Mistoqsijiet u Tweġibiet: Komunikazzjoni Konġunta: Elementi għal Strateġija tal-UE għas-Sirja Għala għandna din il-Komunikazzjoni Konġunta issa? L-ewwel nett, is-sitwazzjoni fis-Sirja laħqet evolviet mill-aħħar rieżami tal-Istrateġija Reġjonali tal-UE għas-Sirja u l-Iraq u tat-theddida tal-ISIL/Da'esh. Il-parti relatata mas-Sirja tal-Istrateġija Reġjonali kellha bżonn tiġi riveduta biex tirrifletti r-realtajiet ġodda u l-istadju differenti tal-kunflitt li qegħdin ukoll jaffettwaw l-involviment politiku u umanitarju tal-UE fis-Sirja. It-tieni, il-Komunikazzjoni Konġunta tagħti stampa tar-rwol imsaħħaħ tal-UE fir-rigward tas-Sirja, biex tikkontribwixxi għal soluzzjoni politika dejjiema fis-Sirja taħt il-qafas eżistenti maqbul min-NU u biex tgħin biex jinbnew ir-reżiljenza u l-istabbiltà fil-pajjiż, kif ukoll li tappoġġja r-rikostruzzjoni wara l-ftehim ladarba tkun għaddejja tranżizzjoni politika kredibbli. Din hija wkoll konformi mal-appell għal rwol iktar b'saħħtu tal-Unjoni Ewropea dwar is-Sirja li għamel il-President Juncker fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni f'Settembru 2016. L-UE diġà qed tagħmel ħafna, kemm politikament kif ukoll f'dak li jirrigwarda assistenza kemm umanitarja u kemm li mhijiex, u se tkompli tagħmel dan biex issalva l-ħajjiet, biex tgħin lil dawk l-iktar fil-bżonn u biex treġġa' lura l-paċi lill-poplu Sirjan. X'inhuma l-prospetti li l-kunflitt jintemm? Wieħed mill-għanijiet ewlenin tal-UE huwa li ttemm il-kunflitt. Soluzzjoni dejjiema u sostenibbli għall-kunflitt tista' tkun biss waħda politika, ibbażata fuq l-implimentazzjoni tar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU 2254 u msawra permezz tal-proċess ta' Ġinevra dwar taħdidiet intra-Sirjani mmexxija mill-mibgħut speċjali tan-NU Staffan de Mistura. Waqt li nistgħux inbassru meta se jintlaħaq ftehim, nistgħu nappoġġaw il-proċess tan-NU li għandu l-għan li jiffaċilitah. Huwa dan li tipproponi l-Komunikazzjoni Konġunta, li ssaħħaħ il-ħidma diplomatika u politika li għaddejja tal-UE, b'mod partikolari d-djalogu politiku li għaddej mal-atturi reġjonali taħt l-inizjattiva reġjonali tal-UE dwar il-ġejjieni tas-Sirja, li għandha l-għan li tappoġġja u tikkontribwixxi b'mod dirett għat-taħditiet politiċi mmexxija min-NU. Hemm bżonn li nħejju għall-fażi ta' wara l-ftehim, sabiex inkunu lesti u nirrispondu b'mod effettiv meta jasal il-mument xieraq. X'bixra se jkollha s-Sirja fil-ġejjieni? Ma nistgħux niġġudikaw u niddefinixxu ġejjieni għas-Sirja minn qabel. Dan għandu jiġi ddefinit mis-Sirjani nfushom, u dan bħalissa huwa parti mit-taħditiet bejn is-Sirjani li qed isiru f'Ġinevra taħt it-tmexxija tal-mibgħut speċjali tan-NU de Mistura. Aħna nistgħu biss nappoġġjaw dawk it-taħditiet li qed jitmexxew mill-proċess politiku mmexxi min-NU bil-ħsieb li jkun hemm soluzzjoni dejjiema li l-komunità internazzjonali tappoġġjaha u li jeħtieġ li tkun konformi mar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU 2254 u l-Komunikat ta' Ġinevra. Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU 2254 tiddefinixxi parametri li għandhom jinkwadraw it-taħdidiet f'Ġinevra. Ir-raba' ċiklu ta' taħditiet bejn is-Sirjani li saru f'Ġinevra fi Frar 2017 identifika tliet basktijiet gan-negozjati futuri, konformi ma' UNSCR 2254 – il-governanza, il-kostituzzjoni, u l-elezzjonijiet – biż-żieda ta' basket ieħor ad-hoc li fih jista jiġi diskuss it-terroriżmu. Id-djalogu politiku mal-atturi ewlenin mir-reġjun skont l-inizjattiva reġjonali tal-UE dwar il-ġejjieni tas-Sirja għandu l-intenzjoni li jidentifika