Il-Kummissjoni Ewropea u l-Gvern Kanadiż qed jaħdmu flimkien sabiex jistabbilixxu qorti tal-investiment multilaterali. L-idea hi li tinħoloq entità permanenti sabiex tiddeċiedi fuq tilwim dwar l-investiment, lil hinn mis-sistema ad hoc ta' soluzzjoni tat-tilwim bejn investituri u stati (ISDS). Din il-qorti tal-investiment multilaterali tkun tiddeċiedu fuq tilwim skont trattati ta' investiment ġejjiena u eżistenti. Għall-UE, tkun sostitut għas-Sistemi ta' Qorti tal-Investiment bilaterali inklużi fil-ftehimiet kummerċjali u ta' investiment fil-livell tal-UE. Sfond Il-kunċett ta' soluzzjoni ta' tilwim dwar investiment multilaterali diġà tqajmet fil-livell tal-UE minn uħud mill-partijiet ikkonċernat fil-konsultazzjoni pubblika tal-2014 bħala mod aktar effettiv mir-riformi bilaterali sabiex tiġi riformata s-sistema tal-ISDS. Fid-Dokument Kunċettwali tal-5 ta' Mejju 2015 dwar “Investiment f'TTIP- it-triq lil hinn”, il-Kummissjoni indikat ukoll li, b'mod parallel mal-proċess ta' riforma meħud f'negozjati bilaterali mal-UE, għandha tibda l-ħidma fuq l-istabbiliment ta' sistema multilaterali għas-soluzzjoni ta' tilwimiet ta' investiment internazzjonali. Il-Parlament Ewropew appoġġa b'mod wiesa' l-proposta sabiex jaħdmu għal soluzzjoni multilaterali. Bl-istess mod, il-komunikazzjoni tal-2015 Kummerċ għal kulħadd tal-Kummissjoni tistabbilixxi bħala objettiv l-involviment ma' sħab sabiex jinbena kunsens sħiħ għal qorti tal-investiment multilaterali permanenti u sħiħa sabiex tiżviluppa politika koerenti, unifikata u effettiva dwar is-soluzzjoni għal tilwim dwar l-investiment. Il-proposta għal riforma multilaterali ukoll kienet milqugħa b'interess dejjem jiżdied minn bosta pajjiżi terzi. Il-ftehim kummerċjali iffirmat bejn l-UE u l-Kanada (CETA) u l-ftehim kummerċ bejn l-UE u l-Vjetnam it-tnejn fihom referenza għall-istabbiliment ta' qorti tal-investiment permanenti u multilaterali. L-UE tinkludi referenzi simili fin-negozjati kollha għaddejjin tagħha li jinvolvu investiment. Bħala parti mid-diskussjonijiet dwar l-konklużjoni tal-Ftehim CETA, il-gvernijiet tal-UE fil-Kunsill tal-Ministri adottaw dikjarazzjoni dwar il-qorti tal-investiment multilaterali: “Barra minn hekk, il-Kunsill jappoġġa lill-Kummissjoni Ewropea fir-rieda tagħha li taħdem biex tistabbilixxi Qorti multilaterali tal-Investiment, li ser tissostitwixxi s-sistema bilaterali stabbilita permezz tas-CETA, la darba tkun stabbilita, u f'konformità mal-proċedura prevista fis-CETA.” L-Istrument Interpretattiv Konġunt bejn l-UE u l-Kanada jiddikjara wkoll: “Għalhekk, is-CETA jirrappreżenta bidla importanti u radikali fir-regoli u fis-soluzzjoni għat-tilwim fl-investimenti. Huwa jistabbilixxi l-bażi għal sforz multilaterali biex dan l-approċċ il-ġdid għas-soluzzjoni għat-tilwim fl-investimenti ikompli jiġi żviluppat f'Qorti Multilaterali tal-Investiment. L-UE u l-Kanada ser jaħdmu b'mod diliġenti għall-istabbiliment ta' Qorti Multilaterali tal-Investiment. Din għandha tiġi stabbilita ladarba jkun hemm massa minima kritika ta' parteċipanti, u għandha immedjatament tissostitwixxi s-sistemi bilaterali bħal dik fis- CETA, u tkun kompletament miftuħa għal adeżjoni minn kwalunkwe pajjiż li jappoġġa l-prinċipji sottostanti tal-Qorti.” Il-Kummissjoni qiegħda wkoll twettaq evalwazzjoni tal-impatt fuq din