Irrid l-ewwel nett nirringrazzja lir-Rettur tal-Kulleġġ tal-Ewropa, Jörg Monar, kemm għall-istedina tiegħu kif ukoll għat-taħdita b'saħħitha dwar il-ħajja u l-ħsieb ta' Hannah Arendt li għadu kif ippreżenta. Grazzi, Professur, tal-ospitalità tiegħek u talli ftaħt daqshekk tajjeb, speċjalment fid-dawl ta' dak li għandi xi ngħid illum. Meta smajt li din is-sena l-promozzjoni tal-Kulleġġ tal-Ewropa kienet iddedikata lil Hannah Arendt, u li ġejt mistieden biex ninawgura s-sena akkademika, kont ferm kuntent għal żewġ raġunijiet. L-ewwel nett, għaliex Arendt hija erojina intellettwali għalija. U t-tieni nett, għaliex ninsabu fil-belt il-ġmiel tagħha ta' Bruges. Anki jekk mhux formalment, Bruges hija belt oħt għal belti, Gdańsk. It-tnejn iħaqquha għat-titlu ta' Venezja tat-Tramuntana. It-tnejn huma arterji antiki tal-kummerċ Ewropew, fejn it-tramuntana ltaqa' man-nofsinhar fl-Ewropa medjevali. It-tnejn kienu fulkri ġeopolitiċi fil-Lega Anseatika. It-tnejn li huma ospitaw negozjanti Ingliżi u Skoċċiżi, integrati profondament fl-ekonomija Ewropea, fi ħdan il-kummerċ tas-suf u l-qamħ. U t-tnejn huma d-dar, għalkemm b'modi differenti, tal-mastri antiki Fjammingi li - jekk forsi ma tafux - huma l-iskola favorita tiegħi tal-pittura Ewropea. Bruges huwa l-post fejn twieled ix-xogħol ta' Jan van Eyck u oħrajn. Filwaqt li Gdańsk hija fejn L-Aħħar Ġudizzju , ix-xogħol ta' Brüggeling famuż ieħor, Hans Memling, issa tinsab imdendla fil-mużew nazzjonali. Ftit snin ilu, meta kont qed nuri lill-Prim Ministru Olandiż Mark Rutte din il-pittura fi Gdańsk, ma kontx nobsor li fi żmien sena, l-Ewropa f'xi daqqiet kienet ser tibda tixbah L-Aħħar Ġudizzju . Jekk għandkom amment tal-pittura, tafu eżattament x'inhu għaddej minn moħħi. Nixtieq niftaħ id-diskors tiegħi b'rimarka personali. Hemm tliet nisa li għandhom rabta ma' dan il-post u ma' din iċ-ċerimonja, u li ħallew impatt kbir fuq ħajti. Diġà semmejt lil Hannah Arendt. Miegħi llum ġibt dan il-ktieb. Huwa biss ftit kapitli minn "The Life of the Mind", wieħed mill-kotba famużi ta' Hannah Arendt, li ppubblikajna illegalment fil-Polonja Komunista fl-1988. Il-filosofija tinżel iktar għasel meta tkun projbita. Hemmhekk hija kitbet: "Sfortunatament il-verità hi li l-biċċa l-kbira tal-ħażen jagħmluh nies li qatt ma jiddeċiedu jkunux tajbin jew ħżiena." Dan huwa ħsieb importanti. Eżattament fl-istess sena, l-1988, it-tieni erojina ta' żmieni, Margaret Thatcher, qalet proprju hawnhekk f'dan il-Kulleġġ, waqt l-istess ċerimonja bħal dik tal-lum: "Ma rridu qatt ninsew li, fil-Lvant tal-Purtiera tal-Ħadid, il-popli li darba gawdew sehem sħiħ mill-kultura, il-libertà u l-identità Ewropea sfaw maqtugħa mill-għeruq tagħhom. Aħna dejjem inħarsu lejn Varsavja, Praga u Budapest bħala bliet kbar Ewropej." Xahrejn wara, ilqajtha flimkien ma' Lech Wałęsa u ħaddiema Pollakki barra t-tarzna ta' Gdańsk. Dakinhar kellna s-sensazzjoni li l-Purtiera tal-Ħadid