Nhar il-Ħamis, il-21 ta' Settembru, jidħol fis-seħħ b'mod proviżorju l-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn l-UE u l-Kanada. Il-President tal-Kummissjoni Ewropea, Jean-Claude Juncker, hu u jilqa' dan l-istadju importanti fil-politika kummerċjali tal-UE, qal: "Dan il-ftehim jiġbor fih dak li rridu li tkun il-politika kummerċjali tagħna - strument ta' tkabbir li jibbenefikaw minnu l-kumpaniji u ċ-ċittadini Ewropej, iżda anke għodda biex nipproġettaw il-valuri tagħna, nisfruttaw il-globalizzazzjoni u nsawru regoli kummerċjali globali. Dan il-ftehim kummerċjali ġie soġġett għal skrutinju parlamentari dettaljatili jirrifletti l-interess dejjem akbar taċ-ċittadini fil-politika kummerċjali. L-iskambji intensi dwar is-CETA matul dan il-proċess jixhdu n-natura demokratika tat-teħid tad-deċiżjonijiet Ewropew u nistenna li l-Istati Membri jkollhom diskussjoni inklużiva u bir-reqqa fil-kuntest tal-proċessi ta' ratifika nazzjonali tal-ftehim li għaddejjin bħalissa. Wasal iż-żmien li l-kumpaniji u ċ-ċittadini tagħna jagħmlu l-aħjar użu minn din l-opportunità u li kulħadd jara kif il-politika kummerċjali tagħna tista' tipproduċi benefiċċji tanġibbli għal kulħadd.” Il-Kummissarju għall-Kummerċ Cecilia Malmström qalet: "L-affarijiet se jinbidlu għall-esportaturi tagħna. Id-dħul fis-seħħ proviżorju jippermetti li l-kumpaniji u ċ-ċittadini tal-UE jibdew igawdu mill-benefiċċji ta' dan il-ftehim immedjatament. Dan huwa sinjal pożittiv għall-ekonomija globali, u hemm potenzjal li t-tkabbir ekonomiku jiġi xprunat u jinħolqu l-impjiegi. Is-CETA huwa ftehim modern u progressiv, li jenfasizza l-impenn tagħna għal kummerċ ħieles u ġust ibbażat fuq il-valuri. Jgħinna nsawru l-globalizzazzjoni u r-regoli li jmexxu l-kummerċ globali. Barra minn hekk, is-CETA jenfasizza l-impenn b'saħħtu tagħna għal żvilupp sostenibbli u jipproteġi l-kapaċità li l-gvernijiet tagħna jirregolaw fl-interess pubbliku. Dan il-ftehim isaħħaħ bil-kbir ukoll ir-relazzjoni tagħna mal-Kanada, sieħba strateġika u alleata li għandna rabtiet storiċi u kulturali magħha." L-applikazzjoni proviżorja tas-CETA fil-21 ta' Settembru segwiet l-approvazzjoni tagħha mill-Istati Membri tal-UE, espressa fil-Kunsill, u mill-Parlament Ewropew. Madankollu, jidħol fis-seħħ bis-sħiħ u b'mod definittiv biss meta l-Istati Membri tal-UE kollha jkunu rratifikaw il-Ftehim. Il-Kummissjoni se taħdem mal-Istati Membri tal-UE u mal-Kanada biex tiżgura l-implimentazzjoni bla xkiel u effettiva tiegħu. X'se jagħmel is-CETA? Is-CETA joffri opportunitajiet ġodda biex in-negozji tal-UE ta' kull daqs jesportaw lejn il-Kanada. Se jiffranka lin-negozji tal-UE €590 miljun fis-sena – l-ammont li jħallsu f'tariffi fuq oġġetti esportati lejn il-Kanada. Mill-21 ta' Settembru s-CETA jneħħi d-dazji fuq 98% tal-prodotti (linji tariffarji) li l-UE tinnegozja mal-Kanada. Jagħti wkoll