l-inizjattiva (ara hawn u hawn). Konsultazzjoni pubblika ta' 12-il ġimgħa se titnieda dalwaqt u se tiġi organizzata laqgħa tal-partijiet konċernati sa Frar 2017. Mistoqsijiet u Risposti Il-Kummissjoni taf diġà kif se tkun tidher qorti tal-investiment multilaterali u permanenti fil-fatt? L-għan tal-ewwel diskussjonijiet esploratorji fil-livell ta' gvernijiet f'Ġinevra huwa preċiżament biex tiġi eżaminata din il-kwistjoni. Għaldaqstant, għadu kmieni wisq biex wieħed jgħid xi ħaġa konkreta dwarha. Il-qorti tal-investiment multilaterali tista' tkun ippjanata fuq il-mudell ta' ħafna qrati u tribunali domestiċi u internazzjonali, li normalment huma magħmula minn żewġ istanzi - l-ewwel istanza kif ukoll istanza tal-appell. Il-livell tal-ewwel istanza jista' tiddeċiedi dwar talbiet miġjuba skont trattati ta' investiment li pajjiżi ikkonċernati ddeċidew li jassenjaw lill-awtorità tal-qorti multilaterali. L-istanza tal-appell tista' tisma' l-appelli tad-deċiżjonijiet tat-tribunal tal-ewwel istanza. B'eżempju mill-ħidma ta' qrati eżistenti, il-qorti tal-investiment multilaterali jista' jkollha persunal permanenti u segretarjat li jappoġġaha fix-xogħol tagħha ta' kuljum. Dan mhux l-istess mudell (l-ewwel istanza/tribunal tal-appell) bħal dak li l-UE u l-Kanada qed jipproponu fis-CETA? Is-Sistema ta' Qorti tal-Investiment (ISC) fis-CETA hija mibnija fuq prinċipji ewlenin kif jinsabu wkoll f'ħafna qrati domestiċi u tribunali internazzjonali bħall-permanenza, il-possibbiltà ta' appell, u l-allokazzjoni każwali tal-każi. Dawn il-prinċipji ewlenin se jkunu inklużi wkoll fid-diskussjonijiet dwar qorti multilaterali. Madankollu, in-negozjati f'kuntest multilaterali jqajmu għadd ta' kwistjonijiet speċifiċi bħalma huma l-kamp ta' applikazzjoni tat-tribunal, is-sħubija, l-appuntament ta' aġġudikaturi, il-bilanċ ġeografiku, il-permanenza, l-infurzar, l-allokazzjoni tal-ispejjeż u l-lokazzjoni li mhumiex neċessarjament l-istess u ma jistgħux neċessarjament jiġu trattati bl-istess mod bħal f'kuntest bilaterali. Id-diskussjonijiet se jkunu preċiżament dwar dawn il-kwistjonijiet. Il-partijiet ikkonċernati kif se jkunu involuti fil-proċess tan-negozjati? Dan huwa proċess inklużiv miftuħ għall-pajjiżi interessati kollha. F'livell tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea għandha l-ħsieb li żżomm il-proċess tal-inizjattiva miftuħ ħafna u trasparenti, b'laqgħat regolari mal-partijiet ikkonċernati sabiex jiddiskutu l-progress li sar ma' pajjiżi oħra fl-inizjattiva. Il-Kummissjoni qiegħda toħloq ukoll sit elettroniku dedikat fejn il-materjal kollu rilevanti dwar l-inizjattiva se jkunu disponibbli għall-pubbliku. Il-Kummissjoni qiegħda twettaq ukoll Valutazzjoni tal-Impatt sħiħa tal-impatt ta' inizjattiva li tistabbilixxi qorti tal-investiment multilaterali. Il-proċess ta' konsultazzjoni pubblika ta' 12-il ġimgħa abbażi ta' kwestjonarju se jitnieda dalwaqt u se tiġi organizzata laqgħa tal-partijiet konċernati dwar l-inizjattiva sa Frar 2017. Ir-rapport finali tal-valutazzjoni tal-impatt huwa mistenni li jiġi ppubblikat fis-sajf tal-2017. X'se jiġri mis-Sistemi tal-Qorti tal-Investiment stabbiliti fil-ftehimiet kummerċjali u ta' Investiment tal-UE? Ġaladarba tkun operazzjonali, il-qorti tal-investiment multilaterali se tissostitwixxi s-Sistemi tal-Qorti tal-Investiment