Il-proġetti ta' interess komuni (PCIs) huma proġetti infrastrutturali ewlenin li għandhom l-għan li jikkompletaw is-suq intern Ewropew tal-enerġija sabiex jgħinu lill-UE tilħaq l-objettivi tal-politika tagħha dwar l-enerġija u l-klima: iwasslu l-enerġija affordabbli, sigura u sostenibbli għall-Ewropej kollha u jikkontribwixxu għal ekonomija newtrali għall-klima sal-2050. Il-5 lista ta' PCI tinkludi 98 proġett: 67 proġett ta' trażmissjoni u ħżin tal-elettriku, 20 proġett tal-gass (elenkati preċedentement fir-raba' lista ta' PCI), sitt proġetti tan-network tas-CO2 u ħames proġetti ta' grilji intelliġenti. Il-lista s-sħiħa tal-proġetti tinsab hawn. Skont ir-Regolament TEN-E attwali, biex proġett isir PCI, dan jenħtieġ li jkun infrastruttura tan-network tal-enerġija li jkollha impatt sinifikanti fuq mill-inqas żewġ Stati Membri tal-UE u tikkontribwixxi għal mill-inqas wieħed mill-objettivi ta' politika li ġejjin: a) ittejjeb l-integrazzjoni tas-suq u tikkontribwixxi għall-integrazzjoni tan-networks tal-Istati Membri, b) iżżid il-kompetizzjoni fis-swieq tal-enerġija billi toffri alternattivi lill-konsumaturi, c) ittejjeb is-sigurtà tal-provvista, d) tikkontribwixxi għall-objettiv tas-sostenibbiltà, eż. billi tappoġġa l-ġenerazzjoni rinnovabbli u t-tnaqqis tas-CO2. F'konformità mar-Regolament eżistenti dwar in-networks trans-Ewropej tal-enerġija (TEN-E), huma biss dawk il-proġetti tal-elettriku u tal-gass li huma inklużi fl-aħħar Pjanijiet ta' Għaxar Snin għall-Iżvilupp tan-Network (TYNDPs) imħejjija min-Network Ewropew għall-Operaturi tas-Sistemi ta' Trażmissjoni tal-gass u tal-elettriku (ENTSOG u ENTSO-E) li jistgħu jsiru PCIs, peress li dawn il-Pjanijiet jenfasizzaw il-benefiċċji soċjoekonomiċi tal-proġetti għas-sistema tal-enerġija tal-UE. Il-Kummissjoni pproponiet ir-reviżjoni tar-Regolament TEN-E li teskludi l-appoġġ għall-infrastruttura taż-żejt u tal-gass fil-listi futuri tal-PCIs, u toħloq obbligu għall-proġetti kollha li jissodisfaw kriterji obbligatorji ta' sostenibbiltà kif ukoll li jsegwu l-prinċipju “la tagħmilx ħsara sinifikanti” kif stabbilit fil-Patt Ekoloġiku. Madankollu, dan ir-Regolament għadu għaddej mill-proċess leġiżlattiv fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsill, għalhekk il-Kummissjoni hija marbuta li tuża l-bażi legali eżistenti għall-ħames lista ta' PCI. Il-PCIs jibbenefikaw minn għadd ta' vantaġġi: a) proċeduri simplifikati għall-għoti tal-permessi (limitu ta' żmien vinkolanti ta' tliet snin u nofs); b) valutazzjoni ambjentali mtejba, imħaffa u ssimplifikata iktar; c) awtorità kompetenti nazzjonali waħda (punt uniku ta' servizz) li tikkordina l-proċeduri kollha għall-għoti tal-permessi; d) proċedura li tippermetti l-allokazzjoni ta' kostijiet tal-investiment (kostruzzjoni) fost l-Istati Membri li jibbenefikaw mill-PCI; e) eliġibbiltà li jirċievu għajnuna finanzjarja fil-kuntest tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE) fil-forma ta' għotjiet ta' flus u strumenti finanzjarji innovattivi. Ta' min jinnota li ma hemm l-ebda garanzija ta' finanzjament mill-UE għal proġetti fuq il-lista tal-PCI. Il-ħames lista ta' PCI tirrifletti l-prijoritajiet ta' politika li qed jevolvu relatati mal-ilħuq tal-għanijiet tan-newtralità klimatika tal-UE u mat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa: ma fihiex proġetti ġodda ta' infrastruttura tal-gass, u l-ebda proġett taż-żejt u, għalhekk, tittrasferixxi b'mod qawwi l-prijorità għall-infrastruttura li tappoġġa l-aktar l-għanijiet ta' dekarbonizzazzjoni tal-UE. Fir-rigward tal-elettriku, il-lista fiha 61 proġett ta' trażmissjoni u sitt