Armi tan-nar għall-bejgħ!

Ġiet f'idejja kopja tal-magażin

On Parade

, imqassma f'Malta ma' gazzetta bl-Ingliż f'Ottubru li għadda.

Huwa magażin prodott l-aktar mill-Forzi Armati ta' Malta, u fih wieħed isib bosta artikli interessanti.

Madanakollu, fuq paġna minnhom, laqatni riklam għall-bejgħ tal-armi tan-nar minn ħanut f'Malta.

Ġabli l-kurżità għax ma stennejtx li għandi nsib, la f'dal-magażin u la mkien ieħor fil-Gżejjer Maltin, riklam għal kumpanija li hija magħrufa bħala l-'akbar qattiela tal-Ġermanja'.

Produtturi tal-armi

Ix-xiri tal-armi tan-nar f'pajjiżna, kemm jekk dan isir lokalment jew jekk minn barra, hu kkontrollat mill-'Att dwar l-Armi' (Kap. 480 tal-Liġijiet ta' Malta) u sitt Leġislazzjonijiet Sussidjarji (480.01–06).

Il-liġi tirregola l-armi fl-idejn, inkluż iż-żamma u l-bejgħ tagħhom.

Imkien ma tgħid fuq minfejn jistgħu jew ma jistgħux ikunu qed jinxtraw dawn l-armi tan-nar.

Fis-sit tal-ħanut li ġab ir-riklam tal-armi tan-nar, jingħad li l-ħażna tiegħu tikkonsisti biss f'armi sportivi u 'ċivili'.

Dawn jiġu mixtrija minn diversi kumpaniji tal-produzzjoni tal-armi tan-nar, fosthom Canik tat-Turkija, Browning, Winchester, Taurus, u CZ, ilkoll tal-Amerika, Glock tal-Awstrija, Walther tal-Ġermanja, u Sig tal-Iżvizzera-Ġermanja, kif ukoll il-kumpanija Ġermaniża Heckler & Koch.

Dawn il-kumpaniji kollha ma jipproduċux biss armi sportivi u ċivili; jipprovdu wkoll kull tip ta' armi tan-nar u l-aċċessarji kollha li jmorru magħhom għall-gwerra.

Bosta minnhom għandhom nies f'pożizzjonijiet influwenti li jistgħu jkabbru, mhux biss iż-żieda terribbli fl-armamenti, iżda wkoll l-inċidenza tal-gwerra nnifisha.

Kumpanija qattiela

Ir-riklam li rajt fuq l-armi tan-nar mill-kumpanija Ġermaniża Heckler & Koch (HK) ma jgħid xejn fuq x'tip hi din il-kumpanija.

Fis-sit tal-bejjiegħ jingħad biss li l-motto tagħha huwa 'Ebda Kompromess!', u li tissupplixxi "armi żgħar" lill-aqwa forzi militari, tal-pulizija u tas-sigurtà fid-dinja.

Dan huwa ftit minn dak li jista' jingħad.

Ngħidu aħna, sa minn meta twaqqfet fl-1949, il-kumpanija HK jingħad li kienet responsabbli għal aktar minn 2 miljun imwiet madwar id-dinja!

Skont għejun ta' min joqgħod fuqhom (fosthom Amnesty International u Oxfam GB), l-HK ipprovdiet armi tan-nar f'żoni tal-gwerra bħal fil-Bosnija, in-Nepal, is-Sudan, it-Tajlandja u Burma.

Sa evaditet ir-restrizzjonijiet fl-esportazzjoni tal-armi tal-Unjoni Ewropea f'żoni tal-gwerra bħal fl-Indonesja, is-Sri Lanka u Sierra Leone.

Skont id-dokumenti ta' Stuttgarter Nachrichten (2011), kif ukoll l-aġenzija Ġermaniża ARD, il-kumpanija HK ipprovdied l-armi tan-nar lir-ribelli li attakkaw li Gaddafi f'daru fi Tripli f'Awwissu tal-2011.

Skont attivisti Ġermaniżi kkwotati mill-gazzetta

The Guardian

fi tmiem is-sena li għaddiet, il-kumpanija HK hija "l-akbar qattiela tal-Ġermanja".

F'Awwissu li għadda, l-HK wiegħdet li ma kinetx se tibqa tesporta aktar armi tan-nar f'żoni ta' gwerra, legalment u mhux.

Ħafna ma jemmnuhiex; anzi, jaraw din bħala mossa għal ħabi aktar fin.

L-etika tas-sosten

Hu etiku li jsir kummerċ ma' kumpanija 'qattiela' bħal din, jew ma' xi kumpanija oħra simili għaliha?

Il-liġijiet ta' Malta ma jipprojbuhx — minkejja l-impenn statutorju li għandna fil-Kostituzzjoni tagħna li pajjiżna "jrid attivament jilħaq il-paċi ... fost in-nazzjonijiet kollha".

Finanzjament ta' kull mod, inkluż xiri ta' armi tan-nar minn kumpanija bħall-HK u oħrajn bħalha, huwa sosten, mhux favur il-paċi, imma favur il-gwerra u l-qerda fost il-ġnus.

Sfortunatament, f'pajjiżna m'għandna ebda programm ta' edukazzjoni għaddej fil-kultura u l-ħtiġijiet tal-paċi, la mill-gvern u lanqas mill-privat.

Safejn naf jien, ebda skola ma tgħallem suġġett bħal dan, ħalli t-tfal jibdew minn età ċkejkna jħobbu l-paċi u jfittxuha dejjem u bil-qalb.

Minkejja li suppost aħna pajjiż li 'attivament' jaħdem għall-paċi, ma jsir xejn mid-dehra biex din l-attitudni titrawwem fin-nies — ta' kull età.

L-armi tan-nar huma l-qerda tad-dinja.

Malta għandha tkun minn tal-ewwel li twarrabhom u tieqaf tikkoopera ma' kulmin ma jwarrabhomx.

Agħfas fuq l-istampa t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.


L-ambjent ta' suspett

Daż-żmien sirt tiltaqa' ma' bosta nies li, malli jaqbduha fuq il-politika, tarahom li nxteħtu għal rashom f'baħar ta' suspetti.

Ħafna drabi ssib li dawn in-nies jirrepetu mingħajr wisq ħsieb kantalieni li ħaddieħor ikun qalhom aktar minn darba bi skop politiku, proprju biex jitfa' l-ħatab fin-nar u jkompli jħeġġeġ ambjent ta' suspett li ma jikseb xejn, anzi, isewwed il-qlub u jħawwad l-imħuħ.

Tajjeb li tistaqsi

Li wieħed jikkwestjona dak li ħaddieħor jgħidlu m'hijiex xi ħaġa ħażina.

Il-mistoqsijiet dejjem wasslu għall-informazzjoni u saħansitra għat-tagħlim.

Bniedem li jistaqsi huwa bniedem li jitgħallem.

Mhux biss.

Huwa bniedem li ma jħallix l-għajdut jiġri bih jew l-apparenzi li jqarrquh.

Tajjeb li tistaqsi: staqsi dejjem!

Madanakollu, waqt li wieħed jistaqsi u jikkwestjona m'għandux jagħti widen għal kull tweġiba li tingħatalu, speċjalment mingħand dawk li l-intenzjoni tagħhom m'hijiex li jgħallmuh jew jgħarrfuh, iżda li jħawduh jew, li hu agħar, li jiksbu vantaġġ politiku minn fuq dahru.

Minn dawn għandna ħafna.

Dawn l-akbar arma tagħhom hija r-repetizzjoni: jgħidu u jgħidu u jgħidu l-istess ħaġa sakemm fl-aħħar tikseb xi għamla ta' verità.

Jekk ir-repetizzjonijiet tagħhom ma jiksbux għamla ta' verità, għall-anqas jiksbu xi ħaġa li għandha mnejn hija agħar: li jnisslu ħafna suspetti u dubji b'tali mod li jħallu lil dak li jkun iċċassat.

Dan l-istat irażżan il-mistoqsija serja u jġib fix-xejn l-inkwetudni li hi ta' min ifittixha.

Repetizzjonijiet bla ħsieb

L-ambjent ta' suspett maħluq artifiċjalment—l-aktar għal raġunijiet partiġġjani—huwa dannuż ferm għax inawwar il-fiduċja u jeqred il-pożittività.

Infatti, ambjent bħal dan kulma jagħmel huwa li jferrex in-negattività biex iġib sitwazzjoni ta' paniku u nervożiżmu.

Dan l-ambjent qed jagħmel l-għeruq tiegħu bħalissa f'pajjiżna u wieħed irid joqgħod attent għalih.

Intenni, m'huwiex sewwa li bniedem jibqa' jistaqsi u jikkwestjona; imma mhux għad-daqqa ta' min ma jridx ebda ġid, la liċ-ċittadin u lanqas lil min għażel biex imexxih, imma ġid biss lill-vantaġġ politiku partiġġjan tiegħu.

Issa hawn bosta li qed jaqgħu fin-nassa ta' dawn in-nies.

Qed iħalli lilu nnifsu jirrepeti xnigħat u għajdut mingħajr wisq riflessjoni jew intelliġenza.

B'dan m'huwiex jgħin lilu nnifsu biex jistaqsi u jikkwestjona—bħalma għandu jsir f'kull demokrazija suriet in-nies—imma biss biex jgħin l-aġenda partiġġjana ta' min irid il-ħsara.

Parti mis-soluzzjoni

Min għandu f'moħħu biss li jiżra' n-negattività jagħmel dan mill-passjoni u mhux mir-raġuni.

Infatti, huwa jgħajjat, mhux jirraġuna.

Li wieħed joqgħod jirrepeti mingħajr kritika serja u msejsa fuq il-fatti x-xnigħat u l-għajdud negattivi li jisma' ikun ma jagħmel xejn għajr jissieħeb fil-passjonalità ta' dawn in-nies.

Sinjal ċar ta' dan huwa li min ixerred in-negattività u l-qrusa jagħmel dan billi jnessi dak kollu li jista' jkun pożittiv, kemm fl-amministrazzjoni u kemm fiċ-ċittadin.

Ħsiebu biss li jpinġi kollox ikrah, maħmuġ u ... suspettuż.

B'dan jasal biex joħloq, bil-ftit il-ftit, il-paniku li jixtieq ħalli fejn ma wasalx bis-sewwa jasal bid-dnewwa.

In-negattività u l-ambjenti ta' suspett qatt m'għenu lil ħadd biex jasal biex jifhem aktar jew biex isewwi xi ħaġa.

Dawn huma ħofor li, meta wieħed jinżel fihom, ma jkunx jista' jitla' aktar u, jekk jipprova, ikompli jkabbar il-problema.

Jekk jista' jkun, aħna lkoll għandna nkunu parti mis-soluzzjoni, mhux mill-problema!

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt bħal aktar tagħrif


Libera nos, Domine!

Il-kampanja sistematika, organizzata, insidjuża, traditorja, li qed issir kontra pajjiżna—aktarx orkestrata minn barra; għandu mnejn minn xi kmamar f'Brussell—qed tmiss kull rokna tal-istabbilità nazzjonali.

Il-ħsieb ewlieni tagħha hija li tkabbar kemm jista' jkun is-suspett populesk biex forsi—min jaf?—xi darba jirnexxielha tikseb xi mandat elettorali.

Imn'alla l-amministrazzjoni governattiva qed iżżomm rasha bierda.

Imn'alla.

Riħ ivenven

Li 'l din il-kampanja djabolika taqtgħalha l-għatx bil-perżuta għandha mnejn hi l-aħjar mod kif tħalliha tifga f'demmha.

Għax tifga f'demmha se jkollha tagħmel ladarba m'għandhiex suriet oħra—aktar onorabbli—ta' kif tikseb xi ftit tal-art fil-proċess demokratiku.

L-isfiduċja tal-poplu fl-għadd kbir tiegħu, mhux darba, imma darbtejn, ħareġ lil min jistaħba wara dil-kampanja ta' mażetta; u jerġa' joħorġu.

Għax għalkemm il-poplu tagħna hu wieħed paċenzjuż—u dan urieh ħafna drabi fl-imgħoddi—huwa poplu deċenti li l-għajb jaf jarah meta jilmħu.

Għajjat qed isir bla qtugħ, iżda huwa bħar-riħ li jvenven kemm irid għal ftit tal-jiem mingħajr ma jirbaħ.

Tassew jaħqar u, xi kultant, ibeżżgħa.

Imma ma jegħlibx.

Ma tgħaddix tiegħu.

Ma jegħlibx għax ma jilgħabx skont ir-regoli tal-logħob.

Għax ma jurix qima lejn il-proċess demokratiku.

Għax jagħmel bħat-tfal—it-tfal li jmexxuh—li jridu li tgħaddi tagħhom bid-dnewwa flok bis-sewwa.

Dan ir-riħ qed ikarwat, iżda hu vojt daqs il-ħoss li qed jagħmel.

Tweġiba xierqa

Ir-ras bierda quddiem dat-theddid baħnan hu sinjal ta' rispettabilità.

Barra minn Malta, imqar fis-swali ta' Brussell u f'inħawi oħra, dar-riħ sħun mhuwiex qed jimpressjona daqskemm iridu x-xewwiexa tiegħu.

Barra minn Malta, imqar fis-swali ta' Brussell u f'inħawi oħra, jafu tajjeb, għax għajnejhom f'wiċċhom, kemm ir-rieda tal-poplu Malti u Għawdxi għadha taħtar lil min ħatret darba darbtejn.

Dal-poplu hu sensittiv għat-tradituri.

Il-kultura Mediterranja tagħna ma taċċettax it-tradiment, ukoll jekk hi lesta taċċetta ħafna u ħafna affarijiet.

Imma t-tradiment le!

U min iħammeġ 'il pajjiżna għall-iskopijiet imdardra tiegħu, biex forsi jikseb xi punt għar-rebħa finali (li qatt ma tasal), jitqies traditur; bniedem diżonorabbli; bniedem li ma jistħoqqlux la ġieħ u wisq anqas fiduċja.

It-tweġiba tar-ras bierda tingħata bil-fatti ta' fedeltà li jibqgħu jintwerew lill-poplu tagħna.

Mhemmx għalfejn ta' ħafna għajjat, jew ta' xi tgħajjir, jew ta' xi ħalf; hemm bżonn biss tal-bżulija ta' dejjem, tal-għaqal fix-xogħol, u ta' rispett, bħalma dejjem sar, lejn is-saltna tad-dritt.

U d-dritt jirbaħ.

Ċaħda monumentali

Madankollu, hu tassew ta' niket li nibqgħu naraw Maltin li suppost ħalfu fedeltà lejn il-bandiera tagħna li jibqgħu jistinaw irjushom biex iħammġuha u jkasbruha.

Dan mhuwiex il-mod kif ikunu l-irġiel u n-nisa!

Għax huwa l-mod godard.

Huwa l-mod li jaslu biss għalih l-immaturi u l-behiena.

Pajjiżna jixraqlu aħjar.

Il-poplu Malti u Għawdxi jixraqru aħjar mingħand dawk li jgħidu li jirrappreżentawh, speċjalment fis-swali tal-barranin.

Dan il-poplu ma jixraqlux 'il min iħarref fuqu, jgħaġġibha u jfittex biss li jidħkulu x-xewwiexa sħabu.

Le, dan il-poplu jixraqlu nies ta' ġieħ.

Ilha għaddejja l-kampanja—iva, intenni, sistematika, organizzata, insidjuża, traditorja—li se tara biss sa mneħirha.

Ħadd m'għandu jimpressjona ruħu biha.

Anzi, għandu jaraha għal dak li hi: ħanqa ta' ħmar.

Is-sema magħluq għaliha.

Dal-pajjiż jeħtieġ oppożizzjoni ta' stoffa; teħtieġha d-demokrazija; jeħtieġa s-saltna tad-dritt.

X'ħasra li qed tiġi miċħuda għal baxxezzi puwerili li ma jtuqu lil ħadd.

Hija ċaħda monumentali li biha qed tgħarraq l-ewwel u qabel kollox lil min qed jagħmilha.

Alla jilleberana minn dawn in-nies!


Il-Knisja ta' bla Knisja

Ir-riżultati taċ-ċensiment li sar ftit tal-ġimgħat ilu fuq l-attendenza tal-quddies tal-Ħadd m'għandniex nistennew li joħorġu tant malajr.

Madanakollu wieħed jista' jobsor li għandu mnejn juri li din l-attendenza tkun, xi ftit jew wisq, madwar it-30% f'Malta u l-50% f'Għawdex.

Ikunu xi jkunu, dawn ir-rati b'ebda mod ma jistgħu juru l-"Knisja t'Alla" kemm fiha nies.

Dan għax il-"Knisja t'Alla" ma tistax tiġi identifikata mar-reliġjon.

Il-"Knisja t'Alla", magħmula minn nies li jqisu lilhom infushom imsieħba ma' xi Knisja jew le, tmur lil hinn minn kull reliġjon.

Knisja bla fruntieri

Il-kelma semitika bil-Malti "knisja" tiġi mill-Grieg "ekklesia", li, sa mill-anqas sitt sekli qabel Kristu, kienet tintuża biex tirreferi għall-ġabra tan-nies imsejħa flimkien biex jitkellmu u jiddeċiedu fuq affarijiet ta' ġid komuni.

