X'inhu l-objettiv ewlieni tad-Direttiva dwar il-Prodotti tal-Plastik li Jintużaw Darba Biss (Single-Use Plastics, SUP) u l-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni tagħha? Id-Direttiva (UE) 2019/904 dwar il-plastik li jintuża darba biss ġiet adottata f'Ġunju 2019 bil-għan li tipprevjeni u tnaqqas l-impatt ta' ċerti prodotti tal-plastik fuq l-ambjent, b'mod partikolari l-ambjent akkwatiku, u fuq is-saħħa tal-bniedem, kif ukoll li tippromwovi t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari b'mudelli ta' negozju, prodotti u materjali innovattivi u sostenibbli. Id-Direttiva jeħtieġ li tiġi trasposta fil-liġi nazzjonali u applikata mit-3 ta' Lulju 2021. Il-Linji Gwida dwar ir-regoli għall-prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss adottati llum se jiffaċilitaw applikazzjoni korretta u armonizzata tal-partijiet ewlenin tad-Direttiva, b'mod partikolari, dwar id-definizzjoni ta' plastik, ta' prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss magħmula kompletament jew parzjalment mill-plastik, u l-oġġetti differenti koperti mid-Direttiva. B'din id-Direttiva l-UE tinsab fuq quddiem nett fil-ġlieda globali kontra l-iskart fil-baħar. Id-Direttiva hija element essenzjali tal-Istrateġija tal-Kummissjoni dwar il-Plastik u l-Pjan ta' Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari peress li tistimula l-produzzjoni u l-użu ta' alternattivi sostenibbli li jevitaw l-iskart fil-baħar. Hija tikkontribwixxi wkoll għall-Pjan ta' Azzjoni ta' Tniġġis Żero u tindirizza t-tħassib għal aktar sostenibbiltà taċ-ċittadini Ewropej. Għaliex l-UE qed tindirizza l-iskart tal-plastik? Aktar minn 80 % tal-iskart fil-baħar huwa plastik. Il-plastik jakkumula fl-ibħra, fl-oċeani u fil-bajjiet fl-UE u madwar id-dinja. Ir-residwi tal-plastik huma ta' ħsara għall-ħajja u għall-bijodiversità tal-baħar u jinsabu fi speċijiet tal-baħar — bħall-fkieren tal-baħar, il-foki, il-baleni u l-għasafar, u wkoll fil-ħut u l-frott tal-baħar, u fl-aħħar nett fil-katina alimentari tal-bniedem. Il-plastik huwa materjal konvenjenti, utli u ta' valur, iżda jeħtieġ li nużawh b'mod differenti. Meta jintrema, il-plastik jikkawża ħsara ambjentali u jħalli impatti negattivi fuq l-ekonomija tagħna, kemm f'termini ta' valur ekonomiku mitluf fil-materjal kif ukoll fl-ispejjeż tat-tindif u t-telf għat-turiżmu, is-sajd u t-tbaħħir. Bil-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-UE qed toħloq ekonomija ċirkolari fejn il-prodotti tal-plastik jintużaw b'modi aktar sostenibbli, jintużaw mill-ġdid u jiġu riċiklati, mingħajr ma jinħoloq skart jew tniġġis. X'inhi d-definizzjoni ta' plastik u prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss skont id-Direttiva SUP? Skont id-Direttiva, id-definizzjoni ta' plastik tinkludi materjali li jikkonsistu f'polimeru li miegħu setgħu ġew miżjuda addittivi jew sustanzi oħra, u li jistgħu jiffunzjonaw bħala komponent strutturali ewlieni tal-prodotti finali, bl-eċċezzjoni ta' polimeri naturali li ma ġewx modifikati kimikament. Id-Direttiva teżenta ż-żebgħa, il-linka u l-adeżivi. Il-Linji Gwida jiċċaraw aktar b'mod speċjali t-termini “polimeru naturali” u “modifika kimika” biex tiġi żgurata implimentazzjoni konsistenti madwar l-UE. Il-prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss ikopru l-prodotti li huma kompletament jew parzjalment magħmula mill-plastik u tipikament maħsuba biex jintużaw darba biss jew għal żmien qasir qabel ma jintremew. Dawn huma mmirati sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-protezzjoni tal-ambjent u l-promozzjoni tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari b'mudelli ta' negozju, prodotti u materjali innovattivi u sostenibbli. Il-plastik bijodegradabbli huwa inkluż? Il-plastik bijodegradabbli/b'bażi bijoloġika jitqies bħala plastik skont id-Direttiva SUP. Bħalissa, m'hemmx standards tekniċi li dwarhom hemm qbil ġenerali disponibbli biex jiċċertifikaw li prodott tal-plastik speċifiku huwa bijodegradabbli kif xieraq fl-ambjent