L-isfar ta' Pariġi

Il-protesti vjolenti f'Pariġi fil-bidu ta' dil-ġimgħa li għaddiet jheddu l-pożizzjoni politika tal-President ta' Franza, Emmanuel Macron.

Minkejja kollox, iżda, dan ma jistax ikun biżżejjed biex jaqilbuh minn postu kif ġieb u laħaq.

Il-protesti 'sofor' li seħħew, però, huma sinjal ċar li fi Franza Macron mhuwiex qed jogħġob lil kulħadd; xi wħud fl-Unjoni Ewropea (UE) jistgħu jieħdu l-opportunità biex jiksbu vantaġġ mid-dgħufija tiegħu.

Protesti perikolużi

Macron tela' b'rebħa elettorali kbira s-sena li għaddiet b'żewġ għajtiet kbar: li jqarreb lil Franza lejn l-UE u li jwettaq riformi interni.

Sena u nofs wara, jidher li Macron qed ifalli fit-tnejn li huma.

Il-qrubija ta' Franza lejn l-UE ġiet imfixkla mill-Kanċillier Ġermaniz, Angela Merkel, u issa, ir-riformi interni mwiegħda ssarrfu mhux f'titjib iżda f'żieda fit-taxxa fuq il-petrol.

Il-protesti ta' tmiem il-ġimgħa li għaddiet u l-bidu ta' dil-ġimgħa kienu fuq din tal-aħħar.

Bdew bi ftit demostrazzjonijiet żgħar 'l hemm u 'l hawn fil-provinċji, u kibru u tferrxu sakemm waslu Pariġi.

Il-konfronti fit-toroq tad-demostranti mal-pulizija u s-suldati kienu vjolenti ħafna u kważi kważi waslu biex Macron isejjaħ stat ta' emerġenza.

Il-biċċa l-kbira tal-protestanti kienu liesa ġkieket lewn isfar jgħajjat.

Hu għalhekk li l-protesti tagħhom issejħu 'sofor'.

Bosta osservaturi ġurnalistiċi skoprew li, minbarra dal-ġkieket, id-demonstranti ftit li xejn aktar kellhom komuni bejniethom: huma ġew minn ħafna osqma differenti tas-soċjetà Franċiża, u dan għamel il-protesti aktar perikolużi għal Macron.

Alleanza stramba

Minkejja dal-protesti, Macron m'għandux gvern dgħajjef, u ma jidhirx li l-gvern tiegħu se jiddgħajjef malajr.

Madankollu, il-protesti għamlulu ħsara kbira, u l-popolarità tiegħu fost l-elettorat waqgħet bis-sħiħ.

Jidher li, għall-anqas fuq din tat-taxxa fuq il-petrol, se jkollu jagħmel xi pass jew tnejn lura jekk irid iżomm saqajh fis-sod.

Fl-UE Macron ma ħassx terrimoti.

Anzi, bil-maqlub.

Issa li riesqa sewwa l-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew ta' Mejju tas-sena d-dieħla, xi wħud, fosthom il-Prim Ministru ta' Malta, Joseph Muscat, qed jersqu lejh dejjem aktar biex jibdel il-karti tal-logħob u joħloq UE differenti milli għandna bħalissa.

Dak li qed jiġri hu li qed tinbena alleanza stramba bejn diversi nies li magħhom hemm Muscat u Macron.

Fost dawn hemm Guy Verhofstadt, il-kap ta' ALDE (l-Alleanza ta' Liberali u Demokratiċi għall-Ewropa), Christophe Castaner (il-Ministru tal-Intern ta' Franza), Matteo Renzi (l-eks Prim Ministru tal-Italja), Albert Rivera (il-kap tal-partit Ciudadanos), Dacian Ciolo (l-eks Prim Ministru tar-Rumanija), Olivier Chastel (membru tal-partit liberali Belġjan Mouvement Réformateur) u Alexander Pechtold (il-kap tal-partit soċjo-liberali Olandiż Democrats 66).

Elf xejra ta' griż

Dak li jista' jingħad li hemm komuni bejn dawn il-politiċi huwa li aktarx huma lkoll ċentristi.

Dan jista' jfisser li l-politika tagħhom, kemm jekk ixxaqleb lejn ix-xellug u kemm jekk lejn il-lemin, tagħmel il-kompromessi meħtieġa għal governanza li tkun stabbli, prospera u dejjiema.

Din l-alleanza qed issir speċifikament in vista tal-elezzjonijiet ta' Mejju li ġej.

Hija trid taqlibha lill-politiċi tal-lemin u tal-lemin estrem, kif ukoll lil dawk tax-xellug u tax-xellug estrem.

Jekk l-alleanza tirbaħ, allura dan jibdel il-mod ta' kif jiġi ifformata l-Kummissjoni Ewropea, kif ukoll min ikun il-kap tal-Kunsill Ewropew.

Dan kollu ġie kkonfermat fil-konferenza tal-Partiti Soċjalisti Ewropej li għadha kemm saret fi tmiem il-ġimgħa li għaddiet u li għaliha attenda Joseph Muscat.

F'dil-konferenza l-politika ċentrista kienet evidenti, bħalma kienet evidenti wkoll il-mixja lejn l-alleanza bi tħejjija għall-elezzjonijiet ta' Mejju li ġej.

L-isfar ta' Pariġi biss kien donnu l-uniku lewn li ma jridx jisfuma!

Mill-bqija: elf xejra ta' griż.

Ixtri t-Tieni Volum ta' DIMECH billi tagħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt.

Grazzi.


Il-blogiżmu rieqed

Il-blogiżmu huwa fenomenu ta' żmienna li beda fuq l-Internet fit-tmeninijiet tas-seklu l-ieħor.

Fil-Gżejjer Maltin hu aktar riċenti minn hekk.

Il-firxa u l-popolarità tiegħu huma bla qies u għandhom sehem importanti fil-kultura tal-pajjiżi li għandhom soprastruttura teknoloġika.

Madanakollu, f'pajjiżna jidher li għadu mhuwiex qed jagħti l-aqwa li jista'

Ġurnali ħajjin

Jissejjaħ 'blog' kwalukwe sit jew paġna fuq l-Internet li jikkonsistu f'għadd ta' kontribuzzjonijiet, aktarx kitbiet, tipikament irranġati f'ordni kronoloġiku maqlub.

B'hekk, l-iġded kontribuzzjonijiet jidhru l-aktar 'il fuq, u l-eqdem l-aktar 'l isfel.

Ġieli l-kontribuzzjonijiet jiġu miżjuda b'tagħrif ġdid mill-awturi tagħhom jew ukoll mill-qarrejja.

Il-blog jista' jinkludi wkoll diskussjonijiet sħaħ.

Dal-kontribuzzjonijiet kollha jsawru speċi ta' ġurnal ħaj.

Infatti, il-kelma 'blog' tiġi mit-terminu 'weblog', li tfisser ġurnal tax-xibka elettronika.

Il-blogijiet huma magħrufa għall-ħeffa li biha jinbidlu, għall-interazzjoni li joħolqu u għall-varjetà bla qies li għandhom fil-kontenut daqskemm fil-format.

Iż-żieda fl-għadd tal-bloggijiet ġiet meta l-Internet beda joffri għodod ta' kitba lil nies li ma kellhomx għalfejn jafu fuq ponot subgħajhom it-teknikalitajiet tal-lingwaġġ tal-Internet (HTML u l-bqija).

B'hekk, kulmin kellu l-iċken idea ta' kif jikteb fuq l-Internet seta' jibda blog u jmantiha.

Kull bniedem li għandu blog tiegħu bl-Ingliż jissejjaħ 'blogger' jew, bil-Malti, 'bloggier'.

Il-bloggiera lokali

Dawra ta' malajr mal-bloggijiet lokali tagħtina xi ftit jew wisq ħjiel ta' x'relazzjoni mal-Internet iżommu l-biċċa l-kbira tal-bloggiera Maltin u Għawdxin.

Qabel xejn, wieħed għandu jgħid li t-tul tal-kontribuzzjonijet tagħhom ivarjaw: filwaqt li għandek lil min irażżan lilu nnifsu għal sentenzi xi ftit jew wisq qosra, oħrajn jiktbu artikli sħaħ, aktarx ta' tul moderat.

Il-biċċa l-kbira tal-bloggiera Maltin u Għawdxin donnhom jippreferu jużaw il-bloggijiet tagħhom biex jikkummentaw fuq ġrajjiet kurrenti jew fuq l-interessi tagħhom fil-mument.

Il-kummenti tagħhom aktarx ma jkunux sofistikati wisq jew, anqas u anqas, irriċerkati; pjuttost ikunu kummenti ħfief ta' malajr kif jiġu f'moħħ dak li jkun.

Madanakollu, issib ukoll bloggijiet li jkunu aktar maħduma.

Fis-sens li l-bloggiera joħolqu speċi ta' ġabra, magħmula minn kitbiet, xbihat u rabtiet ma' siti oħrajn, fuq xi suġġett partikulari tal-interess tagħhom.

Mhux rari li dil-ġabra tkun estensiva mhux ħażin, xhieda tal-passjoni ta' dak li jkun għas-suġġett.

Arma siewja u importanti

Meta wieħed jara dal-bloggijiet lokali kollha ma jistax ma jinnotax nuqqas ta' ideat innovattivi jew, jekk trid, ażżardati.

Il-bloggiera ħafna drabi jżommu fi ħdan iż-żona sigura tagħhom mingħajr ma ħafna drabi jipprovaw jivvintaw il-bidla jew joħolmu l-ġdid.

Il-kummenti tagħhom huma spiss 'reqdin', jekk trid, fis-sens li ma jisfidaw xejn, imma biss jirrimarkaw fuqhom jew joffru xi ftit tal-osservazzjoni.

Barra minn xtutna, il-bloggiera huma aktar sfiqa minn hekk.

Hu dan li jagħmel il-bloggijiet għodda qawwija demokratika u politika.

Dan għax il-bloggiera spiss joħorġu f'innovazzjonijiet, ideat anki 'revoluzzjonarji', li, ukoll jekk xi kultant imorru lil hinn mill-moderazzjoni u l-prudenza, javvanzaw ċerta oriġinalità ta' ħsieb u ideat.

Dan jidhirli li jonqos ħafna fil-bloggiera Maltin u Għawdxin.

F'dan l-ispazju virtwali ta' bla kontroll, jew għall-anqas ta' ftit li xejn kontroll, jidhirli li l-bloggijiet m'għandhomx ikunu rieqda jew diskreti (iżżejjed).

Għandhom, fil-fehma tiegħi, jażżardaw aktar, ikunu anqas kritiċi u aktar kreattivi, jikkummentaw anqas u jivvintaw aktar.

Il-blog huwa arma siewja u importanti fil-kultura tal-pajjiżi li għandhom soprastruttura teknoloġika, u aħna lkoll, Maltin u Għawdxin, għandha, mhux biss inkunu aktar konxji tal-qawwa tagħha, imma nużawha wkoll.


Nies materjali

Qabel kont tisma' 'il min jgħallem li aħna, għax aħna ruħ, konna aktar spiritwali milli materjali.

L-aspett materjali kien sekondarju għall-aspett spiritwali, u, xi minn daqqiet, saħansitra mingħajr importanza ta' xejn.

Il-materjali jgħaddi, kienu jgħidulna, imma l-ispiritwali jibqa' għall-dejjem.

Tagħlim antik

Dat-tagħlim kien iġġusfika ħafna tmaqdir tal-aspett materjali tagħna u jħolli 'l fuq l-aspett spiritwali.

B'hekk, kien jiġi mmaqdar il-ġisem u dak kollu marbut miegħu, inkluż is-sess, l-affett, il-ħbiberija umana u l-bqija.

Kulma kien materjali kien jitqies għar-rimi.

Kien ukoll tagħlim li jiġġustifika l-faqar.

Min ibati f'din id-dinja, kienu jgħallmu, m'għandux għalfejn jinkwieta wisq għax 'pajjiżna s-sema'.

Min ibati l-faqar hawn, imqar għall-ftit taż-żmien, għad igawdi l-għana bla qies fis-sema għall-eternità.

Dat-tagħlim (duwalistiku) kien iqis li l-bniedem għandu biss żewġ aspetti, jew id-dimensjonijiet, u jinjora l-aspetti l-oħra kollha billi jiġborhom taħt xi waħda minn dawn it-tnejn.

Imma l-bniedem mhux żewġ dimensjonijiet biss għandu, imma bosta, u lkoll flimkien isawru l-personalitajiet tiegħu.

Dimensjonijiet

Wieħed irid jistaqsi: Jekk tneħħielna d-dimensjoni materjali, x'jibqagħlna?

Il-fatt li rridu nieklu biex ngħixu biżżejjed biex jikkonvinċina kemm hi meħtieġa u importanti d-dimensjoni materjali.

Aktar minn hekk, fuq din il-bażi tal-ikel, jinbnew ħafna dimensjonijiet oħra daqstant meħtieġa u importanti li flimkien isawruna.

Aħna nies materjali.

Id-dimensjoni materjali tagħna hija fundamentali jew mhux, kif isostnu xi wħud, l-unika waħda.

Tabilħaqq, hemm dimensjonijiet mhux materjali li huma importanti għalina, bħal, ngħidu aħna, l-edukazzjoni, il-kultura, l-arti, il-ħsieb u l-bqija.

Għalkemm dawn mhumiex dimensjonijiet materjali, b'daqshekk mhumiex anqas meħtieġa għalina minn dak li hu strettament materjali.

Fil-ħajja meħtieġa kemm dawk id-dimensjonijiet li huma materjali daqskemm dawk li mhumiex.

Ilkoll flimkien isawru l-personalitajiet tagħna u jagħmlu xi ħaġa sabiħa minna.

Din hi l-ispeċjalità tal-bniedem fost l-annimali l-oħra kollha tal-ħolqien: li għandna dawn id-dimensjonijiet kollha li lkoll flimkien joħolqu eżistenza waħda.

Bilanċ

Dad-dimensjonijiet jeħtieġa, jidhirli, bilanċ bejniethom ilkoll biex dil-ħaġa sabiħa li nsejħulha bniedem tkun fl-aqwa tagħha.

Dal-bilanċ, jidhirli, huwa s-sigriet ta' ħajja sabiħa u kuntenta.

Aktarx min jiċħad jew iwarrab xi waħda mid-dimensjonijiet, jew jgħolli xi waħda minnhom b'detriment għall-oħrajn, ikun għamel ħsara lill-personalità sħiħa u sabiħa.

Huwa ħażin, fil-fehma tiegħi, li xi ħadd jgħolli dimenzjoni 'l fuq b'detriment għal xi waħda jew aktar mid-dimensjonijiet l-oħrajn, kemm jekk tkun dik materjali kif ukoll xi waħda mhux materjali.

Is-sigriet huwa fil-bilanċ, ukoll jekk huwa diffiċli ħafna jintlaħaq jew jingħex.

L-għerf tal-bniedem mhuwiex li jżomm jew jgħolli dimensjoni waħda fuq l-oħrajn, jew imaqdar id-dimensjonijiet l-oħra għax jagħti siwi assolut lil xi waħda biss.

Dan mhux għerf għandu jissejjaħ, imma bluha.

L-għerf huwa li jiġu meqjusa d-dimensjonijiet kollha u jinstab bejniethom bilanċ b'saħħtu u sabiħ.

Dak li kien jgħallmu qabel li dak kollu materjali huwa baxx, jekk mhux ukoll ħażin, m'għadx għandu, fortunatament, is-saħħa tal-konvinzjoni.

Iżda l-anqas il-kontra tiegħu m'għandu jkollu.

Għax kull estremità f'dan ir-rigward huwa żbilanċ ta' dak li hu wieħed u sħiħ.

Aħna materjali, u fid-dimenzjoni materjali tagħna jilħaqu l-bilanċ tagħhom id-dimensjonijiet l-oħra kollha li lkoll flimkien isawru dak li għandna naspiraw dejjem għalih.


Il-ħalib tan-nagħaġ

Darba Gandhi wasal fi stazzjon bil-ferrovija biex ikellem lin-nies tal-inħawi.

Kif niżel, ġew il-pulizija Ingliżi fuqu u staqsewh: "Fuqhiex se jkun id-diskors tiegħek?"

Weġibhom: "Fuq il-ħalib tan-nagħaġ".

Qalulu: "Mela tista' toqgħod".

Imma Gandhi komplielhom: "... u se ngħid kemm hu meħtieġ għal kulmin jieħu sehem fir-reżistenza passiva tan-nonvjolenza kontra l-gvern kolonjali".

Il-pulizija arrestawh fuq il-post.

Il-fatti

Min qatt—għajr xi Gandhi—seta' jaħseb li l-ħalib tan-nagħaġ seta' kien biċċa għodda politika?

Għal moħħ bħal ta' Gandhi, xejn ma hu nieqes mis-siwi politiku.

Għal moħħ bħal tal-kolonjalisti, xejn ma hu nieqes mis-siwi perikoluż tad-dissidenzja.

Iżda hija d-dissidenzja—jiġifieri d-diżapprovazzjoni għall-qerq u t-tgħawwiġ uffiċjali tal-kbarat—li tagħti l-ħajja lill-għajxien politiku.

