Id-distribuzzjoni tal-ġid

Xi ġimgħatejn ilu ġejt mistieden nieħu sehem f'programm dirett fuq Net TV li ffoka fuq il-faqar u l-għoli tal-ħajja.

Xi jiem wara deher rapport ta' Robert Cremona f'In-Nazzjon li kkwota xi kummenti minn dak li kont għedt.

Hawnhekk xtaqt inkompli ftit aktar l-argument li għamilt fil-programm għax inħoss li s-suġġett kien wieħed xieraq u jistħoqqlu aktar attenzjoni.

Il-faxxi t'isfel tal-poplu

Ir-rapport li deher fil-gazzetta kkwotani tajjeb u r-rapportaġġ kien fidil għal dak li nstema' fil-programm tal-televiżjoni.

Il-programm kien wieħed ippreżentat tajjeb u anki fil-biċċa l-kbira tiegħu bilanċjat.

Miegħi fid-diskussjoni kien hemm Gejtu Vella u, mill-RTK, Jes Saliba.

Magħna kien hemm ċertu persuna li offriet l-esperjenza tagħha.

Fost affarijiet oħra, fil-gazzetta jien ġejt ikkwotajt li għedt li "l-prezzijiet tal-affarijiet li nixtru żdiedu, iżda l-pagi u l-pensjonijiet ma żdidux bl-istess mod.

Aħna nirreferu ħafna għall-ġid nazzjonali.

Imma meta tiġi għall-faxxi t'isfel, it-tkabbir mhu...


Demokrazija u libertà

Jekk hu tabilħaqq minnu li l-gvern preżenti hu ta' theddida għad-demokrazija u l-libertà ta' pajjiżna, allura għandna għalfejn ninkwetaw.

Jekk le, allura kif għandna naqraw l-isfrattarija kollha li qed issir madwarna?

Kif għandna niżnu l-kliem li jingħad, l-akkużi li jsiru u l-attentati ta' paniku ġenerali?

Il-kisba storika

Li gvern ikun ta' theddida għad-demokrazija u l-libertà ta' pajjiżu hija ħaġa serja ħafna.

Dawn huma valuri li tgħallimna nħobbu u ngħożżu.

Huma valuri, ma ninsewx, li ma kinux jeżistu f'pajjiżna qabel ma l-gvern Laburista ta' Mintoff tal-1955-58 ma ħoloqhomx b'rieda kważi ossessjonata.

U ħoloqhom, għandna nżidu malajr, bil-kooperazzjoni tat-tmexxija kolonjali Britannika, imma kontra l-antagoniżmu u l-ostilità kważi fanatika tal-oppożizzjoni Nazzjonalista u l-oskurantiżmu tal-Knisja Kattolika lokali.

Dan, fih innifsu, ifisser u ma jfissirx.

'Ifisser' għax spiss jintesa li dak li għandna llum ma waqax bħal bajtra mis-sħab, imma saru sagrifiċċji kbar għalih.

'Ma jfis...


L-aktar sodisfatti bil-klima soċjali

Il-Maltin huma l-aktar Ewropej sodisfatti bil-klima soċjali li teżisti fil-preżent.

Dan joħroġ minn riċerka magħmula għan-nom tal-Kummissjoni Ewropea f'Ġunju ta' din is-sena (2014) u ppubblikata issa.

Riċerka simili saret f'Ġunju tas-sena l-oħra (2013).

F'dan il-perjodu, il-Maltin intervistati wrew l-akbar titjib (meta mqabbla maċ-ċittadini l-oħra Ewropej) fis-sens ta' sodisfazzjon li għandhom f'dan ir-rigward.

'Klima soċjali'

Ir-riċerka hija s-sitt waħda li saret f'dan il-qasam mill-'Eurobarometer' tal-Unjoni Ewropea (UE).

Il-ħsieb tar-riċerka huwa li tistħarreġ il-fehmiet taċ-ċittadini Ewropej fuq dik li tissejjaħ 'klima soċjali'.

Din tirreferi għas-sentiment ġenerali li jħossu n-nies meta jaħsbu u jqisu ħmistax-il aspett differenti li jaffettwalhom ħajjithom.

Dawn l-aspetti għandhom x'jaqsmu maċ-ċirkustanzi personali tagħhom, il-kwadru nazzjonali, kif ukoll l-ideat tagħhom dwar l-inklużjoni u l-protezzjoni soċjali.

Ir-riċerka tfittex ukoll li tkejjel x'tip ta' tama għandhom iċ-ċittadini Ewropej għall-futur qarib — kemm b'mod ġenerali u kemm f'kull pajjiż membru.

Sa mill-aħħar darba li saret ir-riċerka, jiġifieri f'Ġunju tas-sena li għaddiet, joħroġ xi ftit jew wisq ċar li l-UE tinsab fi stat delikat ħafna ta' rikuperu.

Ir-rapport jgħid li dan l-istat huwa 'fraġli'.

Jgħid li, minħabba d-differenza kbira wisq bejn il-28 pajjiż membri, l-UE jidher li għad għandha sfidi strutturali konsiderevoli x'taffronta biex tkun stabbli kif għandha tkun.

Ir-riċerka hi bbażata fuq intervisti li saru wiċċ imb'wiċċ man-nies fi djarhom bl-għajnuna ta' xi għodod viżivi.

F'Malta dawn saru hekk ukoll u bil-Malti.

L-għadd ta' nies intervistati f'Malta kien ta' 501.

Dawn ġew intervistati bejn l-14 u s-26 ta' Ġunju li għadda.

Titjib f'kull qasam

B'mod ġenerali, f'din ir-riċerka l-intervistati Maltin wrew titjib konsiderevoli fil-livell ta' sodisfazzjon li għandhom dwar il-klima soċjali.

Infatti, mhux biss dan il-livell huwa l-ogħla fl-UE kollha, iżda jagħmel l-akbar qabża fost kulħadd bejn l-2013 u l-2014.

Minn livell ta' sodisfazzjon '1' fl-2013, jitla' għal '3.1'.

Skont riċerka simili preċedenti, dan il-livell kien l-agħar bejn l-2010 u l-2011, fejn mil-livell ta' '0.2' niżel għal '-0.3' f'sena waħda biss.

Ir-rapport juri li, bejn Ġunju tal-2013 u Ġunju tal-2014, il-fehma tal-intervistati Maltin tjiebet fuq kull qasam li ġew mistoqsija dwaru.

Jiġifieri dwar: il-ħajja b'mod ġenerali, is-sitwazzjoni ġenerali f'Malta, l-impjiegi, il-'housing', l-għoli tal-ħajja, l-enerġija, il-qagħda tal-familja, l-amministrazzjoni pubblika, l-ekonomija tal-pajjiż, il-pensjonijiet, il-benefiċji soċjali, u l-mod kif qed jiġi miġġieled il-faqar.

Naturalment, mhux kull qasam juri l-istess titjib.

L-agħar fosthom, ngħidu aħna huma l-oqsma tal-għoli tal-ħajja u s-sitwazzjoni tal-'housing'.

Qasam wieħed jidher li, mhux biss ma jurix titjib, iżda saħansitra jmur lura.

Huwa l-qasam tar-relazzjonijiet f'Malta bejn il-Maltin u nies ta' kultura, reliġjon jew oriġini etnika differenti.

Fil-fehma tal-Maltin intervistati, dan il-qasam mar lura u jeħtieġ li jiġi indirizzat aħjar.

Nies ottimisti

Ir-rapport ifaħħar lill-Maltin, mhux biss għax jidhru li huma b'mod ġenerali l-aktar Ewropej kuntenti u sodisfatti, bis-sitwazzjoni preżenti ta' pajjiżhom (jew il-'klima soċjali' li jilmħu), iżda wkoll minħabba li, apperentement, il-Maltin huwa wħud mill-aktar nies 'ottimisti' li għandha l-Ewropa.

Infatti, ir-rapport isemmi dan diversi drabi, għax skont hu joħroġ bħala element kostanti f'riċerki simili.

Għalkemm wieħed irid ikun dejjem attent minn riċerki bħal dawn, mhux għax huma biss (kif jgħid ir-rapport stess) indikaturi, iżda wkoll ma tistax tiġġeneralizza x'jaħsbu 500 għal 400,000, wieħed ma jistax jinjorahom għal kollox.

Xi ħaġa jgħidu.

U dak li dan ir-rapport qiegħed jgħid, naħseb, hu li, b'mod ġenerali ħafna, l-impressjoni tan-nies ta' x'inhi l-klima soċjali hi pożittiva.

Forsi mhijiex entużjasta; iżda lanqas ħażina.

Però, l-aktar punt prinċipali tar-riċerka li aktarx wieħed jista' jiġbor huwa li tul l-aħħar sena l-impressjonijiet tjiebu b'mod konsiderevoli.

Kemm huma impressjonijiet realistiċi hija ħaġa oħra.

Forsi iva.

Forsi mhux tant.

Ir-rapport Social Climate (418/EB81.5) tal-Eurobarometer jista' jinstab billi tagħfas

hawnhekk.


Ħut fil-baħar

L-aħħar ġimgħa ta' kampanja elettorali qasira u intenza hija aktarx l-aktar waħda importanti.

Min s'issa ma semgħax, jisma' xi ftit.

Min s'issa la kien l-hemm u lanqas l-hawn, ixaqleb.

Min s'issa ma ried jaf b'xejn, jaħsibha darbtejn.

Din hija l-ġimgħa kruċjali meta l-istorbju jeqliel.

Kulmin nhar is-Sibt se jersaq lejn il-kaxxa tal-vot se jkun qed jixtri l-ħut fil-baħar.

Il-kwistjoni kollha issa hija: min hu l-aħjar sajjied?

L-esperjenza li tgħodd

Kull elezzjoni ġenerali, f'pajjiżna daqskemm f'ta' ħaddieħor, xi ftit jew wisq hija fuq il-ħut fil-baħar.

Kull partit jagħmel il-wegħdiet tiegħu lill-elettorat, imbagħad hu għall-elettorat jemminhomx jew le.

Hija kollha kwistjoni ta' fiduċja f'min jagħmel il-wegħdiet, huwiex ta' min jafdah bil-kelma li jagħti.

F'din l-elezzjoni ġenerali, il-wegħdiet qed isiru minn sajjied li għandu l-esperjenza u ieħor li m'għandux.

Dan, waħdu waħdu, aktarx mhuwiex biżżejjed biex issir ġudizzju minnhom.

Erba' snin ilu wkoll kellna sajjied li ma kienx għad k...


Il-kbir Luteru

Nhar it-Tlieta, il-31 t'Ottubru tal-2017, miljuni ta' nies madwar id-dinja kollha se jfakkru flimkien avveniment li ġrat 500 sena ilu.

F'dan il-jum fl-1517, patri Agostinjan ta' 33 sena, weħħel mal-bibien tal-knejjes f'raħal ċkejken fil-Ġermanja, Wittenberg, stedina għal diskussjoni bbażata fuq 95 punt duttrinali.

Dan kien il-bidu umli ta' riforma ġiganteska li kellha theżżeż id-dinja sal-lum.

Il-patri żagħżugħ kien Martin Luteru.

Eretiku min jagħmlu

Ebda ġrajja, waħedha waħedha, u ebda bniedem, waħdu waħdu, ma jistgħu qatt ibiddlu l-istorja.

Dan jistgħu jidhru li jagħmluh jekk wieħed jinjora il-qtajja bla qies ta' ċirkustanzi, ġrajjiet u nies oħra li jkunu taw lil dik il-ġrajja jew lil dak il-bniedem appoġġ, sosten u sustanza.

Hekk ukoll il-31 t'Ottubru tal-1517.

U hekk ukoll Luteru.

Kemm x'kien ġara dak in-nhar, kif ukoll x'seħħlu jagħmel Luteru, ħadu t-tifsira sħiħa tagħhom b'dak kollu li ġara wara fuq medda ta' bosta snin, inkluż fatturi li juru li Luteru inzerta kien bniedem furt...


Għarukaża ta' RTK

Jidhirli li għadda biżżejjed żmien mill-kampanja elettorali biex wieħed jikkummenta fuq l-organizzar u l-aġir tar-radju tal-Knisja Kattolika Maltija, l-RTK, fi żmien l-istess kampanja elettorali.

Illum jew għada ridt nikkummenta fuq dan minħabba l-ħafna sentimenti li smajt m'għand in-nies u, biex ħadd ma jaħseb li d-dnub ta' xi ħadd għandu jorqod.

'Il barra mill-partiġġjaniżmu

Ngħiduha mill-ewwel kif inhi, mingħajr tidwir mal-lewża: l-organizzar u l-aġir tal-RTK waqt il-kampanja elettorali li għaddiet ma kienet xejn anqas minn għarukaża sħiħa.

Għarukaża u tal-mistħija l-organizzar tal-amministrazzjoni tal-RTK, u għarukaża u tal-mistħija l-aġir ġenerali tiegħu.

Dan jirriżulta mill-partiġġjaniżmu evidenti muri f'dan l-għodda pastorali tal-Knisja Kattolika Maltija, li ma kellu xejn pastorali, iżda kellu biss sfaċċaġni, arroganzi u insolenza.

Jien m'iniex wieħed li nemmen li l-Knisja għandha tibqa' 'l barra mill-politika, anki għax naħseb li dan fil-prattika ma jistax ikun, iżda ċertame...


L-Air Malta ta' darba

Il-problema tal-Air Malta donnha dejjem ittella' mill-qiegħ akkużi ta' min hu tabilħaqq il-ħtija li l-linja nazzjonali tagħna tal-ajru spiċċat fi stat ta' problema hekk gravi.

Ovvjament, l-akkużi ma jservu għal xejn għajr biex isaħħnu l-irjus.

Dan jagħmel is-soluzzjonijiet għall-problema aktar diffiċli għax, flok ma nfittxu l-ġid li jagħmel tajjeb għal kulħadd, ninfexxew f'battibekki politiċi li jkomplu jżidu mal-problema.

Kumpanija ta' ġieħ

L-Air Malta hi aktar minn sempliċiment linja tal-ajru.

Hemm relazzjonijiet sentimentali marbutin magħha.

Min għadu jiftakar jaf tajjeb x'jum ta' ġieħ kbir kien għan-nazzjon Malti l-31 ta' Marzu tal-1974 meta l-Air Malta ġiet inawgurata.

Qabbli jiftakar ukoll meta, fil-21 ta' Marzu ta' sena qabel, Mintoff fil-parlament tkellem b'mod tant elokwenti fit-tħabbira tal-Air Malta u fl-approvazzjoni tal-att għat-twaqqif tal-kumpanija tagħha.

Aktar minn hekk, jiftakar, aktarx b'nostalġija, bit-tkabbir, ftit ftit, li minn sena għal sena bdiet tagħmel l-Air ...


It-telqa tas-sajf

Xi wħud għamlu filosofija sħiħa mill-pessimiżmu.

Dan is-sentiment, li dejjem iħares lejn l-agħar aspett tal-affarijiet jew jemmen li fil-ħajja jiġru, jew jistgħu jiġru, l-agħar affarijiet, aktarx jitnissel minn telqa psikoloġika u affettiva qawwija li jaħdem ir-ruħ minħabba esperjenzi xejn sbieħ li ġġarrab.

It-tfittxija

L-esperjenzi xejn sbieħ jiġru lil kulħadd.

Għandu mnejn xi wħud jintlaqtu agħar minn ħaddieħor, u x-xorti tagħtihom fuq wiċċhom sa minn kmieni u xi kultant donnha ma titlaqhomx.

Madankollu, l-esperjenzi weħedhom aktarx m'humiex biżżejjed biex iferu r-ruħ b'mod permanenti u jivvalenawha b'niket li qisu ma jehda qatt.

L-esperjenzi huma determinanti, bla dubju, iżda magħhom bniedem iżid ċertu telqa li ġġiegħlu jara lilu nnifsu, u saħansitra lill-ħajja kollha, dejjem bħala vittma ta' ċirkustanzi, nies u avvenimenti li ħadd ma jista' jevita.

Minn hawn jiġi l-pessimiżmu li jonqos mill-fiduċja jew it-tama fil-ġejjieni.

F'xi waqt jew ieħor, kulħadd iġarrab l-inevitabbli u kulħ...


Akkużi, ħlif u għajjat ieħor

F'dawn l-aħħar ġimgħat, min minna seta' jinjora l-akkużi li baqgħu jsiru mingħajr rażan?

Rajna l-oppożizzjoni tirkeb il-karru li rikbu l-politiċi kollha sa minn qabel Ġesù Kristu, il-karru tal-akkużi ta' korruzzjoni kontra l-gvern.

Dan anki l-Laburisti għamluh fl-imgħoddi.

Rajna wkoll il-gvern jaħlef li jdejh huma nodfa u li s-sewwa jirbaħ żgur.

Għajjat li jtarrax

Is-sewwa jirbaħ żgur?

Din ġiet minn fomm il-Prim Ministru Dr Joseph Muscat il-Ħadd li għadda.

Konna smajnieha xi mkien ieħor din l-għajta.

Min kien qalha, bħalissa?

