehem

fid-deċiżjonijiet soċjali u politiċi li jsiru.

It-tieni għax l-istituzzjonijiet

għandhom ikunu soċjalment rappreżentattivi kemm jista' jkun.

Minflok x'inhu jiġri.

Ibda mill-parlament, kompli

bil-kunsilli lokali, imbagħad asal wasla sal-kumitati tal-klabbs tal-futbol,

tal-baned u ta' soċjetajiet oħrajn … ebda waħda minn dawn ma ssib immigranti

rappreżentati.

Ma' dawn inżid id-diversi friegħi fi ħdan il-partiti politiċi

kemm fuq livell lokali kif ukoll fuq dak nazzjonali.

Fi ftit kliem, l-immigranti huma assenti kullimkien.

Jien ma nara ebda sforz, wisq anqas "policy", ta' xi ħadd li jara kif jibda jew

ikabbar il-parteċipazzjoni tal-immigranti fil-laqgħat istituzzjonali tagħna.

Aktarx ma' dawn li diġà semmejt m'għandix inħalli

barra lill-Knisja bil-parroċċi tagħha.

Hawnhekk ukoll l-immigranti huma assenti

bħallikieku m'humiex parti mill-kommunitajiet parrokkjali.

Post fil-fibra politika

Ħafna drabi l-inizzjattiva għall-bidu tal-parteċipazzjoni

hija mistennija li tiġi min-naħa tal-immigranti nfushom.

Din hi stennija bla

Għax l-immigranti huma relattivament ġodda fostna u ma jistgħux ikunu

jafu kif jagħmlu biex jipparteċipaw mingħajr ma jidhru prużuntużi.

L-inizzjattiva trid tiġi mill-Maltin u l-Għawdxin.

Huma dawn li jridu joħolqu mod ta' kif jibdew jew ikabbru l-parteċipazzjoni

tal-immigranti fil-laqgħat u fl-istituzzjonijiet tagħhom.

Dan jista' jsir billi

jsibu modi ta' kif jgħarrfuhom bis-sehem li jistgħu jagħtu, idaħħluhom

fl-organizzar tal-laqgħat u l-istituzzjonijiet tagħhom, u jħalluhom jieħu d-deċiżjonijiet

mal-oħrajn.

L-istituzzjonijiet Maltin u Għawdxin għandhom ikunu

tabilħaqq rappreżentattivi, mhux bil-paroli biss, imma bil-fatti wkoll.

jista' jsir biss bil-parteċipazzjoni u s-sehem tal-membri kollha

tal-komunitajiet tagħna.

L-immigranti m'għandhomx jitħallew barra, mhux biss għax

huma nies daqs l-oħrajn, imma wkoll għax huma issa parti mis-soċjetà tagħna.

Bħalma fl-imgħoddi l-emigranti Maltin u Għawdxin

f'pajjiżi oħrajn bdew jingħataw post fil-fibra politika bħalma kienu part minn

dik soċjali, hekk ukoll dawn l-immigranti għandhom jingħataw l-istess.


X'ġimgħa kienet din għall-paġni tad-demokrazija!

It-Tnejn li għadda ġie deċiż li Assange ma jiġix estradit lejn l-Istati Uniti, u l-Ħamis ta' wara l-"Capitol" Amerikan ġie invadut mill-massa.

Daż-żewġ avvenimenti, hekk fi spazju ta' tliet ijiem, qishom jiddefinixxu d-demokrazija

kif inhi mħaddma fid-dinja llum.

Bil-mod tagħhom, kull waħda minnhom huma sbieħ

daqskemm huma koroh.

Nibdew b'dak li ġara fl-Ingilterra t-Tnejn li għadda

meta qorti Britannika ddeċidiet li Julian Assange ma jiġix estradit lejn

Assange huwa l-fundatur ta' Wikileaks, organizzazzjoni li kixfet

eluf ta' dokumenti li ħafna gvernijiet tad-dinja, inkuż tagħna, ippreferew li

jibqgħu għal dejjem mistura u minsija.

Assange, ġurnalista Awstraljan ta' madwar 50 sena,

kien akkużat mill-Amerika li kiser il-liġi tal-espjunaġġ, u tridu bil-qawwa jgħaddi

ġuri u jmur il-ħabs għal għomru.

Wara li għadda l-isbaħ seba' snin imtarraf

fl-ambaxxata Ekwadorjana ta' Londra, huwa ġie arrestat mill-pulizija Britannika

u maħbus, fejn għadu sal-lum.

Il-qorti maġisterjali ta' Westminster, ippreseduta

mill-maġistrat Vanessa Baraitser, kellha tiddeċiedi jekk it-talba tal-Amerika għall-estradizzjoni

ta' Assange setgħetx tiġi milqugħa.

Le, qalet il-maġistrata.

Imma mhux minħabba

li t-talba tal-Amerika hi ħażina, imma għax, miskin, l-akkużat ma jiflaħx!

kliem ieħor: le bil-pulit.

Imma mhux le fuq il-prinċipju li Assange hu innoċenti.

Did-deciżjoni hi sabiħa daqskemm hi ipokrita.

Assange lanqas biss imissu jkun akkużat b'xejn.

Għandu jkunu l-ħajr u l-foħrija

ta' kull persuna deċenti fid-dinja.

U hekk għad ikollu … xi darba.

Il-qalb Amerikana

Lanqas kienet għadha birdet dil-aħbar ta' Assange

meta fil-kapitali Amerikana ġraw ħwejjeġ tal-għaġeb.

L-aqwa waħda hi li ċorma

nies, li kienet tgħodd ftit mijiet, assedjat il-bini sabiħ imsejjaħ "Capitol",

il-post fejn tiltaqa' l-ogħla awtorità tal-pajjiż, il-Kungress Amerikan.

Ġara

li l-assedju rnexxa, u n-nies daħlu fil-qalba ta' qalb l-Amerika, is-sala

tal-Kungress u okkupatu għal ftit tal-ħin.

Din il-ġrajja hi fiha nnifisha tal-għaġeb.

Mhux biss

għax il-massa nifdet wieħed mill-aktar postijiet mgħassa u mqaddsa tad-dinja,

imma wkoll għax daħlet u saltnet fejn qatt ma setgħet tagħmel b'xi mod ieħor.

Il-"Capitol" hu s-simbolu ewlieni mhux biss tad-demokrazija dinjija imma wkoll

tal-istituzzjoni governattiva.

Li tinfdu jista' jfisser li tieħdu f'idejk, tagħmlu

taċ-ċittadin, troddu lill-għajn tal-qawwa kollha tiegħu.

Dan kien il-messaġġ ta' xi wħud li mifdu l-bini

mqaddes nhar il-Ħamis li għadda; għalkemm mhux ta' kollha.

Din hi l-ħasra.

Għax

xi wħud ma kienu xejn għajr slavaġ qed jiżvogaw il-frustrazzjoni u d-dwejjaq

tagħhom għat-telfa imminenti tal-idolu sakrilegu tagħhom Donald Trump.

Żball bil-kbir

Daż-żewġ avvenimenti --- il-ħarsien ta' Assange

mill-vendikazzjoni governattiva, u t-teħid tal-ogħla istituzzjoni governattiva

demokratika --- huma bil-mod tagħhom l-parametri tad-demokrazija nnifisha.

jagħtu ġieħ, ukoll jekk mhux safi għal kollox, liċ-ċittadin u s-sovranità tiegħu.

L-Assangijiet kollha tad-dinja jridu dejjem jiġu mħarsa

minn min irid jikkontrolla t-tagħrif, iqasqsu kif irid u jużah kif irid.

Assange jirrappreżenta l-jedd taċ-ċittadin li ma jiġix ittrattat ta' vavu.

L-istess xi wħud, mhux kollha, li qabdu u daħlu fil-"Capitol" u ħakmuh għal

Huma poġġew idejhom fuq dak li xi wħud jirriservawh għalihom biss;

post li jirrappreżenta kumplessità pussessiva tal-għaġeb.

Għalkemm Assange inżamm l-Ingilterra għar-raġunijiet

il-ħżiena, u għalkemm xi wħud minn dawk li ppossessaw il-"Capitol" għamluh għar-raġunijiet

il-ħżiena, fiż-żewġ każijiet id-Demokrazija setgħet tbissmet mhux ftit … u,

min jaf, anki ferħet.

Min mingħalih li jista' jaħkem id-demokrazija għal

dejjem sejjer żball bil-kbir.


Waħda mid-delizzji tiegħi hija li nsegwi mill-qrib l-istazzjon spazjali internazzjonali (l-ISI) fuq l-Internet.

Dan jaffaxxinani mhux biss għat-teknoloġija u x-xjenza involuta, imma wkoll, forsi aktar, għall-kollaborazzjoni mid-dinja kollha li jsir f'dan l-istazzjon.

Kull ġimgħa

f'din is-satellita artifiċjali grupp ta' nies differenti ħafna minn xulxin

jaħdmu għaleniija fuq il-fruntiera l-aktar imbiegħda tal-umanità.

miraklu ta' kuljum.

L-istazzjon

L-ISI ilu jiffunzjona sa mis-sena 2000 u bniedem jista'

jsegwih fuq l-Internet minn diversi siti fosthom dik tan-NASA.

Permezz ta'

trattati u ftehimijiet intergovernattivi, il-proġett multinazzjonali jinvolvi

l-kollaborazzjoni attiva u kontinwa ta' ħames aġenziji spazzjali, jiġifieri

dawk tal-Istati Uniti tal-Amerika (NASA), tar-Russja (Roscosmos), tal-Ġappun

(JAXA), tal-Ewropa (ESA) u tal-Kanada (CSA).

Kull ġimgħa jkun hemm fuq l-istazzjon madwar seba'

persuni jaħdmu flimkien fuq diversi opri ta' riċerka fl-astrobijoloġija,

l-astronomija, il-meteoroloġija, il-fiżika u ħafna oqsma oħra.

L-ISI hija

armata wkoll biex teżamina u tuża teknoloġija ġdida li tista' sservi

għat-trasport fl-ispazju u għall-iskoperta ta' pjaneti u qmura mill-bnedmin.

Ix-xbihat tad-dinja li l-ISI xxandar direttament il-biċċa

l-kbira tal-ħin fuq l-Internet huma tal-għaġeb.

Magħhom bosta drabi jpoġġulek

ftit tal-mużika relassanti, u tista' tgħaddi sigħat tara d-dinja ddur minn

għoli ta' orbita relattivament baxxa ta' madwar 2,000 kilometru 'l fuq.

esperjenza (litteralment) ta' barra minn hawn.

L-umanità sabiħa

Minkejja li d-dehra tad-dinja sabiħa tagħna ddur

fl-ispazju taffaxxinani mhux ftit, jien inħobb ukoll nara l-ħidma ta'

astro/kosmonawti ġejjin minn naħat differenti d-dinja li jaħdmu u jikkolaboraw

ma' xulxin f'armonija u sinkronija perfetta.

Ġappuniżi, Russi, Amerikani, Ġermaniżi,

Taljan, Kanadiżi … ilkoll qisu m'hemm xejn x'jifridhom u fuq kollox m'hemm

xejn li jġellidhom.

Din naraha bħala sinjal ta' miraklu kontinwu.

fuq mid-dinja tat-taħwid, tal-ġlied, tal-firdiet … hemm dawn in-nies li mhumiex

suġġetti għal dawn il-kruhat.

Id-dinja li tidher tant u tant sabiħa hemm isfel,

elfejn kilometru 'l bogħod, ma tidher xejn kerha.

Anzi, tidher qisha l-isbaħ

post tal-univers kollu.

Ir-realtà lkoll nafu kemm hi differenti.

Madanakollu, waqt li wieħed jara dawk in-nies jaħdmu

flimkien b'tant dehwa, għerf u attenzjoni, kull differenza tisparixxi.

Bil-mod

tagħhom, dawn l-astro/kosmonawti xi ftit jew wisq narahom jirrappreżentaw

l-umanità magħquda, l-umanità sabiħa, l-umanità kif għandha tkun.

Mhuwiex sinjal ta' miraklu kontinwu dan?

Jien jidhirli li

Imma hu isbaħ għax qed iseħħ dal-ħin, issa, mingħajr qtugħ, direttament

fuq rasna.

L-ISI mhuwiex ħolma, imma realtà.

Mhuwiex xi xewqa ta' paċi li ma

tista' teżisti qatt; qed titwettaq dal-mument preżenti.

Mhuwiex xi ideal għoli

wisq; huwa ideal għoli (litteralment) li qed iseħħ bir-rieda tajba,

l-entużjażmu u l-ġenerosità ta' ħafna nies.

Mill-bidu tal-ISI sal-lum, għexu u ħadmu fuq l-ISI madwar

250 astro/kosmonawt/a minn kważi għoxrin pajjiż tad-dinja.

Bħalissa, waqt li

int qed taqra dan, hemm seba' minnhom.

Dawn in-nies kollha kellhom il-politika

u r-reliġjon personali tagħhom.

Imma xejn minn dan ma fixkilhom fil-fehma ma'

sħabhom fuq l-istazzjon; mhux għax ċedewhom, imma għax ma ħalltuhomx ma'

xogħalhom jew mal-kollaborazzjoni li għandhom ma' ħaddieħor.

Dan hu eżempju kbir u importanti għal kulħadd hawnhekk

fuq l-art.

Hu forsi l-akbar eżempju li għandha tal-possibbiltà mirakoluża li

l-bnedmin ngħixu fil-paċi ma' xulxin, fir-rispett u bil-ferħ.

Kemm aħna

fortunati tabilħaqq li aħna għandna din il-possibbiltà mill-isbaħ li

nikkontemplaw kuljum dal-miraklu tal-għaġeb.


Il-fissazzjoni politika mhijiex politika.

Il-fissazzjoni politika hi marda.

Hi marda psikoloġika li, minflok ma tgħin il-proċessi demokratiċi, tnassashom u timminahom.

Ħafna nies fostna għandhom din il-marda, li d-duwa tagħha hija b'xejn għal kulħadd.

Qanpiena waħda

Għadek issib nies illum, aktarx ta' età daqsxejn

avvanzata, iffissati bil-politika b'mod inkwetanti.

Kulma jinteressahom hija biss

il-politika.

Kulma jafu jitkellmu fuqu huwa biss il-politika.

Kulma jistudja

hija biss il-politika.

Kulma jinjormaw ruħhom biha hija biss il-politika.

Dan nies minn filgħodu sa filgħaxija NET, NET, NET jew

Jafu biss b'lewn wieħed biss: blu jew aħmar; m'hemm ebda skala

ta' lwien f'ħajjithom.

Dejjem jisimgħu daqqa waħda, dik tal-partit tagħhom; u

dejjem jirrepetu dak li jisimgħu.

Moħħhom jaħdem biss fuq mewġa ta' ħoss wieħed.