Ma jistax ikollok politika fejn kulħadd jaqbel—jew taparsi jaqbel—ma' kollox; fejn ħadd ma jaħseb b'rasu imma b'ras dawk li għandhom is-setgħa f'idejhom; fejn kulħadd ibaxxi rasu għal kollox; fejn għandek merħla flok individwi b'kuxjenza.

Din mhux politika tkun, imma paljaċċata.

Soċjetà b'din l-attitudni hi waħda marida li titnawwar minn ġewwa.

L-azzjonijiet huma l-wiċċ tal-ħsieb.

Daqskemm l-azzjonijiet konkreti—mhux il-ħsieb jew il-paroli—juru l-bniedem x'inhu, hekk il-ħsieb huwa l-wiċċ tal-kuxjenza.

Il-kuxjenza hi l-isem ta' dik is-sengħa f'kull bniedem li biha jagħraf it-tajjeb mill-ħażin.

Il-kuxjenza

Għal kull bniedem ta' kuxjenza il-ħażen jinsab fin-nuqqas ta' rispett lejn il-ħajja, tiegħu nnifsu daqskemm ta' ħaddieħor.

Mhux għall-ħajja tiegħu nnifsu askapitu ta' dik ta' ħaddieħor; lanqas għall-ħajja ta' ħaddieħor askapitu ta' dik tiegħu nnifsu.

Imma tat-tnejn flimkien.

U aktar minn hekk ukoll: rispett lejn il-ħajja kollha, ta' kull ħlejqa u tad-dinja nnifisha.

Bniedem għandu jkun dejjem fidil lejn il-kuxjenza tiegħu, mhux lejn il-politika, hi ta' liema ideoloġija hi.

Bniedem li jċedi l-kuxjenza tiegħu għall-politika hu bniedem li ddeċieda li ma jkollux aktar rispett, la lejh innifsu u lanqas lejn ħaddieħor, imma biss lejn ir-riħ tal-mument.

Bniedem bla bandiera isir hu stess bandiera li tixxejjer ma' kull riħ.

Id-dissidenza hi servizz lill-umanità għax tibqa' ċċaħħal lill-politika milli ssir paljaċċata fejn, filwaqt li kulħadd iliġġem il-ilsienu biex ma jagħlix, iraqqad ukoll moħħ biex il-kuxjenza ma tniggżux.

Sakemm bniedem jibqa' jaf jgħid 'le', għadu ħaj minn ġewwa; meta jintreħa għall-'iva', u 'iva' biss, ikun ċeda l-armi u ntelaq għall-ħakma ta' ħaddieħor.

Id-diversità

Id-dinja hi sabiħa minħabba d-diversità, kemm fid-drawwiet daqskemm fil-ħsieb.

Politika denja ta' isimha tħeġġeġ id-diversità u taħdem biex tkabbarha.

Mhemmx għaqda tassew meta kulħadd hu ta' lewn wieħed jew idoqq l-istess diska.

Din hi għaqda taparsi ta' fuq il-wiċċ biss.

L-għaqda tassew teżisti meta, minkejja d-differenzi ta' bejnietna, nikkomplimentaw lil xulxin.

Għaqda b'saħħitha tal-bnedmin hi biss waħda msejsa fuq ir-rispett ta' kull wieħed u waħda mill-imsieħba tagħha; u r-rispett ifisser ħelsien tal-ħsieb u l-għemil.

Tissejjaħ 'għaqda' għax l-iskop hu wieħed: li lkoll inkunu hienja fl-għajxien ta' ħajjitna.

Kulħadd għandu jitħalla ħieles li jagħżel liema ħalib irid—hux tan-nagħġa, tal-mogħża, tal-baqra, tal-ħmara jew tal-ġemel—u jista' jagħżel li ma jixrob xejn ukoll, jew jixrob xi ħaġa oħra.

U jitħalla wkoll jitkellem fuq l-għażla tiegħu.

Imma li kulħadd irid jeħel mal-istess għajn għax hekk għoġob lil xi ħadd hu għajb għall-isem ta' bniedem.


L-aġendi politiċi

Jeżisti f'din l-art ċkejkna kulmin għandu aġenda politika.

Kull min jgħaddi ħinu impenjat biex sempliċiment jgħix ħajtu, bħallikieku ma jeżistix.

Min-naħa l-oħra, kull min għandu xi impenn li b'xi mod jinvolvi l-pubbliku, hu ta' xiex inhu dak l-impenn, irid ikollu—u għandu—aġenda politika.

Il-partiġġjaniżmu

Għalkemm il-kelma 'politika' mhux suppost timplika dejjem tmexxija governattiva, donnha f'din l-art ċkejkna hekk timplika dejjem.

Il-kelma 'politika' tiġi mill-Grieg 'polis', li tfisser 'belt', u tindika r-relazzjonijiet pubbliċi ta' kull ċittadin.

Il-politika, infatti, hija l-applikazzjoni tal-bon sens fir-relazzjonijiet ma' ħaddieħor ta' kull wieħed u waħda minnha.

Il-vulnerabbiltà ta' kull ċittadin u ċittadina f'Malta u Għawdex iġġegħilna naraw dawn ir-relazzjonijiet minn perspettiva partiġġjana.

Għax artna żgħira fil-qies u n-nies magħrufa, inħossuna l-ħin kollu priża ħafifa għall-kapriċċi tal-politiċi u l-klijentela tagħhom.

Għaldaqstant, ħafna jiġu mġiegħla jilagħbu l-logħba tagħhom.

Għall-biċċa l-kbira minna jidher li 'politika' tfisser dejjem b'xi mod 'gvern' u, agħar minn hekk, 'partiġġjaniżmu'.

Min ma jilgħabx din il-logħba tal-imħuħ żgħar jissogra li lanqas biss jiġi kkalkulat bħala ċittadin.

Il-bon sens

Kull min għandu xi ħidma li b'xi mod tinvolvi l-pubbliku jilgħab il-logħba politika partiġġjana u, għalhekk, għandu aġenda politika li tmur magħha.

Nies fil-kummerċ, artisti, organizzaturi ta' attivitajiet pubbliċi, għalliema, professjonisti u l-bqija ħafna drabi jsibu li ma jistgħux jirreżistu din il-ġibda.

Xi wħud jintelqu għaliha b'aktar entużjażmu milli wieħed jistenna minnhom.

Il-politika fiha nnifisha mhijiex ħażina.

Anzi.

Li wieħed jew waħda jħarrġu l-bon sens tagħhom fir-relazzjonijiet pubbliċi tagħhom hija meħtieġa u tista' wkoll tkun sabiħa.

Iżda l-partiġġjaniżmu politiku, mhux biss huwa ħażin, iżda jnawwar l-istess relazzjonijiet pubbliċi tagħna bħala ċittadini.

Dan għax il-partiġġjaniżmu, bl-aġendi tiegħu, jibbaża ruħu fuq il-firda u mhux il-kooperazzoni u l-ftehim.

M'għandu xejn x'jaqsam mal-bon sens.

Anzi, bil-kontra: inaqqsu u saħansitra jista' jeqirdu.

Il-bnedmin jagħmluha ma' xulxin għall-kuntenizza ta' kulħadd, mhux biex idejqu lil xulxin jew jagħmlu l-ħajja ta' xulxin infern.

L-'innoċenti'

L-aġendi politiċi li ssib f'kull ħaġa pubblika li ssir f'Malta u Għawdex, kemm fuq il-livel tar-relazzjonijiet ta' bejn l-individwi kif ukoll fuq il-livell ta' bejn il-qaddejja pubbliċi u ċ-ċittadini, jimminaw il-ħbiberiji u fl-aħħar mill-aħħar irażżnu l-kooperazzjoni.

Dan għax aġendi bħal dawn fl-aħħar mill-aħħar mhumiex onesti.

Xogħolhom hu li jiġbdu lejhom.

Dejjem.

L-agħar huma xi nies pubbliċi li jilgħabuha li aġenda politika partiġġjana m'għandhomx.

Jippreżentaw lilhom infushom bħallikieku huma l-aktar nies newtrali u politikament innoċenti tad-dinja.

Ebda politika, fil-fatt, ma tista' tkun newtrali.

Għax minnha nnifisha hi xi ftit jew wisq manipulazzjoni—mhux bilfors fis-sens ħażin—tas-sitwazzjonijiet li jinqalgħu fir-relazzjonijiet mal-oħrajn.

In-nies 'politikament innoċenti' huma l-aktar perikolużi.

Għax il-manipulazzjoni tagħhom—f'sens ħażin, din id-darba—hi l-aktar insidjuża u fina.

Il-ħabi tagħhom hu aġenda fih innifsu ... li spiss ifisser sfruttament ta' ħaddieħor u d-dgħufijiet tiegħu.

L-ogħla valuri

Ħadd minna ma jista' jevita li jkun politiku għax kull wieħed u waħda minna rridu nagħmluha ma' ħaddieħor.

Imma nistgħu, iva, ma nkunux partiġġjani.

Din hi għażla tagħna, ukoll jekk bosta drabi tkun waħda diffiċli ħafna.

Id-diffiċli, però, mhuwiex impossibbli.

Jidhirli li l-kooperazzjoni u l-ftehim—mhux il-partiġġjaniżmu—għandhom ikunu l-ogħla valuri li nfittxu fil-politika tagħna ta' kull tip.

Huwa b'dawn li nistgħu nibnu soċjetà aħjar u dinja isbaħ.


Opri t'arti

Meta nitkellmu fuq opri t'arti, ħafna minna jaħsbu fil-pitturi u l-iskulturi famużi li jżejnu l-mużewijiet u l-knejjes tagħna.

Ftit minna aktarx jistgħu jiftaħru li għandhom opra t'arti d-dar biex jitgħaxxqu biha.

L-opri t'arti huma għaljin wisq u rari wisq biex iżejnu l-biċċa l-kbira ta' djarna.

Madanakollu, opri t'arti jista' jkollok id-dar int ukoll.

Mhux f'għamla ta' pitturi jew skulturi, iżda f'għamla oħra li, għalkemm prezzjuża, mhijiex daqshekk għalja.

Stedina għalik

Il-kotba jistgħu jkunu opra t'arti wkoll.

Il-letteratura tad-dinja, flimkien ma' dik Maltija, hija miżgħuda bihom.

Għax x'inhi opra t'arti jekk mhux xogħol kreattiv b'sura immaġinattiva u estetika qawwija?

Opra t'arti għalija hija att ta' libertà perfetta.

Nista' ngħid ukoll: att perfett t'imħabba.

Li hija l-istess ħaġa.

L-art ħallieq t'opra t'arti huwa bniedem li mar lil hinn minn dak li jxekkillu moħħu u qalbu, u ħalla 'l ruħu ħielsa titkellem għaliha.

Nhar il-Ġimgħa, 20 t'April, 2018, se joħorġu għall-pubbliku żewġ opri t'arti f'waħda.

Ktieb miktub minn Ingliż magħruf fil-letteratura u maqlub għall-Malti minn kittieb ieħor ta' ħila.

Il-ktieb jismu

Il-Kappillan ta' Malta

Kitbu Nicholas Monsarrat u qalbu għall-Malti Wistin Born, l-awtur tar-rumanz sabiħ

Is-Salib tal-Fidda

Jien, bħala editur, ħadt ħsieb li nħejji dal-ktieb għall-pubbliku.

Il-ħruġ tal-ktieb se jsir f'Palazzo De La Salle, Triq ir-Repubblika, il-Belt, ftit kantunieri 'l isfel mill-pjazza tal-palazz tal-granmastri (il-

Mainguard

Is-serata tibda fis-7.30 ta' filgħaxija.

Fiha se jkun hemm siltiet drammatizzata ta' dal-ktieb sabiħ.

Manuskritt minsi

Dal-ktieb,

Il-Kappillan ta' Malta

, hu rumanz ambjentat fi żmien l-agħar sentejn tat-Tieni Gwerra Dinjija f'Malta u Għawdex.

Monsarrat kitbu fl-1972/73 u ħarġu għall-pubbliku fi tmiem daż-żmien.

Ftit xhur wara, bil-permess tal-awtur, Wistin Born qalbu għall-Malti biex jinqara minn Charles Arrigo fuq ir-Rediffusion.

Ir-rumanz inqara fl-aħħar xhur tal-1974 u l-bidu tal-1975.

Din hi l-ewwel darba li dar-rumanz qiegħed jiġu ppubblikat bil-Malti.

Il-manuskritt ta' Wistin Born baqa' msakkar f'arkivju għal madwar ħamsin sena u kważi nsieh kulħadd.

Issa, wara daż-żmien kollu, is-Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) u jien qtajniha li nippubblikawh għax il-poplu Malti u Għawdxi jistħoqqlu li din l-opra t'arti tkun f'idejh u f'daru.

Fiż-żmien li fih kiteb ir-rumanz, Monsarrat kien jgħix Għawdex, fir-raħal ta' San Lawrenz.

Kien irtirat hawnhekk wara ħajja ta' tbaħħir.

Hu kien minn Liverpool, l-Ingilterra, u l-baħar kien jiġġennen għalih.

Fit-Tieni Gwerra Dinjija kien uffiċjal baħri fil-Baħar Attlantiku, u ħa sehem f'xi wħud mill-battalji l-kbar li saru hemmhekk tul il-gwerra.

Storja Maltija

Għalkemm jirrakkonta l-esperjenzi ta' qassis li ħadem qrib in-nies tal-Kottonera waqt il-gwerra, ir-rumanz hu aktar fuq il-poplu Malti u Għawdxi kollu kemm hu.

Fl-istorja sabiħa u mqanqla li jirrakkonta, kif ukoll fit-tifkiriet storiċi li jdaħħal għal għonq il-ktieb mill-istorja tal-Gżejjer Maltin, ir-rumanz ifisser bil-mod tiegħu l-qlubija li dejjem wera l-poplu tagħna matul iż-żminijiet.

Il-messaġġ ewlieni li dar-rumanz jibqa' jagħti għadu jgħodd għal kulħadd sal-lum.

Hu jagħti l-qalb lil min hu mħabbat mill-inkwiet u l-hemm tal-ħajja; jgħolli l-qalb ta' min hu mgħaffeġ minn xi xorti ħażina li messitu; ifarraġ il-moħħ ta' min ħsiebu ttiekel minn ħsibijiet koroh ta' dwejjaq u twegħir.

Din l-opra t'arti ssabbar ir-ruħ għajjiena u ddewwi l-qalb maqsuma.

Barra dan kollu, is-sbuħija tal-kelma Maltija, minsuġa mill-pinna u s-sengħa ta' Wistin Born, hi għaxqa.

It-traduzzjoni tiegħu hi opra t'arti għaliha nnifisha li ftit hawn min jaf jagħmlu bħalha.

Il-kitba mexxejja tar-rumanz hi mgħejjuna mill-għażla tal-kelma u mix-xeħta waħdanija li jingħataw — affarijiet li Born biss jaf joħloq.

Għas-serata ta' nhar il-Ġimgħa hu mistieden kulħadd.

Id-dħul huwa bla ħlas, u wara jkun hemm riċeviment ċkejken.

Tonqosx!


In-nasba tal-kompetittività

Il-kelma 'kompetizzjoni' saret qisha l-eqdes kelma ta' żmienna.

Aktar minn kelma.

Saret qisha l-isem ta' xi bibbja ġdida li ħadd ma jista' jmeriha jew jitħasseb fuqha.

Kollox sar qisu jsir f'isimha.

Weħedha weħedha, il-kelma saret qisha ġustifikazzjoni ta' kulm' għandu jsir u li 'l barra minnha jew mingħajrha hemm biss il-baħħ u t-telfien.

Faqar

Tabilħaqq, għax il-kompetittività hija l-egħżeż valur tas-suq ħieles.

Għal dan, kulma jkabbar il-kompetittività huwa tajjeb; kulma jnaqqasha jew itellifha hija ħażina.

Kulħadd qisu f'tellieqa waħda b'opportunitajiet indaqs.

Kulħadd jingħata l-istess għajnuniet għal raġuni waħda: biex itellaq ma' ħaddieħor.

Hija hija l-gidba kbira tan-neoliberaliżmu li qed ngħixu llum.

Ibda' biex, li l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd ifissru ġustizzja, bħallikieku aħna lkoll l-istess u għandna l-istess ħtiġijiet jew l-istess ħiliet u snajja'.

Il-ħrafa tal-opportunitajiet indaqs tħalli liż-żgħir jaqa' lura u lill-kbir ilebbet 'il quddiem.

F'suq ħieles, fejn min jiflaħ jiġri jistgħana u min ma jiflaħx jitfaqqar, il-kompetittività taqta' nifs iż-żgħir u ġġib iżgħar milli diġa' hu.

In-neoliberaliżmu jxejjer il-bandiera tal-opportunitajiet indaqs biex jaħbi l-krudeltà tiegħu u n-nuqqas ta' qalb li għandu għal min hu żgħir u żvantaġġjat mill-bidu ta' kull tellieqa.

Firda

Il-kompetittività tiftaħar li, f'dinja fejn is-suq ħieles, imrewwaħ min-neoliberaliżmu, iħalli lil kulħadd jagħmel l-almu tiegħu biex itellaq mill-aħjar li jista'.