L-Insara Għarab bdew jużaw il-kelma biex jirreferu għall-ġimgħat reliġjużi tagħhom sakemm, bil-mod il-mod, bdiet tirreferi għar-reliġjon tagħhom kollha kemm hi (il-"Knisja Nisranija"; wara maqsuma fi "Knejjes" differenti).

Meta ngħidu "Knisja t'Alla", m'għandniex nifhmu li qed nirreferu għal xi reliġjon.

Aktar għandna nifhmu li qed nirreferu għall-ġemgħa ta' dawk kollha fid-dinja li, aktarx mingħajr irbit formali bejniethom, iħaddnu ċerti valuri spiritwali jew filosofiċi, u jħaddmuhom konkretament fil-ħajja tagħhom.

Dawn in-nies jistgħu jkunu jemmnu f'Alla u jistgħu ma jkunux.

Imma l-valuri mħaddma tagħhom jissejħu minn xi wħud, bħali, 'divini', jiġifieri li jsebbqu u jsebbħu l-kwalitajiet naturali tal-bniedem.

Bħalma l-"Knisja t'Alla" m'għandhiex reliġjon, lanqas m'għandha fruntieri, żminijiet, nazzjonalitajiet, ideoloġiji, passaporti, etniċijiet, ilwien ta' ġilda, orjentamenti sesswali, etajiet, setet jew xi distintiv ieħor ta' firda bejn il-bnedmin.

Hi min-natura tagħha universali.

L-"Alla" tagħha, għal min irid ipoġġiha hekk, hu l-Wieħed komuni għal kulħadd, għal kullimkien u ta' dejjem.

Il-valuri tar-rispett sħiħ

Il-valuri ta' din il-"Knisja t'Alla" huma dawk li jqimu d-dinjità ta' kull bniedem f'għaqda waħda mal-ħolqien kollu.

Huma valuri li jħaddnu l-aqwa u l-ogħla twemmin tal-ispiritwalitajiet u l-filosofiji li qatt kien hawn u li qatt ikun hawn fid-dinja, inkluż l-ideali etiċi u morali tagħhom.

Dal-valuri mhumiex xi kodiċi fantastiku ta' aġir sopranaturali.

Anzi, bil-kontra.

Mhuma xejn għajr dawk l-aktar sempliċi: ir-rispett sħiħ lejn ħaddieħor u r-rispett sħiħ lejn il-ħolqien.

Huma tabilħaqq sempliċi imma li tant nies tar-reliġjon, il-politika, il-kummerċ u l-hekk imsejjaħ ordni pubbliku nsew jew sfruttaw bil-kbir għall-interessi tagħhom; fuq kollox, biex jiżirgħu l-firda fl-umanità, li hi waħda komuni għal kulħadd.

Ħafna nies lanqas biss jafu li jagħmlu sehem minn dil-"Knisja t'Alla" filwaqt li jħaddnu u jħaddmu konkretament il-valuri tagħha.

U lanqas m'għandhom għalfejn ikunu jafu.

Għax mhuwiex x'wieħed jgħid li hu dak li hu importanti, imma x'wieħed jagħmel fil-konkret.

Knisja ta' inklużjoni biss

Għandu mnejn li l-biċċa l-kbira tal-imsieħba ta' dil-"Knisja t'Alla" ma jagħmlu sehem minn ebda Knisja, minn ebda reliġjon u minn ebda ideoloġija.

Madanakollu, f'qalbhom u f'għemilhom għandhom xi ftit jew wisq, fil-limitazzjonijiet tagħhom, ir-rispett lejn ħaddieħor u lejn il-ħolqien.

Dan hu li jgħodd.

Hu dan li jagħmilhom "qaddisa".

Ir-reliġjon waħda ta' Alla, nistgħu ngħidu, hi l-ħolqien, u l-bniedem hu biss biċċa minnu; biċċa żgħira ħafna minnu.

Alla m'għandux firdiet u ma jara ebda firdiet.

Hu l-bniedem, bil-filosofiji, l-ideoloġiji u r-reliġjonijiet tiegħu li joħloq il-firdiet fejn mhemmx, u jehda bihom.

Il-bniedem tal-"Knisja t'Alla" jara bħal Alla: jara kull bniedem, u jara kull biċċa tal-ħolqien, bħala l-istess fil-mistħoqq tar-rispett u l-qima.

Kull rispett bħal dan jagħti ġieħ lill-ħallieq u hu l-aqwa—u nistgħu nażżardaw inżidu wkoll: l-uniku—rispett li jista' jingħata.

Int tista' tkun eskluż minn kull ideoloġija, minn kull reliġjon, minn kull filosofija ... iżda mhux, jekk temmen u tipprattika r-rispett lejn ħaddieħor u lejn il-ħolqien, mill-"Knisja t'Alla".

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.


L-ewwel ġenerazzjoni

Il-miġja fostna ta' ħafna barranin, aktarx miġbuda minn impressjonijiet ta' ħajja aħjar milli ħallew warajhom, għall-ewwel mhux dejjem intlaqgħet tajjeb minn bosta Maltin u Għawdxin, partikularment jekk dawk il-barranin kienu ta' ġilda skura.

Illum, wara madwar għoxrin sena li beda dal-fenomenu relattivament ġdid, jidher li s-sitwazzjoni tinsab xi ftit aħjar, ukoll għax, bħalma basru xi wħud, il-biżgħat li tqajmu fil-bidu spiċċaw biex sfumaw fix-xejn.

Fenomenu ġdid

Il-fenomenu tal-barranin fostna li rajna f'dawn l-aħħar, bejn wieħed u l-ieħor, għoxrin sena, partikularment mill-Afrika tan-Nofs, kien differenti ħafna minn dak ta', ngħidu aħna, is-snin sebgħin, meta kellna miġjiet ta' Libjani u xi ftit taċ-Ċiniżi.

Dawn tal-aħħar kienu kważi inviżibbli, u l-oħrajn ma kinux nieqsa għal kollox mill-mezzi t'għajxien u lanqas il-bixra tagħhom ma kienet tant differenti minn tagħna.

Il-miġjiet dejjem jiżdiedu ta' madwar għaxar snin wara, jiġifieri mal-għoxrin sena ilu, ma kinux bħal dawn.

Il-bixra tal-barranin il-ġodda, bil-ġilda ferm skura tagħhom, qatgħu aktar, u ħafna drabi spiċċaw fostna b'ta' fuqhom senduqhom.

Ħafna minnhom telqu u mxew għal pajjiżi aktar 'il fuq, imma oħrajn baqgħu u bdew jadattaw għall-ħajja l-ġdida tagħhom fostna.

Dawn kienu l-ewwel ġenerazzjoni ta' dal-fenomenu xi ftit jew wisq ġdid għalina.

Kienet il-ġenerazzjoni li kontriha qamu u għaddbu xi wħud.

Kienet il-ġenerazzjoni li kellha taqta' bi snienha.

Kienet il-ġenerazzjoni li ma setgħetx tintegra ruħha sewwa f'dis-soċjetà l-ġdida tagħha.

Imma kienet il-ġenerazzjoni li baqgħet.

L-ewwel ġenerazzjoni.

F'għoxrin sena

Dil-ġenerazzjoni għall-ewwel rajniha tgħix kif tista', tqanqaċ kemm setgħet, titqanna b'kemm kemm tiddobba u tistabar b'kulma kien ta' siwi għaliha.

Kienet ġenerazzjoni li batiet, għax għeruq ma kellhiex; ġenerazzjoni li qagħdet għal kollox, għax ix-xi ħaġa kien aħjar mix-xejn; ġenerazzjoni ta' tama rassenjata għal kulma l-ġejjieni kellu xi jrodd.

Dil-ġenerazzjoni ġiet bit-tfal iż-żgħar li llum diġà kibru ġmielhom; tfal li għadhom parti mill-ewwel ġenerazzjoni.

Għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dawn it-tfal―illum ġuvintur u tfajliet―xorta waħda għadhom ma jistgħux jintegraw wisq mal-għaġna tal-poplu Malti u Għawdxi.

Għalkemm jgħixu magħna―ukoll f'Għawdex, fejn għall-ewwel ma setgħux joqogħdu―xorta waħda għadna narawhom iżommu xi ftit jew wisq għalihom.

Minkejja dan, f'dawn is-snin rajnihom ukoll jirbħu, kważi bil-ħila tagħhom biss, l-iżvantaġġi kbar li kienu bdew bihom mal-għoxrin sena ilu.

L-għaqal tagħhom, naturali daqskemm imġiegħel, kabbar risqhom u issa jistgħu jgħixu ħajja aktar komda, aktar żgura, aktar dinjituża u aktar hienja.

It-tieni ġenerazzjoni

It-tieni ġenerazzjoni għandha tkun ferm differenti minn din.

It-tfal ta' dawk it-tfal żgħar li ġew mal-familji tagħhom mal-għoxrin sena ilu, għalkemm illum għadhom trabi u ċkejkna wisq, għad isibuha ħafna eħfef li jintegraw u jkun aktar parti mill-poplu Malti u Għawdxi.

Dit-tieni ġenerazzjoni, li s'issa għadha ma tidhirx wisq, għad tibda toħroġ is-sabiħ li dan-nies ġabu magħhom u li l-ġenerazzjoni ta' qabilhom ma setgħetx turi fid-deher.

Huwa bit-tieni ġenerazzjoni, mhux bl-ewwel waħda, li se nkunu nistgħu nqisu u napprezzaw sew il-barka tal-imigrazzjoni li xi wħud tant twerwru biha.

U mhux biss it-tieni ġenerazzjoni tan-nies li ġew mill-Afrika tan-Nofs, imma wkoll tan-nies li ġew hawnhekk mill-Asja, tal-qrib u l-imbiegħda, u mill-Ewropa tal-Lvant.

Għalissa għadna ma nistgħux naraw is-sabiħ li ġabu magħhom dan-nies.

Imma għad narawh b'ulied uliedhom.

Il-popli kollha tad-dinja dejjem kienu magħmulin mit-taħrik ta' nies.

Il-bniedem qatt ma waqaf jitħarrek, ukoll jekk l-impressjoni ġenerali kienet li kull poplu hu magħmul fih innifsu u xejn ma jiżdied jew jitnaqqas minnu.

Das-sens soċjali statiku kien falz għax injora l-bidliet, kbar jew żgħar, li dejjem―dejjem―biddel u għaġen is-soċjetajiet mill-qiegħ.

Il-bidla tibqa' sejra

Il-fenomenu tal-imigrazzjoni li beda madwar għoxrin sena ilu 'l hawn għadu frisk wisq biex juri l-benna tiegħu.

Xi wħud għadhom sal-lum jibżgħu minnu u jixtiequ li jreġġgħuh lura.

Oħrajn draw jaċċettawh u jifhmu li mhuwiex ta' theddida kif kien maħsub u mwebbel.

Aktarx ftit huma dawk li japprezzawh u huma ferħana bih.

Imma dan kollu għad jinbidel ... u diġà beda jinbidel.

Illum hu gost għal xi wħud minna li naraw, jekk ikollna l-opportunità, it-tfal ta' dawk l-ewwel emigranti jgħixu ħajja aktar serena u dinjituża minn dik tal-ewwel snin iebsa tal-ġenituri u l-familjari tagħhom.

Hu gost għal xi wħud minna li naraw li l-adattazzjoni soċjali qiegħda, minkejja kollox, tifrex is-sigurtà tagħha.

Għada pitgħada jkun ukoll gost li naraw it-tfal tat-tfal ta' din l-ewwel ġenerazzjoni tintegra ruħha b'faċilità u b'nuqqas ta' tensjoni.

Dan għandu jkompli jibdel bil-mod il-poplu Malti u Għawdxi ... l-istess bħalma dejjem imbidel fl-imgħoddi u jibqa' jinbidel għal dejjem.

Bħal kull poplu ieħor fid-dinja, il-poplu tagħna mhuwiex xi fossila indifferenti għaż-żmien jew iċ-ċirkustanzi.

Huwa poplu ħaj li jinbidel u miegħu, bħalma sar dejjem u jibqa' jsir dejjem, jinbidlu d-drawwiet tiegħu.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.


O msejkna Sirja!

Dax-xahar, il-gwerra ċivili fis-Sirja tagħlaq seba' snin!

Bdiet bi protesti paċifiċi madwar l-hekk imsejjaħ "Rebbiegħa Għarbija" tal-2011, imbagħad bdew l-attakki tal-armata tal-gvern, u l-infern kollu nfexx.

Skont il-Ġnus Magħquda, s'issa nqatlu madwar nofs miljun ruħ, il-biċċa l-kbira minnhom nies ċivili.

Barra minn hekk, madwar ħames miljuni u nofs ħarbu mill-pajjiż bħala refuġjati, fosthom man-nofs miljun Insara Sirjani.

Il-ġimgħa li għaddiet kien hemm taparsi waqfa mill-ġlied, imma din ma swiet għal xejn.

L-attakki baqgħu sejrin.

L-agħar hu dan: li tmiem għal din il-gwerra s'issa ma jidhirx li jista' jkun hemm.

Pajjiż maqsum

Il-gwerra ċivili fis-Sirja hi waħda mhux bħall-oħrajn li ġieli smajna bihom fl-imgħoddi qarib.

Hi gwerra li, meta tqis kollox, tintebaħ li mhi tas-Sirja xejn.

L-indħil ta' diversi pajjiżi fiha, b'appoċċ għal xi naħa jew oħra, wassal biex hemmhekk tiġi miġġielda gwerra għal skopijiet oħra, l-aktar waħda għat-trażżin u l-kontroll tal-Iran.

Il-prezz, però, qed iħallsu l-poplu Sirjan.

Bħal kull konflitt armat ieħor, meta bdiet il-gwerra seba' snin ilu, kulħadd, fosthom l-Unjoni Ewropea u l-Ġnus Magħquda, bastru li l-gwerra ma kellhiex iddum, u li t-tmiem tagħha kien se jkun ta' malajr — kellu jitneħħa l-gvern u floku l-Punent jimponi wieħed għal qalbu.

Dan ma ġarax.

Ir-Russja rat li dan ma jiġrix.

L-irjus iebsa, għalhekk, ħabtu ma' xulxin, u l-konflitt, mibdul fi gwerra mdemma ċivili, issa m'hemmx tmiem għalih.

Il-pajjiż ċkejken tas-Sirja, li hu ftit akbar mit-Tunesija, issa hu maqsum mill-anqas f'ħames biċċiet, ilkoll jitqatlu ma' xulxin.

Hemm il-parti taħt il-kontroll tal-gvern Sirjan, dik tal-Forzi Demokratiċi Sirjani, dik tal-oppożizzjoni Sirjana, dik tal-Istat Iżlamiku u dik ta' Taħrir al-Xam.

Ilkoll għandhom armi sofistikati żgħar u kbar.

Ilkoll b'xi mod jew ieħor isibu appoġġ minn barra l-pajjiż biex ikomplu jitqatlu.

L-indifferenza għat-tbatija

Hemm min ma jridx li dil-gwerra tieqaf għaliex qed jagħmel qligħ kbir fuqha, speċjalment bil-bejgħ tal-armi ta' kull għamla u sura, inkluż dawk kemikali.

Li b'danakollu qed imutu n-nies ċivili ma jidhirx li jinporta wisq.

Dawn, jgħidulek, jinqabdu sfortunatament fin-nofs, u wieħed ma jistax jagħmel mod ieħor għajr li xi kultant jolqothom.

Huma żejda għall-gwerra; żejda u fin-nofs.

Paċenzja!

Din l-indifferenza kbira għall-ħajja tan-nies għandu mnejn hu l-aktar aspett qalil ta' din il-gwerra.

Hi indifferenza li, biex jinkisbu vantaġġi territorjali u politiċi, tgħodd in-nies bħala dubbien.

Bħal meta t-tfal, biex jilagħbu, ikissru l-affarijiet ... għax ma jafux aħjar; ħsiebhom hu biss li jieħdu gost jilagħbu.

Imma l-gwerra ċivili tas-Sirja mhijiex logħba, għall-anqas mhijiex logħba sabiħa; hi logħba bil-ħajja ta' nies innoċenti u maqbuda bejn in-nar u l-ilma.

Il-ġlieda bejn il-kbar ma jgħaddix minn fuq rashom; jgħaddi minn ġo fihom u jolqothom fl-aktar affarijiet għeżież għalihom: ikilhom, darhom, ħajjithom.

Qligħ bil-gwerra

Għal xi wħud, il-qligħ minn din il-"logħba" terribbli jikber dejjem.

Tliet logħbiet tal-video ġew maħduma biex dan isir: "Endgame: Syria" (2012), "Syrian Warfare" (2017) u, dan l-aħħar, "Holy Defence" (2018).

Inħadmu wkoll erba' films fuq dil-gwerra: "Ladder to Damascus" (2013), "Sniper: Legacy" (2014), "Phantom" (2015) u "The Father" (2016).

Waqt li n-nies imutu, oħrajn qed jobormuhom!