tal-baħar fi żmien qasir u mingħajr ma jikkawża ħsara lill-ambjent. Peress li dan huwa qasam li qed jiżviluppa b'rata mgħaġġla, ir-rieżami tad-Direttiva fl-2027 se jinkludi valutazzjoni tal-progress xjentifiku u tekniku dwar kriterji jew standard għall-bijodegradabbiltà fl-ambjent tal-baħar applikabbli għall-prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss. Fil-kuntest tal-Pjan ta' Azzjoni ġdid għal Ekonomija Ċirkolari, il-Kummissjoni qed tippjana li fl-2022 tiżviluppa qafas ta' politika dwar l-użu ta' plastik bijodegradabbli jew kompostabbli, abbażi ta' valutazzjoni tal-applikazzjonijiet fejn tali użu jista' jkun ta' benefiċċju għall-ambjent, u tal-kriterji għal tali applikazzjonijiet. Il-prodotti bbażati fuq il-karta li fihom il-kisi jew il-kisi tal-plastik jitqiesu bħala prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss skont id-Direttiva? Id-Direttiva tispeċifika b'mod espliċitu li l-kamp ta' applikazzjoni tagħha jkopri prodotti li jintużaw darba biss magħmula kompletament jew parzjalment mill-plastik. L-inklużjoni ta' prodotti bbażati fuq il-karta li jintużaw darba biss b'passata jew kisi tal-plastik hija konformi mal-objettivi ewlenin tad-Direttiva biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik u tiġi promossa ekonomija aktar ċirkolari fejn il-prevenzjoni tal-iskart hija ta' importanza kbira. Meta tali tazzi, kontenituri jew platti tal-ikel miksija bil-plastik ikunu mormija, il-karta tista' tinħall relattivament malajr, iżda l-parti tal-plastik jaf tibqa' fl-ambjent għal ħafna snin, u potenzjalment tkompli tiddiżintegra f'mikroplastiċi. Li kieku dawn il-prodotti ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva, dan kien idgħajjef b'mod konsiderevoli l-impatt tagħha fuq it-tnaqqis taż-żibel fil-baħar u l-promozzjoni ta' ekonomija aktar ċirkolari, mhux l-inqas minħabba r-riskju li tazzi magħmula kompletament mill-plastik sempliċement jiġu sostitwiti minn prodotti bbażati fuq il-karta miksija bil-plastik, mingħajr ma jinbidlu x-xejriet ta' konsum ta' ħela relatati ma' dan. Liema prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss huma affettwati mir-regoli l-ġodda? Sat-3 ta' Lulju ta' din is-sena, l-Istati Membri jrid ikollhom fis-seħħ miżuri biex jiżguraw li ċerti prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss ma jkunux jistgħu jibqgħu jitqiegħdu fis-suq tal-UE. Dawk huma prodotti magħżula li għalihom jeżistu alternattivi affordabbli fis-suq: stikek tal-cotton buds, pożati, platti, straws, ħawwada tax-xorb, stikek tal-bżieżaq, kif ukoll kikkri, kontenituri tal-ikel u tax-xorb magħmula minn polistiren espandut, u l-prodotti kollha magħmula mill-plastik ossodegradabbli. Għal prodotti tal-plastik oħrajn li jintużaw darba biss, bħall-irkaptu tas-sajd u l-wet wipes, ġew deċiżi miżuri oħra, bħal-limitazzjoni tal-użu tagħhom, it-tnaqqis tal-konsum tagħhom u l-prevenzjoni tar-rimi permezz ta' rekwiżiti ta' tikkettar, skemi ta' responsabbiltà estiża tal-produttur (“il-prinċipju ta' min iniġġes iħallas”), kampanji ta' sensibilizzazzjoni u rekwiżiti tad-disinn tal-prodott. L-Istati Membri huma obbligati wkoll li jiżguraw li ċerti prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss li jitqiegħdu fis-suq tagħhom ikollhom marka fuq il-prodott jew l-imballaġġ tagħhom biex il-konsumaturi jsiru konxji dwar il-preżenza tal-plastik fil-prodott u l-metodu xieraq għar-rimi, inkluża l-ħtieġa li jiġi evitat ir-rimi. Dan jikkonċerna l-assorbenti sanitarji (pads), it-tampuni u l-applikaturi tat-tampuni, il-wet wipes (jiġifieri l-wipes għall-kura tas-saħħa u domestiċi imxarrbin minn qabel), il-prodotti tat-tabakk bil-filtri u l-filtri kkummerċjalizzati għall-użu flimkien mal-prodotti tat-tabakk, u l-kikkri għax-xorb. Barra minn hekk, jeħtieġ li l-Istati Membri jieħdu passi biex jevitaw li jintremew il-kontenituri tal-ikel, il-kontenituri tax-xorb, il-pakketti u t-tgeżwir, il-kikkri tax-xorb, il-basktijiet tal-plastik ħfief, il-wet wipes, il-bżieżaq, il-prodotti tat-tabakk