X'ikejjel l-Osservatorju? It-tieni edizzjoni tal-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi tkejjel u tivvaluta l-prestazzjoni ta' 190 “Belt Kulturali u Kreattiva” fl-Ewropa meta mqabbla ma' bliet oħrajn simili għalihom billi tuża kemm data kwantitattiva kif ukoll data kwalitattiva. L-informazzjoni kwantitattiva tinġabar permezz ta' 29 indikatur li huma rilevanti għal disa' dimensjonijiet u li jirriflettu tliet aspetti ewlenin tal-vitalità kulturali, soċjali u ekonomika tal-bliet. Id-29 indikatur individwali ngħażlu wara li saret analiżi estensiva tal-istudji ppubblikati dwar dan is-suġġett u wara li saru diversi konsultazzjonijiet mal-esperti. L-illustrazzjoni nru 1. Il-qafas kunċettwali tal-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi u l-indikaturi tiegħu Il-punti li l-bliet jingħataw jiġu kkalkulati bħala medja pponderata tal-punti li jingħataw għas-subindiċijiet tad-dinamiżmu kulturali, tal-ekonomija kreattiva u tal-ambjent abilitanti (li jgħoddu daqs 40 %, 40 % u 20 % mill-punti totali rispettivament). Il-piżijiet tfasslu minn grupp ta' 15-il professjonist li għandhom esperjenza internazzjonali fil-politika jew fir-riċerka fil-qasam tal-kultura, tal-kreattività u tal-iżvilupp urban. Id-data ġejja minn tmien sorsi, li huma l-awditjar urban u l-istatistika reġjonali (tal-Eurostat), stħarriġ tal-Ewrobarometru dwar il-kwalità tal-ħajja fil-bliet, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana tal-Kummissjoni Ewropea, il-klassifiki tal-universitajiet, ir-Reġistru Ewropew tal-Edukazzjoni Terzjarja, il-pjattaforma tal-internet “TripAdvisor” u s-sit tal-internet “Open Street Map”. Il-komponent kwalitattiv jinkludi l-punti ewlenin tal-istrateġiji tal-bliet marbutin mal-ekonomija kreattiva jew l-aħjar prattiki tagħhom fil-qasam tal-ġestjoni kulturali biex juri u jikkomplementa l-evidenza kwantitattiva. Ir-riżultati juru fejn qed jeċċellaw il-bliet u fejn dawn jistgħu jitjiebu billi jitgħallmu minn dak li qed jagħmlu bliet simili għalihom. Kif intgħażlu l-bliet? 190 belt intgħażlu abbażi ta' tliet kriterji li jistgħu jitkejlu u li jistgħu jitqabblu ma' xulxin, li jistgħu jiġu applikati b'mod konsistenti għal għadd mifrux u varjat ta' bliet fl-Ewropa (ara l-Anness I tar-rapport): 1. 98 belt li kienu jew li huma Kapitali Ewropea tal-Kultura sal-2019, jew li se jkunu Kapitali Ewropea tal-Kultura sal-2023; 2. 33 Belt Kreattiva tal-UNESCO (sal-belt li rebħet dan it-titlu fl-2017) — minbarra dawk li jiffurmaw parti mit-98 belt Kapitali Ewropea tal-Kultura; 3. 59 belt li jospitaw mill-inqas żewġ festivals kulturali internazzjonali regolari sal-2018 jew sal-2017 fil-każ tal-festivals biennali. L-għażla tinkludi wkoll il-bliet kapitali kollha tat-30 pajjiż li l-Osservatorju jkopri (jiġifieri tat-28 Stat Membru tal-UE u tan-Norveġja u tal-Iżvizzera). Ħdax-il belt ġew inklużi fl-Osservatorju iżda mhux fil-klassifika aħħarija għaliex ma kinux jissodisfaw il-kriterju tal-kopertura tad-data ta' mill-inqas 45 % kopertura tad-data fil-livell tal-indiċi jew ta' mill-inqas 33 % fil-każ tas-subindiċijiet tad-“dinamiżmu kulturali” u tal-“ekonomija kreattiva”. Xi wħud mill-bliet esklużi, jew kollha kemm huma, jistgħu jiżdiedu fl-edizzjonijiet tal-ġejjieni jekk id-data meħtieġa ssir disponibbli. Għalhekk il-klassifiki u l-analiżi ppreżentati jissejsu fuq għadd totali ta' 179 belt, iżda l-informazzjoni kwalitattiva tkopri l-kampjun kollu ta' 190 