Xi wħud jaraw li, biex tibda tinstab soluzzjoni għal dil-gwerra ċivili, hemm il-ħtieġa tal-waqfien għal ftit mill-ġlied biex il-ġellieda joqogħdu bilqieħda jitkellmu ftit.

Ħafna drabi, dal-laqgħat la jservu biex jinstabu soluzzjonijiet, la biex jieqaf għal ftit il-ġlieda u lanqas biex tittaffa daqxejn il-ħajja tal-vittmi ċivili.

Iservu bħal djalogu tat-torox — fejn kulħadd iżomm it-trunċiera tiegħu u, bla ma jafda lil ħadd, jistenna 'l-oħrajn jitħarrku.

Imma ma jitħarrek ħadd, u kollox jerġa' jiġi għal li kien.

B'hekk, it-traġedja bla qies tas-Sirja tkompli bi gliegel ta' demm u b'dinja t'imrar.

Dal-pajjiż li darba kien mill-isbaħ, u li kien jissejjaħ il-"Ġnien tal-Lvant Nofsani", issa hu bħall-wiċċ tal-qamar, imġerraħ, deżolat u mbikkem.

Fuq kollox, hu xhieda oħra tal-ħdura tal-bnedmin u, ukoll, tal-qerq tal-gvernijiet u l-ħażen tal-Istati.

Alla jbierek lil dawk li jħobbu l-paċi u qed jaħdmu tassew għall-ġustizzja!

Dawn biss jistħoqqilhom it-talb ta' xi ħadd!


L-ilsien Malti f'era diġitali

Artiklu li kiteb il-Ministru Evarist Bartolo lejn il-bidu tas-sena ġibed l-attenzjoni fuq rapport li kien ħareġ fl-2012 fuq l-ilsna dinjija fl-era diġitali.

Ir-rapport kien sar fl-okkażjoni tal-Jum Ewropew tal-Ilsna li jiġi mfakkar f'Settembru.

Għal dar-rapport ġew mistħarrġa 30 ilsien Ewropew, fosthom il-Malti, biex jiġi magħruf xortihom fl-era diġitali.

Dak li ntqal dwar l-ilsien Malti ma kienx sabiħ.

Id-dinja diġitali

Ir-rapport, imħejji minn madwar 200 espert u ddokumentat fi 30 volum, sar minn ġemgħa ta' 60 ċentru ta' riċerka mifruxa fi 34 pajjiż differenti.

L-istudju tagħhom stħarreġ kemm kellhom appoġġ teknoloġiku bosta ilsna Ewropej.

Dal-appoġġ li hu meqjus assolutament meħtieġ fl-era diġitali li qed ngħixu fih biex l-ilsna ma jiddgħajfux jew saħansitra ma jinqerdux għal kollox.

L-istudju stħarreġ erba' oqsma ewlenin: it-traduzzjoni awtomatika, l-interazzjoni tad-diskors, l-analiżi tal-kitba u l-aċċessibbiltà għal riżorsi lingwistiċi.

Il-programmi teknoloġiċi jintużaw, fost affarijiet oħra, biex l-ilsna mitkellma u miktuba jiġu pproċessati eletronikament.

Dal-programmi jinkludu l-korrezzjoni tal-kliem u l-grammatika, għajnuniet għall-interazzjoni ċellulari, sistemi ta' taħdit li jaħdmu fuq it-telefon, sistemi ta' traduzzjonijiet awtomatiċi u għodod ta' tiftix fuq l-Internet.

Mingħajr programmi bħal dawn, l-ilsna jissograw li jiddgħajfu jew jisparixxu għal kollox fid-dinja diġitali.

Fost l-ilsna Ewropej meqjusa li għandhom "appoġġ tajjeb", għalkemm mhux "eċċellenti, hemm l-Ingliż, l-aktar ilsien Ewropew li hu qawwi f'dar-rigward.

Dan l-ilsien, fil-fatt, huwa bħalissa t-tielet mitkellem fid-dinja, wara l-Manderin Ċiniż u l-Ispanjol.

Fost l-ilsna Ewropej meqjusa li għandhom "appoġġ moderat" hemm l-Olandiż, il-Franċiż, il-Ġermaniż, it-Taljan u l-Ispanjol, u dawk li għandhom "appoġġ frammentarju" hemm il-Bask, il-Bulgaru, il-Katalan, il-Grieg, l-Ungeriż u l-Pollakk.

Investiment serju

L-aħħar kategorija tinkludi l-ilsna Ewropej li għandhom "appoġġ nieqes".

Fost dawn hemm l-Iżlandiku, il-Latviku, il-Litwanju ... u l-Malti.

Dawn l-ilsna huma, fil-fatt, meqjusa li huma fl-akbar riskju li, fid-dinja diġitali, ikomplu jiddgħajfu jew saħansitra jinqerdu għal kollox.

"Jekk ma jsir xejn b'mod drastiku u immedjat," jgħid ir-rapport, "kemm l-ilsna b'"appoġġ frammentarju" u wisq aktar l-ilsna b'"appoġġ nieqes" sempliċiment qed jaffaċċjaw l-estinzjoni diġitali."

L-għawġ ewlieni għala dal-ilsna f'risku kbir ta' qerda diġitali huwa li relattivament jitkellmuhom ftit nies.

'Ftit' sa ċertu punt.

Il-Grieg jitkellmuh aktar minn tlettax-il miljun ruħ, il-Katalan aktar minn seba' miljuni, il-Litwanju mat-tlett miljun, il-Latviku mal-miljun u nofs, il-Bulgaru mal-miljun, il-Bask mat-tliet kwarti ta' miljun, u l-Iżlandiku man-nofs miljun ...

Il-Malti jitkellmu anqas minn dan tal-aħħar.

Minkejja dan-numri, li mqabblin ma' ilsna oħra jidhru ċkejkna, għawġ ieħor għal dal-ilsna huwa li, mid-dehra, ftit li xejn qed isir investiment fl-istħarriġ u l-ħolqien ta' programmi eletroniċi suriet in-nies (nieqsa minn difetti serji) biex jiżviluppaw u jkabbru l-appoġġ tagħhom fil-qasam diġitali.

Is-sens ta' nazzjon

Dan in-nuqqas għandu mnejn jirriżulta f'anqas u anqas ħila biex nikkomunikaw u nikkollaboraw b'ilsienna mal-ġirien Ewropej tagħna.

It-teknoloġija lingwistika llum qed tiftaħ ixqfa ġodda u wiesgħa li, jekk nibqgħu sejrin lura fiha, se nitilfuhom għalkollox.

It-tagħrif u l-komunikazzjoni diġitali m'għadhomx għażla; huma ħtieġa li ma nistgħux ngħddu mingħajrha.

L-agħar hu li, bid-dgħufija u, għandha mnejn, il-qerda tal-ilsien Malti fid-dinja diġitali, progressivament u gradwalment anqas u anqas nies jispiċċaw jitkellmu dan l-ilsien li tant inħobbu.

Dan għax isir eħfef u aħjar li nikkomunikaw b'ilsien ieħor, ngħidu aħna l-Ingliż.

Li jsir sforz ta' investiment serju f'dan il-qasam—mill-gvern daqskemm, b'inċentivi xierqa, mill-privat—hija ħtieġa li jidher li jenħtieġ li tintlaqa' b'mod immedjat u b'mod qawwi.

M'hemmx għalfejn ngħidu x'riperkussjonijiet serji jista' jkun hemm fuq is-sena tagħna ta' nazzjon jekk din l-isfida tintilef.


Lil sieħbi Charles

Lil ftit nies insejħilhom 'ħbieb'.

U ftit nies nieħu gost li jsejħuli ħabib tagħhom.

Pitma minn daqshekk.

Għax għalija l-ħbieb mhumiex biss nies li nafhom jew jafuni.

Il-ħbieb huma nies li jaraw għajn m'għajn miegħek.

Ħafna nies iħobbuk għal raġunijiet ħżiena, l-aktar għax jaraw fik xi gwadann għalihom infushom.

Il-ħbieb iħobbuk għalik innifsek, mingħajr ma jridu jobormu xejn mingħandek; mingħajr ma jriduk tinbidel.

Wisq anqas insejjaħ lil xi ħadd 'sieħbi' kif ġieb u laħaq.

Jissejjaħ hekk biss min jissieħeb miegħek f'xi ħidma li tkun qed tagħmel.

Lanqas xi ħbieb ma nsejħilhom sħabi, aħseb u ara nies li bil-kemm kemm inkun nafhom jew oħrajn li jkunu jafuni biss di vista.

Insejjaħ biss 'sieħbi' l-ftit mill-ftit.

Ħsieb u demm

Wieħed minn dal-ftit kien Charles Miceli.

Ħabibi u sieħbi.

Naħseb bdejna nsiru nafu 'l xulxin xi tlieta u għoxrin sena ilu u, f'daż-żmien kollu, bqajna dejjem f'rabta ma' xulxin.

Bosta drabi din kienet rabta ta' ħidma li konna nagħmlu, parallela jew flimkien.

Aktar minn hekk, iżda, kienet ukoll rabta tal-ħsieb u ġibda tad-demm.

Kellna demm għal xulxin għax, b'xi għamla jew oħra, konna nifhmu lil xulxin mingħajr wisq kliem.

Għalkemm akbar minn b'xi ħmistax-il sena, madwar nisel sħiħ, u t-tiġrib ta' ħajtu kien ħaġ'oħra għal tiegħi, kien hemm, ħassejt, x'jiġbidna minħabba l-istess triq, għalkemm b'suriet differenti, li konna nterrqu.

It-tnejn konna għażilniha meta konna ħafna iżgħar, u t-tnejn żammejna fiha fit-tlugħ u l-inżul.

Il-ħsieb intrabat b'xewqa ta' tiftix bla qtugħ għal dak li l-aktar jiswa fil-ħajja, mhux biss tagħna imma wkoll ta' ħaddieħor.

Mas-snin, dal-ħsieb tfisser aħjar.

Kien ġej mill-ixqfa liberali li fittixna, mit-tagħlim ta' soċjalisti mġarrba u, fl-aħħar mill-aħħar, mit-tixniq ta' anarkisti mħarrġa.

Ħsiebna kien dejjem itektek waqt li riġlejna mxew fejn ħassew, mhux l-eħfef art, iżda l-oħla u l-isħeħ faraġ.

L-anarkiżmu

Kien hemm affarijiet oħra li ġibduni lejn dal-bniedem.

Waħda mill-ewlenija kienet ir-riħ ta' tfulija li qatt ma tilef.

Il-ħajja ma seħħilhiex, la tnikktu, la tobormu f'ċiniku u lanqas tagħmlu morr.

Għalkemm ħadha bis-serjetà—anzi, għaliex ħadha bis-serjetà—lill-ħajja baqa' jidħak biha aktar milli, bil-kruhat u n-niktiet li kienet taf tagħti, daħket bih hi.

Din it-tfulija tal-qalb kienet għalija dejjem ammirevoli fih.

Ġietu naturali, u b'mod naturali kkomunikaha lil ħaddieħor.

Naħseb dan kien jiġi mill-fatt li, fl-aħħar mill-aħħar, Charles qatt ma fehem għala l-bnedmin għandhom għalfejn ikerrhu l-ħajja kif jagħmlu.

Il-ħajja kienet l-isbaħ meta l-aktar sempliċi; it-twemmin kien l-isħaħ meta l-anqas ikkumplikat; l-għajxien flimkien kien l-isbaħ meta bla pretensjonijiet.

Dan, Charles ma ħalliehx jaħrablu, u għexu f'ġildu.

L-anarkiżmu tiegħu, dik l-isbaħ u l-aqwa għamla ta' għajxien soċjali, wasal għalih bil-qajla l-qajla waqt li xiref quddiem l-għajnejn ta' ruħu n-nuqqas ta' ħila ta' għamliet oħra, u meta ra, bil-mod il-mod, li l-biċċa l-kbira tal-bnedmin, meta terħilhom is-setgħa, jużawha għall-ħsara ta' ħaddieħor u biex, fl-aħħar mill-aħħar, jeqirdu lilhom infushom.

Għalliem

Charles għallimni u jibqa' jgħallimni.

Għalija għadu u jibqa' ktieb miftuħ.

Għax jurini bil-fatti u fil-konkret kif il-ġustizzja mhijiex l-ideal ta' għada imma l-għemil tal-lum; l-għemil mal-iċken fost iċ-ċkejnin.

Jgħallimni għax jibqa' jurini l-imħabba mhijiex ta' min jikkmanda jew jiġi kkamdat imma fejn ma jikkmanda ħadd.

Dan hu raġel li mhu se jieqaf qatt jimxi miegħi tul it-triq u li se nibqa' narah kuljum madwari bit-tbissima ta' qlubija u rġulija li jibqa' jilqgħani bihom kuljum, kif ukoll bl-ispirtu ħlejju u tfuli tiegħu li bih ibaxxi s-setgħana u jgħolli ċ-ċkejknin.

U kuljum nixtieq li jibqa' jgħallimni aktar, għax ħdejh naf ftit li xejn.

Għax jaf ftit li xejn min għadu ma sarx bħat-tfal iż-żgħar li qalbhom wiesa' daqs id-dinja.

Jien insellimlek, Charles, u nbierek il-ħajja tiegħek miegħi u ma' kulmin ħabbek u ħabbejtu.


Id-diżkreditu ġurnalistiku

Sa mill-kampanja elettorali Amerikana bejn Hillary Clinton u Donald Trump fis-sajf ta' sentejn ilu, 2016, beda jidher dejjem aktar ċar f'liema stat tal-biki kien il-ġurnaliżmu tal-pajjiżi żviluppati, fosthom tal-Amerika u l-Ewropa.

Trump kellu jikkumbatti speċi ta' alleanza ġurnalistika kontrih, u għadu jikkumbattiha sal-lum.

Għalkemm dan ma kien xejn ġdid, madanakollu wera kemm kienet serja s-sitwazzjoni.

Il-jedd tal-fatti

Is-sitwazzjoni kienet u għadha serja għax ma tistax aktar tafda l-mezzi ġurnalistiċi f'bosta oqsma.

Tabilħaqq, kull min kellu għajnejh f'wiċċu u moħħu attent kien jaf li bosta aġenziji ġurnalistiċi kienu, u għadhom, mixtrija.

Imma wieħed seta' jistagħġeb kemm, fil-fatt, kienu mibjugħin b'ruħhom u ġisimhom biex jgħawġu l-aħbarijiet kif iridu huma.

Dan ma ġarax, u ma jiġrix, biss f'rabta ta' Trump.

Jiġri wkoll b'mod sistematiku ma' mexxejja oħrajn, bħal Vladimir Putin tar-Russja, ma' Kim Jong-un tal-Korea ta' Fuq, ma' Jeremy Corbyn tal-Ingilerra u ma' bosta oħrajn.

L-aġenziji ewlenin tal-aħbarijiet, bħal bi ftehima waħda, jgħawwġu l-aħbarijiet, jinjoraw oħrajn u jonfħu dak li jidhrilhom għall-motivi politiċi tagħhom.

Illum wasalna fi stat li ma tista' tafda lil ebda aġenzija ġurnalistika ewlenija tal-Punent jekk trid tassew titgħarraf fuq dawn il-mexxejja li semmejt u oħrajn magħhom.

Dawn l-aġenziji sfaċċatament jinjoraw il-jedd tagħna li ningħataw il-fatti mingħajr tidwir, u jagħżlu li jbellgħulna l-preġudizzji u l-ġudizzji mxeqilba tagħhom.

Aħbarijiet żbilanċjati

F'Malta esperti ta' dan.

Imma f'Malta aħna żgħar u provinċjali u dawn l-affarijiet tistennihom.

Mill-kbar, mill-aġenziji barranin li jippretenduha ta' serji, ma tistennihiex daqshekk.

Imma llum dil-ħaġa, din id-drawwa li dawn l-aġenziji jimmanipulaw b'mod ikrah l-aħbarijiet u saħansitra l-fatti, saret xi ħaġa 'normali', mingħajr mistħija u mingħajr ħabi.

Saru l-paladuni tal-'fake news', l-aħbarijiet imgħawġa.

L-isfaċċaġni ta' dawn l-aġenziji dehret dan l-aħħar f'rabta mal-aħbarijiet lokali mill-qtil lamentabbli li kellna f'Ottubru li għadda.

Għal xi raġuni jew raġunijiet li għadhom mhumiex magħrufa għal kollox, il-biċċa l-kbira tal-aġenziji ewlenin barranin għażlu li jibdew idoqqu diska li ftit tistħarreġ tabilħaqq is-sewwa tal-fatti.

Aġenziji kbar dinjija, bħall-Associated Press, il-United Press International, il-BBC, Reuters u l-Agence France Presse—li jikkontrollaw ħafna u ħafna friegħi tal-medja, inkluż gazzetti, siti tal-Internet, radijiet u televiżjonijiet—mhux biss jidher li m'għamlu ebda sforz biex ixandru aħbarijiet bilanċjati, iżda, bil-kontra, donnhom għamlu deċiżjoni konxja biex ixandruhom żbilanċjati.

Qagħda miskina

Il-biċċa l-kbira tat-tagħrif tagħna fuq id-dinja u x'inhu jiġri fiha jiddependi fuq l-aġenziji ewlenin tal-aħbarijiet.

