* X'inhi d-Direttiva l-ġdida dwar id-Drittijiet tal-Awtur? Il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-UE u l-Kummissjoni Ewropea laħqu ftehim politiku fir-rigward ta' Direttiva ġdida dwar id-Drittijiet tal-Awtur li se teħtieġ l-approvazzjoni finali taż-żewġ Istituzzjonijiet fil-ġimgħat li ġejjin. It-teknoloġiji diġitali biddlu l-mod kif il-kontenut kreattiv jiġi prodott, distribwit u jkun aċċessibbli. Id-Direttiva l-ġdida taġġorna r-regoli dwar id-drittijiet tal-awtur ma' dawk il-bidliet u l-mod kif l-utenti jaċċessaw il-kontenut online. Pereżempju, jeżistu eċċezzjonijiet għad-drittijiet tal-awtur fl-oqsma tal-edukazzjoni, ir-riċerka u l-preservazzjoni tal-patrimonju kulturali, iżda l-użi diġitali ma kinux antiċipati mir-regoli eżistenti li jmorru lura għall-2001. Għalhekk, dan jillimita l-possibbiltajiet għall-utenti (eż. stabbilimenti edukattivi, istituzzjonijiet ta' riċerka, libreriji) biex jibbenefikaw mill-potenzjal ta' teknoloġiji ġodda. Barra minn hekk, il-qafas tad-drittijiet tal-awtur tal-UE attwali ma jindirizzax il-problemi li nqalgħu f'dawn l-aħħar snin b'rabta mad-distribuzzjoni tal-valur fl-ambjent online. Id-Direttiva trid toħloq qafas komprensiv fejn materjal protett bid-drittijiet tal-awtur, detenturi tad-drittijiet tal-awtur, pubblikaturi, fornituri u utenti kollha jkunu jistgħu jibbenefikaw minn regoli aktar ċari, adattati għall-era diġitali. Sabiex jintlaħaq dan l-għan, id-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Awtur tiffoka fuq tliet objettivi ewlenin: Id-Direttiva l-ġdida kif se tappoġġa lill-istampa u lill-ġurnaliżmu ta' kwalità? Id-dritt tal-pubblikaturi tal-istampa l-ġdid se japplika għal użi online ta' pubblikazzjonijiet tal-istampa minn fornituri ta' servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni, bħal aggregaturi tal-aħbarijiet jew servizzi ta' monitoraġġ tal-midja. L-objettiv ta' dan id-dritt huwa li jgħin lill-industrija tal-pubblikazzjoni tal-istampa tibbenefika minn suq aktar ġust u li tippromwovi l-aħjar ambjent possibbli biex jiġu żviluppati mudelli kummerċjali innovattivi. Id-dritt il-ġdid isaħħaħ il-pożizzjoni ta' negozjar tal-pubblikaturi tal-istampa meta jinnegozjaw l-użu tal-kontenut tagħhom mis-servizzi online. Il-ġurnalisti, bħala awturi tal-kontribuzzjonijiet, jiġifieri artikli, f'pubblikazzjonijiet tal-istampa, huma essenzjali fis-settur tal-istampa għall-forniment ta' kontenut ġurnalistiku affidabbli u ta' kwalità. Billi tiffaċilita l-isfruttament online tal-pubblikazzjonijiet tal-istampa u tagħmel l-infurzar tad-drittijiet aktar effiċjenti, id-Direttiva se jkollha impatt pożittiv fuqhom. U, sabiex jiġi żgurat li l-ġurnalisti jibbenefikaw ekonomikament mid-dritt tal-pubblikaturi tal-istampa, id-Direttiva tipprevedi li huma jirċievu sehem xieraq mid-dħul iġġenerat minnha. Billi tiġi żgurata s-sostenibbiltà tas-settur tal-istampa, id-dritt il-ġdid se jrawwem midja pluralistika, indipendenti u ta' kwalità għolja, li