Għaliex l-introduzzjoni tan-netwerks 5G hija kruċjali għall-Ewropa? In-netwerks tal-ħames ġenerazzjoni (5G) se jiffurmaw is-sinsla futura tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u se jgħaqqdu flimkien biljuni ta' oġġetti u sistemi, inkluż f'setturi kritiċi bħall-enerġija, it-trasport, l-operazzjonijiet bankarji u s-saħħa, kif ukoll is-sistemi ta' kontroll industrijali li jgħaddu informazzjoni sensittiva u s-sistemi ta' appoġġ għas-sigurtà. Il-5G huwa wkoll assi ewlieni għall-Ewropa biex tikkompeti fis-suq globali. Fl-2025, huwa previst li d-dħul dinji mill-5G jilħaq l-ekwivalenti ta' EUR 225 biljun. Il-benefiċċji tal-introduzzjoni tal-5G f'erba' setturi industrijali ewlenin, jiġifieri s-settur awtomobilistiku, tas-saħħa, tat-trasport u tal-enerġija, jistgħu jilħqu EUR 114-il biljun fis-sena. L-introduzzjoni tal-5G taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri. Flimkien mal-operaturi, il-pajjiżi tal-UE bħalissa qed jieħdu passi importanti biex jippreparawha, b'mod partikolari permezz tal-organizzazzjoni ta' rkanti nazzjonali għal meded tal-ispettru rilevanti. Fil-livell tal-UE il-Pjan ta' Azzjoni tal-5G jistabbilixxi d-dati mmirati għall-2020 għat-tnedija kummerċjali fl-Istati Membri kollha u l-2025 għall-introduzzjoni komprensiva fil-bliet u tul ir-rotot ewlenin tat-trasport. L-aħħar rapport mill-Osservatorju tal-5G tal-Kummissjoni juri li l-operaturi Ewropej qed jikkompetu ma' reġjuni dinjija ewlenin oħrajn huma u jħejju għat-tnedija kummerċjali tal-5G din is-sena. L-Ewropa hija mexxej dinji fl-attivitajiet ta' prova tal-5G, prinċipalment bis-saħħa tas-Sħubija Pubblika-Privata tal-5G tal-Kummissjoni, b'139 prova, l-aktar f'setturi vertikali ewlenin, irrapportati fi 23 Stat Membru. Il-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi se jappoġġa t-tnedija u l-adozzjoni tan-netwerks 5G, l-aktar fejn jidħol it-tqassim tal-ispettru tar-radju, l-inċentivi tal-investiment u l-kundizzjonijiet ta' qafas favorevoli, filwaqt li r-regoli dwar l-Internet miftuħ li ġew adottati dan l-aħħar jipprovdu ċ-ċertezza tad-dritt fir-rigward tat-tnedija tal-applikazzjonijiet tal-5G. Mil-lat privat, l-atturi tas-suq qed jippjanaw l-investiment fl-infrastruttura tagħhom u qed jistabbilixxu sħubijiet biex is-soluzzjonijiet teknoloġiċi jgħaddu mill-fażi tal-prova għat-tnedija kummerċjali. Liema huma l-isfidi ewlenin tas-sigurtà identifikati fil-valutazzjoni kkoordinata tar-riskju? Ir-rapport jidentifika għadd ta' sfidi importanti fil-qasam tas-sigurtà, li x'aktarx jidhru jew isiru aktar prominenti fin-netwerks 5G, meta mqabbla mas-sitwazzjoni fin-netwerks eżistenti: Dawn l-isfidi ta' sigurtà huma marbuta l-aktar ma': B'mod speċifiku, l-introduzzjoni tan-netwerks 5G se twassal għal: Għaliex hemm bżonn li jiġu vvalutati r-riskji relatati man-netwerks 5G futuri? Ġaladarba jiġu introdotti, in-netwerks 5G se jiffurmaw is-sinsla għal firxa wiesgħa ta' servizzi essenzjali għall-funzjonament tas-suq intern u ż-żamma u t-tħaddim ta' funzjonijiet vitali ekonomiċi u soċjetali – bħall-enerġija, it-trasport, operazzjonijiet bankarji, u s-saħħa, kif ukoll is-sistemi ta' kontroll industrijali. L-organizzazzjoni ta' proċessi demokratiċi, bħall-elezzjonijiet, se tiddependi wkoll dejjem u aktar fuq l-infrastruttura diġitali u n-netwerks 5G. Kull vulnerabbiltà fin-netwerks 5G tista' tiġi sfruttata biex jiġu kompromessi dawn is-sistemi u l-infrastruttura diġitali – li jista' jikkawża