Ah, kienet il-famuża għajta ta' Fenech Adami meta fl-aqwa tiegħu ħadha kontra l-aktar Prim Ministru onest li qatt kellha Malti, Dr Karmenu Mifsud Bonnici.

Fil-politika m'iniex ċert is-sewwa jirbaħx żgur.

L-għajta hi qawwija, bla dubju, imma l-politika, għall-anqas f'Malta u Għawdex, donnha trid xi ħaġa aktar minn hekk.

Speċjalment meta l-akkużi ta' korruzzjoni u ta' 'game over' qed jitkattru bħall-faqqus fuq tiben imxarrab li ma jista' jieħu n-nar b'xejn.

Jien st...


It-talent naturali

Is-sajf hu wieħed mill-aktar żminijiet xierqa biex jintwera t-talent tal-persuni.

Imma meta ngħid hekk, aktarx mill-ewwel bniedem jaħseb f'performazzjonijiet artistiċi li jittellgħu għal ħaddieħor wara xhur u snin ta' taħriġ.

Dak li hu diffiċli li jsir mill-ħafna jidher hekk ħafif għal xi wħud.

Dan mhux neċessarjament talent.

Huwa taħriġ.

Huwa sengħa.

It-talent awtentiku juri l-ħila.

Naturali

Id-differenza bejn is-sengħa u l-ħila xi wħud jarawha żejda jew ukoll mistħajla.

Għalihom huma l-istess ħaġa.

Jien narahom differenti u d-differenza ta' bejniethom hija waħda essenzjali.

Għax is-sengħa tiksibha bit-tagħlim, filwaqt li l-ħila titwieled biha.

Kull min għandu l-ħila għal xi ħaġa jista' jikseb ukoll is-sengħa tagħha, imma kull min għandu s-sengħa ta' xi ħaġa mhux neċessarjment għandu l-ħila tagħha.

Is-sengħa tista' tissimula ħafna.

Bniedem jista' jitgħallem biex jagħmel ħafna affarijiet straordinarji.

Bħall-pappagalli li jitkellmu, ngħidu aħna, jew xi annimal ieħor li tgħallem jagħme...


L-ambjent ta' suspett

Daż-żmien sirt tiltaqa' ma' bosta nies li, malli jaqbduha fuq il-politika, tarahom li nxteħtu għal rashom f'baħar ta' suspetti.

Ħafna drabi ssib li dawn in-nies jirrepetu mingħajr wisq ħsieb kantalieni li ħaddieħor ikun qalhom aktar minn darba bi skop politiku, proprju biex jitfa' l-ħatab fin-nar u jkompli jħeġġeġ ambjent ta' suspett li ma jikseb xejn, anzi, isewwed il-qlub u jħawwad l-imħuħ.

Tajjeb li tistaqsi

Li wieħed jikkwestjona dak li ħaddieħor jgħidlu m'hijiex xi ħaġa ħażina.

Il-mistoqsijiet dejjem wasslu għall-informazzjoni u saħansitra għat-tagħlim.

Bniedem li jistaqsi huwa bniedem li jitgħallem.

Mhux biss.

Huwa bniedem li ma jħallix l-għajdut jiġri bih jew l-apparenzi li jqarrquh.

Tajjeb li tistaqsi: staqsi dejjem!

Madanakollu, waqt li wieħed jistaqsi u jikkwestjona m'għandux jagħti widen għal kull tweġiba li tingħatalu, speċjalment mingħand dawk li l-intenzjoni tagħhom m'hijiex li jgħallmuh jew jgħarrfuh, iżda li jħawduh jew, li hu agħar, li jiksbu vantaġġ politiku minn fuq...


Pożittività

Il-ftuħ tal-attivitajiet il-ġimgħa li għaddiet marbuta mal-Belt Valletta bħala waħda miż-żewġ Bliet Kulturali tal-Unjoni Ewropea għall-2018, flimkien mal-ftuħ ta' attivitajiet oħra li qed isiru fl-Olanda, fil-belt ta' Leeuwarden, f'dawn il-jiem, jibgħat messaġġ qawwi ta' pożittività li lkoll kemm aħna neħtieġu l-ħin kollu, iżda aktar f'dan iż-żmien f'pajiżna meta l-'ħabbara tan-negattività' jridu jtammbru f'widnejna il-qtigħ il-qalb u l-biża'.

Is-sabiħ tal-ħajja

Il-belt ta' Leeuwarden hija l-kaptiali provinċjali tal-Istati ta' Friesland, fl-Olanda, u tħaddan aktar minn 108 elf ruħ.

It-tema ewlenija magħżula għal dis-sena speċjali għal din il-belt hija "Lepen Mienskip", li tfisser "sens miftuħ ta' kommunità".

Flimkien mat-tema ewlenija tal-Belt Valletta, li hija ċ-ċelebrazzjoni tal-wirt kulturali, it-temi ewlenin ifakkruna fis-sabiħ tal-ħajja meta mgħajxa b'pożittività.

Din il-kelma, "pożittività", tindika attitudni ottimistika li tagħżel li tħares aktar lejn is-sabiħ tal-ħajja milli l...


X'nistennew għall-2018?

Kulħadd ikollu l-pjanijiet tiegħu u l-istennijiet tiegħu.

Ħadd minna, żgur, ma jistenna li ma jinqala' xejn minn taħt ir-riħ.

Sena ġdida tista' tkun għall-ħafna oħrajn li għaddew bħalha, iżda tista' tkun, bla ħsieb ta' xejn, waħda li toħroġ mill-ixkora xi sorpriża li nibqgħu niftakruha l-bqija ta' għomorna.

Ma jistax ikun mod ieħor.

Ilkoll nittamaw, għandi nifhem, li tkun sena li ġġibilna xi ftit jew wisq tar-riżq.

L-ordinarju

Din is-sena, l-2018, kellha tkun sena ta' elezzjoni; iżda m'hijiex se tkun.

Dik id-deċiżjoni ttieħdet ftit xhur ilu u mhux se jkollna bżonn oħra din is-sena ― għall-grazzja t'Alla.

Il-gvern nistennewh jibqa' għaddej bil-ħidma tiegħu, u lkoll ikollna għajnejna fuq l-oppożizzjoni biex naraw jekk, tul is-sena li jmiss, tinġararx xi ftit.

M'għandniex nistennew xi terrimoti kbar fl-ekonomija s-sena li ġejja, la lokalment u lanqas internazzjonalment.

Jidher li l-kriżi tal-2009 intrebħet sewwa u m'għandux ikun hemm oħra, għall-anqas mhux fis-sena li se nibdew.

L-akbar ...


Erġajna koppi!

Il-Knisja Kattolika f'Malta u Għawdex reġgħet qed tiskjera ruħha kontra l-minoranzi tas-soċjetà.

Ma titgħallem qatt!

Ibda mill-kwistjoni ma' Strickland bejn l-1928 u l-1932, għaddi għar-riformi ta' Boffa biex jidħlu t-taxxa fuq il-qligħ u l-vot tan-nisa, kompli bir-referenda tal-Integration u l-Indipendenza, u spiċċa bir-referendum fuq id-divorzju u bil-liġi tas-sħubijiet ċivili, l-istorja baqgħet tirrepeti u tirrepeti u tirrepeti u tirrepeti ruħha mingħajr qtugħ.

Knisja reazzjonarja.

Knisja li tidher skjerata kontra ż-żgħir.

Knisja magħluqa fil-bużżieqa ta' moħħha.

Wara kollox, ...

Knisja li tibqa' deċiża li tispara f'saqajha.

Il-problema

Issa waslet id-daqqa fuq il-kwistjoni tal-emendi għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun.

Erġajna bdejna naraw l-isteriżmi.

Erġajna bdejna nisimgħu l-argumenti sempliċisti.

Erġajna bdejna naraw il-kruċjati.

Erġajna bdejna nisimgħu bix-xenarji apokalittiċi.

Erġajna bdejna naraw ... insomma ... erġajna bdejna naraw il-vavati ta' dejjem.

Il-problema...


Kjarifika

Jekk, fl-artikli li jien xandart lokalment f'April li għadda f'din il-gazzetta u f'oħra bl-Ingliż fuq l-istrateġija tal-Knisja Kattolika fil-Gżejjer Maltin fir-rigward tal-emendi proposti mill-gvern għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun, kien hemm xi ħadd li fehem li jien ħadtha kontra l-istituzzjoni tal-Knisja Kattolika, l-awtoritajiet leġittimi tagħha u/jew xi duttrina tagħha, ħalli jkun mgħarraf hawnhekk, l-ewwel, li jien ma kelli assolutament ebda intenzjoni li nagħmel dan; it-tieni, li, jekk hekk inftehemt min-naħa tiegħi, nitlob skuża; u t-tielet, li, jekk b'dan in-nuqqas ta' ftehim weġġajt lil xi ħadd, nitolbu jaħfirli.

Din il-kjarifika qed nagħmilha bi ftehim mas-Superjur lokali tiegħi, P. Frans Micallef, wara l-laqgħa li kelli miegħu fil-kunvent tad-Dumnikani tar-Rabat, l-Erbgħa, 25 ta' Lulju tal-2018, fil-preżenza tax-xhud P. Prof. Joseph Agius.

F'din il-laqgħa, l-apoloġija tqiegħdet bħala kundizzjoni, li jien aċċettajt, għat-tneħħija tal-impożizzjoni tas-silenzju, magħ...


Il-maskra ta' Momu

Momu kien l-isem li fil-mitoloija tagħhom il-Griegi tal-qedem taw liċ-ċensura, li kienet dejjem marbuta mal-kritika inġusta.

Imma l-inġust minn dejjem ġie definit minn min jippreżumi li jaf x'inhu l-ġust, u l-ġust minn dejjem ġie definit minn min għandu s-setgħa tal-kelma u l-espressjoni.

Għaldaqstant, Momu ma kienx jinġieb mill-allat minħabba lsienu.

Momu ma kienx jemmen f'maskri, la ma' wiċċu u lanqas ma' wiċċ ħaddieħor.

Maskri mneħħija

Il-mitoloġija hija għamla ta' diskors.

Jissejħu allat dawk il-kwalitajiet li l-bniedem għaraf madwaru u fih innifsu.

Lil dawn tahom wiċċ biex jitħaddet fuqhom b'aktar faċilità u kunfidenza.

Sawwarhom f'allat minħabba li l-bniedem żammhom bħala xi ħaġa 'l barra minnu għalkemm kien jaf tajjeb li ma kinux.

Il-mitoloġija hi għamla ta' diskors li ddur dawra mal-bniedem bil-kwalitajiet sbieħ u koroh tiegħu.

Fost l-istejjer marbuta ma' Momu hemm waħda ħelwa.

Darba waħda, dan Momu ġie mitlub jgħid x'jaħseb fuq il-ħlejjaq ta' Żew, l-alla tal-allat, t'Atena, l...


What strategy is there?

Once more, the Catholic Church in Malta and Gozo is giving the damning impression that it is the same retrograde of old.

Rightly or wrongly, the amendments to the Protection of Embryos Act ruffled its feathers, and the clarion call, "Once more unto the breach, dear friends, once more", has been blurted out.

My interest here is not to defend any of the amendments.

Nor is it to weigh the criticism drawn up by the Church or by its cohorts.

My point is merely to discuss strategy.

To be more precise, to consider how the Church seems to be strategically depositing itself in its opposition to the proposed amendments.

In living memory we already have ample experience of this.

What comes to mind is the divorce referendum campaign and the issue of same-sex marriages.

Some will go as far back as to the Integration and Independence referenda.

Each and every time, repeatedly, the campaign strategy of the Church ended up giving the impression that it stands against minority rights.

This time aroun...


Il-firda meħtieġa

Spiss nisimgħu li għandu jkun hawn l-għaqda fost il-Malta u l-Għawdxin.

Spiss nisimgħu min jilmenta li l-poplu Malti u Għawdxi hu mifrud politikament.

Dawn in-nies, fosthom ukoll studjużi u oħrajn fis-setgħa, jikkundannaw il-firda mingħajr riservi, u jfaħħru s-siwi u l-ħtieġa tal-għaqda.

Imma jien ngħidlek li l-firda hi meħtieġa, u l-ħasra hi m'hawnx aktar minnha.

Bis-setgħa u mingħajrha

Meta ngħid hekk, m'iniex qed nirreferi għall-firda partiġġjana, la fil-politika u lanqas ta' bejn il-każini tal-banda.

Il-firda f'dawn il-każijiet hi balala u infantili; frott l-injoranza u l-immaturità.

Firda bħal din hi biss apparenti, għax fil-fatt iż-żewġ naħat huma magħqudin waħda u sew fl-istess attitudni u mentalità tribali fariżajka u fanatika.

Mhux din il-firda ngħidlek li hi meħtieġa.

Din il-firda, aktar ma tinqered malajr, aktar aħjar.

Il-firda li qed nirreferi għaliha hi dik ideoloġika.

Jiġifieri l-firda ta' bejn in-nies tas-setgħa u n-nies ta' bla setgħa.

Din mhijiex sempliċiment firda po...


L-ilsien Malti f'era diġitali

Artiklu li kiteb il-Ministru Evarist Bartolo lejn il-bidu tas-sena ġibed l-attenzjoni fuq rapport li kien ħareġ fl-2012 fuq l-ilsna dinjija fl-era diġitali.

Ir-rapport kien sar fl-okkażjoni tal-Jum Ewropew tal-Ilsna li jiġi mfakkar f'Settembru.

Għal dar-rapport ġew mistħarrġa 30 ilsien Ewropew, fosthom il-Malti, biex jiġi magħruf xortihom fl-era diġitali.

Dak li ntqal dwar l-ilsien Malti ma kienx sabiħ.

Id-dinja diġitali

Ir-rapport, imħejji minn madwar 200 espert u ddokumentat fi 30 volum, sar minn ġemgħa ta' 60 ċentru ta' riċerka mifruxa fi 34 pajjiż differenti.

L-istudju tagħhom stħarreġ kemm kellhom appoġġ teknoloġiku bosta ilsna Ewropej.

Dal-appoġġ li hu meqjus assolutament meħtieġ fl-era diġitali li qed ngħixu fih biex l-ilsna ma jiddgħajfux jew saħansitra ma jinqerdux għal kollox.

L-istudju stħarreġ erba' oqsma ewlenin: it-traduzzjoni awtomatika, l-interazzjoni tad-diskors, l-analiżi tal-kitba u l-aċċessibbiltà għal riżorsi lingwistiċi.

Il-programmi teknoloġiċi jintużaw, fost af...


Iċ-ċkejken u ż-żgħir

Hawn ħafna affarijiet ċkejknin, imma xejn żgħir.

Din id-differenza bejn iċ-ċkejken u ż-żgħir bosta minna jinsewha jew jagħżlu li jinjorawha.

Jagħmel sewwa kulħadd li jżommha f'moħħu għax, bi tfixkil bejn il-waħda u l-oħra, bniedem għandu mnejn jonqos mir-rispett li jmissu jagħti lil ħaddieħor jew imqar lilu nnifsu.

Xejn m'hawn żgħir, ukoll jekk ċkejken.

Iċ-ċkejken mhux żgħir

Meta, f'relazzjoni maż-żgħir, ngħidu li xi ħaġa hi ċkejkna nkunu aktarx qed nirreferu għall-qies tagħha.

Iċ-ċkejken hu terminu marbut ma' tul, wisgħa, fond, piż, volum u affarijiet bħal dawn ta' natura kwantitattiva.

Huma affarijiet li jistgħu jitkejlu jew ukoll jintiżnu, affarijiet li jistgħu jiżdiedu jew jitnaqqsu.

Ngħidu aħna, nirreferu għal nemla bħal ċkejkna, jew ċippa ta' apparat elettroniku, jew żrara, jew bebbuxu.

Dawn huma affarijiet li nsejħulhom ċkejknin għax il-qies tagħhom mhuwiex kbir.

Id-dinja wkoll hi ċkejkna meta mqabbla mal-qies tax-xemx jew il-qies ta' Saturnu.

Nista' ngħid li għandi bir ċkejken jew statura ċkejkna.

F'każijiet bħal dawn huwa l-lat kwantitattiv li nkunu qed nirreferu għalih meta nsejħulhom ċkejkna.

Iżda huma ċkejkna biss fil-qies, f'ebda ħaġa oħra.

Huma kbar mal-lat kwalitattiv.

Fihom infushom, dawn l-affarijiet li semmejna, u magħhom nistgħu nsemmu miljuni ta' affarijiet oħra ċkejkna fil-qies, għandhom kwalità kbira tabilħaqq.

Is-siwi li għandhom fihom infushom—il-fejda tagħhom, il-mertu tagħhom, il-preġju li għandhom—ma huwa ċkejken xejn, iżda sħiħ u qawwi.

Ħadd m'hu żgħir

Aħna poplu żgħir, iżda niswew daqs l-akbar poplu.

Jeżistu ħniefes li l-qies tagħhom huwa ta' millimetru wieħed biss, u dud iżgħar minn hekk, ta' 0.0002 millimetri biss (200μm), u żnażar iżgħar, ta' 0.0001 millimetri (139μm).

Dawn il-ħlejjaq u oħrajn bħalhom huma mill-aktar ċkejkna tassew, imma kull waħda minnhom huma tal-għaġeb fl-għamla u l-ħiliet tagħhom.