Il-monotonija għamlu minnha opra artistika u xjenza.

Dan-nies iffissati bil-politika jaqsmu n-nies li

jafu jew jiltaqgħu magħhom skont il-partit, li kemm ma' tip wieħed u kemm

mat-tip l-ieħor jassoċċjaw il-preġudizzji li għandhom iduru f'moħħhom.

ta' naħa waħda hu tajjeb u sabiħ; kulma hu tan-naħa l-oħra hu ikreh u ħażin.

Ħsara flok ġid

Din mhijiex politika.

L-iffissati politiċi li jaħsbu

li qed jieħdu sehem f'xi eżerċizzju politiku sejrin żball.

Il-politika mhijiex

xi taħriġ kif tifred in-nagħaġ mill-mogħoż; mhijiex eżerċizzju li mhedija f'min

u xiex hu tajjeb jew ħażin.

Il-politika mhijiex ġudizzju universali.

Il-politika hi djalogu kontinwu li jiżen

Fih mhemmx lok għal fissazzjonijiet.

Fih nies li ma jaħsbux ħlief

b'dikotomija mhemmx post għalihom.

Djalogu jimplika minnu nnifsu wżin,

apprezzament, qies, ftuħ għal ideat ġodda u differenti.

L-iffissati dan ma

Moħħhom dejjem fuq ħaġa waħda biss.

Lil dawn il-politika m'għandhiex x'tambihom għax

jheddulha sa l-ħajja u d-dinamiżmu tagħha.

L-iffissati huma għadu tal-politika

għax ma jħalluhiex tiżviluppa, tikber jew tgħix.

L-iffissati jriduha biss taħseb

bħalma aktarx jaħsbu l-ħmir u l-bdabad.

Id-duwa tal-iffissati

Id-duwa għal dan il-mard ikreh jibda bl-astinenza.

L-iffissati

politiċi li jridu jfiequ jridu l-ewwel nett ma jibqgħux jaraw jew jisimgħu

l-istazzjon politiku tagħhom.

Din mhijiex astinenza politika.

Hija astintenza

min-NET jew mill-ONE.

Aqta'.

Il-moħħ ikun irid jistrieħ minn dawn ħalli

jibda' jieħu l-arja u n-nifs.

It-tieni duwa wara l-astinenza hija s-sustanza.

L-iffissati

politiċi li jridu jfiequ jridu jibdew jesponu rwieħhom għall-fehmiet ta' ħaddieħor

li ma jaqblux magħhom politikament.

Dawn iridu jisimgħu mhux biex jattakkawhom

jew jisħnu fuqhom, imma biex jitgħallmu japprezzawhom anki jekk ma jaqblux magħhom.

It-tielet duwa wara dawn hija d-dieta mentali.

L-iffissati

politiċi li jridu jfiequ jridu jibdew jagħmlu l-politika billi jżommu qies

ekwilibrat bejn dak li jisimgħu minn tal-partit tagħhom u bejn dak li jisimgħu

minn tal-partit l-ieħor.

Did-dieta tfisser li l-bniedem jisma' kull naħa,

japprezza ż-żewġ naħat, imbagħad jiddeċiedi.

L-iffissati politiċi għandhom problema kbira f'moħħhom,

u l-marda psikoloġika tagħhom mhijiex ċkejkna.

Jeħtieġu ħafna paċenzja u żmien

biex ifiequ, l-aktar għax il-marda tagħhom tkun daħlet fil-fond wisq.

iridu jżommu f'moħħhom li l-marda tal-fissazzjoni tagħhom qed tagħmel ħsara

mhux biss lilhom imma wkoll lill-partit tagħhom.

Kemm nies qed jinħarqu minħabba l-fissazzjoni

Dawn minflok ma jagħtu kontribut pożittiv, qegħdin jinħleq fix-xejn

fl-għeluq tal-mard ikreh tagħhom.

Aktar ma jfiequ malajr, aktar aħjar għal kulħadd.


Bħal daż-żmien sena konna għaddejjin minn tempesta sħiħa fuq ir-responsabbiltà politika.

Tempesti jew mhux, dit-tema hi dejjem waħda t'importanza kapitali għal pajjiż demokratiku.

Madanakollu, ħafna drabi din l-għamla ta' responsabbiltà hija mifhuma b'legalistiku ħafna.

Hemm mod aktar morali ta' kif

għandha tinftiehem, u jidhirli li din hi l-aktar importanti.

Gvern responsabbli jfisser għal ħafna li kull qaddej

ċivili irid legalment iwieġeb għall-azzjonijiet tiegħu quddiem awtorità akbar

L-ogħla awtorità hija l-kostituzzjoni, li għaliha jwieġeb

il-president.

Din il-fehma legali hija biżżejjed għal ħafna.

naħsibx li hi, però.

Il-funzjonarji tal-gvern ċivili f'uffiċċji ta'

awtorità, ukoll dawk li mhumiex eletti mill-poplu (li huma l-biċċa l-kbira),

xorta waħda huma responsabbli għall-poplu.

Jekk huma jwieġbu għal għemilhom

lill-ministru, u l-ministru lill-prim ministru, u l-prim ministru lill-president,

dawn kollha għandhom obligu morali li jwieġbu għal għemilhom lill-poplu sovran.

Din is-sistema legali għandha tiggarantixxi l-indafa fl-operat tal-gvern

kif ukoll id-dixxiplina.

Infatt, ma hemm ebda parti tal-magna kumplessissima

tal-gvern ċivili li hu meħlus minn din ir-reponsabbiltà politika.

Kull parti

twieġeb għall-oħra; kull parti titħares mill-oħra.

Fil-prattika

Dan fit-teorija.

Fil-prattika mhux hekk.

Meta niġu

għall-konkret issib li l-poplu ma hu responsabbli lejn ħadd.

Il-liġi tħares

il-liġi u daqshekk.

Ir-responsabbiltà morali li kull ċittadin f'awtorità għandu

lejn il-poplu donnha tixxejjen meta tiltaqa' mar-ras iebsa tal-liġi.

Anzi, jekk

il-liġi hi sodisfatta, allura r-responsabbiltà morali tingħata l-ġenb.

Issa naf li, malli ngħid hekk, se jqumu l-gwappi u

l-galantomi kollha jgħidu li dan mhuwiex minnu, li kull funzjonarju tal-gvern

fl-aħħar mill-aħħar irid iwieġeb lill-poplu għal għemilu.

Jien xorta waħda

ngħid li dan mhuwiex minnu, u li l-mostru governattiv ħafna drabi jagħmel dak

li jrid u dak li jaqbilli irrispettivament mill-ġid tal-poplu jew taċ-ċittadini

Tant hu hekk, li s-sigriet kollu f'dil-istorja

tar-responsabbiltà morali, imma wkoll legali, taqa' fuq il-midja.

Il-ġurnalisti

liberi, li ftit nafu xi jfissru f'Malta, huma pedina ta' importanza kapitali f'demokrazija

minħabba l-funzjoni essenzjalissima li għandhom li jindagaw mingħajr il-permess

ta' ħadd.

Il-funzjoni tagħhom hija li jdaħħlu mneħirhom fejn ma jesaħhomx.

Ħasla ħaslun

Jekk din il-funzjoni tiġi nieqsa, addio

responsabbiltà poltika li twieġeb lill-poplu jew anki, ħafna drabi, li twieġeb

lill-kostituzzjoni.

Hija l-fehma tiegħi li din il-funzjoni mhux biss hija

nieqsa f'pajjiżna b'dannu serju għad-demokrazija, imma n-nuqqas tagħha hi

saħansitra parti mis-sistema nnifisha.

Dan jurik kemm fiha sustanza

r-responsabbiltà politika li titħaddem f'pajjiżna.

X'jiġri b'daqshekk?

Jiġri li l-funzjonarji

tal-istat, li suppost huma l-qaddejja tal-poplu, ħafna drabi jifformaw

super-stat li għandu r-regoli u l-ħajja tiegħu indipendentement mir-regoli u

l-ħajja tal-istat.

F'dan is-super-stat, magħmul mhux mill-ħaddiema kollha taċ-ċivil

(għalkemm jistgħu jkunu jafu sewwa x'qed ibażwar), imma l-aktar minn

funzjonarji f'postijiet ta' awtorità, ma tindaħal ebda sistema demokratika,

imma biss sistema ta' patroċinat, jiġifier ta' ħbiex li jieħdu ħsieb il-ħbieb.

Demokrazija mingħajr sistema tajba ta' responsabbiltà

politika ma tistax tkun demokrazija, jiġifieri ma tistax tkun tal-poplu,

mill-poplu, għall-poplu.

Dan għax hi sistema magħluqa fiha nnifisha, li tieħu ħsieb

lil nnifisha, u tiffunzjoni għaliha nnifisha.

Dal-pajjiż irid jirrevedi sewwa s-sistema demokratika tiegħu, u jagħtiha

ħasla ħaslun.

Is-sena t-tajba lil kulħadd!


Il-fanatiżmu reliġjuż mhuwiex reliġjon; wisq anqas spiritwalità.

Bil-kontra, hu perverżjoni tar-reliġjon.

Hawn ħafna fanatiċi reliġjużi fil-Gżejjer Maltin li jippożaw ta' reliġjużi.

Dawn huma parodija tar-reliġjon u l-Knisja.

Il-fanatiżmu reliġjuż ħsara biss jagħmel; qatt ġid.

Sinjali ta' saħħa

Is-saħħa ta' Knisja tingħaraf mis-sinjali ta' qdusija fi ħdanha.

Hawnhekk mhuwiex il-lok fejn nidħol f'dettall ta' x'inhuma das-sinjali.

Ngħid

biss li, meta jkunu ġenwini, jagħtu xhieda tal-għaqda u l-qrubija tal-erwieħ

Huwa biss f'dawn is-sinjali, u f'ebda manifestazzjoni oħra reliġjuża,

li Knisja jew komunità lokali tingħaraf għal dak li hi.

Dawn is-sinjali huma rari fil-Knisja tal-Gżejjer Maltin.

Ma ngħidx li ma jeżistu xejn; għax irrid inkun preżuntuż biex ngħid hekk.

ftit rajt minnhom, jekk irrid inkun onest.

Minflok, rajt u nibqa' nara ħafna

romantiċiżmu, ħafna sentimentaliżmu, ħafna reliġjożità, ħafna moraliżmu, ħafna

spiritwaliżmu, u wkoll ħafna fanatiċiżmu … imma xejn minn dawn ma

jimpressjonani wisq.

Huma kollha għamliet foloz ta' reliġjon u simulazzjonijiet

ta' spiritwalità.

Għala dan qed jiġri jista' jkun għal ħafna raġunijiet li

żgur wieħed lanqas biss jista' jsemmihom hawnhekk minħabba l-varjetà u

l-kumplessità tagħhom.

Ngħid biss li dawn huma raġunijiet li jmissu kull rokna

tal-ħajja tal-Knisja fil-Gżejjer Maltin, l-esperjenza storika tagħha, kif ukoll

it-tip ta' ekkleżjoloġija u antropoloġija li tħaddan.

Id-dedikazzjoni

Minn fost dawn l-għamliet foloz ta' reliġjon li semmejt,

jista' jkun li l-aktar waħda li hi sfaċċata (u, għalhekk, mhux l-aktar waħda

perikoluża) hija l-fanatiżmu, l-aktar dak marbut mal-kult tal-qaddisin u ma' xi

movimenti ekkleżjastiċi ta' xeqliba esklussivista.

Dal-fanatiżmu jiddedikaw ruħhom

lilhom xi nies bħallikieku xejn aktar ma jeżisti.

Infatti din hi n-natura proprja tal-fanatiżmu, mhux biss

reliġjuż, imma ta' kull fanatiżmu.

Huwa jofroq id-dinja fi tnejn: dik

tat-tajbin u dik tal-ħżiena.

Imbagħad jiddeċiedi min hu "magħna" u l-bqija; min

hu "magħna" huwa tajjeb u għandu raġun dejjem, min mhuwiex huwa ħażin u m'għandu

raġun qatt.

Il-fanatiżmu reliġjuż ma jista' jkun qatt xieraq għar-reliġjon

għax iħaddan u jħeġġeġ valuri li huma diametrikament opposti għar-reliġjon

awtentika u l-qima divina vera.

Agħar minn hekk, il-fanatiżmu nisrani jmeri

d-doni tal-Ispirtu s-Santu, u b'hekk jidgħi kontra Alla.

Ikun biżżejjed?

Fil-Gżejjer Maltin, għalkemm il-fanatiżmu reliġjuż

nisrani mhuwiex imħeġġeġ, għall-anqas huwa ittollerat, u ittollerat bil-kbir.

Dan ma jistax għajr ifisser li l-ħażin, għalkemm huwa rikonoxxut u xi kultant

anki mogħti l-isem proprju tiegħu, ma jiġix miċħud u wisq anqas imwarrab.

It-tolleranza tal-fanatiżmu reliġjuż nisrani huwa affront lil Alla u xhieda

kuntrarja għall-Fidi.

Is-soluzzjoni għal dan tista' tkun varjata u kumplessa

daqs ir-raġunijiet li jistgħu jispjegaw in-nuqqas ta' sinjali ta' qdusija

fil-Knisja tal-Gżejjer Maltin.

Madanakollu, dak li hu ċert hu li hemm rabta

bejniethom, u li waħda ma tistax tgħix mingħajr l-oħra.

Dan hu biżżejjed biex

jindikalna s-soluzzjonijiet x'jistgħu jkunu.

Minkejja dan, però, jien ma narax li se jkun hawn wisq li

jinkwetaw fuq kif se jirrimedjaw dis-sitwazzjoni.

Għala?

Għax ftit nara lil min

fil-fatt jinteressah.

Il-fanatiżmu indera u ngħix miegħu bħallikieku ma kien

L-istess kif indraw u qishom mhuma xejn l-għamliet l-oħra ta' reliġjożità

Forsi kulma tista' tagħmel persuna huwa li tara x'tagħmel

hi, u tagħmel ħilitha tagħmlu mill-aħjar.

Min jaf dan ikunx biżżejjed?


Mhuwiex veru li t-"tribaliżmu" hu limitat għal pajjiżi żgħar jew għal pajjiżi kolonozzati.

Dan isostnuh bosta għorrief minn fostna biex ifissru l-qsim bipolari f'pajjiżna, kemm dak politiku kif ukoll dak reliġjuż.

L-Amerika mhijiex pajjiż żgħir u lanqas ma qatt kienet kolonozzata

bħalma konna aħna.

Madanakollu, it-tribaliżmu istituzzjonalizzat tagħha hu tal-għaġeb.

Kelma ta'

Dak li xi wħud dejjem jirreferu għalih bħala

"tribaliżmu" jindika l-għira li tribujiet primittivi jkollhom għal xulxin.

l-attitudni li kulħadd ifittex li jkun magħqud ġo tribù jew grupp, u dat-tribù

jingħalaq fih innifsu biex iħares lilu nnifsu mill-bqija tad-dinja.

jfittex xawwatu, u jeħodha kontra kull tribù ieħor.