Imma min ma jistax?

Ir-raġuni tgħidlek li ż-żgħir jenħtieġ l-għajnuna.

Imma s-suq ħieles mhux hekk jgħidlek.

Jgħidlek li min ma jtellaqx, it-tort hu tiegħu.

Is-suq ħieles qatt ma jiddubita lilu nnifsu.

Jagħti dejjem it-tort lin-nies.

Jgħid li n-nies huma għażżenin, ma jridux jistinkaw, m'għandhomx rieda tajba.

Is-suq ħieles dejjem iweħħel fin-nies, speċjalment liż-żgħir, mingħajr qatt ma jagħti t-tort lis-sistema kattiva u bla qalb tal-kompetizzjonijiet.

Is-suq ħieles dejjem inassas lin-nies kontra xulxin.

L-ewwel ma jagħmel hu li jifridhom minn xulxin, u jġegħilhom jiġru lkoll weħedhom.

Imbagħad ikeskishom kontra xulxin, biex min jilħaq jilħaq u min ma jilħaqx jibqa' l-art.

Mibegħda

Jien konvint li l-kompetittività m'għandha xejn etiku.

Min jemmen fis-suq ħieles, fit-trijonf tal-kapitaliżmu u fin-neoliberaliżmu ma jistax jaqbel miegħi.

Jgħidlek li hu tajjeb li kulħadd itellaq; li hu tajjeb li kulħadd jistinka u jaqta' bi snienu; li hu tajjeb li n-nies jiġru 'l quddiem kulħadd għalih.

Imma dan it-tajjeb ma fih ebda moralità fih.

Jivvantaġġja lil min hu diġà vvantaġġjat u jiżvantaġġja lil min hu żvantaġġjat.

Agħar minn hekk, ikompli jkabbar l-iżvantaġġ tal-kbir u l-iżvantaġġ taż-żgħir.

Dan jagħmlu mingħajr ħniena ta' xejn għal ħadd.

Is-suq ħieles, bil-manija neoliberali tiegħu tal-kompetittività, jobgħod lin-nies għax iqis lil kulmin hu dgħajjef għadu tal-progress, il-ġid u l-prosperità.

Hu teorija immorali li, flok jemmen fil-ġustizzja, jgħolli 'l fuq dejjem u dejjem aktar is-suċċess individwali u egoistiku.

Dmirna

Is-soċjetà tagħna, li fiha nżergħet iż-żerriegħa tal-ħniena, illum tilqa' din il-falzità b'idejha miftuħa u tiċħad il-valuri tal-ħniena.

Illum, iż-żgħir m'għandux ħajt ta' kenn fis-sistema ekonomika u politika li ġġenninna warajha.

Għandu biss il-krudeltà tal-ispekulatur u l-qalb iebsa tal-wikkiel u r-rgħib.

Aħna lkoll għandna d-dmir li niċħdu l-kompetittività li tħalli mijiet, jekk mhux eluf, jaqgħu lura u jinftaqru mis-sistema.

Għandna d-dmir li nsejħu l-ħażen b'ismu.

Għandna d-dmir li niddenunċjaw lil min qed jagħmel minn kollox u kemm jista' biex jimla' l-qlugħ tas-sinjur u jitfa' l-mewt qawwi f'wiċċ il-fqir.

Hi l-karba ta' dal-fqir li ssejħilna biex niskunġraw din-nasba qarrieqa tal-kompetittività bla qalb.


L-għaġeb tal-presepju

Kulmeta niġi biex nara xi presepju, dejjem infittex l-ewwel l-għaġeb.

'Kif?' tgħidli, 'Mhux lill-bambin, jew lill-Madonna, jew lil San Ġużepp?

Jew imqar lill-ħmara u l-baqra?'

Le!

Lil ħadd minn dawn.

L-ewwel infittex l-għaġeb.

U niddiżappunta ruħi ħafna meta ma nilmħux.

'Fejnu l-għaġeb?' ngħid lil dak li jkun.

Xi presepju jkun mingħajr l-għaġeb?

Il-qima xierqa

Jien ma nafx barra minn Malta u Għawdex x'jagħmlu.

Jekk il-presepji jkollhomx l-għaġeb tagħhom.

Għandu mnejn dil-figura hi xi ħaġa oriġinali tagħna.

Jien għamilt xi ftit tfittxijiet fuq l-Internet, u sibt li l-ħsieb jidher li ġie mill-presepji ta' Napli.

Ħaġa minn ewl id-dinja, aktarx.

Għax il-presepji kollha, milli jidher, bdew minn hemmhekk, anki jekk jgħidu (tradizzjonalment) li kien San Franġisk li għamel l-ewwel presepju.

Bit-Taljan l-għaġeb isejħulu '

il meravigliato

', u bl-Ingliż, '

the amazed sherherd

Hu x'inhu, aħna donna nisimgħu bih is-sena kollha, għax ma trid xejn biex xi ħadd jgħidlek li qisek l-għaġeb tal-presepju għax jarak tistagħġeb b'xi ħaġa għalxejn.

Għalkemm xi wħud jinsew ipoġġuh fil-presepju tagħhom, donnhom tul is-sena ma jinsewx isemmuh biex jidħku xi waħda bik.

Imma l-għaġeb ma naħsibx li hu tad-daħk xejn.

Għalkemm, miskin, isejħulu l-għaġeb, u baqgħetlu, l-istagħġib tiegħu mhuwiex għalxejn.

Jidhirli jien li, apparti s-sagra familja, il-figura tiegħu hi l-aktar xierqa fost dawk kollha li nqiegħdu fil-presepju.

Dal-proxxmu jqim bl-istagħġib tiegħu.

Għax l-istagħġib aktarx hu l-aqwa sura ta' qima.

Il-bidu tal-għerf

Il-filosfi tal-qedem ma naqsux li jqiegħdu l-istagħġib fil-bidu ta' kull ħsieb għoli fuq il-ħajja tagħna u d-dinja ta' madwarna.

'L-istagħġib,' jgħid Platun 400 sena qabel Kristu, 'huwa l-bidu kollu tal-għerf' (Tetetu 155d).

Aristotli wkoll, 350 qabel Kristu jgħid l-istess: 'Kien bl-istagħġib li l-bniedem illum u dejjem jibda jikseb l-għerf' (Metafiżika 982b).

X'filosofija hi din li jitħaddtu fuqha dal-filosfi kbar Griegi tal-qedem?

Hija l-filosofija li biha nistħarrġu l-misteri li niltaqgħu magħhom ġo fina u madwarna; li biha niskopru t-tweġibiet għall-ħafna mistoqsijiet li jitnisslu f'moħħna; li biha nfarrġu l-qalb tagħna fit-taqtiegħ u t-taqbid tagħha mal-ħajja.

Biex nibdew nagħmlu dan—biex nistħarrġu, niskopru u nitfarrġu—jeħtieġ li l-ewwel inħallu l-ħajja u d-dinja tgħaġġibna.

Kif?

Billi nħalluhom jiġu għandna mingħajr ma nipprovaw ngħawġuhom u nibdluhom skont ma jfettlilna f'moħħna; inħalluhom jiltaqgħu magħna bħallikieku kienu affarijiet li għandhom xi ħaġa ġdida x'jgħidulna.

Bla stagħġib

Il-bniedem mingħajr stagħġib quddiem il-ħajja u d-dinja donnu wieħed li diġà jaf kollox, li m'għandu ebda ħtieġa li jitgħallem, li hu bravu żejjed, li jifhem f'kollox, li għandu t-tweġibiet kollha.

Bniedem li mingħalih ma jista' għaġġbu xejn hu wieħed magħluq fl-injoranza tiegħu, li dak li jista' jaf hu biżżejjed, li għalih il-ħajja u d-dinja m'għandhom ebda misteru ta' xejn.

Dan-nuqqas ta' stagħġib hu għamla ta' suppervja.

Għax x'inhi s-suppervja jekk mhux li bniedem iħossu sodisfatt bih innifsu u b'dak li jaħseb li jaf?

Is-sodisfazzjon li jħoss, falza kemm hi falza, timlilu għajnu u ġġiegħlu jaħseb li għandu kollox diġà u li miegħu ma jista' jżid xejn.

Bniedem bħal dan ifaqqar lil ħajtu.

Għax il-ftit li għandu hu kollox għalih.

Agħar minn hekk, ma jista' jżid xejn miegħu.

Mhux hekk ifakkarna l-għaġeb tal-presepju.

Jaf kemm jaf, ma jafx biżżejjed.

Jifhem kemm jifhem, ma fehemx biżżejjed.

Għaref kemm hu għaref, għad fadal ħafna għerf li għad jista' jikseb.

Hu hekk li jqim lil Alla: biex jibqa' jirċievi mingħandu l-ħajja u d-dinja ta' madwaru.

Jalla nibqgħu lkoll għoġġieba!

Is-sena t-tajba!


What strategy is there?

Once more, the Catholic Church in Malta and Gozo is giving the damning impression that it is the same retrograde of old.

Rightly or wrongly, the amendments to the Protection of Embryos Act ruffled its feathers, and the clarion call, "Once more unto the breach, dear friends, once more", has been blurted out.

My interest here is not to defend any of the amendments.

Nor is it to weigh the criticism drawn up by the Church or by its cohorts.

My point is merely to discuss strategy.

To be more precise, to consider how the Church seems to be strategically depositing itself in its opposition to the proposed amendments.

In living memory we already have ample experience of this.

What comes to mind is the divorce referendum campaign and the issue of same-sex marriages.

Some will go as far back as to the Integration and Independence referenda.

Each and every time, repeatedly, the campaign strategy of the Church ended up giving the impression that it stands against minority rights.

This time around, we are already witnessing the soaring of hysterics, the simplistic arguments, the scare tactics, the crusading, the apocalyptic scenarios, and the banal catchphrases.

And this is only the beginning.

All suggest that the strategy, if a strategy there is, is already getting out of hand.

With all of this hullabaloo, the Church is again appearing to be retrograde, irrational, intolerant, intransigent and insensitive.

Undoubtedly, some would point out that much of these actions are mere individual initiatives; they do not form part of the main strategy.

This only proves the point of how slapdash the whole strategic exercise is.

Any infantry is allowed to shoot in any direction with whatever calibre, even artillery, at all times without tact or repudiation.

To any sensible person, strategy needs to consider the outcome before anything else.

The output needs to be tactful in both what it does directly, and what it unleashes indirectly.

If one counts on success at all, one cannot miss the forest for the trees.

In the case we consider here, the general impression of what the Church stands for—that is, to my mind, an institution which is on the side of "the least of these brothers and sisters of mine"—must be held in the highest regard.

On the contrary, in the cases already mentioned, and more to boot, the strategy which the Church worked with left the sourest of impressions of herself.

She might have scored some points, but dismally lost the battle of minds and hearts.

In the long run, she emerged as an enemy of society; an enemy of progress and reform.

This seems to be happening all over again right now.

And the result will continue to be the same: reinforcing the impression of the Church as an institution to shun.

Not because of the arguments she uses on these bio-ethical issues or on any other.

Not because of whether the arguments make sense or not.

Not because of some presumed political bias.

But mainly because of the ruinous strategy of the campaign.

I personally think that this is quite sad.

Not that the Church doesn't get its way, as it did for centuries on end, or that its arguably sensible voice is not heeded, but because the Church can possibly do better than this.

Also, more importantly, because a Church perceived as insensitive, intransigent, intolerant, irrational or retrograde is not the Church of Jesus, and thus cannot be the "joy and hope", the "mother and teacher", of anyone.

Sad, furthermore, because it seems that in these islands we are forever doomed to have a clericalised Church which does not seem to comprehend the need of reforming its ecclesiological and anthropological outlook.

Thereby procuring its own extinction.

"Clericalism prevents lay people from growing," Pope Francis once said (22/03/14), and, he might have added, it destroys the Church in the process.

Perhaps this time it is still not too late to pull up her socks.

Times of Malta

, Thursday, 26 April, 2018, Talking Point

See also (in Maltese):

Erġajta Koppi!


Nitwieldu għall-Milied

Kienu l-kurituri tal-isptar imżejnin.

Ħsieb sabiħ barra minn loku.

Il-bambin ċkjeken fuq it-tajjar, ix-xiħ tal-Milied b'qanpiena f'idu, u saħansitra l-anġlu mdendel jperreċ 'Glorja 'l Alla' – kollha maħsuba biex iferrħu d-dwejjaq u għandu mnejn itaffu xi ftit it-tbatija tal-ġrajjiet li ngħaddu minnhom.

Xorta waħda deherli li l-isptar ma kienx post it-tiżjin.

Kif kien għaddej dan minn moħħi, resqet warajja mingħajr ma ntbaħt mara għadha kemxejn żagħżugħa li ħadtha mill-ewwel li kienet waħda mill-pazzjenti t'hemm ġew.

Kienet qed iġġorr magħha lasta fuq ir-roti li magħha kellha mdendel flixkun iqattar bil-mod il-mod.

Wiċċha kien mixrub u persuntha wkoll; iżda għajnejha kien għad kellhom dak l-istar tal-ħajja li tilmaħ f'nies b'saħħithom.

Donnha basret x'kont qed naħseb, għax qaltli:

'Jaqaw ma jgħoġbukx?'

'Mhux ma jgħoġbunix,' weġibtha.

'Narahom kemxejn żejda hawnhekk fl-isptar.'

'Għala,' staqsietni.

'Mela l-Milied mhux għall-pazzjenti wkoll jiġi?'

'Mitt darba u elf,' laqlaqtilha.

'Imma, taf int, hawnhekk donnu mhux post it-tiżjin.'

Bqajna mixjin flimkien għal għonq il-kurutur.

'Jien narah aktar postu hawnhekk milli f'ħafna postijiet oħra barra,' qaltli.

Milli jidher, intebħet li kont stagħġibt b'li qaltli, għax kompliet:

'Għax qed tistagħġeb?

Barra, iva, ħafna minn dawn l-affarijiet aktar isiru għat-tiżjin, imma hawnhekk, fejn it-tbatija tmissha b'idejk, u l-mewt tħarisna f'wiċċna, isiru biex ifakkruna.'

Jien domt ftit waqtiet biex ngħid kelma oħra għax ma stajtx nobsor biex kienet ġejja.

Kulma għedtilha kien: 'Ifakkrukom xiex?'

'Ara xiex!' stagħġbet issa hi.

'Ifakkruna li l-ferħ mhuwiex tal-Milied, imma l-Milied hu tal-ferħ.'

Kif qalet hekk, għolliet idejha sa fuq sidirha għadma u ġilda; jiena fhimt li kienet qed tgħid għal qalbha jew għas-sentimenti tagħha, xi ħaġa hekk.

Ma tkellimtx; hi fehmet li ma kontx fhimt wisq.

Tatni tbissima ħelwa li damet sekonda fuq xofftejtha, imbagħad qaltli:

'Il-Milied mhuwiex dwar dak li twieled għalina daqskemm dwar dak li aħna nitwieldu għalih.

Hu twieled biex aħna ngħixu; aħna ngħixu biex nilqgħu 'l dak li twieled.

Qabel nilqgħuh m'hemmx Milied għalina ... hemm biss tiżjin.'

Għajnejha kbar kienu qed iħarsu lejja; jien kont qed inħares lejha bħal wieħed mismut.

'Għalhekk,' kompliet, 'sabiħ il-ħsieb ta' min għamel dawn l-erba' tiżjiniet hawnhekk.

Għalina jfissru ħafna.

Huma ta' faraġ―ma tafx?―għax ifissru li t-tama twassalna lil hinn mit-tbatijiet ta' issa.'

Ħassejtni mċekken quddiem dil-mara li għallmitni.

Meta sellimtilha biex ngħaddi għand min kelli nżur, ħassejt bħal serħan mhux mistenni ġewwa fija.

Kien tatni rigal mill-isbaħ.

Kif ġew l-affarijiet, lil dik il-mara qatt ma rajtha aktar.

Tgħidli qalbi ilha żmien li nġabret.

L-għajnejn li tatni biex nara 'l ta' madwari b'tifsir ġdid, kemm lill-mixħutin mifluġa u kemm lill-qalbiena li jieħdu ħsiebhom, għandhom fuqi sal-lum.

Ma jitilquni qatt ... għax ġew mill-imġarrab u l-għerf tal-imġarrab m'għandux prezz.

Għaddew bosta Miliedijiet minn dak in-nhar u dejjem nibqa' niftakar f'dik l-appostlu tat-tama li farrġitni.

Kliemha jibqa' jdoqq f'widnejja u għajnejha jibqgħu jserħu 'l qalbi.

Jekk għaddiet minn dil-ħajja għadha wkoll tgħix mingħajr ma tgħaddi.

Lilek u lill-familja tiegħek nixtieqlek Milied hiena u sabiħ.

Jalla dawk kollha li jżommu dal-jiem f'għożża mqar ċkejkna jagħarfu li l-Milied, tabilħaqq, mhuwiex dwar dak li twieled għalina daqskemm dwar dak li aħna nitwieldu għalih.

Il-Milied it-tajjeb!


Aħna lkoll għalliema

Għal ħafna minna, l-għalliema huma dawk li jgħallmu fl-iskejjel.

Dawn huma għalliema, tassew, imma mhux biss.

Ilkoll kemm aħna ngħallmu lil xulxin u nitgħallmu minn xulxin.

Irridu jew ma rridux, imħarrġa jew le, professjonali jew le, aħna lkoll għalliema.

Nitgħallmu minn xulxin

In-nies jitkellmu man-nies u jagħmluha ma' xulxin.

Dan l-għemil sempliċi jqegħidna f'qagħda li nosservaw lil xulxin, nisimgħu lil xulxin u nirreazzjonaw għal dak li jgħid u jagħmel ħaddieħor.

L-istess jagħmlu n-nies magħna: josservawna, jisimgħuna, jirreazzjonaw għal għemielna u kliemna.

Dan ma nistgħux naħarbuh.

Isir il-ħin kollu: ġewwa d-dar ma' ħaddieħor u 'l barra minnha.

B'dan l-għemil aħna lkoll niltaqgħu ma' kull tip ta' nies ta' kull età.

Bħalma nagħmlu aħna, huma wkoll ikollhom moħħhom jirreġistra dak li qed jagħmel u jgħid ħaddieħor.

Ikunu qed jiżnuh, jagħbluh, iqisuh u jixtarruh.

L-osservazzjoni twassal għall-ħsieb, u l-ħsieb iwassal għat-tixrid u l-qsim tal-ideat.

Dan hu proċess kontinwu ta' tagħlim li jiġi mil-laqgħat tagħna ma' ħaddieħor.

Aħna, fil-fatt, ninsabu l-ħin kollu nitgħallmu mingħand ħaddieħor, u ħaddieħor jinsab il-ħin kollu jitgħallem mingħandna.

X'nitgħallmu u x'ma nitgħallmux hija ħaġ'oħra.

Imma dejjem jibqa' l-fatt li aħna lkoll għalliema ta' xulxin, u dan ma nistgħux naħarbuh.

Għalliema bla ċertifikat

Li nistgħu nagħmlu hu li nagħarfu r-responsabbiltà li dal-proċess ta' tagħlim iqiegħed fuq spallejna, speċjalment meta nagħmluha ma' min hu iżgħar minna.

Dawn ukoll qed josservawna, jisimgħuna u jitgħallmu mingħandna.

U dak li jitgħallmu mingħandna huwa kemm it-tajjeb ta' dak li ngħidu u nagħmlu, u kemm il-ħażin.

Min jinsa li hu l-ħin kollu għalliem, jinsa wkoll ir-responsabbiltà li għandu fil-formazzjoni u l-iżvilupp ta' ħaddieħor.

Jinsa li b'għemilu u bi kliemu qed jgħaddi valuri li ħaddieħor jista' jitħajjar jagħmilhom tiegħu u jgħix bihom.

Maż-żgħar u ż-żgħażagħ din ir-responsabbiltà tagħna tista' tkun determinanti, speċjalment jekk iqisuna bħala nies, kemm jekk qraba kif ukoll jekk ħbieb, li għandhom javdawhom.

Lilna ħadd ma jagħtina l-permess jew xi ċertifikat biex ngħallmu lil ħadd, iżda lanqas ħadd ma jista' jżommna milli ngħallmu lil ħaddieħor, jekk mhux f'xi skola, fil-ħajja ta' kuljum.

Il-ġenituri, in-nanniet, iz-zijiet, il-qraba, il-ġirien, il-ħbieb ... dawn kollha jgħallmu l-ħin kollu, jekk mhux liż-żgħar, lill-kbar li jagħmluha magħhom u jitkellmu magħhom.

L-iskola tal-ħajja

It-tagħlim huwa meħtieġ f'kull soċjetà.

Hu wkoll sabiħ.

Iżda hu wkoll delikat.

Għax hawn min, għax ma jafx li hu għalliem permanenti, jitkellem u jaġixxi bl-addoċċ mingħajr l-iċken ħsieb li qed jgħallem.

Din hi irresponsabbiltà kbira li tista' tagħmel ħafna ħsara daqskemm tista' tagħmel ħafna ġid.

Għax ħadd minna ma jista' jwaqqaf lil ħaddieħor milli jitgħallem mingħandna.

Il-ġid li jiġi mit-tagħlim tagħna jintwera fil-valuri li ngħixu u nistqarru.

Dawn jistgħu jkunu valuri li jgħinu 'l-persuni jikbru daqskemm oħrajn li jiswew biex iċekknuhom u jbaxxuhom.

Jidhirli li lkoll kemm aħna għandna nferrxu l-valuri t-tajba u mhux il-ħżiena, jiġifieri dawk il-valuri li jkabbru n-nies fid-dinjità u r-rispett tagħhom infushom.

L-iskola tal-ħajja, li fiha aħna lkoll għalliema mingħajr ċertifikat, hija importanti daqs kull skola oħra li fiha jgħallmu għalliema professjonali biċ-ċertifikat.

Għandha mnejn xi kultant tkun saħansitra aktar importanti minnhom.

Għalhekk, għaraf sewwa din il-ħila tiegħek ta' għalliem jew għalliema ta' ħaddieħor.

Kun kburi jew kburija biha.

U għexha bl-għaqal u l-bżulija.

Kun dejjem għalliem jew għalliema li ħaddieħor jista' joqgħod fuqek, jisma' minnek u jimitak.


Il-ħtieġa tal-oppożizzjoni

Meta pajjiż jispiċċa bi gvern li m'għandux oppożizzjoni ma jistax ikun li jitqies f'qagħda politikament tajba.

L-oppożizzjoni hija parti importanti u essenzjali tal-proċess demokratiku.

Bħalissa, fi żmien rari tal-ħajja politika tal-pajjiż (għalkemm mhux għall-ewwel darba u wisq probabbli lanqas għall-aħħar), din hi s-sitwazzjoni li għaddejjin minnha.

Il-gvern jinsab mingħar oppożizzjoni; jekk din ma jistgħux jipprovduha n-Nazzjonalisti, għandu jipprovdiha l-Partit Laburista.

Proċess mdgħajef

Meta partit politiku jitla' fil-gvern, ħafna drabi jiġri li dak il-partit jitbattal minn ħafna nies siewja li kienu parti mill-amministrazzjoni tiegħu sabiex jidħlu fl-amministrazzjoni tal-gvern, u l-partit innifsu jiżżarma mill-apparat kritiku tiegħu.

Dan ġara liż-żewġ partit politiċi ewlenin kemm-il darba, u xi ftit Jew wisq ġara wkoll lill-Partit Laburista mill-2013 'l hawn.

Għalkemm dan il-proċess qatt ma jagħmel ġid lill-partiti, xi minn daqqiet jilħaq proporzjonijiet dannużi partikularment serji.

Il-mument kurrenti huwa wieħed minnhom.

Hija sfortuna li qed naraw il-Partit Nazzjonalista jinqasam fi tnejn b'riżultat li l-qawwa tal-oppożizzjoni tiegħu, partikularment meħtieġa għall-proċess demokratiku, hija mdgħajfa.

Is-sehem tal-oppożizzjoni uffiċjali politika m'għandhiex x'taqsam biss mal-parlament, għalkemm hawnhekk aktarx huwa l-aktar li tidher, imma wkoll ma' oqsma oħrajn, mhux anqas meħtieġa u importanti, tal-amminsitrazzjoni governattiva.

Għaldaqstant, id-dgħufija tal-oppożizzjoni turi ruħha fuq bosta livelli sensittivi.

Mekkaniżmu difettuż

Il-gvern jeħtieġ oppożizzjoni b'saħħitha, kemm fil-parlament, imma wkoll, jekk mhux aktar, fid-diversi oqsma tal-mekkaniżmu governattiv li fihom l-oppożizzjoni hija rappreżentata statutorjament.

Oppożizzjoni b'saħħitha tfisser hawnhekk li jkun ċar min qed imexxiha, huwiex il-kap uffiċjali tagħha jew, minħabba l-qasma, xi ħadd ieħor b'mod informali.

Bħalissa dan ma huwa ċar xejn.

B'żewġ kapi tal-oppożizzjoni, wieħed uffiċjali u l-ieħor informali, il-qagħda tidher konfuża, partikularment meta ż-żewġ gruppi rispettivi ta' dawn il-kapi ma jaqblux bejniethom, kif ħafna drabi jidher li qed jiġri, fuq linji ta' politika li jistgħu jaffettwaw lill-pajjiż, illum jew 'il quddiem, kemm jekk dawn jiġu għall-attenzjoni tal-poplu kif ukoll jekk ma jiġux.

Gvern li ma jafx fejn qiegħed fuq il-pożizzjonijiet tal-oppożizzjoni parlamentari jista' jasal―u bir-raġun―li, biex imexxi mingħajr konfużjoni żejda, jinjorahom kollha.

Dan ifisser li biċċa importanti u essenzjali tal-mekkaniżmu demokratiku jkun difettuż serjament, u, għaldaqstant, tbati d-demokrazija nnifisha.

Rwol meħtieġ

Il-Partit Laburista għandu jimla' dan il-vojt.

Għalkemm normalment partit politiku fil-gvern ma jkunx meħtieġ minnu dan ir-rwol, anki jekk hu dejjem mixtieq, issa ċ-ċirkustanzi qed jitolbu li jittieħdu miżuri straordinarji; qed jitolbu li l-Partit Laburista joffri lill-gvern tiegħu stess il-kritika analitika li ma jistax jagħti l-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni.

Aktarx tista' tidher stramba li partit politiku jagħmilha ta' oppożizzjoni għall-gvern tiegħu stess, imma dak li ma jsirx b'mod uffiċjali m'għandux irażżan li jsir b'mod informali.

It-teknika mhijiex li l-partit jimla' l-post tal-oppożizzjoni f'pożizzjonijiet uffiċjali, għax dan ma jistax kostituzzjonalment jagħmlu, imma għall-anqas li joffri lill-gvern il-benefiċju tad-dubju.

Il-gvern m'għandux jifraħ (bħalma aktarx mhuwiex) li m'għandux oppożizzjoni jew li għandu oppożizzjoni dgħajfa wisq.

Fl-aħħar mill-aħħar, ħaġa bħal din dannu tiswielu fit-tul taż-żmien.

F'demokrazija l-gvern għandu dejjem il-ħtieġa ta' min jiqaflu.

L-inizzjattiva li l-partit tiegħu stess jipprovdi dan ir-rwol trid tiġi mingħandu u mit-twemmin tiegħu li oppożizzjoni qawwija hi meħtieġa fil-proċess demokratiku li jħaddem.

Il-ħtieġa tal-oppożizzjoni qed tinħass aktar ma l-kriżi fil-Partit Nazzjonalista titwal.

Ovvjament, l-aqwa soluzzjoni tkun li dal-partit isolvi l-qasma li għandu bħalissa mill-aktar fis.

Imma dan ma jistax jagħmlu l-gvern.

Wisq anqas il-partit politiku tiegħu.


Erġajna koppi!

Il-Knisja Kattolika f'Malta u Għawdex reġgħet qed tiskjera ruħha kontra l-minoranzi tas-soċjetà.

Ma titgħallem qatt!

Ibda mill-kwistjoni ma' Strickland bejn l-1928 u l-1932, għaddi għar-riformi ta' Boffa biex jidħlu t-taxxa fuq il-qligħ u l-vot tan-nisa, kompli bir-referenda tal-Integration u l-Indipendenza, u spiċċa bir-referendum fuq id-divorzju u bil-liġi tas-sħubijiet ċivili, l-istorja baqgħet tirrepeti u tirrepeti u tirrepeti u tirrepeti ruħha mingħajr qtugħ.

Knisja reazzjonarja.

Knisja li tidher skjerata kontra ż-żgħir.

Knisja magħluqa fil-bużżieqa ta' moħħha.

Wara kollox, ...

Knisja li tibqa' deċiża li tispara f'saqajha.

Il-problema

Issa waslet id-daqqa fuq il-kwistjoni tal-emendi għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun.

Erġajna bdejna naraw l-isteriżmi.

Erġajna bdejna nisimgħu l-argumenti sempliċisti.

Erġajna bdejna naraw il-kruċjati.

Erġajna bdejna nisimgħu bix-xenarji apokalittiċi.

Erġajna bdejna naraw ... insomma ... erġajna bdejna naraw il-vavati ta' dejjem.

Il-problema tiegħi mhijiex fl-argumenti li qed isiru, biex inkunu ċari.

Hawnhekk m'iniex niddefendi l-emendi proposti mill-gvern tal-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun.

Lanqas ma jien neħodha kontra l-kritika tal-Isqfijiet ta' Malta u t'Għawdex jew dik tal-gruppi filokattoliċi.

Il-problema tiegħi hi purament ta' strateġija.

Pura u ċara: l-istrateġija li tidher qed tiskjera l-Knisja Kattolika ta' dawn il-gżejjer kontra d-drittijiet ta' xi minoranza—f'dan il-każ, f'rabta mad-donaturi taċ-ċelloli għat-tnissil, il-maternità surrogata u l-iffriżar tal-embrijuni—hija kontraproduċenti.

Strateġija bħal din tkompli tinforza l-perċezzjoni, ġusta jew le, tal-Knisja bħala waħda retrograda, irrazzjonali, intolleranti, instransiġenti u insensittiva.

L-impressjonijiet

X'issib min jgħidlek?

Issib min jgħidlek li l-isteriżmi, is-sempliċiżmi, il-kruċjati, l-apokalittiżmi u l-vavati mhumiex parti mill-istrateġija tal-Knisja.

Mitt darba u elf.

Allaħares kienu! ...

Imma hekk

jidhru

Għalhekk hi kwistjoni ta' strateġija.

Ħalli s-sitwazzjoni ma taħrablekx minn idejk ... kif diġà ħarbet.

Ħarsa ħafifa lejn il-manifestazzjoni li saret il-Ħadd li għadda—b'sorijiet, b'saċerdoti bil-kullar, b'isqfijiet jiċċaċċru u b'kartelluni prefabbrikati u b'għadd ta' nies (minbarra tfal) li ma jifhmux akka f'kwistjonijiet tant delikati bħal dawn—malajr tintebaħ li l-karru diġà qabeż liż-żiemel u beda jkaxkru warajh.

L-istrateġija ta' kampanja mhijiex magħmula biss minn dak li l-istratega jitwebbel li jagħmel.

Hi magħmula wkoll—għandu mnejn ħafna u ħafna aktar—minn dak li ħaddieħor

jifhem

li l-istratega qed jagħmel.

U ħaddieħor x'impressjoni seta' jieħu minn tal-Ħadd li għadda?

X'impressjoni seta' jieħu dil-ġimgħa minn Għawdex?

X'impressjoni seta' jieħu dil-ġimgħa fuq l-Internet, fejn kellek lil kulħadd itaqtaq bl-addoċċ?

X'taħseb li kienet l-impressjoni li seta' jieħu fil-kuntest lokali—lat essenzjali f'kull strateġija—ta' kważi seklu ta' reazzjoniżmu klerikali u ekkleżjastiku?

L-umiljazzjonijiet

Ngħidlek jien x'impressjoni seta' ħa: impressjoni ta' Knisja Kattolika li hi, għal darba oħra, għall-elf darb'oħra, retrograda, irrazzjonali, intolleranti, instransiġenti u insensittiva!

Mil-lat purament strateġiku, m'għandu x'jaqsam xejn din hijiex impressjoni tajba jew le; m'għandu x'jaqsam xejn qabadx l-irquqijiet tal-argumentazzjoni jew le; m'għandu x'jaqsam xejn fehemx il-kwistjoni jew le.

Tgħodd biss il-perċezzjoni.

U f'dal-każ hija pessma.

Dan għamel, qed jagħmel u se jibqa' jagħmel ħsara kbira lill-Knisja nnifisha.

B'dan il-mod, qed teqred lilha nnifisha; qed teqred ir-relevanza tagħha f'dawn il-gżejjer; qed tiġi mwarrba dejjem u dejjem aktar.

Kemm dan hu tajjeb, hu diskutibbli.

Ibqa' l-fatt li din l-istituzzjoni venerabbli qed tagħmel, donnha apposta, lilha nnifisha vulnerabbli dejjem aktar.

Imma għandu mnejn għadu mhuwiex tard, għall-anqas din id-darba, li l-affarijiet jitranġaw xi ftit.

Xejn xejn, neħilsu ftit mill-umiljazzjoni li l-paroli fil-vojt u l-istupitaġnijiet iġegħluna nġarrbu għalxejn.

Dan l-artiklu xxandar f'

It-Torċa

fis-6 ta' Mejju tal-2018

Ara wkoll (bl-Ingliż):

What strategy is there?


Il-maskra ta' Momu

Momu kien l-isem li fil-mitoloija tagħhom il-Griegi tal-qedem taw liċ-ċensura, li kienet dejjem marbuta mal-kritika inġusta.

Imma l-inġust minn dejjem ġie definit minn min jippreżumi li jaf x'inhu l-ġust, u l-ġust minn dejjem ġie definit minn min għandu s-setgħa tal-kelma u l-espressjoni.