Huma ċkejkna imma mhux żgħar.

L-għadam ossikli fil-widna huma fost l-iċken biċċiet tal-ġisem uman, imma mingħajrhom ma nkunu nistgħu nisimgħu xejn.

Huma ċkejkna, iva, iżda mhux żgħar fil-ħidma jew l-użu tagħhom.

Hekk nistgħu nsemmu gżuż u gżuż ta' affarijiet li, għalkemm huma ċkejkna—bħat-tubi nani u ċerti transistri, li l-qies tagħhom huwa ta' ftit tulijiet nukleari—ma nistgħux insejħulhom żgħar, għax is-siwi tagħhom huwa kbir tassew.

In-nies l-istess.

In-nies jistgħu jkunu ċkejkna, iżda qatt żgħar.

It-trabi u t-tfal huma ċkejkna, iżda huma persuni ta' siwi daqskemm l-akbar bniedem.

Ħadd m'hu żgħir fil-kwalità u d-dinjità.

Kull persuna, imqar l-iċken waħda fil-qies jew fl-istatura soċjali, hi kbira fiha nnifisha u jistħoqqilha l-istess ġieħ u qima daqs kull persuna oħra, kbira kemm hi kbira.

It-tfixkil

Bosta drabi, aħna nitfixklu ċ-ċkejken maż-żgħir għax l-oppost tagħhom fiż-żewġ każijiet hu 'kbir'.

Ngħidu 'ċkejken-kbir' u 'żgħir-kbir'.

Minħabba li l-kelma 'kbir' tibqa' l-istess fiż-żewġ każijiet, nistħajlu li 'ċkejken' u 'żgħir' ifissru l-istess ħaġa u nistgħu daqqa nużaw waħda u daqqa l-oħra.

Iżda m'għandux ikun hekk.

Nistgħu nsejħu minoranza 'ċkejkna', imma ma nistgħux insejħulha 'żgħira'.

Għax is-siwi tagħha hu daqs ta' maġġoranza, jekk mhux akbar.

Nistgħu nsejħu bniedem li hu soċjalment imwarrab u mgħakkes bħala ċkejken, iżda qatt bla żgħir.

Għax hu persuna ta' ġieħ daqs l-ogħla bniedem fis-soċjetà.

Ħadd minna m'għandu jonqos mir-rispett lejn iċ-ċkejken għax jobsor li hu żgħir.

Kull ħaġa u kulħadd hu kbir fih innifsu u jistħoqqlu l-ġieħ ta' kbir.

M'għandniex infixklu ċ-ċkejken maż-żgħir jew nobsru li, għax ċkejken, xi ħaġa jew xi ħadd hu żgħir.

Ċkejknin jew mhux, aħna lkoll kbar.


L-għaġeb tal-presepju

Kulmeta niġi biex nara xi presepju, dejjem infittex l-ewwel l-għaġeb.

'Kif?' tgħidli, 'Mhux lill-bambin, jew lill-Madonna, jew lil San Ġużepp?

Jew imqar lill-ħmara u l-baqra?'

Le!

Lil ħadd minn dawn.

L-ewwel infittex l-għaġeb.

U niddiżappunta ruħi ħafna meta ma nilmħux.

'Fejnu l-għaġeb?' ngħid lil dak li jkun.

Xi presepju jkun mingħajr l-għaġeb?

Il-qima xierqa

Jien ma nafx barra minn Malta u Għawdex x'jagħmlu.

Jekk il-presepji jkollhomx l-għaġeb tagħhom.

Għandu mnejn dil-figura hi xi ħaġa oriġinali tagħna.

Jien għamilt xi ftit tfittxijiet fuq l-Internet, u sibt li l-ħsieb jidher li ġie mill-presepji ta' Napli.

Ħaġa minn ewl id-dinja, aktarx.

Għax il-presepji kollha, milli jidher, bdew minn hemmhekk, anki jekk jgħidu (tradizzjonalment) li kien San Franġisk li għamel l-ewwel presepju.

Bit-Taljan l-għaġeb isejħulu '

il meravigliato

', u bl-Ingliż, '

the amazed sherherd

Hu x'inhu, aħna donna nisimgħu bih is-sena kollha, għax ma trid xejn biex xi ħadd jgħidlek li qisek l-għaġeb tal-presepju...


Meta jittrattawk ta' vavu

Hemm kelma għal meta jittrattawk ta' vavu.

PATERNALIŻMU.

Hija kelma li tiġi mil-Latin 'pater', li tfisser 'missier'.

Għax meta jittrattawk ta' vavu, iġibu ruħhom miegħek qishom kienu xi papà, imma fl-agħar sens tal-kelma papà jew missier.

L-attitudni tkun li jittrattawk bħallikieku kont għadek xi tifel jew tifla li trid lil min jieħu ħsiebek u jħares fuqek.

Appuntament għalik

Nhar il-Ħamis, 16 ta' Marzu, fiċ-Ċentru tal-Fortifikazzjonjiet, Triq San Mark, il-Belt (il-Mandraġġ), mis-7.30 ta' filgħaxija 'l quddiem, se joħroġ ktieb proprju fuq hekk.

Fuq il-paternaliżmu.

Il-ktieb jismu MIN JGĦIDU N-NIES LI JIEN? – Il-FAQAR TAL-PATERNALIŻMU.

Huwa miktub minn Mark Montebello u ppubblikat mill-SKS.

Għal din l-attività l-pubbliku kollu hu mistieden u d-dħul huwa mingħajr ħlas.

Din hija okkażjoni għalik ukoll, jekk jinteressak is-suġġett.

Fl-attività tista' tieħu sehem fid-diskussjoni (li żgur tkun interessanti, jekk mhux ukoll ftit taħraq), u wkoll tikseb il-ktieb bl-irħis, għax dak in-nhar ikollu prezz speċjali għal dawk li jattendu.

Fil-fatt, il-paternaliżmu huwa suġġett li għandu jinteressa lil kulħadd.

Għax kulħadd, illum jew għada, isib ruħu vittma ta' din l-attitudni insolenti.

Nies adulti bħalek m'għandhomx jiġu ttrattati ta' vavi.

Għandhom moħħ biex jaħsbu bih u jieħdu d-deċiżjonijiet.

Għandhom il-libertà tal-għażla.

Għandhom id-dritt ifasslu ħajjithom, il-ferħ tagħhom, l-identità tagħhom u l-ġejjieni tagħhom kif iridu huma.

Mhux kif jiddetta ħaddieħor.

Il-ħażen tal-paternaliżmu

Il-paternaliżmu hekk jagħmel.

Huwa meta xi ħadd jittratta lil ħaddieħor qisu kien immatur.

Jista' jkun missier lil uliedu, raġel lil martu, namrata lin-namrat, sid t'imjieg lill-ħaddiema, kap ta' dipartiment lil ta' taħtu, superjur lis-sudditi tiegħu, imħallef lil min jitressaq quddiemu, pulizija lill-pubbliku, tabib lill-pazjenti, kappillan lill-parruċċjani, u l-bqija.

Jista' jkun ukoll, fuq livell istituzzjonali, il-gvern liċ-ċittadini, bank lill-klijenti, kumpanija lill-benefikarji, u l-bqija.

Kulħadd hu fil-periklu li jsir vittma tal-paternaliżmu daqskemm kulħadd jista' juża l-paternaliżmu ma' ħaddieħor.

F'dawn il-każijiet kollha, il-persuna paternalista tittratta lil ħaddieħor bħallikieku kien tfal, jiddettalu fuq ħajtu, jiddeċiedi għalih mingħajr il-kunsens tiegħu u jirrappreżentah mingħajr ma jikkonsultah.

Il-paternalista jippretendi li jaf aktar mill-vittmi tiegħu kif għandhom jgħixu, x'deċiżjonijiet għandhom jieħdu, x'isawwar il-ferħ tagħhom, x'identità personali għandu jkollhom, u x'ġejjieni hu tajjeb għalihom.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-paternaliżmu huwa kwistjoni ta' kontroll, manipulazzjoni u sfruttament.

Ktieb jgħodd għalik

Dan il-ktieb jistħarreġ il-paternaliżmu minn kull lat tiegħu, interpersonali, istituzzjonali u legali.

Jittratta kif aħna niltaqgħu mal-paternaliżmu (Taqsima 1), l-inhuma l-oriġini u l-ġustifikazzjoni tiegħu (Taqsima 2), is-sura l-faqar tiegħu (Taqsima 3) u l-azzjoni possibbli kontra l-paternalisti (Taqsima 4).

Hu ktieb li jippreżenta studju kumpless u diffiċli fi kliem mill-aktar ħfief, b'lingwaġġ sempliċi u b'ħafna eżempji ta' tifsir.

Minħabba li l-messaġġ ewlieni tal-ktieb hu maħsub biex jgħin lill-qarrej jiskopri l-forom differenti tal-paternaliżmu u biex possibbilment jikkumbattihom, il-pożizzjonijiet favur u kontra l-ġustifikazzjoni tal-paternaliżmu huma murija f'termini kemxejn kategoriċi.

Dan m'għandux ifisser li f'kull pożizzjoni mhemmx kontradizzjonijiet, għalkemm dawn aktarx ma jnaqqsux is-saħħa tal-argumenti.

Il-ktieb ma jippretendix li kulħadd jaqbel ma' dak kollu li jgħid, iżda għall-anqas jiftaħ diskussjoni li tista' tipproduċi xi ħaġa.

Għalhekk, ħu l-appuntament: Il-Ħamis, 16 ta' Marzu, iċ-Ċentru tal-Fortifikazzjonijiet, Triq San Mark, il-Belt, fis-7.30 ta' filgħaxija.


Europa admirabilis

Meta snin ilu kellna l-kampanji tar-referendum għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, ma jidhirlix li ħadd qatt ma kien semma l-vantaġġ li qed naraw illum bis-sħubija tagħna.

Huwa l-vantaġġ li, fil-Parlament Ewropew, dejjem tista' ssib nies onorabbli li jpatptu skont kif tgħidilhom u jingħaqdu miegħek ħalli flimkien jagħmlu kampanja fuq xiex jitwebblu.

L-Ewropa tan-negattività hi tassew ammirevoli!

Front għall-ġustizzja

Tiftakarha t-tixbiha tal-Ewropa ta' Abel u l-Ewropa ta' Kajin?

Antika issa, veru.

Għandha 'l fuq minn erbgħin sena żgur.

Imma għandu mnejn li qatt daqs illum m'aħna naraw is-sens sħiħ tagħha.

Kajin u l-imxierka tiegħu donnhom dejjem bil-ħakk biex jaraw ma' min se jaqbdu.

Kulma jridu hu tfesfisa fil-widnejn ... u arahom jikkakkmaw flimkien biex joħolqu front għall-ġustizzja.

Dawn iriduha ta' nies serji; nies tal-affari tagħhom.

Kollhom ingravajjed u bagalji, kollhom karti u ġlekkijin, u erħilhom itellgħu mill-istonku tagħhom u jobżqu s-semm.

Addio verifiki.

Addio imparz...


Mingħajr preċedenti fl-Olanda

Dak li qed jiġri fl-Olanda bħalissa għandu mnejn hu mingħajr preċedenti.

Anzi, jista' joħloq preċedent liema bħalu.

Il-gvern Olandiż jinsab f'kwestjoni mat-Turkija fuq xi ħaġa li għandha mnejn tiftaħ it-triq għal sitwazzjonijiet simili fl-Ewropa jew ukoll f'inħawi oħra tad-dinja.

X'jista' jirriżulta minn dan kollu?

Dixxendenzi barranin

Il-ġimgħa li għaddiet, eżattament nhar il-Ħamis li għadda, fit-Turkija sar referendum fuq is-setgħat effettivi tal-president tal-pajjiż.

B'daqshekk ma fiha xejn.

Il-problema qamet meta l-ministri tal-gvern Tork riedu jagħmlu 'meetings' ġol-Olanda għat-Torok li jgħixu hemmhekk jew għandhom ċittadinanza Olandiża.

Skont l-istatistiċi Olandiżi, hemm madwar 500,000 ċittadin Olandiż ta' dixxendenza Torka ġo l-Olanda.

Dawn jagħmlu mat-2.5 fil-mija tal-popolazzjoni kollha Olandiża.

Kien għal dawn li l-ministri Torok riedu jagħmlu l-'meetings', mhux ġo pajjiżhom, iżda f'pajjiż ħaddieħor!

Id-demostrazzjonijiet Torok waqt il-kampanja referendjali tat-Turkija saru mhux fl-Olanda biss, iżda wkoll fil-Ġermanja u l-Awstrija.

Fil-Ġermanja hemm mat-tliet miljun ċittadin Ġermaniż ta' dixxendenza Torka.

Fl-Awstrija hemm mal-200,000.

Il-preżenza tad-dixxendenza Torka mhijiex daqstant problema f'dawn il-pajjiżi.

Il-problema aktar hi t-talbiet li l-gvern Tork qed jagħmel fil-kampanji politiċi tiegħu f'pajjiż ħaddieħor.

X'inhi l-kwestjoni?

Dak li ġara l-ġimgħa li għaddiet fl-Olanda aktarx kien mingħajr preċedenti.

Li jsiru 'meetings' f'pajjiż ħaddieħor minn gvern barrani hija xi ħaġa li tista' tkun preċedent għal sitwazzjonijiet simili f'pajjiżi oħra.

Il-gvern Olandiż ċaħad li l-ministru Torok jagħmlu 'meetings' għat-Torok fl-Olanda.

Il-Ġermanja u l-Awstrija lanqas demostrazzjonijiet mit-Torok, ukoll mingħajr il-preżenza tal-membri tal-gvern Torok, ma ħallew isiru (għal raġunijiet ta' sigurtà, qalu).

Min-naħa tiegħu, għaċ-ċaħda Olandiża tal-ġimgħa li għaddiet, il-gvern Tork ħa għalih bil-kbir.

Il-pretest li jisa' jibgħat il-ministri tiegħu jagħmlu 'meeting' f'pajjiż ħaddieħor, mhux biss jemmen fih, iżda wkoll isostni li għandu d-dritt morali u legali li jagħmlu.

L-Olanda, il-Ġermanja u l-Awstrija t-tlieta ċaħdu li jeżisti dritt bħal dan.

Hu x'inhu, il-fatt li nqalgħet din l-istorja tista' tkun sinjal ta' affarijiet li ġejjin.

Issa jmiss lin-nies legali u diplomatiċi biex jaraw sewwa jekk ħaġa bħal din tista' issir tabilħaqq.

Jista' gvern jagħmel 'meeting' għal nies tad-dixxendenza tiegħu f'art sovrana ta' ħaddieħor?

Din hi l-kwestjoni kollha.

Skond xi esperti legali u politiċi, dan mhux biss hu possibbli letiċament iżda wkoll moralment validu.

Oħrajn ma jaqblu xejn ma dan u jsostnu li jista' joħloq preċedent perikoluż fejn gvern jidħol bl-influwenza tiegħu f'art li tgawdi s-sovranità ta' ħaddieħor.

Mistoqsija interessanti

Is-sitwazzjoni tidher li ħolqot xenarju u possibbiltajiet għal kollox ġodda fil-fasla politika tal-Ewropa.

Dawn huwa fatt ieħor li juri kemm il-fruntieri ta' bejn il-pajjiżi qed isiru dejjem aktar elastiċi.

Diġà l-miljuni ta' refuġjati wrew dan.

Issa l-kwestjoni ttieħdet fuq skala għal kollox differenti.

Għalkemm ir-referendum fit-Turkija sar u spiċċa, ix-xenarju legali u politiku li ħoloq fuq il-possibbiltà ta' 'meetings' f'pajjiż ħaddieħor ma spiċċatx u għad trid tiġi definita b'aktar preċiżjoni.

Jista' jkun li l-gvern Tork, bit-tgħajjir li għajjar lill-gvernijiet tal-Ġermanja, l-Awstrija u l-Olanda li huma Nażisti, m'għandux raġun.

Iżda jaf li b'daqshekk ħoloq xi ħaġa li kulħadd irid minn issa 'l quddiem jiffaċċjaha.

Għandu jew m'għandux pajjiż id-dritt li jagħmel 'meetings' f'pajjiż ieħor?

Din hi l-kwestjoni kollha, u wieħed ma jista' ma jistqarrx li hi mistoqsija interessanti ħafna.

Min jaf kif tiġi mwieġba?

Lilna f'Malta tagħmlilna differenza jew it-tweġiba tkunx iva jew le?

Aktarx iva.


Il-blogiżmu rieqed

Il-blogiżmu huwa fenomenu ta' żmienna li beda fuq l-Internet fit-tmeninijiet tas-seklu l-ieħor.

Fil-Gżejjer Maltin hu aktar riċenti minn hekk.

Il-firxa u l-popolarità tiegħu huma bla qies u għandhom sehem importanti fil-kultura tal-pajjiżi li għandhom soprastruttura teknoloġika.

Madanakollu, f'pajjiżna jidher li għadu mhuwiex qed jagħti l-aqwa li jista'

Ġurnali ħajjin

Jissejjaħ 'blog' kwalukwe sit jew paġna fuq l-Internet li jikkonsistu f'għadd ta' kontribuzzjonijiet, aktarx kitbiet, tipikament irranġati f'ordni kronoloġiku maqlub.

B'hekk, l-iġded kontribuzzjonijiet jidhru l-aktar 'il fuq, u l-eqdem l-aktar 'l isfel.

Ġieli l-kontribuzzjonijiet jiġu miżjuda b'tagħrif ġdid mill-awturi tagħhom jew ukoll mill-qarrejja.

Il-blog jista' jinkludi wkoll diskussjonijiet sħaħ.

Dal-kontribuzzjonijiet kollha jsawru speċi ta' ġurnal ħaj.

Infatti, il-kelma 'blog' tiġi mit-terminu 'weblog', li tfisser ġurnal tax-xibka elettronika.

Il-blogijiet huma magħrufa għall-ħeffa li biha jinbidlu, għall-interaz...


Meta l-politiku jonqos iċ-ċiviltà tagħna

Iċ-ċiviltà li niftaħru li għandna tissejjes, fost ħwejjeġ oħra, fuq għadd imdaqqas ta' affarijiet li jesprimuha.

Aktar ma dawn l-affarijiet ikunu fl-għajn, aktar jieħdu responsabbiltà fuqhom quddiem is-soċjetà kollha.

Fost dawk l-aktar fl-għajn huma l-politiċi.

Fuq dawn, fost ħafna oħrajn, taqa' responsabbiltà kbira biex jesprimu ċ-ċiviltà tagħna u l-fażi tal-iżvilupp tagħha.

Qegħdin fil-fatt jerfgħu biżżejjed din ir-responsabbiltà?

In-nies pubbliċi tagħna

L-artisti, il-ħaddiema pubbliċi kollha, il-voluntieri f'kull qasam, in-nies li jagħtu servizz pubbliku u ħafna suriet oħra ta' ċittadini għandhom ir-responsabbiltà li, flimkien mal-politiċi, jesprimu ċ-ċiviltà tagħna.

Ilkoll flimkien, kulħadd bit-toqol u s-siwi tiegħu, juru kemm aħna ċċivilizzati, kemm ilħaqna livell għoli ta' ħruġ mill-egonazzjonalizzmu tagħna u ġrejna fit-triq tal-altrunazzjonaliżmu.

Dawn iż-żewġ termini―egonazzjonaliżmu u altrunazzjonaliżmu―nistgħu nqisuhom bħala żewġt iġnub ta' medda ta' żvilupp li minnhom jgħaddi nazzjon.

L-egonazzjonaliżmu jirreferi għal meta n-nazzjon jingħalaq fih innifsu u jqis lilu nnifsu bħallikieku kien iċ-ċentru tad-dinja, b'kollox iseħħ f'relazzjoni miegħu u għalih.

Dak kollu li ma jidħolx f'din il-kategorija ta' attitudni, jew ma jorbotx miegħu, għall-egonazzjonaliżmu jitqies bħala bla siwi u bla interess.

Min-naħa l-oħra, l-altrunazzjonaliżmu nistgħu nqisuh li jirreferi għal meta nazzjon joħroġ mill-ossessjoni bih innifsu u b'dak li jqis li hu tiegħu, u jibqa' jara lilu nnifsu bħala parti minn komunità ta' nazzjonijiet, biċċa waħda minn kuntest li jħaddan lilu u lil kulħadd f'umanità waħda.

L-altrunazzjonaliżmu jmur lil hinn mill-egoiżmu nazzjonali u jitfa' l-ħarsa tiegħu lejn il-ġid komuni tan-nazzjonijiet, il-popli u l-ġnus.

Iċ-ċiviltà hija ħajja

L-egonazzjonaliżmu u l-altrunazzjonaliżmu aktarx tista' tarah fl-attitudnijiet tan-nies li semmejt aktar 'il fuq.

L-għamla li biha dawn, b'mod ġenerali, iġibu rwieħhom juri n-nazzjon lejn liema ġenb tal-medda ta' żvilupp qed ixaqleb.

Aktar ma jxaqleb lejn l-egonazzjonaliżmu aktar hu infantili u immatur, xhieda ta' livell baxx ta' ċiviltà.

Aktar ma jxaqleb lejn l-altrunazzjonaliżmu aktar hu matur, żviluppat, komplet u avvanżat, xhieda ta' livell għoli ta' ċiviltà.

Xi wħud, iċ-ċiviltà tagħna jesprimuha f'termini ta' storja, tal-imgħoddi, tat-tradizzjoni, bħallikieku ċ-ċivilizzazzjoni hija xi ħaġa arkeoloġika, konservazzjoni arkivjali ta' fossili mejta.

Bil-kontra, iċ-ċivilizzazzjoni hi xi ħaġa ħajja, kontemporanja, preżenti issa, imlaħħma fil-poplu li jgħix illum u fl-attitudnijiet tiegħu.

Huwa aħna lkoll li nsawru ċ-ċivilizzazzjoni tagħna llum, irrispettivament x'kienet fl-imgħoddi, imqar is-sena li għaddiet.

X'aħna llum?

Aktar egonazzjonali jew aktar altrunazzjonali?

'Il fejn qed inxaqilbu?

Jekk, biex nibdew, nieħdu bħala qies in-nies l-aktar pubbliċi tagħna, u minnhom nilmħu ċ-ċivilizzazzjoni tan-nazzjon, aktarx inkunu nistgħu naraw fejn qegħdin u 'l fejn sejrin.

Għalhekk, il-politiċi tagħna x'juruna?

X'livell ta' ċiviltà esprimulna?

X'juru li aħna?

Fejn jixhdu li wasalna fil-medda taċ-ċivilizzazzjoni?

Aħna jixirqilna aħjar

Nistgħu ngħidu li kull mexxej politiku f'pajjiżna wiegħed li qatt ma hu se jaqa' għall-baxxezza tat-tgħajjir u t-tmaqdir tal-oppożituri.

Kull wieħed minnhom ma żammx din il-wegħda.

Kmieni jew tard waqa' fin-nasba tal-egonazzjonaliżmu biex tbiegħed mill-altrunazzjonaliżmu.

Tal-ewwel tisħaq fuq l-'aħna' u l-'huma'; tat-tieni fuq l-'aħna' biss.

Illum, meta qed nersqu lejn kampanja elettorali u lejn elezzjoni ġenerali, b'riżq tabilħaqq ikrah il-politiċi tagħna bdew il-litanija ta' tgħajjir u tmaqdir li jbaxxina lkoll u jiġbidna lura lejn l-immaturità, il-puwerilità u ... l-irrisponsabbiltà.

Id-doża qed tiżdied kuljum.

Ftit huma dawk li jidhru qed irażżnuha jew jirreżistuha.

Ir-responsabbiltà tal-politiċi quddiem il-poplu kollu hu li jġibu ruħhom ma' xulxin bid-dinjità, bid-dekor, skont il-livell li niftaħru li nlaqna fiċ-ċivilizzazzjoni tagħna, li fil-fatt naħsbu li hi żviluppata mhux ħażin.

Il-baxxezza tan-nies pubbliċi tagħna qed tgiddeb dan.

Aħna lkoll jixirqilna aħna.

Nistennew aħjar.

Irridu aħjar.


Ħa tintemm il-vjolenza!

Illum, il-25 ta' Novembru, il-Ġnus Magħquda tfakkar il-Jum Internazzjonali għat-Qerda tal-Vjolenza kontra n-Nisa.

Hija tifkira ta' ċertu tifsir u importanza għax din l-għamla ta' vjolenza, f'dinja fejn il-jeddijiet tal-bniedem huma hekk meqjuma, diżgrazzjatament għadha sal-lum waħda mill-aktar mifruxa, persistenti u qerrieda.

Il-vjolenza bi preġudizzju

Meta fl-1993 l-Assemblea Ġenerali tal-Ġnus Magħquda fissret xi trid tgħid b'vjolenza kontra n-nisa hija għarfitha bħala "kull għemil ta' vjolenza li jsir kontra mara għax hi mara, li jista' jġibilha ħsara jew tbatija fiżika, sesswali jew psikoloġika, inkluż it-theddida ta' atti bħal dawn, atti li jġegħluha tagħmel li ma tridx jew atti li jċaħħdulha l-libertà tagħha, kemm jekk isiru fil-pubbliku kif ukoll fil-privat".

Wieħed għandu mnejn jistagħġeb kemm atti bħal dawn, li jsiru kontra mara għax hi mara, huma komuni, mhux biss barra minn pajjiżna, imma f'pajjiżna wkoll.

Għadhom jeżistu nies, l-aktar irġiel, li jqisu l-mara bħala xi ħaġa i...


Il-burokrazija

Il-burokrazija, ċentralizzata jew le, tiċħad liċ-ċittadin l-aċċess għad-deċiżjonijiet li jaffettwaw ħajtu mill-qrib.

Għalkemm illum kull istituzzjoni għandha xi ftit jew wisq tal-burokrazija, l-akbar burokratu hu l-gvern.

Il-burokrazija mhijiex sempliċiment sistema ta' amministrazzjoni, iżda hija mekkaniżmu ta' deċiżjonijiet b'bażi ta' politika mhux rappreżentattiva.

... u ċ-ċittadin

Il-kelma 'burokrazija' hi magħmula minn żewġ kelmiet, waħda Franċiża u l-oħra Griega.

Filwaqt li l-ewwel parti tagħha tiġi mill-Franċiż 'bureau', li tfisser skrivanija, it-tieni parti tiġi mill-Grieg 'kratos', li tfisser tmexxija.

Il-kelma sħiħa, użata għall-ewwel darba b'mod sarkastiku minn Jacques Gournay fil-bidu tas-seklu 19, tindika t-tmexxija politika magħmula mill-uffiċċji u minn fuq l-iskrivaniji.

Diġà Gournay uża l-kelma biex tindika ineffiċenza amministrattiva (l-aktar f'rabta mal-kummerċ).

Iżda maż-żmien, b'aktar riflessjoni, filwaqt li l-kelma ġiet użata f'sens aktar negattiv milli pożittiv, bdiet timplika wkoll affarijiet pjuttost perikolużi, bħal, ngħidu aħna, it-teħid ta' deċiżjonijiet amministrattivi minn uffiċjali li huma maqtugħa minn dawk in-nies li lilhom se jkunu qed jaffettwaw id-deċiżjonijiet tagħhom, u saħansitra insensittività waqt it-teħid ta' deċiżjonijiet.

Iċ-ċittadin, li mhuwiex parti mill-burokrażija ta' ebda istituzzjoni, wisq anqas tal-gvern, huwa l-vittma f'din l-istorja.

Kemm nies eletti minnu u kemm ħafna u ħafna oħrajn li mhumiex, iżda li jirrappreżentawh xorta waħda, jieħdu deċiżjonijiet f'ismu u minfloku waqt li hu hu mħolli għal kollox barra.

Iċ-ċittadin huwa biss ir-riċevitur tal-effetti tad-deċiżjonijiet.

Buromanija

Fil-biċċa l-kbira tagħhom, il-gvernijiet eletti jwiegħdu li se jnaqqsu l-burokrazija u jressqu jew jinkludu liċ-ċittadin fit-teħid tad-deċiżjonijiet amministrattivi.

Dan rari jseħħ, jekk qatt.

Aktar jiġri li l-gvern jinħakem minn dik li Gournay innifsu sejjaħ 'buromanija', jiġifieri li, f'isem l-effiċjenza, jissaħħew u saħansitra jitkattru l-iskrivaniji u l-uffiċċji li fuqhom u fihom isiru d-deċiżjonijiet minn kapi, kumitati, kummissjonijiet, irjus u l-bqija.

L-iskuża tal-effiċjenza taħdem bħala l-aqwa sistema ta' ineffiċjenza.

Dan għaliex qabel kollox il-burokrazija hija mekkaniżmu magħqud, imħallas għal kollox mill-poplu, biex iċaħħad lill-istess poplu milli jieħu dawk id-deċiżjonjiet li jaffettwaw direttament lil ħajtu.

Anzi, ħafna drabi l-proċessi tal-burokrazija huma espliċitament (anki legalment) moħbija mill-poplu.

Mhux biss iċ-ċittadin ma jkunx jaf kif qed jittieħdu d-deċiżjonijiet, iżda lanqas biss għandu aċċess biex jiskoprih.

Fl-aħħar mill-aħħar, iċ-ċivil tal-gvern—bil-ministeri, id-dipartimenti, l-uffiċċji u l-iskrivaniji kollha tiegħu—ma hu rappreżentattiv xejn.

Jirrappreżenta biss lilu nnifsu, iżda mhux lill-poplu, li tah is-setgħa u li jżommu fis-setgħa.

Dinjiet maqtugħa

Għall-burokrati, jiġifieri ġewwa l-uffiċċji u fuq l-iskrivaniji amministrattivi, iċ-ċittadin hu biss numru u fajl.

Bla wiċċ.

Bla isem.

Bla identità.

Tant hu hekk, li r-regola numru wieħed tal-burokrati hija li m'għandhomx jippersonalizzaw ix-xogħol tagħhom; m'għandhomx jinvolvu lilhom infushom fih b'xi mod sentimentali jew emozzjonali.

Il-qtugħ mill-benefikarji tas-servizzi tagħhom hu l-garanzija tal-imparzjalità u l-produttività tagħhom.

L-agħar ħaġa li ċittadin jista' jiġrilu, fil-fatt, hu li jsib ruħu mgħaqqad fil-labirint burokratiku ta' xi istituzzjoni fejn la jaf ir-regoli tal-logħob, la n-nies, la d-drawwiet u lanqas l-intriċċi.

Hemm ġew żgur li jintilef u jsib ruħu agħar milli beda.

Il-burokrazija u ċ-ċittadin huma żewġ dinjiet differenti li ma jitħalltux.

Dan għall-ġid tat-tnejn.

Dan il-mostru burokratiku, li aħna ngħixu miegħu kuljum, u li kuljum qiegħed jikber u jitmantna minn butna, huwa ċ-ċaħda ta' dak kollu li hu l-isbaħ fid-demokrazija.

Huwa jagħmel parodija mit-tmexxija li, kif f'Malta hekk ukoll barra, tgħid li hi tal-poplu, mill-poplu u għall-poplu.

Il-burokrazija sempliċiment tiggarantixxi li biċċiet minn moħħ iċ-ċittadin jinsabu fuq l-iskrivaniji ta' xi ħadd ieħor f'uffiċċji li ħadd ma jaf fejn huma jew minn min jitmexxew.


Id-distribuzzjoni tal-ġid

Xi ġimgħatejn ilu ġejt mistieden nieħu sehem f'programm dirett fuq Net TV li ffoka fuq il-faqar u l-għoli tal-ħajja.

Xi jiem wara deher rapport ta' Robert Cremona f'In-Nazzjon li kkwota xi kummenti minn dak li kont għedt.

Hawnhekk xtaqt inkompli ftit aktar l-argument li għamilt fil-programm għax inħoss li s-suġġett kien wieħed xieraq u jistħoqqlu aktar attenzjoni.

Il-faxxi t'isfel tal-poplu

Ir-rapport li deher fil-gazzetta kkwotani tajjeb u r-rapportaġġ kien fidil għal dak li nstema' fil-programm tal-televiżjoni.

Il-programm kien wieħed ippreżentat tajjeb u anki fil-biċċa l-kbira tiegħu bilanċjat.

Miegħi fid-diskussjoni kien hemm Gejtu Vella u, mill-RTK, Jes Saliba.

Magħna kien hemm ċertu persuna li offriet l-esperjenza tagħha.

Fost affarijiet oħra, fil-gazzetta jien ġejt ikkwotajt li għedt li "l-prezzijiet tal-affarijiet li nixtru żdiedu, iżda l-pagi u l-pensjonijiet ma żdidux bl-istess mod.

Aħna nirreferu ħafna għall-ġid nazzjonali.

Imma meta tiġi għall-faxxi t'isfel, it-tkabbir mhux jinħass bl-istess mod".

Dan il-kliem, ikkwotat korrettement, nikkonfermah.

Għalkemm jien konvint mill-isforz li diġà sar biex iċ-ċittadin iż-żgħir ilaħħaq sew mal-ħajja, jgħix ħajja diċenti u jkollu wkoll x'jibqagħlu għall-mistrieħ tiegħu, nifhem li dan l-isforz għandu jikber.

Ir-rati tat-tkabbir

Il-ħajja għoliet għal diversi raġunijiet, aktarx mhux anqas, kif jien għedt ukoll fil-programm tat-televiżjoni, minħabba d-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Kollox ma' kollox, bin-naqra n-naqra, il-piż fuq iċ-ċittadin iż-żgħir żdied u qed ikompli jiżdied.

Tabilħaqq, is-sitwazzoni mhijiex allarmanti.

Iżda s-sinjal hemm qegħdin: iċ-ċittadin iż-żgħir qed jgħaddiha bl-isbrixx.

Min-naħa tal-gvern, ma jidhirlix li hemm attitudni li tinjora jew ma tagħtix kas tas-sitwazzjoni ta' dawn iċ-ċittadini, ukoll fuq livell ta' strateġija politika.