Għal min juża l-kelma "tribaliżmu" b'dal-mod

mingħalih ikun qed jindika sistema li jkollhom biss nies fi stat primittiv u

nieqes mill-iżvilupp soċjali.

Infatti, "tribaliżmu" tintuża bħala isem ta'

Xi wħud għalhekk jużawha għall-poplu Malti.

Jużawha b'referenza għall-bipolariżmu

li għandna f'Malta u Għawdex fil-politika u fir-reliġjon ta' diversi rħula, u

jużawha b'disprezz.

Dan jagħmluh filwaqt li jżommu f'moħħhom li aħna

poplu żgħir u ċkejken, poplu li jgħidu li ma nqajniex biżżejjed

mill-kolonjaliżmu li wekkewna bih l-Ingliżi, poplu li għadu sottożviluppat,

għax it-tribaliżmu tiegħu hu indikazzjoni ċar t'hekk.

Issa jien m'iniex se nmieri lil min isostnili li

aħna poplu żgħir u ċkejken, kolonjali jew sottożviluppat.

dawn il-karatteristiċi huma indikati minn xi għamla jew oħra ta' tribaliżmu.

Dan mingħajr ma nidħol fil-mertu li t-tribaliżmu fih innifsu huma xi ħaġa sottożviluppata;

għax jista' ma jkunx.

Il-bipolarizzazzjoni li suppost jindika t-tribaliżmu

mhuwiex biex proprju ta' popli żgħar, kolonjalizzati jew sottożviluppati.

segwa l-politika Amerikana f'dawn l-aħħar tliet xhur u aktar, u għadu jsegwiha

sa dil-ġimgħa stess li għaddiet, allura malajr jasal fl-istess konklużjoni

tiegħi.

Għax daqskemm huma bipolari l-Amerikani, u ħodor

aktar minna f'dan, allura bil-fors wieħed jew waħda ma jistgħu jikkonkludu li

l-bipolarizzazzjoni hi sinjal ta' sottożvilupp, ċokon u kolonjalizzazzjoni.

L-Amerika ma hi xejn minn dawn.

Minkejja dan, ara x'tribaliżmu fiha l-politika

tagħhom kif ukoll il-mentalitajiet etniċi li jeżistu fil-komunitajiet

Fl-Amerika, bħal f'Malta u Għawdex, it-"tribaliżmu"

hu istituzzjonalizzat ukoll.

Jekk biss biss tara s-CNN u l-Fox mill-ewwel

tintebaħ f'liema assurdità dal-bipolarità tagħhom jista' jasal.

Il-punt tiegħi hu li t-tribaliżmu, fis-sens

disprjaġġattiv, jeżisti kullimkien, fost il-pajjiżi żgħar daqskemm fost

il-kbar, fost dawk sottożviluppati daqskemm fost is-soprażviluppati, fost

il-kolonjalizzati daqskemm fost dawk li mhumiex.

Fi kliem ieħor, min iħobb jgħajjar lill poplu Malti

bi tribaliżmu għax mingħalih din hi xi ħaġa karatteristika ta' popli żgħar,

privittivi u sottożviluppati, aħjar joqgħod pass lura u jikkunsidra

t-tribaliżmu ta' pajjiżi bħall-Amerika, biex ma nsemmix ukoll oħrajn,

bħall-Ingilterra.

Il-bipolariżmu, li bħala kelma nippreferiha minn

tribaliżmu, għax għall-anqas ma tmaqdarx is-sistema tat-tribujiet, hi xi ħaġa

li aktarx issibha kulfejn jeżisti u jgħix il-bniedem.

Il-firda bejn l-"aħna" u

"huma" tmur ħafna aktar fil-fond milli sempliċi qies ta' komunità umana, imkien

ġeografiku jew stat ta' żvilupp.

It-"tribaliżmu", jekk trid tuża dil-kelma, mhijiex

taż-żgħar biss, imma tal-kbar ukoll; taż-żgħira Malta daqskemm tal-kbira

Bil-mod tagħhom, it-tnejn jistgħu jkunu ċkejkna f'moħħhom u f'ruħhom.


Kemm hija abbużata dil-kelma "tiġdid".

Spiss tisma' lil min jużaha bħallikieku kienet xi bakketta maġika li, bi ftit kliem taparsi msaħħar, twettaq dak li twiegħed.

Kemm nies tal-Knisja kif ukoll nies tal-Istat

tismagħhom iżeffnu dil-kelma "tiġdid" biex jimpressjonaw bil-ħidma tagħhom.

Dil-kelma ma jixirqilhiex hekk.

Duwa maġika

It-terminu "tiġdid" tiġi mill-kelma "ġdid".

r-ritorn għal dak li hu l-bidu, il-frisk, is-sabiħ, iż-żagħżugħ ta' xi ħaġa.

"Iġġedded" ifisser terġa' tagħmel ġdid; terġa' tagħti l-ħajja; terġa' trodd

iż-żogħżija, lil xi ħaġa.

Min iwiegħed it-tiġdid iwebbel li jista' jibdel

il-qadim, l-iskadut, l-imkisser, il-mitluf, f'xi ħaġa friska, aġġornata, sħiħa

u misjuba mill-ġdid.

Din hi l-ħolma ta' dejjem tal-umanità, speċjalment ta'

dawk in-nies ossessjonati biż-żmien, ix-xjuħija, il-mard u l-mewt.

Iridu jsiru

iżgħar flok ixjeħ.

Iridu jerġgħu jibdew mill-bidu flok jispiċċaw.

Iridu ma

jmutu qatt.

It-tiġdid li dawn in-nies dejjem joħolmu bih iriduh ikun bħal duwa

għal kontra t-tikmix, id-deterjorazzjoni u l-kruha tax-xjuħija.

Għalhekk il-kelma "tiġdid" iddoqq sabiħ f'widnejh

il-kotra.

Għax tmiss in-nerv tal-akbar biżgħat ta' kull bniedem: dik li jikber

u jintemm.

Ebda bniedem ma jridu dan.

Għalhekk joħlom li hemm xi mod kif jista'

jagħmel biex ma jmut qatt.

Għalhekk jisma' kulmeta xi ħadd jitħaddet fuq

tiġdid.

Għalhekk ix-xikalli jitkellmu fuq tiġdid; biex jidhru sabiħ; biex

ibiegħu il-prodott tagħhom; biex jippromovu lilhom infushom.

Ix-xewqa dejjiema

B'kull mod il-bniedem jipprova jiġġedded.

x'kapaċi jagħmel biex jirbaħ il-ħakma taż-żmien, il-qrubija tax-xjuħija u

t-telfa tal-mewt.

Kull ħaġa pprova l-bniedem biex jibqa' jgħix għal dejjem.

jgħidu t-xi wħud fuq il-mewt, u ma jgħidux ħażin: "Tardare si, scappare no";

tista' tbegħdha xi ftit, imma ma tista' trażżanha għal kollox.

Għada jew

pitgħada se tilħqek.

Kontra din ir-realtà inevitabbli hemm it-"tiġdid",

it-twelid mill-ġdid, iż-żogħżija, ir-ritorn għall-bidu.

Hija l-gidba li tippretendi

li tista' teħodha kontra r-realtà.

Hija l-bandiera li jxejjer kulmin irid

jiġbed l-attenzjoni tal-massa.

Iwiegħdu t-tiġdid mingħajr ma jistgħu jrodduh.

Iwegħduh għax jafu li jistgħu jgħadduha lixxa.

Huwa tal-għaġeb kif l-għajta tat-tiġdid tibqa' dejjem

moderna u attraenti; fiha nnifisha ma tixjieħ qatt; tibqa' dejjem friska.

Il-bniedem jibqa' jinġibed lejha minkejja l-fallimenti tagħha.

Min ixejjer

dil-bandiera jirbaħ iż-żmien, u jista' jirbaħ ukoll l-appoġġ, imma ma jistax

jirbaħ jew irebbaħ.

Dan aktarx jafu, imma jibqa' jqarraq xorta waħda.

Mezzi fantastiċi

Il-mezzi li jiġu proposti għat-tiġdid huma dejjem

fantastiċi, ħafna drabi miktubin f'dokumenti maħdumin tajjeb li ma jispiċċaw

qatt.

Min jiktibhom mhux biss donnu jaħseb li jemmen

dak li jgħid, imma wkoll li jemmen li dak li qed jgħid se jseħħ.

Dat-taħriġ

huwa delużjoni mill-bidu sal-aħħar.

Huwa fuq kollox maqtugħ mir-realtà tal-ħajja ta' kuljum.

Dan-nies li jżeffnu t-tiġdid fin-nofs, li jippreżentaw dat-tiġdid f'għamla ta'

dokumenti fantastiċi, jgħixu f'dinja għalihom; dinja tal-ħrejjef.

Jgħix

f'dimensjoni fantastika fejn kull daħna tidher solida, u kull ħajbura tidher

bħallikieku kienet tal-blat.

Lanqas il-ħolm ma hu hekk.

Il-fantasija tagħhom hi

igdeb mill-fantasija li joħolqu.

Dan-nies jiffantastikaw li l-affarijiet jinbidlu.

L-affarijiet ma jinbidlux.

Tista' teqridhom u toħloq affarijiet flokhom.

Hekk,

Imma li jinbidlu, le.

Min iħobb il-qadim u jrid jibdlu għall-ġdid, qed

jitqarraq.

Min iħobb il-ġdid u għalih jeqred il-qadim, mhuwiex.

Ma teżisti ebda bakketta

tat-tiġdid.

Jeżistu biss il-mannara tal-qadim u l-baqqun tal-ġdid.


L-għeluq li sirna naraw kullimkien, b'kulħadd imsakkar ġewwa, b'kuntatt mill-anqas, jimla lil kulħadd bl-imrar u saħansitra d-dwejjaq.

Hu żmien diffiċli ħafna meta l-imxija qed tbegħdna minn xulxin, imma wkoll, aktarx agħar minn hekk, qed tagħmel lil ħajjitna mnikkta.

Mhux ċajta

Ilna aktar minn sena bl-imxija Covid-19 magħna.

Dejjem naħsbu li l-agħar għadda.

Imma donnu issa hu l-agħar.

Meta l-biċċa

l-kbira tal-ħwienet magħluqin; meta l-firda hi kważi totali.

Il-knejjes

jonqoshom jerġgħu jagħalqu biex żgur ilkoll ninsew bl-eżistenza ta' xulxin.

Dan kollu mhuwiex għalxejn.

L-imxija mhijiex ċajta.

Min diġà sfortunatament esperjenza xi mewt ta' xi ħadd qrib tiegħu, bħalma

esperjenzajt jien ukoll, allura jista' jgħid kemm dan kollu huwa meħtieġ.

Aħna

uff inkella aħħ.

Aħjar noqogħdu pass lura milli nagħmlu s-sitwazzjoni agħar.

Dal-għeluq ma jħobbu ħadd.

Żgur li tal-ħwienet qed

jarawh infern sħiħ.

Imma lkoll jeħtieġ li niġbdu dal-ħabel ikreh u iebes

flimkien biex inħeffu ż-żmien li jgħaddi kollox.

Anqas ma hu se jkun is-sagrifiċċju,

aktar se jtul daż-żmien ta' dwejjaq u mrar.

Żmien żejjed

Il-kuraġġ jeħtieġu kulħadd.

Mhux biss dawk li ġarrbu

xi mewt minħabba l-imxija fil-familja tagħhom jew fost ħbiebhom kif ukoll dawk

li għadhom biss spettaturi f'dit-traġedja.

Il-kuraġġ jeħtieġ għax il-firda minn

xulxin, l-għeluq sforzat, ir-restrizzjonijiet qawwija, dawn kollha għandhom il-ħila

li jgħoddsu l-qalb u l-ispirtu aktar 'l isfel milli jkunu diġà.

Il-kuraġġ jeħtieġuh ukoll il-morda, kemm tal-ġisem u

kemm tal-ispirtu.

Dawn fuq kollox m'għandhomx jaqtgħu qalbhom jew jaħsbu li ħadd

ma hu qed jaħseb fihom.

Jien naħseb fikom ħafna, u kemm nixtieq li t-tbatija li

minnha qed tgħaddu bħalissa ma tnikkitkomx iżżejjed, u ma tħallix fikom feriti

wisq permanenti.

Kulħadd għaddej minn xi tbatija bħalissa.

Is-sitwazzjoni hi diffiċli għal kulħadd.

Imma lkoll jeħtieġ li nagħmlu kuraġġ

u, jekk jista' jkun, ma naħlux fix-xejn iż-żmien li għandna żejjed.

l-imxija tneħħilek kull ħajra li tagħmel xi ħaġa, imma l-isforz hu parti mill-ħila

biex nirbħulha.

Kull bidu mitmum!

Il-kuraġġ jeħtieġ li jmur b'mod partikulari lil dawk

kollha fil-qasam tas-saħħa u taż-żamma tal-ordni li ħajjithom hi fil-periklu

aktar minn ta' kulħadd.

Lil dawn mhux biss nixtieq li lkoll inroddulhom ħajr

tad-dedikazzjoni tagħhom, imma wkoll nassigurawhom li l-ħidma tagħhom hi ta'

ispirazzjoni għal kulħadd.

Ħadd m'għandu jaqta' qalbu.

Bil-prekawzjonijiet meħtieġa,

bl-attenzjoni, bir-rispett lejn ħaddieħor, kulħadd jista' jkun f'sigurtà ta' saħħa

kemm fiżika kif ukoll mentali.

Meta nibżgħu għal xulxin inkunu qed nibżgħu għalina

Anzi, l-aqwa mod kif tibża' għalik innifsek hija billi tibża' għal ħaddieħor.

Lil dawn, imbagħad, li qed iweħħlu fil-gvern jew

fl-awtoritajiet tas-saħħa għal kulma qed jiġrilna b'din l-imxija jien naħseb li

l-ġudizzju tagħhom huma żbaljat.

Dawn huma żminijiet diffiċli għax huma mingħajr

preċedent.

Kulħadd qed jitgħallem waqt li nimxu 'l quddiem.

Billi noqogħdu nweħħlu

f'dan u fl-ieħor m'aħna se nieħdu xejn.

Il-ħila ta' kull wieħed u waħda minna li nissaportu

daż-żminijiet diffiċli u nagħmlu minnhom l-aħjar li nistgħu hija fina lkoll.

Jonqos biss li nsibu dik il-ħila u nħalluha tixgħel kemm għall-ġid tagħna

nfusna daqskemm għal ħaddieħor.

Kuraġġ!

Kull bidu mitmum!