ħsara serja ħafna jew biex ikun hemm serq ta' data fuq skala kbira jew spjunaġġ. Id-dipendenza ta' ħafna servizzi kritiċi fuq netwerks 5G tagħmel il-konsegwenzi ta' interruzzjoni sistematika u mifruxa partikolarment serji. Dan jiġġustifika l-ħtieġa għal approċċ b'saħħtu bbażat fuq ir-riskji, aktar milli wieħed li primarjament jiddependi fuq miżuri ta' mitigazzjoni ex post. Fil-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Marzu 2019, l-Istati Membri esprimew tħassib dwar ir-riskji potenzjali għas-sigurtà relatati man-netwerks 5G u qed jesploraw jew qed jieħdu miżuri biex jindirizzaw dawn ir-riskji, u ddikjaraw ukoll li kienu qed jistennew bil-ħerqa approċċ komuni fil-livell tal-UE. Din hija r-raġuni għaliex fis-26 ta' Marzu 2019, il-Kummissjoni ppubblikat Rakkomandazzjoni għall-Istati Membri biex jieħdu azzjonijiet konkreti biex jivvalutaw ir-riskji taċ-ċibersigurtà ta' netwerks 5G u biex isaħħu l-miżuri ta' mitigazzjoni tar-riskju. Din ir-Rakkomandazzjoni se tqis firxa wiesgħa ta' strumenti li huma diġà fis-seħħ biex isaħħu l-kooperazzjoni kontra l-attakki ċibernetiċi u jippermettu lill-UE taġixxi b'mod kollettiv fil-protezzjoni tal-ekonomija u s-soċjetà tagħha, inkluża l-ewwel leġiżlazzjoni tal-UE dwar iċ-ċibersigurtà (id-Direttiva dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u tas-Sistemi tal-Informazzjoni), l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà u r-regoli l-ġodda tal-UE dwar it-telekomunikazzjoni. Għaliex għandna bżonn naġixxu fil-livell Ewropew biex niżguraw in-netwerks 5G? L-iżgurar taċ-ċibersigurtà tan-netwerks 5G hija kwistjoni ta' importanza strateġika għall-UE, fi żmien meta l-attakki ċibernetiċi qed jiżdiedu u huma aktar sofistikati minn qatt qabel, u meta l-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali online qed issir dejjem aktar importanti. Fil-laqgħa tagħhom tat-22 ta' Marzu 2019, il-Kapijiet ta' Stat jew ta' Gvern tal-UE ddikjaraw li kienu qed jistennew bil-ħerqa li l-Kummissjoni tirrakkomanda approċċ miftiehem għas-sigurtà tan-netwerks 5G. Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar it-theddid għas-sigurtà marbut mal-preżenza teknoloġika Ċiniża li qed tiżdied fl-Unjoni, tistieden ukoll lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni fil-livell tal-Unjoni. In-natura interkonnessa u transnazzjonali tal-infrastrutturi diġitali u n-natura transfruntiera tat-theddid involut, tfisser li kwalunkwe vulnerabbiltà f'netwerks tal-5G jew attakk ċibernetiku li jimmira lejn netwerks futuri fi Stat Membru wieħed jaffettwa lill-Unjoni kollha kemm hi. Din hija r-raġuni għaliex il-miżuri miftiehma li jittieħdu kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll fil-livell Ewropew iridu jiżguraw livell għoli ta' ċibersigurtà. Barra minn hekk, iċ-ċibersigurtà tan-netwerks 5G hija kruċjali biex tiġi żgurata l-awtonomija strateġika tal-Unjoni, kif rikonoxxut fil-Komunikazzjoni Konġunta “UE-Ċina - Perspettiva Strateġika”. L-investiment barrani f'setturi strateġiċi, l-akkwist ta' assi kritiċi, teknoloġiji u infrastrutturi fl-UE, l-involviment fl-istabbiliment ta' standards tal-UE u l-provvista ta' tagħmir kritiku, jistgħu jkunu ta' riskju għas-sigurtà tal-UE. Dan huwa partikolarment rilevanti għall-infrastruttura kritika, bħan-netwerks 5G, li se jkunu essenzjali għall-futur tagħna u li jeħtieġ li jkunu kompletament siguri. Kif qed taħdem il-koordinazzjoni tal-UE? Liema huma l-passi meħtieġa? 