Ix-xjenza u t-teknoloġiji radjoloġiċi u dawk nukleari jipprovdu firxa wiesgħa ta' benefiċċji għaċ-ċittadini tal-UE f'ħafna oqsma lil hinn mill-produzzjoni tal-enerġija nukleari, b'mod partikolari b'rabta mas-saħħa tal-bniedem u l-ġlieda kontra l-kanċer. L-użi mediċi ta' dawn it-teknoloġiji huma ta' benefiċċju għall-pazjenti fl-Ewropa kollha. L-Ewropa hija l-fornitur dinji ewlieni ta' isotopi radjoattivi mediċi u hi minn ta' quddiem nett fid-dinja fl-iżvilupp tad-dijanjostika u tat-trattamenti radjoloġiċi. Konna fit-tmun ukoll fl-istabbiliment ta' standards u ta' leġiżlazzjoni għall-kwalità u għas-sikurezza fir-radjoloġija, fir-radjoterapija u fil-mediċina nukleari. Il-Pjan ta' Azzjoni SAMIRA, l-Aġenda Strateġika għall-Applikazzjonijiet Mediċi tar-Radjazzjoni Jonizzanti, huwa l-ewwel pjan komprensiv tagħna biex tittieħed azzjoni sabiex jiġi appoġġat l-użu sikur, ta' kwalità għolja u ekwu tat-teknoloġija radjoloġika u dik nukleari fil-kura tas-saħħa — pjan li se jibni fuq il-kisbiet imsemmija hawn fuq u se jwitti t-triq għall-azzjoni kkoordinata futura tal-UE. Il-Pjan iwieġeb għas-sejħa tal-Kunsill tal-UE li jiġi propost pjan ta' dan it-tip biex jiġi żgurat li ċ-ċittadini tal-UE jkollhom aċċess għal teknoloġiji radjoloġiċi u dawk nukleari ta' kwalità għolja fil-qasam tal-mediċina, bl-ogħla standards tas-sikurezza. Għandu wkoll l-għan li jtejjeb il-koordinazzjoni tal-UE f'dan il-qasam u li jiggwida l-użu komplementari tal-programmi u tal-istrumenti tal-UE dwar l-Enerġija, is-Saħħa u r-Riċerka. Il-Pjan ifittex li jnaqqas l-inugwaljanzi fl-Istati Membri u bejniethom permezz ta' titjib fid-disponibbiltà tal-forza tax-xogħol, fil-kultura tas-sikurezza tar-radjazzjoni, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ. Il-Pjan ta' Azzjoni SAMIRA fih miżuri fi tliet oqsma ta' prijorità: (i) l-iżgurar tal-provvista ta' isotopi radjoattivi mediċi, (ii) it-titjib tal-kwalità u tas-sikurezza tar-radjazzjoni fil-qasam tal-mediċina, u (iii) l-iffaċilitar tal-innovazzjoni u tal-iżvilupp teknoloġiku tal-applikazzjonijiet mediċi tar-radjazzjoni jonizzanti. Fost azzjonijiet oħra, jinkludi: It-teknoloġiji radjoloġiċi u dawk nukleari huma indispensabbli fil-ġlieda kontra l-kanċer. Dawn jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għall-istadji kollha tal-kura tal-pazjenti bil-kanċer, inklużi s-sejbien minn kmieni tal-marda, id-dijanjożi, it-trattament u l-kura palljattiva. Il-Pjan ta' Azzjoni SAMIRA se jappoġġa bosta mill-objettivi tal-Pjan Ewropew biex Jingħeleb il-Kanċer: Varjetà ta' teknoloġiji nukleari u tar-radjazzjoni jaqdu rwol ewlieni fil-ġlieda kontra l-kanċer: Jeħtieġ li tiġi żgurata l-provvista tal-isotopi radjoattivi mediċi fuq perjodu medju sa twil, sabiex jinżamm l-aċċess tal-pazjenti tal-UE għal proċeduri mediċi vitali u sabiex jiġi appoġġat l-iżvilupp ta' trattamenti ġodda biex jgħinu fil-ġlieda