kienet waslet biex taqa' u li kienet qed tixref era ġdida ta' libertà u għaqda. Hemm post speċjali f'qalbi wkoll għat-tielet mara Ewropea, studenta ta' dan il-kulleġġ, li wkoll tat diskors hawnhekk xi żmien ilu, fl-istess okkażjoni bħal dik tal-lum, il-Prim Ministru Daniż ta' dak iż-żmien, Helle Thorning-Schmidt. Ninsab hawnhekk illum speċjalment bis-saħħa tagħha. Fl-2014 hija kienet il-kontendent prinċipali tiegħi għall-pożizzjoni ta' President tal-Kunsill Ewropew, iżda fuq talba ta' Herman Van Rompuy, Helle rtirat il-kandidatura tagħha u appoġġat dik tiegħi. Kif tistgħu taraw, l-imħabba tiegħi lejha hija profondament ġustifikata. Fi ftit jiem ser intemm il-missjoni tiegħi, u għalhekk inħossni fid-dmir li nistqarr magħkom dak li tabilħaqq wettaqt f'dawn l-aħħar ħames snin. Tinkwetaw xejn, mhux ser nieħu fit-tul. Jista' jkun li tinstema' banali imma, meta jistaqsuni x'kien il-qofol tat-terminu tiegħi, inwieġeb mingħajr tlaqliq: L-"Għaqda" - leitmotif, kompitu, kważi l-ossessjoni tiegħi, mill-bidu nett. Fil-jum tat-tluq tiegħi lejn Brussell, fl-ajruport ta' Varsavja, pjuttost b'kumbinazzjoni ltqajt ma' Lech Wałęsa. Meta Wałęsa sema' li kont ġej nieħu r-riedni tal-Kunsill Ewropew f'idejja mingħand Herman Van Rompuy, b'mod impulsiv irreaġixxa: "Nittama li din l-Unjoni ma tisfaxxax bik hemm, għaliex l-affarijiet diġà ma tantx huma sbieħ!" Għaldaqstant mhi sorpriża xejn li matul ċerimonja tat-trasferiment tal-kariga fl-1 ta' Diċembru 2014, fid-diskors ferm qasir ta' żewġ minuti tiegħi, semmejt il-kelma "għaqda" tliet darbiet. Il-messaġġ tiegħi kien dan: "Dak li l-Ewropa teħtieġ huwa l-ħarsien tal-valuri fundamentali tagħna: is-solidarjetà, il-libertà, l-għaqda kontra t-theddid għall-UE u l-għaqda tagħha, theddid li ġej kemm minn ġewwa kif ukoll minn barra. Il-politika rritornat fl-Ewropa, l-istorja reġgħet magħna, u żminijiet bħal dawn jeħtieġu tmexxija u għaqda politika." Għedtilkom bl-ossessjoni tiegħi dwar l-għaqda. L-eżerċizzji tiegħi fl-għaqda bdew prattikament fl-ewwel jum. L-ewwel, rigward il-politika aggressiva tal-Kremlin. Kont (u għadni) konvint li, f'din il-logħba, ir-riskju mhuwiex biss il-futur tal-Ukrajna indipendenti u s-sigurtà tal-Ewropa Ċentrali, inkluż dik ta' pajjiżi, iżda s-sovranità tal-Ewropa bħala entità politika. U ma kelli ebda dubju li l-għan strateġiku ta' Putin ma kienx biss li jerġa' jaħkem it-territorji li kellha l-Unjoni Sovjetika, iżda wkoll li jdgħajjef b'mod sistematiku lill-UE billi jnissel firda interna. Kelli nfakkar pubblikament lill-oħrajn, kważi kull ġimgħa, li r-Russja mhijiex is-"sieħba strateġika" tagħna, iżda l-"problema strateġika" tagħna. Saħansitra qalgħuhieli ta' "monomanijaku", tant kont mehdi b'dan is-suġġett. Imma eventwalment wasalna. Żammejna l-għaqda ta' bejnietna, tul it-terminu kollu tiegħi, anke f'dawk li huma sanzjonijiet. It-tieni test kien il-ħarsien tal-għaqda fiż-Żona tal-Euro. Qatt ma lgħabtha