1. Fil-livell nazzjonali L-Istati Membri kollha lestew valutazzjoni tar-riskju nazzjonali tal-infrastrutturi tan-netwerk 5G. Fuq bażi ta' dan, l-Istati Membri huma mħeġġa jaġġornaw ir-rekwiżiti eżistenti tas-sigurtà għall-fornituri tan-netwerk u jinkludu kundizzjonijiet biex tiġi żgurata s-sigurtà tan-netwerks pubbliċi, speċjalment meta jingħataw drittijiet għall-użu għal frekwenzi tar-radju fil-meded 5G. Dawn il-miżuri jenħtieġ li jinkludu obbligi msaħħa fuq il-fornituri u l-operaturi biex tiġi żgurata s-sigurtà tan-netwerks. Il-valutazzjonijiet tar-riskji nazzjonali u l-miżuri jenħtieġ li jikkunsidraw fatturi tar-riskji varji, bħar-riskji tekniċi u r-riskji marbutin mal-imġiba tal-fornituri jew tal-operaturi, inklużi dawk minn pajjiżi terzi. Il-valutazzjonijiet nazzjonali tar-riskju huma element ċentrali biex tinbena valutazzjoni tar-riskju kkoordinata tal-UE. B'żieda ma' dan, l-Istati Membri tal-UE għandhom id-dritt li jeskludu l-kumpaniji mis-swieq tagħhom għal raġunijiet ta' sigurtà nazzjonali, jekk ma jikkonformawx mal-istandards u mal-qafas legali tal-pajjiż. 2. Fil-livell tal-UE L-Istati Membri skambjaw informazzjoni bejniethom u bl-appoġġ tal-Kummissjoni u tal-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà lestew il-valutazzjoni tar-riskju kkoordinata. Fuq dik il-bażi, l-Istati Membri se jaqblu dwar sett ta' miżuri ta' mitigazzjoni li jistgħu jintużaw biex jiġu mitigati r-riskji taċ-ċibersigurtà fil-livell nazzjonali u tal-UE. Dawn jistgħu jinkludu, pereżempju, rekwiżiti ta' ċertifikazzjoni, testijiet, kontrolli, kif ukoll l-identifikazzjoni ta' prodotti jew fornituri li huma meqjusa potenzjalment mhux siguri. Dawn il-miżuri se jiġu identifikati mill-Grupp ta' Kooperazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti, kif stabbilit skont id-Direttiva dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u tas-Sistemi tal-Informazzjoni, bl-għajnuna tal-Kummissjoni u tal-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà. Din il-ħidma kkoordinata jenħtieġ li tappoġġa l-azzjonijiet tal-Istati Membri fil-livell nazzjonali u tipprovdi gwida lill-Kummissjoni għal passi ulterjuri possibbli fil-livell tal-UE. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Istati Membri jiżviluppaw rekwiżiti speċifiċi ta' sigurtà li jistgħu japplikaw fil-kuntest tal-akkwist pubbliku marbut man-netwerks 5G, inklużi rekwiżiti obbligatorji biex jiġu implimentati l-iskemi taċ-ċertifikazzjoni taċ-ċibersigurtà. X'inhi l-leġiżlazzjoni tal-UE diġà fis-seħħ jew li qed tiġi implimentata biex jiġu protetti n-netwerks 5G futuri? L-UE għandha firxa ta' strumenti biex tipproteġi n-netwerks tal-komunikazzjoni elettronika, inkluż l-ewwel leġiżlazzjoni tal-UE dwar iċ-ċibersigurtà (id-Direttiva dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u tas-Sistemi tal-Informazzjoni), l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà li ġie approvat dan l-aħħar mill-Parlament Ewropew, u r-regoli l-ġodda tal-UE dwar it-telekomunikazzjoni. Barra minn hekk, l-Istati Membri tal-UE jistgħu jeskludu kumpaniji mis-swieq tagħhom għal raġunijiet ta' sigurtà nazzjonali, jekk ma jikkonformawx mal-istandards u l-qafas legali tal-pajjiż. Regoli fil-qasam tat-telekomunikazzjoni: L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jinżammu l-integrità u s-sigurtà tan-netwerks tal-komunikazzjoni pubblika, b'obbligi li jiżguraw li l-operaturi jieħdu miżuri tekniċi u organizzattivi biex jimmaniġġjaw b'mod xieraq