kontra l-kanċer. Il-ktajjen tal-produzzjoni tal-isotopi radjoattivi jiddependu fuq materja prima li mhix faċilment disponibbli fl-UE u li jeħtieġ li tiġi importata minn stokkijiet jew minn produzzjoni limitati f'pajjiżi terzi. Ir-reatturi tar-riċerka tal-UE li kienu jipproduċu isotopi radjoattivi mediċi qed jiqdiemu u se jkollhom bżonn jiġu sostitwiti sal-2030 biex jiġu evitati skarsezzi ta' isotopi radjoattivi. Dan se jirrikjedi investiment sinifikanti iżda joħloq ukoll opportunitajiet għal titjib fl-effiċjenza u fis-sostenibbiltà permezz tal-innovazzjoni teknoloġika fil-katina tal-provvista tal-isotopi radjoattivi. Wara l-kriżi tal-2009-2010 fil-provvista tal-isotopi radjoattivi, l-UE indirizzat din il-kwistjoni f'Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2010 u fil-konklużjonijiet tal-Kunsill, li pproponew sett ta' prinċipji u ta' azzjonijiet biex tiġi żgurata l-produzzjoni sostenibbli tal-isotopi radjoattivi fl-UE. B'rispons għal dan, il-Kummissjoni u l-partijiet ikkonċernati tal-industrija stabbilew b'mod konġunt Osservatorju Ewropew dwar il-Provvista ta' Isotopi Radjoattivi Mediċi biex tiġi appoġġata l-kontinwità tal-provvista tal-isotopi radjoattivi mediċi. L-UE pprovdiet assistenza finanzjarja għal proġetti rilevanti, inklużi fondi għar-riċerka tal-Euratom għal proġetti u għal fjuwils tar-reatturi tar-riċerka, u għal proġetti tal-isotopi radjoattivi mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u mill-Bank Ewropew tal-Investiment. Il-Kummissjoni ppromwoviet diversi studji u organizzat laqgħat mal-partijiet ikkonċernati biex tagħti informazzjoni dwar l-azzjonijiet proposti fil-Pjan ta' Azzjoni SAMIRA. It-Trattat Euratom jiddefinixxi l-kompetenza tal-UE għas-saħħa u s-sikurezza fir-rigward tar-radjazzjoni jonizzanti. Għalhekk, l-Unjoni stabbiliet qafas legali ambizzjuż f'dan il-qasam, magħruf bħala d-Direttiva li tistabbilixxi “Standards Bażiċi tas-Sikurezza” (BSS). Id-Direttiva BSS hija xprun ewlieni għall-kwalità u għas-sikurezza tal-applikazzjonijiet mediċi tar-radjazzjoni jonizzanti fl-Istati Membri u fil-prattika medika ta' kuljum. L-aġġornament tal-2013 ta' dan il-qafas ġab miegħu diversi bidliet importanti li jibbenefikaw minnhom il-pazjenti u l-persunal mediku tal-UE. Il-Kummissjoni tappoġġa u tippubblika linji gwida għall-implimentazzjoni tad-Direttiva BSS fil-mediċina. L-iżviluppi leġiżlattivi rigward l-apparati mediċi, kif ukoll il-linji gwida tal-UE dwar l-iskrinjar tal-kanċer tas-sider huma rilevanti ħafna wkoll għall-kwalità u għas-sikurezza tal-applikazzjonijiet radjoloġiċi mediċi. Il-Kummissjoni qed tikkoopera wkoll ma' organizzazzjonijiet internazzjonali, ma' regolaturi Ewropej u ma' organizzazzjonijiet professjonali fil-qafas ta' diversi inizjattivi f'dan il-qasam. Għal iktar informazzjoni Stqarrija għall-istampa – IP/21/265 Skeda informattiva –FS/21/268