Ħafna nies jgħidu li għandhom karità u ħniena għad-dinja kollha, imbagħad jinsew lin-nies ta' ġewwa darhom.

Il-karità u l-ħniena, jekk ma jibdewx b'dawk li huma l-aktar qrib tiegħek, jew, agħar minn hekk, jekk jaqbżu u jevitaw lil dawk li huma l-aktar qrib tiegħek u dawk li

jgħixu miegħek f'darek, allura juru fid-dieher kemm huma vojta, foloz u morda.

L-abbuż

L- imħabba u l-ħniena huma

s-sentimenti li l-aktar li jagħżlu lill-bniedem mill-bqija tal-ħolqien.

huma stati psikoloġiċi u emozzjonali li jagħmlu lill-bniedem 'il fuq

Xi wħud jgħidu li b'dawn jipperfezzjona n-natura.

Għandu mnejn.

Żgur li bihom kull bniedem juri x'inhu, huwiex miftuħ lejn l-oħrajn jew magħluq

Minkejja li huma l-aktar virtuwijiet sbieħ,

l-imħabba u l-ħniena minn dejjem kienu l-aktar abbużati fl-istorja tal-bniedem.

Għax f'isem l-imħabba u l-ħniena saru attroċitajiet bla qies.

Il-bniedem li jaf

jilagħbha li jħobb jew li hu ħanin għandu l-ħila jdaħħal lill-oħrajn fil-but u

jagħmel bihom li jrid.

Dan l-abbuż komuni ma jneħħi xejn mis-sbuħija

tal-imħabba jew tal-ħniena meta huma awtentiċi u ġenwini.

Imma biex ikunu hekk,

irid ikunu universali, jiġifieri għal kulħadd, mhux bl-għażla.

Għax l-imħabba u

l-ħniena mhumiex sempliċiment azzjonijiet li bniedem jagħmel; huma stat li fih

ikun jinsab.

Mhux "iħobb lil …" jew "ikollu ħniena minn …", imma biss

"bniedem li jħobb", "bniedem li jħenn".

Il-provi

tal-awtentiċità

Id-dinja tal-bnedmin hi sabiħa minħabba l-imħabba u

l-ħniena.

Imma l-imħabba u l-ħniena huma stati li l-bniedem jitgħallem minn ta'

madwaru.

Qabel xejn dan juri r-responsabbiltà tal-ġenituri, it-tuturi,

in-nanniet u l-bqija li jgħallmu liż-żgħar l-arti tal-imħabba u l-ħila

tal-ħniena.

Juri wkoll, però, li jista' jkollok nies li, bħal kull sengħa oħra,

jaħsbu li jafuhom mingħajr ma jkunu.

Dan speċjalment għax l-imħabba u l-ħniena ma

titgħallimhomx f'salt; titgħallimhom maż-żmien.

Titgħallimhom sepeċjalment

fil-kuntrarjetà.

Kulħadd baħri fil-port.

Il-ħila tintwera fuq baħar imqalleb.

Kulħadd

jaf iħobb lil hu simpatiku jew simpatika, u kulħadd jaf iħenn għal min hu

doċli.

Imma l-iebes hu li tħobb lil min ma jistħoqqlux; li tħenn għal min ma

jistħoqqlux.

Anzi, hawn l-provi tal-imħabba u l-ħniena, u

tal-awtentiċità u l-ġenwinità tagħhom.

Tħobb u tħenn fil-kuntrarjetà, tħobb u

tħenn lil min ma jistħoqqlux għajr mibegħda u moħqrija, hawn hija l-vera prova

tan-nar għall-imħabba u l-ħniena.

Min iħobb lil min jistħoqqlu mħabba xi ħlas

jistħoqqlu jew jistħoqqilha?

U l-istess min iħenn għal min jistoqq il-ħniena.

L-ewwel lil

Huwa għalhekk li ħafna nies jinsew jew jinjoraw

lin-nies ta' darhom stess.

Lil dawn jafuhom; jaf kemm għandu mnejn ma

jistħoqqilhom l-imħabba jew il-ħniena.

Jafu l-istejjer tagħhom, il-karattri

tagħhom.

Hu għalhekk li jridu jħobbuhom aktar minn ħaddieħor.

jidhrilhom li ma jistħoqqilhom l-imħabba jew il-ħniena, aktar iridu jħobbuhom u

jħennu għalihom minn ħaddieħor.

Mhux bil-kontra.

Għax bil-kontra juri li bniedem ma

jafx iħobb u ma jafx iħenn.

Juri li l-imħabba u l-ħniena tiegħu huma paraventu,

mhux stati xejn.

Juri li das-sentimenti huma ivvizzjati u m'għandhom xejn

awtentiku u ġenwin.

L-ewwel ħobb u ħenn lin-nies ta' darek; lil ta'

ġewwa la tinsihomx.

Huwa hawn fejn trid turi l-ħila tiegħek; hawn fejn turi

l-ġenwinità tiegħek; hawn fejn jixgħelu l-virtuijiet tiegħek.

L-ewwel lil dawn,

imbagħad lil ħaddieħor.

L-ewwel lil dawn.


Kienu jgħidulna meta konna żgħar li min ma jħobbx l-annimali lanqas lill-bnedmin ma jħobb.

Jien naħseb li dan hu minnu.

Għax min għandu qalbi iebsa jew ħadra mal-innoċenti tal-ħolqien, allura kif jista'

jkollu qalb tajba għal min mhux.

Jekk Alla juri ruħu fil-bnedmin, kemm aktar

fil-ħlejjaq l-oħra tiegħu?

Ir-ruħ tal-ħajja

Il-filosfu l-kbir tal-qedem Aristotli, li għex

madwar tliet mitt sena qabel Kristu, kien jgħallem li kull ħaġa li għandna l-ħajja

fiha ruħ.

Mhux biss il-bniedem, imma l-annimali kollu u l-ħxejjex kollha …

ilkoll fihom ir-ruħ.

Madanakollu, kien jgħallem ukoll li r-ruħ tal-bniedem biss

hi immortali, u dan minħabba r-raġuni.

Jekk il-ħxejjex u l-annimali għandhom ruħ, ukoll

jekk mhijiex immortali, ma jfissirx dan li għandhom xrara mill-Ħajja, li hi

Huma wkoll, bil-mod tagħhom, għandhom xi ħaġa, imqar farka, mix-xbieha t'Alla.

U jekk il-qdusija tixraq lil Alla li hu l-Ħajja, allura mhux ukoll lil kull għamlu

u sura tal-ħajja?

Ir-ruħ tal-annimali, ukoll jekk tista' ma tkunx

mortali, fiha mill-qdusija u s-sbuħija tal-Qaddis u s-Sabiħ, li hu Alla.

jfissirx għajr li jistħoqqilhom ilkoll ir-rispett u qima tagħna, bħalma jistħoqqlu

wkoll il-ħolqien kollu.

Il-bniedem iweġġa' lilu nnifsu meta jweġġa' 'l-annimali

u meta jnikket il-ħolqien.

Nies bla ruħ

Hawn nies li għalihom dan kollu hu kliem bla sens.

Tant saru biċċiet materjali, fejn aktarx l-aqwa siwi tagħhom saru l-flus u

kulma jista' jiġi ikkwantifikat fi flus, li għandhom l-uniku rispett huwa lejn

dak li jġibihom il-qligħ jew li jista' jtellifulhom.

Dan-nies m'għandhom

rispett lejn xejn għajr il-materja.

Dawn huma nies perikolużi.

Bħalhom hawn il-miljuni.

Huma nies li n-natura, il-ħolqien, l-annimali u saħansitra l-bnedmin huma oġġetti

li tista' tużahom u tarmihom skont il-bżonn.

Għalihom xejn m'għandu siwi lil

hinn mill-utilità.

Jaraw kollox għall-qadi, il-kundità u l-kappriċċ

Nies b'din il-mentalità jemmnu li huma s-sidien

Jemmu li kull ħaġa li teżisti għandha tkun għall-użu tal-bniedem

biex ikun dejjem aktar komdu u biex jagħmel dejjem aktar kappriċċih.

Jgħidulek

li xejn m'għandu siwi lil hinn mill-qies tal-bniedem; is-siwi ta' kollox jibda

u jintemm bil-bniedem.

Ruħ sabiħa

Dan-nies ma jafux japprezzaw il-ħajja.

Il-ħajja

Is-siwi ta' kollox jixxejjen sal-punt tal-kruha.

tibki f'idejn nies bħal dawn.

Is-seher tal-univers, is-sbuħija tal-annimali,

l-għaġeb tal-ħolqien, kollox jisfa' mudlam fl-istima ta' dan-nies li jaħsbu li

jafu jgħixu imma li qatt ma twieldu.

Kemm hi isbaħ il-ħajja li tapprezza l-ħajja.

misteri u sorpriża fiha l-ħajja għal dawk li jaraw il-ġmiel tagħha kullimkien,

jgħożżuh u jqimuh.

Mhux biss fl-elementi tal-ħolqien, imma wkoll fir-ruħ tal-ħxejjex

u fir-ruħ tal-annimali kollha, huma jaraw in-nifs divin li jagħti l-ħajja u

jqaddes kollox.

Għal min mhuwiex materjali, il-ħolqien kollu hu xbihat

ta' Ruħ waħda li timla kollox bis-sbuħija, il-qdusija u t-tjieba.

Wieħed minn

dawn kien sieħbi Manwel Magrin li ġie nieqes ġimgħa u nofs ilu, fit-18 ta'

Infakkru hawnhekk għax, bħal ħafna oħrajn fil-gżejjer Maltin u madwar

id-dinja, ra l-wiċċ t'Alla fl-annimali kollha, li tant kien iħobb.

Infakkru hawnhekk għax Manwel, bħal dawn in-nies

kollha, għallimni nara d-divin fil-ħlejjaq kollha, u l-ħlejjaq kollha

Minn hawnhekk insellem lir-ruħ sabiħa tiegħu bħalma nsellem ukoll

lil kull min jara fil-ħolqien u fl-annimali, bħalma wkoll fil-bnedmin, il-wiċċ


Ħafna drabi, il-kelma "edukazzjoni" flok "domestikazzjoni".

Mhux hekk għandu jkun, u lanqas ma l-edukazzjoni għandha tkun hekk dejjem.

Imma llum din hi n-natura tal-edukazzjoni formali li nieħdu minn mindu nkunu żgħar.

Għaldaqstant,

hi għamla oħra ta' vjolenza bil-kwiet.

It-tagħlim taż-żgħar, kemm b'għamla informali (fil-familja,

ngħidu aħna) kif ukoll formali, jiġifieri fl-iskejjel, hija xi ħaġa li s-sellieta

liberali ġġieldu għaliha ħafna fid-dinja kollha.

Huma fehmu, u kellhom raġun,

li l-avvanż tas-soċjetà demokratika u ġusta tista' sseħħ biss bl-edukazzjoni

formali, speċjalment tat-tfal.

Imma b'"edukazzjoni" dawn aktarx qatt ma fehmu

indottrinazzjoni jew domestikazzjoni.

Dejjem fehmu li l-edukazzjoni formali

tagħti lit-tfal u ż-żgħażagħ fiduċja fihom infushom u għodod ħalli jwettqu

l-kapaċitajiet u l-abbiltajiet tagħhom.

Qatt ma fehmu li l-edukazzjoni tagħmel

minn kollox biex toħnoqhom, biex teqirdilhom it-tajjeb u s-sabiħ li għandhom ġo

fihom, jew li toħroġ minnhom pupazzi u manikini.

L-edukazzjoni għas-sellieta liberali kollha kienet

għodda ta' ħelsien, kreattività u arti; mhux ta' jasar, ubbidjenza u medjokrità.

L-iskejjel għalihom kellhom ikunu laboratorji ta' ħelsien fejn it-tfal u

ż-żgħażagħ jiskopru l-libertajiet tagħhom u r-responsabbiltajiet tagħhom lejn

l-oħrajn, lejn il-ħlejjaq ħajjin kollha u lejn id-dinja naturali.

Setgħa

Għal xi żmien hekk kien.

Imma mbagħad l-iskejjel ġew

dejjem u dejjem aktar taħt idejn is-setgħana u l-politiċi, u kollox ġie

L-iskejjel saru għodda ta' ripressjoni mill-akbar.

Il-konservattiviżmu

ħa l-iskejjel u biddilhom f'fabriki ta' nies kopji ta' xulxin.

Il-liġi suprema

tal-iskejjel saret, mhux il-libertà, imma l-ubbidjenza.

Illum l-iskejjel mhumiex għas-servizz tal-individwi,

imma għas-servizz tas-soċjetà.

Iridu jissottomettu lill-individwi għas-soċjetà;

joħonquhom, jibdluha, jgħawġuhom, jagħġnuhom kemm jistgħu ħalli jġibuhom

domestikati għall-aħħar ħalli jiffunzjonaw fis-soċjetà bħala entitajiet

Id-dissidenza hija għadu tal-iskejjel tal-lum; il-kreattività hija

llimitata biss għal atti innoċenti li ma jibdlu xejn.

Hekk ukoll l-arti; saret

logħba ta' min għandu l-flus u l-ħin x'jaħli.

L-iskejjel illum jeqirdu lill-individwi billi

jdaħħluhom ġo qafas prestabbilit u ma jħallux in-natura tagħhom tiffjorixxi.

L-individwi

jitħallew jeżistu biss bħala snien fil-mekkaniżmu tal-Istat u

l-istituzzjonijiet tiegħu.

M'hemmx aktar lok għal-libertajiet li mhumiex

issanzjonati mill-istituzzjonijiet.

Hemm dizzjunarju li l-istituzzjonijiet

ħolqu u kulħadd irid jitgħallmu bl-amment u jinterpreta lilhom infushom, il-ħajja

u d-dinja skont dad-dizzjonarju.

Tbagħbis

Dan ifisser li l-iskejjel huma fost l-aktar

istituzzjonijiet vjolenti, inġusti u qarrieqa li jeżistu llum f'kull soċjetà "ċivilizzata".

"Ċivilizzat" illum ifisser qerda taċ-ċittadini; tbagħbis man-natura tagħhom;

ħolqien ta' annimali sbieħ domestiċi.

Jekk mhix vjolenza din, anzi l-akbar

vjolenza, allura ma nafx xi tfisser vjolenza.

Il-vjolenza hi l-qerda ta' xi ħaġa.

Hekk jiġrilhom

l-individwi bl-edukazzjoni u l-iskejjel tal-lum.

Iqiegħdu rwieħhom taħt idejn

il-kbar, u jħalluhom jeqirduhom, jibdluhom, jiddomestikawhom skont il-pjaċir u

l-gosti tagħhom.

Din hi vjolenza bla demm, bla storbji u bla tkissir.

vjolenza pulita, siekta u aljenanti.

Għalhekk hi l-agħar vjolenza; vjolenza

ħafna aktar insidjuża u qarrieqa minn kull għamla oħra ta' vjolenza.

