L-Unjoni Ewropea, bħal ħafna reġjuni oħra fid-dinja, bħalissa qed tiffaċċja żieda qawwija fil-prezzijiet tal-enerġija. Dan huwa ta' tħassib kbir għaċ-ċittadini, in-negozji, il-Kummissjoni Ewropea u l-gvernijiet madwar l-UE kollha. Iż-żieda qawwija tal-lum hija prinċipalment xprunata minn żieda fid-domanda globali għall-enerġija, b'mod partikolari l-gass, marbuta mal-irkupru ekonomiku. Filwaqt li fl-imgħoddi seħħew fluttwazzjonijiet fil-prezzijiet tal-enerġija, is-sitwazzjoni attwali hija eċċezzjonali billi l-unitajiet domestiċi u l-kumpaniji Ewropej jiffaċċjaw il-prospett ta' kontijiet tal-enerġija ogħla fi żmien meta ħafna minnhom ġew frammentati minn telf ta' introjtu minħabba l-pandemija. Dan jista' jkun ta' piż fuq l-irkupru tal-Ewropa u l-ġustizzja u l-inklużività tagħha, u jaggrava l-faqar enerġetiku. Dan jirriskja wkoll li jdgħajjef il-fiduċja u l-appoġġ fit-tranżizzjoni lejn l-enerġija nadifa li hija meħtieġa mhux biss biex jiġi evitat it-tibdil fil-klima diżastruż iżda wkoll biex titnaqqas il-vulnerabbiltà tal-UE għall-volatilità tal-prezzijiet tal-fjuwils fossili. Il-Kummissjoni Ewropea trid tgħin u tappoġġa lill-Istati Membri fit-trattament tal-impatt negattiv fuq l-unitajiet domestiċi u n-negozji. Wara li semgħet lill-Istati Membri, lill-Parlament Ewropew, lill-industrija u lill-konsumaturi, hija ħejjiet din il-Komunikazzjoni biex tippromulga u tappoġġa miżuri xierqa biex jittaffa l-impatt taż-żidiet ta' bħalissa fil-prezzijiet tal-enerġija. L-aspettattivi attwali tas-suq dwar il-komoditajiet tal-enerġija jindikaw li ż-żidiet ta' bħalissa fil-prezzijiet x'aktarx li jkunu temporanji. Il-prezzijiet bl-ingrossa tal-gass x'aktarx li jibqgħu għoljin matul ix-xhur tax-xitwa u jonqsu fir-rebbiegħa, meta s-sitwazzjoni hija mistennija li tistabbilizza ruħha. Madankollu, il-prezzijiet se jibqgħu ogħla mill-medja tal-aħħar snin. F'medda itwal ta' żmien, l-investiment akbar fl-enerġija rinnovabbli, fl-effiċjenza enerġetika, fil-bini u f'sistemi tal-enerġija aktar intelliġenti fl-Ewropa se jżid l-indipendenza tal-enerġija tal-UE mill-fjuwils fossili importati u dan jikkontribwixxi għal prezzijiet bl-ingrossa aktar baxxi. Madankollu, fi żmien medju, jistgħu jseħħu aġġustamenti tal-provvista u d-domanda u ma jistgħux jiġu esklużi aktar episodji ta' volatilità tal-prezzijiet fis-swieq bl-ingrossa għal diversi raġunijiet ġeopolitiċi, teknoloġiċi u ekonomiċi. Filwaqt li l-provvista tal-enerġija mhijiex f'riskju immedjat, is-sigurtà tal-provvista u l-livelli tal-ħażna tal-gass jeħtieġu monitoraġġ kontinwu. Il-livelli ta' bħalissa tal-ħażna tal-gass fl-UE huma ta' ftit 'il fuq minn 75 %. Dan huwa taħt il-medja ta' 90 % f'dan iż-żmien f'dawn l-aħħar 10 snin, iżda l-livelli tal-ħażna ilhom jogħlew b'mod kostanti mis-sajf. Flimkien mal-Grupp ta' esperti tal-UE dwar is-sigurtà tal-provvista tal-gass (“il-Grupp tal-Koordinazzjoni tal-Gass”) u n-Network Ewropew għall-Operaturi tas-Sistema ta' Trażmissjoni tal-Gass (European Network of