proġetti ta' ħżin. Il-proġetti ntgħażlu bil-għan li jimlew il-lakuni infrastrutturali li fadal u jippermettu tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika bla xkiel. L-għadd aktar baxx meta mqabbel mal-100 proġett inklużi fir-raba' lista ta' PCI jista' jiġi spjegat mit-tlestija (jew kważi tlestija) ta' 14-il proġett ta' interkonnessjoni u mill-bidla fl-istatus tar-Renju Unit minn Stat Membru għal pajjiż terz, li wassal għall-ineliġibbiltà ta' 12-il proġett li kienu fuq ir-raba' lista. L-interkonnessjonijiet tal-elettriku huma essenzjali biex jintlaħqu l-miri tal-2030 u l-objettiv tan-newtralità klimatika bl-inqas kost għas-soċjetà. Il-Kummissjoni poġġiet enfasi akbar fuq it-trażmissjoni tal-elettriku fil-proposta għal Regolament TEN-E rivedut, b'mod partikolari permezz ta' dispożizzjonijiet speċifiċi li jippermettu żieda ambizzjuża tas-sistemi ta' distribuzzjoni fil-baħar madwar il-baċiri tal-baħar fl-Ewropa. Ladarba r-regoli l-ġodda jidħlu fis-seħħ, nistennew li naraw aktar minn dawn il-proġetti fil-listi futuri tal-PCI. L-għadd ta' PCIs tal-gass huwa mnaqqas minn 32 proġett fil-lista preċedenti għal 20. Dawn il-proġetti huma meħtieġa biex tiġi żgurata sigurtà tal-provvista għall-Istati Membri kollha. Ladarba jitlestew dawn il-proġetti avvanzati, ma jibqax il-bżonn li l-proġetti tal-gass jiġu appoġġati bi status ta' PCI. Ma hemm l-ebda proġetti ġodda tal-infrastruttura tal-gass li qed jiġu appoġġjati bil-proposta tal-lum. Dan jissottolinja r-robustezza u r-reżiljenza tal-grilja tal-gass eżistenti tal-UE, kif ukoll ir-rieda tal-UE li gradwalment telimina l-appoġġ għall-infrastruttura tal-fjuwils fossili. L-għadd baxx ta' proġetti tal-gass fil-lista huwa wkoll ir-riżultat tal-valutazzjoni msaħħa tas-sostenibbiltà applikata għall-PCIs kandidati fil-qasam tal-gass. Il-lista tinkludi ħames proġetti ta' grilji intelliġenti u sitt proġetti tan-network tas-CO2. L-importanza relattiva tagħhom bħala sehem mill-proġetti kollha fil-lista tal-PCIs hija mistennija li tikber u dawn il-proġetti huma mistennija li jkollhom rwol dejjem akbar fil-futur. Il-Kummissjoni hija impenjata li tallinja l-leġiżlazzjoni kollha tagħha dwar l-enerġija u l-klima mal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku. F'Diċembru li għadda, ippreżentajna proposta għar-reviżjoni tar-Regolament TEN-E, li ma jibqax jippermetti li l-infrastruttura taż-żejt u tal-gass naturali ssir Proġetti ta' Interess Komuni (PCIs). Din il-bidla fil-politika tirrifletti l-kisbiet tal-politika TEN-E fl-iżgurar ta' infrastruttura robusta u reżiljenti għax-xokkijiet u l-użu ta' gassijiet rinnovabbli. Din tobbliga wkoll il-proġetti futuri kollha fuq il-lista tal-PCIs biex jissodisfaw il-kriterji obbligatorji ta' sostenibbiltà. Sadanittant, il-Kummissjoni hija obbligata bil-liġi li tippreżenta l-ħames lista ta' proġetti PCI sal-aħħar ta' din is-sena abbażi tar-Regolament TEN-E attwali, li jinkludi fil-kamp ta' applikazzjoni tiegħu l-infrastruttura tal-gass naturali. Il-gass naturali huwa fjuwil ta' tranżizzjoni u neħtieġu niżguraw li l-infrastruttura li tittrasporta l-gass naturali llum taqdina wkoll biex nilħqu l-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku u tas-sigurtà tal-enerġija tagħna fil-futur. Illum qed jissostitwixxi fjuwils li jniġġsu aktar minnu u b'aktar intensità ta'CO2 bħall-faħam, ix-shale bituminuż u l-pit. Iservi wkoll bħala fornitur ta' flessibbiltà fis-sistema tal-enerġija tal-UE, jappoġġa l-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli u jikkontribwixxi għas-sigurtà tal-enerġija. Sakemm jidħlu fis-seħħ ir-regoli l-ġodda tat-TEN-E, sa