L-iskejjel kif jeżistu llum għandhom jinqerdu.

m'hemmx tama li s-soċjetà tikber f'armonija mal-ġens uman u mad-dinja kollha ta'

madwarna.

Il-vjolenza ġġib il-vjolenza, u dawn l-istituzzjonijiet vjolenti

kulma qed jagħmlu huwa li joħolqu annimali vjolenti li, għax hum domestikati,

jissoktaw fil-ħidma tal-istupraturi tagħhom.

Iċ-ċirku vizzjuż tad-domestikazzjoni jrid jitkisser

biex tintradd tama lid-dinja.

Għal darba oħra.


L-Għid il-Kbir, li jiġi ċċelebrat minn bosta nsara llum, sar fil-Gżejjer Maltin il-festa indifferenti tal-biċċa l-kbira, il-festa kulturali tal-ħafna, u l-festa reliġjuża tal-ftit.

Dan juri l-bidliet kbar li seħħew fil-Gżejjer Maltin f'dawn l-aħħar snin.

Dan mhuwiex neċessarjament ħażin;

u lanqas ma jista' jkun neċessarjament tajjeb.

Hu fatt. Dan hu biżżejjed biex

jurina l-importanza tiegħu.

"Id-dinja hi magħmula minn fatti", kien qal darba

filosfu magħruf.

Naħseb li hu minnu.

Huma l-fatti li jgħoddu.

Dak li ngħidu

fuqhom jiġi wara.

Id-dinja tal-interpretazzjonijiet tista' tkun qarrieqa, għax

tipproġetta affarijiet li ma jeżistux jekk mhux f'moħħ minn jagħmilhom.

Il-fatti, min-naħa l-oħra, huma xi ħaġa li jiġu ma' wiċċna mingħajr ma nkunu

nistgħu niċħduhom.

Dan ma jfissirx li aħna, bħala bnedmin konxji tagħna

nfusna, m'għandniex ninterpretaw il-fatti jew inlewnuhom.

Il-fatti huma niexfa;

donnhom jitolbu li nlewnuhom bit-tifsiriet tagħna.

Imma rridu noqogħdu dejjem

attenti li ma nibdewx inqisu t-tifsiriet aktar reali mil-fatti nfushom.

Il-bażi

tal-ħajja huma l-fatti; imma l-ħajja tal-fatti huma t-tifsiriet.

Ħadd m'għandu jiċħad il-fatti.

Dan jidher tabilħaqq

sempliċi.

Imma hu rari ħafna.

Ħafna niċħdu l-fatti.

Ħafna jqisu l-fatti bħala fantasiji.

Il-fatti m'għandu jiċħadhom ħadd; imma għandu mill-aħjar biex jifhimhom u

jarahom fil-kwadru aktar wiesgħa tal-ħajja.

Il-fatti juru l-bidla profonda fis-soċjetà Maltija u

Għawdija li ilha ġejja sa mis-snin sittin tas-seklu l-ieħor.

L-aktar katalisti,

jiġifieri l-akbar kawżi, għall-bidla fostna, għall-anqas fil-bidu tagħha, kienu

t-turisti li bdew jiġu fostna u l-films ta' Holliwood.

Kienu dawn li bdew jiftħu

l-ewwel twieqi li minnhom daħal ir-riħ tal-bidla.

Dil-bidla bdiet toħroġ

lill-Maltin u l-Għawdxin mill-għeluq tagħhom u jiftħuhom għad-dinja.

Wara, fis-snin sebgħin, ġew affarijiet oħra li

kkontribwew għall-bidla.

Ġie t-televiżjoni, l-industrializzazzjoni u l-flus

Bil-mod tagħhom dawn it-tnejn taw kontribut kbir għall-bidla tas-soċjetà

Maltija u Għawdxija.

Il-bidla kompliet u tibqa' tkompli, u llum qegħdin ngħixu

fenomeni ġodda ta' bidla, fosthom l-immigrazzjoni ta' ħafna niex li twieldu

f'pajjiżi oħra tad-dinja.

Il-bidla ma jista' jwaqqafha ħadd.

Hi fatt li rridu

jew ma rridux jeħtieġilna li ngħixu magħha mill-aħjar li nistgħu.

Jista'

bniedem jirreżistiha.

Jista' wkoll jiċħadha.

Jista' jgħid li ma teżistix.

tiġi xorta waħda. tiġi, u ġġorr lil kulħadd magħha.

Is-simboliżmu

Il-bidla mhijiex neċessarjament ħażina.

Stat li ma

jinbidilx aktarx mhuwiex ħaj; m'għandux ħajja.

Il-ħajja minnha nnifisha hi

bidla, adattazzjoni, alternattivi ta' eżistenza.

Dan hu s-sabiħ tagħha: ma

tibqa' qatt l-istess.

Dejjem għandha l-ġdid.

Dejjem toħloq.

Hekk inbidlu l-festi tagħna u jibqgħu jinbidlu.

aktarx ifisser li s-simboli tal-imgħoddi, is-simboli li kienu jagħmlu ċertu

sens fl-imgħoddi, inbidel is-sens tagħhom.

Illum għandhom sens differenti, u għalhekk

Is-simboliżmu soċjali jibqa' jinbidel dejjem.

d-dinamiżmu ħaj tiegħu.

L-Għid il-Kbir, jew kull festa oħra, imqar profana,

inbidel is-sens tiegħu u jibqa' jinbidel.

Is-simboli l-qodma tat-tifsir tiegħu,

bħal kull simboli u kull tifsir ieħor ma jiqafx jinbidel, u ħadd m'għandu jkun

ibleh biżżejjed li jipprova jrażżnu, għax jitrażżan ma jistax.

Il-festi, imqar dawk reliġjużi, ma jistgħux jitilfu

s-sinboliżmu tagħhom jew it-tifsiriet tagħhom; jistgħu, però, jibdluhom.

huma kienu jfissru għan-nies tal-imgħoddi fil-Gżejjer Maltin ikunu jfissru xi ħaġa

differenti għan-nies tal-lum u ta' għada.

Il-festa tal-ħafna saret il-festa tal-ftit.

Għada

pitgħada, il-festi tal-ftit isiru l-festi tal-ħafna.


Nhar is-Sibt, 17 t'April, kellhom isiru attivitajiet nazzjonali speċjali ħalli jfakkru l-100 sena mill-mewt ta' Manwel Dimech fl-1921.

Dal-bniedem donnu ftit affarijiet ġewlu żewġ.

Din mhijiex waħda minnhom, għax it-tifkira ċentinarja, mistennija għal bosta snin, se jkollha tgħaddi

kważi fis-skiet.

Mewt għalina

Min-naħa l-oħra, is-skiet jista' jkun l-aħjar mod

Il-qtil tiegħu --- "qtil" għax ma mietx mewta naturali --- ġie

maħdum minn ħafna fatturi u minn bosta nies.

L-eżilju tiegħu kien mill-aktar ħarex

u qalil, mhux bħan-Nazzjonalisti li kienu ntbagħtu l-Uganda nofs seklu waħda.

l-umiljazzjoni, Dimech għex il-maltrattament totali li wasslitu għall-mewt

bikrija fl-età ta' sittin sena.

L-eżilju tiegħu kien politiku.

Kien l-Eġittu

tturufnat minn pajjiżi għax qabeż għall-ħaddiem, għall-emanċipazzjoni tal-mara,

għall-iżvilupp kostituzzjonali ta' pajjiżna, u għall-maturità ġenerali politika

tal-poplu Malti u Għawdxi.

Dimech ġie eżiljat u miet għax tkellem.

Daqshekk

sempliċi.

Il-mewt tiegħu kienet għalina lkoll.

Aħna lkoll b'xi

mod gawdejna u għadna qed ingawdu minnha.

Għax id-drittijiet li għalihom

issielet huma d-drittijiet li ksibna aħna lkoll ħafna snin wara.

twelidx qabel żmienu.

Kien fi żmien tajjeb.

Kienu l-oppożituri tiegħu li ma kinux

fi żmienhom.

Kienu mal-mitt sena tard.

Għalhekk ġabu ruħhom ta' retrogradi.

Min kienu dawn?

Kienu dawk li ppersegwitawh mill-Knisja

Kienu dawk li akkużawh falzament mill-korp tal-pulizija ta' Malta.

Kienu dawk li uffiċċjalizzaw l-eżilju tiegħu fost l-amministraturi Brittanniċi.

Kienu dawk fost sħabu u ħbiebu li abbandunawh għal riħu fl-Eġittu.

kollha mill-poplu Malti li nsewh meta kellu bżonnhom.

Hu faċli li nippuntaw subgħajna lejn xi ħadd

partikulari biex fuqu nixħtu l-ħtija tal-mewt ta' Dimech.

Kulħadd kien responsabbli b'xi mod u f'xi qies tal-mewt tiegħu.

Bħalma aħna

lkoll ninsabu responsabbli, b'xi mod u f'xi qies, tal-attroċitajiet bħal ta' Dimech

li għadhom isiru fostna llum, bħal, ngħidu aħna, mal-immigranti Afrikani.

Kemm hu faċli nikkundannaw għemil ta' mitt sena ilu

mingħajr ma nagħmlu l-istess bħal ħwejjeġ simili li qed isiru llum taħt imneħirna.

Hu mhux biss faċli imma wkoll ipokritu.

Għalhekk, il-mewt ta' Dimech mhijiex biss tifkira

Imma hi tfakkira ta' dak li nagħmlu aħna llum ma' ħutna

fil-bżonn, ma' ħutna maħqurin u ma' ħutna li mhumiex stmati.

Jitkellem u jfakkar

Dimech ma jistax ibati aktar.

Miet fiżikament mitt

sena ilu, imma ħutna huma ħajjin illum.

Dimech m'għadux aktar.

Huma għadhom.

jeżisti biss fil-memorja tagħna.

Dawn jeżistu fid-dinja li jaqsmu magħna.

L-inġustizzja tal-mewt ta' Dimech trid tgħajjat u

twerżaw kontra l-inġustizzji tal-lum.

Żgur li Dimech ma kienx ikun irid lil min

joqgħod jiftakar fih filwaqt li jinsa jew jinjora lil min qed ibat llum.

jgħallimna r-responsabbiltà lejn ħutna ħajjin, mhux lejn ħutna mejtin.

Jgħallimna

nkunu nies illum; mhux nies tal-imgħoddi.

Mill-bogħod ta' mitt sena ilu Dimech jibqa'

jitkellem u jibqa' jfakkarna fuq id-dmirijiet soċjali u politiċi tagħna, u fuq

kollox fuq id-dmirijiet umani tagħna.

Jibqa' jitkellem bħalma kien aktar minn

mitt sena ilu biex nibqgħu niskopru l-isbaħ ta' ġo fina ħalli noħorġu l-isbaħ

li għandu ġo fih ħaddieħor.

Aħna ngħixu.


L-annimali domestikati huma dawk li ġew indorrijin jobdu.

Huma l-annimali li nżommu fid-djar tagħna.

Imma mhux biss.

L-annimali domestikati huma l-biċċa l-kbira tagħna li darrewna nġibu ruħna sew, bil-għaqal u mingħajr ma nagħtu wisq fastidju.

Madwar id-domestikazzjoni tagħna nbnew

il-biċċa l-kbira tal-istituzzjonijiet, li xogħolhom hu li jħarsu u jassiguraw

l-ubbidjenza tagħna.

Din hi d-dinja li trabbejna fiha u li ngħidu fiha, imma li

mhuwiex meħtieġ li nibqgħu għal dejjem mgħaffġa fil-morsa tagħha.

Interessi tas-sid

Annimal domestiku hu kwalunkwe annimal li dara jġib

ruħu skont ir-regoli domestiċi, jiġifieri r-regoli li jagħmillu sidu.

Annimal bħal

dan jidra bis-swat ikun doċli, ubbidjenti u ħaġa ħajja li ma jurta kemm jista'

jkun ftit lil sidu.

Annimal domestiku huwa mħarreġ jgħix man-nies f'dar, li jħares

l-interessi tagħhom, u li joqgħod f'kollox għal li jgħidu huma.

Hu x'inhu l-annimal --- qattus, kelb, serp, tigra,

iljunfant --- dejjem irid jibdel in-natura tiegħu għall-interessi ta' sidu.

L-istat

naturali tiegħu, li jħallih salvaġġ u inadattat għal ġo dar, imma mhux għal ġo ġungla,

irid jinsih.

Fl-ambjent domestiku jgħoddu r-regoli tad-dar, u dawn ma jaqblu

xejn mar-regoli tan-natura.

Id-domestikazzjoni tibdel in-natura u tnessiha.

Tant dan il-proċess jidħol fil-fond li l-annimali

domestiċi mhux biss jinsew għal kollox l-istinti naturali tagħhom, imma saħansitra

jaddottaw għalihom infushom tieni natura li tieħu post dik tal-ewwl.

natura tiddomina ħajjithom u l-aġir tagħhom kollu, u jibdew jaħsbu li dejjem

kienet tagħhom.

L-annimali domestikati jostru l-ewwel natura tagħhom,

jieħu tieni natura b'kostumi, drawwiet u aġir ieħor, jemmnu li dit-tieni natura

hija dik oriġinarja, u, fl-aħħar nett, jibżgħu, jekk għandhom moħħ biex jaħsbu,

li mingħajr dit-tieni natura ma jistgħux jgħixu ħajjiet suriet in-nies.

Id-domestikazzjoni toħloq annimali differenti f'moħħhom

u f'qalbhom.

Hija teqred kulma hu naturali fihom, u tissostitwixxih b'xi ħaġa

ffabrikata, ivvintata, kappriċċuża, arbitrarja u artifiċjali.

Did-domestikazzjoni teqred kulma hu naturali biex floki ddaħħal kulma hu skond

ma jogħġob lis-sid.

Is-sid jiddeċiedi x'għandha tkun in-natura tal-annimali li

jżomm fid-dar u jiddomestikahom skond kappriċċih.

Fuq kollox, is-sid jagħmilha impossibbli li

l-annimali domestikati tiegħu jirribellaw.

Dan ikun ifisser li jġibu ruħhom ta'

ħlejjaq mhux domestikati, u għalhekk kontra t-tieni natura tagħhom.

Annimali bħal

dawn, jekk qatt jirnexxielhom imorru kontra d-domestikazzjoni tagħhom, ma jibqgħux

tajbin għall-ambjent domestiku, għar-regoli tad-dar, għax is-salvaġiżmu tagħhom

jeskludihom, u s-sid iwarrabhom.

Ċirku vizzjuż

Kull annimal domestikat jidħol f'ċirku vizzjuż li

jkun diffiċli ħafna għalih ikissru.

Huwa jikseb karattru u natura domestikata

li, ukoll jekk ma jkunx iridha, mingħajrha jidhirli li ma jistax jgħix.

ma jiddomestika ruħu, aktar isirlu impossibbli li jeħles mid-domestikazzjoni.