Transmission System Operators for Gas, ENTSO-G), il-Kummissjoni qed tissorvelja mill-qrib is-sitwazzjoni tas-sigurtà tal-provvista, inkluż il-livell tal-ħażniet u l-importazzjonijiet tal-gass. Kif previst mir-regoli tal-UE, l-ENTSO-G ippubblika l-“Winter Outlook” tiegħu fit-12 ta' Ottubru biex jivvaluta l-kapaċità tan-network tal-gass biex ilaħħaq ma' problemi possibbli matul ix-xitwa li jmiss. Il-prospettiva ssib li l-infrastruttura Ewropea tal-gass toffri biżżejjed flessibbiltà għas-suq matul ix-xitwa. Iż-żieda qawwija fil-prezzijiet ta' bħalissa teħtieġ rispons rapidu u kkoordinat. Il-qafas legali eżistenti jippermetti lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jieħdu azzjoni biex jittrattaw l-effetti tal-fluttwazzjonijiet f'daqqa fil-prezzijiet. Ir-rispons immedjat jinħtieġ li jipprijoritizza miżuri mfassla apposta li jistgħu jimmitigaw malajr l-effetti fuq gruppi vulnerabbli, u li jistgħu faċilment jiġu aġġustati meta s-sitwazzjoni titjieb biex jiġi evitat li jkun hemm interferenza mad-dinamika tas-suq jew inċentivi li jdgħajfu t-tranżizzjoni lejn ekonomija dekarbonizzata. Fi żmien medju, ir-rispons politiku jinħtieġ li jiffoka fuq li l-UE ssir aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija, inqas dipendenti fuq il-fjuwils fossili u aktar reżiljenti għaż-żidiet qawwija fil-prezzijiet tal-enerġija, filwaqt li tipprovdi enerġija affordabbli u nadifa lill-utenti finali. Is-sett ta' għodod ippreżentat bħala parti minn din il-Komunikazzjoni jippermetti approċċ koordinat biex jiġu protetti dawk l-aktar f'riskju. Huwa kkalibrat bir-reqqa biex jintlaħqu l-għanijiet ta' hawn fuq. Miżuri immedjati għall-protezzjoni tal-konsumaturi u l-industrija: Miżuri fi żmien medju għal sistema tal-enerġija dekarbonizzata u reżiljenti: Qabel is-suq intern tal-enerġija, is-sistema tal-enerġija Ewropea kienet ikkaratterizzata minn monopolji tal-enerġija u prezzijiet stabbiliti mir-regolaturi, li wasslu għal sistema għalja u ineffiċjenti li ma ppermettietx lill-klijenti jibbenefikaw mill-kompetizzjoni bejn il-kumpaniji tal-enerġija. Is-suq intern tal-enerġija biegħed lill-UE minn din is-sitwazzjoni. Il-mod kif inhu s-suq attwali, dan jippermetti liċ-ċittadini kollha tal-UE jagħżlu bejn fornituri differenti tal-elettriku u tal-gass u jipprovdi sinjali ċari tal-prezzijiet biex jinċentiva l-investimenti f'teknoloġiji nodfa. Billi jgħaqqad 27 suq nazzjonali tal-enerġija, is-suq integrat tal-enerġija tal-UE wassal biex naqsu l-ispejjeż, iffranka miljuni ta' tunnellati ta' CO2, u qed itejjeb is-sigurtà tal-provvista. Is-suq intern jiffaċilita wkoll l-għoti tas-setgħa lill-konsumaturi - inkluż permezz ta' sħubija f'komunitajiet tal-enerġija jew il-produzzjoni tal-elettriku tagħhom stess. Is-suq bl-ingrossa tal-elettriku huwa fejn il-produtturi tal-enerġija (impjanti tal-enerġija) jbigħu l-elettriku, u l-bejjiegħa tal-enerġija bl-imnut jixtruh biex jikkonsenjawh lill-klijenti tagħhom. Hija dik li tissejjaħ is-sistema ta' prezz “marġinali”, li taħdem billi tqiegħed fis-suq impjanti tal-produzzjoni tal-enerġija skont l-ordni tal-prezz tagħhom, li jibda bl-irħas prezz u li jibqa' għaddej sakemm l-aħħar impjant jiġi kkonsenjat, li huwa meħtieġ biex jissodisfa d-domanda tal-konsumaturi. Huwa dan l-aħħar impjant li jiffissa l-prezz, u li spiss ikun (fis-sigħat ta' domanda għolja tal-konsumatur) impjant tal-enerġija tal-gass jew tal-faħam. Il-produtturi kollha tal-elettriku jitħallsu l-istess prezz għall-istess prodott - l-elettriku. Hemm kunsens ġenerali li l-mudell marġinali huwa l-aktar effiċjenti għas-swieq liberalizzati tal-elettriku minħabba li l-ġeneraturi għandhom interess li ma jitfgħux offerti ogħla mill-ispejjeż operattivi attwali tagħhom. Sistemi oħra jwasslu għal riżultati aktar ineffiċjenti u jiffavorixxu l-ispekulazzjoni, għad-detriment tal-konsumaturi. Is-suq jaħdem ukoll bejn il-fruntieri permezz ta' proċess magħruf bħala akkoppjament tas-suq, li jiżgura swieq effiċjenti fejn l-elettriku jgħaddi minn żoni bi prezzijiet tal-elettriku aktar baxxi għal dawk bi prezzijiet ogħla. Dan iżomm l-ispejjeż tal-elettriku baxxi għall-konsumaturi madwar l-UE u jfisser li l-Istati Membri jistgħu jiddependu fuq provvisti mill-ġirien tagħhom meta jkun meħtieġ, b'appoġġ għas-sigurtà tal-provvista tal-elettriku. Il-produtturi u l-fornituri tal-elettriku jinnegozjaw ukoll fis-swieq bil-quddiem. Dawn il-prezzijiet bil-quddiem jirriflettu perjodi ta' domanda għolja u baxxa u jippermettu kemm lill-produtturi kif ukoll lill-fornituri li jnaqqsu r-riskji ta' movimenti f'perjodu qasir fil-prezzijiet tal-enerġija. Is-swieq bil-quddiem effettivi huma wkoll parti ewlenija tas-suq intern. Il-prezz bl-ingrossa tal-elettriku huwa wieħed mill-komponenti tal-kont finali tal-elettriku mħallas mill-konsumaturi. Il-kont finali tal-elettriku jirrifletti wkoll l-ispejjeż tat-trasport u d-distribuzzjoni tiegħu (l-ispejjeż tan-network) u taxxi u imposti. Bħala medja, kull wieħed mit-tliet komponenti tal-kont tal-elettriku jammonta għal terz tal-kont totali, b'xi varjazzjoni bejn l-Istati Membri. Billi l-prezz bl-ingrossa tal-elettriku ta' bħalissa qed jiżdied minħabba l-prezzijiet globali tal-gass, xi wħud staqsew jekk dan il-mudell tas-suq għadux xieraq. Biż-żieda fil-prezzijiet xprunata mill-kundizzjonijiet globali, huwa improbabbli li mudelli tas-suq alternattivi jipproduċu riżultati differenti. Madankollu, il-Kummissjoni issa qed tagħti l-kompitu lill-ACER (l-aġenzija tar-regolaturi Ewropej tal-enerġija) biex teżamina l-benefiċċji u l-iżvantaġġi tal-mudell attwali tas-suq, u l-implimentazzjoni tiegħu mill-Istati Membri, biex ikun żgurat li l-mudell tas-suq ikompli jaqdi l-ħtiġijiet tagħna. Iż-żieda ta' bħalissa fil-prezz tal-elettriku hija primarjament dovuta għad-domanda globali għall-gass, li qed tiżdied hekk kif l-irkupru ekonomiku qabad triqtu. Din iż-żieda fid-domanda għadha ma ġietx akkumpanjata minn żieda fil-provvista, bl-effetti li jinħassu mhux biss fl-UE iżda wkoll