Iżda jidher li d-diskrepanza bejn ir-rata li biha qed togħla l-ħajja minn sena għal sena u r-rata li biha d-dħul nett ta' familja medja jew bniedem waħdu ma kibritx b'tali mod li sserraħ il-moħħ u żżomm il-ħajja fuq livell għal kollox sostenibbli.

Nifhem ukoll li l-gvern għadu qed iwettaq il-pjan tiegħu biex, għallanqas sa tmiem il-leġislatura tiegħu, jara li jkun ħalla liċ-ċittadin medju f'qagħda aħjar milli minn meta ħa l-gvern f'idejh.

Nemmen li dan il-pjan għandu jiggarantixxi kwalità ta' ħajja li ċ-ċittadin, inkluż dak żgħir, isibu aċċettabbli għal kollox.

Ir-Rapport fuq il-Faqar

Fl-istess programm televiżiv, jien ġbidt l-attenzjoni għar-Rapport fuq il-Faqar li kien ġie maħdum biex itaffi l-faqar relattiv fost il-poplu.

Għedt—u dan ġie rrapportat korrettement—li, għalkemm kien għadda żmien mhux ħażin mill-bidu tar-rapport, dan jidher li għadu fi stadju ta' diskussjoni.

Meta se jibda jitħaddem fil-prattika ma nafx.

Jidhirli li r-Rapport, anki jekk iltaqa' ma' diffikultajiet inizzjali, m'għandux jibqa' karta mejta.

Nemmen li l-gvern għandu r-rieda politika li jibda jwettqu.

Aktar ma dan jibda malajr, aħjar.

Jiena nifhem li gvern Laburista qatt ma ħalla dan l-aspett tal-politika amministrattiva tiegħu tiżloqlu, u t-tama tiegħi hi li anqas din id-darba ma hu se jiġri hekk.

Li l-ġid nazzjonali iġġenerat mill-gvern kurrenti hu kbir nafuh ilkoll.

Xi wħud minna, iżda, mhumiex daqshekk ċerti mit-tqassim ġust tiegħu.

Dawn id-dubji għandhom jitneħħew bil-fatti konkreti u b'miżuri trasparenti.

Fuq dan jiddependi ħafna s-suċċess ta' din l-amministrazzjoni governattiva, kif ukoll ir-rieda tal-biċċa l-kbira tal-poplu li jerġa' jarah iżomm it-tmun.


Alla jeżisti jew le?

Ħafna jistaqsu: Alla ħoloq lilna jew aħna ħloqna lilu?

Fost dawk li jippruvaw isolvu din it-tensjoni, l-akbar dmir biex tiġi pprovta l-eżistenza t'Alla taqa' fuq min jemmen f'Alla.

La l-atejisti u lanqas l-agnostiċi m'għandhom għalfejn jipprovaw xejn.

L-argumenti tat-tejisti

Fost it-tejisti, donnu hemm ħames għamliet ta' raġunijiet li jipproponu:

(1) kożmiċi, l-aktar li l-ordni li donnu jeżisti fl-univers ħolqu essri divin (dawk li jipproponi hekk ġeneralment jissejħu 'Kreazzjonisti' jew il-proponenti tal-'Fasla Intelliġenti');

(2) storiċi, l-aktar li l-bniedem minn dejjem emmen f'essri divin);

(3) psikoloġiċi, l-aktar li l-bniedem IĦOSS li hemm xi essri divin 'l barra u akbar minnu;

(4) romantiċi jew sentimentali, l-aktar li l-ġmiel kollu tan-natura bilfors ħolqu xi essri divin; u

(5) filosofiċi, l-aktar li, fl-ordni tal-essri (being), ma jistax ma jkunx hemm Essri Ewlieni ('Primum Movens') li mhuwiex kompost u m'għandux bidu (it-tifsiriet ta' dawn jissejħu 'ontoloġiċi').

Argumenti li jgħoddu

Bl-eċċezzjoni tal-aħħar proposta, hija l-ewwel waħda li llum l-aktar li tiġbed interess.

It-tlieta l-oħra m'għandhomx validità wisq kbira.

Dan għax kull diskors oġġettiv fuq jekk Alla jeżistix irid jibda mill-manifestazzjonijiet t'Alla li huma distinti u indipendenti mill-esperjenza umana.

L-argumenti tat-tejisti ma jistgħux jibdew minn dak li l-bniedem jilmaħ jew jaħseb li jilmaħ, wisq anqas minn dak li jħoss.

Biex juri li hemm xi Alla, il-bniedem ma jistax jibda

hu

l-azzjoni tal-għarfien t'Alla.

Dan jammonta biss għal suġġettiviżmu bla validità oġġettiva.

Fi kliem ieħor, argument validu irid jibda minn dak li l-bniedem iġarrab

mingħajr

ma jibda ebda azzjoni min-naħa tiegħu.

Il-bniedem li b'xi mod jibda jew jipprovoka esperjenza spiritwali jew mistika qajla jista' jistqarr li qed jibni fuq il-bażi soda tal-oġġettività.

Reliġjon u xjenza opposti?

Dan iwassalna biex nagħmlu ħames mistoqsijiet fuq jekk l-eżistenza t'Alla tistax tiġi pprovata oġġettivament fuq il-bażi pożitivistika (partikularment dik tal-mekkanika kwantistika).

L-EWWEL NETT: It-teoristi tal-'Fasla Intelliġenti' huma ta' min joqgħod fuqhom f'dan ir-rigward?

It-tweġiba diretta aktarx trid tkun:

Le

L-espert tal-mekkanika kwantistika, Stephen Barr (The Believing Scientist, 2016) jgħid hekk: "X'kisbu t-teoristi tal-fasla intelliġenti?

Bħala xjenza, xejn. [...]

L-argumenti tagħhom mhux biss ma jikkonvinċux, iżda għamla ħafna ħsara, għax deffsu f'moħħ in-nies li l-kunċett ta' Essri Intelliġenti huwa marbut ħaġa waħda maċ-ċaħda tax-xjenza", li mhuwiex korrett.

IT-TIENI: Min jemmen fl-eżistenza t'Alla BIL-FORS irid jiċħad ix-xjenza?

It-tweġiba diretta aktarx trid tkun

Le

wkoll.

Skont Barr: "Dak li ħafna jqisuh bħala kunflitt bejn ir-reliġjon u x-xjenza ma hu hekk xejn.

Il-kunflitt huwa bejn ir-reliġjon u l-materjaliżmu.

Il-materjaliżmu jqis ruħu xjentifiku meta, fil-fatt, mhuwiex hekk.

Huwa skola filosofika li tiċħad li xejn, minbarra l-materja fiżika, ma jeżisti", ħaġa li lanqas il-mekkanika kwantistika ma taċċetta.

Alla jista' jiġi pprovat?

IT-TIELET: Il-mekkanika kwantistika telimina kull possibbiltà tal-eżistenza t'Alla?

Għal darba oħra t-tweġiba tidher li trid tkun:

Le

Skont Barr: "Għalkemm ma tagħti ebda argument għall-eżistenza t'Alla, il-mekkanika kwantistika [...] tipprovdi argument kontra l-materjaliżmu, li fid-dinja tallum hu l-opponent intellettwali ewlieni tat-twemmin f'Alla".

IR-RABA': Tista', mill-filosofija biss tipprova l-eżistenza t'Alla?

Hawnhekk ukoll, it-tweġiba tidher li għandha tkun:

Le

L-ewwel nett, il-proċess metodoloġiku sħiħ tal-filosofija huwa diametrikament

oppost

għall-okkorrenza ta' xi esperjenza t'Alla.

Filwaqt li tal-ewwel hu attiv, tat-tieni hu għal kollox passiv.

It-tieni, in-natura

sperimentali

tal-provi teskludi l-possibbiltà ta' osservazzjoni pożittiva ta' essri divin.

IL-ĦAMES: Jista' qatt ikun hemm prova pożittiva indubitabbli tal-eżistenza t'Alla?

It-tweġiba tidher li trid tkun:

Le

Waħda, għax nistgħu biss nilmħu l-eżistenza ta' Essri Divin jew min dak li mhuwiex.

It-tieni, għax kull diskors tagħna jista' jkun biss permezz analoġiku, jiġifieri b'ċertu xebħ u proporzjonalità.

Agħfas fuq l-istampa għal aktar informazzjoni.

Grazzi.


L-anniversarji tas-sena

L-anniversarji sirna nħobbuhom ilkoll kemm aħna.

Jum twelidna kull sena sar wieħed li niċċelebrawh b'ħafna tifkiriet u festeġġjamenti.

Dan ma kienx minn dejjem.

Sa ftit għexieren ta' snin ilu ħadd ma kien joqgħod jiċċelebra xejn, anqas u anqas il-jum tat-twelid.

Iżda llum xort'oħra.

Għal min jiddeletta bit-tifkiriet, hawn għandek lista sħiħa ta' anniversarji li se jiġu mfakkra din is-sena tal-2017.

Mhux kollha għandhom l-istess importanza.

Għall-insara Kattoliċi u Protestanti, u għandu mnejn mhux għalihom biss, l-ewwel fil-lista t'hawn taħt aktarx hu wieħed mill-aktar ewlenin.

Għall-dawk delettanti tal-istorja ta' Malta, l-anniversarji tal-George Cross, il-ftehim ta' Mintoff u Carrington, u l-qtil brutali ta' Karen Grech jistgħu jiġbduhom aktar.

Għall-mużiċisti, dak ta' Elvis se jkunilhom ewlieni.

Għal oħrajn, għandu mnejn ta' Marilyn Monroe ukoll.

Xi wħud jistgħu ma jħallux l-anniversaru tar-revoluzzjoni Russa tgħaddi mingħajr grogg.

Insomma, hawnhekk jidher li hawn xi ħaġa għal kulħadd.

Ma' dawn l-anniversarji tul l-2017 għandek iżżid tiegħek personali, għax int parti mill-istorja wkoll.

Fuq kollox, l-imgħoddi għandna niftakruh biex jgħallimna ngħożżu dak li għandna llum u jqawwilna qalbna għall-ġejjieni.

Hawn huma xi wħud mill-aktar anniversarji ewlenin tas-sena 2017:

• 500 sena mit-teżijiet ta' Luteru f'Vittenburgu (Ottubru)

• 150 sena mill-ewwel titjira tal-aħwa Wright (April)

• 100 sena mill-abdikazzjoni tat-Tżar Nikola II (Marzu)

• 100 sena mid-dikjarazzjoni tal-Amerika fuq il-Ġermanja (April)

• 100 sena mir-revoluzzjoni Russa (Novembru)

• 95 sena mill-mewt tal-esploratur tal-Antartika Ernest Shackleton (Jannar)

• 85 sena mill-ħtif tat-tarbija ta' Charles Lindbergh (Marzu)

• 85 sena mill-kurunazzjoni tal-ewwel imperatur ta' Manchukuo Pu Yi (Marzu)

• 80 sena mill-bombardiment ta' Guernica fi Spain (April)

• 80 sena mill-għejbien ta' Amelia Earhart (Lulju)

• 75 sena mit-twelid ta' Stephen Hawking (Jannar)

• 75 sena mill-waqa' ta' Sajgon (Frar)

• 75 sena mill-għoti tal-George Cross lil Malta (April)

• 75 sena mill-Battalja ta' Stalingrad (Awwissu)

• 70 sena mill-partizzjoni tal-Palestina mill-Ġnus Magħquda (Novembru)

• 60 sena mill-ħruġ tal-ewwel Premium Bonds (Ġunju)

• 60 sena minn meta l-Prinċep Karim sar Aga Khan IV (Lulju)

• 65 sena mill-mewt ta' Eva Peron (Lulju)

• 55 sena mill-bidu tal-ewwel servizz tal-hovercraft (Lulju)

• 55 sena mill-mewt ta' Marilyn Monroe (Awwissu)

• 50 sena mill-mewt traġika tal-veloċist Ingliż Donald Campbell (Jannar)

• 50 sena mill-ewwel tiġdid kariżmatiku fil-Knisja Kattolika (Frar)

• 50 sena mill-ftuħ tad-diega ħajdroeletronika tal-Iran (Mejju)

• 50 sena mill-bidu tal-Gwerra tas-Sitt Ijiem (Ġunju)

• 50 sena mill-kurunazzjoni tas-Shah tal-Iran (Ottubru)

• 50 sena mill-ewwel transplant tal-qalb (Diċembru)

• 45 sena mill-ftehim storiku ta' Mintoff mal-Gran Britannja (Marzu)

• 45 sena mill-qtil tal-atleti Iżraelin f'Munich (Settembru)

• 40 sena mill-ftuħ taċ-Ċentru Pompidou (Frar)

• 40 sena mill-mewt ta' Elvis Presley (Awwissu)

• 40 sena mill-mewt tal-mużiċista u poeta Ingliż Marc Bolan (Settembru)

• 40 sena mill-qtil tal-attivista antiapartista Sudafrikan Steve Biko (Settembru)

• 40 sena miż-żjara storika ta' Sadat f'Iżrael (Novembru)

• 40 sena mill-qtil ta' Karen Grech (Diċembru)

• 30 sena mill-ewwel vot sinodali mogħti lin-nisa fil-Knisja tal-Ingilterra (Frar)

• 30 sena mill-invażjoni tal-Gżejjer Falklands (April)

• 30 sena mill-mewt tan-Nażista Rudolph Hess (Awwissu)

• 30 sena mill-ftehim bejn Reagan u Gorbachev biex jeqirdu l-bombi nukleari (Diċembru)

• 25 sena mil-Laqgħa Għolja Dinjija fil-Brażil għall-ħarsien tal-ambjent (Ġunju)

• 25 sena mill-vot tal-Knisja tal-Ingilterra biex tordna nisa saċerdoti (Novembru)

• 20 sena mill-ewwel klunaġġ tan-nagħġa Dolly (Frar)

• 20 sena mill-mogħdija ta' Hong Kong liċ-Ċina (Ġunju)

• 20 sena mill-mewt traġika tal-Prinċipessa Diana (Awwissu)

• 15-il sena mill-ħolqien tal-Ewro (Jannar)

• 10 snin mill-qtil ta' Benazir Bhutto (Diċembru)

Jalla s-sena l-ġdida ġġiblek ir-riżq, kif nixtieqlek minn qalbi.


B'saħħet Obama

Nhar il-Ġimgħa, 20 ta' Jannar, tiġi fi tmiemha l-avventura straordinarja ta' Barak Obama meta jħalli għal kollox it-tmexxija tal-gvern tal-Istati Uniti tal-Amerika.

Avventura li bdiet mat-tlettax-il sena ilu, fl-2004, rat lil dan il-bniedem jixref mid-dellijiet biex jilħaq waħda mill-ogħla qċaċet ċivili tad-dinja u jżomm dik il-kisba b'dehen, kariżma u, fuq kollox, unur.

Seħer u faxxinu

Il-Ġimgħa ssir fil-belt kapitali tal-Istati Uniti tal-Amerika, Washington, l-inawgurazzjoni tal-45 President tal-pajjiż, Donald Trump, wara żewġ perjodi ta' erba' snin kull wieħed ta' Barak Obama.

Jinbidel il-President u jinbidel ukoll il-partit politiku fil-gvern, minn Demokratiku għal Repubblikan.

Iżda l-bidla hi ħafna akbar minn hekk, u ferm aktar sinifikattiva.

Minbarra li kien l-ewwel President ta' ġilda sewda—ħaġa fiha nnifisha diġà storika—Obama ġab miegħu ukoll xi ħaġa li kienet ilha nieqsa mill-presidenza Amerikana.

Ġab miegħu xi ħaġa msaħħra u affaxxinanti.

Ġab miegħu tama ħajja fil-futur Amerikan u rispett imġedded lejn l-Istati Uniti mid-dinja.

Is-simpatija tiegħu, il-ħila fid-diskors, l-intelliġenza, il-kunfidenza, l-umur, l-eleganza, u r-rieda li jkun dejjem raġunevoli għamluh bniedem ta' ammirazzjoni, u taw lill-uffiċċju għoli tiegħu stima li kienu ilu ħafna ma jkollu.

Dan mil-lat uman.

Mil-lat politiku, it-tmien snin ta' Obama f'ras il-presidenza Amarikana ma kinux passiġġata.

Jibqgħu memorabbli xi wħud mill-kisbiet diffiċli tiegħu daqskemm xi wħud mill-oqsma fejn, bl-enerġija tiegħu kollha, ma seħħlux jasal fejn ried jew daqskemm xtaq.

Fallimenti u kisbiet

Ma seħħlux Obama jżomm, ngħidu aħna, il-wegħda li jagħlaq il-ħabs infami ta' Guantanamo f'Kuba.

Ma seħħlux iżomm il-wegħda li jġib qrubija akbar bejn il-partiti ewlenin tal-Amerika, anzi kabbarha.

Ma seħħlux iżomm il-wegħda li jnaqqas id-dejn pubbliku ta' pajjiżu.

Ma seħħlux iżomm il-wegħda fil-qasam internazzjoni li jersaq lejn l-oppożituri tal-Amerika bi spirtu ta' djalogu u b'id ta' ħbiberija.

Xi wħud żgur li għandhom il-ħila li jtawlu din il-lista ferm aktar.