Għaldaqstant, Momu ma kienx jinġieb mill-allat minħabba lsienu.

Momu ma kienx jemmen f'maskri, la ma' wiċċu u lanqas ma' wiċċ ħaddieħor.

Maskri mneħħija

Il-mitoloġija hija għamla ta' diskors.

Jissejħu allat dawk il-kwalitajiet li l-bniedem għaraf madwaru u fih innifsu.

Lil dawn tahom wiċċ biex jitħaddet fuqhom b'aktar faċilità u kunfidenza.

Sawwarhom f'allat minħabba li l-bniedem żammhom bħala xi ħaġa 'l barra minnu għalkemm kien jaf tajjeb li ma kinux.

Il-mitoloġija hi għamla ta' diskors li ddur dawra mal-bniedem bil-kwalitajiet sbieħ u koroh tiegħu.

Fost l-istejjer marbuta ma' Momu hemm waħda ħelwa.

Darba waħda, dan Momu ġie mitlub jgħid x'jaħseb fuq il-ħlejjaq ta' Żew, l-alla tal-allat, t'Atena, l-alla tal-għerf, u ta' Promitew, l-alla tal-għaqal.

Żew kien ħoloq bniedem, Atena kienet ħoloq dar u Promitew kien ħoloq barri.

Momu kkritikhom it-tlieta.

Qal l-bniedem ta' Żew kien imissu għandu moħħu barra l-kranju ħalli kulħadd jara x'inhu jaħseb tassew u ma joqgħodx jaħbi jew jigdeb.

Qal li d-dar t'Atena kien imissha għandha r-roti ħalli titmexxa b'ħeffa u ma tagħmel imkien pussess tagħha.

Qal li l-barri ta' Promitew kien imissu għandu għajnejh fuq qrunu ħalli jara aħjar lil min u 'l xiex qed jattakka u joqgħod farka lura.

Din il-kritika kollha m'għoġbotx lill-allat (naturalment) u keċċewh 'il barra minn Olimpu, il-muntanja ta' darhom, biex darb'oħra jagħraf iliġġem ilsienu; jitgħallem jilbes maskra.

Maskri ġodda

Iċ-ċensura minn dejjem kienet l-aqwa arma tal-kontroll, l-oppressjoni u l-manipulazzjoni.

Il-ħakma ta' bniedem fuq ieħor qatt ma kienet possibbli mingħajr iċ-ċensura.

Il-pussess fuq it-tagħrif minn dejjem kien għodda qawwija tas-setgħa.

Biċ-ċensura ma kienx tkun possibbli l-mixja tal-bniedem lejn soċjetà ta' rispett u opportunitajiet miftuħa għal kulħadd.

Iċ-ċensura mhux dejjem tkun ovvja.

F'kull soċjetà għandek għamliet ta' pressjoni―magħmula minn drawwiet, liġijiet mhux miktuba, twemmin, il-moda u l-bqija―li jġiegħlu lin-nies jiċċensuraw lilhom infushom mingħajr ħadd ma jġegħilhom direttament.

Il-midja tintuża ħafna għal dan ix-xogħol biex tinfluwenza lin-nies u ġġegħilhom jaħsbu kif irid ħaddieħor.

Barra minn hekk, kull bniedem jiċċensura lilu nnifsu jieħu edukazzjoni li tibdlu ħalla ma jinbagħadx minn ħaddieħor.

Dan nagħmluh ilkoll kemm aħna hekk kif nitilqu t-tfulija u nsiru aktar konxji tal-għajxien li rridu nagħmlu ma' ħaddieħor.

Maskri ta' jasar

Il-maskri taċ-ċensura jieħdu ħafna għamliet.

L-agħar fosthom huma dawk moħbija, li ma jarahom ħadd, li ma jitqegħdux fi kliem, li ma jiġux iddikjarati, li ma jsemmihom ħadd.

Huma maskri li jliġġnu l-kritika, l-espressjoni ħielsa, ix-xandir ta' ideat ġodda, u jinkoraġġixxu l-wiċċ b'ieħor, ir-rispett uman, il-ftaħir, it-tifħir mhux mistħoqq u l-gideb.

Momu kien imkeċċi minn mal-allat.

Dan kellu jiswielu ta' nuqqas għalih, għalkemm aktar għandu jitqies li kien ta' ġieħ.

Aħjar bla maskra u mkeċċi milli bil-maskra u mħaddan.

X'Olimpu hu jekk kulħadd bil-maskri?

Momu għażel tajjeb, ukoll jekk dan ġablu ħafna hemm u mrar.

Kullimkien fid-dinja l-Momuijiet tal-lum jitqabdu kontra istituzzjonijiet li jridu jibqgħu jgħakksu lil min jiġi taħthom.

Il-maskri jibqgħu jitwaqqgħu mill-uċuħ u l-bniedem jibqa' jitqabad kontra l-kontroll tat-tagħrif u l-manipulazzjoni tal-popli.

Il-maskri għall-allat tajbin, imma mhux għall-bnedmin.


Il-politika taċ-ċelebrazzjoni

F'Sidney, l-Awstralja, issir kull sena ċelebrazzjoni immensa msejħa "Mardi Gras" (taqraha

mar-di gra

Din taħbat kull tieni Sibt ta' Marzu.

Huwa l-appuntament annwali tal-

gay

, il-lesbjani, it-travestiti, it-transesswali u l-bqija.

Id-differenza kbira bejn din l-attività u oħrajn simili tagħha li jsiru f'Sidney stess u f'inħawi oħra tad-dinja hija li, filwaqt li dawn huma ċelebrazzjoni politika, din tista' tissejjaħ il-politika taċ-ċelebrazzjoni.

Demostrazzjonijiet apolitiċi

X'differenza hemm bejn it-tnejn?

Fil-waqt li ċ-ċelebrazzjoni politika tiġbor attivitajiet li jagħmlu preżenza, punt u/jew protesta politika, il-politika taċ-ċelebrazzjoni tiġbor attivitajiet li huma maħsuba biss biex min jieħu sehem fihom―f'dan il-każ,

gay

, lesbani u l-qbija―jieħdu gost, jiffesteġġjaw, jagħmlu frattarija, joħolqu karnivalata ...

Ovvjament, diċ-ċelebrazzjoni pjaċevoli jkollha lat politiku, bla dubju.

Imma l-iskop ewlieni tagħha ma jkunx politiku; anzi, ikun apolitiku, kontra l-korrettezza politika, lil hinn minn dak li jkun politikament aċċettabbli.

L-iskop ewlieni jkun iċ-ċelebrazzjoni tal-identità proprja skont kif jiddefiniha, u biss, dak li jieħu sehem fil-festeġġjament.

Dan ftit imdorrijin bih f'pajjiżna, għax il-bosta demostrazzjonijiet li jsiru―forsi xi ftit bl-eċċezzjoni tal-karnival tan-Nadur―isiru bi skop politiku, mhux għas-sempliċi pjaċir taċ-ċelebrazzjoni, bl-eċċessi u l-impropizzji kollha li dan jimplika.

Dan jinkludi d-demostrazzjonijiet tal-

gay

Narrattivi postveritiera

Il-'Mardi Gras' tal-

gays

ta' Sidney hu eżempju magħruf ta' dan.

Iċ-ċelebrazzjoni ilha ssir 40 sena.

Illum iġġib flimkien aktar minn 15,000 ruħ, hi waħda mill-akbar attivitajiet annwali fl-Awstralja kollha, u tiġġenera mat-30 miljun dollaru fis-sena.

Fuq l-ewwel darba li ġie ċċelebrat dan il-festival―fl-24 ta' Ġunju tal-1978―wieħed mill-kotba li għadu kemm ħareġ hu tal-avukat Malti, Joseph Carmel Chetcuti, li jgħix l-Awstralja.

Il-ktieb jismu

Sydney's First Gay Mardi Gras: What brought it on and how it changed us

(L-ewwel Mardi Gras tal-

gay

f'Sidney: Kif beda u kif biddilna).

Il-ktieb hu wieħed riċerkat bis-sħiħ minn dokumenti uffiċjali, gazzetti ta' dak iż-żmien, xbihat awdoviżivi, u ħafna intervisti ma' nies li kienu nvoluti direttament.

Minkejja li jinkludi l-esperjenzi tiegħu nnifsu, minħabba li kien ħa sehem f'dik l-attività erbgħin sena ilu, Chetcuti jżomm imparzjalità skrupluża filwaqt li jiddiskuti l-istħarriġ tiegħu skont ir-regoli aċċettati tal-istorjografija.

Waħda mill-miri ewlenin tal-ktieb hija li, kif jikteb Chetcuti stess, "jikkonfronta t-theddida tal-promozzjoni ta' storja maħduma, postveritiera u, xi minn daqqiet, li taqdi lil min jiktibha."

B'hekk jidħol fil-polemika tan-narrattivi differenti li jinterpretaw l-ewwel Mardi Gras tal-

gay

u l-lesbjani f'Sidney; bejn dawk li jsostnu li kienet protesta jew attività politika, u l-bqija li jisħqu li ma kienet hekk xejn, iżda sempliċiment festa, '

street party

', mument ta' gost madwar xi tip ta' identità komuni.

Aktar minn storja

Il-ktieb fih seba' kapitli, daħla ġenerali u daħla metodoloġika, u għaxar żidiet.

Chetcuti jistħarreġ l-ambjent tal-

gay

u l-lesbjani fis-sebgħinijiet tas-seklu l-ieħor, kif beda l-ewwel Mardi Gras, x'ġara fil-lejl tal-24 ta' Ġunju tal-1978 bejn Taylor Square u Hyde Park f'Sidney, l-attakki tal-pulizija fl-ewwel sigħat tal-għada, l-arresti li saru, l-impatt tal-attività fuq il-ħajja tal-

gays

u l-lesbjani Awstraljani, u r-rikonoxximent tal-attività fis-snin ta' wara.

Chetcuti jagħraf l-importanza li n-narrativi tal-istorja ma jiġux ikkapparrati minn storiċi li jridu jgħawġu l-fatti billi jinterpretawhom skont ma jaqbel l-aġendi li ġew wara.

L-istorja ma teżistix jekk mhux fl-interpretazzjonijiet tagħha; aħna noħolquha waqt li nirrakkontawha.

Madanakollu, il-fatti jridu jitħallew jitkellmu għalihom infushom kemm jista' jkun.

Għalhekk, aktar ma l-istoriku jinkludi fatturi u dimensjonijiet fin-narrattiva tiegħu, aktar jista' jagħmel ġudizzju imparzjali mingħajr ma jagħmel ġudizzji 'politiċi' li jaqblu lilu.

Chetcuti seta' jagħmel dan b'mod aktar perspikaċi għax kien preżenti għall-ewwel Mardi Gras tal-

gays

u l-lesbjani f'Sydney personalment.

Minkejja dan, il-ktieb tiegħu m'għandux siwi storiku f'rabta biss ma' dil-attività.

Hu wkoll ritratt antropoloġiku u soċjali tal-

gays

u l-lesbjani Awstraljani fis-sebgħinijiet.

Joħroġ ċar x'triq twila mxew minn dak iż-żmien sal-lum.

Il-ktieb jinxtara minn

hawnhekk


Memorji qosra

Spiss tisma' lil min jitkellem fuq avvenimenti strambi bħallikieku qed jiġru fi żmienna għall-ewwel darba jew li huma xi fenomeni ta' żmienna biss.

Bi ftit ħsieb tintebaħ li l-memorji ta' bosta ma tantx iservuhom tajjeb għax jinsew li l-istramberiji li jilmħu ġraw ukoll fl-imgħoddi, xi kultant b'intensità jew frekwenza aktar milli fil-preżent.

Ħafna donnhom jippreferu jaħsbu li ż-żmien li jgħixu fih huma huwa aktar speċjali minn żminijiet oħra.

Żmien uniku?

Avvenimenti naturali, politiċi, soċjali jew ukoll ekonomiċi spiss jiġbdu l-attenzjoni għar-rarità tagħhom.

Ħafna jeħduhom bħala affarijiet li qatt ma ġraw bħalhom qabel u li, għalhekk, iqisuhom bħala xi sinjal li żmienna xi affarijiet qed imorru lura jew huma eċċezzjonali.

Jekk toqgħod biss fuq il-memorja tan-nies, dan jidher perfettament loġiku.

Iżda jekk tqallem il-paġni tal-istorja, imqar ħafif ħafif, tintebaħ li din l-impressjoni ma tagħmel sens xejn.

Il-biċċa l-kbira tal-affarijiet li jiġru fi żmienna, kemm dawk li tagħmel il-natura daqskemm dawk li jagħmel il-bniedem, ġraw spiss fl-imgħoddi u xi kultant b'frekwenza u b'intensitajiet akbar.

Imma kemm-il darba tisma' lil min jgħid: 'Ma niftakarx li qatt ġara hekk!' jew 'Din fi żmienna biss tiġri, għax qatt ma ġrat ħaġa bħal din!' u għajdut ieħor bħal dan?

L-impressjoni li tieħu hija li żmienna hu xi żmien speċjali li fih jiġru affarijiet uniċi fl-istorja.

Niftakru li rridu

Il-memorja tal-bniedem hi qasira.

U ħafna wkoll.

Apparti li jiftakar biss dak li jrid, b'għażla arbitrarja jew preġudikata, il-ħajja tiegħu hi wkoll qasira meta mqabbla mal-mogħdija taż-żmien.

Dak li jiftakar kull bniedem hu l-imgħoddi reċenti, u xi kultant lanqas dan ma jiftakar sewwa.

Aħna lkoll nippreferu nemmnu li l-memorja tagħna hi tajba, korretta u preċiża.

Dan m'hu minnu xejn.

Il-memorji tagħna lkoll aktarx huma fil-fatt ħżiena, żbaljati u impreċiżi.

Il-memorji tal-biċċa l-kbira tagħna mhux biss jinsew ħafna affarijiet li ma jinteressawniex, imma wkoll jgħawġu l-fatti, jibdlulhom il-kuntest u jagħtuhom interpretazzjoni li jaqblilhom.

Mingħajr kotba tal-istorja, jew imqar ta' xi statistiċi, il-memorji tal-bnedmin ma tistax toqgħod fuqhom, ukoll meta ma jkunux ibatu bid-demenzja.

Imqar minn sena għal oħra ma jlaħħqu l-memorji tal-bnedmin, aħseb u ara minn żmien għal żmien, jew minn ġenerazzjoni għal oħra!

Xejn ġdid

Żmienna m'hu xejn aħjar jew agħar minn żminijiet oħra.

Dak li jiġri llum, fin-natura daqskemm f'għemil il-bniedem, ġara diġà u għad jerġa' jiġri u jiġri, xi kultant b'mod agħar u xi minn daqqiet b'mod aħjar.

Dan mhux għax iż-żmien hu ċikliku u jirrepeti ruħu kull tant snin, imma għax l-avvenimenti jirrepetu ruħhom qishom kienu xi ħaġa ġdida.

Ir-Rumani kienu jgħidu: "Xejn ġdid m'hawn taħt il-kappa tax-xemx", u jidhirli li kellhom raġun.

Aħna m'aħniex speċjali u lanqas m'hu speċjali żmienna.

Lanqas m'hu agħar minn żminijiet oħra.

Hu żmien, bħall-oħrajn ta' qablu u l-oħra ta' warajh, u fih jiġru dak li dejjem ġara u li dejjem għad jiġri.

X'jurina dan kollu?

Jurina li dawk li jfettlilhom jaħsbu li llum jiġru affarijiet straordinarji li qatt ma l-bniedem ra bħalhom aktarx huma mqarrqin u sejrin żball.

Biżżejjed jikkonsulta ftit l-istorja biex jara kemm dan hu minnu.

Le, m'aħniex ngħixu f'xi żmien mingħajr preċedenti.

Preċedenti hemm kemm trid.

Kull bniedem jinsa malajr.

Jagħmel tajjeb jekk imqar jiftakar ħaġa waħda biss: li ma jistax joqgħod wisq fuq il-memorja qasira tiegħu.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.


Kjarifika

Jekk, fl-artikli li jien xandart lokalment f'April li għadda f'din il-gazzetta u f'oħra bl-Ingliż fuq l-istrateġija tal-Knisja Kattolika fil-Gżejjer Maltin fir-rigward tal-emendi proposti mill-gvern għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun, kien hemm xi ħadd li fehem li jien ħadtha kontra l-istituzzjoni tal-Knisja Kattolika, l-awtoritajiet leġittimi tagħha u/jew xi duttrina tagħha, ħalli jkun mgħarraf hawnhekk, l-ewwel, li jien ma kelli assolutament ebda intenzjoni li nagħmel dan; it-tieni, li, jekk hekk inftehemt min-naħa tiegħi, nitlob skuża; u t-tielet, li, jekk b'dan in-nuqqas ta' ftehim weġġajt lil xi ħadd, nitolbu jaħfirli.

Din il-kjarifika qed nagħmilha bi ftehim mas-Superjur lokali tiegħi, P. Frans Micallef, wara l-laqgħa li kelli miegħu fil-kunvent tad-Dumnikani tar-Rabat, l-Erbgħa, 25 ta' Lulju tal-2018, fil-preżenza tax-xhud P. Prof. Joseph Agius.