f'reġjuni oħra tad-dinja. Minħabba n-natura globali taż-żieda fil-prezzijiet ta' bħalissa, il-kooperazzjoni internazzjonali dwar il-provvista, it-trasport u l-konsum tal-gass naturali tista' tgħin biex il-prezzijiet tal-gass naturali jinżammu kkontrollati. Il-Kummissjoni tinsab fi djalogu mal-pajjiżi ewlenin li jipproduċu u jikkunsmaw il-gass naturali biex ikun iiffaċilitat il-kummerċ tal-gass naturali. Dan id-djalogu mas-sħab internazzjonali tagħna għandu l-għan li jtejjeb il-likwidità u l-flessibbiltà tas-suq internazzjonali tal-gass biex jiġu żgurati provvisti suffiċjenti u kompetittivi tal-gass naturali. Ġew osservati volumi ta' gass aktar baxxi milli mistenni mir-Russja, u dan jirrestrinġi s-suq hekk kif joqrob l-istaġun tat-tisħin. Għalkemm issodisfat il-kuntratti fit-tul tagħha mal-kontropartijiet Ewropej tagħha, Gazprom offriet ftit jew l-ebda kapaċità żejda biex tnaqqas il-pressjoni fuq is-suq tal-gass tal-UE. Id-dewmien fil-manutenzjoni tal-infrastruttura matul il-pandemija llimita wkoll il-provvista tal-gass mir-Russja u fornituri oħra. Is-sitwazzjoni ta' bħalissa mhijiex minħabba l-ambizzjoni klimatika tal-UE. Il-prezzijiet tal-elettriku rinnovabbli għadhom aktar baxxi u aktar stabbli mill-fjuwils fossili. L-investimenti fil-produzzjoni tal-enerġija domestika nadifa u effiċjenza akbar fl-enerġija jnaqqsu l-kont tal-importazzjoni tal-enerġija tal-UE u d-dipendenza fuq fornituri mhux tal-UE. L-effett taż-żieda fil-prezz tal-gass fuq il-prezz tal-elettriku huwa disa' darbiet akbar mill-effett taż-żieda fil-prezz tal-karbonju. Minn Jannar 2021 sa Settembru 2021, il-prezz tal-EU ETS żdied b'madwar EUR 30/tCO2, li jfisser żieda fl-ispejjeż ta' madwar EUR 10/MWh għall-elettriku prodott mill-gass (jekk wieħed jassumi effiċjenza ta' 50 %) u madwar EUR 25/MWh għall-elettriku prodott mill-faħam (jekk wieħed jassumi effiċjenza ta' 40 %). Dan huwa evidentement akbar miż-żieda osservata fil-prezz tal-gass ta' madwar EUR 45/MWh matul l-istess perjodu, li jissarraf fi spiża addizzjonali tal-produzzjoni tal-elettriku ta' madwar EUR 90/MWh. Il-prezz tal-karbonju fl-EU ETS żdied primarjament minħabba d-domanda ogħla għall-kwoti minħabba attività ekonomika ogħla wara l-COVID-19 u l-aspettattivi marbuta mal-ambizzjoni klimatika tal-UE għall-2030, iżda mhux biss. Il-prezzijiet għoljin tal-gass innifishom jikkontribwixxu għal żieda fil-prezz tal-karbonju billi jwasslu għal żieda fl-użu tal-faħam għall-ġenerazzjoni tal-enerġija u konsegwentement għal domanda ogħla għall-kwoti tal-emissjonijiet. Il-kwoti tal-emissjonijiet huma kklassifikati bħala strumenti finanzjarji skont id-Direttiva riveduta dwar is-Swieq fl-Istrumenti Finanzjarji, biex jiġi żgurat ambjent ta' kummerċ sikur u effiċjenti u biex is-suq tal-karbonju tal-UE jiġi protett kontra l-abbuż tas-suq u tipi oħra ta' mġiba ħażina. Bħala tali, il-kummerċ fil-kwoti tal-emissjonijiet diġà huwa soġġett għal sistema ta' sorveljanza robusta. Għal aktar informazzjoni Stqarrija għall-istampa