Iżda l-kisbiet ta' Obama mhumiex anqas importanti.

Huwa seħħlu jżomm il-wegħda li jtemm ir-reċenzjoni tal-2008.

Seħħlu jżomm il-wegħda li jtejjeb il-ħajja ta' kuljum tal-Amerikan komuni.

Seħħlu jżomm il-wegħda li jrażżan il-banek il-kbar.

Seħħlu jżomm il-wegħda li jnaqqas it-taxxi.

Seħħlu jżomm il-wegħda li jtemm il-gwerra f'Iraq u l-Afganistan.

Seħħlu jżomm il-wegħda jkabbar is-sehem tal-Amerika fil-qasam tal-kummerċ trans-Paċifiku.

Seħħlu jżomm il-wegħda li jaqbad il-problema tal-klima dinjija minn qrunha.

Din il-lista wkoll tista' titwal aktar.

Ma jistax jonqos, madanakollu, li Obama wkoll kellu l-irkejjen mudlama tiegħu.

Kif ittratta mal-Libja aktarx tieħu l-ewwel post fil-lista tad-dubji.

Jista' jkun ukoll li wieħed jikkwestjona kif mexa fis-Sirja.

Id-dubju donnu jirbaħ meta tqis in-nuqqas ta' Obama biex inaqqas l-armi fl-idejn f'pajjiżu.

Jista' jkun li l-akbar dubju jorbot ma' kif Obama ma seħħlux iqajjem l-ekonomija Amerikana daqskemm ħaseb li seta'.

Ħolma, leġġenda, ikona

L-istorja għad tqis għal darba u elf dawn id-dubji, u jistħarreġ fit-tul u fil-fond l-impatt ta' Obama fuq pajjiżu u fuq id-dinja, fejn falla u fejn għamel suċċess, fejn bena u fejn ħatt.

Madanakollu, jibqa' l-fatt li Obama, fih innifsu, bil-personalità kumplessiva tiegħu, kien mument partikularment speċjali fl-istorja Amerikana, xi ftit jew wisq kif kienu Lincoln, Roosevelt u Kennedy.

Obama mhux se jintesa kif ġieb u laħaq.

Nhar il-Ġimgħa, meta jinżel is-separju fuq din il-parti 'presidenzjali' tal-ħajja ta' Obama, aktarx xi ftit jew wisq huwa jidħol fl-isfera tal-miti u l-mitoloġiji.

Għax, minkejja dak li kien fir-realtà tal-fatti politiċi, Obama jista' jkun li hu xbieha akbar minnu nnifsu għal ħafna nies u għal bosta ġenerazzjonijiet.

Aktarx hu parti minn ħolma umana li, b'imgħoddi mkasbar u umiljat, rebħet l-ixkilijiet kollha, ħafna akbar minnha, biex laħqet għoli li kważi kważi qatt ma basret li kien possibbli.

Obama għad isir leġġenda li tiġbor fiha ħwejjeġ mistħajla iżda mixtieqa dejjem; leġġenda mwielda biex ma tmutx; leġġenda ta' proporzjonijiet fantastiċi.

Obama se jkun ikona oħra li ma tmut qatt.


Id-dritt morali tat-tmexxija

F'dak li jirrigwarda l-Istat politiku, id-dritt morali tat-tmexxija jikseb is-saħħa u l-ġustifikazzjoni tiegħu mill-poplu.

Għaldaqstant, huwa l-poplu li jsostni u jżomm wieqaf dan id-dritt, hu l-poplu li jrid ikun kontinwament sodisfatt miż-żamma u l-użu tiegħu, u hu lill-poplu li jrid jingħata rendikont progressiv.

Mandat morali

Id-dritt tat-tmexxija f'pajjiż demokratiku ma jinkisibx biss mil-lat numeriku tal-elettorat, jiġifieri meta l-maġġoranza tal-voti validi f'elezzjoni ġenerali tiffavorixxi partit flok oħrajn.

Dak jista' jkun il-bidu tal-istorja, imma żgur li mhijiex l-istorja kollha.

Għax biex tissokta l-bqija tal-istorja jeħtieġ xi ħaġa oħra.

Jeħtieġ mandat morali ma' dak elettorali.

Il-mandat morali huwa rieda kontinwa ta' favoriment, ta' aċċettazzjoni u ta' approvazzjoni.

Dan huwa mandat li ma jintweriex bil-voti f'kaxex elettorali.

Jintwera b'sentiment ġenerali mifrux fost il-popolazzjoni bbażat fuq l-esperjenza immedjata u fuq il-fiduċja fil-ġejjieni qrib.

Dan hu sentiment li jitħarrek.

Hu fluwidu.

Proprju minħabba li jitgħajjex minn impressjonijiet issuġġeriti minn kuntatt dirett mal-istrutturi tat-tmexxija kif ukoll mill-mezzi ta' komunikazzjoni.

Fuq kollox, hu sentiment ta' dixxerniment kontinwu ta' x'inhu jsir mit-tmexxija, x'seta' sar, x'huwiex qiegħed isir, kif, għala u għalfejn.

Minkejja li hu sentiment intanġibbli u tipikament elastiku, jiġifieri li kapaċi jissaporti inkonvenjenzi fit-tul, xorta waħda hu qawwi, tenaċi u b'ħila li jagħmel ġudizzji kategoriċi.

Il-moralità elettorali

Id-dritt morali tat-tmexxija li jiġi mill-poplu b'dan il-mod mhuwiex ta' min jinjorah.

Għalkemm ħafna drabi ma jreġġax lura mandat elettorali qabel ma dan itemm iż-żmien allokat lilu kostituzzjonalment, iżomm il-polz tat-treġija b'għajnejn attenti, b'moħħ li jiddelibera u, fuq kollox, b'ilsien li jtaqtaq.

Hu minn hawn jikseb il-forza tiegħu.

Ma jiġġudikax addoċċ.

Jiġġudika b'sens ta' moviment u direzzjoni.

Iħoss, jekk trid tgħid hekk, jekk il-mandat elettorali għandux ukoll wieħed morali.

Il-moralità ta' dan il-mandat huwa sens ġenerali ta' jekk it-treġija hijiex kif kienet mistennija jew kif kienet ittamata.

Hi moralità għax tħaddan fiha l-kriterji ta' x'inhu sewwa u x'huwiex, ta' x'inhu xieraq u x'huwiex, ta' x'inhu tajjeb u x'inhu ħażin.

Hi moralità li, fl-aħħar mill-aħħar, hi sensittiva għal jekk il-mandat elettorali huwiex qed jiġi onorat jew le.

Il-moralità tal-elettorat―li, effettivament, hi dejjem akbar mir-rieda tal-maġġoranza elettorali―ma tistax tinbena jew tinħatt wisq faċilment jew artifiċjalment, speċjalment meta hi sostenuta fuq perjodu twil u mibnija b'esperjenzi proprji.

Ovvjament, wieħed m'għandux ma jagħtihiex importanza jew jittrattaha b'mod ħafif.

Fl-aħħar mill-aħħar, se jkun fuqha li se tistrieħ il-maġġoranza elettorali li jmiss.

L-esiġenza elettorali

Għalkemm din il-moralità popolari tat-tmexxija mhijiex insensittiva għal bosta fatturi li mhux dejjem ikollhom x'jaqsmu direttament mal-politika, is-sustanza tagħha hija l-vera termometru tal-pajjiż.

Hija ovvja li, f'kull perjodu governattiv, hi din il-moralità li l-oppożizzjoni politika tipprova tinfluwixxi kemm jista' jkun.

Iżda spiss jiġri li l-oppożizzjoni tiżbalja meta taħseb li tali moralità hi manipulabbli faċilment.

M'hijiex.

La mill-oppożizzjoni u lanqas mill-gvern, u lanqas mill-midja.

Tabilħaqq, dawn u ħafna fatturi influwenti oħra kapaċi jħallu xi għamla ta' effett, iżda mhux daqstant determinanti.

Dan għax l-esperjenza kontreta ta' kuljum ta' dak li l-elettorat jisma', jara, iħoss u jġarrab fil-laħam il-ħaj għandu toqol akbar fl-istima ġenerali tal-ġudizzju prattiku.

Jiena jidhirli li wieħed m'għandux jilgħab jew jissogra wisq ma' din il-moralità.

M'għandux jażżarda żżejjed, għax kapaċi tkun perikoluża.

Wara kollox, hi minnha li jiġi, apparti l-legalità tal-mandat, id-dritt morali tat-tmexxija, u mingħajrha t-treġija titlef is-saħħa u l-ġustifikazzjoni tagħha.

Il-poplu jesiġi sodisfazzjoni morali kontinwament, u għandu raġun u għandu dritt.


Presidenza li se tifnina?

Il-presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropeja hija vetrina rari li biha nistgħu nuru xi wħud mis-sengħat u l-ħiliet tagħna bħala poplu, bħala Stat u bħala nazzjon.

Huwa aktarx improbabbli li nimpressjonaw lil xi ħadd fl-Ewropa b'xi sengħat jew ħiliet straordinarji li kulħadd jistagħġeb bihom.

Li nistgħu nagħmlu huwa li nieħdu din l-okkażjoni ta' darba f'mitt qamar biex għallanqas nuru li m'aħniex poplu retrogradu jew ritardat.

Piż tqil ħafna

Qabel xejn, il-presidenza qed titlob u se tkompli titlob sforz titaniku ta' riżorsi umani u finanzjarji fil-qasam politiku amministrattiv.

Huwa sforz li jidher qed iġebbed bil-kbir dawn ir-riżorsi.

Minkejja li għal din il-presidenza nifhem li ilna nippreparaw bosta snin, xorta waħda jidher li, issa li wasal il-mument, il-piż huwa tqil ħafna u, nittamaw, ma jkunx iżżejjed għalina.

Il-presidenza titlob kompetenza f'ħafna setturi, partikularment amministrattivi, li qajla jidher li għandna f'kwantitajiet rikjesti u meħtieġa.

Nies kompetenti għandna, naturalment, iżda għandu mnejn mhux daqskemm biċċa xogħol kumplessa u impenjattiva bħal din tal-presidenza titlob il-ħin kollu, kull jum, għal sitt xhur sħaħ.

Mil-lat politiku, meta jeħtiġilna nirrispondu b'ħeffa u b'mod kwalifikat għal sitwazzjonijiet li, ippreparat kemm wieħed hu ppreparat għalihom, dejjem jeħduk għall-għarrieda.

Ħafna drabi, dawn huma sitwazzjonjiet, kemm fil-qrib u kemm fil-bogħod, li ftit għandna kuntatt magħhom (jew interess fihom) b'mod dirett.

Xi wħud minnhom qatt ma nistgħu nkunu ppretarati għalihom, aħseb u ara kemm nirrispondu, u noffru tmexxija, għalihom b'mod kwalitattivament għoli u profond.

Nefqa titanika

Jien nammira l-isforz li jidher li qed isir fil-qasam amministrattiv u fil-qasam politiku.

M'għandix dubju li n-nies tagħna se jaqtgħu figura xi ftit jew wisq tajba.

Nittama li, hekk kif igerrbu l-ġimgħat, dan l-isforz straordinarju ma jifniehomx.

Dan kollu nistgħu ngħaqqduh ma' qasam ieħor, dak finanzjarju.

L-ispiża għall-presidenza u t-tħaddim tagħha s'issa la nafuha u aktarx ma se nkunu nafuha qatt.

Nobsor li se tkun f'milljuni bla qies; spiża nazzjonali ġiganteska u kolossali li, milli jidher, ma jidhirx li se niggwadanjaw wisq minnha bħala poplu.

Ovvjament, il-prestiġju tal-presidenza huwa kbir.

Imma dan il-lussu (li kważi kważi hu kapriċċ) jiġi bi prezz, u l-prezz hu titanikament għoli.

Jista' wieħed jitħasseb serjament x'kellna bżonn dan kollu, u jista' wieħed jissusspetta li dan il-kapriċċ lussuż huma biss parti mill-attitudni ġenerali ordinarja biex, bħala Stat, inmattru riġlejna aktar milli l-friex tagħna jippermetti.

Il-fatt jidher li jibqa' li donnha saret drawwa aċċettata (mhux neċessarjament tajba) li, biex nidhru moderni u ta' livell ma' pajjiżi ferm aktar sinjuri minna fl-Ewropa, niġġebbdu, nittawlu u kważi ninfetqu.

Mument ta' spontanjetà

Ħafna minn dak li jien qed nara li qed noffru lill-Ewropa minn din il-vetrina ta' ftit xhur ma jistax jimpressjona lill-Ewropej li għandhom saqajhom fl-art u li jinsabu seba' mitt sena 'l quddiem minna.

Speċjalment fl-oqsma artistiċi.

Aħna nsibuha diffiċli―u xi wħud impossibbli―li naċċettaw li aħna periferiċi kulturalment.

Nagħmlu x'nagħmlu, ukoll jekk nilagħbuha mod ieħor, jew nemmnu mod ieħor, periferiċi se nibqgħu dejjem.

Il-periferija tagħna tista' tkun l-isbaħ ħaġa li għandna u l-aqwa vantaġġ li jista' jkollna.

Tista' tkun l-akar ħaġa li jammiraw fina l-Ewropej.

Imma għal ħafna minna donnu l-fatt li aħna periferiċi huwa motiv ta' mistħija u għajb.

Mhux talli ma jarawhiex bħala vantaġġ u bħala sors ta' kapital kulturali, imma saħansitra jridu jaħbuha u jilagħbuha li ma teżistix.

Attitudni bħal din hi tad-daħk u oġġett ta' redikolu għal min jaf mod ieħor, speċjalment l-Ewropew li ma jippretendix u ma jridx li ngiddbu lilna nfusna għax jarana sbieħ kif aħna, periferiċi.

Il-presidenza m'għandhiex tkun mument ta' artifiċjalità, iżda ta' spontanjetà.

Aktar ma nkunu ġenwini, aktar l-Ewropej jammirawna u jħobbuna.


Id-demm tal-ħajja

L-aqwa għemil ta' tjieba umana huwa dak anonimu.

Mhux biss meta min jirċievi l-għemil ma jkunx jaf min għamlu, imma aktar u aktar li min jagħmel l-għemil ma jkunx jaf min gawda minnu.

L-istess il-karità, meta tkun anonima b'dan il-mod li qed ngħid, hi fl-aqwa tagħha.

Meta tagħti d-demm, dan hu li tkun qed tagħmel.

Tjieba umana, karità nisranija

Jien wieħed minn dawk li, kull tliet xhur, immur bil-ferħ kollu ta' qalbi nagħti d-demm.

Għalija hu sagrifiċċju tabilħaqq żgħir, imma li naf li jiswa' ħafna.

Fiċ-Ċentru tal-Demm fi Gwardamangia, ħdejn id-dħul tal-Isptar San Luqa, dejjem sibt kortesija mill-aqwa u faċiltà kbira biex nagħmel din l-opra ta' tjieba umana u karità nisranija.

Nifhem li mhux kulħadd għandu stonku biex jagħti d-demm.

Għandu mnejn jibża' mil-labra jew ma jħossux komdu meta jara d-demm jinġabar ġo borża.

Iżda nifhem ukoll li l-biċċa l-kbira tagħna m'għandhomx problemi bħal dawn u xorta waħda qatt ma qiesu b'serjetà li jagħtu mid-demm lil ħaddieħor.

Jista' jkun hemm ukoll min ma jistax jitħalla jagħti d-demm, jew minħabba s-saħħa tiegħu nnifsu jew minħabba xi riskju li jista' jinħoloq fil-pazjent li jirċevih.

Fiċ-Ċentru li semmejt dejjem ikun hemm tabib jew tabiba li tara bir-reqqa d-demm jistax jingħata u hekk kulħadd ikollu moħħu mistrieħ.

Donazzjoni li ssalva l-ħajja

L-għoti tad-demm tiegħek lil ħaddieħor huwa każ speċjali ta' għajnuna lill-proxxmu.

Bih litteralment qed tagħti xi ħaġa mill-aktar intima għalik.

Mhux bħal meta tagħti flus, ħwejjeġ, ikel, xorb, oġġetti u l-bqija lil xi ħadd.

Dawn mhumiex parti minna.

Imma d-demm iva.

Bħal meta, ukoll, xi ħadd jagħti organu tal-ġisem lil ħaddieħor.

Dawn iż-żewġ każijiet, l-għoti tad-demm u, ħafna aktar serju, tal-organi, huma wħud mill-isbaħ modi ta' kif bniedem jista' jingħata lil ħaddieħor mingħajr ma jagħmel ħsara gravi lilu nnifsu.

Fil-każ tal-għoti tad-demm, mhux biss il-proċess, imma l-għotja nnifisha hija hekk sempliċi li kważi kważi tgħaġġbek kif tista' tagħmel xi ħaġa daqshekk kbira bi sforz daqshekk żgħir.

Meta pazjent jeħtieġ id-demm, u l-każijiet għal dan ma jonqsux ta' kuljum, ikun qed jilagħba mal-mewt.

Id-donazzjoni tad-demm litteralment issalvah u troddlu l-ħajja.