kwalunkwe riskju għas-sigurtà tan-netwerks u tas-servizzi. Il-Kodiċi dwar it-Telekomunikazzjoni l-ġdid jistabbilixxi wkoll li l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali kompetenti ikollhom xi setgħat, inkluża s-setgħa li joħorġu struzzjonijiet vinkolanti u jiżguraw il-konformità magħhom. Barra minn hekk, sabiex titħares il-kunfidenzjalità tal-komunikazzjonijiet, l-Istati Membri jistgħu jimponu kundizzjonijiet li jikkonċernaw is-sigurtà ta' netwerks pubbliċi kontra l-aċċess mhux awtorizzat għall-awtorizzazzjoni ġenerali. Għodda fil-qasam taċ-ċibersigurtà: Il-qafas Ewropew għaċ-ċertifikazzjoni taċ-ċibersigurtà għal prodotti, proċessi u servizzi diġitali jipprovdi għodda essenzjali ta' appoġġ għall-promozzjoni ta' livelli konsistenti ta' sigurtà. Jenħtieġ li din tippermetti l-iżvilupp ta' skemi taċ-ċertifikazzjoni taċ-ċibersigurtà biex jaqdu l-ħtiġijiet tal-utenti ta' tagħmir u softwer relatat mal-5G. Biex tappoġġa l-implimentazzjoni ta' dawn l-obbligi u l-istrumenti, l-Unjoni stabbiliet għadd ta' korpi ta' kooperazzjoni. L-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà (ENISA), il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali żviluppaw linji gwida tekniċi għall-awtoritajiet regolatorji nazzjonali dwar ir-rappurtar tal-inċidenti, il-miżuri tas-sigurtà u t-theddid u l-assi. Il-Grupp ta' Kooperazzjoni stabbilit mid-Direttiva dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u s-Sistemi tal-Informazzjoni jiġbor flimkien l-awtoritajiet kompetenti sabiex jappoġġa u jiffaċilita l-kooperazzjoni, b'mod partikolari billi jipprovdi gwida strateġika. L-iżgurar taċ-ċibersigurtà jirrikjedi wkoll li tinżamm awtonomija strateġika ta' livell suffiċjenti, permezz tal-kisba ta' massa kritika ta' investiment fiċ-ċibersigurtà u fit-teknoloġiji diġitali avvanzati fl-UE. Għalhekk, il-Kummissjoni pproponiet li dan l-objettiv isir prijorità fil-perjodu li jmiss tal-baġit tal-UE, b'mod partikolari permezz tal-proposta tagħha għal Programm Ewropa Diġitali, u pproponiet Ċentru Ewropew ġdid għall-Kompetenza taċ-Ċibersigurtà u n-netwerk biex jiġu implimentati proġetti rilevanti fil-qasam taċ-ċibersigurtà. Regoli fil-qasam tal-akkwist pubbliku: Ir-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku jgħinu biex jinkiseb valur aħjar għall-flus tal-kontribwenti billi jiżguraw li jingħataw kuntratti pubbliċi permezz ta' proċeduri ta' offerti kompetittivi, miftuħa, trasparenti u regolati tajjeb. Id-Direttivi tal-UE dwar l-akkwist pubbliku ma jagħmlux differenza bejn operaturi ekonomiċi tal-UE u dawk mhux tal-UE iżda jinkludu għadd ta' salvagwardji. Pereżempju, dawn jippermettu lill-awtoritajiet kontraenti jirrifjutaw taħt ċerti kundizzjonijiet offerti li huma baxxi mingħajr ġustifikazzjoni jew li ma jirrispettawx l-istandards tas-sigurtà, tax-xogħol u dawk ambjentali. Huma jippermettu wkoll lill-awtoritajiet kontraenti jipproteġu l-interessi essenzjali tagħhom ta' sigurtà u ta' difiża. Regoli dwar l-iskrinjar ta' investiment dirett barrani: Ir-Regolament il-ġdid daħal fis-seħħ f'April 2019 u se japplika bis-sħiħ minn Novembru 2020. Dan se jipprovdi strument b'saħħtu biex jiġi individwat investiment barrani f'assi, f'teknoloġiji u f'infrastrutturi kritiċi, u jitjieb l-għarfien dwaru. Huwa se jkompli jippermetti li t-theddid għas-sigurtà u l-ordni pubbliku li jirriżultaw minn akkwisti f'setturi sensittivi jiġi identifikat u indirizzat b'mod kollettiv. Jenħtieġ li