F'din il-laqgħa, l-apoloġija tqiegħdet bħala kundizzjoni, li jien aċċettajt, għat-tneħħija tal-impożizzjoni tas-silenzju, magħmula fuqi fit-8 ta' Mejju tal-2018 għal żmien tliet snin.

L-artikli msemmija hawn fuq kienu dawk li dehru f'

The Times of Malta

tal-25 t'April tal-2018 bit-titlu '

What strategy is there

' u f'

It-Torċa

tad-29 t'April tal-2018 bit-titlu '

Erġajna koppi!

Fil-verżjoni bil-Malti ta' dawn l-artikli, jien ktibt li, bl-istrateġija li kienet qed tuża fl-oppożizzjoni tagħha għall-emendi proposti, il-Knisja Kattolika fil-Gżejjer Maltin kienet qed tidher bħala waħda "reazzjonarja, [...] skjerata kontra ż-żgħir [u] magħluqa fil-bużżieqa ta' moħħha".

Ktibt ukoll li, fl-istess okkażjoni, il-Knisja kienet qed tidher "bħala waħda retrograda, irrazzjonali, intolleranti, instransiġenti u insensittiva".

Minn dawn is-siltiet, hawnhekk għandi nisħaq fuq il-kliem "kienet qed tidher".

Dal-kliem ma jgħidx li l-Knisja Kattolika f'dawn il-gżejjer hekk kienet, bħalma fissirt fl-artikli, imma li

qed tidher

hekk.

Il-kliem, anzi, jgħid il-kontra ta' dak illi donnu fehmu xi wħud; jgħid li l-Knisja mhijiex hekk.

U jien dan nemmnu.

Hu preċiżament għal din ir-raġuni li jien nisħaq li l-Knisja, kif ukoll in-nies kollha li jagħtuha mqar l-iċken siwi f'dawn il-gżejjer, għandhom jagħmlu minn kollox biex il-Knisja

tidher

bħala dik li hi tabilħaqq, u ma jagħmlu xejn li jagħti impressjonijiet kuntrarji.

Għax, ovvjament, dawn tal-aħħar la jagħmlu ġid lilha u lanqas, nemmen jien, lis-soċjetà Maltija.

Jiena s'issa għadni nemmen li l-Knisja Kattolika għandha potenzjalità kbira ħafna, akbar minn kull istituzzjoni oħra, biex tagħmel ħafna ġid fil-Gżejjer Maltin u li tista' tagħti sehem qawwi pożittiv soċjalment u politikament daqskemm pastoralment.

Iżda mhux meta

tkun

u

tidher

bħala dik li hi mhijiex; imma biss meta

tkun

u

tidher

bħala dik li hi tabilħaqq skont it-tagħlim ta' Ġesù, u tiegħu biss.

Biex nagħlaq, nixtieq nesprimi l-gratitudni tiegħi lil dawk kollha li tawni l-appoġġ personali u spiritwali tagħhom f'din l-istorja, kif ukoll lil dawk kollha li taw sehemhom biex iġibu l-istorja għat-tmiem tagħha, fosthom l-Arċisqof, Mons. Charles Scicluna, il-Vigarju tiegħu, Mons. Joe Galea Curmi, il-Superjur tiegħi f'Ruma, P. Bruno Cardoré, u nies oħrajn li ma nistax insemmihom iżda li jafu li jinsabu f'qalbi.

Ħajr ukoll lis-Surperju lokali tiegħi, P. Frans Micallef, għall-komprensjoni tiegħu fil-ftehim li lħaqna llum

L-Erbgħa, 25 ta' Lulju tal-2018

P. MARK MONTEBELLO O.P.


L-ugwaljanza

Il-kelma 'ugwaljanza' hija waħda tqila maħluqa, fost ħafna oħrajn, mill-borgeżi, aktarx mill-avukati.

Bil-Malti nużaw dil-kelma għax ma jidhirlix li għandna oħra li tista' toqgħod flokha.

Nużawha biex infissru li żewġ persuni jew aktar għandhom jeddijiet indaqs.

Hi kelma ta' siwi, għax fuq il-ħsieb tagħha toqgħod kull ġustizzja, inkluż il-ġustizzja soċjali.

Mhux kulħadd xorta

Illum il-ġustizzja soċjali hi ħaġa li, għall-anqas fil-Gżejjer Maltin, fost ħafna mkejjen oħrajn, aħna mdorrijin ħafna biha.

Dan għaliex, sa mis-snin ħamsin, bdejna u bqajna nistgħu ħafna fuqha, u mbagħad, fil-bidu tas-snin sebgħin, bdejna wkoll narawha titwettaq fil-konkret b'bosta liġijiet li tawha prattika komuni.

Meta nitħaddtu fuq il-jeddijiet tal-bniedem jew, xi kultant, fuq id-drittijiet fundamentali tal-bniedem, dejjem inserrħu l-ħsieb tagħna l-aktar fuq l-ugwaljanza.

Dan għaliex il-jeddijiet mhumiex ta' xi bnedmin u mhux ta' oħrajn, imma ta' kulħadd l-istess.

Qabel, sal-bidu tas-sebgħinijiet, kien hawn xi jeddijiet fundamentali fil-Gżejjer Maltin, imma ma kinux garantiti għal kulħadd l-istess.

Fi kliem ieħor, għalkemm kien hawn xi jeddijiet fundamentali garantiti, il-prinċipji tal-ugwaljanza ma kinux la garantiti għal kulħadd.

Kellna s-sitwazzjoni stramba (u inġusta) li xi wħud kellhom il-prinċipji fundamentali tagħhom garantiti u mħarsa, u xi wħud, il-biċċa l-kbira, tista' tgħid, le.

Jeddijiet biss?

Mhuwiex biżżejjed f'pajjiż ċivilizzat bħal tagħna li jkun hemm qima lejn il-jeddijiet fundamentali tal-bniedem.

Jew ukoll li, ma' dan, jingħad li hemm il-ħarsien tagħhom.

Mhuwiex biżżejjed għax, mingħajr ugwaljanza, jiġifieri mingħajr ma dawk il-jeddijiet ikunu ggarantiti u mħarsa għal kulħadd l-istess, dal-jeddijiet isiru l-privileġġi tal-ftit jew ta' xi wħud biss.

Il-privileġġ huwa meta xi ħadd jingħatalu l-jedd li jgawdi xi ħaġa fl-istess waqt li ħaddieħor, għal xi raġuni jew oħra, ma jkollux l-istess jedd bħalu.

Sa madwar ħamsin sena ilu, f'pajjiż bħal tagħna diversi oqsma tas-soċjetà kellhom minn dawn il-privileġġi.

Il-biċċa l-kbira tal-poplu ma kellux.

Il-qima tal-jeddijiet fundamentali tal-bniedem għandha mnejn kienet hemm, bħalma kien jingħad li hemm il-ħarsien tagħhom.

Imma ma kinux għal kulħadd.

Ugwaljanza ma kienx hemm.

Hu għalhekk li mingħajr l-ugwaljanza, għalxejn wieħed joqgħod jitħaddet fuq il-jeddijiet tal-bniedem.

Dawn jew huma għal kulħadd l-istess, jew għandek stat ta' inġustizzja.

Il-jeddijiet tal-bniedem u l-privileġġi ta' xi wħud huma żewġ affarijiet li ma jistgħux jgħixu flimkien.

Jew għandek waħda jew l-oħra.

Privileġġi ġodda

Dan kollu qed ngħidu għax jidhirli li, filwaqt li l-jeddijiet tal-bniedem, speċjalment dawk fundamentali, kulħadd iqimhom, għall-anqas bil-fomm, u għandna wkoll fil-liġijiet tagħna l-garanzija tal-ħarsien tagħhom, fl-istess waqt ma jidhirx li l-qima lejn l-ugwaljanza, u l-ħarsien tagħha, baqgħu b'saħħithom daqskemm wieħed jaħseb jew jixtieq.

Mingħajr ugwaljanza għalxejn hemm it-twemmin fil-jeddijiet.

Illum, jekk il-kapitaliżmu mhuwiex jattakka l-jeddijiet, dan qed jagħmlu, mhux għax hu qalbu tajba, imma għax m'għandux il-ħtieġa.

Biżżejjed għalih li jnawwar l-ugwaljanza.

B'hekk jerġa' jdaħħal il-privileġġi, ukoll jekk baxx baxx u mingħajr trombi.

Dak li qed naraw f'bosta oqsma tas-soċjetà diversifikata Maltija u Għawdxija hija, sfortunatament, it-tisħiħ ta' ċerti privileġġi li konna ħlisna minnhom ... imma mid-dehra mhux għal dejjem.

Is-sistema tal-privileġġi bħalma qed naraw tissaħħaħ fostna hija l-oppost tal-ugwaljanza.

In-nuqqas ta' din tal-aħħar, jiġifieri l-inugwaljanza, tagħmel parodija ta' soċjetà msejsa fuq id-drittijiet tal-bniedem.

Kulħadd għandu l-jedd għal dawn, Maltin daqskemm barranin li jgħixu fostna.

Bil-paroli kulħadd jaf iqim il-jeddijiet tal-bniedem, imma l-fatti qed juru xort'oħra.

Inħarsu dak li ksibna!


Marx ta' mitejn

Il-bieraħ, 5 ta' Ġunju, 2018, il-kbir filosfu u teoriku ekonomiku u soċjali, Karl Marx, għalaq 200 sena mit-twelid tiegħu fl-1818.

L-akbar sfortuna taċ-ċivilizzazzjoni tagħna f'dawn l-aħħar seklu u nofs kienet li xi wħud semgħu minnu żżejjed u li oħrajn ma semgħux minnu biżżejjed.

Xi wħud għamluh alla, oħrajn dimonju, mingħajr ma kien la l-wieħed u lanqas l-ieħor.

Illum, imsoffi mill-forġa tat-tiġrib, fi żmien meta l-oppressjoni kapitalista ħolqot dwiefer ġodda ta' sfruttament, qed jerġa' jingħata widen b'qalb ġdida u b'moħħ imġedded.

Ħsieb u ħolm

Marx twieled fis-saltna tal-Prussja, il-Ġermanja l-antika, f'raħal jismu Trier, u miet f'Londra, l-Ingilterra, erbgħa u sittin sena wara, fl-14 ta' Marzu tal-1883.

Bejn dawn iż-żewġ dati, għadda l-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'Pariġi, Brussell, il-Kolonja u Londra, maħrub mill-persekuzzjoni tal-gvernijiet minħabba l-kitbiet politiċi tiegħu.

F'dil-ħajja, wieħed mill-akbar imsieħba mill-qrib tiegħu u ħabib tal-qalb kien il-filosfu u l-kummerċjant Prussjan Frederich Engels.

Għalkemm Marx u martu, Jenny von Westphalen, kellhom b'kollox sebat itfal, tlett ibniet biss għexulhom biex kibru f'adulti.

Dan-nisa, flimkien ma' dawk ta' Engels, ilkoll taw sehem xi ftit jew wisq siewi fil-ħidma u l-ħsieb politiku ta' Marx, minkejja l-faqar li l-familja kienet imgħattba minnu minn żmien għal żmien.

Il-ħidma politika ta' Marx kienet prattika daqskemm intellettwali.

Tħasseb fuq il-mekkaniżmi ekonomiċi mistura li jgħassru u jgħakksu l-ħaddiema u l-familji tagħhom, u ħolom bl-għaqda tal-ħaddiema kollha tad-dinja f'solidarjetà waħda ta' ħelsien u ġustizzja.

Mhux domma

Marx stħarreġ bis-sħiħ l-għeruq tal-fasla ekonomika li fniet il-fqar maħluqa mill-ħakma kapitalista, u għarrex mogħdijiet li setgħu jwasslu lil dal-fqar biex jagħarfu lilhom infushom bħala ġemgħa waħda u jibnu dinja aktar ġusta u ħielsa.

Dan baqa' jagħmlu sal-aħħar nifs ta' ħajtu; isaffi kulma twebbel bih, u jraqqam u jfannad kulma basar qabel.

Minkejja dan, il-qarrejja tiegħu bosta drabi għamlu domma minn kitbietu, taw bixra infallibbi lil ħsiebu u sawru bħal reliġjon ġdida minn tnebbiħu.

L-aktar magħrufa ta' dawn, fost ħafna u ħafna oħrajn, kienu r-Russu Vladimir Lenin u ċ-Ċiniż Mao Zedong.

F'isem Marx, dawn u qatta oħrajn aktarx ħolqu hemm u saram aktar milli twebblu li jtemmu.

Dan ta isem mill-agħar lil Marx.

Mhux għax ma kienx jistħoqqlu isem ħażin ma' min, minħabba fih u oħrajn, ra l-privileġġi u l-glorji tiegħu mhedda u mtemma—dan kien ġieħ għalih—imma aktar minħabba li ismu ġie marbut ma' waħxijiet u kruhat li hu qatt ma ried u ħadem bla serħan biex jeqred.

Leħen jgħajjat

Sa ċertu punt, kien Marx innifsu li ġab dan it-tiġrib fuqu.

Tiegħu jibqa' l-ġieħ li għarrex u kixef b'ħila u sengħa kbira l-għelt ta' ekonomiji qarrieqa u qerrieda, u l-istħarriġ tiegħu għadu jgħodd sal-lum.

Madanakollu, t-twemmin qawwi tiegħu fil-ħtieġa ta' ħakma iebsa transitorja sakemm titwieled soċjetà ta' bla klassi, fetħet triqat perikolużi għal aljenazzjonijiet u sfruttamenti koroh.

Billi ma semax mit-twissijiet ta' nies bħal Mikhail Bakunin, u magħfus mill-ħtiġijiet urġenti ta' bidliet konkreti, Marx spiċċa biex ta r-riħ lil min, fit-triq għall-ħelsien tal-mases, għażel li juża magħhom l-għodod tal-jasar u saħansitra tal-moħqrija.

Dan ġab traġedji storiċi ta' proporzjonijiet epiċi.

Dil-ħtija ta' Marx ma tnaqqasx mis-siwi tal-ħafna dehen ieħor li kellu u li wera bi ħsiebu u f'kitbietu.

Huwa dehen li hu meħtieġ illum, mgħakksin kif aħna minn ekonomiji ta' aljenazzjonijiet imġedda u ta' jasar moħbi.

Marx għadu jgħajjat "ġustizzja!", "helsien!", "dinjità!", u l-leħen tiegħu ma jistax jissikket.


Ix-xmara li ssir baħar

F'dawn il-jiem tal-Milied ftakart fi storja li tissemma fl-Iskrittura.

Hija l-istorja ta' xmara li tibda b'nixxiegħa, imbagħad issir wied, u wara tikber f'baħar.

Hija xmara nadifa, safja u ħajja li trodd il-barka ma' kulfejn tmiss.

Din hija xmara li tifdi, u li hija bla tarf u bla tmiem.

Ftakar fiha għax hija x-xbieha tal-aqwa, l-oħla, l-egħref u l-isbaħ bniedem li qatt eżista; li ismu hu egħżeż minn dak li jista' jlissen l-ogħla lsien.

Id-dinja mitlufa

F'did-dinja ħafna huma dawk li jiżżattu biex jagħmluha tal-kbar; li saħansitra jilagħbuha ta' allat.

Iridu jisserdqu u jiddandnu fuq l-oħrajn; u sa jixxaħxħu fil-ftit jiem ta' ħajjithom u jagħmlu l-ħajja ta' ħaddieħor infern.

Huma l-mistħija u l-għajb tal-ġens tagħna; inikktu l-art li jimxu fuqha u jgħajbu s-smewwiet li jħejju fuq rashom.

Il-bniedem li jitwebbel li jaħkem u jikkmanda, u ħafna drabi jistgħana wkoll, mhux bniedem; lanqas m'hu bhima.

Hu pesta ... pesta ta' marda li d-duwa tagħha ilha ħafna li nstabet iżda li tibqa' wkoll għal dejjem tintesa.

Huwa bniedem biss min jgħix fil-ftehim ma' sħabu u mal-ħlejjaq kollha ħajjin u ma' kull ħaġ'oħra li teżisti madwaru.

Huwa bniedem biss min iżomm lil kull wieħed u waħda minn sħabu daqsu fil-ġieħ u aqwa minnu fl-għotja ta' ġieħhom.

Kemm hawn nies li m'humiex nies!

U li lanqas huma bhejjem!

U li lanqas ma jistgħu jingħaddu mas-sbuħija tad-dinja, mal-għerf tagħha jew mal-hena u l-faraġ li għandha l-ħila tagħti!

Kemm hawn nies li moħħhom marid, qalbhom imnawra u ruħhom mitlufa!

Min jgħinna, mhux jgħarraqna

Dawn kollha huma bħal gelgul imniġġeż li jsemmem u joqtol ma' kulfejn jgħaddi.

Huma bħal id miġnuna li jżibblu kulfejn tmiss.

Huma bħal nifs jaħraq li jnixxef kulfejn jintnefaħ.

Huma bħal ħanqa li ttarrax u ddarras lil kulmin jismagħha.