pożizzjoni komuni għall-istat aħħari fis-Sirja u l-kundizzjonijiet għall-proċess ta' rikonċiljazzjoni u rikostruzzjoni. Dan ix-xogħol għandu l-għan li jikkontribwixxi iktar għal ftehim fil-proċess ta' paċi bejn is-Sirjani. L-unika mod li bih id-Da'esh jista' jiġi miġġieled b'mod effiċjenti fit-tul huwa soluzzjoni politika. Mingħajr din is-soluzzjoni, Da'esh dejjem sejjer jipprova jagħmel gwadanji tal-gwerra u jipprova jgawdi mill-ekonomija bellika. S'issa, x'għamlet l-UE biex tgħin lis-Sirjani? L-UE hija d-donatur ta' quddiem nett fir-rispons internazzjonali għall-Kriżi tas-Sirja, u b'kollox ġew mobilizzati aktar minn EUR 9.4 biljun mill-UE u l-Istati Membri kollettivament f'assistenza umanitarja, ta' żvilupp, ekonomika u ta' stabbilizzazzjoni. Permezz tal-għajnuna umanitarja fis-Sirja, qegħdin nilħqu miljuni ta' nies fil-pajjiż kollu, u nibdew mir-rispons ta' emerġenza tal-ewwel linja. Qegħdin ngħinu lil sħab umanitarji jirrispondu għas-sitwazzjoni maħluqa mill-ispostament bikri. Bis-saħħa tal-għajnuna umanitarja li ssalva l-ħajjiet ipprovduta mill-Kummissjoni Ewropea mill-bidu tal-kriżi: Il-prijorità fil-programmi ta' għajnuna umanitarja tagħna hija li ngħinu lis-Sirjani l-iktar vulnerabbli kemm fil-pajjiż innifsu iżda wkoll fil-pajjiżi ġirien: il-Ġordan, il-Libanu, u t-Turkija. Fil-Ġordan, l-għajnuna umanitarja tal-UE għenet 350 000 refuġjat Sirjan fl-2016. Mindu bdiet il-kriżi, il-Kummissjoni Ewropea kkontribwiet iktar minn EUR 251 miljun f'għajnuna umanitarja biss, billi tat servizzi għal assistenza tas-saħħa, ikel u bżonnijiet bażiċi, tħejjija għax-xitwa, kenn, edukazzjoni, ilma u sanitazzjoni, appoġġ psikoloġiku u programmi ta' protezzjoni għar-refuġjati fil-kampijiet u kuntesti urbani. L-għoti ta' servizzi bażiċi fi rħula u bliet żgħar tul il-pajjiż jinkludi wkoll familji Ġordanjani vulnerabbli. Pereżempju: Mill-2012, l-UNICEF irċeviet total ta' EUR 24 miljun mill-Kummissjoni Ewropea għall-protezzjoni tat-tfal, l-ilma u s-sanitazzjoni, u l-programm preżenti ta' flus kontanti għat-tfal. Minn Frar 2015, l-UNICEF assistiet madwar 56 000 tifel u tifla minn 15 750 mill-iktar familji vulnerabbli Sirjani f'komunitajiet ospitanti b'20 Dinar Ġordanjan ir-ras fix-xahar. Fil-Libanu, bis-saħħa ta' sħabha, fl-2016 l-għajnuna umanitarja tal-UE lil-Libanu laħqet lil madwar 665 000 refuġjat Sirjan. Mill-2012 'l hawn, il-Kummissjoni Ewropea pprovdiet finanzjament umanitarju b'valur ta' EUR 356.1 miljun lil-Libanu, li jiffoka fuq l-iktar refuġjati vulnerabbli. Dawn jinkludu EUR 87 miljun għall-2016. Il-finanzjament umanitarju tal-UE kkontribwixxa għall-edukazzjoni informali, programmi ta' assistenza bi flus kontanti, kura tas-saħħa sekondarja li qed issalva l-ħajjiet, u kenn, ilma, u sanitazzjoni biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-familji. Il-protezzjoni għadha settur kritiku f'dak li għandu x'jaqsam mal-konsulenza u l-assistenza legali u s-servizz lis-superstiti tal-vjolenza. Mill-2011 'l hawn, l-UE mmobilizzat aktar minn EUR 2.4 biljun f'għajnuna mhux umanitarja biex tirrispondi għall-kriżi Sirjana fis-Sirja u fir-reġjun. Fis-Sirja, l-UE qed tipprovdi EUR 327 miljun f'assistenza mhux umanitarja permezz ta' bosta strumenti biex isaħħu r-reżiljenza tal-pajjiżi ġirien kif ukoll in-nies Sirjani. L-Istrument Ewropew tal-Viċinat iffinanzja[1] azzjonijiet fis-Sirja f'bosta setturi, bħall-edukazzjoni, l-appoġġ għall-għajxien, il-governanza lokali, is-saħħa u s-soċjetà ċivili. Dan il-finanzjament għandu l-għan li jmantni l-kapital uman Sirjan, jiffaċilita l-aċċess tan-nies għal