Daqshekk essenzjali u fundamentali huwa nvolut f'dan il-proċess sempliċi li wieħed jista' jagħmlu mingħajr diffikultajiet kumplikati.

Privileġġ u gratitudni

Personalment, jien inħossni privileġġjat li nista' nagħti din l-għajnuna kull tliet xhur sakemm inkun nista'.

Ma tiswili xejn.

Ma toħloqlix problemi ta' saħħa.

Ma taħlilix ħafna ħin.

Ma timplika ebda diffikultà fit-tul.

Madanakollu, kull darba li nagħti d-demm inħossni li għamilt xi ħaġa, mhux biss sabiħa u xierqa, iżda wkoll prezzjuża.

Ovvjament, il-siwi tad-demm li nagħti għal ħaddieħor huwa talli hu, demm li ħaddieħor għandu bżonnu biex jgħix u ma jmutx.

Imma hemm aspett ieħor ta' din id-donazzjoni: l-anonimat tagħha.

Jien la nkun naf għand min se jmur id-demm—u borża demm, kif jgħiduli, tista' tingħata lil aktar minn persuna waħda—u lanqas min jirċevih ma jkun jaf min tahulu.

Qisu xi ftit bħall-każ tal-id il-leminija li ma tafx x'inhi tagħmel ix-xellugija.

L-anonimità qisha l-garanzija li d-donazzjoni tkun safja u awtentika, mingħajr trombi u rikonoxximenti.

Dan kollu qiegħed ngħidu biex inħajrek tagħti d-demm.

Tista' tmur kuljum, inkluż il-Ħdud u l-festi, jew fiċ-Ċentru ta' Gwardamangia jew fiċ-Ċentru tad-demm f'Għawdex.

Tista' tmur ukoll fis-swali l-kannella tal-Isptar Mater Dei kull nhar ta' Tnejn bejn is-2.00 u s-7.00 ta' filgħaxija, jew fl-Isptar t'Għawdex bejn it-Tnejn u s-Sibt bejn it-8.30 u l-11.30 ta' filgħodu.

Minn hawnhekk nirringrazzja lill-ħaddiema kollha taċ-Ċentru ta' Gwardamangia, mhux talli jagħtuni l-opportunità li nagħmel dan l-att sabiħ ta' tjieba umana u karità nisranija, imma wkoll tal-kortesija sabiħa tagħhom.


Pożittività

Il-ftuħ tal-attivitajiet il-ġimgħa li għaddiet marbuta mal-Belt Valletta bħala waħda miż-żewġ Bliet Kulturali tal-Unjoni Ewropea għall-2018, flimkien mal-ftuħ ta' attivitajiet oħra li qed isiru fl-Olanda, fil-belt ta' Leeuwarden, f'dawn il-jiem, jibgħat messaġġ qawwi ta' pożittività li lkoll kemm aħna neħtieġu l-ħin kollu, iżda aktar f'dan iż-żmien f'pajiżna meta l-'ħabbara tan-negattività' jridu jtammbru f'widnejna il-qtigħ il-qalb u l-biża'.

Is-sabiħ tal-ħajja

Il-belt ta' Leeuwarden hija l-kaptiali provinċjali tal-Istati ta' Friesland, fl-Olanda, u tħaddan aktar minn 108 elf ruħ.

It-tema ewlenija magħżula għal dis-sena speċjali għal din il-belt hija "Lepen Mienskip", li tfisser "sens miftuħ ta' kommunità".

Flimkien mat-tema ewlenija tal-Belt Valletta, li hija ċ-ċelebrazzjoni tal-wirt kulturali, it-temi ewlenin ifakkruna fis-sabiħ tal-ħajja meta mgħajxa b'pożittività.

Din il-kelma, "pożittività", tindika attitudni ottimistika li tagħżel li tħares aktar lejn is-sabiħ tal-ħajja milli lejn l-ikrah.

Hi attitudni li tħeġġeġ dawk il-valuri li jgħaqqdu flok jifirdu, jinkludu flok jeskludu u jfittxu s-soluzzjonijiet flok inewħu fuq il-problemi.

L-ottimiżmu mhuwiex giddieb jew qarrieq meta msejjes fuq ir-realtà.

Ħadd m'għandu jiċħad, jinjora jew iwarrab il-problemi; imma dawn qegħdin hemm biex insolvuhom u nimxu 'l quddiem.

Hawn nies li moħħhom biss fin-negattività; dejjem jibku xortihom, iwaqqgħu lilhom infushom u jiffissaw biss fuq l-ikrah.

Aktar minn hekk, huma nies li donnhom iridu dejjem iwebblu lil ħaddieħor bin-negattività tagħhom.

Dan mhuwiex il-mod kif nagħmlu l-aħjar mill-ħajja delikata u qasira tagħna.

Ftit twissijiet

Fl-imgħoddi, bosta filosfi kienu misħuta b'attitudni negattiva lejn il-ħajja; imma oħrajn, le.

Sa mill-qedem, dejjem kien hemm ħassieba kbar u filosfi li għamlu ħilithom biex ma jaqgħux fil-ħofra tan-negattività u, minkejja t-tbatija, l-hemm u l-keded tal-ħajja, fittxew li jaraw is-sabiħ fiha, kif ukoll dak li jtuq ir-ruħ u l-ispirtu uman lejn ixqfa isbaħ.

Dawn il-filosfi u ħassieba tawna seba' twissijiet ewlenin kif nistgħu nħarsu l-pożittività fina u f'ħaddieħor.

Dawn it-twissijiet li ġejjin jgħoddu għalik u għalija bħala individwi, u jgħoddu wkoll għal gruppi ta' bnedmin, inkluż fuq livell ta' nazzjon:

Iffoka l-enerġija tiegħek

— Il-moħħ enerġiku tagħna jeħtieġ il-gwida konxja tagħna.

Nistgħu nagħżlu 'l fejn l-enerġija tiegħu jidderiġina.

Jekk trid tmur tajjeb, aħseb bħallikieku diġà mort tajjeb.

Għix illum dak li tixtieq għall-għada.

Żomm rabta miegħek innifsek

— Il-fiduċja fina nfusna twassalna biex nirrelataw mad-dinja u mal-oħrajn b'aktar ħeffa.

Il-kurżità tiegħek, l-ambizzjonijiet tiegħek u l-kuraġġ tiegħek stħarriġhom dejjem biex tkun taf lilek innifsek sewwa.

Oħlom il-ġejjieni

— Il-ħolm tal-ħajja juruna fejn u kif irridu nkunu għada pitgħada.

Min ma joħlomx ħolm bħal dan, ma jasal qatt imkien.

Tasal fejn toħlom.

Id-dinja hi dik li tnebbaħ int f'moħħok, f'qalbek u f'ruħek.

Imxi bil-mod

— Min jgħaġġel, jaqa'.

Min iferfex, igerfex.

Min ma jaħsibx biżżejjed fuq għemilu, jitfixkel.

Min jimxi bil-mod, bil-għaqal u bil-ħsieb jasal il-bogħod.

Kun mgħarraf sewwa

— It-tagħrif huwa dak li fuqu naħdmu u nħaddmu biex ngħixu.

Tiblax kulma tisma' jew jingħad.

Ħafna ġurnaliżmu ma tistax tafdah, u lanqas dak li bosta nies iqiegħdu quddiem għajnejk.

Emmen biss meta tkun studjajt l-affarijiet sewwa.

Taħqarx lilek innifsek

— L-ewwel ħniena li trid turi hija lilek innifsek.

Agħraf l-iżbalji tiegħek, imma toqgħodx tmaħmaħ fuqhom; imxi 'l quddiem.

Tweħħilx f'ħaddieħor meta hu tort tiegħek; imma wkoll aċċetta l-limitazzjonijiet tiegħek u għix bihom mill-aħjar li tista'.

Tintelaqx!

— Il-problemi tal-ħajja, jekk tfittex li terbħilhom, isaħħuk, mhux idgħajfuk.

Użahom biex tissaħħaħ.

Adatta ruħek dejjem għaċ-ċirkustanzi li ssib ma wiċċek, aċċetta dak li int u kun dejjem grat jew grata għall-jum ġdid li sebaħ.

Dawn it-twissijiet mhumiex l-uniċi li nista' nsemmi; lanqas m'huma assoluti.

Tista' żżid magħhom jew tnaqqas minnhom.

Kif inhuma, jistgħu jgħinuk tkun persuna li tiffaċċja l-ħajja b'pożittività li żżommok hieni jew hienja, b'saħħtek u b'qalbek qawwija.

Għal dawk li jemmen f'Alla, hemm it-tmien twissija, li hija din:

Afda f'Alla

— Din tfisser: Afda lil Alla.

Ħalli lil Alla jkun Alla.

Tagħmilhiex ta' Alla floku.

Taħseb qatt li tista' tgħallmu jew turih x'għandu jagħmel.

Ħalli għal kollox f'idejh: Hu kapaċi biżżejjed!

Il-ħabbara tan-negattività

Fuq livell ta' nazzjon, il-'ħabbara tan-negattività' jgħajtu kemm jifilħu biex jinstemgħu jew jingħataw widen.

Dawn jidher ċar li ma jħobbux 'il pajjiżna jew lill-poplu tagħna; iħobbu biss lilhom infushom.

Jilagħbuha ta' ottimisti meta huma biss mimlija qrusa, imrar u pessimiżmu.

Agħar minn hekk, huma nies li ma jistgħux iġerrħu l-fatt li l-pajjiż mhuwiex imexxi biss mill-klassi ta' min hu geddumu fix-xgħir, ħobżu maħbuż u żejtu fil-kuż.

Huma nies li jobogħdu l-ugwaljanza; għax iridu biss lil min jikkmanda u 'l min jiġi kkmandat ... imbasta huma jkunu mal-kmandanti u aħna mal-ikkmandati!

Id-dinja tagħhom—dik li huma mwebblin biha f'moħħhom—hija dinja tal-imgħoddi.

Illum u l-ġejjieni mhuwiex tagħhom.

Iridu jreġġgħu l-arloġġ lura biex jerġgħu jibdew isaltnu u jisserdqu fuq kulħadd.

Pajjiżna għamel sew li ċaħadhom; nittama li jibqa' jiċħadhom dejjem, huma u 'l kulmin isir bħalhom.

Il-possibbli

Nies pożittivi, u pajjiż pożittiv, għandhom is-sigriet biex ikunu kuntenti u biex jikbru.

Jistgħu jħarsu lejn il-ġejjieni b'realiżmu produċenti, kif ukoll, jekk iseħħilhom, b'għaqal u b'għerf.

Il-bniedem pożittiv, u pajjiż pożittiv, ma jħarisx lura, ma joqgħodx jibki l-imgħoddi, ma jnawwarx fil-ġrieħi tiegħu, imma jfittex li jissaħħaħ għall-isfidi l-ġodda—u li qatt ma jonqsu—tal-ħajja.

Hemm ħafna x'jista' jaqtagħlna qalbna, imma mhux fuq dan irridu naħsbu, iżda fuq dak—jista' jkun ftit u jista' jkun ħafna—li jagħmlilna l-qalb, isaħħaħna u jeħodna 'l quddiem.

Sakemm nibqgħu pożittivi, nibqgħu wkoll kreattivi.

L-impossibbli ma nistgħux nagħmluh—dan hu l-qasam t'Alla—imma l-possibbli iva.

U l-possibbli noħolquh aħna stess, bl-attitidnijiet u d-deċiżjonijiet tagħna.

Xejn—xejn—m'għandu saħħa biżżejjed biex iwaqqafna ... jekk biss iridu aħna.

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn isfel għal aktar tagħrif.

Grazzi.


Iż-żgħir u l-b'saħħtu

Dawk id-dokumenti li qed jinkixfu fuq nies li nvestew barra l-pajjiżi rispettivi tagħhom, dawk li qed jissejħu bl-Ingliż il-'Paradise Papers', jew, bil-Malti, il-'Karti tal-Qaddisin', jekk xejn juru differenza oħra qawwija bejn iż-żgħar u 'l min hu b'saħħtu finanzjarjament.

Hija differenza li ma nistgħux nistagħġbu biha, iżda li tfakkarna bil-qawwi l-livelli ta' diżugwaljanza li hawn fid-dinja, inkluż f'pajjiżna, u r-rgħiba tal-bniedem fejn twassal.

X'nistgħu nagħmlu kontriha? wieħed jista' jistaqsi.

Atti inetiċi

Il-Karti tal-Qaddisin jammontaw għal madwar 13.4 miljun.

Huma dokumenti elettroniċi kunfidenzjali li jorbtu mal-investiment barra l-pajjiż tal-oriġini.

Dawn inkixfu minn gazzetta Ġermaniża l-Ħadd li għadda, 5 ta' Novembru, 2017.

Il-Karti kixfu mal-120,000 isem ta' individwi jew kumpaniji li jagħmlu investimenti bħal dawn.

L-ammont ta' flus involut f'dawn l-investimenti jlaħħaq l-10 triljun dolloru Amerikan, jiġifieri 10 miljun, miljun, miljun!

Il-biċċa l-kbira ta' dawn l-investimenti mhumiex illegali.

Huma jsiru bis-saħħa ta' entitajiet barranin li, permezz tal-liġijiet ta' pajjiżhom, joffru indulġenzi mit-taxxi bi tnaqqis konsiderevoli.

Minkejja li mhumiex illegali, mhumiex etiċi, jiġifieri mhumiex sewwa għal kollox.

Waħda għax in-nies involuti jinvestu 'l hinn minn pajjiżhom stess, meta suppost ir-raġuni tgħid li għandhom jinvestu f'pajjiżhom, speċjalment ikunu parti mill-gvernijiet rispettivi tagħhom.

It-tieni, meta tqis l-ammonti ta' flus involuti, wieħed ma jistax ma jistaqsix 'Minfejn ġew dal-flus kollha?'

Wieħed jista' jobsor li xi wħud minn dawn l-ammonti tal-għaġeb ikunu ġew minn għejun dubjużi jew saħansitra illegali.

Iżda oħrajn ma jkunux ta' dan it-tip, allavolja l-ammonti xorta waħda jħassbu lil dak li jkun.

It-tielet, il-biċċa l-kbira ta' dawn l-investimenti, jekk mhux kollha, isiru fis-sigriet u l-ħabi.

X'jurik dan?

Ċertifikat ta' falliment

M'għandniex xi ngħidu, dak li hu b'saħħtu biss jista' jagħmel investimenti goffi bħal dawn.

Ċikku l-poplu—iż-żgħir—lanqas biss jista' joħlom bihom.

Mhumiex għal snienu.

Dawn l-investimenti huma biss ħobż għal min hu geddumu fix-xgħir u qed ipappiha tajjeb.

Il-bqija, isaffru l-Aida.

Hija s-sistema selvaġġa kapitalista li għamlet possibbli dawn il-barbaritajiet fid-dinja tagħna tallum, fejn għandek lil min hu mejjet bil-għatx u 'l min hu mejjet fis-sakra.

Il-biċċa l-kbira tan-nies tad-dinja huma dawk li ma jgawdux minn din il-'ġenna tal-art' li tkattar il-flus bħad-dbieben.

Il-Karti tal-Qaddisin isimhom magħhom: huma tal-qaddisin ta' din l-art wikkiela, xħiħa u rgħiba.

Huma l-qaddisin li ssibhom ma' djul il-gvernijiet u n-nies tas-setgħa; li jafu jdawru sold fuq dahar ħaddieħor; li aktarx għandhom subgħajhom imdaħħal f'kull pudina li teżisti f'pajjiżhom u anki f'pajjiż ħaddieħor.

Dal-Karti, jekk trid, huma ċ-ċertifikat tal-falliment tal-kapitaliżmu, li jħaxxen bwiet ftit min-nies filwaqt li jħalli miljuni oħra jaqilgħuha u jikluha jew, agħar, bil-kemm kemm jgħixu.

Nies bla fejda

Tassew li l-Karti tal-Qaddisin mhumiex illegali, għalkemm inetiċi.

Iżda żgur li huma pastażata mill-kbar.

Huma nsult lil kull persuna li taqla' l-ħobża ta' kuljum b'għaraq ta' xbina, li m'għandhiex setgħa, u li ħafna drabi titqies dispensabbli.

Aktar minn hekk ngħid.

Il-Karti, u oħrajn bħalhom, huma insult lill-umanità.

Għax aħna lkoll indaqs u l-għana ta' wieħed hu misruq mill-ġid ta' min m'għandux.

Il-ftit—għall-grazzja t'Alla—li jien ġejt f'kuntatt ma' sitwazzjonijiet fejn rajt kemm ir-rgħiba ta' xi wħud f'pajjiżna tasal biex tnessihom ir-rispett lejn ħaddieħor, kien meta sħabi u jien konna qed nipprovaw insalvaw il-Wied tal-Kalkara.

Dan ġara bosta snin ilu.

Hawnhekk rajt il-kummerċjant id f'id minn taħt il-mejda mal-politiku kemm ta' lewn u kemm ta' ieħor.

Dawn l-affarijiet jiskandalizzawni għax narahom jonqsu serjament mill-umanità.

Jien, ibda biex, lanqas b'antanjola ma rrid immiss magħhom, għax maħmuġin u qarrieqa.