huma essenzjali għal-libertà tal-espressjoni u d-dritt għall-informazzjoni fis-soċjetà demokratika tagħna. Id-dritt għall-pubblikaturi tal-istampa l-ġdid ikopri wkoll partijiet minn pubblikazzjonijiet tal-istampa (l-hekk imsejħa “snippets”)? Skont it-test adottat illum, l-użu ta' kliem individwali u siltiet qosra ħafna ta' pubblikazzjonijiet tal-istampa ma jaqax fl-ambitu tad-dritt il-ġdid. Dan ifisser li l-fornituri tas-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni se jibqgħu liberi li jużaw dawn il-partijiet ta' pubblikazzjoni tal-istampa, mingħajr il-ħtieġa ta' awtorizzazzjoni mill-pubblikaturi tal-istampa. Meta jiġi vvalutat x'inhuma siltiet qosra ħafna, se jitqies l-impatt fuq l-effikaċja tad-dritt il-ġdid. Id-dritt tal-pubblikaturi tal-istampa l-ġdid jaffettwa lill-utenti individwali? Id-Direttiva ma għandhiex fil-mira tagħha utenti individwali, iżda l-użi online ta' pubblikazzjonijiet tal-istampa minn pjattaformi u servizzi online kbar, bħall-aggregaturi tal-aħbarijiet. L-utenti tal-internet se jkomplu jaqsmu l-kontenut fuq il-midja soċjali u jillinkjaw mas-siti web u l-gazzetti (atti ta' iperlinking), bħalma huwa l-każ illum. Barra minn hekk, l-atti ta' iperlinking u l-użu mill-ġdid ta' kliem uniku jew siltiet qosra ħafna minn pjattaformi u servizzi online se jiġu esklużi mill-ambitu tad-dritt il-ġdid mogħti lill-pubblikaturi tal-pubblikazzjonijiet tal-istampa. Ir-regoli l-ġodda kif se jindirizzaw l-hekk imsejjaħ “distakk fil-valur” bejn il-kreaturi u l-pjattaformi online? Wieħed mill-objettivi tad-Direttiva huwa li ssaħħaħ il-pożizzjoni tal-kreaturi u d-detenturi tad-drittijiet biex jinnegozjaw u jiġu remunerati għall-użu online tal-kontenut tagħhom minn ċerti pjattaformi ta' kontenut imtella' mill-utenti. Skont il-ftehim politiku tal-lum, il-pjattaformi koperti mill-Artikolu 13 jitqiesu li jkunu qed iwettqu atti koperti mid-drittijiet tal-awtur (jiġifieri li jwettqu atti ta' komunikazzjoni jew li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku) li għalihom iridu jiksbu awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet ikkonċernati. F'sitwazzjonijiet fejn ma jkunx hemm ftehimiet ta' liċenzjar konklużi mad-detenturi tad-drittijiet, il-pjattaformi jkun jeħtiġilhom jieħdu ċerti azzjonijiet jekk ikunu jridu jaħarbu mir-responsabbiltà. B'mod partikolari, jeħtiġilhom li (i) jagħmlu l-almu tagħhom biex jiksbu awtorizzazzjoni, (ii) jiżguraw in-nuqqas ta' disponibbiltà ta' kontenut mhux awtorizzat li fir-rigward tiegħu d-detenturi tad-drittijiet ikunu pprovdew l-informazzjoni meħtieġa u rilevanti u (iii) jaġixxu b'ħeffa biex jitneħħa kwalunkwe kontenut mhux awtorizzat wara avviż riċevut u jagħmlu wkoll l-aħjar sforzi tagħhom biex jipprevjenu applowdjar futur. X'se jkun ir-reġim speċjali previst għal intrapriżi iżgħar fir-rigward tad-distakk tal-valur? Pjattaformi żgħar ġodda se jibbenefikaw minn reġim eħfef f'każ li ma tingħata l-ebda awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet. Dan