Mhux tagħna biss, imma wkoll ta' barranin fuqna.

Ħafna drabi ma nistgħux nagħmlu mod ieħor għajr li noqogħdu fuqhom ... jew ninjorawhom għal kollox u nibqgħu niexfa mill-aħbarijiet.

Din id-dipendenza tqegħidna f'sitwazzjoni, mhux biss antipatika, iżda wkoll miskina.

Li noqogħdu fuq dak li jfettlilhom jgħidu jew ma jgħidux dawn l-aġenziji, li aktar minn darba—anzi, sistematikament—juru li huma mixtrija, hija sfortuna kbira li donnu rridu ngħixu biha.

It-tagħrif huwa saħħa, u tagħrif immanipulat minn dawn l-aġenziji ġurnalistiċi huwa dgħajjef jew nieqes, hija s-saħħa intellettwali tagħna li tbati ... kif fil-fatt qiegħda tagħmel.

Dawn l-aġenziji, kif għedt, sirna ma nistgħux nafdawhom.

Imma x'jista' wieħed jagħmel biex jgħaddi mingħajrhom.

Għajb u periklu

B'xorti tajba, illum hawn l-Internet li, xi ftit jew wisq, għadu aċċessibbli għal ħafna u ħafna ilħna li mhumiex ikkontrollati jew immanipulati minn dawn l-aġenziji ewlenin tal-'fake news'.

Wieħed irid jagħmel sforz speċjali biex jiltaqa' ma' dawn l-ilħna.

Iżda għall-anqas jista' jsibhom b'xi mod u jingħata aħbarijiet alternattivi.

Din mhijiex kwestjoni li tkun taf il-verità.

Għax il-verità kulħadd jgħidha kif jidhirlu hu.

Hija kwestjoni li jkollok aħbarijiet xi ftit jew wisq bilanċjali, li jagħtu l-verżjonijiet opposti jew alternattivi, u li ma jkunux iridu bilfors ibellgħulek l-affarijiet mingħajr ma jħallulek spazju jew possibbiltà li tistħarriġhom għall-affari tiegħek.

La aħna ma nistgħu nafdaw l-aħbarijiet li jaslulna minn aġenziji mixtrija bħal dawn, u lanqas m'għandhom il-barranin jafdaw l-aħbarijiet li jaslulhom fuqna mingħandhom.

Id-diżkreditu li dawn l-aġenziji waqgħu fih huwa għajb għalihom.

Iżda hu wkoll ta' periklu kbir għad-dritt tal-informazzjoni u għad-demokraziji li drajna ngħixu bihom.

Għal aktar tagħrif, agħfas ix-xbieha t'hawn taħt.

Grazzi.


Il-firda meħtieġa

Spiss nisimgħu li għandu jkun hawn l-għaqda fost il-Malta u l-Għawdxin.

Spiss nisimgħu min jilmenta li l-poplu Malti u Għawdxi hu mifrud politikament.

Dawn in-nies, fosthom ukoll studjużi u oħrajn fis-setgħa, jikkundannaw il-firda mingħajr riservi, u jfaħħru s-siwi u l-ħtieġa tal-għaqda.

Imma jien ngħidlek li l-firda hi meħtieġa, u l-ħasra hi m'hawnx aktar minnha.

Bis-setgħa u mingħajrha

Meta ngħid hekk, m'iniex qed nirreferi għall-firda partiġġjana, la fil-politika u lanqas ta' bejn il-każini tal-banda.

Il-firda f'dawn il-każijiet hi balala u infantili; frott l-injoranza u l-immaturità.

Firda bħal din hi biss apparenti, għax fil-fatt iż-żewġ naħat huma magħqudin waħda u sew fl-istess attitudni u mentalità tribali fariżajka u fanatika.

Mhux din il-firda ngħidlek li hi meħtieġa.

Din il-firda, aktar ma tinqered malajr, aktar aħjar.

Il-firda li qed nirreferi għaliha hi dik ideoloġika.

Jiġifieri l-firda ta' bejn in-nies tas-setgħa u n-nies ta' bla setgħa.

Din mhijiex sempliċiment firda politika bejn il-Lemin u x-Xellug.

Għax għandek nies fuq iż-żewġ naħat ta' din il-qasma li huma bis-setgħa.

Dik li qed nirreferi għaliha hija l-firda bejn il-ħakma ta' dawn in-nies kollha bis-setgħa fuq l-oħrajn li m'għandhomx.

Meta ngħid 'nies bis-setgħa' nifhem nies li għandhom il-mezzi biex jikkontrollaw il-ħajja tagħhom infushom kif iridu huma; il-ħajja fl-aspetti kollha tagħha: soċjali, kulturali, politiċi u ekonomiċi.

Nies ta' bla setgħa m'għandhomx dan il-kontroll.

Anzi, il-biċċa l-kbira tal-kontroll jinsab f'idejn ħaddieħor, li jagħmel bihom dak li jrid hu.

Il-vjolenza b'wiċċ t'anġlu

Għalkemm illum dawn iż-żewġ ġmiegħi ta' nies nistgħu sa ċertu punt ngħidu li jikkostitwixxu klassijiet soċjali għalihom, m'għadux iż-żmien li nitkellmu fuqhom bħalma konna nitkellmu fuqhom qabel, jiġifieri l-klassi tas-sinjuri u l-fqar.

Tabilħaqq, il-biċċa l-kbira ta' dawk li huma ekonomikament fqar aktarx jagħmlu sehem mill-ġemgħa ta' nies bla setgħa.

Imma mhux dawn biss.

Għax il-qasma llum mhijiex kwistjoni sempliċiment ekonomika; hija kwistjoni ta' setgħa.

Jiġifieri jekk in-nies għandhomx kontroll fuq ħajjithom jew jikkontrollahomx ħaddieħor.

Jikkontrollahom mhux neċessarjament bil-forza; jikkontrollahom b'kull mezz—ekonomiku, politiku, kulturali, soċjali—li bih ma jħallilhomx għażla biex jiddeċiedu huma nfushom kif jgħixu ħajjithom jew kif ikunu hienja.

Il-vjolenza fil-ħakma ta' nies bis-setgħa fuq l-oħrajn ta' bla setgħa, mhux biss hi vjolenza ħafna aktar fina minn dik fiżika, imma kulma mmorru dejjem issir ifjen.

Illum tieħu xejriet psikoloġiċi u manipulattivi li bil-kemm kemm tintebaħ bihom.

Hija vjolenza mxajtna b'wiċċ t'anġlu.

Min jippriedka l-għaqda

Dawk li llum jippriedkaw l-għaqda—bħalma qabel kien hemm min jippriedka r-rikonċiljazzjoni—bejn min għandu s-setgħa u min m'għandux fir-realtà kulma jrid hu li dawn tal-aħħar joqogħdu mansweti kemm jista' jkun, ma jaqilgħux inkwiet, ibaxxu rashom u jagħmlu kif jgħidulhom dawk bis-setgħa.

Din l-għajta għall-għaqda taħbi l-mibegħda li n-nies tas-setgħa għandhom għal dawk li m'għandhomx.

Taħbi l-inġustizzja tas-sistema.

Taħbi l-vjolenza kontinwa tal-ħakma.

In-nies tas-setgħa jridu u jippriedkaw l-għaqda biex jibqgħu jikkmandaw, biex ma jitilfux is-setgħa li għandhom, biex jibqgħu jaħkmu.

Din l-għaqda hi ħażina.

Il-firda jeħtieġ li tibqa' tiġi rikonoxxuta u mikxufa.

Din il-firda jeħtieġ li tibqa' tidher.

Din il-firda jeħtieġ li ma titgħattiex taħt il-kliem sabiħ u l-paraventi tal-gideb.

Hija firda meħtieġa.

Għax turi r-realtà x'inhi tabilħaqq.

Min jippriedka l-għaqda bejn min għandu s-setgħa u min m'għandux irid biss iżomm u jkattar l-inġustizzja; irid biss li jkompli jostor il-vjolenza fina u mgħammda li diġà teżisti.

Min irid il-ġid lin-nies ta' bla setgħa ma jippriedkax l-għaqda, imma l-firda.


Min hu l-giddieb?

Ilkoll kemm aħna nigdbu.

Nammettuhx jew le, konxji jew le ta' dan, ilkoll kemm aħna spiss ngħidu gideb żgħir jew kbir mingħajr ma niddejqu xejn jew niddejqu ftit.

Madanakollu, filwaqt li aħna nigdbu, xi kultant saħansitra lilna nfusna, qajla noqogħdu għall-gideb ta' ħaddieħor.

Terġa' u tgħid, minn persuni pubbliċi, inkluż il-politiċi tagħna, ma naċċettaw qatt li dawn jigdbulna.

Il-gideb hu dejjem ħażin jew xi kultant biss?

Għala nigdbu?

Ftit jidher li hawn nies li jaqblu li l-gideb hu

dejjem

ħażin.

Skont studji li saru, aħna l-bnedmin nibdew nigdbu fl-età ta' sitt xhur billi nibku u nidħqu biex nattiraw l-attenzjoni.

Il-biċċa l-kbira tagħna jitgħallmu jigdbu

b'mod konvinċenti

minn erba' snin 'il quddiem.

Qabel dan, it-tfal ma jkunux jistgħu jifhmu għala l-oħrajn ma jarawx xi ħaġa kif jarawha huma.

Donnhom jassumu li hemm punto di vista waħda biss.

Meta nkunu tfal, nitgħallmu nigdbu b'effettività

qabel

ma niżviluppaw il-kapaċità mentali biex NIFHMU għala l-gideb iħalli ċerti effetti.

Spiss jiġri li, f'din il-fażi, it-tfal jivvintaw gideb oħxon minħabba li ma jifhmux il-kunċett ta' twemmin u lanqas il-kunċett morali għala l-gideb hu ħażin.

Għalfejn nigdbu?

Nigdbu biex l-oħrajn jagħtu kasna, jistmawna, japprezzawna, jixtiquna u jaċċettawna.

Jidher li hemm differenza bejn l-irġiel u n-nisa fil-gideb, għall-anqas skont studji li għamel ċertu David Livingstone Smith fl-2005.

Hu jgħid li l-irġiel donnhom aktar jigdbu biex jogħoġbu lilhom infushom jew ikabbru lilhom infushom.

Min-naħa l-oħra, in-nisa donnhom jigdbu biex jogħoġbu lil ħaddieħor jew jitkabbru f'għajnejn ħaddieħor.

Barra dan, xi wħud minn kmieni jeħlu fl-iżvilupp mentali li bih ikunu jistgħu jistabbilixxu sens ta' proporzjon bejn il-gideb u s-sewwa.

Dan aktarx jiżviluppa f'gideb patoloġiku jew kroniku, li ġieli jissejjaħ 'pseudologia fantastica' jew 'mythomania'.

Difett serju ta' ħafna giddieba huwa li

jaħsbu

li huma konvinċenti meta fil-fatt ma jkunux.

Gideb għall-bżonn?

Il-gideb dejjem isir għal XI ngann.

Hemm żewġ raġunijiet għala dan isir.

Waħda hi patoloġika, kif semmejna, l-oħra hi għall-bżonn.

Din tal-aħħar, li l-biċċa l-kbira tagħna ħatjin tagħha

kuljum

, donnha timxi fuq il-prinċipju Makkjavelljan 'il-fini tiġġustifika l-mezzi', jiġifieri l-bżonn li nigdbu nqisuh

akbar

mill-bżonn li ma nigdbux.

Il-bżonn li nigdbu jista' jiġi minn ħafna raġunijiet.

Fost dawn, nistgħu nsemmu sitta ewlenin.

L-ewwel, jista' jkun hemm il-bżonn tas-sopravivenza.

Min jgħix fit-triq, żewġ affarijiet huma assolutament meħtieġa: il-gideb u s-serq.

Mingħajr dawn, imut.

Raġuni oħra, it-tieni, tista' tkun għal raġunijiet 'innoċenti', bħal biex indaħħqu, fejn ngħidu gidba li kulħadd jinduna li hija gidba, jew biex biex neħilsu minn xi ħadd (bit-telefon, ngħidu aħna; taparsi għandna x'nagħmlu), jew biex ma nweġġgħux lil ħaddieħor billi ngħidu s-sewwa, jew għax ġenwinament ikollna impressjoni ħażina, jew biex ma nfissrux affarijiet ikkumplikati (bħal lit-tfal).

It-tielet raġuni, dejjem aktar serja, tista' tkun għal xi gwadann personali.

Bħal biex ningannaw lil xi ħadd, jew biex nibblaffjaw (nuru ħaġa b'oħra), jew biex inbigħu aktar (bħal tal-ħwienet), jew biex niżvijjaw lil ħaddieħor.

Ir-raba' raġuni, aktar serja, tista' tkun għal raġunijiet ta' ħażen.

Bħal meta nigdbu biex ninfamaw lil xi ħadd, jew biex nivvintaw (mingħajr ma nkunu nafu xi ħaġa), jew meta ngħidu biċċa mis-sewwa barra l-kuntest, jew biex ningannaw (frodi).

Raġuni aktar serja għala nħossu l-bżonn li nigdbu, il-ħames, tista' tkun għal raġunijiet ta' kuxjenza.

Bħal biex ngħattu xturna, jew biex nevitaw l-inkwiet (u nżommu l-paċi), jew biex nesaġeraw (u nimpressjonaw), jew biex ma ngħidux il-verità kollha dwar xi ħaġa jew xi ħadd (u ngħattulu), jew biex innaqqsu s-sewwa (minimizzazzjoni).

L-aħħar raġuni, forsi l-aktar serja, tista' tkun għax ma nafux lilna nfusna biżżejjed, jista' jkun minħabba impressjoni ħażina tagħna nfusna dwar il-kapaċitajiet u l-possibbiltajiet tagħna.

Il-politiċi giddieba?

Min hu bla dnub ħa jixħet hu l-ewwel ġebla ... speċjalment lill-politiċi.

Aħna lkoll nistennew li l-politiċi, jista' jkun għax huma qaddejja pubbliċi, m'għandhomx jigdbu, u neħduha bi kbira meta xi ħadd minnhom jinkixef f'gidba.

Din ipokrezija jew sempliċiment ħtieġa etika ta' korrettezza?

Għala jien nista' nigdeb u ħaddieħor le, speċjalment jekk ikunu politiċi?

Illum, id-diskors neoliberali tal-politiċi donnu ddakkar minn dik li tissejja 'postverità'.

Dan ifisser, fost affarijiet oħra, li l-istqarrijiet politiċi pubbliċi la jgħidu l-verità u lanqas jigdbu.

Huma stqarrijiet li jagħtu interpretazzjoni li tkun maħsuba u maħduma biex tirbaħ l-imħuħ.

Jappellaw għall-emozzjonijiet.

M'għandhom ebda rabta konkreta mal-fatti jew mal-linji politiċi aċċettati.

Illum donnu diskorsi bħal dawn saru aktar moda minn qabel.

Forsi l-politiċi, qabel kulħadd, għandhom iżommu f'moħħhom dawn l-erba' affarijiet: l-ewwel, li min jigdeb irid ikollu memorja tajba, għax gidba ġġib oħra.

It-tieni, il-gideb għandu preżent iżda m'għandux futur.

It-tielet, inqabad f'gidba darba u kulma tgħid isir suspettuż.

Ir-raba', il-kliem jista' jigdeb iżda l-azzjonijiet rari.

Parir tal-aħħar: Tigdibx lil min jafdak; tafdax lil min jigdiblek!

(Jekk trid tisma' aktar fuq dan is-suġġett, ejja nhar is-Sibt, 16 ta' Marzu, għal diskors tal-Professur John Baldacchino, fil-Lukanda Phoenicia, il-Furjana, fis-7.30 ta' filgħaxija.

Kulħadd mistieden.

Dħul b'xejn.)


Ir-riga tal-maturità

Ir-riga hija xi ħaġa li biha tkejjel l-affarijiet.

Il-maturità tal-persuni, għal ħafna hekk diffiċli biex tkejjilha sew u bl-eżattezza, jidhirli li għandha r-riga tagħha tagħha wkoll.

Hija riga li ma tidhirx li tfalli.

Hija riga li turi kemm, minkejja l-apparenzi kollha, inklużi dawk tal-età u l-kompetenza, il-maturità ta' persuna hija żviluppata b'mod xieraq.

Din ir-riga hija s-sens ta' gratitudni.

Nuqqas ta' apprezzament

Il-gratitudni hija kelma li tiġi mill-ilsien Latin 'gratus', li tfisser hena jew ħajr.

Jidher li mis-seklu 15 'il hawn din il-kelma, 'gratitudni', bdiet tintuża biex tesprimi l-apprezzament li xi ħadd ikollu ta' xi ħaġa li tkun ingħatatlu u li jaf li setgħet ma ngħatatlux.

Il-gratitudni hija wkoll għamla ta' dejn li jitħallas ta' xi ħaġa li xi ħadd ikun qala'.

Dik li nsejħulha 'ingratitudni', bil-prefiss 'in-' fuq quddiem hija l-kontra tal-gratitudni.