Ikun irid jeħles mis-sid permezz tas-sid; jeħles mid-dar permezz tad-dar.

Dan hu impossibbli għax hu kontradizzjoni.

domestika jista' jeħles biss mill-jasar tas-sid billi jakkuża

id-domestikazzjoni tiegħu u jobgħod is-sid biżżejed sakemm jiċħdu.

Dan jista'

jagħmlu biss billi jkun lest li jgħix il-barra mid-domestikazzjoni, itturufnat

minn daru, u maqtugħ mill-kumpanija tan-nies.

Id-domestikazzjoni mhijiex biss jasar.

futur mitluf, u passat minsi.

Madanakollu, ebda annimal ma nħoloq biex ikun

Ebda natura ma nħolqot biex tagħti posthom lil tieni waħda.

Ebda ħelsien

ma nħoloq biex jaqa' fil-jasar.


Id-domestikazzjoni tan-nies mhijiex wisq differenti minn dik tal-annimali.

Lanqas l-għodod li jintużaw biex in-nies jiġu ddomestikati ma huma wisq differenti.

Dak li l-annimali jagħmlu bejniehom b'istint, aħna l-bnedmin nagħmluh b'ħażen.

L-iskop ewlieni ta' kull

domestikazzjoni hija s-setgħa fuq ħaddieħor permezz tal-kontroll tagħhom.

L-edukazzjoni

Aħna nibdew niġu ddomestikat sa mill-ewwel waqtiet

tal-ħajja tagħna fuq din l-art.

Dan ifisser li, hekk kif nitwieldu, nibdew niġu

mħarrġa bil-qajla l-qajl biex nagħmlu parti minn familja li għandha d-drawwiet,

it-twemmin u l-valuri partikulari tagħha.

It-trabi li jitwieldu f'familja jridu

jiġu mħarrġa jgħixu f'familja, u dan dejjem ifisser li jridu jkunu fidili għad-drawwiet,

it-twemmin u l-valuri tal-familji tagħhom.

Dan it-trawwim għandna isem pulit għalih.

Insejħulu

"edukazzjoni".

Madanakollu, insejħulu x'insejħulu, hu proċess twil ta'

domestikazzjoni li bih it-trabi jiġu mdorrijin kif jaġixxu u kif jaħsbu.

tarbija ma hija tajba sa mill-bidu biex tgħix f'ambjent domestiku.

Dan titgħallem

tagħmlu maż-żmien.

Għall-ewwel aktarx tipprotesta xi ftit bil-mod tagħha, imma

mbagħad toqgħod.

It-trabi jidraw id-domestikazzjoni tagħhom infushom

mingħand ħaddieħor minħabba li jitgħallmu jieħdu dak li jridu.

Hu jintebħu li

meta joqogħdu għal ħaddieħor, jirnexxielhom jieħdu dak li jridu, u meta ma

joqogħdux, ma jieħdux dak li jridu.

Il-prezz ta' dan huwa d-domestikazzjoni, li

jħallsuh biex jieħdu li jridu.

Parti mid-dinja

Dan għamilnieh aħna lkoll meta konna trabi, u jibqgħu

jagħmluh il-bnedmin kollha sal-aħħar tad-dinja.

Huwa għamla ta' negozju li

kważi kważi jiġina instintivament.

Nagħtu xi ħaġa biex nieħdu oħra.

Nagħtu

l-ubbidjenza tagħna biex hi tirbħilna dak li jpaxxina, imqar għal ftit mumenti.

In-nuqqas ta' ħsieb tagħna jiswielna qares ħafna, għax

bil-mod il-mod nibdew ninbidlu fi xbihat perfetti tar-rieda ta' ħaddieħor.

Id-domestikazzjoni hi vjolenza ħelwa li tibdilna mingħajr ma nafu, u meta

nintebħu biha, jekk qatt, ikun tard wisq.

Bid-domestikazzjoni aħna nsiru ħlejjaq doċli,

ubbidjenti, manipulabbli, sensibbli, edukati, tajbin għal man-nies.

hu konvenjenti għan-nies ta' madwarna, imma rari jkun għalina.

Għax aħna nkunu

sirna parti mid-dinja domestikata ta' ħaddieħor; mill-fantasija tagħhom;

mill-kappriċċi tagħhom.

Taħriġ fundamentali

Ħadd minna ma jiftakar meta bħala trabi bdew iħarrġuna

kif nużaw il-"potty".

Għalkemm żgur mhux l-ewwel taħriġ ta' domestikazzjoni,

din l-edukazzjoni kienet fost l-aktar waħda drastika u fundamentali.

Kellna nitgħallmu

nikkontrollaw lilna nfusna, l-intestini tagħna, il-ġisem tagħna.

n-natura tagħna.

Dan it-taħriġ tal-"potty" ġie b'fasla ta' ħsieb

determinanti li biddilna għal dejjem.

Il-ħmieġ tagħna kellu jkun ikkontrollat; ġisima

ma setax jagħmel li jrid; in-natura kellha tiġi domestikata u mqiegħda għar-reġim

tal-moħħ, id-deliberazzjoni, il-kontroll.

Il-ħmieġ naturali tagħna hu moqżież u

mhux tajjeb għal man-nies, u jeħtieġ li jagħti fastidju mill-anqas.

Did-domestikazzjoni bil-ħmieġ tagħna stess daħħalna

f'realtà għal kollox differenti milli kellna qabel.

Hawnhekk konna qed

niggradwaw għad-dinja tal-kbar, is-soċjetà taċ-ċivilizzati, il-qasam

Ma konniex aktar slavaġ, annimali naturali, ħlejjaq

Sirna nies iċċivilizzati, edukati, xierqa.

Mingħajr ma ntbaħna konna qegħdin nitħejjew għal ħajja

li tiċħad dak li aħna biex inħaddnu dak kollu li m'aħniex imma li hu

konvenjenti u aċċettabbli soċjalment.

Konna qed insiru annimali politiċi;

annimali li jibdlu lilna nfushom skont il-ħtieġa, skont il-ħars ta' ħaddieħor,

u skont l-approvazzjoni tagħhom.


Id-domestikazzjoni tan-nies issir b'miljuni ta' modi.

L-adulti jużaw kull mezz possibbli biex jibdlu u jagħġnu liż-żgħar u jgħaddulhom id-drawwiet, il-valuri u t-twemmin tagħhom.

Għas-soċjetà hija mill-aktar ewlenija li ż-żgħar jiġu ddomestikati mill-aktar fis, u li din

id-domestikazzjoni tkun dejjiema.

Meta konna żgħar għallmuna ngħixu fl-ambjent

domestiku sabiex noħolqu l-iċken inkwiet possibbli.

tad-domestikazzjoni.

Madanakollu, għandu l-iskop ukoll li dawk iddomestikati

jsiru parti mill-ambjent li fih irid jgħix kulħadd.

Għalhekk, hija l-paċi li

Dan isir biex jibdel lil kulħadd għal għajnu u jġibhom

xi ftit jew wisq l-istess.

It-tfal jiġu ddomestikati kemm biż-żegħil kif ukoll

bil-kastigi.

Dejjem, f'kull każ, hemm l-element tat-theddid.

Kemm meta

l-ordnijiet liż-żgħar isiru bil-ħlewwiet kif ukoll meta jsiru bil-goff, kollha

kemm huma jheddu li, jekk ma jsir kif mitlub, ikun hemm konsegwenzi koroh.

mindu nkunu tfal nitgħallmu malajr nevitaw il-kastigi, u għalhekk malajr naċċettaw

li jidħlu ħelu ħelu fl-ambjent domestiku.

Kull liġi li teżisti, kemm fuq livell domestiku kif

ukoll fuq livell nazzjonali jew internazzjonali, dejjem fiha element ta'

Infatt, ma tista' teżisti ebda liġi tal-bnedmin mingħajr theddid.

It-theddid jidħol bħala konsegwenza ta' kastig jekk il-liġi ma tinżammx.

Mingħajr

theddid m'hemmx liġijiet.

Hu ċar, għalhekk, li kull liġi hi vjolenti, u għandha

s-saħħa biss bil-vjolenza li twiegħed.

Il-vjolenza

Hu għalhekk li minn età ċkejkna

ħafna nitgħallmu nevitaw il-vjolenza li tiġi minħabba li ma niddomestikawx

biżżejjed irwieħna.

Bil-theddid tal-vjolenza nitgħallmu ninbidlu, nieħu t-tieni

natura tagħna, ninsew lilna nfusna, u nsiru parti ċivilizzata tal-ambjent ċivilizzat.

B'hekk insiru doċli, akkomodanti, paċifikanti u ubbidjenti.

Ħafna drabi dan kollu jsir bl-aktar mod ħlejju kemm

jista' jkun.

Għalkemm mhux dejjem.

Kulħadd jiftakar ix-xebgħat li qala' meta

kien iżgħar.

Rari ssib xi ġenitur li mqar darba ma refax idu fuq uliedu.

U jekk

dan m'għamlux, żgur li għolla leħnu, għajjat, hedded jew saħan.

Hekk għallmuna

l-ġenituri tagħna biex jiddomestikawna.

Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, din

id-domestikazzjoni ġiet bl-ilwien u l-ilsien tal-imħabba.

Kien għax qalu li jħobbuna

li l-kbar biddluna ħalli jiddomestikawna.

Għax iħobbuna, ridnuna ma nibqgħux

slavaġ.

Għax iħobbuna, riduna nsiru ċivilizzati, suriet in-nies, iddomestikati.

B'hekk ġabu fuqna l-aqwa ġid li setgħu jimmaġinaw: in-natura ċivilizzata.

Tfal inkorreġġibbli

Hawn tfal u tfal.

Hawn tfal li malajr joqogħdu għad-domestikazzjoni

mingħajr wisq problemi.

Hawn ukoll oħrajn li, le, donnha d-domestikazzjoni

jirreżistuha aktar.

Il-ġenituri kollha jafu mill-esperjenza x'jiġifieri jkollok

tfal ta' dawn iż-żewġ naturi differenti.

Bla dubju, huma qiesu lil tal-ewwel

tfal aħjar minn tat-tieni, għax skonthom hu aħjar minn iħalli lil min

Illum tfal li jirreżistu d-domestikazzjoni għandna ħafna

ismijiet kliniċi għalihom.

Huma msieken għax ikun hemm lest għalihom pilloli,

terapiji, tobba u x'naf jien.

Dawn jitqiesu tfal li għandhom difett jew tfal

Tfal li jirreżistu d-domestikazzjoni jridu jiġu mfejqa għax ma jitqisux

normali; jeħtieġu l-għajnuna u jridu jgħaddu minn mediċini differenti sakemm

in-natura tagħhom iċċedi.

Id-domestikazzjoni ma titqiesx marda.

Bil-kontra,

titqies l-aktar ħaġa naturali fid-dinja; l-aktar ħaġa b'saħħitha li l-kbar

jistgħu jixtiequ għaż-żgħar tagħhom.

Hu marid min ma jħallix lil min

jiddomestikah, jibdlu biex iġibu suriet in-nies.

Jitqies marid min ma jridx

jitmarrad bid-domestikazzjoni.

Hekk hi d-dinja.

Hekk aħna lkoll.


Id-domestikazzjoni mhijiex invinċibbli.

Tista' tintrebaħ, u għandha tintrebaħ.

Mhuwiex meħtieġ li l-individwi jibqgħu mjassra għal dejjem.

Tabilħaqq, dan ma jistax ikun faċli.

Imma ċertament hu possibbli.

Kull taħriġ, minħabba n-natura artifiċjali tiegħu, jista' jintradd lura u minfloku

mqiegħed taħriġ ġdid.

Il-bniedem il-ġdid

L-ewwel pass għall-ħelsien mid-domestikazzjoni huwa li

wieħed jew waħda jsiru konxji tiegħu.

Dan l-ewwel pass hu diffiċli daqskemm hu

fundamentali u kruċjali.

Malli l-bniedem jinfetħulu għajnejh

għad-domestikazzjoni li jkun ġarrab, allura jkun beda mingħajr ma jintebaħ

it-triq li tista' tieħdu lura d-dar, it-triq tal-ħelsien tiegħu nnifsu, it-triq

li biha jerġa' jiskopri s-sbuħija li kellu sa mill-bidu.

Meta bniedem jintebaħ bid-domestikazzjoni tiegħu ma jista'

jibqa' l-istess.

Jibda jara fih innifsu u madwaru dawk is-suriet u l-għamliet

kollha li ntużaw għal dan l-għan, kif ukoll jara ma' kullimkien is-sinjali

koroh tad-domestikazzjoni.

Din jibda jagħrafha talli hi, mhux talli qalulu li

hi, u jibda jsejħilha b'isimha.

Meta jiġri dan, il-bidu tal-qerda tagħha tkun

fil-qrib.

Mal-għarfien tad-domestikazzjoni jiġu, l-ewwel nett, fis

lura l-ġibda għal dak kollu li l-bniedem seta' kellu qabel ma beda jiġi

ddomestikat, u wkoll, wara, tiġi wkoll l-istmerrija għal dak kollu li qered dak

Mal-għarfien, il-bniedem il-qadim jibda' jixxennaq għall-bniedem

il-ġdid.

Il-bidla tkun bdiet isseħħ.

It-tiġdid

Hawnhekk jibda x-xogħol il-kbir tat-tiġdid, jiġifieri

jibda x-xogħol biex dak li l-bniedem kellu qabel ma d-domestikazzjoni biddlitu

għall-iskopijiet ta' ħaddieħor, jiġi irrestawrat u mqiegħed fil-post ewlieni li

Mal-għarfien jibda l-veru xogħol iebes li l-bniedem imgħarraf jeħtieġ li

jieħu fuqu nnifsu biex jerġa' jsir lilu nnifsu u l-ġmiel tal-individwalità

tiegħu.

Dax-xogħol jitlob żewġ ħwejjeġ ewlenin: it-tneħħija jew

il-qerda tal-effetti tad-domestikazzjoni, u, ma' dan, it-tqegħid flokhom ta'

drawwiet ġodda.

Huwa xogħol li jeħtieġ li xi affarijiet jinħattu waqt li oħrajn

jinbnew; żewġ movimenti ta' xogħol li jsiru fl-istess waqt, mhux

suċċessivament.

Filwaqt li ssir il-waħda, issir ukoll l-oħra.

Dax-xogħol hu iebes għax mhuwiex lineari, jiġifieri mhux

dejjem jimxi 'l quddiem f'linja dritta, u saħansitra mhux dejjem jimxi 'l

Kemm-il darba l-bniedem li jiddeċiedi li jżarma l-qadim biex floku

jibni l-ġdid, isib li l-qadim reġa' inbena kważi kważi mingħajr ma jaf kif, u

li dan jeħtieġ jerġa' jibda jinħatt mill-ġdid.