tal-espert fuq il-munita komuni jew il-banek, bħalma hu fil-fatt Herman. Rajt il-kriżi Griega b'għajnejn politiċi u ġeostrateġiċi, aktar milli finanzjarji. U huwa għalhekk li għamilt minn kollox biex evitajt ir-riskju ta' Grexit. Bħala rappreżentant tipiku tal-"iskola tat-Tramuntana", dejjem emmint li m'għandekx tonfoq iktar milli għandek. Iżda minkejja dan it-twemmin, qbiżt għall-Griegi fl-approċċ iebes wisq u xi kultant ortodoss tal-Ġermaniżi u tal-Olandiżi. Mhux għax minn dejjem kont inħobb il-kultura Griega. Tabilħaqq, napprezza l-mużika ta' Johann Sebastian Bach u l-pitturi ta' Vermeer, daqskemm napprezza l-iskulturi tal-Parthenon. Iżda minħabba li kont naf li ż-Żona tal-Euro setgħet ċediet malli waħda min-naħat f'dan il-kunflitt tmur oltrè. U fil-fatt dan għal ftit ma ġarax. F'dak il-lejl kruċjali tat-12 ta' Lulju 2015, meta l-Kanċillier Merkel u l-Prim Ministru Tsipras għal ftit ma qatgħux qalbhom minn xulxin, fl-erbgħa ta' filgħodu, għalaqt il-bieb u għidtilhom: "Jiddispjacini, iżda bl-ebda mod mhu ser titilqu minn din il-kamra bla qbil." Erba' sigħat wara ħabbart l-"aGreekment" tagħna. Iż-Żona tal-Euro salvat u llum il-Greċja hija waħda mill-ekonomiji l-aktar promettenti tal-Unjoni. It-tielet sfida kienet it-tiswir tal-kunsens rigward politika komuni dwar il-migrazzjoni. Rajt mill-bidu li l-firda hawnhekk setgħet tkun ta' periklu kbir. It-tilwim dwar il-politika tal-asil, speċjalment ir-rilokazzjoni obbligatorja, qanqlu emozzjonijiet u riżentiment liema bħalhom. Din hija r-raġuni għalfejn l-ewwel prijorità għalija kienet li nirrifjuta l-alternattiva ta' Ewropa Miftuħa kontra Ewropa Fortizza. Ħassejt li kellu jkun essenzjali li nevitaw li naraw kollox iswed u abjad. Id-difensuri ta' fruntieri esterni stretti ġew akkużati b'ksenofobija u nuqqas ta' solidarjetà, filwaqt li l-proponenti tal- - li baxxew rashom wisq u fetħu l-bibien għat-terroristi. Il-pajjiżi tal-Benelux, il-Ġermaniżi u l-Iskandinavi riedu aktar determinazzjoni fl-azzjonijiet tal-pajjiżi tan-Nofsinhar, iżda ngħiduha kif inhi, ikkritikaw l-aktar lill-pajjiżi tal-Lvant għan-nuqqas ta' solidarjetà li wrew. U n-Nofsinhar tal-Ewropa ngħaqad ma' dan il-kor kontra l-Lvant, għaliex kien ħafna iktar faċli li tipproponi rilokazzjoni obbligatorja milli tipproteġi l-fruntieri. It-tensjonijiet setgħu jittaffew, l-ewwel u qabel kollox, billi wieħed inebbaħ lill-pajjiżi kollha li ma kien hemm l-ebda kontradizzjoni inerenti bejn id-demokrazija liberali u l-kontrolli effettivi tal-fruntieri esterni tagħna. Li rridu ngħinu lir-refuġjati, iżda ma nabbandunawx id-dmir ewlieni tagħna li nħarsu t-territorju tagħna. Naturalment il-problema tal-migrazzjoni ma sparixxietx u ser iżżommna okkupati fis-snin li ġejjin. Iżda rnexxielna nikkonvinċu lill-biċċa l-kbira tal-atturi biex jikkalmaw u jiffukaw fuq inizjattivi aktar pragmatiċi li jipproteġu l-fruntieri tagħna, fuq il-ġlieda kontra l-kuntrabandisti