jikkonċerna fornituri ta' servizzi online li għandhom inqas minn tliet snin ta' eżistenza fl-Unjoni u li għandhom fatturat ta' inqas minn EUR 10 miljun u li għandhom inqas minn 5 miljun utent fix-xahar. Sabiex tiġi evitata r-responsabbiltà għal xogħlijiet mhux awtorizzati, dawn il-kumpaniji żgħar ġodda se jkollhom jagħtu prova biss li għamlu l-almu tagħhom biex jiksbu awtorizzazzjoni u li aġixxew bil-ħeffa biex ineħħu x-xogħlijiet mhux awtorizzati li ġew innotifikati mid-detenturi tad-drittijiet mill-pjattaforma tagħhom. Madankollu, meta l-udjenza ta' dawn il-kumpaniji żgħar tkun ogħla minn 5 miljun spettatur uniku ta' kull xahar, huma jkollhom juru wkoll li għamlu l-almu tagħhom biex jiżguraw li x-xogħlijiet li ġew innotifikati mid-detenturi tad-drittijiet ma jerġgħux ifeġġu fuq il-pjattaforma fi stadju aktar tard. Id-Direttiva kif tiżgura r-remunerazzjoni ġusta tal-awturi u l-artisti? Il-proposta tal-Kummissjoni kellha l-għan li żżid it-trasparenza u l-bilanċ fir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-kreaturi tal-kontenut (l-awturi u l-artisti) u l-produtturi u l-pubblikaturi tagħhom. Id-Direttiva finali fiha ħames miżuri differenti biex tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-awturi u l-artisti: X'inhuma l-eċċezzjonijiet għar-regoli dwar id-drittijiet tal-awtur inklużi fid-Direttiva? Eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għal dritt esklussiv jippermettu lill-benefiċjarju tal-eċċezzjoni – individwu jew istituzzjoni – li juża kontenut protett mingħajr l-awtorizzazzjoni minn qabel mid-detenturi tad-drittijiet. Jeżistu eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet li jiffaċilitaw l-użu ta' kontenut bid-dritt tal-awtur f'ċerti ċirkostanzi u li jilħqu objettivi speċifiċi tal-politika pubblika bħall-edukazzjoni u r-riċerka. Id-Direttiva l-ġdida tallinja l-qafas tal-UE dwar l-eċċezzjonijiet mal-użi diġitali f'ċerti oqsma bħall-edukazzjoni, ir-riċerka u l-patrimonju kulturali. Tintroduċi erba' eċċezzjonijiet obbligatorji għal: L-għan huwa li jinfetħu l-possibbiltajiet li t-teknoloġiji diġitali jipprovdu għar-riċerka, l-analitika tad-data, l-edukazzjoni u l-preservazzjoni tal-patrimonju, filwaqt li jitqiesu wkoll l-użi online u transfruntiera ta' materjal protett mid-drittijiet tal-awtur. Id-Direttiva kif se tiffaċilita l-aċċess għal aktar kontenut protett mid-drittijiet tal-awtur għal skopijiet ta' edukazzjoni, kultura u riċerka? L-eċċezzjoni tad-drittijiet tal-awtur għall-estrazzjoni tat-testi u tad-data se tissimplifika l-piż tal-ikklerjar tad-drittijiet tal-awtur għall-universitajiet u l-organizzazzjoni tar-riċerka. Hija se tippermettilhom li jużaw teknoloġiji awtomatizzati biex janalizzaw settijiet kbar ta' data għal skopijiet xjentifiċi b'ċertezza legali sħiħa, inkluż meta jkunu involuti fi sħubijiet pubbliċi-privati. Dan se jappoġġa l-isforzi xjentifiċi u l-innovazzjoni, pereżempju billi jgħin biex jinstabu