li kienu inklużi fi ftehimiet fil-livell tal-UE u kull mekkaniżmu għas-soluzzjoni ta' tilwim inklużi t-trattati dwar l-investiment tal-Istati Membri tal-UE jew fit-trattati dwar l-investiment bejn pajjiżi terzi. Il-ftehimiet riċenti tal-UE mal-Vjetnam u l-Kanada t-tnejn jinkludu dispożizzjonijiet li jipprevedu t-tranżizzjoni mis-Sistema tal-Qorti tal-Investiment attwali għal qorti tal-investiment multilaterali li jimpenjawhom sabiex jaħdmu mal-UE fil-ħolqien ta' qorti tal-investiment multilaterali fil-ġejjieni. L-UE tinkludi referenzi simili fin-negozjati kollha tagħha li jinvolvu investiment. Din il-qorti tal-investiment multilaterali permanenti se tkun parti minn organizzazzjoni internazzjonali eżistenti? Il-qorti multilaterali jeħtieġ li tkun entità legali skont liġi internazzjonali, iżda għadu kmieni wisq biex wieħed jgħid jekk tkunx korp ġdid indipendenti jew tkunx integrata f'organizzazzjoni internazzjonali eżistenti. Din il-perspettiva tinżamm miftuħa, iżda jeħtieġilha li tqis il-fehmiet tal-membri tal-organizzazzjonijiet internazzjonali li qed jiġu kkunsidrati, l-ammont ta' xogħol attwali u proġettati tagħhom kif ukoll il-vokazzjoni u attivitajiet oħra ta' dawn l-organizzazzjonijiet eżistenti. Kif mistenni li se tkun skedata l-qorti tal-investiment Internazzjonali permanenti? Dan se jeħtieġ il-bini ta' kunsens ma' pajjiżi oħra tal-istess fehma. Dan ma jistax jinkiseb mil-lum għal għada: Aħna se naħdmu mas-sħab tagħna biex tinstab l-aqwa triq 'il quddiem. X'nafu dwar l-ispejjeż biex taħdem il-qorti tal-investiment Internazzjonali permanenti? Fost l-oħrajn jista' jkun li l-qorti multilaterali tiġi ffinanzjata permezz ta' trasferimenti permanenti minn membri, l-istess mod kif inhuma ffinanzjati l-biċċa l-kbira tal-organizzazzjoni internazzjonali bħall-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO). L-ispejjeż proġettati jkunu komparabbli ma' dawk ta' tribunali internazzjonali oħra, bħat-Tribunal tal-Liġi Internazzjonali tal-Baħar, li jiswa madwar USD 10 miljun fis-sena biex jitħaddem jew il-Korp tal-Appell tad-WTO li jiswa madwar USD 7 miljun fis-sena. L-ispejjeż għal kull pajjiż ovvjament ikunu jiddependu fuq id-daqs globali tas-sħubija. Biż-żmien, l-ispejjeż operattivi tal-qorti multilaterali x'aktarx li jonqsu peress li ċ-ċirku ta' sħubija jikber u l-istituzzjoni żżid fl-effiċjenza. L-UE teħtieġ direttivi ta' negozjati sabiex tistabbilixxi qorti tal- investiment multilaterali? Fejn wasalna f'dan il-proċess? Iva, peress li tkun teħtieġ in-negozjar, l-iffirmar u l-konklużjoni ta' ftehim internazzjonali. Skont l-Artikolu 218 tat-Trattat, il-Kummissjoni se taġixxi abbażi ta' deċiżjoni tal-Kunsill li tawtorizza lill-Kummissjoni tinnegozja ftehim bħal dan f'isem l-UE, flimkien ma' direttivi ta' negozjati. Fil-livell tal-Kummissjoni, peress li r-rakkomandazzjoni għall-awtorizzazzjoni tiġi kkunsidrata bħala inizjattiva ta' politika maġġuri tal-UE tkun meħtieġa valutazzjoni tal-impatt u din qed tiġi mwettqa sa nofs l-2017. Għal aktar tagħrif Stqarrija għall-Istampa dwar il-qorti tal-investiment multilaterali għall-ġejjieni Valutazzjoni tal-impatt tal-bidu għall-istabbiliment ta' qort tal-investiment multilaterali Strateġija ta' konsultazzjoni għall-valutazzjoni tal-impatt Aktar informazzjoni dwar il-politika tal-investiment tal-UE