tal-bnedmin, kif ukoll fuq il-kooperazzjoni mal-Libja u pajjiżi Afrikani oħrajn, u ovvjament il-ftehim mat-Turkija. U fl-aħħar, l-għaqda tagħna rigward il-Brexit. Jien u ngħid dan il-kliem, ir-Renju Unit għadu membru tal-Unjoni Ewropea, u ser jibqa' tali, sa tmiem it-terminu tiegħi. Iżda mhux ser nippretendi li dan huwa xi tip ta' suċċess, għaliex il-Brexit aktarx iseħħ fil-bidu tas-sena d-dieħla. Għamilt kulma stajt biex nevita x-xenarju konfrontattiv ta' ebda ftehim u nestendi l-ħin għar-riflessjoni u biex forsi l-Gran Brittanja jerġa' jdurilha. Qaluli li jiena romantiku u anglofilu, li t-tnejn li huma, fil-fehma tiegħi, huma pjuttost xierqa u mistħoqqa. Madankollu, l-iktar ħaġa importanti hi li l-Brexit ma firidniex. L-UE27 urew awtodixxiplina u lealtà straordinarja bejniethom, minkejja t-tentattivi ta' Londra biex "tibbilateralizza" dawn in-negozjati. Matul l-aħħar ħames snin kien ukoll neċessarju li ngħidu daqshekk għall-hekk imsejħa ideat u inizjattivi "kreattivi" bħal "klabb iżgħar", "il-qalba tal-Ewropa" u oħrajn. Dawn ġejjin parzjalment mill-frustrazzjoni tal-federalisti, u minn ilmenti spiss ġustifikati dwar xi stati li jimblukkaw aktar integrazzjoni. Pariġi kienet partikolarment attiva hawn, paradossalment speċjalment wara l-elezzjoni tal-President Macron, Ewropew sinċier u enerġetiku. Kif diġà stqarrejt f'Ruma, matul iċ-ċerimonja li tfakkar is-60 anniversarju tat-Trattati, ma nistax naċċetta li mmorru lura għal Ewropa fuq żewġ binarji. Qattajt nofs ħajti wara l-Purtiera tal-Ħadid, fl-isfera Sovjetika, taħt ir-reġim Komunista, u għalhekk naf sewwa xi tfisser Ewropa fuq żewġ binarji. L-għaqda tal-UE teħtieġ paċenzja reċiproka, mhux sfurzar. F'diversi okkażjonijiet, kull meta jiżdied il-pass tal-integrazzjoni, inħobb nikkwota qawl Afrikan: Jekk tridu tħaffu, morru waħedkom. Jekk tridu taslu 'l bogħod, morru flimkien." Fil-ħsieb tagħna dwar il-ġejjieni tal-Ewropa, għandna nkunu ggwidati mis-sens komun tagħna u sens ta' żmien opportun. Ma nistgħux nikkundannaw lilna nfusna għall-alternattiva falza tal-integrazzjoni rapida jew il-kollass tal-Unjoni. Ta' min jerġa' jiskopri, mill-ġdid u għal darb'oħra, it-triq - xi kultant imserpa, xi kultant pjuttost dejqa - li twassalna bejn l-utopja u d-distopja. L-għaqda mhux ser isawwruha l-Ewroxettiċi estremi jew il-federalisti radikali. Dejjem ippruvajt inżomm fuq din it-triq imserpa u dejqa. Eżerċizzju ieħor ta' kuljum fl-għaqda kien, u għandu jibqa', il-ħarsien tal-iżgħar stati membri, dawk li huma l-aktar fil-bżonn, dawk l-iktar vulnerabbli. Il-Ġermanja u Franza huma ikbar minn Malta jew mil-Litwanja, iżda dan ma jfissirx li għandhom iktar raġun. Almenu mhux dejjem. Il-ħidma tiegħi favur l-għaqda tal-UE xi drabi fissret ukoll li kelli nopponi r-rieda u l-intenzjonijiet tal-iktar qawwija. Din ovvjament ma kinitx xi forma ta' azzjoni affermattiva favur pajjiżi iżgħar, iżda favur il-prinċipju tal-ugwaljanza