fejn il-qafas attwali jippermetti dan, il-Kummissjoni stinkat biex tiżgura l-allinjament tal-5 lista tal-PCIs mal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku. Il-valutazzjoni stretta tal-ħtiġijiet tal-infrastruttura madwar l-UE u l-valutazzjoni msaħħa tas-sostenibbiltà applikata għall-PCIs kandidati fil-qasam tal-gass wasslu għal tnaqqis ulterjuri tal-proġetti tal-gass fil-lista, minn 32 għal 20. Il-lista ma fiha l-ebda proġett ġdid dwar il-gass naturali, il-proġetti kollha inklużi kienu diġà fir-raba' lista ta' PCI. Il-Kummissjoni ħadmet mill-qrib ħafna mal-partijiet ikkonċernati kollha fil-proċess, inklużi ENTSO-G, ACER, u l-membri tal-Grupp Reġjonali TEN-E, biex issaħħaħ il-valutazzjoni tas-sostenibbiltà tal-proġetti kandidati fl-infrastruttura tal-gass u tallinja l-proċess mal-objettivi tagħna tal-Patt Ekoloġiku. L-Istudju għall-Kummissjoni dwar l-impatt tas-sostenibbiltà tal-infrastruttura tal-gass ġie ffinalizzat f'Ġunju 2020. Dan l-istudju ħares lejn in-nuqqasijiet tal-indikatur tas-sostenibbiltà tal-ENTSO-G eżistenti u ppropona modi għat-titjib tiegħu. Il-Kummissjoni użat ir-rakkomandazzjonijiet ta' dan l-istudju biex ittejjeb il-metodoloġija ta' valutazzjoni tal-PCI għall-valutazzjoni tal-proġetti tal-gass għall-ħames lista ta' PCI. Il-proġetti kandidati kollha tal-gass ġew soġġetti għal din il-valutazzjoni. L-ewwel nett, il-metodoloġija tippermetti valutazzjoni tal-impatt nett pożittiv jew negattiv fuq l-emissjonijiet tas-CO2. Il-proġett jista' juri iffrankar pożittiv ta' CO2 meta l-gass jissostitwixxi l-faħam jew iż-żejt. Madankollu, jekk l-effett ewlieni tal-proġett huwa li jwassal għal żieda fil-konsum tal-gass naturali minflok l-eliminazzjoni gradwali ta' sorsi li jniġġsu l-aktar, dan jirriżulta f'valutazzjoni negattiva. It-tieni, l-allokazzjoni tal-iffrankar tas-CO2 (jekk ikun hemm) għal proġetti individwali tal-gass hija bbażata fuq il-flussi tal-gass attwali u l-użu tal-infrastruttura. Il-metodu jagħti prijorità lill-użu tal-infrastruttura diġà eżistenti fuq l-assi l-ġodda. Jekk iż-żieda fid-domanda għall-gass tista' tiġi ssodisfata mill-infrastruttura eżistenti, il-proġett inkwistjoni ma juri l-ebda benefiċċju għas-sostenibbiltà. L-indikatur tas-sostenibbiltà jiffoka fuq l-impatt tas-CO2 iżda jinkludi wkoll valutazzjoni tal-impatt ta' proġett dwar il-kwalità tal-arja (jiġifieri l-emissjonijiet mhux tal-gassijiet serra, bħall-NOx, l-SOx u l-materja partikolata). Il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament TEN-E rivedut, imressqa f'Diċembru li għadda, tagħmel il-valutazzjoni tas-sostenibbiltà obbligatorja għall-proġetti kollha, li jfisser li l-ebda proġett ma jkun eliġibbli għall-istatus tal-PCIs sakemm ma jkunx jista' jagħti prova ta' kontribut sinifikanti għal dan il-kriterju. Il-proġetti magħżula bħala PCIs jistgħu jibbenefikaw awtomatikament minn ħafna vantaġġi li jirriżultaw mir-Regolament TEN-E, inkluż l-għoti aċċellerat tal-permessi u trattament regolatorju mtejjeb. Madankollu, filwaqt li l-istatus tal-PCIs huwa prekundizzjoni għal għotjiet taħt il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE), dan ma jiggarantixxix l-għoti ta' għotja tal-FNE. Il-PCIs kollha jistgħu japplikaw għal għotjiet biex jappoġġjaw l-istudji. Madankollu, f'dak li għandu x'jaqsam ma' għotjiet għal xogħlijiet, xi proġetti inklużi fil-lista tal-PCIs biss se jkunu jeħtieġu - u se jkunu eliġibbli għal - assistenza finanzjarja; ħafna minnhom jistgħu jiġu implimentati fuq bażi kummerċjali mingħajr fondi tal-UE jew sussidji pubbliċi oħra. Il-proġetti magħżula bħala PCIs, malli jissodisfaw kriterji