Din il-kelma, 'ingratitudni', nużawha biex nuru l-attitudni ta' xi ħadd li ma jurix apprezzament ta' dak li jkun ingħatalu jew iħoss li kellu jedd għal dak li jkun irċieva.

L-aktar li nistgħu nosservaw din l-attitudni hija fit-tfal, li donnhom idumu daqsxejn ma jiżviluppaw is-sens tal-gratitudni.

Infatti, it-tfal iż-żgħar spiss issibhom ma jafux jgħidu 'grazzi' jew, jekk jgħiduha, la jħossuha u lanqas ikunu jafu xi tfisser.

Meta t-tfal jiġu edukati biżżejjed jibdew jitgħallmu jgħidu 'grazzi' b'rikonoxximent ta' dak li ħaddieħor jagħmel magħhom.

Kollox mogħti

Hawn nies li dan ma jitgħallmuh qatt.

Minkejja li jikbru u minkejja li jitgħallmu ħafna affarijiet u jilħqu f'ħafna postijiet, jibqgħu difettużi fis-sens ta' gratitudni tagħhom.

Din mhijiex biss sinjal ta' nuqqas ta' etikett.

Aktar minn hekk, hija aktar sinjal ta' egoċentriżmu.

Dan ifisser li aktarx iqisu lilhom infushom iċ-ċentru tad-dinja u, ma' dan, għandhom nuqqas ta' sensittività lejn is-sentimenti ta' ħaddieħor.

Aktar minn hekk, in-nuqqas ta' gratitudni (jew l-ingratitudni) għandha mnejn turi li persuna mhijiex konxja biżżejjed tas-sehem li ħaddieħor għandu f'dak kollu li l-persuna għandha jew li tirċievi.

Mhijiex konxja biżżejjed għax m'għandhiex ħila tapprezza sewwa li dak kollu li għandna―u nisħaq fuq il-'kollu'―ġej mingħand ħaddieħor.

Infatti, aħna m'aħna xejn mingħajr is-soċjetà (magħmula minn ħaddieħor).

La l-fiżiku tagħna, la l-livell ta' ħajja li ngħixu, la dak li nafu u lanqas l-istess ħsibijiet u fehmiet li għandna ma jkunu jeżistu li ma kienx għal ħaddieħor.

L-attitudni tat-tfulija

Kollox irċevejna mingħand ħaddieħor u kollox nibqgħu nirċievu mingħand ħaddieħor.

Hija minn dan it-twemmin li jitnissel fina l-gratitudni, jiġifieri dak l-apprezzament li dak li għandna u li aħna bħala persuni ingħata lilna u seta' ma ġie mogħti xejn.

Minn hawn ukoll jiġi li nħossuna midjuna, biex ngħid hekk, għal dak li qlajna.

Min jaħseb li għandu xi jedd assolut għal xi ħaġa li għandu, imqar l-iċken ħaġa, jew iqis li ħaddieħor kellu jew għandu xi obligu jagħtih dak li għandu huwa bniedem li qed jgħix f'dinja fantastika.

Huwa bniedem li għad għandu l-attitudni tat-tfulija, li tassumi li kollox qed jasal s'għandha mingħajr is-sehem ta' ħadd u xejn.

Huwa għalhekk li l-gratitudni hija r-riga tal-maturità.

Aktar ma bniedem jagħraf kemm affarijiet mhumiex tiegħu b'xi jedd u aktar ma jagħraf kemm affarijiet għandu mingħand ħaddieħor li setgħu ma ngħatawlu xejn, aktar juri li kiber fid-dehen, l-esperjenza, ir-responsabbilta u s-sensittività.

Tgħallem għid 'grazzi' dejjem.


Iż-żokra t'Adam

Sal-bidu tas-seklu 16, ħafna drabi Adam kien jitpitter mingħajr żokra.

Kien Michelangelo, bis-saqaf tal-Kappella Sistina, bil-magħruf 'Ħolqien t'Adam' madwar l-1512, li biddel din id-drawwa.

Il-fama ta' dal-ġenju artistiku Fjorentiż kienet hekk kbira li warajh kulħadd beda jagħmel bħalu.

Madanakollu, għad hawn nies li jaħsbu li, bħal Adam, lanqas huma m'għandhom żokra.

Tibdila ċkejkna

Adam kien jitpitter mingħajr żokra għax ħafna kienu jemmnu li, għalkemm kien tabilħaqq bniedem bħal kull wieħed u waħda minna, ma kellux omm; ma ssawwarx f'ġuf; ġie maħluq minn Alla direttament.

Għaldaqstant, ma kellu qatt korda umbilikali; inħoloq mill-ewwel adult, u Alla ma kienx se joqgħod jagħmel dettall bħaż-żokra għall-estetika, għall-kappriċċ jew għad-dehra biss.

Din kienet tkun ukoll gidba, u Alla ma jigdibx.

(Eva kienet titpitter l-istess.)

Hekk kienu jirraġunaw f'dak iż-żmien (u jista' jkun xi wħud għadhom sal-lum).

Però Michelangelo ma ħasibx bħalhom.

Il-bniedem perfett li ried joħloq bl-Adam tiegħu fis-saqaf tal-Kappella Sistina ma setax ma jkollux ukoll iż-żokra bħal kull bniedem ieħor.

Saħansitra fi żmienu dan ħoloq ferment sħiħ u kontroversja qalila.

Xi wħud rieduh bilfors jikkoreġi l-iżball ikrah li kien għamel, għalkemm fl-aħħar mill-aħħar, bħal dejjem, tiegħu għaddiet.

Adam baqa' biż-żokra.

Wara Michelangelo, kull pittur ieħor ma baqax jażżarda jpitter lil Adam bla żokra.

Gidba jew le, omm jew le, beda jitqies li qisu kien ikun hemm xi ħaġa kważi mostruża li kieku żaqq Adam ma kellhiex is-sinjal tal-umanità, jekk mhux tiegħu għall-anqas ta' ħaddieħor.

Bla antenati?

Iż-żokra hija sinjal ċar li aħna kellna 'l minn ġie qabilna; li ma twelidniex mill-arja; li nagħmlu sehem minn linja (twila) ta' tnissil.

Kull bniedem huwa parti minn serje ta' bnedmin bħalu.

Jekk Adam qatt eżista, ieħor bħalu―bla omm, bla antenati―qatt ma kien hawn jew qatt m'hu se jkun hawn (sakemm ma jivvintawx xi ħaġa f'xi laboratorju).

Madanakollu, hawn nies li donnhom jaħsbu li huma bħal Adam: huma l-ewwel u l-aħħar; bla antenati; qisu l-umanità bdiet bihom; bħallikieku bħalhom la qatt kien hawn u qatt m'hu se jkun hawn!

Dan-nies donnhom jaħsbu li d-dinja lilhom kienet qed tistenna biex tiżżejjen bl-aktar annimal intelliġenti!

Huma '

fuori serie

', uniċi; distintivi; insostitwibbli.

Tisma' lil dan-nies jitkellmu taħseb li huma vvintaw ir-rota!

Ipinġu lilhom infushom bħallikieku m'nalla kienu huma biex fid-dinja hawn xi ħaġa suriet in-nies!

Mhumiex għajr persuni minfuħa bihom infushom.

Il-kburija għamja tagħhom tnessihom min huma, nies tad-demm u l-laħam bħal ħaddieħor, u li aktarx bihom u mingħajrhom id-dinja tibqa' eżatt kif inhi!

Ħolqa f'katina

Kulħadd għandu żokra biex tfakkru li qablu ġie ħaddieħor u warajh jiġu oħrajn.

Min jippreżenta lilu nnifsu qisu bħalu ma kien hawn qatt qed iqarraq bih innifsu u jaqa' għaċ-ċajt quddiem ħaddieħor.

Kulħadd hu ħolqa waħda f'katina twila li tibda', għandu mnejn, minn Adam mal-mitejn elf sena ilu u tibqa' sejra sa Alla biss jaf meta.

Ħadd m'għandu jaħseb li hu xi fenomenu!

Nies li jaħsbu li huma fenomeni aħjar iduru dawra magħhom infushom u jeżaminaw sew il-kuxjenza.

Il-kburija qatt ma kabbret lil ħadd; anzi ċekknithom dejjem.

Dan-nies huma mqarrqa fuq l-importanza tagħhom infushom u jinsew li taħt ix-xemx m'hawn qatt xejn ġdid.

Ħarsa lejn żokrithom hija biżżejjed.


No Manderaggio thorn

MINTOFF, MALTA and DIMECH

When well-known past events and personalities are visited by analysts who take up a perspective which is as subjective as much as novel the result is always exciting.

No historical interpretation, however comprehensive, is ever the be all and end all. Viewed from different standpoints, our awareness of the past thus acquires a richness which is very often refreshing and even stimulating.

For such contributions bring out hitherto unknown shades and assessments overlooked by others.

Many parts of Dom Mintoff's recently published memoirs,

Mintoff, Malta, Mediterra: My youth

, do just that.

They are an historical document in themselves as much as a literary criticism worth consideration.

It would be presumptuous on my part to even begin to attempt some thorough evaluation of the entire publication.

What I propose here is to briefly inquire into just one chapter of the book, namely, that dealing with Manuel Dimech, the early 20th-century social reformer (pp. 57–102).

I must say, beforehand, with the most profound respect for Mintoff, that I do this solely for the sake of Dimechian scholarship with which I have been professionally acquainted for the last couple of decades and more.

At present this learning has reached such a high level of expertise that it cannot allow sloppiness to go unchecked, especially when publications of a fairly wide circulation, such as Mintoff's memoirs, are involved.

To begin with, I must state how thoroughly fascinated I found Mintoff's view of Dimech's niche within the framework of Malta's then political and ideological spectrum.

Mintoff endeavours to never lose sight of the larger picture and, as was his speciality, spot with considerable accuracy the shifting ground of political allegiances down to the minutest veer.

His attitude is seldom if ever Manichaean, and consistently assesses each piece of the political strategy on its own merit, whether left- or right-leaning, and always in relation to context.

Seen through a long lens, Mintoff draws out a starker image of Dimech, one which seems to contrast more eloquently when charted within the political compass of his time.

Of course, Mintoff does not hold back from projecting forward to when

he

was politically active some inferences extracted from Dimech's thought and actions.

Unsurprisingly, Dimech is thus portrayed as some kind of harbinger of Mintoff's own times.

(No harm in that)

Nevertheless, notwithstanding the merits of Mintoff's chapter on Dimech, there are some faults which need to be signalled out lest someone might think that all's well with it.

I begin with the most glaring, namely, that Dimech was born at Valletta's Manderaggio.

He was not.

Dimech was born at the opposite end in a tenement house in St John Street, wall to wall with the Ta' Ġiesu church.

As far as can be ascertained, Dimech never had

anything

whatsoever to do with the Manderaggio.

Though Mintoff makes this obtrusive misjudgement the linchpin of the entire chapter, he possibly could not have known better when he wrote his memoirs.

He simply begs the question.

For the relevant information concerning Dimech's exact place of birth was not made known before the end of 2004 (

Dimech

, 2nd ed., vol.

1, 2013, pp. 43–6), and this was surely after the memoirs had been left unfinished.

So much so that, however charming, Mintoff's romantically-phrased expression, "Out of the Manderaggio thorn sprung the loveliest Maltese rose" (p. 63), at least in reference to Dimech, is completely incorrect.

The chapter's title, thus, identifying Dimech as "The Manderaggio thorn" is totally off the mark.

Many other minor inaccuracies and misjudgements pervade this particular chapter.

For instance, from what is positively documented it is incorrect (or, at best, inaccurate) to state that Dimech "[became] an orphan when still a toddler" (p. 58; his first parent died when he was thirteen); that he grew up at Valletta's "Diju Balli" (p. 58; he grew up at the outskirts of Qormi and of Birkirkara); that he embraced a "materialistic philosophy" (p. 58; it was pragmatic); that he "had never clashed with the law" before his 1878 manslaughter case (p. 60; he had gone to prison at least eight times already); that he was corrupted by "his companion [accomplice]" (p. 60; it was the other way round); that he committed the crime when he visited "a den run by a sharp card-player" (p. 60; he lived there); or that this "sharp card-player [...] cleaned [Dimech and his mate] of all their savings" (p. 60; no card-playing was involved, and Dimech and his mate were prey to extortion).

Also that, at his 1878 trial, Dimech "gave all possible help to his more experienced friend" (p. 60; he did nothing of the sort); that the priest who testified at the trial was "probably his devout mother's confessor" (p. 60; she did not even know him); that Dimech was "almost six feet tall" (p. 60; he was four feet, eight inches tall); that in prison "two successive chaplains" were his friends and cared for him (pp. 60-2; only one was his friend; the other was his foe); that he "imparted [education] to other inmates" (p. 62; this never happened); that he "left for Tunisia to earn the means of outwitting and penetrating Malta's 'respectable' society" (p. 62; he went to obtain a government financial benefit); that he was "encouraged by the English wing of the prison command" to declare himself a Protestant (p. 62; no such encouragement transpired); or that his 1891 incarceration was "his second term of imprisonment" (p. 63; it was his tenth).

Also that his beliefs were like those of "Voltaire and the Encyclopaedists" (p. 63; they were not; they were more like those of the British Empiricists); that he "gave private tuition to [...] foreigners" (p. 64; he only had Maltese students); that he was "bestowed the title of professor" by his students (p. 64; he gave it to himself); that in 1900 Bishop Pace celebrated a solemn mass at the Co-Cathedral for "Britain's victory" over the Boers in South Africa (p. 65; it was for the 90th birthday of Pope Leo XIII, and his 22nd anniversary as pope); that for the same mass the bishop made "an unexpected exception [by inviting] many Protestant high officials of the local Imperial Government" (p. 65; it was neither unexpected nor an exception, but a matter of course); that Bishop Pace "condemned [Dimech's]

Bandiera

immediately after its very first issue" (p. 69; the paper was in print for almost three years already); or that Dimech worked for "a free socialist republic" (p. 9; he had nothing of the sort ever in mind).

Also that Dimech "had his child baptized [...] at St Julian's" (p. 79; all Dimech's six children were baptised at Stella Maris, Sliema); that the Archbishop's Curia is guilty "of the purposeful destruction of most of the official records [concerning Dimech]" (p. 83; they, and many other unofficial ones, are all at the Curia's archive open for public study); that, during his excommunication, Dimech "resort[ed] to the publication of anonymous leaflets" (p. 83; this never happened); that Dimech's stoning at Qormi happened "quite by accident" (p. 87; it was a prearranged pelting); that Dimech had "his home in St Julian's" (p. 87; he lived at Sliema); that Bishop Pace issued the pastoral letter pardoning Dimech "fully three months after Dimech had signed his apology" (p. 92; it was just three days later); or that, when arrested before deportation, Dimech was "locked up in the Valletta police cell" (p. 95; he was kept at the

Clistania

prison in Merchants Street).

One must not discredit the whole of Mintoff's book just because of the misjudgements in one particular chapter.

This would be a grave mistake, and one certainly not intended here.

(Published in

The Times of Malta

, 23 November 2018)


Ix-xellug jispara f'saqajh

Hekk jagħmel elettorat meta jara li hemm bażi għalfejn jikkastiga 'l-politiċi tiegħu.

Hekk jagħmel poplu meta jħossu avvelit.

Tajjeb kemm hu tajjeb, ħadd m'għandu l-monopolju tal-poter.

Ħażin kemm hu ħażin, ħadd m'hu eskluż mis-setgħa.

Fil-Brażil ġara dak li diġà ġara f'ħafna nħawi oħrajn: ix-xellug spara f'saqajh u ħalla l-oppożituri tiegħu jagħmlu festa.

Ix-xellug irid jerġa' jitgħallem ikun fidil lejh innifsu.

Id-difiża taż-żgħir

Ir-rebħa kbira tan-neofaxxista Jair Bolsonaro fl-elezzjonijiet tal-ġimgħa li għaddiet fil-Brażil kienet possibbli minħabba n-nuqqasijiet kbar u gravi tax-xellug.

Hawnhekk, bħal f'inħawi oħra tad-dinja, mhux anqas fl-Ewropa, ix-xellug ittradixxa u avvelixxa l-bażi tal-appoġġ tiegħu.

Dan għamlu għax għażel li ma jkunx hu; li jbabas mal-prinċipji tiegħu; li jsir ċentrista modern.

Minbarra fil-Gran Brittanja, kullimkien ix-xellug ħa tkaxkira wara oħra minħabba n-nuqqas ta' fedeltà tiegħu lejn l-ideali li jagħżluh fil-firxa politika.

Aktar ma x-xellug jipprova jagħmilha tal-moderat modern, aktar jitlef saqajh u jitlef l-appoġġ popolari tiegħu.

Il-kompromessi tiegħu mal-kummerċjanti, l-ispekulaturi u l-bankiera mhux ġid iġibulu, iżda ħsara; jitilfulu ruħu ... u l-elezzjonijiet.

Il-biċċa l-kbira tal-partiti politiċi tax-xellug, bil-Brażil daqskemm fl-Ewropa u f'inħawi oħra, qed jinsa għalfejn jeżisti.

Qed jinsa li jeżisti biex jiddefendi ż-żgħir kontra l-kbir.