Ma' gelgul maħmuġ bħal dan jien ma rridx ikolli x'naqsam!

Li rrid hu ilma frisk, nadif u ferrieħi.

Li rrid huma nies li, għalkemm mgħaffġin u mgħattnin mill-hemm u l-ħbit tal-ħajja, qalbhom għadha kbira biżżejjed biex iħobbu, u ruħhom safja biżżejjed biex ma titkerrahx bid-diżonestà ta' dnub l-għira u r-rgħiba.

Li rrid hija dinja li ma tigdiblix u ma tħeġġiġnix għall-gideb.

Biżżejjed insib madwari, mingħajr ma rrid jew nistieden, 'l min irid iħajjarni għall-ikreh u għall-ħmieġ.

Ma rridux!

Li rrid hu lil min jerfagħni u jgħollini.

Biżżejjed insib lil min iniżżilni u jgħoddosni!

Ma nistax inġerrħu!

Hu għalhekk li nifraħ bil-ħsieb ta' dik ix-xmara li bdiet b'nixxiegħa ċkejkna, imbagħad saret wied kbir, u wara kibret f'baħar bla qies.

Hu f'dan il-baħar li rrid dejjem nitgħawwem!

Hu bl-isem għażiż qaddiesi tiegħu li rrid 'l qalbi u 'l ħsiebi u 'l ruħi jitnaqqxu!

B'xejn aktar.

Il-barka ta' darna

Dan hu l-lejl li fih in-nixxiegħa feddejja tibda tnixxi.

Dan hu l-lejl li jfakkarna fix-xogħol kbir tal-fidwa.

Dan hu l-lejl li jistedinni nwarrab ħarsti minn fuq iż-żgħar tal-art u nserraħha fuq iċ-ċkejknin.

Dan hu l-lejl li jsejjaħli biex nittarrax għad-dinja u nagħti widen lill-ħlewwa tas-skiet u l-barka tad-dlam.

Dan hu l-lejl ...

L-għajjat miġnun u l-kliem żejjed ġejjin minn kullimkien dejquni!

Id-daħk giddieb u l-ħbiberiji qarrieqa jħufu madwari qażżuni!

Il-qima ta' drawwa u t-tmexxija mitlufa kollha kburija neffruni!

Ma rridx naf b'faraġ mingħandhom!

Huma lkoll bħal ġrieden mgħarrqa f'għadira mdennsa.

Lanqas intiena m'għandhom.

Dehra biss ta' ħaġa ħajja li hi mejta.

Irrid biss bħal intir f'dak il-baħar kbir li ġej min-nixxiegħa li tibdel f'ġonna d-diżerti u trodd tamiet li m'humiex kiefra, għax ma jigdbux.

Irrid biss li nħalli dak il-baħar sabiħ iġorrni 'l fejn irid hu ... għax nafdah; għax naf li ma jgħerriqnix.

Fuq kollox, għax naf li hu dari.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.


Ir-rigali ta' identità

Din aktarx hi l-ġimgħa ta' ferneżija għax-xiri tar-rigali tal-Milied, rigali li donnu għal xi wħud qed isiru dejjem aktar sofistikati, għaljin u personalizzati.

Ir-rigal bħala sempliċiment simbolu, ir-rigal bħala sinjal, donnu qed jintilef.

Minflok, qed jieħu postu r-rigal bħala estenżjoni konsumista, ir-rigal bħala aljenazzjoni.

Rigali patoloġiċi

Ir-rigali tal-Milied suppost ifakkruna fir-Rigal uniku ta' Ġesù s-Salvatur.

Illum ftit huma dawk li jafu b'din il-ħaġa, jew li saħansitra jinpurtahom minnha.

Hu x'inhu, ir-rigali f'dan iż-żmien tal-Milied xorta waħda baqgħu xi ftit jew wisq espressjoni tal-għożża li għandna għal xulxin.

Madankollu, ukoll dan inbidel.

Ir-rigali tal-Milied illum saru parti minn patoloġija sħiħa.

Il-patoloġija tas-suq, tal-konsum, tal-identità tagħna imposta mill-filosofija neoliberali tal-kapitaliżmu.

Din il-filosofija imponiet aħna min għandna nkunu u kif għandna ngħixu ħajjitna.

Ħafna minnu dan aċċettawh mingħajr diskussjoni.

Is-Suq sar Alla, u l-ispiritwalità tiegħu, għax imposta, ħolqot patoloġija fil-biċċa l-kbira minna.

Ħaġa ssir patoloġika meta l-ħtieġa tagħha ma tkunx tista' tiġi evitata; issir ħaġa ta' bilfors; ħaġa li toħloq kompulsjoni.

Illum, l-akbar kompulsjoni li għandna hija li nikkonformaw mal-ideoloġija taż-żmien, mal-filosofija tas-suq u l-konsom, mal-identità li l-kapitaliżmu ddeċieda li għandna jkollna, kemm b'mod kollettiv u kemm b'mod individwali.

Is-simboliżmu tar-rigali

Dan għandu mnejn jidher diffiċli għal xi wħud.

Imma jekk naħsbu ftit fir-rigali li, għal dan iż-żmien tal-Milied, qed naħsbu li nagħtu lit-tfal jew ukoll liż-żgħażagħ tagħna, malajr nintebħu kemm dan il-mod ġdid ta' kif għandna nesprimu rwieħna bir-rigali hu minnu.

Infatti, illum lanqas jaqgħalek f'rasek li tagħti rigal ċkejken, simboliku, aktarx irħis lil xi wieħed miż-żgħar tagħna; aħseb u ara xi ħaġa reliġjuża!

Donnu r-rigal, jekk ma jkunx għali, sofistikat, aktar eletroniku u utli, donnu lanqas biss jiġi apprezzat.

Huwiex minnu li l-biċċa l-kbira tagħna nipprovaw inlaqqgħu l-għoti ta' xi rigal mal-ħtiġijiet li jkollu dak li jkun se jirċevieh.

Insejna għal kollox li r-rigal hu simbolu, simbolu tal-imħabba tagħna, tal-għożża li għandna għal ħaddieħor, tal-ġid li nixtiequlhom.

Le, illum ir-rigal hu rigal.

Hu għotja TA' XI ĦAĠA.

Hu biċċa oħra mill-ambjent ta' konsum.

Hu espressjoni oħra tas-suq.

Hu sinjal ieħor tal-identifikazzjoni li sirna għandna mal-impożizzjonijiet li l-kapitaliżmu jagħmel fuqna.

Rigali ta' mibegħda

Mhux biss spiċċa ż-żmien meta r-rigal hu sinjal tal-imħabba, imma nażżarda ngħid li sar sinjal tal-mibegħda li, irridu jew ma rridux, għandna għall-bniedem ħieles li jaħseb b'rasu.

Bil-kontra, ir-rigal sar sinjal tal-aċċettazzjoni tagħna tal-bniedem li jaħseb GĦAL rasu.

Hu sinjal ta' mibegħda, għax min iħobb lill-bniedem, ma jridux skjav ta' ħadd; ma jridux pupazz f'idejn ħaddieħor, kemm jekk ikun is-suq kapitalista u kemm jekk ħaddieħor.

Iżda meta aħna f'dan iż-żmien tal-Milied nagħtu rigali li jpaxxu s-suq, u jpaxxu wkoll lil bnedmin maqbudin u kkalzrati mis-suq, ma nkunu qed nuru ebda mħabba lejhom; inkunu biss qed nuruhom―b'mod indirett, m'għandnix dubju―li rriduhom jibqgħu maqbudin u kkalzrati.

Mhux mibegħda din?

Ir-rigali tal-Milied m'għandhomx ikunu hekk.

Għandhom ikunu espressjoni ta' kemm irridu ġid lil min ngħożżu.

Aktar ma r-rigali jkunu sempliċi, bla siwi monetarju u simboliċi―u għandu mnejn ukoll, għal min iħoss, reliġjużi wkoll―aktar aħjar; aktar inkunu qed nesprimu dik l-imħabba li rridu nikkomunikaw lil ħaddieħor, kif ukoll l-għożża li għandna magħhom.

Fiż-żmien tal-Milied, kull rigal għandu juri li hu biss dell imperfett tar-Rigal il-kbir u perfett li ngħatajna lkoll.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.


It-talent naturali

Is-sajf hu wieħed mill-aktar żminijiet xierqa biex jintwera t-talent tal-persuni.

Imma meta ngħid hekk, aktarx mill-ewwel bniedem jaħseb f'performazzjonijiet artistiċi li jittellgħu għal ħaddieħor wara xhur u snin ta' taħriġ.

Dak li hu diffiċli li jsir mill-ħafna jidher hekk ħafif għal xi wħud.

Dan mhux neċessarjament talent.

Huwa taħriġ.

Huwa sengħa.

It-talent awtentiku juri l-ħila.

Naturali

Id-differenza bejn is-sengħa u l-ħila xi wħud jarawha żejda jew ukoll mistħajla.

Għalihom huma l-istess ħaġa.

Jien narahom differenti u d-differenza ta' bejniethom hija waħda essenzjali.

Għax is-sengħa tiksibha bit-tagħlim, filwaqt li l-ħila titwieled biha.

Kull min għandu l-ħila għal xi ħaġa jista' jikseb ukoll is-sengħa tagħha, imma kull min għandu s-sengħa ta' xi ħaġa mhux neċessarjment għandu l-ħila tagħha.

Is-sengħa tista' tissimula ħafna.

Bniedem jista' jitgħallem biex jagħmel ħafna affarijiet straordinarji.

Bħall-pappagalli li jitkellmu, ngħidu aħna, jew xi annimal ieħor li tgħallem jagħmel il-bużullotti.

Dawn jidhru li għandhom il-ħila mingħajr m'għandhom.

Kisbu s-sengħa li jagħmlu xi ħaġa, u dan ikun ammirevoli, imma ħila m'għandhomx.

Il-ħila titwieled miegħek.

Maż-żmien tista' tikseb is-sengħa li tħaddimha.

Dan isir bit-tagħlim u t-taħriġ fit-tul.

U jista' jkun ukoll li, minħabba nuqqas ta' opportunità għat-tagħlim, tibqa' ma titgħallimx is-sengħa tagħha.

F'dan il-każ, il-ħila tibqa' moħbija u mitlufa.

It-tagħlim

Kull bniedem għandu l-ħila li jgħix ħajtu kuntent.

Imma kemm hawn min din il-ħila sabiħa ma ssibx it-tagħlim u t-taħriġ xieraq biex titħaddem u tintwera fil-prattika.

Kemm hawn nies li ma jsibux l-opportunitajiet xierqa għalihom biex jitgħallmu jħaddmu u jgawdu din il-ħila meraviljuża u b'hekk tibqagħlhom moħbija u mejta.

U mhux biss din il-ħila, imma oħrajn ukoll, mhux anqas meraviljużi.

Meta ngħid tagħlim, ma nifhimx biss l-iskola formali.

Nifhem ukoll l-ambjent li fih bniedem jikber, ibda mill-familja.

Għal ħafna l-familja, jew aħjar, il-ġenituri u l-qraba, issibhom aktar ta' tfixkil milli ta' għajnuna.

Flok jgħinu lit-tfal u ż-żagħżagħ jitgħallmu jħaddmu l-ħiliet naturali tagħhom, ifixkluhomlhom u jmewtuhomlhom, u jħallulhom il-ħiliet tagħhom fi stat nieqes mill-iżvilupp u t-tkabbir.

Għalkemm l-iskola formali u t-tagħlim formali huwa ta' importanza bla qies, l-ambjent familjari, l-ewwel ambjent li niltaqgħu miegħu f'ħajjitna, huma fundamentali.

Mingħajru l-ħiliet jibqgħu talenti bla siwi, għax ma jiġux imħaddma.

Ikunu ħiliet mingħajr sengħa.

Kull bniedem

Agħar minn hekk, ambjent familjari ħażin jew dannuż jista' saħansitra jagħmel il-ħsara.

Mhux biss ma jkabbarx, imma saħansitra jkisser.

Mhux biss ma jgħinx biex il-ħiliet jiġu mħarrġa u mħaddma, imma saħansitra—diżgrazzjatament—jagħmluha impossibbli jew diffiċli ħafna li l-ħiliet xi darba jiltaqgħu mas-sengħa biex jikbru, jintwerew fil-beraħ u jitħaddmu.

Kulħadd, intenni, għandu l-ħila li jgħix kuntent.

Imma kemm hawn li din il-ħila jaħsbu li m'għandhomx, u jgħixu ħajjithom imdejqa, mgħaffġa u mkidda.

X'ħasra din meta l-ħiliet ta' persuna, flok isibu lil min jgħinhom, isibu lil min ifixkilhom u jxekkilhom.

Sbieħ is-snajja artistiċi li donnhom fis-sajf narawhom murija aktar minn żminijiet oħra tas-sena.

Imma l-akbar u l-isbaħ ħila li għandu l-bniedem mhumiex dawn, sbieħ kemm huma sbieħ.

L-isbaħ ħila hija li jgħix kuntent.

Kull bniedem għandu jkollu l-opportunità li din il-ħila jiżviluppaha bis-sengħa.

Kull bniedem għandu jkollu jsib lil min jgħinu f'dan.

Soċjetà, familji, qraba li jeqirdu l-ħiliet mhumiex denji ta' isimhom.


Xejn b'xejn

Kulħadd sar jaf jitħallas.

Donnu l-valur li xi ħadd jagħti xi ħaġa b'xejn, li jagħti mingħajr ma jaqla' xi ħaġa materjali, bħallikieku ntesa.

Il-gost tal-ġenerosità, is-siwi tagħha, bħal donnu ntilef.

Ma' kull ħaġa li tmiss, imqar l-anqas servizz li tingħata, jitolbuk prezz, ukoll jekk żgħir.

Qligħ ieħor

Qabel in-nies kienu jagħmlu pjaċiri l-ħin kollu mingħajr ebda ħlas.

Lanqas kien jaqagħlhom f'rashom li jitolbuk il-ħlas.

Kienu jagħmluhom minn qalbhom u l-gost tagħhom kien li jagħmluh b'xejn.

Mhux għax l-affarijiet ma kinux jiswew.

Imma għax donnu kellhom dan il-valur sabiħ li jiksbu l-gost mill-għotja nnifisha.

Mhux minn xi prezz li jitolbu.

Dan kien sinjal ta' ġenerosità.

Li bniedem ikun idejh miftuħa, li jkollu qalb kbira, għan-nies ta' dari kienet xi ħaġa li tagħti sodisfazzjon.

U bir-raġun.

Għax il-ġenerosità hi waħda mill-aqwa valuri umani.

Hi s-sinjal ċar li bniedem hu aktar miġbud lejn is-servizz u lejn is-siwi li jara 'l ħaddieħor kuntent milli lejn il-qligħ.

Illum donnu kulħadd sar ikejjel skont il-qligħ li se jagħmel.

Kollox ingħata prezz u s-siwi tas-servizzi saru tista' tgħid kollha bil-flus.

Ftit issib lil min jagħti b'xejn.

Il-gost tal-għotjiet b'xejn intilef.

Bħal donnu sirna lkoll aktar xħaħ u nkejlu bil-flus.

Poplu ġeneruż?

Tant drajna nħallsu għas-servizzi li naqilgħu li sirna nippretendu li nħallsu ta' kull ħaġa, ta' kull servizz, li naqilgħu.

Kważi kważi, bniedem jissusspetta li hemm xi ħaġa ħażin fin-nofs jekk ma jintalabx prezz, li ħadd ma jitolbu jħallas xi ħaġa.

Mhux biss għax sirna aktar materjali.

Iżda aktar għax sirna anqas ġenerużi wkoll.

Jgħidu li aħna poplu ġeneruż.

Imma l-verità hi li m'aħniex aktar jew anqas ġenerużi minn popli oħra.

Sirna nafu nitħallsu aħna wkoll.

U xi wħud tgħallmu jitħallsu tajjeb ukoll.

Kif ngħidu, kulħadd sar jaf jgħodd sal-għaxra.

Dawk li llum insejħu 'service charges' sirt tiltaqa' magħhom kullimkien, ma' kull servizz li titlob, ma' kull ħaġa li taqla'.

La qatt ħadd ma sar jagħtina xi ħaġa b'xejn, għas-sempliċi gost tal-għotja, imma aħna stess bħal sirna nippretendu l-ħlas ta' kulma nagħmlu.

L-oqsma li baqgħu jemmnu f'għotjiet b'xejn huma ftit, marbutin ma' daqsxejn ta' voluntarjat.

Għax illum anki l-voluntarjat sar għandu prezz.

Xi wħud jitħallsu tajjeb ħafna għalih.

Ftaqarna

Il-bniedem ġeneruż ma jkejjilx bil-flus jew b'kemm tista' l-ħaġa jew is-servizz finanzjarjament.

Għax il-gost tal-għotja hi l-ħlas tagħha nnifisha.

Dan hu s-sens veru tal-ġenerosità.

Li hi l-ħlas tagħha nnifisha.

Il-gost u s-sabiħ li bniedem jagħti b'xejn mhuwiex għax ma japprezzax is-siwi finanzjarju ta' xi ħaġa.

Anzi, bil-kontra.