tad-drittijiet u tal-oġġettività, irrispettivament minn min igawdi minnhom. Ċertament mingħajr ebda dogmatiżmu. Wara kollox, xi kultant anke l-Ġermaniżi jkollhom raġun. Jiena konxju li fil-politika, bħal fil-ħajja, il-qies huwa importanti. Iżda l-UE nħolqot ukoll sabiex is-saħħa ma tkunx l-uniku fattur deċiżiv, tant li fil-politika interna tagħna, hija s-saħħa tal-argument li tiddeċiedi mhux l-argument tas-saħħa. Kull meta kien hemm bżonn, ifformulajt twissijiet pjuttost ħorox, bħal "Ċipru mhux għall-bejgħ", jew "Ma nwaddbux l-Irlanda taħt ix-xarabank", u qbiżt ukoll għal stati membri ġodda kontra l-arroganza ta' xi wħud aktar anzjani, b'livelli differenti ta' suċċess, u dażgur. Il-prinċipju ta' "wieħed għal kulħadd, u kollha għal wieħed" jinstema' sabiħ, iżda ma nistgħux nimponuh fuq ħaddieħor. Wara kollox, hawnhekk qed nitkellmu dwar is-solidarjetà, li hija xi ħaġa li ma tistax tiġi sfurzata - jew qiegħda hemm, jew mhix. Niftakar meta darba waqt dibattitu dwar ir-rilokazzjoni f'summit tal-Kunsill Ewropew, ġie ssuġġerit li fil-konklużjonijiet tagħna ninkludu t-terminu "l-obbligu tas-solidarjetà". Jien ipprotestajt, billi għidt li din kienet kontradizzjoni evidenti. U naf x'qed ngħid, xorta għadni nħossni espert fis-solidarjetà. Fl-uffiċċju tiegħi tal-President tal-Kunsill Ewropew, inżomm poster li għamilt jien stess bl-iskrizzjoni "It's the unity, stupid". Għamiltha biex dejjem inżomm f'moħħi x'inhu importanti l-aktar. U ser nieqaf hawn, għal li jista' jkun. Fl-aħħarnett, jekk tippermettuli, nixtieq ngħidilkom xi ħaġa li ma kontx nazzarda ngħid ftit tax-xhur ilu, minħabba li stajt nitkeċċa talli kont żbukkat wisq. U llum, huwa sempliċement tard wisq biex wieħed jiddenunzja lil Donald, għall-inqas dak Ewropew. Fil-fatt, ngħir għal John Bercow, għax fl-aħħar jista' jgħid x'tassew jaħseb dwar il-Brexit. Ser inmiss ukoll daqsxejn dan is-suġġett. Smajt kemm-il darba mingħand is-sostenituri tal-Brexit li jridu jitilqu mill-Unjoni Ewropea biex jerġgħu jigglobalizzaw r-Renju Unit, għaliex jemmnu li waħdu biss jista' jkun tassew formidabbli. F'dawn il-vuċijiet wieħed seta' jħoss ix-xewqa għall-Imperu. Iżda r-realtà hija eżattament l-oppost. Ir-Renju Unit jista' jkollu rwol globali biss bħala parti minn Ewropa magħquda, flimkien biss nistgħu niffaċċaw, mingħajr ebda kumpless, l-akbar qawwiet ta' din id-dinja. Infatti, nista' ngħid l-istess dwar il-Ġermanja jew Franza. U d-dinja dan tafu. Smajt l-istess fl-Indja, New Zealand, l-Awstralja, il-Kanada u l-Afrika t'Isfel; li wara t-tluq tiegħu, ir-Renju Unit ser isir barrani, attur tat-tieni rata, waqt li l-kamp tal-battalja ewlieni ser ikun okkupat miċ-Ċina, l-Istati Uniti u l-Unjoni Ewropea. "Għalfejn qed jagħmlu hekk?" - Staqsewni din il-mistoqsija diżappuntanti kull fejn mort. Wieħed mill-ħbieb Ingliżi tiegħi x'aktarx jgħid sew meta b'melankonija jgħid li Brexit huwa t-tmiem veru tal-Imperu Brittaniku. Fi żmien