Qed jiżbalja meta, bl-iskuża li jiddefendi l-ħrief, jidħol sħab mal-lupu.

Il-lupu fil-maqjel tal-ħrief ħaġa waħda biss jaf jagħmel; u x-xellug mogħmi qed jiftaħlu r-rixtellu.

Il-falliment tax-xellug

Ir-rebħiet tal-lemin f'ħafna nħawi qed isiru minħabba l-falliment tax-xellug.

Ix-xellug jagħti r-riħ lil-lemin meta jipprova jilgħabha taċ-ċentrista jew, agħar, taċ-ċentru-lemin; meta ma jibqax aktar ix-xellug li hu.

L-għażla tiegħu li jkun bħal ħaddieħor li fundamentalment mhuwiex bħalu twassal biex is-sistema demokratika parlamentari ddur kontra ż-żgħir u tħallih mingħajr ħajt ta' kenn.

L-Unjoni Ewropea hija eżempju perfett ta' dan.

La temmen fis-sistema parlamentari u lanqas fid-demokrazija.

Temmen fil-kapital u l-ħidma libera tiegħu.

Ix-xellug spiċċa, ħtija tiegħu nnifsu, jew jibdel qalbu, u jseħibha mal-isfruttaturi, jew jillimita l-ħsara li ġab b'idejh stess.

Il-Brażil m'hu qed jagħmel xejn ġdid għajr jimita dak li diġà sar fl-Ewropa, l-Amerika u f'inħawi oħra.

Fil-Gran Brittanja biss ix-xellug dar dawra miegħu nnifsu u qatagħha li jkun dak li hu.

Il-qlubija tiegħu qed tirbaħlu r-rispett u tagħti eżempju sħiħ lix-xellugin imbagħbsa kollha tad-dinja.

Kompromessi mal-lupu

Il-periklu kbir li x-xellug imbagħbas qed idaħħal fih lill-popli u n-nazzjonijiet huwa serju ħafna.

Huwa l-periklu li l-faxxiżmu jerġa' jerfa' rasu u jarma bil-moħqrija tiegħu.

Għax il-faxxiżmu m'għandu qalb u, jekk ix-xellug ukoll jieħu minnu, allura x'tama jibqa' għall-politika tal-ħniena u l-ġustizzja li tagħha x-xellug huwa l-għassies?

L-infedeltà tax-xellug qed iħallas għaliha ż-żgħir, li kważi kullimkien qed isib li l-politiċi qed jitraduh, ibigħuh u jagħtuh daharhom.

Għalxiex?

Biex jagħmlu r-rebħiet kompromettenti tagħhom.

Dawn qed ibigħu ruħhom biex jittrijunfaw.

Imma dan jagħmluh għad-dannu taż-żgħir li, bħalma kien qabel, jerġa' jisfa abbandunat minn kulħadd.

Dak li ġara l-Brażil dil-ġimgħa huwa l-aktar tfakkira reċenti li mhuwiex tard wisq, anzi huwa urġenti, li x-xellug jiġbor ġieħu; li huwa perikoluż tilgħab bil-prinċipji; li jista' jkun fatali għaż-żgħir li jitħalla għal riħu.

Li ġara l-Brażil huwa l-aktar tfakkira reċenti li, fl-aħħar mill-aħħar, ma jiswiex lix-xellug li jagħmel il-kompromessi li qed jagħmel mal-lupu.

B'dan ikun biss qed jispara f'saqajh.

It-tieni volum tat-tieni edizzjoni tal-bijografija ta' Manwel Dimech għall-bejgħ mill-Fiera tal-Ktieb (7-11 ta' Novembru 2018) u mill-ħwienet ewlenin tal-kotba.


L-imsejkna Libja!

Seba' snin wara l-qtil ta' Gaddafi, il-Libja donnu ħadd ma jinteressah li jsemmiha aktar.

Jew, jekk isemmiha, jinjora l-kaos sħiħ li hemm ġo fiha.

Donnu kulħadd irid li tibqa' eżatt kif inhi, għax mill-kaos ħafna qed igawdu ... barra l-poplu Libjan, li kuljum irid isaffaq wiċċu ma' atti terroristiċi, prezzijiet ogħla għall-ħtiġijiet għall-ħajja u perikli mortali fit-toroq.

Dil-ġimgħa, tentattiv ieħor biex tinstab xi għamla ta' soluzzjoni dehret vojta daqskemm ażżardata.

Indħil

F'Palermo, Sqallija, ftit 'il bogħod minna, dil-ġimgħa ltaqgħu, taħt il-ħarsien tal-Ġnus Magħquda, l-irjus il-kbar li jistgħu jibdew isolvu l-problemi kbar li l-Libja bdiet għaddejja minnhom wara l-qtil ta' Gaddafi fl-2011.

Il-biċċa l-kbira jaqblu, għall-anqas bil-fomm, li pass importanti għall-istabbilità mġedda tal-Libja jista' jkun li ssir elezzjoni ġenerali mill-aktar fis possibbli.

Hemm min din l-elezzjoni jridha das-sena stess, ix-xahar id-dieħel, hemm min kmieni s-sena d-dieħla, hemm min aktar tard, saħansitra fl-2020, u hemm min ma jridha xejn.

Jekk dehret xi ħaġa ċara fil-laqgħa ta' dil-ġimgħa kienet dik li ilha tidher għal dawn l-aħħar seba' snin: l-indħil barrani.

Il-ġejjieni tal-Libja mhuwiex f'idejn il-Libjani, qawwija kemm huma qawwija, u appoġġjati kemm huma appoġġjati, imma f'idejn gvernijiet barranin li jibqgħu jindaħlu, bil-politika, bin-negozjati, bl-interessi u bl-armi tagħhom, fi ħwejjeġ li jmissu biss lil-Libjani nfushom.

Fost dawn hemm, xejn anqas, il-Ġnus Magħquda, Franza, ir-Russja, l-Istati Uniti tal-Amerika, l-Eġittu u l-Emirati Għarab Magħquda.

Kulħadd qed jgħaffeġ fil-pudina biex taparsi jsibu tmiem għad-diżastru tal-imsejkna Libja, imma milli jidher aktar ħsara qed jagħmlu flok ġid.

Poplu mwarrab

Il-pjan diskuss ġo Palermo ġie mill-mibgħut speċjali għal-Libja tal-Ġnus Magħquda, Ghassan Salame.

Dan fassal li ssir elezzjoni ġenerali kmieni s-sena d-dieħla.

Il-laqgħa għolja, għalkemm fiha ħa sehem il-mexxej ta' Tripli, Fayez al-Serraj, appoġġjat mill-Ġnus Magħquda, kif ukoll il-mexxej ta' Tobruk, il-Ġeneral Khalifa Haftar, li jikkontrolla l-parti tal-lvant tal-pajjiż, ma mxietx wisq.

Il-kaos ma jistax jonqos mingħajr is-sehem tal-ħafna gruppi politiċi u paramilitari li jeżistu f'diversi partijiet tal-Libja.

L-indħil tal-gvernijiet barranin, li ovvjament ifittxu xawwathom, ma jistax jibda jħoll l-għoqda jekk jibqa' jinjora x-xirkiet relevanti tal-Libjani nfushom, li lkoll qed ifittxu li ma jitilfux l-influss li għandhom bħalissa u li għalih jidhrilhom, forsi ġustament, li għandhom il-jedd.

Min iwarrab il-poplu ma jistax ikollu soluzzjonijiet.

Bħalissa, sa minn Settembru li għadda 'l hawn, il-ġlied u t-taqlib fil-Libja żdied.

Inqatlu mal-110 persuni u ndarbu mal-400.

U ma jidhirx li se jkun hemm tmiem ta' malajr għal dan il-massakru.

Ħadd ma jaf eżatt min qed jforni l-armi lil min.

Jista' jkun li huma l-istess pajjiżi—Franza wieħed minnhom żgur—li qed jgħajtu 'Paċi, Paċi'.

Il-paċi ftit huma dawk li tabilħaqq iriduha.

Minsija?

Madanakollu, aktarx li l-akbar traġedja tal-Libja hija li dawk li kissiruha u wassluha f'dan l-istat tal-biki huma l-istess li jriduha tibqa' kif inhi, imfarrka, meqruda u mifnija.

Għala?

Għax hekk jaqblilhom.

L-uniku interess huwa li ż-żejt jibqa' jnixxi u jasal fejn għandu jasal.

Mill-bqija, mill-poplu, mit-tbatijiet tiegħu u mill-interessi veri tiegħu, il-biċċa l-kbira tal-gvernijiet ma jinpurtahomx.

Fejnu dak iż-żmien meta l-Libja kienet, għall-anqas, xi ftit irrispettata?

Fejnu dak iż-żmien meta kienu xi ftit jew wisq pajjiż importanti fil-Mediterran?

Fejnu dak iż-żmien meta l-Libjani kienu miżmuma bħala poplu ta' ġieħ?

Kollox mar il-baħar għax hekk donnu riedu l-gvernijiet ta' pajjiżi qawwija li kien jaqbilhom li l-Libja jinxteħet fit-trab.

Hekk riedu, hekk sar ... u hekk jibqa' jsir.

Malta, li tant gawdiet mil-Libja, ta' Gaddafi u mhux, m'għadhiex ħbieb magħha?

Insejnihom għal kollox lil-Libjani issa?

X'ħasra!


Il-filosofija tal-baġit

Kull baġit finanzjarju annwali tal-amministrazzjoni governattiva jaħdem b'żewġ aspetti differenti, wieħed 'deduttiv' u l-ieħor 'induttiv', u jipprova jlaqqagħhom jew jibbilanċjahom kemm jista' jkun.

Baġit li jitqies ħażin aktarx jixħet il-piż fuq l-aspett induttiv; wieħed li jitqies tajjeb jagħfas fuq l-aspett deduttiv.

Kull gvern jidher li għandu jagħti kas sewwa taż-żewġ aspetti mingħajr ma joħloq dwejjaq żejjed f'xi wieħed minnhom.

Dal-baġit li għadu kemm kellna donnu jagħti l-aspett deduttiv l-aktar toqol.

L-issa jew l-imbagħad

Nibdew mit-tieni aspett, dak 'induttiv'.

Dil-kelma tfisser li r-raġunament isir 'minn isfel għal fuq', biex ngħidu hekk; jew aħjar, dak li jsawwar gwidi ġenerali minn ċirkustanzi partikulari.

Dar-raġunament jibda mill-fattwali, dak li jeżisti, u jfittex li jilmaħ il-possibbiltajiet u l-limiti ta' din ir-realtà.

Fl-aħħar mill-aħħar, huwa ħsieb, jew aspett, jew attitudni, li ma jmurx wisq lil hinn mir-rabta mal-preżenti u ċ-ċirkustanzi tiegħu.

L-aspett l-ieħor, dak deduttiv, jipproċedi bil-kontra: jibda minn dak li hu possibbli li jsir u joħloq il-kundizzjonijiet meħtieġa biex dan il-livell lil hinn miċ-ċirkustanzi preżenti jintlaħaq.

Dar-raġunament, jew aspett, jew attitudni, aktarx jibda minn dak li għadu mhuwiex biex, b'dak li hu, iġibu fl-eżistenza.

Id-differenza bażika bejn iż-żewġ aspetti tista' tidher ċara fil-fatt li, filwaqt li bl-attitudni induttiva t-tinfiq tal-gvern jagħmel tajjeb għal dak li diġà jeżisti fil-faċilitajiet u s-servizzi, bl-attitudni deduttiva t-tinfiq tiegħu jinvesti f'dak li għandu jeżisti f'dawn l-oqsma.

L-induttiv jibqa' marbut mar-realtà preżenti; id-deduttiv joħloq realtà għall-ġejjieni li għadu mhuwiex.

Baġit induttiv

Ovvjament, ebda gvern ma jista' jinjora l-limitazzjonijiet u ċ-ċirkustanzi preżenti li għandu.

Imma jista' jibqa' kkaħmat magħhom, jipprova jillimita l-ħsara li joffru u l-possibbilitajiet li jipproponu.

F'dal-każ, ir-realtà preżenti tant tossessjonah bil-problemi tagħha li ma jirnexxilux jinfatam minnha jew iħalliha tisfidahalu l-qlubija tiegħu.

Gvern li jinjora dak li hu possibbli fil-ġejjieni, jew dak li l-ġejjieni jwiegħed, huwa wieħed li jispiċċa sempliċiment jagħmel ħiltu biex sempliċiment jikkonserva dak li għandu jew dak li jeżisti biss.

Ma joħlomx.

Ma jipprovax jissupera lilu nnifsu u lanqas ma jnebbaħ lill-poplu biex jagħmel l-istess.

Huwa gvern ħabsi tal-preżenti, jew aħjar tal-passat.

Bid-dimensjoni deduttiva, gvern jitlebleb għal dak li jinsab lil hinn mill-preżent.

Mingħajr ma jinsa l-limitazzjonijiet taċ-ċirkustanzi preżenti tiegħu, ma jħallihomx irażżnuh f'xewqat ġodda jew f'ħolm li huwa ażżardat.

Mill-preżenti jipprova jintelaq għall-ġejjieni, u jħalli dan, u mhux l-ieħor, jagħtih l-akbar gwida tat-tinfiq fil-pjanijiet tiegħu.

Baġit deduttiv

L-aħħar baġit, bħal dawk famużi tal-bidu tas-snin sebgħin, jidher li kien aktar deduttiv milli induttiv.

Ma jiċħadx ir-realtajiet preżenti, u lanqas ma jistinka biex itejjibhom, imma l-aktar importanti huwa li jissuperahom; li jilmaħ realtà ġejjieni li hi possibbli imma li għadha ma twelditx.

Jidher li kien baġit li jemmen li l-enerġiji u d-dinamiżmi tan-nies jistgħu jroddu aktar milli qed jagħmlu llum.

Din l-attitudni aktar deduttiva milli induttiva fiha l-perikli tagħha.

L-aktar ewlieni huwa li l-gvern isir ħati ta' preżunzjoni jew ta' irrealiżmu.

Qisu qed joħlom bil-ftajjar.

Dan ma jsirx jekk ir-realtà preżenti ma tiġix imwarba jew minsija.

Il-baġit ta' dan l-aħħar ma jidhirx li jagħmel hekk.

Ma jinsiex ir-realtà konkreta preżenti, imma lanqas ma jibqa' ħabsi tagħha.

Jista' jkun li dan hu l-isbaħ aspett li kellu, għandu mnejn aktar miż-żidiet u l-benefiċċji kollha.

Jidher li kien baġit b'filosofija ottimista daqskemm realista; ta' issa daqskemm ta' li ġej, anzi ta' dak li jista' jiġi ... u għandu mnejn u koll ta' dak li għandu jiġi.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt u niżżel b'xejn il-kitba.


Ir-rovina tal-aqwa ħaddiem

Min imexxi xi entità, tkun xi tkun, ta' xogħol u għandu l-ħaddiema taħtu spiss jaqa' fl-iżball li bl-aġir u l-attitudni tiegħu jirrovina l-aqwa ħaddiema li jkollu.

Hemm ħafna modi kif dan jista' jsir.

Wieħed minnhom hu li jwassal lil dal-ħaddiema fl-estremità li ma jibqgħux aktar jinpurtahom la mix-xogħol u lanqas mill-istess entità li jaħdmu magħha.

Dan huwa żball serju li jfaqqar is-soċjetà daqskemm lid-dinja tax-xogħol.

Biex infisser dak li rrid ngħid se nuża tliet kelmiet kemxejn tqal, għall-anqas tnejn minnhom, u ngħid x'nifhem bihom.

Huma dawn: 'kritika', 'sarkażmu' u 'ċiniżmu'.

Il-

kritika

hija meta xi ħadd jagħmel analiżi ta' xi ħaġa u juri kif u għala tista' tiġi mtejba.

Is-

sarkażmu

huwa attitudni ta' xi ħadd li jidħaq b'xi ħaġa li jistmell.

Iċ-

ċiniżmu

huwa attitudni ta' xi ħadd li tilef kull fiduċja f'xi ħaġa.

Qed nuża dawn it-tliet kelmiet għax irrid nuri li huma tliet fażijiet li jiġu wara xulxin fi proċess li bih ħaddiem jitlef kull motivazzjoni biex jibqa' jaħdem.

Bosta drabi hu proċess li jgħaddu minnu l-aqwa ħaddiema li entità ta' xogħol ikollha.

Jgħaddu minnha minħabba n-nuqqas ta' għaqal ta' min iħaddem fil-mod ta' kif jieħu d-deċiżjonijiet.

Ħaddiema li jkollhom talent (u għandu mnejn ukoll intelliġenza) aktar minn ħaddiema oħra bosta drabi ssib li spiss jagħmlu l-kritika tagħhom biex itejbu l-affarijiet fl-entità ta' fejn ikun jaħdmu.

Dan jagħmluh għax ikunu jħobbu xogħolhom u jridu jarawh imur 'il quddiem.

Il-kritika tagħhom tmur lil hinn mill-personalitajiet u r-rispett uman, u ħafna drabi jkun immotivat minn ċertu entużjażmu għal dak li jkunu qed jagħmlu ma' ħaddieħor.