l-Istati Membri jużaw il-perjodu ta' bejn id-dħul fis-seħħ u l-bidu tal-applikazzjoni tar-Regolament biex jagħmlu l-bidliet meħtieġa fil-prattiki u l-leġiżlazzjoni nazzjonali domestika tagħhom u biex jistabbilixxu l-istrutturi amministrattivi biex jiżguraw kooperazzjoni effettiva fil-livell tal-UE mal-Kummissjoni, skont il-mekkaniżmi stabbiliti. Reġim ta' sanzjonijiet orizzontali kontra l-attakki ċibernetiċi: Ir-reġim il-ġdid miftiehem mill-Istati Membri f'Mejju 2019 se jkollu kopertura dinjija u se jippermetti rispons flessibbli tal-UE irrispettivament mill-post minn fejn jibdew l-attakki ċibernetiċi u irrispettivament minn jekk jitwettqux minn atturi statali jew mhux statali. Dan ir-reġim ta' sanzjonijiet, meta jiġi adottat, jippermetti lill-Unjoni tirreaġixxi għall-attakki ċibernetiċi b'“effett sinifikanti”, li jhedded l-integrità u s-sigurtà tal-UE, tal-Istati Membri tagħha u taċ-ċittadini tagħna. X'inhu r-rwol tal-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà f'din il-koordinazzjoni? L-Att dwar iċ-Ċibersigurtà jagħti mandat permanenti u aktar b'saħħtu lill-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà. L-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà diġà qed tipprovdi appoġġ lill-Kummissjoni fil-qasam tas-sigurtà tan-netwerks tat-telekomunikazzjoni. Flimkien mal-Istati Membri u l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali, l-ENISA żviluppat linji gwida tekniċi għall-awtoritajiet regolatorji nazzjonali dwar ir-rappurtar tal-inċidenti, il-miżuri tas-sigurtà u t-theddid u l-assi. Barra minn hekk, l-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà ħejjiet pjan dedikat ta' mmappjar ta' pajsaġġ ta' netwerks 5G, li jikkunsidra f'aktar dettall ċerti aspetti tekniċi koperti fir-rapport ta' livell għoli. L-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà se taħdem ukoll lejn l-iżvilupp ta' skemi ta' ċertifikazzjoni fil-livell Ewropew, kif previst fl-Att dwar iċ-Ċibersigurtà. X'inhuma l-passi li jmiss? Sal-31 ta' Diċembru 2019, il-Grupp ta' Kooperazzjoni għandu jaqbel dwar ġabra ta' miżuri ta' mitigazzjoni biex jiġu indirizzati r-riskji taċ-ċibersigurtà identifikati fil-livell nazzjonali u f'dak tal-Unjoni. Il-Kummissjoni u l-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà se jieħdu l-passi kollha meħtieġa biex jistabbilixxu qafas ta' ċertifikazzjoni għall-UE kollha, skont l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà. L-Istati Membri huma mħeġġa jikkooperaw mal-Kummissjoni u mal-Aġenzija Ewropea għaċ-Ċibersigurtà biex jagħtu prijorità lill-iskema ta' ċertifikazzjoni li tkopri n-netwerks u t-tagħmir 5G. Sal-1 ta' Ottubru 2020, jenħtieġ li l-Istati Membri f'kooperazzjoni mal-Kummissjoni, jivvalutaw l-effetti tar-Rakkomandazzjoni sabiex jiġi stabbilit jekk tkunx teħtieġ azzjoni ulterjuri. Din il-valutazzjoni jenħtieġ li tqis l-eżitu tal-valutazzjoni tar-riskji kkoordinata Ewropea u l-effettività tal-miżuri. Għal aktar informazzjoni Stqarrija għall-istampa: L-Istati Membri jippubblikaw rapport dwar il-valutazzjoni koordinata tar-riskju tas-sigurtà tan-netwerks 5G Rakkomandazzjoni dwar iċ-Ċibersigurtà tan-Netwerks 5G Stqarrija għall-istampa Unjoni tas-sigurtà: 15 minn 22 inizjattiva leġiżlattiva miftiehma s'issa Stqarrija għall-istampa: In-negozjaturi tal-UE jaqblu dwar it-tisħiħ taċ-ċibersigurtà tal-Ewropa Pjan ta' azzjoni tal-5G Stqarrija għall-istampa: Il-Komunikazzjoni Konġunta “UE-Ċina – Perspettiva Strateġika”