xahar ser issir l-elezzjoni fir-Renju Unit. Għad hemm ċans li l-affarijiet jinbidlu? Hannah Arendt għallmitna li l-affarijiet isiru irreversibbli biss meta n-nies jibdew jaħsbu hekk. Allura l-uniċi kliem li jiġuni f'moħħi llum huma sempliċement: Taqtgħux qalbkom. F'din il-partita, kellna ħin miżjud, diġà ninsabu fil-ħin barrani, u saħansitra forsi ser immorru għall-penalties? Issa ndur lejn il-President Franċiż, wieħed mill-mexxejja indiskutibbli tal-Unjoni Ewropea, u t-tama tagħna għall-futur, u ħabib għażiż tiegħi. Irrid ngħidlu li naqsam il-ħolma tiegħu ta' Ewropa verament sovrana. Jiena konvint li aħna kapaċi nagħmlu dan, dment li naġixxu bħala sovrani. Mhux kif għamilna dan l-aħħar fil-każ tat-tkabbir tal-UE. Mhux ser ikun hemm Ewropa sovrana mingħajr Balkani stabbli u integrati mal-bqija tal-kontinent, u m'għandekx għalfejn tkun studjuż tal-istorja biex tifhmu dan. U mhux ser ikun hemm Ewropa sovrana mingħajr Ukrajna indipendenti. Il-pożizzjoni iebsa u konsistenti tagħna fuq ir-Russja kienet l-ewwel espressjoni, tant ċara u mhux ambigwa, tas-sovranità tagħna. Irridu nirsistu f'dan ir-rigward. U din hija r-raġuni għaliex meta nisma' kliem Macron, li "rridu nikkunsidraw mill-ġdid il-pożizzjoni tagħna mar-Russja, naħsbu mill-ġdid ir-relazzjoni strateġika", nista' nesprimi biss it-tama li dan ma jiġrix akkost tal-ħolm komuni tagħna tas-sovranità tal-Ewropa. Fl-istess intervista għal , il-President Macron jgħid li jikkondividi l-istess fehmiet dwar dan is-suġġett bħal Viktor Orbán, u li jittama li s-Sur Orbán jgħin biex jikkonvinċi lill-Pollakki jbiddlu l-pożizzjoni tagħhom fuq ir-Russja. Jista' jkun, imma jien le, Emmanuel. U, fl-aħħar, dak li hu l-iktar għal qalbi. Dejjem enfasizzajt ir-rwol tal-kompromess fil-politika Ewropea. Il-kompromess, in-negozjati, il-kunsens, il-kliem ewlieni, li mingħajrhom ma nistgħux nifhmuha l-UE. Hemm madankollu, affarijiet u kwistjonijiet, li ma jistgħux ikunu s-suġġett ta' kompromess u negozjati. U qed nitkellem dwar il-valuri fundamentali tagħna: il-libertà, l-istat tad-dritt, id-dinjità tal-individwi. X'inhu l-punt tal-għaqda, is-sovranità u s-solidarjetà jekk m'aħniex kapaċi niddefendu l-Ewropa, Ewropa bħala territorju ta' libertà, kultura u dritt, kontra avversarji esterni u interni? Jekk m'aħniex kapaċi niddefendu l-Ewropa wkoll kontra d-dgħufijiet u d-dubji tagħna, kontra t-tentazzjoni li naqgħu għall-patti max-xitan, u kontra r-rassenjazzjoni fil-konfront ta' min hu b'saħħtu u bla ħniena? L-Ewropa mhix kontinent f'sens ġeografiku. Hija kontinent f'sens assjoloġiku. U hekk ser tibqa', sakemm ikollna saħħa biżżejjed biex inħarsu mhux biss il-fruntieri u l-interessi tagħna, iżda - l-ewwel u qabel kollox - l-essenza tal-Ewropa. Wara kollox, ma rridux li din il-parti tagħna tad-dinja tkun, kif muri fuq mappa fiżika f'atlas tal-iskola, sempliċement peniżola kbira iżda periferali fl-Ewrasja l-kbira. Nirringrazzjakom.