Din il-kritika hija ħafna drabi f'postha u meħtieġa.

Madanakollu, spiss ukoll issib li ma tkunx togħġob lil min iħaddem.

Dan jista' jista' jkun li aktar iħares lejn l-uċuh milli lejn il-ġid tal-entità tax-xogħol.

Meta dawn il-fatturi jwassluh biex iwarrab il-kritika b'mod repetitiv, u jista' jkun ukoll saħansitra jumbra lil min jagħmilha, ikun qed jagħti r-riħ lill-bażużli tiegħu u jnaffar lill-aqwa ħaddiema li jkollu taħtu.

Kritika ġusta u f'waqtha li mhijiex milqugħa b'mod sistematiku kontra kull raġuni twassal, fuq perjodu ta' żmien, biex il-ħaddiema li jagħmluha jiġu mwassla biex jgħaddu għat-tieni fażi tal-proċess distruttiv, jiġifieri li jsiru sarkastiċi.

Dan ifisser li, meta jaraw li l-kritika la hija mixtieqa u wisq anqas milqugħa, minflok ma jibqgħu jitkellmu fuq kif għandhom jitjiebu l-affarijiet, jibdew jidħqu bid-deċiżjonijiet foloz li kienu ttieħdu u saħansitra jistmelluhom.

Ħaddiem li, mill-fażi tal-kritika, jitwassal għal din il-fażi ta' sarkażmu għax jara li, sistematikament, min iħaddem ikun qed jieħu deċiżjonijiet, u jiddefendi deċiżjonijiet, li jkunu saru biex ipaxxu l-bażużli medjokri tiegħu u mhux skont id-dehen ta' min għandu intuwizzjoni, għarfien, imħabba jew entużjażmu għat-titjib.

Imma din mhijiex l-aħħar fażi.

Ħaddiem li jibda jara li din is-sitwazzjoni mgħarrqa qed tippersisti u se tibqa' tippersisti jiġi mwassal biex jgħaddi għall-fażi taċ-ċiniżmu.

F'din il-fażi l-ħaddiem ma jibqax jinpurtah aktar jekk l-affarijiet imorrux lura jew il-quddiem.

Saħansitra jista' ma jibqax jinpurtah aktar jekk l-entità tax-xogħol li kien iħobb u jaħdem għaliha tibqax teżisti jew le.

Meta ħaddiem jitwassal sa dal-punt, min iħaddem ikun bl-atteġġjament dannuż tiegħu irrovina ħaddiem ieħor mill-aqwa li jkollu taħtu.

Min iħobb l-entità tax-xogħol u jixtieq jarah imur 'il quddiem m'għandu qatt iwassal l-aqwa ħaddiema tiegħu sa dal-punt taċ-ċiniżmu.

Bin-nuqqas ta' ħaddiema bħal dawn, l-entità tax-xogħol titlef is-siwi tagħha u, fuq kollox, il-sengħa għall-effiċjenza u l-produttività.


Ħa tintemm il-vjolenza!

Illum, il-25 ta' Novembru, il-Ġnus Magħquda tfakkar il-Jum Internazzjonali għat-Qerda tal-Vjolenza kontra n-Nisa.

Hija tifkira ta' ċertu tifsir u importanza għax din l-għamla ta' vjolenza, f'dinja fejn il-jeddijiet tal-bniedem huma hekk meqjuma, diżgrazzjatament għadha sal-lum waħda mill-aktar mifruxa, persistenti u qerrieda.

Il-vjolenza bi preġudizzju

Meta fl-1993 l-Assemblea Ġenerali tal-Ġnus Magħquda fissret xi trid tgħid b'vjolenza kontra n-nisa hija għarfitha bħala "kull għemil ta' vjolenza li jsir kontra mara għax hi mara, li jista' jġibilha ħsara jew tbatija fiżika, sesswali jew psikoloġika, inkluż it-theddida ta' atti bħal dawn, atti li jġegħluha tagħmel li ma tridx jew atti li jċaħħdulha l-libertà tagħha, kemm jekk isiru fil-pubbliku kif ukoll fil-privat".

Wieħed għandu mnejn jistagħġeb kemm atti bħal dawn, li jsiru kontra mara għax hi mara, huma komuni, mhux biss barra minn pajjiżna, imma f'pajjiżna wkoll.

Għadhom jeżistu nies, l-aktar irġiel, li jqisu l-mara bħala xi ħaġa inferjuri li jistħoqqilha tiġi ttrattata b'forza, theddid jew saħansitra vjolenza fiżika.

F'dinja li rriduha xierqa għal kulħadd, ebda għamla ta' vjolenza ma hija aċċettabbli, kemm kontra n-nisa għas-sempliċi raġuni li huma nisa, kemm kontra l-omosesswali għas-sempliċi raġuni li huma omosesswali, kemm kontra persuna ta' ġilda skura għas-sempliċi raġuni tal-lewn ta' ġildhom, u kemm kull sura ta' vjolenza oħra.

Il-vjolenza ta' ħafna wċuħ

Il-vjolenza hija sinjal ċar ta' immaturità u nuqqas ta' ċiviltà.

Hija ħażina għax tfisser li xi ħadd iġiegħel lil xi ħadd ieħor jagħmel dak li ma jridx.

Għalhekk tmur direttament kontra l-libertà tal-persuni.

Mhux biss tista' l-vjolenza tieħu suriet differenti, bħal dawk fiżiċi, sesswali jew psikoloġiċi, imma wkoll tista' tiġi kemm minn persuni, individwalment jew kollettament, iżda wkoll mill-istituzzjonijiet, partikularment mill-istat.

Kull għamla ta' att li jġiegħel lil xi ħadd jagħmel xi ħaġa kontra r-rieda tiegħu għandha tissejjaħ vjolenti, għax hekk hi tabilħaqq.

Hija tonqos mill-ġieħ li jistħoqqlu kull bniedem u tirfes fuq il-jedd tiegħu li jiddeċiedi hu għalih innifsu skont ma jidhirli l-aħjar.

Kull att vjolenti jisraq dan il-jedd u, aktar iva milli le, jużah abbużivament.

In-nisa, speċjalment dawk ta' età żagħżugħa u dawk ta' età anzjana huma fost l-aktar li jinsabu fir-riskju li jiġu abbużati, kemm privatament, kemm soċjalment u kemm istituzzjonalment.

Dan jgħodd għall-pajjiżi fejn għad hemm liġijiet diskriminatorji daqskemm għal pajjiżi, bħal tagħna, fejn m'hemmx.

Ħadd ma hu ħieles mill-periklu tal-vjolenza.

Il-vjolenza qatt m'hi jedd

Dan ifisser li t-tagħlim għar-rispett tal-persuni u l-libertajiet tagħhom ma jista' jieqaf qatt, anzi jeħtieġlu li jiżdied u jinfirex dejjem aktar.

Soċjetà li ma tiġix mgħallma biex teqred il-vjolenza minn ħdanha tkun f'riskju kbir li "tinnormalizza" l-vjolenza u tgħix magħha u biha bħallikieku xejn.

Il-vjolenza, kull għamla ta' vjolenza, kontra kull sura ta' bniedem, mhijiex xejn.

Hija ħaġa serja ħafna.

Hija l-qerda ta' kulma jeżisti li hu deċenti, xieraq, sabiħ u, inżid ngħid, qaddis.

Min għadu jemmen—u għad hawn min jemmen hekk—li hawn persuni li jistħoqqilhom jew jixirqilhom jiġu mġiegħla jkunu dak li ma jridux jew mhumiex, huwa bniedem deġenerat.

Huwa bniedem li ma jixraqlu jew jistħoqqlu r-rispett ta' ħadd.

Dan jgħodd ukoll għall-istituzzjonijiet, partikularment l-istat politiku.

Il-vjolenza—ta' ebda sura u għamla—ma hi jedd ta' ħadd, lanqas tal-istituzzjonijet jew tal-istat.

Dawn qatt m'għandhom xi jedd li jġiegħlu, bit-theddid daqskemm biż-żegħil, iġiegħlu lil min m'għandux setgħa jagħmel dak li ma jridx jew ikun dak li m'huwiex.

Ħa tintemm il-vjolenza!

X'dinja ħafna isbaħ ikollna.


Ir-realtà maħluqa

Ma teżisti ebda realtà jekk mhux ġo moħħna.

Teżisti l-eżistenza.

Dan sens komun.

Imma mhux ir-realtà.

Ir-realtà hija biss l-għamla, jew l-għamliet, li biha nħarsu lejn l-eżistenza.

Ir-realtà mhijiex il-verità, kif jaħsbu ħafna.

Il-verità hi tal-eżistenza biss.

L-imħuħ

Spiss nużaw il-kelma 'realtà' bħallikieku tfisser l-istess ħaġa li biha nifhmu l-kelma 'verità'.

"Ir-realtà hi ...," ngħidu ta' sikwit biex infissru l-fatti li jkollna quddiemna.

L-istess meta ngħidu "Il-verità hi ..."

B'dawn l-espressjonijiet ħafna minna ma jagħmlu ebda differenza bejn ir-realtà u l-verità; waħda hi bħall-oħra.

Madanakollu, kemm ir-realtà kif ukoll il-verità mhumiex affarijiet li jeżistu mingħajrna.

It-tnejn li huma, fil-fatt, huma interpretazzjoni ta' dak li nkunu qed nilmħu quddiemna.

Ir-realtà li naraw aħna tista' ma tkunx (kif ħafna drabi m'hijiex) ir-realtà li jara ħaddieħor fl-istess ħaġa.

Hekk ukoll il-verità.

Dawn huma affarijiet li jeżistu f'moħħna.

Kemm dik li nsejħulha 'realtà' kif ukoll dik li nsejħulha 'verità' jeżistu għax neżistu aħna; għax jeżistu, fi kliem ieħor, imħuħ li jaħsbu u jirraġunaw.

Mingħajr dawn l-imħuħ, m'hemm ebda realtà u ebda verità.

Ikun hemm biss l-affarijiet li jeżistu, ukoll jekk ilkoll kemm aħna, jew l-imħuħ kollha li naħsbu, ma nkunux neżistu aktar.

Interpretazzjoni

Meta ngħidu li l-affarijiet biss jeżistu, infissru li hija l-eżistenza biss li ma tiddependi minn ebda moħħ li jaħeb fuqha.

U r-realtà?

Ir-realtà hija l-mod li bih insejħu l-interpretazzjoni li nagħmlu aħna tal-eżistenza li nsibu quddiemna.

Infatti, m'hawnx realtà waħda; hawn realtajiet.

Għax huma ħafna l-imħuħ li jaħsbu, jirraġunaw u jinterpretaw l-eżistenza tal-affarijiet.

L-istess il-verità.

Għall-istess raġuni, m'hawnx verità waħda; imma ħafna veritajiet.

Kull verità, bħal kull realtà, hija interpretazzjoni.

Insejħulhom hekk—'realtà', 'verità'—minħabba ċ-ċertezza li ħafna drabi jkollna tagħna nfusna meta nilmħu u ninterpretaw l-eżistenza tal-affarijiet.

Il-ħajja kollha tagħna, mimlija kif inhi bl-affarijiet (inkluż bina nfusna), hi magħmula minn miljuni ta' interpretazzjonijiet li qegħdin nagħmlu l-ħin kollu.

L-affarijiet huma l-bażi tal-ħsieb tagħna; imma mbagħad huma r-realtajiet, jiġifieri l-interpretazzjonijiet, li aħna nagħmlu l-ħin kollu li joħolqu t-tifsir, il-lewn u r-rabtiet tal-ħajja.

Rispett

L-affarijiet ma joħloqhom ħadd.

Jinsabu 'hemmhekk', quddiemna, mingħajr m'għamilna xejn (jew ftit) biex noħolquhom.

Kienu qabilna u jibqgħu warajna.

Dawk li noħolqu aħna—u l-ħin kollu—ukoll mingħajr ma rridu, huma r-realtajiet; jiġifieri l-interpretazzjonijiet ta' dak li nsibu quddiemna.

Mingħajr l-interpretazzjonijiet tagħhom, l-affarijiet jibqgħu jeżistu xorta waħda eżattament kif inhuma.

Dan juri li quddiem dawk li nsejħulhom 'realtajiet' qatt ma nistgħu nkunu dommatiċi.

L-interpretazzjonijiet tagħna m'humiex assoluti.

Huma tentattivi ta' kif nistgħu naraw u naħdmu mal-affarijiet.

B'daqshekk ma jfissirx li huma veritajiet inkondizzjonati.

Infatti, qatt m'huma.

Jistgħu dejjem jinbidlu u, aktar minn hekk, jistgħu jkunu wkoll żbaljati.

Għaldaqstant, ħadd ma jista' jitkellem bħallikieku għandu l-verità konklużiva.

Li jista' jkollu hija verità fost ħafna u ħafna oħrajn, u għandu jirrispetta dawk il-veritajiet daqskemm irid li tiġi rrispettata tiegħu.

Dejjem, għalhekk, irridu nuru rispett lejn kull fehma ta' ħaddieħor, infittxu li nifhmuha u, jekk ma naqblux magħha, nagħmlu kemm nistgħu biex nagħtu alternattivi għaliha.

Imma ħadd ma jista' jxejjer dik li hu jsejjaħ 'il-verità' bħal bandiera jew, agħar u agħar, jużaha qisha kienet xi lembuba, xi xabla jew xi arma tan-nar.

Kull verità, bħal kull realtà, hi maħluqa u għandna nżommuha talli hi.


L-UE armata

L-ewwel kienu qalulna li l-Unjoni Ewropea (UE) twaqqfet għall-paċi dejjiema.

Imbagħad qalulna li se jkollha armata għal każijiet umanitarji.

Issa qed jgħidulna li se jkollha armata tagħha.

Malta m'għandhiex toqgħod tilgħab mal-bżallu f'dil-ħaġa: għandha tagħmilha ċara MINN ISSA li ħaġa bħal din mhijiex aċċettabbli għaliha; u li, jekk l-UE tiddeċiedi li jkollha armata tagħha, Malta tħalli l-UE.

Armata għall-ġlied

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-Kanċillier tal-Ġermanja, Angela Merkel, reġgħet għamlitha ċara f'diskors lill-Parlament Ewropew li hija temmen bis-sħiħ li wasal iż-żmien li l-UE jkollha l-armata tagħha.

Bosta qablu magħha; oħrajn opponew.

L-idea, fil-fatt, mhijiex ġdida.

Ilha tinstama' 'l hawn u 'l hinn f'diversi laqgħat għoljin tal-UE.

Din tal-armata kien ħareġ biha René Pleven fl-1950.

Dan kien il-President tal-Kunsill tal-Ministri Franċiżi u l-Ministeru tad-Difiża Nazzjonali Franċiża.

Imma leħnu fuq din il-biċċa ma kienx l-uniku wieħed.

Diversi politiċi jerġgħu kull darba jqajmu dil-kwistjoni, speċjalment fi Franza u l-Ġermanja.

Id-diskors ta' Merkel favur it-twaqqif ta' armata tal-UE b'saħħa nukleari sar wara kummenti li kien għamel ftit taż-żmien qabel il-President ta' Franza, Emmanuel Macron, f'intervista fuq ir-radju.

Huwa sejjaħ għal "arma Ewropea suriet in-nies" bħala parti mill-idea ta' "Ewropa li tħares lilha nnifisha".

L-idea tikber

Għalkemm Macron aktarx ma kienx qed jitkellem f'termini militaristiċi, anki meta qal li l-Ewropa jeħtieġ li tħares lilha nnifisha miċ-Ċina, mir-Russja u saħansitra mill-Istati Uniti, ħafna hekk interpretaw kliemu.

Fosthom kien hemm il-President tal-Amerika stess, Donald Trump.

Minkejja dan in-nuqqas ta' ftehim, l-idea li l-UE jkollha armata vera u proprja tqum ta' spiss.

Dan hu l-mod kif il-politiċi, għall-anqas xi wħud minnhom, imexxu l-aġendi tagħhom: jitfgħu l-lixka, imbagħad jaraw xi jtellgħu.

L-idea, għalkemm tista' tibda mingħajr periklu ta' xejn, bil-mod il-mod tibda' taqbad ma' xi wħud li jeħduha b'serjetà u jipprovaw jimplimentawha.

Hekk jista' jiġri f'dan il-każ ukoll.

Xi wħud isostnu li l-UE ma jista' qatt ikollha armata vera u proprja għax il-pajjiżi li jiffurmawha huma wisq differenti minn xulxin.

Oħrajn jgħidu li m'hemmx rieda politika biżżejjed għaliha.

Oħrajn jaraw ħaġa bħal din bħala rival perikoluż għan-NATO.

Minkejja dan kollu, xi wħud oħrajn jaraw il-ħolqien ta' armata tal-UE bħala ħtieġa li dejjem qed tikber u li għad jasal żmien meta, iridu jew ma jridux, ikollhom jagħmluha.

Gvern ċar

Armata tal-UE qatt ma kien fil-ħsieb tas-sħubija ta' Malta fl-UE.

Anzi, jiena jidhirli li ħaġa bħal din, meta ssemmiet, dejjem ġiet miċħuda kategorikament.