servizzi bażiċi u li jsaħħaħ il-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet ċivili lokali. Fl-ambitu tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi[2] u l-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem[3] , l-UE qiegħda tappoġġja lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u lis-soċjetà ċivili tas-Sirja. L-Istrument ta' Finanzjament tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp[4] ukoll jappoġġja proġetti fis-Sirja biex tiżdied is-sigurtà alimentari tal-poplu Sirjan. L-UE ħolqot Faċilità għar-Refuġjati fit-Turkija, b'baġit totali ta' EUR 3 biljun għall-perjodu 2016-2017, biex tappoġġja l-perspettivi soċjoekonomiċi, edukattivi u tal-għajxien fuq terminu itwal tar-refuġjati fit-Turkija. L-UE ħolqot ukoll Fond Fiduċjarju Reġjonali b'reazzjoni għall-kriżi fis-Sirja[5] li jinkludi EUR 932 miljun f'kontribuzzjonijiet minn 22 Stat Membru u t-Turkija. Dan minbarra finanzjament dirett mill-baġit tal-UE li ntuża sa issa fir-reġjun biex jgħin lis-Sirjani u lill-komunitajiet ospitanti f'pajjiżi ġirien. Il-finanzjament mill-UE kkontribwixxa għat-titjib ta' ħajjiet ir-refuġjati, b'mod partikolari fis-settur tal-edukazzjoni. Pereżempju, 663 000 refuġjat Sirjan u tfal u żgħażagħ fil-komunità ospitanti fit-Turkija, il-Libanu u l-Ġordan jingħataw aċċess għal servizzi ta' protezzjoni, kura psikosoċjali u edukazzjoni primarja ta' kwalità. Fis-settur tal-edukazzjoni għolja, il-proġett “HOPES” qed joffri boroż ta' studju, konsulenza dwar l-edukazzjoni u taħriġ fil-lingwi lil madwar 250 000 refuġjat Sirjan u żgħażagħ fil-komunità ospitanti fil-Ġordan, il-Libanu, l-Eġittu, l-Iraq u t-Turkija. Fit-Turkija, l-interventi fil-qasam tal-edukazzjoni jinkludu l-bini ta' 70 skola ġdida u t-tagħmir għalihom. X'inhu l-approċċ tas-“Sirja kollha kemm hi”? L-approċċ tas-Sirja kollha kemm hi għandu l-għan li jkopri l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni fil-pajjiż kollu, irrispettivament mill-affiljazzjonijiet politiċi, etniċi jew reliġjużi. Huwa kunċett żviluppat min-NU, li għandu jiġi segwit minn kull min jagħti assistenza umanitarja fis-Sirja, li għandu l-għan li jirrispondi l-ewwel u qabel kollox għall-ħtiġijiet l-iktar urġenti tal-popolazzjoni. L-assistenza mhux umanitarja li l-UE tagħti lill-popolazzjoni ċivili wkoll tingħata skont l-approċċ tas-Sirja kollha kemm hi, konformi mal-gwida politika stabbilita fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Mejju 2016[6]. Kif tista' l-UE timmaġina li tikkontribwixxi għar-rikostruzzjoni meta l-kunflitt għadu għaddej? L-UE għamlitha ċara li hi mhux se tkun kapaċi tassisti r-rikostruzzjoni tal-pajjiż sa ma jkun hemm fis-seħħ tranżizzjoni politika komprensiva, ġenwina u inklussiva. L-involviment tal-UE fir-rikostruzzjoni huwa għaldaqstant marbut ma' soluzzjoni politika għall-kunflitt imsejsa fuq UNSCR 2254 u l-Komunikat ta' Ġinevra. Madankollu, il-Komunikazzjoni Konġunta ssemmi l-oqsma ewlenin li fihom l-UE tista' tinvolvi ruħha flimkien ma' istituzzjonijiet internazzjonali oħrajn, bħall-Fond Monetarju Internazzjonali u l-Bank Dinji b'sostenn għal rikostruzzjoni wara l-ftehim, b'mod inkrimentali, u biss b'riposta għal progress konkret u li jista' jitkejjel. Dawn jinkludu Sabiex inkunu lesti li nieħdu azzjoni malajr u b'mod effettiv meta jasal il-waqt xieraq, it-tħejjijiet iridu jibdew minn qabel. Xi rwol tista' taqdi l-UE ladarba jintlaħaq ftehim politiku? Meta tkun bdiet tranżizzjoni komprensiva, ġenwina u inklussiva, l-UE se tkun minn ta' quddiem fl-isforzi kollettivi għar-rikostruzzjoni flimkien