X'se jinbidel għall-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta? It-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika se tipprovdi opportunitajiet u sfidi għar-reġjuni u s-setturi b'mod differenti. Xi wħud se jaraw opportunitajiet aktar immedjati, xi wħud se jiffaċċjaw aktar sfidi minn oħrajn, u mhux kollha se jkollhom l-istess kapaċità li jlaħħqu mal-kost tal-aġġustament għat-tranżizzjoni klimatika. Biex tgħin lill-aktar reġjuni vulnerabbli jittrattaw l-ispejjeż soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni, f'Jannar 2020 il-Kummissjoni pproponiet Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta ta' EUR 100 biljun li jikkonsisti fi tliet pilastri: Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, skema ta' tranżizzjoni ġusta taħt l-InvestEU u faċilità ta' self tas-settur pubbliku. Il-mekkaniżmu huwa parti mill-Pjan ta' investiment Ewropew tal-Patt Ekoloġiku Ewropew ta' EUR 1 triljun propost f'Jannar. Fid-dawl tal-kriżi tal-coronavirus, saret saħansitra aktar urġenti mhux biss il-ħtieġa għal irkupru ekoloġiku sostenibbli, iżda wkoll il-ħtieġa li jingħata appoġġ lir-reġjuni l-aktar vulnerabbli. Din hija r-raġuni għaliex il-Kummissjoni Ewropea trid issaħħaħ il-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta bħala parti mill-mekkaniżmu tagħha ta' rispons għall-kriżijiet u fil-proposta l-ġdida tagħha għall-baġit fit-tul tal-UE li jmiss. Il-baġit globali tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta se jiġi miżjud għal EUR 40 biljun u l-iskema ta' tranżizzjoni ġusta taħt l-InvestEU se tiġi msaħħa. Illum, il-Kummissjoni qed tippreżenta wkoll il-proposta tagħha għal faċilità ta' self tas-settur pubbliku, li se timmobilizza bejn EUR 25 biljun u EUR 30 biljun. B'kollox, il-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta issa huwa mistenni li jimmobilizza mill-inqas EUR 150 biljun ta' investiment pubbliku u privat. X'inhu l-ħlas supplimentari għall-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u għal xiex se jintuża? Minbarra l-proposta ta' EUR 7.5 biljun, il-Kummissjoni qed tipproponi finanzjament addizzjonali sostanzjali, ta' EUR 2.5 biljun taħt il-baġit tal-UE fit-tul li jmiss u ta' EUR 30 biljun minn Next Generation EU. Dan iġib it-total għall-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għal EUR 40 biljun. Il-finanzjament se jintuża biex jittaffew l-impatti soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni ekoloġika fir-reġjuni l-aktar affettwati, billi pereżempju jiġi appoġġat it-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema, tingħata għajnuna lill-SMEs biex joħolqu opportunitajiet ekonomiċi ġodda, u b'mod ġenerali tiġi diversifikata l-attività ekonomika, b'investiment fil-futur tal-aktar reġjuni milquta. Allokazzjonijiet tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta skont l-Istat Membru Allokazzjoni (M EUR, prezzijiet tal-2018) BE 380 BG 2.693 CZ 3.413 DK 185 DE 5.152 EE 736 IE 176 EL 1.726 ES 1.806 FR 2.142 HR 387 IT 2.141 CY 210 LV 398 LT 568 LU 19 HU 543 MT 48 NL 1.296 FI 282 PL 8.000 PT 465 RO 4.449 SI 538 SK 954 FI 968 SE 324 Total 40.000 X'se jinbidel għall-iskema ta' tranżizzjoni ġusta taħt l-InvestEU? Kif iddikjarat fil-Pjan ta' Investiment tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-iskema ta' tranżizzjoni ġusta taħt l-InvestEU (il-Pilastru 2 tal-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta) se tipprovdi għal skema li tiġġenera investiment addizzjonali għall-benefiċċju ta' reġjuni ta' tranżizzjoni ġusta b'mod kumplimentari mal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta (il-Pilastru 1 tal-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta) u l-faċilità ta' self tas-settur pubbliku (il-Pilastru 3 tal-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta). L-Iskema ta' Tranżizzjoni Ġusta tal-InvestEU se tiġi msaħħa bħala konsegwenza taż-żieda tal-garanzija tal-InvestEU. Skont l-Iskema ta' Tranżizzjoni Ġusta tal-InvestEU, l-appoġġ għal investimenti f'reġjuni ta' tranżizzjoni ġusta se jkun possibbli permezz ta' kull waħda mit-twieqi ta' politika tal-InvestEU, skont il-ħtiġijiet ta' investiment speċifiċi identifikati mill-Istati Membri fil-pjanijiet ta' tranżizzjoni territorjali ġusta tagħhom. Dan l-appoġġ immirat lejn investimenti ekonomikament vijabbli minn entitajiet tas-settur privat u pubbliku f'dawn ir-reġjuni se jiġi implimentat permezz ta' prodotti finanzjarji tal-InvestEU proposti mis-sħab inkarigati mill-implimentazzjoni tal-InvestEU (eż. il-Grupp tal-Bank Ewropew tal-Investiment jew il-banek jew l-istituzzjonijiet promozzjonali nazzjonali). Għal dan il-għan, il-linji gwida ta' investiment tal-InvestEU li jistabbilixxu r-rekwiżiti għal operazzjonijiet ta' investiment appoġġati permezz tal-Fond