kuri għal mard jew modi ġodda biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima. B'mod komplimentari għal dan, eċċezzjoni addizzjonali għall-estrazzjoni tat-testi u tad-data, f'każ ta' utenti oħrajn se tkopri l-estrazzjoni tat-testi u tad-data li tmur lil hinn mill-qasam tar-riċerka. Din l-eċċezzjoni se tikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-analitika tad-data u l-intelliġenza artifiċjali fl-UE. L-eċċezzjoni l-ġdida tat-tagħlim għall-istabbilimenti edukattivi u l-għalliema tkopri l-użi diġitali transfruntiera ta' kontenut protett mid-drittijiet tal-awtur għal skopijiet ta' illustrazzjoni għat-tagħlim, inkluż online. Dan pereżempju se jiżgura li l-istabbilimenti edukattivi jkunu jistgħu jagħmlu disponibbli, b'ċertezza legali sħiħa, il-kontenut tat-tagħlim għal studenti b'distanza fi Stati Membri oħra permezz tal-ambjent elettroniku sigur tagħhom, eż. l-intranet ta' università jew l-ambjent ta' tagħlim virtwali tal-iskola. L-eċċezzjoni l-ġdida tal-preservazzjoni se tippermetti lil-libreriji u istituzzjonijiet oħra tal-patrimonju kulturali (eż. arkivji, mużewijiet) biex jagħmlu kopji tax-xogħlijiet fil-kollezzjonijiet tagħhom, filwaqt li jieħdu vantaġġ mit-tekniki ġodda ta' preservazzjoni diġitali. Din ir-regola se tagħmilha possibbli li l-patrimonju kulturali tal-UE jiġi diġitalizzat ħalli jiġi ppreservat. Dan se jkun ta' benefiċċju għall-aċċess għall-kultura tagħna mill-ġenerazzjonijiet futuri. X'inhi d-dispożizzjoni l-ġdida dwar id-dominju pubbliku tax-xogħlijiet tal-arti? Meta xogħol tal-arti ma jkunx għadu protett mid-drittijiet tal-awtur, pereżempju pittura antika, dan jaqa' fid-dominju pubbliku. F'dik is-sitwazzjoni, kulħadd għandu jkun liberu li jagħmel, juża u jaqsam kopji ta' dak ix-xogħol. Dan mhux dejjem ikun il-każ illum, peress li xi Stati Membri jipprovdu protezzjoni lill-kopji ta' dawk ix-xogħlijiet tal-arti. Id-Direttiva l-ġdida se tiżgura li ħadd ma jista' jitlob protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur fuq xogħlijiet fil-qasam tal-arti viżiva li diġà waqgħu fid-dominju pubbliku. Bis-saħħa ta' din id-dispożizzjoni, l-utenti kollha se jkunu jistgħu jxerrdu online b'ċertezza legali sħiħa kopji ta' xogħlijiet tal-arti fid-dominju pubbliku. Pereżempju, kulħadd se jkun jista' jikkopja, juża u jaqsam ritratti online ta' pitturi, skulturi u xogħlijiet tal-arti fid-dominju pubbliku meta jsibhom fl-internet u jerġa' jużahom, inkluż għal skopijiet kummerċjali jew biex japplowdjahom fil-Wikipedija. X'inhi d-dispożizzjoni tax-xogħlijiet li mhumiex fis-suq? Id-Direttiva tintroduċi mekkaniżmu ta' liċenzjar ġdid għal xogħlijiet li mhumiex fis-suq: Kotba, films u xogħlijiet oħra li għadhom protetti bid-drittijiet tal-awtur iżda li ma għadhomx jistgħu jinstabu aktar kummerċjalment. Dan se jagħmilha aktar faċli għall-istituzzjonijiet tal-patrimonju kulturali, bħall-arkivji u l-mużewijiet, biex jiksbu l-liċenzji meħtieġa ħalli jxerrdu lill-pubbliku, b'mod