Il-ġlieda t-tajba!

Dax-xogħol ta' tiġdid jieħu s-snin.

Għala?

Għax

id-domestikazzjoni, li tkun saret tieni natura, hu diffiċli ħafna, għalkemm

mhux impossibbli, li tintradd lura u li l-effet tagħha jinħattu.

L-għeruq

moħbija u mifruxa tagħha jerġgħu jinbtu hekk kif jibqa' mqar biċċa ċkejkna

minnhom; jieħdu r-ruħ minkejja l-ġlieda kontrihom.

Il-ġlieda kontra d-domestikazzjoni ma tintemm qatt.

Dan m'għandux

jaqta' qalb xi bniedem.

Minkejja x-xogħol iebes għat-tiġdid tal-individwalità,

u minkejja li l-ġlieda ma tintemm qatt, ebda bniedem m'għandu jitlef it-tama,

għax kull pass huwa rebħa.

Minkejja x-xogħol ma jiġi fi tmiemu qatt, kull rebħa

ċkejkna fuq id-domestikazzjoni tagħna hija trijonf.

Dil-ġlieda hija t-tama ta' kull bniedem, u t-tama

Mingħajrha r-rebħa tad-domestikazzjoni u l-istituzzjonijiet kollha

li jgħinuha tkun sħiħa, u kull individwalità tkun meqruda.

Minn hawn tiġi

l-qdusija ta' dil-ġlieda, għax trodd lill-bniedem dak li kellu sa mill-bidu,

qabel inħakem mill-ħażin.

Annimali domestikati jeżistu u jibqgħu jeżistu.

ieħor jeżistu nies meħlusin minnha, u nies, bħalek, li jridu jinħelsu minnha.

Il-ġlieda


blog, personal blog, politics, sociology

More equal than others The Politics of Decency Three Years of Labour #Panamagate #Malta - Appeal for dismissal, call for publication of contracts #Panamagate #Malta - Appeal by Civil Society activists regarding financial investments of Maltese MPs
 Other side of #Panamagate

 #Panamagate #Malta - What next?

 Civil Society Activists and the Malta Panamagate Scandal


Notes from a Traffic Jam The Zonqor Conflict features in the 2015 Social Conflict Yearbook Why school food is an issue KEA: A new expression of radical environmentalism in Malta Strengths of civil society

 The logic of numbers

 Civil Protest Aftermath

 Michael Briguglio intervistat minn John Bundy

"Il-PM ttratta lin-nies bħallikieku ma jaħsbux"

L-eks-Ċermen ta' Alternattiva Demokratika Michael Briguglio qal li jiddispjaċih li l-Prim Ministru qed jittratta lin-nies bħallikieku ma jaħsbux.

Fil-programm Ma' Bundy fuq RTK Dr Michael Briguglio qal li bir-reshuffle li għamel il-Ħamis li għadda, il-Prim Ministru qed jagħti l-impressjoni li kulħadd jista' jagħmel li jrid u ma jiġri xejn.

Qal li d-deċiżjoni tal-Prim Ministru li jżomm lill-Ministru Konrad Mizzi u jżommu f'Kastilja fejn qal li "aktarx se jkollu aktar saħħa".

Filwaqt li rrikonoxxa li ekonomikament pajjiżna sejjer tajjeb il-PM qed jagħti l-impressjoni li kulħadd jista' jagħmel li jrid u ma jiġri xejn sostna li "pajjiżna jistħoqlu ħafna aħjar."

Fil-programm, Briguglio tkellem ukoll dwar in-netwerk tas-soċjetà ċivili li nhar is-Sibt se jorganizza protesta fil-Belt.

"Meta tiftaħ kontijiet fil-Panama jibdew jixegħlu l-bozoz il-ħomor"

Il-membri tan-netwerk tas-soċjetà ċivili qed jitolbu r-riżenja tal-Ministru Konrad Mizzi u taċ- Chief of Staff tal-PM Keith Schembri għaliex huma esposti fil-każ tal- Panama Papers .

Għal diversi drabi Dr Briguglio qabbel is-sitwazzjoni ta' dawn il-politiċi Maltin ma' politiċi minn pajjiżi oħrajn fosthom il-Prim Ministru tal-Iżlanda u l-Ministru Spanjol li t-tnejn kellhom jirreżenjaw.

Fakkar kif fil-każ ta' Swiss Leaks, il-Prim Ministru qal li dawn l-affarijiet huma "inaċċettabbli u li kieku l-Prim Ministru mexa bl-istess riga kien ikeċċi lill-Ministru Mizzi", tenna Briguglio.

"Il-ħidma ta' Konrad Mizzi mmtappna b'nuqqas ta' trasparenza"

Mistoqsi dwar il-ħidma tal-Ministru Konrad Mizzi, Michael Briguglio qal li sa issa, il-wiegħda tal- power station ma twettqitx u hi mtappna b'nuqqas kbir ta' trasparenza minħabba li l-kuntratti għadhom ma ġewx ippubblikati.

Sostna li t-tnaqqis fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma seta' ġie anke minħabba l-prezzijiet irħas tal-enerġija mill- interconnector .

Qal li ma jaqbilx mal-mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern li ressqet l-Oppożizzjoni għax qal li permezz ta' din il-mozzjoni saħħet il-Gvern għax hemm Ministri li qed jaħdmu sewwa.

"In-netwerk tas-soċjetà ċivili m'għandux irbit politiku"

Fisser li n-netwerk huwa ffurmat minn nies li ġejjin minn partiti politiċi differenti u li jemmnu li Malta jixirqilha governanza tajba.

Qal li f'Malta reġa' hawn il-biża' u bħala bniedem liberu li jitkellem kif irid iħossu fid-dmir li jirrappreżenta lil ħaddieħor li mhux daqshekk liberu li jitkellem.

Temm jgħid li "fis-soċjetà ċivili inħasset il-ħtieġa li jkun hemm vuċi ħielsa li tirrappreżenta lil Maltin u mhix estensjoni tal-ebda partit."


PN goes LGBT? 100 jum tal-Gvern Laburista Bridge to Gozo?

Hemm hafna x'wiehed jista' jghid dwar l-ewwel mitt jum ta' Gvern Laburista.

Kien hemm decizzjonijiet pozittivi, bhal hidma favur minoranzi u persuni zvantaggjati u favur edukazzjoni mhalta, u, bhall-kontinwita' f'affarijiet pozittivi li kienu jezistu.

Hemm affarijiet ohrajn li ghad irridu naraw x'ser isarfu fil-konkret, bhal kliem kontra x-xoghol prekarju u l-process lejn energija iktar nadifa.

B'mod negattiv, jidher li l-Gvern huwa lest jaghti rwol sproporzjonat lil zviluppaturi kbar.

Din iggib maghha mistoqsijiet dwar sostenbitilita' ambjentali.

Izda hemm zewg kwistjonijiet li f'dawn l-ewwel mitt gurnata, qed jispikkaw iktar minn ohrajn.

L-ewwel: Il-hatriet.

Nifhem li Gvern ghandu jahtar persuni f'rwoli krucjali li jkollhom twemmin li jkun vicin dak tal-Partit fil-Gvern, jew li jistghu jahdmu fi spirtu pluralista minghajr ma' jaghmlu sabutaggji.

Persuna f'pozizzjoni pubblika qatt m'hu ideologikament newtrali.

Nifhem ukoll li kien hemm numru ta' postijiet li ntlew minn persuni professjonali, kompetenti u kapaci.

Izda f'hatriet ohrajn li saru ma' narax meritokrazija jew kompetenza.

It-tieni: Il-politika fiskali.

Bhal ma argumentajt qabel l-elezzjoni generali, l-ahhar bagit tal-Gvern Nazzjonalista kien wiehed irresponsabbli li wieghed tnaqqis ta' taxxa ghal dawk li ghandhom dhul gholi, b'detriminet ghall-fondi pubblici, liema fondi huma essenzjali ghas-servizzi pubblici bhas-sahha, l-edukazzjoni u l-penzjonijiet.

Il-Gvern Laburista gdid zamm dan it-tnaqqis rigressiv.

Issa kif ser jaghmel tajjeb ghaz-zieda kbira fid-deficit?

Pajjizna ser jiehu triq neo-liberali lejn l-awsterita' ghad-detriment tal-gustizzja socjali?

Nittama li le.

Il-Gvern Laburista ghadu fiz-zmien li jbiddel ir-rotta favur politika fiskali progressiva li tredni dhul pubbliku minghajr ma xxekkel l-investiment.

Dan jista' jiggarantixxi servizzi pubblici sostenibbli u socjalment gusti.

Nappella lill-Gvern biex jiehu din it-triq qabel ma jkun tard wisq.

F'kontradizzjonijiet bhal dawn, jidher li l-islogan "Malta Taghna Lkoll" huwa problematiku, u li politika minghajr avversarji hija fantazija.

Gvern dejjem jiehu naha, irid jew ma jridx.

(Nota: Din l-opinjoni dehret fuq il-gazzetti It-Torca u Illum, li, flimkien mas- Sunday Times talbuni nikkummenta fuq l-ewwel 100 jum tal-Gvern Laburista)


Il-Fenomenu tal-Front

Il- protesta #savezonqo r tal- Front Harsien ODZ , nhar is-Sibt 20 ta' Gunju, kitbet l-istorja ghal bosta ragunijiet.

Din kienet l-ikbar protesta awtonoma li qatt organizzat is-socjeta' civili Maltija, minghajr indhil ta' partiti politici.

Kien hemm madwar 3,000 u 4,000 persuna li honqu triq ir-Repubblika, fil-Belt Valletta.

Is-soltu, huma biss il-partiti jew unjins kbar li jirnexxilhom jigbu folol daqshekk kbar, specjalment minhabba l-ammont ta' membri li ghandhom.

Izda anke hawnhekk, dan l-ahhar kien hemm tnaqqis ta' attendenza ghal bosta attivitajiet , u ghalhekk l-attendenza massiva ghall-protesta tal-Front kienet iktar sinjifikanti.

Apparti minn hekk, protesti ambjentali kbar li saru taht l-amministrazzjoni precedenti taht Gvern Nazzjonalista gibdu madwar 500 ruh – u kienu meqjusin success.

Il-Front Harsien ODZ jipprezenta fenomenu gdid fil-politika Maltija, u fl-istess hin jiccelebra t-tajjeb ta' attivizmu ambjentali li kien hemm fis-snin ta' qabel.

Il-Front jibni fuq ambjentalizmu tas-sittinijiet , ambjentalizmu iktar militanti mit-tmeninijiet il-quddiem, u l-istrategija inklussiva ta' kampanji li kisbu success bhal tal-Front Kontra l-Golf Kors fir-Rabat.

Il-Front ghandu appogg ta' iktar minn 30 organizazzjoni, u m'ghandu l-ebda intenzjoni li jiehu posthom, izda, li jahdem b'mod inklussiv, lil'hinn mis-settarjanizmu jew partiggjanizmu, fejn kulhadd jista' jahdem flimkien.

Dawk attivi fil-Front Harsien ODZ jirrispondu lill-istess Front u mhux lill-ghaqda li maghhom huma msiehba.

Decizjonijiet fil-Front isiru b'mod orizzontali u demokratiku, u attivisti m'ghandhomx bzonn approvazzjoni ta' xi ghaqda biex jippartecipaw fit-tehid tad-decizzjonijiet.

Hemm attivisti fil-front li ilhom attivi iktar minn 20 sena.

Ohrajn ilhom attivi ghal dawn l-ahhar snin, u ohrajn huma godda fil-mewga gdida ta' attivzimu fis-socjeta' civili.

Hemm attivisti li huma kunsilliera, ohrajn gurnalisti, ohrajn akkademici minn dixxiplini varji, u ohrajn li huma studenti, attivisti u cittadini b'interess ambjentali u fil-gid komuni.

Il-Front issa jrid jizgura li jibqa' awtonomu u li ma jaqax ghat-tentazzjoni ta' ko-opzjoni.

Il-Front m'huwiex mahkum minn glied intern, partiggjanizmu jew primadonnizmu politiku.

Ghall-kuntrarju, kull attivist ghandu rwol importanti, u l-Front juza pjattaformi differenti ghall-attivizmu.

Dan jinkludi l-media socjali, protesti, dibattiti pubblici, memes, networking u attivizmu 'grassroots'.

Il-Front jirraprezenta l-mument ta' attivizmu mhux partiggjan, f'kuntest ta' kuxjenza ambjentali li dejjem qed tikber, u taht Gvern Laburista li qed isir inqas trasparenti, iktar arroganti u iktar merkantili f'politika li qed tbiegh il-gid komuni.

Apologisti ultra-partiggjani qed jaghmlu dak kollu li jistghu biex izebilhu lill-Front Harsien ODZ.

Izda b'mod politkament xejn analitiku, qed jinjoraw il-mewga li qed tikber fis-socjeta' civili Maltija.

Dan jaghti iktar incentiv lill-Front biex jitkellem kontra s-serq tal-wirt ambjentali Malti.

Nota: Dan l-artiklu deher fil-harga tas-Sajf 2015 tar-rivista Zminijietna


Front Harsien ODZ is launched


Ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali

Żminijietna - Leħen ix-Xellug tawgura lill-Gvern li qiegħed iniedi proċess ta' konsultazzjoni dwar il-'green paper' għal struttura għal tnaqqis fil-faqar u għal inklużjoni soċjali.

Huwa pożittiv li l-Gvern qiegħed jirrikonoxxi li hemm dimensjonijiet varji tal-faqar u esklużjoni soċjali u li dawn jeħtieġu politika olistika għal problema li qiegħda tikber.

Huwa pożittiv ukoll li l-Gvern qiegħed jirrikonoxxi li l-Istat għandu responsabilità li permezz ta' politika soċjali jista' jikkumbatti dawn l-isfidi, u li se jidħlu bosta miżuri f'dan ir-rigward, kif ġew imħabbra fil-baġit 2014.

Żminijietna – Leħen ix-Xellug temmen li Malta għandha tħares lejn mudell soċjali li hu mibni fuq 'welfare state', universalità li jagħti l-importanza xierqa lil sfidi partikolari u lid-diversitajiet li jeżistu fil-faqar u fl-esklużjoni soċjali.

Żminijietna temmen ukoll li diskors dwar l-inguwaljanza ma jistax iħalli barra fatturi relatati ma' klassi soċjali u lanqas ma jista' jirraġuna li m'hemmx alternattivi għall-politika neo-liberali u kunċetti bħal privatizzazzjoni.

Żminijietna – Leħen ix-Xellug qiegħda tagħmel dawn il-proposti għal struttura għal tnaqqis fil-faqar u għal inklużjoni soċjali f'Malta.