addizzjonali speċifiċi, se jkunu jistgħu japplikaw għall-appoġġ tal-FNE fi proċedura separata. Is-sejħa li jmiss għal proposti għal PCIs biex jirċievu għotjiet taħt il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE) hija ppjanata għall-ewwel nofs tal-2022. Il-promoturi tal-proġetti se jkunu jistgħu japplikaw għal għotjiet għal studji u għal xogħlijiet ta' kostruzzjoni. Madankollu, l-għotjiet għal xogħlijiet se jkunu disponibbli biss għal dawk il-PCIs li mhumiex kummerċjalment vijabbli minkejja l-impatti pożittivi tagħhom, bħas-solidarjetà, is-sigurtà tal-provvista jew l-innovazzjoni teknoloġika. Analiżi oġġettiva tal-kost benefiċċji se tintuża biex jiġu ddeterminati dawn il-parametri. Minbarra l-finanzjament tal-FNE, il-PCIs jistgħu japplikaw ukoll għal appoġġ taħt programmi oħra tal-UE, bħall-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), u l-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej (FSIE), b'mod partikolari l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR). Fil-perjodu baġitarju 2014–2020, 107 PCI ibbenefikaw mill-programm FNE. L-għotjiet allokati għal xogħlijiet u l-istudji għandhom valur totali ta' €4.7 biljun. Meta allokat l-assistenza finanzjarja tal-FNE għall-Enerġija, il-Kummissjoni qieset b'mod partikolari l-proġetti tal-elettriku, bil-għan li l-parti l-kbira tal-assistenza finanzjarja tal-FNE Enerġija tkun disponibbli għal dawn il-proġetti matul il-perjodu 2014 - 2020. S'issa, il-maġġoranza tal-assistenza finanzjarja tal-FNE ġiet allokata għal proġetti tal-elettriku (inklużi grilji intelliġenti), li jirrappreżentaw madwar 65 % tal-finanzjament totali, id-doppju tal-ammont iddedikat għall-infrastruttura tal-gass. Ir-Regolament TEN-E jistipula li l-Kummissjoni tadotta kull sentejn il-lista tal-Unjoni ta' PCIs fil-forma ta' att delegat. Soġġett għall-konklużjoni f'waqtha tal-proċess ta' koleġiżlazzjoni, ir-Regolament TEN-E rivedut se jkun il-bażi legali għall-adozzjoni tas-sitt lista tal-Unjoni tal-PCIs, li hija ppjanata li ssir sa tmiem l-2023. Il-proposta tal-Kummissjoni għar-Regolament TEN-E rivedut iżżomm id-dispożizzjoni legali li l-lista tal-Unjoni tal-PCIs tiġi adottata kull sentejn. Fl-ewwel stadju, il-promoturi jissottomettu l-proġetti tagħhom għall-għażla bħala PCIs. Wara dan, l-hekk imsejħa Gruppi Reġjonali (ippreseduti mill-Kummissjoni u li jinkludu rappreżentanti mill-Istati Membri, operaturi tas-sistema ta' trażmissjoni u n-networks Ewropej tagħhom, promoturi ta' proġetti, awtoritajiet regolatorji nazzjonali, kif ukoll l-Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (ACER)) jivvalutaw il-konformità tal-proġetti mal-kriterji u l-valur miżjud Ewropew tagħhom. Il-partijiet ikkonċernati huma mistiedna jieħdu sehem f'dawn il-laqgħat u jwasslu l-għarfien tagħhom dwar il-punti ta' konġestjoni fl-infrastruttura u dwar il-PCIs kandidati. Abbażi ta' din il-valutazzjoni, il-Gruppi Reġjonali jipproponu listi reġjonali ta' kandidati għall-PCI. Il-Kummissjoni mbagħad tadotta l-abbozz tal-lista finali tal-PCIs, fil-forma ta' regolament delegat. Il-lista tal-PCIs, ippubblikata bħala att delegat, se tiġi ppreżentata mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, li għandhom xahrejn biex jiddeċiedu jekk jaċċettawx jew joġġezzjonawx għal-lista. Dan il-perjodu ta' xahrejn jista' jiġi estiż b'xahrejn addizzjonali fuq talba tagħhom. Jekk f'dan il-perjodu ta' żmien la l-Parlament u lanqas il-Kunsill ma jirrifjutaw il-lista, din tidħol fis-seħħ. Ta' min jinnota li l-Parlament jew il-Kunsill jistgħu jaċċettaw jew jirrifjutaw il-lista kif inhi, iżda ma jistgħux jitolbu emendi għaliha.