ma' sħab oħrajn bħan-Nazzjonijiet Uniti, il-Fond Monetarju Internazzjonali, u l-Bank Dinji. L-UE se tkompli tinvolvi ruħha u tikkontribwixxi għall-eżerċizzju tal-ippjanar ta' wara l-ftehim kondott mit-Task Force Interaġenzjali tan-NU li se tagħti d-dettalji tal-interventi multisettorjali li se jkun hemm bżonn fl-ewwel sitt xhur wara ftehim ta' paċi biex jappoġġjaw il-proċess politiku u l-istrutturi tal-gvern tranżizzjonali. Għaddej ukoll xogħol biex il-valutazzjonijiet UE-NU tal-ħsara u l-bżonnijiet f'għadd ta' bliet Sirjani jiġu mwessgħin, u biex jiġi żgurat li l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni jiġu indirizzati fil-ħidma ta' rikostruzzjoni. L-UE se tfittex li tintegra sforzi simili u paralleli tal-Bank Dinji. Dan ix-xogħol se jħejji t-triq u jnaqqas iż-żmien meħtieġ wara l-ftehim biex titwettaq valutazzjoni konġunta ta' Rkupru u Konsolidament tal-Paċi bejn l-UE, il-Bank Dinji, u n-Nazzjonijiet Uniti, b'appoġġ għall-pjanijiet iktar fit-tul ta' rkupru u rikostruzzjoni għall-istrutturi tal-gvern tranżizzjonali. L-UE tista' tkun involuta f'għadd kbir ta' oqsma: mill-governanza u t-tfassil ta' Kostituzzjoni ġdida għar-riforma tas-settur tas-sigurtà, il-ħolqien tax-xogħol, ir-ritorn volontarju u dinjituż tar-refuġjati u l-għoti ta' spinta lill-kapital uman Sirjan permezz ta' servizzi u l-edukazzjoni, għal bosta oqsma oħra, bħat-tneħħija tal-mini, il-kooperazzjoni mal-awtoritajiet il-ġodda f'bosta oqsma, u l-protezzjoni tal-patrimonju kulturali. Il-Komunikazzjoni Konġunta tagħti stampa tal-oqsma l-iktar importanti ta' involviment tal-Unjoni Ewropea. X'jista' jsir biex tiġi żgurata l-ġustizzja tranżizzjonali u r-responsabbiltà għad-delitti tal-gwerra? Tul u wara l-kunflitt, l-UE se tkompli tappoġġja inizjattivi ta' ġustizzja tranżizzjonali biex tgħin biex tiġi żgurata r-responsabbiltà għad-delittti tal-gwerra, l-abbuż tad-drittijiet tal-bniedem u ksur tad-dritt umanitarju internazzjonali. Dan jinkludi l-użu kkonfermat tal-armi kimiċi, kif ukoll l-appoġġ għall-investigazzjoni tad-delitti tal-gwerra, kemm fil-livell nazzjonali, kif ukoll dak internazzjonali. Dawn l-isforzi se jsiru b'mod konġunt, bl-appoġġ għat-tisħiħ tal-għajnuna psikosoċjali u r-rikonċiljazzjoni nazzjonali fil-pajjiż kollu. U s-sanzjonijiet? L-UE se żżomm il-miżuri ristrettivi tagħha kontra individwi u entitajiet Sirjani li jappoġġjaw lir-reġim sakemm idum għaddejja r-repressjoni tal-popolazzjoni ċivili. Il- miżuri li għandhom fil-mira tagħhom ċerti setturi tal-ekonomija Sirjana se jinżammu wkoll sakemm ikun hemm bżonn. Is-sanzjonijiet li jeżistu attwalment se jiġu estiżi ulterjorment skont il-bżonn. Minn żmien għal żmien, l-UE se twettaq rieżami tal-impatt tas-sanzjonijiet u se tikkunsidra regolarment l-opzjonijiet biex tnaqqas kull konsegwenza mhux intenzjonata. [1] http://ec.europa.eu/europeaid/funding/european-neighbourhood-and-partnership-instrument-enpi_en [2] http://ec.europa.eu/dgs/fpi/documents/140311_icsp_reg_230_2014_en.pdf [3] http://www.eidhr.eu/ [4] http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/dci_en.htm_en [5] https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20161220-eutf-syria_0.pdf [6] li b'mod partikolari jgħidu li (§6) l-UE ser issaħħaħ il-ħidma kollettiva tagħha biex […] tfittex iżżid l-assistenza, filwaqt li tikkombina assistenza transkonfinali mal-appoġġ minn ġewwa s-Sirja u ser timmira lejn it-twassil ta' għajnuna bħala parti minn sforz akbar biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni madwar is-Sirja kollha u tinbena reżiljenza lokali.