Żieda fil-paga minima u riforma fil-COLA biex tirrifletti l-għoli tal-ħajja Din għandha tkopri lill-ħaddiema kollha, 'full-time', 'part-time' u kuntrattwali, u tista' twassal għal livell ta' għejxien aħjar għal ħaddiema b'paga baxxa, parteċipazzjoni ikbar fis-suq tax-xogħol peress li x-xogħol ikun iktar irendi u iktar produttiv.

Liġi kontra x-xogħol prekarju Għandu jkun hemm definizzjoni ċara ta' xogħol prekarju biex b'hekk tidħol fis-seħħ leġislazzjoni kontra dan it-tip ta' xogħol u favur xogħol diċenti.

"Active policy measures" fi sfond ta' 'welfare' universali Filwaqt li hu tajjeb li jkun hemm skemi ta' taħriġ, 'tapering' ta' benefiċċji soċjali sabiex jinkoraġixxu lil persuni biex isibu mpjieg mingħajr ma jieħdu skoss permezz ta' telf ta' benefiċċji soċjali, dan m'għandux iwassal għal 'welfare' kundizzjonali u tnaqqis ta' 'welfare' universali.

Dan tal-aħħar għandu jitqies bħala kumpens għal inugwaljanzi u diffikultajiet li ġġib magħha sistema kapitalista, u bħala dħul xieraq li jiżgura li ma jkunx hemm nies fil-faqar.

Ġlieda kontra l-faqar relatat mal-konsum tal-enerġija u favur il-'green jobs' L-istat għandu jiżgura mhux biss li l-kontijiet tad-dawl, ilma u gass ikunu affordabbli, iżda wkoll li jiżdied l-aċċess għall-enerġija nadifa u rinnovabbli b'għajnuna tal-istat u ppjanar li jżid l-aċċess f'binjiet.

Sfidi ambjentali u ta' enerġija għandhom jitqiesu bħala opportunità ta' ħolqien ta' 'green jobs' u sostenibilità.

L-istat għandu jkollu rwol ewlieni fil-produzzjoni u distribuzzjoni tal-enerġija.

Politika inklussiva dwar diżabilità Għandu jkun hemm politika li tirrikonixxi d-diversità ta' diżabilitajiet, biex b'hekk tinkoraġixxi 'independent living', impjieg u/jew ħarsien soċjali skond il-persuna, sabiex kulħadd ikollu kwalità ta' ħajja tajba garantita.

Il-kunsilli lokali għandhom jiġu obbligati li jimpjegaw persuni b'diżabilità fost il-ħaddiema tagħhom.

Pensjoni diċenti Malta għandha tersaq lejn pensjoni universali għal kull pensjonant sabiex jonqsu l-inugwaljanzi ta' klassi soċjali u l-faqar.

L-istat m'għandux jabdika mir-responsabilità li jipprovdi din it-tip ta' pensjoni.

Ħaddiema anzjani m'għandhomx jiġu meqjusa bħala piż fuq l-ekonomija u jiġu ddiskriminati, iżda għandhom jitħallew jaħdmu jekk huma jixtiequ jagħmlu dan, u jibqgħu jżommu l-pensjoni.

Ugwaljanza fost it-tfal Għandha tissaħħaħ l-edukazzjoni komprensiva, li filwaqt li tirrikonoxxi li tfal jista' jkollhom ħiliet u nteressi differenti, m'għandhomx jiġu segregati b'mod klassist.

Għandu jiġi żgurat ukoll li t-tfal kollha jkollhom id-dritt ta' aċċess universali għal attivitajiet kulturali, mużikali, sportivi u edukattivi offruti mill-istat.

Taxxi progressivi Il-Gvern għandu jerġà jintroduċi taxxa fuq id-dħul ta' 35% għal min għandu paga għolja.

Din ir-rata hija waħda mill-iktar baxxi fl-Ewropa u ma ixxekkilx l-investiment jew l-inizjattiva.

Id-dħul iġġenerat għandu jintuża biex jiffinanzjaw in-nefqa pubblika tal-Gvern, li b'hekk tkun fuq sisien sostenibbli, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' nefqa rikorrenti.

Paga massima fis-settur pubbliku Il-Gvern m'għandux iżid l-inguwaljanzi fis-settur pubbliku billi jagħti pagi astronomiċi fejn hemm min saħansitra qed ikollu iktar minn żewġ pagi 'full-time' ta' xogħol u konsulenzi li jagħmel fis-settur pubbliku.

Integrazzjoni u ġustizzja soċjali fl-immigrazzjoni

Għandu jkun hemm iktar inforzar tal-liġi kontra min qiegħed jisfrutta lill-immigranti irregolari għal xogħol, u għandu jkun hemm politika iktar soċjalment ġusta fuq livell nazzjonali u Ewropew, favur integrazzjoni u kontra d-detenzjoni u 'pushbacks'.

Ħidma ikbar mas-soċjetà ċivili Għandu jkun hemm iktar konsultazzjoni ma' għaqdiet non-governattivi, riċerkaturi u esperti f'oqsma varji tas-soċjetà ċivili.

Fost oħrajn, għandu jiġi żgurat li jkun hemm iktar konsultazzjoni fost riċerka li ssir fl-Università ta' Malta.

Ġustizzja soċjali u mhux diskors neoliberali u tal-'underclass' L-istat għandu jaħdem għal mudell soċjali ibbażat fuq ġustizzja soċjali, ugwaljanza, aċċessibilità u inklużjoni.

Għalhekk diskors uffiċjali li jħares lejn persuni foqra bħala każijiet ta' individwi li jġibu ruħhom ħażin u li huma ħatja tal-faqar tagħhom għandu jiġi evitat.

Għandu jiġi evitat kull diskors uffiċjali li jsostni li m'hemmx alternattivi sostenibbli għall-privatizzazzjoni.

Diskussjoni strutturata dwar l-introduzzjoni ta' dħul minimu garantit għal kulħadd Dan sabiex ħadd ma jgħix fil-faqar filwaqt li ma tinqatax l-inizjattiva għal min irid jidħol fis-suq tax-xogħol.

Is-sistema tal-'welfare' tkun issimplifikata u l-ispejjeż soċjali relatati ma' faqar jingħelbu.

Investiment ikbar fis-saħħa priventiva u politika kontra inugwaljanza ta' klassi fis-settur tas-saħħa Il-Gvern m'għandux jippermetti li min għandu aċċess għal 'insurances' u konsulenti privati jingħata preferenza għal aċċess fis-settur pubbliku tas-saħħa.

'One-stop shop' għal persuni fi kriżi imminenti Il-Gvern għandu jiffaċilità l-aċċess għal għajnuna soċjali lil min għandu emerġenza ta' faqar u/jew esklużjoni soċjali bħal persuni li jinsabu bla saqaf, eks-ħabsin, immigranti rregolari u persuni li jesperjenzaw faqar għall-ewwel darba minħabba emerġenza bħal mard serju.


Sfidi Socjali u Politici f'Malta

Diskors li ghamilt fil-Konvenzjoni tal-Partit Nazzjonalista, fuq stedina tal-Partit, fil-25 ta' Ottubru 2014

Introduzzjoni

Hemm hafna xi tghid dwar sfidi socjali u politici Maltin fis-snin li gejjin.

F'dan il-hin qasir ser nitkellem dwar uhud mill-isfidi li nara, u ser naqsamhom f'tliet kategoriji: Il-Gustizzja Socjali; Is-Sostenibilita' u d-Demokrazija.

Il-Gustizzja Socjali

Id-drittijiet u liberatijiet civili saru parti mid-diskors dominanti fil-politika Maltija, u ziedu l-awtonomija f'diversi oqsma tal-hajja.

Izda m'ghandniex nilludu ruhna li issa kulhadd sar ugwali.

Hemm diversi forom ta' inugwaljanza, per ezempju fuq bazi ta' klassi socjali, faqar u eskluzjoni socjali.

Fil-prezent, il-politika socjali Maltija qed taddotta 'active measures', jigifieri mizuri li permezz taghhom l-individwu ikun armat ahjar biex jaffacja d-dinja tax-xoghol u fejn jigi nkuraggit jinvesti biex itejjeb is-sitwazzjoni socjali tieghu.

Fl-istess hin qed isir diskors negattiv dwar 'dipendenza socjali', fejn donnhom in-nies foqra ghandhom x'jahtu tas-sitwazzjoni taghhom.

F'dan il-kuntest irridu nzommu f'mohhna li l-welfare universali – bhas-servizzi ta' sahha u edukazzjoni, u bhall-espansjoni ricenti tac-childcare - hafna drabi jipprotegi lill-bosta familji mill-faqar u eskluzzjoni socjali.

Jekk dan jidghajjef, jistghu jikbru l-inugwaljanzi socjali.

F'dawn l-ahhar snin il-mudell socjali Malti – li hu nfluenzat minn tahlita ta' mudelli socjali differenti fl-Ewropa - serva tajjeb bhala tarka ghal bosta nies, f'kuntest fejn il-krizi ekonomika kellha impatti devastanti fuq socjetajiet ohra fin-Nofs in-nhar ta' l-Ewropa.

Hawnhekk irrid nirrimarka li sistemi ta' penzjoni volontarji u ddominati mis-settur privat ma jawgurarx tajjeb, ghax jistghu izidu l-inugwaljanzi fit-tielet eta' permezz ta' skemi rigressivi, fejn min ihallas l-iktar, ikollu penzjoni iktar gholja, u min ma jiflahx ihallas, jibqa' lura.

Sostenibilita'

Politika socjali universalista' tistrieh fuq finanzi sostenibbli u tista' twassal ghal ekonomija iktar stabbli.

Politika fiskali rigressiva u instostenibbli tista' tipperikola dan kollu.

Bl-istess mod, ekonomija b'sahhitha tistrieh fuq sostenibilita' ekologika.

Fl-assenza ta' kwalita' ambjentali, ta' arja nadifa, spazji liberi u kampanja f'sahhitha, tonqos il-kwalita' tal-hajja.

Qeghdin f'sitwazzjoni ta' sfidi ekologici globali bhat-tibdil fil-klima li jistghu isiru katastrofici jekk ma jkunx hemm politika li timmangija riskji b'mod sostenibbli.

Izda anke fuq livell lokali, kwistjonijiet bhad-dhahen mill-karozzi, fejn donnu addottajna regoli Ewropej izda mhux nimplimentawhom, qed iwasslu ghal zieda fil-mard respiratorju.

Iz-zieda fit-traffiku u l-problemi assocjati mat-trasport pubbliku mhux jghinu s-sitwazzjoni.

Sfidi ohrajn bhall-energija sostenibbli, id-difiza ta' siti pubblici mill-kommodifikazzjoni, il-kostruzzjoni, l-immanigjar ta' l-iskart u l-ilma ser ikunu fuq quddiem fil-politika ambjentali Maltija fis-snin li gejjin, u dawn ser ikollhom impatt qawwi ekonomiku u socjali.

Dan kollu jista u ghandu jservi ta' opportunita' li nharsu lejn ekonomija hadra.

Din izzid is-sostenibilita' u tipprovdi x-xoghol f'setturi u livelli varji.

Sfida ewlenija relatata mas-sostenibilita' hi jekk ahniex Konsumaturi – li rridu gratifikazzjoni istantanja f'socjeta' ta' ixtri u armi; jew Cittadini li nzwegu d-drittijiet mar-responsabilitajiet, anke lejn generazzjonijiet futuri.

Nemmen li din hi l-ikbar dilemma fil-politika socjali llum.

Demokrazija

Id-diskors teknokratiku qed jipprova jikkonvincina li il-kwistjonijiet Ii jezistu llum huma biss ta' natura manigerjali jew teknika, u li l-ideologija mietet.

Altru milli mietet l-ideologija, qed naraw li l-ideologija neo-liberali ghandha rwol ewlieni fiz-zieda fl-inugwaljanzi socjali u fil-krizi ambjentali.

Bl-istess mod, jista' jkun hemm vizjonijiet ohra, li jaspiraw ghal bidliet sostanzjali lejn socjeta' iktar gusta u sostenibbli.

Politika demokratika taghraf il-possibilta' ta' direzzjonijiet politici differenti fil-governanza ta' socjeta'.

Taghraf ukoll li d-diversita' u l-antagonizmi jistghu isahhu d-demokrazija.

Fil-politika hemm pluralita' ta' siti socjali fejn isehhu l-antagonizmi, u dawn m'humiex necessarjament monopolizzati mill-partiti.

Jezistu ukoll ghaqdiet non-governattivi, li ghandhom rwol importanti li jqajmu kuxjenza u li jahdmu ghal bidliet socjali.

Il-partiti u l-NGOs jistghu jahdmu fi spirtu ta' djalogu, fejn l-awtonomija ta' kull naha tigi rispettata, izda fejn jigu ffurmati alleanzi u koalizzjonijiet skond il-htiega.

Avversarji politici ghandhom jigu rispettati ghall-vizjonijiet differenti taghhom.

Politika minghajr avversarji hi politika li tmur kontra s-sens demokratiku, ghax tassumi li kulhadd gie assorbit f'kunsens falz, kunsens monolitiku, kunsens li m'hu xejn ghajr monologu ta' min ghandu s-sahha.

Ghalhekk, it-tishih demokratiku jezigi li l-diversita', il-pluralizmu, is-socjeta' civili u l-forom politici differenti jigu ccelebrati.

Konkluzjoni: L-Awtonomija

Naghlaq billi nosserva li qed nghixu f'socjeta' li fejn l-individwalizazzjoni hija prezenti f'kull qasam tal-hajja.

L-individwi huma dejjem iktar mehtiega jibnu l-hajja rispettiva taghhom, mill-opportunitajiet li jezistu, nghidu ahna fl-edukazzjoni, sal-kundizzjonijiet ta' prekarjeta' li qed jnifirxu f'bosta oqsma tal-hajja, mix-xoghol sar-relazzjonijiet.

F'kundizzjoni ta' individwalizzazzjoni, m'ghandniex ghazla hlief li naghmlu l-ghazliet, kemm il-darba difficli.

L-ghazliet li naghmlu huma influenzati kemm mill-mod kif nirriflettu dwarhom u kif ukoll fil-kundizzjonijiet li nghixu fihom.

Ghalhekk, sfida ewlenija ghall-politika socjali hi kif l-individwalizazzjoni taghti inqas lok ghall-prekarjeta' u iktar lok ghall- awtonomija.

B'hekk wiehed ikollu kemm jista' jkun kontroll fuq l-attivitajiet li jixtieq jaghmel fil-kostruzzjoni ta' l-identita' tieghi, fl-isferi varji tal-hajja, mill-familja sax-xoghol, mill-hin liberu sal-edukazzjoni.

L-awtonomija ghandha tkun relatata mal-gustizzja socjali u mas-sostenibilita' f'kuntest demokratiku.

Hawnhekk, ikollna verament politika tac-cittadini, u mhux politika tal-konsumaturi.