InvestEU se jinkludu taqsima dwar l-Iskema ta' Tranżizzjoni Ġusta tal-InvestEU u l-modalitajiet ta' implimentazzjoni tagħha. X'inhi l-faċilità ta' self għas-settur pubbliku? Illum, il-Kummissjoni Ewropea u l-Bank Ewropew tal-Investiment qed jippreżentaw il-proposta għat-tielet pilastru taħt il-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta, b'mod partikolari l-faċilità ta' self għas-settur pubbliku. Il-faċilità se tiġi implimentata b'mod konġunt mill-Kummissjoni u l-Bank Ewropew tal-Investiment. Hija se tikkonsisti f'komponent ta' għotjiet li jiswa EUR 1.5 biljun mill-baġit tal-UE u komponent ta' self sa EUR 10 biljun mis-sorsi proprji tal-Bank Ewropew tal-Investiment. Il-Faċilità hija mistennija timmobilizza sa bejn EUR 25 biljun u EUR 30 biljun ta' investiment pubbliku għall-benefiċċju ta' oqsma bħall-infrastruttura tal-enerġija u tat-trasport, in-networks tat-tisħin distrettwali, it-trasport pubbliku, il-miżuri tal-effiċjenza enerġetika, l-infrastruttura soċjali u proġetti oħra li jistgħu jkunu ta' benefiċċju dirett għall-komunitajiet fir-reġjuni milquta u jnaqqsu l-ispejjeż soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni. Kif jistgħu l-Istati Membri jirċievu appoġġ minn din il-faċilità ta' self? L-investimenti kollha taħt il-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta, inkluża l-faċilità ta' self għas-settur pubbliku, se jeħtieġu li jiġu implimentati abbażi ta' pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta. L-Istati Membri se jħejju l-pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta tagħhom filwaqt li jqisu l-analiżi tal-Kummissjoni fl-eżerċizzju tas-Semestru Ewropew tal-2020 u jipprovdu deskrizzjoni ġenerali tal-proċess ta' tranżizzjoni sal-2030. Il-pjanijiet jeħtieġ li jkunu konsistenti mal-Pjanijiet Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima u t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Il-pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta se jidentifikaw l-aktar territorji milquta li għandhom jiġu appoġġati f'kull Stat Membru u l-oqsma ta' politika prijoritarji għal kull reġjun. L-approvazzjoni tal-pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta tippermetti aċċess għat-tliet pilastri tal-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta, inkluż it-tielet pilastru – il-faċilità ta' self għas-settur pubbliku. Il-komponent tal-għotja tal-faċilità se jkun ġestit b'ġestjoni diretta mill-Kummissjoni Ewropea u l-komponent tas-self se jiġi pprovdut mill-Bank Ewropew tal-Investiment, f'konformità mar-regoli, il-politiki u l-proċeduri tal-Bank. Biex jiġi żgurat l-aċċess għall-faċilità, il-komponent tal-għotja se jkun disponibbli għal proġetti eliġibbli fl-Istati Membri, permezz ta' pakketti nazzjonali li se jiġu allokati sa Diċembru 2024. Lil hinn minn din id-data, se jiġu mnedija sejħiet fil-livell tal-UE biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni sħiħa tal-faċilità. Il-Faċilità se ssir effettiva wara li jiġi ffirmat Ftehim Amministrattiv bejn il-Kummissjoni u l-BEI. Liema reġjuni huma eliġibbli taħt il-faċilità ta' self? Bħala parti mill-Mekkaniżmu ta' Tranżizzjoni Ġusta, il-faċilità ta' self għas-settur pubbliku se tkun ta' benefiċċju għar-reġjuni l-aktar affettwati mit-tranżizzjoni għal Unjoni Ewropea newtrali fil-karbonju f'kull Stat Membru, kif identifikat fil-pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta approvati. Liema investimenti jistgħu jibbenefikaw mill-faċilità ta' self għas-settur pubbliku? L-investimenti kollha taħt il-faċilità ta' self għas-settur pubbliku għandhom jitwettqu abbażi ta' pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta u jridu jikkonformaw ukoll mal-politiki, ir-regoli u l-proċeduri ta' self tal-Bank Ewropew tal-Investiment. Irid jinkiseb finanzjament mill-Bank Ewropew tal-Investiment biex tkun tista' tiġi riċevuta l-għotja. Il-proġetti eliġibbli se jkunu dawk l-investimenti tas-settur pubbliku li jkunu ta' benefiċċju dirett għat-territorji u r-reġjuni identifikati, dment li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom għall-iżvilupp li jirriżultaw mit-tranżizzjoni, f'konformità mal-pjanijiet territorjali ta' tranżizzjoni ġusta. Huma biss dawk il-proġetti li ma jiġġenerawx fluss suffiċjenti ta' dħul proprju u li ma jkunux jistgħu jiġu ffinanzjati fuq termini kummerċjali mingħajr l-element ta' appoġġ ta' għotja li jistgħu jkunu eliġibbli. Il-Faċilità tista' tappoġġa, pereżempju, l-infrastruttura tal-enerġija u tat-trasport, in-networks tat-tisħin distrettwali, il-miżuri tal-effiċjenza enerġetika inkluża r-rinnovazzjoni tal-bini, kif ukoll l-infrastruttura soċjali. Din il-lista mhijiex eżawrjenti. Għal aktar informazzjoni Baġit fit-tul tal-UE 2021-2027: Proposta tal-Kummissjoni Mejju 2020