partikolari online u transfruntier, il-patrimonju li jkollhom fil-kollezzjonijiet tagħhom. Din is-sistema tagħmilha aktar faċli għall-istituzzjonijiet tal-patrimonju kulturali biex jiksbu liċenzji nnegozjati mal-organizzazzjonijiet ta' mmaniġġjar kollettiv li jirrappreżentaw id-detenturi tad-drittijiet rilevanti. Ir-regoli l-ġodda jipprevedu wkoll eċċezzjoni obbligatorja ġdida għad-drittijiet tal-awtur f'każ li ma jkun hemm l-ebda organizzazzjoni ta' mmaniġġjar kollettiv rappreżentattiva li tirrappreżenta lid-detenturi tad-drittijiet f'ċertu qasam, u għalhekk l-istituzzjonijiet tal-patrimonju kulturali ma jkollhomx kontroparti biex jinnegozjaw liċenzja magħha. Din l-hekk imsejħa eċċezzjoni ta' “riżerva” tippermetti li l-istituzzjonijiet tal-patrimonju kulturali jagħmlu x-xogħlijiet li mhumiex fis-suq disponibbli fuq siti web mhux kummerċjali. X'inhi d-dispożizzjoni l-ġdida dwar il-liċenzjar kollettiv b'effett estiż? Id-dispożizzjoni l-ġdida dwar il-liċenzjar kollettiv b'effett estiż tawtorizza lill-Istati Membri jippermettu lill-organizzazzjonijiet ta' mmaniġġjar kollettiv jikkonkludu liċenzji li jkopru d-drittijiet ta' dawk li mhumiex membri, taħt ċerti kundizzjonijiet. Dan il-mekkaniżmu jiffaċilita l-ikklerjar ta' drittijiet f'żoni fejn inkella l-liċenzjar individwali jista' jkun ta' piż kbir wisq għall-utenti. Id-dispożizzjoni tinkludi għadd ta' salvagwardji li jipproteġu l-interessi tad-detenturi tad-drittijiet. X'inhu l-mekkaniżmu ta' negozjar għal pjattaformi li joffru video-on-demand? Kif se jaħdmu r-regoli l-ġodda? Minkejja l-popolarità dejjem tikber ta' servizzi on-demand (bħal Netflix, Amazon Video, Universcine, Filmin, Maxdome, ChiliTV) relattivament ftit xogħlijiet awdjoviżivi tal-UE huma disponibbli fuq pjattaformi ta' video-on-demand (VoD). Inqas minn nofs (47 %) il-films tal-UE murija fis-swali taċ-ċinema bejn l-2005 u l-2014 huma disponibbli fuq mill-inqas servizz tal-VoD wieħed. Barra minn hekk, ħafna drabi x-xogħlijiet awdjoviżivi tal-UE ma jkunux disponibbli fuq pjattaformi barra minn pajjiżhom; madwar nofs il-films tal-UE huma disponibbli f'pajjiż wieħed biss u 80 % tal-films tal-UE huma disponibbli fi tliet pajjiżi Ewropej jew inqas fuq is-servizzi tal-VoD. Dan huwa parzjalment spjegat minn diffikultajiet, inklużi dawk kuntrattwali, fl-akkwist tad-drittijiet. Id-Direttiva tipprovdi mekkaniżmu ġdid ta' negozjar biex jappoġġa d-disponibbiltà, il-viżibbiltà u ċ-ċirkolazzjoni ta' xogħlijiet awdjoviżivi, b'mod partikolari dawk Ewropej. Dan ġie maħsub sabiex jintlaħqu ftehimiet kuntrattwali u ħalli jitneħħew id-diffikultajiet relatati mal-għoti ta' liċenzji tad-drittijiet meħtieġa biex isiru disponibbli films u serje fuq pjattaformi tal-VoD. Aktar liċenzji jfissru li aktar xogħlijiet awdjoviżivi Ewropej se jkunu disponibbli fil-pjattaformi tal-VoD u se jkollhom ukoll effett pożittiv fuq it-tip u l-varjetà ta' xogħlijiet disponibbli fuq il-pjattaformi tal-VoD. Aktar informazzjoni