Imma lanqas ma nistenna li ħaddieħor jinxteħet għal porkeriji bħal dawn.

Bniedem ta' veru ma jista' la jkun rgħib u lanqas xħiħ.

Huma bniedem bla fejda.

Agħfas fuq ix-xbieha għal aktar tagħrif:


Korrotti. B'daqshekk?

Iltqajt dan l-aħħar ma' grupp t'Olandiżi biex nagħtihom taħdita fuq it-twemmin fil-gżejjer Maltin.

Meta temmejt dak li ħejjejt biex ngħid, il-mistoqsijiet kienu kollha fuq il-korruzzjoni f'pajjiżna; f'dan biss donnhom kienu interessati.

Ftit tal-ġimgħat wara, kelli komunikazzjoni bl-Internet ma' għadd ta' Spanjoli fuq ix-xogħlijiet letterarji Maltin; il-mistoqsijiet li bdew jagħmluli kienu fuq il-korruzzjoni f'pajjiżna; bħall-oħrajn, f'dan kienu interessati l-aktar.

Korruzzjoni endemika

Dan l-interess makabru qam dan l-aħħar minħabba li kulħadd sema' bina li aħna litteralement noqtlu għall-korruzzjoni.

Ngħiduha kif inhi, il-barranin li qatt ma rifsu fuq artna, u li aktarx bil-kemm qatt semgħu bina qabel, qishom f'daqqa waħda skoprew dak li l-barranin li jgħixu hawnhekk f'Malta jew f'Għawdex tgħallmu mal-ewwel ftit ġimgħat tagħhom fostna, u li aħna, bejnietna, ilna nafu ħafna: li aħna korrotti sa minn qaddisna!

M'għandniex xi ngħidu, dan ma ngħiduh qatt fil-beraħ, u lanqas qatt nammettuh.

Il-Malti u l-Għawdxi minn dejjem tar-ruħ kien, u aktarx hekk jibqa' għal dejjem.

Madanakollu, liema Malti u Għawdxi ma jafx il-qawl 'Aħjar ħabib fis-suq minn mitt skud fis-senduq'?

Kull Malti u Għawdxi jaf li bla ħbieb ma tasal imkien.

Jaf jgħid ukoll: 'Għin ruħek biex Alla jgħinek'; u kulħadd jgħin ruħu.

Kollox sew, li ninqdew bil-ħbieb biex, bis-sewwa jew bid-dnewwa, naslu fejn irridu naslu, ħadd ma jsejħilha 'korruzzjoni'.

Hija kelma kerha, maħmuġa u midinba li aħjar ngħaddu mingħajrha.

Iżda, bħalma jgħid Shakespeare f'Romeo u Ġuljetta: 'Tfuħ l-istess warda b'kull isem ieħor'.

Kulħadd imċappas

Il-korruzzjoni għandha tradizzjoni qadima fostna.

Ma nafx qatt kienx hemm xi ħadd li kiteb l-istorja tagħha.

Aktarx le.

Ħasra; għax, li kellu jagħmel hekk, kien isib li t-tixħim, il-pjaċiri, il-favuri u n-neputiżmi ilhom sekli sħaħ irabbu l-għeruq tagħhom fostna — u, tista' tgħid, dejjem bil-barka tas-sema!

Ibda minn żmien il-Kavallieri—biex ma mmorrux 'il bogħod ħafna—u spiċċa sallum, tgħallimna mill-Knisja u mill-Istat, u minnhom it-tnejn f'kukkanja ma' xulxin, biex ma nsemmux kull istituzzjoni oħra li qatt eżistiet, ibda mill-familja, li dejjem 'id taħsel lill-oħra', u wkoll: 'Ħokkli dahri u nħokklok tiegħek'.

Jien ngħidlek li m'hawnx bniedem Malti u Għawdxi wieħed li m'huwiex korrott f'dal-pajjiż!

Lanqas wieħed.

Lanqas waħda.

Għax ilkoll kemm aħna, ibda minni, tgħallimna nkellmu 'l dan u nkellmu 'l oħra, niftiehmu ma' din u niftiehmu mal-ieħor, ngħaddu kelma ma' wieħed u ngħaddu kelma ma' waħda — biex dak li rridu, fl-aħħar mill-aħħar neħduh.

Imbasta naslu.

Kif ngħidu bejnietna: 'Fejn jidħlu l-interessi m'hemmx permessi'; ... jidħlu biss il-ħbieb u l-ħbieb tal-ħbieb.

Il-bqija jiġi waħdu.

L-għamla normali

Xi wħud dan isejħulu 'qligħ diżonest', jew isejħulu 'frodi', jew jgħidu li jinvolvi t-tixħim bil-pulit.

Dażgur li hu diżonest!

Dażgur li hu frodi!

Dażgur li jinvolvi t-tixħim bil-pulit!

Imma aħna xejn minn dan ma nsejħulu; u m'għandniex għalfejn.

Għax aħna ngħidu li hu 'għaqal' u 'bżulija' meta wieħed iħaddem rasu, jaf minfejn għandu jgħaddi u, fuq kollox, jaf lil min għandu jkellem.

B'daqshekk—għax insejħulu 'għaqal' u 'bżulija'—m'huwiex ħażin?

Dażgur li hu ħażin!

Kien u jibqa' ħażin dejjem.

Imma għalina jgħaddi.

Għalina, nies tar-ruħ kemm trid, dan hu l-għamla normali kif ngħixu, naħdmu, nieklu u nagħmlu sold.

Tant hu normali, li sa minn żmien żemżem waqafna nqisuh moralment korrott.

Inkunu onesti, jekk nafu kif, u l-iswed insejħulu iswed, u l-abjad insejħulu abjad.

Għalxejn il-ħmar jgħajjar lil denbu.

Għax ilkoll kemm aħna, ibda minni, ninsabu f'din il-borma.

Dejjem jaqbel li, qabel ma naraw it-tibna f'għajnejn ħaddieħor, naraw it-travu li għandna f'għajnejn aħna.

B'daqshekk għandna għalfejn nistħu?

U kif!

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt:


Indignazzjoni

L-ewwel sentiment, u l-aktar—u, għandu mnejn, l-uniku—sentiment komuni, li l-poplu Malti u Għawdxi ġarrab mal-qtil godard ta' Daphne Caruana Galizia kienet l-indignazzjoni.

Qabel ma daħal il-partiġġjaniżmu politiku, qabel ma daħlu l-opportunisti, qabel ma bdew il-paniġierki, qabel ma ddeffsu l-moralisti, qabel ma serdqu l-ġudikaturi ... kien hemm l-indignazzjoni.

U bir-raġun.

Sal-lum—għall-anqas s'issa—hija l-indignazzjoni biss li tista' tibqa' tiggwidana biex inżommu rasna fuq għonqna u nġibu rwieħna ta' nies sensibbli.

Indignazzjoni xierqa

Nerġa' ntenni dak li għedt ftit ilu, li jien nista' ma naqbel xejn ma' dak li kienet tgħid Daphne, li jien nista' ma naqbel xejn ma kif kienet tgħidu, li jien nista' ma naqbel xejn mal-partiġġjani, l-opportunisti, il-paniġeristi, il-moralisti u l-ġudikaturi ... imma xorta waħda nibqa' indignat, profondament, għall-qtil hekk indifferenti u krudil.

Min jitlef rasu u jħalli 'l rasu tinġarr mill-partiġġjaniżmu, l-opportuniżmu, il-paniġeriżmu, il-moraliżmu u l-ġudizzju, malajr se jsib li l-indignazzjoni għalih mhijiex biżżejjed.

Magħha jrid jipponta subgħajh bl-addoċċ, iħoll ilsienu biex itaqtaq bla rażan u jħalli 'l qalbu tixxiehel bla għaqal.

Bniedem bħal dan ikun nesa minn fejn telaq, tfixkel fit-triq u tħawwad—jekk qatt kien jaf—fejn ried jasal.

L-indignazzjoni tiġi mill-għarfien ċar kristall li ma jistax ikun li persuna tinqatel bil-mod kif inqatlet Daphne u kollox jibqa' l-istess.

Din l-indignazzjoni hija f'postha.

U hija ġustifikata.

Iżda ma tibqax aktar hekk meta tixxierek man-nuqqas ta' dekor fil-ħsieb, man-nuqqas ta' rażan fid-diskors u man-nuqqas ta' għaqal fl-għemil.

Minn din nistgħu nkunu ċerti: li l-ebda partiġġjan, l-ebda opportunist, l-ebda paniġerist, l-ebda moralist u l-ġudikatur ma qatt jista' jkun dekoruż, rżin jew għaqli.

Jien, għal wieħed, ma rrid qatt li nkun magħdud ma' dawn.

Għadab żvijjat

Wara l-qtil brutali ta' Daphne, dan in-nazzjon seta' tabilħaqq ġie magħqud fl-indignazzjoni tiegħu.

Li kieku għamel hekk, kien juri lid-dinja kollha li hu nazzjon għaref, matur u ta' ġieħ.

Kien juri li mhuwiex nazzjon maħkum mill-għama tal-passjoni, jew mill-kilba tal-ġlied, imma mid-dehen tal-prudenza u mill-għożża tar-raġuni.

Minflok, xi wħud intelqu għat-tkattir tal-firda, għat-tgħajjir, għall-insulti, għat-theddid u għall-offiżi.

Fl-għaġla tagħhom biex jidderieġu l-għadab ġust tagħhom, immirawh lejn min ġie ġie, kuntenti li issa kellhom fuq xiex jitgħajru.

Allaħares dan-nazzjon u dal-poplu mhuwiex indignat bil-qtil feroċi ta' Daphne, imma x'ħasra kbira hi li xi wħud ġrew biex ilibbsu l-antipatiji qodma tagħhom b'din l-indignazzjoni, biex b'hekk ħammġuha u kasbruha, u waqqgħu wiċċ il-pajjiż li jgħidu li jħobbu.

L-għaqda l-ewwel

Jien, għal wieħed, profondament indignat b'dan l-assassinju atroċi u moqżież, u, mal-biċċa l-kbira ta' dan il-poplu, ma nistax nistenna li jgħaddi qisu qatt ma kien xejn, jew li xi ċittadin jista', f'pajjiż bħal dan, jiġi ttrattat b'dan il-mod.

Imma ma nista' qatt naċċetta li dan ikun skuża għal aktar irrazzjonalità, irresponsabbiltà u mibegħda.

Dan hu li qed naraw minn xi xħud.

Huma min huma—jistgħu jkunu ta' naħa u jistgħu jkunu ta' oħra—jien ma nista' qatt inqis lili nnifsu wieħed minnhom.

Quddiem dal-qtil terribbli ta' Daphne, l-ewwel li m'għandha tiġi hija l-għaqda ta' bejnietna, u żgur mhux il-firda u l-mibegħda.

Għall-partiġġjani, l-opportunisti, il-paniġeristi, il-moralisti u l-ġudikaturi, kull skuża hi tajba biex irewħu l-qrusa tagħhom.

Imma min hu f'sensih, ma jisseħibx magħhom; ma jħallihomx jinqdew bih għall-iskopijiet moqżieża tagħhom.

Din hi siegħa li fiha nistgħu nuru tabilħaqq li aħna nazzjon għaref, matur u ta' ġieħ.


L-akbar ħtieġa

Ilkoll nafu x'inhuma l-ħtiġijiet personali tagħna; għall-anqas hekk naħsbu.

Huma ħtiġijiet ta' kull għamla u sura; għal moħħna, qalbna u ġisimna.

Xi wħud mill-ħtiġijiet huma kapriċċużi; oħrajn essenzjali.

Iżda jista' jkun li hemm ukoll ħtiġijiet li jaħarbulna minn moħħna; insejnihom jew nessewhomlna.

Fosthom jista' jkun hemm l-akbar ħtieġa: dik li NISTAQSU!

Il-kumdità materjali

Aħna lkoll neħtieġu kull xorta ta' affarijiet biex niffunzjonaw tajjeb.

Irridu nieklu u nixorbu; irridu nilbsu; irridu saqaf fuq rasna; irridu nżommu lilna nfusna nodfa u b'saħħtina; irridu naħdmu; irridu niddevertu; irridu nieħdu ħsieb il-familja tagħna; irridu nitgħallmu u nedukaw lilna nfusna; irridu t-trasport; irridu nżommuna informati; irridu l-ħbieb; irridu ... irridu ... irridu.

Ħafna minn dawn il-ħtiġijiet huma tabilħaqq meħtieġa.

Oħrajn m'humiex; huma ħtiġijiet maħluqa, jew mill-kappriċċożità tagħna, jew mis-suq li jagħfas fuqna.

Is-suq, infatti, il-ħin kollu jwebbilna biex niksbu, niksbu, niksbu, u nixtru, nixtru u nixtru.

Dejjem qiegħed iwebbilna li għandna l-ħtieġa ta' aktar affarijiet ... meta fil-fatt ma jkollniex.

L-Alla 'Kumdità'—alla kbir u qawwi, l-aktar tal-pajjiżi żviluppati—hu donnu dejjem bil-ġuħ; dejjem irid; dejjem jara x'se jdaħħlilna f'rasna.

U aħna, ibda minni, ħafna drabi noqogħdu għalih; inpaxxuh; nagħtuh widen.

B'hekk, il-ħtiġijiet tagħna—veri jew mistħajla—il-ħin kollu joktru u jiżdiedu.

M'hemmx tmiem għalihom.

Hemm biss kluba.

Moħħ fuq tiegħu

Bħala pajjiż ukoll, il-ħtiġijiet joktru skont il-livell taċ-ċiviltà tagħna.

Ħadd minna m'għadu jikkuntenta ruħu b'li jgħaddi.

Irridu kollox; irridu l-aħjar; irriduh malajr; irriduh issa.

Ma nħossux li għandna nkunu inqas minn pajjiżi oħra f'dawk li huma servizzi, kumditajiet u faċilitajiet.

Ma tagħtiniex tort sal-aħħar: ilkoll kemm aħna nħallsu l-belli flejjes għal dan kollu; u nħossu li għandna jedd għalih.

Imma l-jedd m'għandux jieqaf mal-ħtiġijiet—veri jew mistħajla—materjali.

Il-kultura tagħna, il-kultura ta' moħħna u ta' qalbna, il-kultura tal-karattru tagħna u tal-personalitajiet tagħna ... dawn ukoll għandhom il-ħtiġijiet tagħhom; u bosta drabi ninsewhom.

Anzi, ħafna drabi l-kumdità fiżika tgħażżen il-moħħ, ittellqu u traqqadnu l-ħajra biex jibqa' jikber, jitgħallem ... u jaħseb.

Il-kumdità spiss issibha l-qerda tad-dinamiżmu, kemm jekk fiżika u kemm jekk mentali.

Moħħ fuq ruħu ma jfittixx biss li jitpaxxa u jorqod; ifittex li jkun attiv, li jfittex, li jiskopri u, fuq kollox, ... li jistaqsi.

Moħħ għażżien huwa l-qerda ta' bniedem, ukoll jekk dak il-bniedem ikun fiżikment paxxut f'kollox.

Moħħ għażżien u mitluq ixejjaħ in-nies; mhux biss, imma wkoll jagħmilhom ħobż għal min irid jisfruttahom.

Is-suq konsumerista hu tal-ewwel li jisfrutta mħuħ bħal dawn.

L-għażż tal-lum

Moħħ ħadd m'għandu jkun hekk.

Kultura b'saħħitha—kultura tal-qalb, trar-ruħ, tal-ispirtu, tal-karattru, tal-personalità, tal-individwalità, tal-identità—tiddependi fuq moħħ attiv li ma jikkuntenta qatt b'dak li għandu; moħħ li jrid dejjem ikun jaf aktar, moħħ li jikkwestjona dak li ħaddieħor iridu jaċċetta bla diskussjoni, moħħ li jiddubita miċ-ċertitudnijiet, moħħ ... li jistaqsi dejjem.

Din, infatti, hija l-akbar ħtieġa tal-poplu Malti u Għawdxi llum: li jitgħallem u jidra jistaqsi aktar.

Le, mhux li jaċċetta u jibla' kollox; mhux li joqgħod għal kulma jgħidulu, kemm jekk il-politiċi, kemm jekk is-saċerdoti, kemm jekk is-suq, kemm jekk il-midja, u kemm jekk il-ħbieb u l-qraba.

Moħħ b'saħħtu, jistaqsi dejjem; ma jibla' xejn mingħajr ma l-ewwel jixtarru u jqisu sew.

Ħażin jekk jien u int inġiegħlu moħħna jitgħażżen, jintreħa jew jorqod.

Ħażin jekk nieqfu nistaqsu.

Ħażin jekk inkunu mzazen.

Ħażin għax dan ifaqqar 'il qalbna u 'l ruħna u 'l-ispirtu tagħna; ħażin għax imarrad il-personalità, l-identità u l-karattru tagħna.

Bnedmin b'saħħithom f'ruħhom daqskemm f'ġisimhom ma jittraskuraw qatt din l-akbar ħtieġa li jistaqsu.

Is-sena t-tajba lil kulħadd!

Agħfas fuq ix-xbieha t'hawn taħt għal aktar tagħrif.

Grazzi.