Għax japprezzah u jagħżel li jagħti siwi aktar lill-fatt innifsu tal-għotja.

Imma d-dinja materjali tgħallimna bil-konta.

Anzi, iġġegħilna nagħmlu bil-kontra.

Iġġegħilna nagħtu prezz lil kollox, inkluż il-ġenerożità, il-voluntarjat, is-servizz u saħansitra l-pjaċiri.

Kollox sar għandu prezz finanzjarju.

Il-prezz ta' valuri oħrajn li ma jistgħux jiġu kkwantifikati finanzjarjament donnu sar ma jeżistix.

Jekk ħaġa mhijiex materali, allura m'għandhiex valur.

Din hi l-filosofija mifruxa tad-dinja tagħna.

Biha, mhux talli ma sirniex aktar għanja, imma ftaqarna.

Ftaqru mhux biss il-valuri fihom infushom, bħall-ġenerosità, l-għoti b'xejn, is-servizz u l-bqija, imma ftaqru wkoll il-gost u l-pjaċir li jmur magħhom.

Kemm hu sabiħ tagħti b'xejn!

Kemm hu sabiħ tidħaq bil-flus!

Kemm hu sabiħ tkun ġeneruż!


X'nistennew għall-2018?

Kulħadd ikollu l-pjanijiet tiegħu u l-istennijiet tiegħu.

Ħadd minna, żgur, ma jistenna li ma jinqala' xejn minn taħt ir-riħ.

Sena ġdida tista' tkun għall-ħafna oħrajn li għaddew bħalha, iżda tista' tkun, bla ħsieb ta' xejn, waħda li toħroġ mill-ixkora xi sorpriża li nibqgħu niftakruha l-bqija ta' għomorna.

Ma jistax ikun mod ieħor.

Ilkoll nittamaw, għandi nifhem, li tkun sena li ġġibilna xi ftit jew wisq tar-riżq.

L-ordinarju

Din is-sena, l-2018, kellha tkun sena ta' elezzjoni; iżda m'hijiex se tkun.

Dik id-deċiżjoni ttieħdet ftit xhur ilu u mhux se jkollna bżonn oħra din is-sena ― għall-grazzja t'Alla.

Il-gvern nistennewh jibqa' għaddej bil-ħidma tiegħu, u lkoll ikollna għajnejna fuq l-oppożizzjoni biex naraw jekk, tul is-sena li jmiss, tinġararx xi ftit.

M'għandniex nistennew xi terrimoti kbar fl-ekonomija s-sena li ġejja, la lokalment u lanqas internazzjonalment.

Jidher li l-kriżi tal-2009 intrebħet sewwa u m'għandux ikun hemm oħra, għall-anqas mhux fis-sena li se nibdew.

L-akbar periklu, għandu mnejn dak tal-Korea ta' Fuq, nittamaw li b'xi mod jew ieħor jgħaddi b'wiċċ il-ġid.

F'darna wkoll, ma jidhirx li għandna nistennew ċaqliqiet kbar.

L-ekonomija tidher li se tibqa' miexja b'pass sod, għalkemm xi sulluzzu m'għandux jonqos.

Is-sena li ġejja għandha tħallina nkomplu r-ritmu li qbadna minkejja li jistgħu jkomplu jikbru l-vulnerabbiltajiet, għalissa taħt kontroll, li nħolqu mis-sistema nnifisha.

L-istraordinarju

L-imprevedibbli ma nistawx ma nistennewhx.

Xi theddida 'l hawn għall-ekonomijia, xi gwerra 'l hemm għall-istabbiltà tal-paċi, xi katastrofi qrib wisq, xi kalamità mhux il-bogħod ... dawn dejjem jistgħu jiġru, u aktarx ma tgħaddix sena mingħajr xi ħaġa minnhom.

Jista' jkun li l-2018 ma tkunx differenti.

Barra mill-ordinarju, kulħadd xi ftit jew wisq se jkollu fi ħsiebu d-deċiżjoni li kien ħabbar il-Prim Ministru li jirriżenja xi mkien matul din l-amminsitrazzjoni.

Tgħid tkun dis-sena?

Ċert li ħafna jittamaw li le; oħra jibżgħu li iva.

Hu biss jaf.

Aħna nistgħu biss nistennew u naraw.

Inkwiet mhux mistenni se jinqala'; m'għandniex għax naħsbu mod ieħor.

Bħal kull sena, dejjem jinqalgħu―u sewwa―dawk il-każijiet ta' min abbuża jew ta' min basar li jista' jabbuża.

Nittamaw li f'kull każ jirbaħ is-sewwa u li l-wikkiela jinżammu f'posthom.

Il-gvern jista' wkoll ikollu fi ħsiebu liġijiet li jqanqlu l-ilsna.

Jalla dal-liġjiet ikomplu jkunu kuraġġużi u palata għad-drittijiet politiċi, u jalla l-ilsna jkunu kotrana, ċivili u onesti.

Għalina!

Barra mill-qagħda nazzjonali u internazzjonali, kulħadd, fuq livell individwali, jistenna l-aħjar mis-sena li ġejja: min l-aħjar mill-agħar, u min l-aħjar mill-aqwa.

Min jaf kemm żwiġijiet huma ppjanati għall-2018!

Min jaf kemm kawżi, ċivili jew kriminali, huma mistennija li saflaħħar jinqatgħu!

Min jaf kemm twelidijiet se jiġu!

Min jaf, ukoll―b'riżq ħażin―liema mard se jżur, liema mwiet se jiġġarrbu, liema diżgrazzji se jintelqu tul is-sena d-dieħla!

Ħadd ma jrid minn dawn; imma jiġu, ħafna drabi mingħajr stedina.

Jalla nilqgħuhom bil-qlubija lkoll kemm aħna!

U forsi wkoll bil-fidi.

Kull ħaddiem fuq xogħolu, kull ħsieb bil-qies, kull xewqa bl-għaqal, kull tqanqila bir-rażan ... jalla lkoll kemm aħna jkollna sena li fiha nikbru fl-għerf mill-iżbalji li nagħmlu, ngħożżu bil-qdusija l-ħbiberiji ta' qalbna, inbierku l-ħajja bil-kobor ta' qalbna, u niftakru niżżu ħajr dejjem għal dak kollu li naqilgħu.

Is-sena t-tajba lil kulħadd!

Jekk trid din il-pubblikazzjoni li tidher hawn taħt, ikkuntattja lill-awtur u tintbagħtlek b'xejn.

Grazzi.


Fejn sejjer Trump?

Il-ħajt ta' Trump, dak li jrid jibni bejn l-Istati Uniti tal-Amerika u l-Messiku, twil aktar minn 3,200 kilometru (mal-2,000 mil), kważi kważi sar iċ-ċajta preferita tal-pajjiż.

Aktar minn hekk, qed isir ukoll is-simbolu ġenerali tal-politika tal-president Amerikan, li xi wħud qed jarawha dejjem aktar iżolazzjonista.

Dan jista' jiġi kkonfermat mill-ewwel baġit li ppreżenta Trump ftit tal-ġimgħat ilu bl-isem "Bażi Ġdida għal Amerika Kbira".

Amerika bla direzzjoni?

Il-baġit jidher li jagħmel xi proposti tajbin li jistgħu jitwettqu jew ma jitwettqux.

Ngħidu aħna, jipproponi li ħafna tinfiq żejjed fuq skemi li taparsi jridu jnaqqsu l-faqar (mingħajr qatt ma jnaqqsuh) jitwaqqaf jew jonqos drastikament.

Jipproponi wkoll skemi ġodda li jistgħu jgħinu lil nies fqar b'mod konkret.

Ukoll, il-baġit jabbanduna ħafna mid-diskors politiku tas-soltu u jfittex li jesprimi l-fehma tal-poplu komuni.

Madankollu, fih proposti oħrajn li jistgħu jdarrsu.

Ngħidu aħna, Trump irid li t-tinfiq fuq id-difiża jiżdied konsiderevolment.

Irid li t-tinfiq għal attivitajiet militari straordinarji 'l hinn mill-Amerika jiżdied ukoll (b'77 biljun dollaru fis-sena).

Il-baġit ftit jitkellem fuq it-tinfiq żejjed, esaġerat jew għalxejn tad-Dipartiment tad-Difiża.

Trump irid ukoll li t-tinfiq għall-kontroll tal-immigranti jiżdied ukoll.

L-aqwa fost l-aqwa huwa l-ħlas għall-bini tal-famuż ħajt mal-Messiku.

Dan se jiġi madwar 70 biljun biex jinbena u mal-150 miljun kull sena għall-manutenzjoni.

Il-kummentaturi politiċi, Amerikani u oħrajn, l-aktar li mħassbin huwa dwar id-direzzjoni ta' fejn sejjer Trump b'dan kollu u bil-politika tiegħu.

L-impressjoni ġenerali hija li m'hu sejjer imkien.

Jidher li din l-'Amerika Kbira' ma fihiex wisq sustanza.

Xi tfisser eżatt ħadd ma jaf.

Għandu mnejn lanqas Trump innifsu.

Gwerra bierda ġdida?

Personalment, waħda mill-akbar diżappunti tiegħi ta' Trump hija r-relazzjoni tiegħu mar-Russja.

Ittamajt li Trump se jkollu l-ħila jirrestawra għall-anqas ftit mid-demm sħuħ li bħalissa hemm bejn iż-żewġ pajjiżi.

Ħafna jiddependi fuq dan, mhux anqas il-paċi fid-dinja u s-sigurtà tagħna lkoll.

Trump wiegħed ħafna fuq dan ... iżda qed irodd ftit.

Anzi, l-affarijiet dis-sena marru mill-ħażin għall-agħar.

Il-laqgħat personali li Trump u Putin, il-president tar-Russja, kellhom aktar kmieni dax-xahar, ftit għamlu differenza, mid-dehra.

Fil-ġimgħat ta' wara, l-istess ostilità ta' qabel reġgħet dehret bħallikieku ż-żewġ presidenti ma kienu ltaqgħu xejn.

Minn wara t-tmiem tal-Gwerra l-Bierda madwar ħamsa u għoxrin sena ilu, is-sitwazzjoni bejn l-Amerika u r-Russja qatt ma kienet mgħarrqa daqs kemm hi llum.

Trump qajjem it-tama li, bil-mod tiegħu, kien se jsolvi xi ħaġa.

Imma dik it-tama qed tisfuma dejjem u dejjem aktar.

Anzi, flokha qed tikber il-biża' li ż-żewġ pajjiżi jistgħu jaslu għal konfront militari ikrah.

Amerika li timplodi?

Ħadd ma jrid li l-Amerika tkun 'żgħira' daqskemm ħadd jrid li ebda pajjiż ma jkun żgħir.

L-Amerika l-'kbira' ta' Trump, iżda, mhux biss qed tfisser dejjem aktar iżolament ta' dak il-pajjiż stupend, iżda wkoll, b'effett ikrah, konfużjoni fil-qasam internazzjonali.

Ma naħsibx li xi ħadd f'sensih irid l-iżolament tal-Amerika.

Bħalma naħseb ħadd ma jrid li nerġgħu nibdew b'xi gwerra bierda oħra jew xi ħaġa simili.

Trump ilu biss ftit xhur f'ras il-gvern tal-Istati Uniti, iżda l-proġettazzjonijiet li qed jinbnew m'humiex tant sbieħ.

Jidher li dan il-perjodu fl-istorja Amerikana qed jinbidel bil-mod il-mod f'mument kritiku ħafna fejn id-direzzjoni ġenerali ta' fejn miexja l-politika ta' dak il-pajjiż tant sinifikanti u relevanti għall-paċi u s-sigurtà tad-dinja kollha qiegħda titħawwad.

Dan ma jistax ikun tajjeb għal ħadd.

B'Amerika li timplodi, titlef id-dinja kollha.

(Il-karikatura tal-Istatwa tal-Libertà magħluqa b'ħajt hija ta' Lalo Alcaraz, 2016).


Ftehim għal tkasbir?

Ma' min kienu miftehmin il-Membri tal-Parlament Ewropew biex jiġu hawnhekk taparsi biex jagħmlu stħarriġ meta fil-fatt ħsiebhom kien biss li jkasbru lil pajjiżna?

Min ftiehem magħhom m'għandux żejt f'wiċċu biex iqabbad il-barranin jagħmlu x-xogħol maħmuġ tiegħu?

Ftehim bħal dan—baxx u vergonjuż—ma jagħmel ebda ġieħ lil min iridha ta' qaddej pubbliku.

Huwa ftehim ta' bejn il-malviventi.

Ftehim partiġġjan

Id-delegazzjoni tal-Membri Parlamentari Ewropej, immexxija minn Ana Gomes, il-ġimgħa li għaddiet uriet biċ-ċar għala tassew kienet ġiet Malta bl-iskuża li tistħarreġ fuq il-każ tal-mibkija Daphne Caruana Galizia.

Ma tantx kellna għalfejn ikollna konferma ta' din l-intenzjoni tagħha, għax tant kienu ovvji l-affarijiet, li żgur li t-tfal tas-sekondarja kienu jkunu kapaċi jagħmlu aħjar minnha.

L-intenzjoni kienet waħda, u waħda biss: li tintuża l-pożizzjoni li l-Membri li ġew igawdu fil-Parlament Ewropew biex iħammġu lill-gvern u, b'konsegwenza, lil pajjiżna.

Iżda ma' din l-intenzjoni dehret ukoll biċ-ċar għala kienu ġew hawnhekk.

Kienu ġew hawnhekk għax jidher li kienu miftehmin.

Ma' min?

Ma' min aktarx hu politikament għami u mixtri.

Dawn in-nies, li ma jidhirx li jafu jagħmlu distinzjoni bejn partit u gvern u pajjiż, jidher li ftiehmu ma' sħabhom tal-istess kukkanja tagħhom biex iġegħluhom jagħmlu dak li huma ma jistgħux: jiġifieri li jabbużaw mill-pożizzjoni tagħhom għal skopijiet purament partiġġjani.

Il-populiżmu

Irnexxielhom iħammġuna?

Iva, ngħid jien.

Xi aġenziji ewlenin tal-aħbarijiet barranin ġabu l-kummenti li għamlu xi wħud mill-membri tad-delegazzjoni b'titli kbar, u l-aħbar niżlitilhom għasel.

Dawn, flimkien mal-politiċi mixtrija, qed ikomplu jagħmlu isem ħażin lil pajjiżna mingħajr l-iċken impenn jew interess li jqisu l-affarijiet u jiżnuhom sew.

Posibbli dawn l-aġenziji m'humiex konxji f'liema ħmieġ kapaċi jitmiegħku ċertu politiċi biex jidhru sbieħ ma' sħabhom u jiksbu ftit attenzjoni?

Jien naħseb li, iva, jafu.

Imma aħbar sensazzjonali dejjem tbigħ; għalhekk, qabel is-sewwa, jew għall-anqas il-bilanċ, jitkellmu l-flus.

Min għal ħaġa u min għal oħra, bħal trabi dawn kollha jwerżqu l-leħen tagħhom biex xi ħadd jagħti kashom.

Dawn in-nies kollha jemmnu fil-populiżmu; u l-populiżmu llum għandu qawwa li ħadd m'għandu ma jagħtix kasu.

Għalkemm hu superfiċjali u, fil-biċċa l-kbira tal-każi, maħdum artifiċjalment, xorta waħda kapaċi jagħmel il-ħsara daqskemm kapaċi jagħmel il-ġid.

Wieħed ma jistax jinjorah.

Is-sewwa u d-dritt

Hu fuq dan li qed joqogħdu xi wħud mill-politiċi tagħna tas-sold u nofs biex jiftiehmu ma' sħabhom Membri Parlamentari barranin tal-qatgħa tagħhom biex iħammġu u jżebbilħu lil pajjiżna.

Jgħajtu 'Saltna tal-Liġi!' meta jridu jgħidu biss 'Populiżmu!'

Qalbhom taparsi taħraqhom għas-sewwa u l-ġustizzja, meta fil-fatt, fir-realtà, kulma jridu u jaħdmu għalih huwa l-vantaġġ politiku rħis.

Ir-retorika u l-paroli fil-vojt hija l-arma tagħhom.

Kif ukoll, il-ftehimijiet minn taħt—jew mingħalihom minn taħt—biex jidhru galantomi fuq dahar is-sewwa u d-dritt.

Moħħhom qiegħed f'buthom; u r-raġuni l-baħar.

Daqskemm nixtieq ir-rebħa tas-sewwa u d-dritt, jien u kulmin għandu għajnejh f'wiċċu m'għandniex inġerrħu nies bħal dawn; wisq anqas nagħtuhom l-iċken widen.

Huma mistħija għal kull qalb li tħobb, aktar minn pajjiżha u l-gvern tiegħu u l-partit tagħha, tħobb id-deċenza u l-irġulija.

Dit-taparsi delegazzjoni ta' stħarriġ m'għamlet xejn għajr li wriet sa fejn kapaċi jaslu n-nies li jidhru mixtrija; li lsienhom aktarx jikkmandhom; li l-vanità tagħhom qisha bla limiti.

Kemm huma ċwielaq biex jaħsbu li kulħadd mazzun bħalhom!

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.