bil-filtri u l-filtri kkummerċjalizzati għall-użu flimkien mal-prodotti tat-tabakk, kif ukoll l-irkaptu tas-sajd, u li jitnaddaf l-iskart tagħhom. Kif għandhom jiġu mmarkati l-prodotti? L-immarkar ta' ċerti prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss se jkollu jsegwi r-regoli stabbiliti fir-Regolament ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni, tas-17 ta' Diċembru 2020, dwar l-ispeċifikazzjonijiet armonizzati tal-immarkar fuq prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss elenkati fil-Parti D tal-Anness tad-Direttiva (UE) 2019/904. Il-pittogrammi vettorizzati fl-ordni li jidhru fl-Annessi minn I sa IV tar-Regolament ta' Implimentazzjoni, bil-lingwi uffiċjali kollha tal-Istati Membri tal-UE u l-Irlandiż jinsabu hawnhekk. Għaliex id-Direttiva SUP tittratta speċifikament l-irkaptu tas-sajd? L-oġġetti relatati mas-sajd jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għall-iskart fil-baħar, li jirrappreżenta 27 % tal-oġġetti tal-plastik mormija li jinstabu fuq ix-xtajtiet. Id-Direttiva riveduta dwar il-Faċilitajiet tal-Akkoljenza fil-Portijiet tiskoraġġixxi r-rimi ta' rkaptu tas-sajd fil-baħar billi tneħħi l-penali finanzjarji biex dan jittella' l-art. Id-Direttiva SUP tiżgura li ladarba jittella' l-art, jiġi ttrattat kif xieraq. F'konformità mal-prinċipju ta' “min iniġġes iħallas”, id-Direttiva SUP timponi responsabbiltà estiża tal-produttur. Dan ifisser li l-produtturi tal-irkaptu se jkunu responsabbli għall-ġbir u r-rimi ambjentalment responsabbli tal-irkaptu inkluż tagħmir imkisser u fi tmiem iċ-ċiklu ta' ħajtu, kif ukoll irkaptu mitluf mistad matul l-operazzjonijiet tas-sajd. Mill-2022, l-Istati Membri se jkunu obbligati jirrappurtaw dwar l-irkaptu tas-sajd li fih il-plastik imqiegħed fis-suq u l-irkaptu tas-sajd miġbur mill-baħar. Għaliex l-Istati Membri jeħtiġilhom jirrapportaw dwar l-irkaptu tas-sajd li fih il-plastik imqiegħed fis-suq u l-iskart tal-irkaptu tas-sajd miġbur? Id-Direttiva SUP tipprovdi mod sempliċi, uniformi u konsistenti ta' rappurtar. Dan se jippermetti li jitqabbel l-għadd ta' rkaptu tas-sajd imqiegħed fis-suq li għandu jitqabbel ma' dak miġbur. Dan se jagħti stampa ċara tal-opportunitajiet lin-negozju tar-riċiklaġġ u se jipprovdi l-kontribut meħtieġ biex il-Kummissjoni tistabbilixxi miri ta' ġbir vinkolanti tal-UE fil-futur. X'kien l-impatt tal-kriżi tal-COVID fuq l-użu ta' prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss? Ċerti prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss għandhom rwol kritiku u prattiku fil-pandemija attwali, speċjalment fis-settur tas-saħħa, tal-ikel u tas-servizzi tal-ikel. Id-Direttiva SUP ma tkoprix tagħmir ta' protezzjoni personali bħal maskri tal-wiċċ jew ingwanti li jintużaw darba biss li żdiedu fl-użu u fl-iskart fl-ambjent minħabba l-isforzi fil-ġlieda kontra l-pandemija tal-COVID. Madankollu, tali skart jaqa' taħt dispożizzjonijiet aktar ġenerali tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart (id-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart), li tirrikjedi mmaniġġjar xieraq tal-iskart u tipprojbixxi r-rimi taż-żibel. Fil-miżuri tagħhom biex jittrasponu u jimplimentaw din id-Direttiva, l-Istati Membri jridu jikkonformaw mal-liġi tal-Unjoni dwar l-ikel biex jiżguraw li l-iġjene tal-ikel u s-sikurezza tal-ikel ma jiġux kompromessi, u jinkoraġġixxu l-użu ta' alternattivi sostenibbli għall-plastik li jintuża darba biss fejn possibbli għal materjali maħsuba biex jiġu f'kuntatt mal-ikel. Madankollu, alternattivi li jintużaw darba biss jibqgħu għażla wkoll skont id-Direttiva SUP peress li l-prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss ikkonċernati (b'mod partikolari l-kontenituri tal-ikel) għadhom jistgħu jitqiegħdu fis-suq, filwaqt li l-konsum globali tagħhom irid jitnaqqas. Dan huwa partikolarment rilevanti f'każijiet fejn is-sikurezza u l-iġjene ta' prodotti b'użu multiplu ma jistgħux jiġu garantiti. Għal aktar informazzjoni Ara l-istqarrija għall-istampa - IP/21/2710