lill-kumpaniji tal-UE l-aħjar aċċess li qatt ingħata lill-kumpaniji barra l-Kanada biex jitfgħu l-offerta tagħhom għall-kuntratti ta' akkwist pubbliku tal-pajjiż - mhux biss fil-livell federali iżda anke fil-livelli provinċjali u muniċipali. Il-ftehim se jkun ta' benefiċċju speċjali għal kumpaniji iżgħar li huma l-inqas li jistgħu jifilħu l-ispejjeż tal-burokrazija involuta għall-esportazzjoni lejn il-Kanada. In-negozji ż-żgħar se jiffrankaw il-ħin u l-flus, pereżempju, billi jiġu evitati r-rekwiżiti tal-ittestjar duplikattiv ta' prodotti, proċeduri doganali li jdumu u tariffi legali għaljin. L-awtoritajiet tal-Istati Membri li jittrattaw il-promozzjoni tal-esportazzjoni huma lesti biex jgħinu lin-negozji jibdew jesportaw barra minn pajjiżhom, jixprunaw il-kummerċ eżistenti, u jiġbdu l-investiment. Is-CETA se joħloq opportunitajiet ġodda għall-bdiewa u għall-produtturi tal-ikel Ewropej, filwaqt li jipproteġi bis-sħiħ is-setturi sensittivi tal-UE. L-UE kompliet tiftaħ is-suq tagħha għal ċerti prodotti Kanadiżi kompetittivi b'mod limitat u kkalibrat, filwaqt li tiżgura l-aċċess imtejjeb lejn is-suq Kanadiż għal prodotti ta' esportazzjoni Ewropej importanti. Dawn jinkludu ġobnijiet, nbid u spirti, frott u ħxejjex, u prodotti pproċessati. Is-CETA se jipproteġi wkoll 143 “indikazzjoni ġeografika” tal-UE fil-Kanada, prodotti tal-ikel u tax-xorb reġjonali ta' kwalità għolja. Il-500 miljun konsumatur tal-UE se jibbenefikaw ukoll mis-CETA. Dan il-ftehim joffri għażla akbar filwaqt li jżomm l-istandards ta' kwalità ta' bħalissa, peress li dawk il-prodotti u s-servizzi biss li jirrispettaw bis-sħiħ ir-regolamenti kollha tal-UE se jkunu kapaċi li jidħlu fis-suq tal-UE. Is-CETA mhuwiex se jbiddel il-mod kif l-UE tirregola s-sikurezza tal-ikel, inklużi l-prodotti ġenetikament modifikati jew il-projbizzjoni fuq iċ-ċanga trattata bl-ormoni. Il-ftehim se joffri wkoll ċertezza tad-dritt aħjar fl-ekonomija tas-servizzi, aktar mobilità għall-impjegati ta' kumpaniji, u qafas li jippermetti r-rikonoxximent reċiproku ta' kwalifiki professjonali, mill-periti għall-operaturi tal-krejnijiet. Barra minn hekk, l-Istati Membri tal-UE jistgħu jkomplu jorganizzaw servizzi pubbliċi kif jixtiequ. It-tfassil ta' Strument Interpretattiv Konġunt, li se jkollu forza legali, kompla jiċċara dan u kwistjonijiet oħrajn. Jenfasizza b'mod ċar u mhux ambigwu dak li l-Kanada u l-UE qablu fuqu f'għadd ta' artikoli tas-CETA. Proċedura u passi li jmiss L-UE u l-Kanada ffirmaw is-CETA fit-30 ta' Ottubru 2016, wara l-approvazzjoni tal-Istati Membri tal-UE espressa fil-Kunsill. Fil-15 ta' Frar, il-Parlament Ewropew ukoll ta l-kunsens tiegħu. Fis-16 ta' Mejju 2017, in-naħa Kanadiża rratifikat is-CETA. Dan witta t-triq għal applikazzjoni proviżorja hekk kif il-Kanada adottat ir-regoli ta' implimentazzjoni kollha meħtieġa. Is-CETA se jkun implimentat bis-sħiħ ladarba l-Istati Membri tal-UE kollha jirratifikaw il-ftehim skont ir-rekwiżiti kostituzzjonali rispettivi tagħhom. Hekk kif is-CETA jidħol fis-seħħ bis-sħiħ, Sistema ġdida u mtejba ta' Qorti tal-Investiment se tissostiwixxi l-mekkaniżmu ta' soluzzjoni ta' tilwim bejn investituri u Stati (ISDS) attwali li jeżisti f'ħafna ftehimiet kummerċjali bilaterali nnegozjati fil-passat minn gvernijiet tal-Istati Membri tal-UE. Il-mekkaniżmu l-ġdid se jkun trasparenti u mhux ibbażat fuq tribunali ad hoc. Sfond Il-qafas tar-relazzjoni bejn l-UE u l-Kanada huwa mfisser fil-Ftehim ta' Sħubija Strateġika (Strategic Partnership Agreement - SPA) li jippermetti li jkun hemm kooperazzjoni msaħħa f'oqsma strateġiċi ta' interess u responsabbiltà kondiviżi, bħal ma huma l-klima, is-sigurtà u l-politika estera u ta' sigurtà. Il-Ftehim ta' Sħubija Strateġika ilu jiġi applikat b'mod proviżorju sa mill-1 ta' April 2017, u flimkien mas-CETA jippermetti li jkun hemm approfondiment ulterjuri fir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Kanada. Il-ftehimiet ta' kummerċ ħieles ġew ippruvati biex jixprunaw it-tkabbir u l-impjiegi fl-Ewropa. Eżempju ta' dan huwa l-ftehim kummerċjali bejn l-UE u l-Korea t'Isfel. Minn meta daħal fis-seħħ fl-2011, l-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-Korea t'Isfel żdiedu b'aktar minn 55%, l-esportazzjonijiet ta' ċerti prodotti agrikoli żdiedu b'70%, il-bejgħ ta' karozzi fil-Korea t'Isfel ittrippla u d-defiċit tal-kummerċ inbidel f'surplus. Dan il-ftehim ġie applikat ukoll b'mod proviżorju għal diversi snin wara r-ratifika fil-livell tal-UE, sakemm jiġi ratifikat mill-Istati Membri tal-UE kollha, Wieħed u tletin miljun impjieg fl-Ewropa jiddependu fuq l-esportazzjonijiet. Bħala medja, kull €1 biljun addizzjonali ta' esportazzjoni jappoġġa 14,000 impjieg fl-UE. Aktar informazzjoni Skeda informattiva: Ħarsa ġenerali lejn is-CETA Skeda informattiva: It-tiswir tal-globalizzazzjoni Skeda informattiva: L-interessi tal-UE - 6 garanziji Skeda informattiva: L-iżvilupp sostenibbli Fuljett: il-benefiċċji tas-CETA Gwida dwar is-CETA għan-negozji Skeda informattiva: Benefiċċji għall-agrikoltura L-impatt tas-CETA fuq l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, il-Kroazja, Ċipru, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Ungerija, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Polanja, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja, l-Iżvezja, ir-Renju Unit Is-CETA fir-raħal tiegħek - mappa interattiva b'informazzjoni dwar il-kummerċ mal-Kanada fil-komunitajiet lokali madwar l-Ewropa Skeda informattiva: F'ċifri: Kummerċ bejn l-UE u l-Kanada Skeda informattiva: il-proċess tan-negozjati Ir-ratifiki mill-Istati Membri It-test sħiħ tas-CETA Dawk li qegħdin igawdu mis-CETA: Kun af għaliex dawn in-negozji żgħar tal-UE qegħdin jieħdu benefiċċju mis-CETA Aktar riżorsi