L-idea nnifisha kienet tkun kostituzzjonalment impediment serju għas-sħubija tagħan fl-UE.

Qatt ma kien li Malta bl-iċken mod ikkommettiet lilha nnifisha favur xi tip ta' armata bħal din.

Il-gvern Malti, iżda, għandu jagħmilha ċara MINN ISSA lil dawk kollha kkonċernati li armata tal-UE ma tkun qatt aċċettabbli għall-poplu Malti.

Anzi għandu jagħmel aktar minn hekk.

Għandu jiddikjara li, jekk qatt l-UE tibda bis-serjetà l-proċess biex issir xi armata vera u proprja, allura Malta jkollha taħseb biex tħalli l-UE u tirtira s-sħubija tagħha.

Il-gvern Malti, jidhirli, m'għandux ikun ambigwu fuq dan.

Għandu jikkommetti lilu nnifsu, f'isem il-poplu Malti, li mhuwiex lest jagħmel kompromessi fuq ħaġa bħal din.

UE bl-armata tagħha mhijiex tajba għal Malta.

Malta m'għandha jkollha xejn lil xejn x'taqsam ma' ħaġa, jew imqar idea, bħal din.

L-UE armata mhijiex il-post fejn Malta tista' tgħix il-ġejjieni tagħha.


Il-kostruzzjoni

Kulfejn tħares, tara l-krejnijiet.

Malta jew Għawdex, tmur fejn tmur, dejjem, ibqa' ċert, se jkun hemm quddiem għajnejk xi krejn, jekk mhux tnjen u tlieta u erba', tiela' 'l fuq 'l fuq qisu xi insett ġigantesk li tistħajlu għandu ġuħ li ma jista' jaqtgħu qatt.

Il-krejn huwa l-lanza tal-kostruzzjoni.

L-inkwiet ta' ħafna, u mhux mingħajr raġun, huwa li hawn wisq minnhom, u li s-sitwazzjoni donnha ħarbet minn taħt idejna.

Soqfa meħtieġa

Il-kostruzzjoni fiha nnifisha mhijiex ħażina.

Hemm ħafna aspetti li tista' tqis fiha.

Wieħed minnhom huwa l-iżvilupp, dejjem meħtieġ, li jrid isir fl-ambjent mibni.

Aspett ieħor huwa t-tmexxija tal-kummerċ, li dawn l-aħħar snin donnu qabad ritmu sod.

Aspett importanti huwa l-ambjent naturali u l-ħarsien tiegħu għalina u għall-ġenerazzjonijiet ġejjiena.

Aspett ieħor huwa l-impjiegi li l-kostruzzjoni tiġġenera.

Ieħor huwa t-tħaddim tal-flus.

U l-bqija.

L-aspetti kollha li semmejna, u oħrajn magħhom, fihom is-siwi tagħhom u wieħed ma jistax ma jagħtix kashom meta jidħaddet fuq il-kostruzzjoni.

U, la għandom is-siwi, irid ikun hemm l-għarfien u l-apprezzament tagħhom.

Wieħed ma jistax jaqbad u jgħid "Din tajba; dik ħażina; din irriduha; dik le" bl-addoċċ.

Sa minn żmien żemżem, il-kostruzzjoni minn dejjem kienet meħtieġa kullimkien fid-dinja daqskemm fil-gżejjer tagħna.

La darba ma ngħixux fl-għerien, allura l-kostruzzjoni saret parti meħtieġa u integrali ta' ħajjitna.

Il-bniedem irid saqaf fuq rasu u dan, ukoll jekk ma jridx, ifisser xi grad jew livell ta' kostruzzjoni artifiċjali.

Kontroll tabilħaqq?

Minkejja dan kollu, aħna nibnu biex ngħixu, mhux ngħixu biex nibnu.

Il-kostruzzjoni, hi kemm hi meħtieġa u importanti, tiġġenera kemm tiġġenera tidwir ta' liri u impjiegi, dejjem jeħtieġ li tkun ikkontrollata.

Weħedha weħedha, ma tagħmilx sens, aktar u aktar jekk tkun għal kollox f'idejn il-privat, bħalma hi fil-gżejjer tagħna.

Il-kostruzzjoni tagħmel sens, ukoll jekk tkun fuq skala żgħira (aħseb u ara jekk tkun fuq skala kbira), meta tkun integrata mal-bqija tal-ħidmiet tal-bniedem u l-għamliet ta' ħajtu, kemm materjali u kemm mentali.

L-integrazzjoni tal-kostruzzjoni mal-ħajja sħiħa tal-bniedem ifisser li l-kostruzzjoni, jew aħjar dawk li huma responsabbli għaliha, ma jimxux għal rashom mingħajr kunsiderazzjoni ta' xejn għajr il-gwadann tagħhom infushom.

Inkunu żbaljati, ovvjament, jekk ngħidu li fil-gżejjer Maltin ma jeżistix kontroll tal-kostruzzjoni.

Imma wieħed ma jistax ma jissusspettax li dal-kontroll—bil-Planning Authority b'kollox—sar wieħed elastiku ħafna.

Ħafna drabi wieħed ma jistax ma jinnotax li mill-Planning Authority dubbiena ma tgħaddix, imbagħad jgħaddi ġemel (jekk mhux iljunfant ukoll)!

Pjan integrali

Hi kemm hi ta' ġid il-kostruzzjoni, jidher li s-sitwazzjoni kurrenti fil-gżejjer Maltin ħarbet minn taħt l-awtoritajiet governattivi.

Jidher li, jekk wieħed jaf minfejn għandu jgħaddi, bħalma jafu ħafna periti u kostrutturi bil-mustaċċi, mhemm xejn, xejn u xejn milli jżommhom iħottu u jibnu li jfettlilhom f'moħħhom.

Bħal dejjem, għaż-żgħir jeżistu elf miljun liġi; għall-kbir, lanqas liġi waħda.

Bħalissa jidher li l-kbir f'dan il-qasam qed jagħmel xalata minn fuq dahar dak kollu li jsawwar il-ħajja sħiħa tal-bniedem f'dawn il-gżejjer.

Ma jihirx li jeżisti pjan ħolistiku ta' saħħa fiżika u mentali tal-bniedem li fih il-kostruzzjoni hija integrata, jew, jekk hemm, qiegħed merfugħ f'xi kexxun xi mkien.

Hawnhekk m'aħniex nitkellmu biss fuq l-ambjent naturali li, bil-mod il-mod, qed jinqered għal dejjem; qed nitkellmu wkoll fuq is-saħħa ġenerali tal-bniedem li jrid jgħix mal-mostri tal-kostruzzjoni li qed jittellgħu kullimkien apparentament bla rażan.

Nerġa' ngħid:

Aħna nibnu biex ngħixu, mhux ngħixu biex nibnu.


Il-Labour Brittaniku

Il-Labour Brittaniku huwa wieħed mill-ftit organizzazzjonijiet politiċi tax-xellug li fl-Ewropa qed iżid, mhux inaqqas, is-saħħa.

Il-viżjoni tiegħu, filwaqt li f'imkejjen oħra tal-Ewropa tista' ma tappellax, qed taqbad l-immaġinazzjoni tal-ġenerazzjonijiet kbar u żgħar.

Hu Labour li jista' wkoll imexxi l-Gran Brittanja.

Il-programm li kien ħareġ f'Lulju tas-sena li għaddiet għadu jista' jkun ta' tnebbiħ ukoll għal-Laburiżmu Malti.

Għall-ħafna

Dal-programm iġib l-isem "Għall-Ħafna, Mhux għall-Ftit".

B'hekk mill-ewwel juri l-mira ewlenija tiegħu: dik li l-ġid ma jkunx imkattar għal għadd relattivament żgħir ta' nies (li jgawdu minn fuq dahar ħaddieħor jew anki tal-istat), imma għall-biċċa l-kbira taċ-ċittadini.

It-tkattir tal-ġid fih innifsu mhuwiex indikatur biżżejjed għas-suċċess ta' gvern; ikun jonqos it-tqassim tiegħu: huwiex għall-ftit jew għall-ħafna.

Il-Labour jagħżel il-ħafna għax hu Labour.

Sempliċi daqshekk.

Hawn Malta wkoll, minn Boffa 'l hawn dik kienet l-għażla tal-Labour u dik tibqa' tiddistingwih.

Mingħajrha ma jibqax Labour.

Ukoll jekk b'daqshekk ma jsirx PN, xorta waħda jkun naqaslu l-element fundamentali tiegħu: dik li jaħseb fil-ħafna.

Dan mhux biss mil-lat soċjali, imma aktar u aktar mil-lat ekonomiku.

Il-Programm tal-Labour Brittaniku jgħid dan b'mod ċar ħafna: "Aħna ma nikkalkulawx is-suċċess ekonomiku tagħna bl-għadd ta' billjunarji, imma bil-ħila tan-nies tagħna li jgħixu ħajja aħjar."

Sens ta' ġustizzja

Dal-ideal mhuwiex astratt, imma għandu l-għeruq tiegħu fit-twemmin li l-ġid ekonomiku jinħoloq minn kulħadd, mhux mill-ftit; mela t-tgawdija tiegħu għandu jkun minn kulħadd, mhux mill-ftit.

Il-Programm tal-Labour Brittaniku jagħti gwidi ċari ta' kif il-leġislazzjoni ta' gvern m'għandhiex tiffavorixxi lill-ftit

aktar

milli mill-ħafna, anki jekk ma tkun leġislazzjoni li ma tkunx direttament kontra l-ħafna.

Mhuwiex aċċettabbli taħt gvern Laburista—u dan jisħqu l-Programm tal-Labour Brittaniku—li l-ġid jinqasam bin-nofs in-nofs bejn min jista' u min ma jistax.

Min ma jistax għandu jingħata vantaġġ u persentaġġ akbar minn dak li l-pajjiż idaħħal.

Għax, jekk dan ma jsirx, ikun ifisser biss li min għandu qed jingħatalu aktar, u min m'għandux qed jitteħidlu saħansitra dak li għandu.

Ir-riżultat: is-sinjur isir aktar sinjur; il-fqir aktar fqir.

Din mhijiex is-sistema tal-Labour imkien.

Il-Labour, huwiex fil-Gran Brittanja, huwiex Malta jew huwiex xi mkien ieħor, ma jinjora qatt li l-ġid tan-nazzjon huwa ġġenerat minn kulħadd u, għalhekk, għandu għalih il-jedd kulħadd.

Dan huwa s-sens ta' ġustizzja li l-Labour, barra daqskemm f'Malta, dejjem kellu u, biex ikun Labour, irid jibqa' jkollu.

Pjan li jgħodd

Wieħed mill-pjanijiet tal-Labour Brittaniku huwa li, meta jkun fil-gvern, jirrevedi l-investimenti tal-gvern jew, jekk ma jeżistux f'ċerti oqsma, joħloqhom.

L-iskop hu li l-gvern jinvesti fiċ-ċittadin iż-żgħir daqskemm, jekk mhux aktar, l-istat kien u għadu jinvesti fiċ-ċittadin li jinsab komdu.

Dan għandu jsir biex, kif jgħid il-Programm tal-Labour Brittaniku, "il-qawwa finanzjarja tibda taħdem għall-ġid komuni".

Dan jagħmel sens għal kull Labour fil-gvern.

Għax ikun qed jonqos jekk, taħt il-ħarsien tiegħu, il-'qawwa finanzjarja' taħdem kontra ċ-ċittadin iċ-ċkejken u ż-żgħir waqt li jiġi paxxut iċ-ċittadin il-kbir u l-qawwi.

Dejjem il-Labour kien il-paladun u l-kemm taċ-ċkejken u ż-żgħir, u għajb għalih jekk, meta joħloq il-ġid, jitlef din il-kwalità li tagħżlu minn formazzjonijiet politiċi oħrajn.

Hija ekonomija bħal din, fost affarijiet oħra, li l-Labour Brittaniku jittama li jsostni la darba fil-gvern.

Huwa pjan li qed isib ħafna semmigħa għax jagħmel sens għal min dejjem sab lil min hu b'saħħtu li jgħarrqu jew jagħfsu 'l isfel.

Huwa pjan li jgħodd għal kull gvern Laburista.


Europa admirabilis

Meta snin ilu kellna l-kampanji tar-referendum għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, ma jidhirlix li ħadd qatt ma kien semma l-vantaġġ li qed naraw illum bis-sħubija tagħna.

Huwa l-vantaġġ li, fil-Parlament Ewropew, dejjem tista' ssib nies onorabbli li jpatptu skont kif tgħidilhom u jingħaqdu miegħek ħalli flimkien jagħmlu kampanja fuq xiex jitwebblu.

L-Ewropa tan-negattività hi tassew ammirevoli!

Front għall-ġustizzja

Tiftakarha t-tixbiha tal-Ewropa ta' Abel u l-Ewropa ta' Kajin?

Antika issa, veru.

Għandha 'l fuq minn erbgħin sena żgur.

Imma għandu mnejn li qatt daqs illum m'aħna naraw is-sens sħiħ tagħha.

Kajin u l-imxierka tiegħu donnhom dejjem bil-ħakk biex jaraw ma' min se jaqbdu.

Kulma jridu hu tfesfisa fil-widnejn ... u arahom jikkakkmaw flimkien biex joħolqu front għall-ġustizzja.

Dawn iriduha ta' nies serji; nies tal-affari tagħhom.

Kollhom ingravajjed u bagalji, kollhom karti u ġlekkijin, u erħilhom itellgħu mill-istonku tagħhom u jobżqu s-semm.

Addio verifiki.

Addio imparzjalità.

Addio il-moħħ miftuħ.

L-aqwa s-sħubija tal-ħbieb; ta' min hu magħna u mhux magħna.

L-aqwa li npaxxu lil min jista' jpaxxi lilna.

Dawn huma nies onorabbli.

Nies li qed iħarsulna d-drittijiet ċivili u politiċi tagħna.

Huma n-nies li l-Ewropa tinsab f'idejhom.

Huma l-paladuni tad-demokrazija; taċ-ċiviltà kollha li aħna tant kburin biha.

Nies serjissimi

Ħadd ma qalilna, meta kellna l-kampanji tar-referendum, li konna se nkunu qed nivvutaw biex nagħtu lil dan-nies illustri u serjissimi s-setgħa li jpeċilqu u jċarlaw bl-akbar sens ta' dekor u proprjetà.

Xi wħud qalulna li fil-Parlament Ewropew tgħid kemm kien hemm psataż u opportunisti.

Min seta' jemminhom lil dawn?

Istituzzjoni tant serja u onorabbli bħal dik kif seta' jkollha minn dawn in-nies?

Żgur li ħlief puliti u dutturi ma kellhiex.

Issa qed naraw—jekk kellna bżonn naraw—x'tip ta' nies għandha dik l-organizzazzjoni jsaħħnulha l-bankijiet tagħha.

Nies li lesti jissieħbu ma' kull ċawla mbasta jidhru kemm iħobbu s-sewwa, l-onestà u l-bżulija.

Ħallsilhom il-biljett u tarahom ikunu minn tal-ewwel jiġulek jimmarċjawlek wara l-kartellun tal-ġustizzja.

Agħtihom ikla u xarba b'xejn u arahom jagħmlulek diskors bil-kulur li jġiblek qalbek ġunġliena.

Ma tistax ma tammirahomx lil dan-nies.

Huma l-bonus tal-vot li konna tfajna snin ilu biex nissieħbu magħhom.

Imnalla jkunu huma biex għandna daqsxejn tal-ġustizzja.

Imnalla jkunu huma għalina għax kieku jikluna l-klieb.

Is-serjetà u l-irġulija tagħhom kważi kważi jġegħluna nistħu.

X'inhi l-Ewropa mingħajrhom?

Żgur li ma tibqax ammirevoli kif inhi.

Ħallina minn Abel

Kienu qalulna b'ħafna u ħafna vantaġġi li s-sħubija fl-Unjoni kienet se tiksbilna.

Ftit minnhom seħħew.

Kien hemm ukoll min qalilna b'ħafna u ħafna żvantaġġi.

Xi wħud minnhom seħħew.

Imma ħadd ma kien semma, safejn niftakar jien, b'dan il-vantaġġ tal-għaġeb: li l-borma tal-Parlament Ewropew tista' toħroġ minnha kull togħma li trid skont kif jaqbillek.

Dan vantaġġ li kien imissu jissemma; mhux xejn.

Il-kukkanja li bħalissa qed iżommu id xulxin, grazzi lil seħibna Casa, biex jiddefendulna l-ġustizzja mnalla kienu huma għalina, għax kieku nispiċċaw bla tama.

Ħaqqhom l-aqwa tifħir u l-akbar ammirazzjoni tagħna lkoll.

Huma nies b'kuxjenza dritta daqs stanga u safja daqs il-ħamiem.

Jafu xi jgħidu.

Fuq kollox, iħobbu s-sewwa mingħajr kantunieri.

Dan l-importanti.

Poplu Malti u Għawdxi, ħalli lħitek f'idejhom, ngħidlek jien, għax jafu x'inhuma jagħmlu.

Huma l-għaxqa tal-Ewropa.

Bil-kemm tistħoqqilna l-imħabba li għandhom għalina.

X'ċuċ hu Abel!