belt. Ovvjament, hemm ħafna bliet oħrajn li ma ġewx inklużi din id-darba li jaħdmu b'mod attiv biex jippromwovu l-arti u l-kultura u l-attivitajiet u l-professjonijiet kreattivi relatati magħhom. B'mod iktar ġenerali, l-Osservatorju jadotta approċċ inklużiv, u kull belt tingħata l-opportunità timmonitorja l-prestazzjoni tagħha stess fl-aspetti relatati mal-kultura u mal-kreattività. Filwaqt li t-tliet kriterji tal-għażla jirrappreżentaw punt prammatiku tad-dħul biex jintgħażel kampjun tal-bidu tal-bliet, bis-saħħa tal-pjattaforma onlajn l-utenti jistgħu jżidu data ġdida jew ibiddlu l-piżijiet li jingħataw lid-dimensjonijiet u lis-subindiċijiet biex jirriflettu aħjar dak li huwa l-aktar importanti fil-livell lokali. Liema belt fl-Ewropa hija l-iktar kulturali u kreattiva? L-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi tal-2019 ma jagħtix klassifika fissa tal-bliet. Il-punti dejjem ivarjaw, skont diversi fatturi bħal, pereżempju, kemm tagħti piż lill-indikaturi individwali jew id-daqs tal-belt li qed tfittex f'termini tal-popolazzjoni. Fl-edizzjoni ta' din is-sena, il-Belt Kulturali u Kreattiva “ideali” tal-Ewropa se jkollha l-faċilitajiet u ċ-ċentri kulturali ta' Weimar (fil-Ġermanja), il-parteċipazzjoni u l-attrazzjoni kulturali ta' Firenze (fl-Italja), l-impjiegi kreattivi u bbażati fuq l-għarfien, il-kapital uman u l-edukazzjoni u l-konnessjonijiet lokali u internazzjonali ta' Pariġi (fi Franza), il-proprjetà intellettwali u l-innovazzjoni ta' Eindhoven (fl-Olanda), l-impjiegi l-ġodda fis-setturi kreattivi ta' Budapest (fl-Ungerija), il-ftuħ, it-tolleranza u l-fiduċja ta' Glasgow (fir-Renju Unit) u l-kwalità tal-governanza ta' Aarhus (fid-Danimarka). Għaliex huwa utli l-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi u għal min huwa utli? Il-bliet li jixtiequ jużaw il-kultura biex jagħtu spinta lit-tkabbir ekonomiku, lill-iżvilupp soċjali u lill-koeżjoni jridu bażi soda ta' evidenza biex jagħmlu dan. L-Osservatorju jgħin biex jagħtihom informazzjoni ċara dwar ir-riżorsi fundamentali li jiddefinixxu l-ekosistemi kulturali u kreattivi lokali, kif ukoll biex jagħtihom bażi xierqa biex ikejluhom u jevalwawhom. L-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi huwa l-ewwel qafas maqbul li għandu l-għan li jibni bażi ta' evidenza komuni dwar il-prestazzjoni kulturali u kreattiva tal-bliet Ewropej bil-ħsieb li jgħin lil dawk li jfasslu l-politika jidentifikaw il-punti li fihom il-bliet tagħhom huma b'saħħithom, jivvalutaw l-impatt tal-azzjonijiet tal-politika u jitgħallmu minn bliet oħrajn simili għal tagħhom. Huwa jiċċara wkoll l-importanza tal-kultura u tal-kreattività għat-titjib tar-reżiljenza u tal-prestazzjoni soċjoekonomika fil-bliet, u jispira riċerka ġdida dwar ir-rwol tal-kultura u tal-kreattività fil-bliet. Filwaqt li jirrikonoxxu dawn il-benefiċċji, il-partijiet ikkonċernati lokali se jkunu jistgħu jużaw l-Osservatorju bħala għodda biex jidentifikaw l-assi kulturali u kreattivi u biex ikejlu l-valur u l-impatt tagħhom b'mod sistematiku u li jista' jitqabbel madwar l-Ewropa kollha. Barra minn hekk, l-Osservatorju se jgħin biex jippromwovi l-iskambju tal-aħjar prattiki u t-tagħlim bejn il-pari fil-qasam tal-wirt kulturali u tal-kreattività. B'mod ġenerali, l-għan tal-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi huwa li jinvolvi kemm lill-pubbliku kif ukoll lil dawk li jfasslu l-politika biex jirrikonoxxu bis-sħiħ l-importanza tal-kultura u tal-kreattività għan-nies, u li jiskatta l-investimenti fil-promozzjoni tal-kultura u tal-kreattività. L-Osservatorju kif inhu inkorporat fit-tfassil tal-politika tal-UE fil-qasam tal-kultura? L-Aġenda l-Ġdida Ewropea għall-Kultura, li ġiet adottata f'Mejju tal-2018, għandha l-għan li l-mexxejja Ewropej “jagħmlu aktar, permezz tal-kultura u l-edukazzjoni, biex jibnu soċjetajiet koeżivi”, kif ukoll li jkun hemm ħidma favur “Unjoni aktar inklużiva u aktar ġusta, li tappoġġa l-innovazzjoni, il-kreattività u l-impjiegi u t-tkabbir sostenibbli”. Bl-istess mod, il-Pjan ta' Ħidma l-ġdid tal-UE għall-Kultura 2019-2022, li l-Kunsill Ewropew adotta f'Novembru tal-2018, jidentifika ħames prijoritajiet ewlenin li għandhom jiġu indirizzati minħabba l-valur miżjud Ewropew tagħhom u minħabba l-ħtieġa għal azzjoni konġunta. Dawn huma: is-sostenibbiltà fil-wirt kulturali; il-koeżjoni u l-benesseri; ekosistema li tappoġġa lill-artisti, lill-professjonisti kulturali u kreattivi u l-kontenut Ewropew; l-ugwaljanza bejn is-sessi; u ir-relazzjonijiet kulturali internazzjonali. Flimkien mad-diġitalizzazzjoni, l-iżvilupp ta' statistika kulturali affidabbli li tkun tista' titqabbel minn belt għal oħra jitqies bħala kwistjoni orizzontali addizzjonali importanti li trid tiġi indirizzata biex jiġi appoġġat it-tfassil tal-politika bbażat fuq l-evidenza kemm fil-livell Ewropew kif ukoll f'dak nazzjonali. Dawn iż-żewġ dokumenti t-tnejn jagħtu attenzjoni speċjali lir-rwol tal-kultura fil-livell lokali. Belt ma tistax tistagħna mingħajr offerta kulturali dinamika u setturi kreattivi b'saħħithom. Il-kultura jew il-kulturi lokali u l-kreattività li qed jiffjorixxu jtejbu l-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini, isaħħu l-koeżjoni soċjali u jtejbu l-kompetittività tan-negozji. Il-programmi ambizzjużi ta' riġenerazzjoni bbażati fuq il-kultura li bdew il-Kapitali Ewropej tal-Kultura, bħal Mons (fil-Belġju) fl-2015, Linz (fl-Awstrija) fl-2009, Liverpool (fir-Renju Unit) fl-2008 u Matera (fl-Italja) fl-2019, juru li l-gvernijiet tal-bliet li jagħtu kas l-iżvilupp sostenibbli jagħtu iktar attenzjoni lill-politiki li jivvalorizzaw ir-riżorsi kulturali lokali u li jippromwovu l-isforzi kreattivi. L-Osservatorju huwa wkoll wieħed mill-azzjonijiet li ddaħħlu fil-“Qafas Ewropew għal Azzjoni dwar il-Wirt Kulturali” biex ikun żgurat li s-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali tal-2018 ikollha impatt fit-tul. Kemm huwa uniku l-approċċ tal-Osservatorju? L-Osservatorju mhuwiex klassifika fis-sens tradizzjonali tagħha. Huwa pjuttost strument li jgħin lill-bliet jifhmu r-relazzjonijiet diversi u kumplessi fost il-bosta fatturi li jikkontribwixxu għall-kapaċità ta' belt li tipproduċi l-kontenut kulturali u kreattiv u biex tkun attraenti u aċċessibbli. Ġew żviluppati 40 indiċi internazzjonali simili fil-livell tal-bliet li kienu l-ispirazzjoni għall-ħolqien tal-Osservatorju. B'mod ġenerali, dawn l-indiċijiet ikopru kampjun iżgħar ta' bliet, u jinkludu b'mod ewlieni bliet kapitali u bliet kbar oħrajn, bħal Londra, Berlin, Barċellona jew Milan. F'xi ftit każijiet, ikollhom magħhom fatti kwalitattivi li jgħinu biex juru l-punti kwantitattivi, jew pjattaformi interattivi li jippermettu lill-utenti jesploraw id-data u li joffru għażliet ta' personalizzazzjoni (pereżempju biex l-utenti jadattaw l-iskema ta' ponderazzjoni tal-indiċi).L-Osservatorju jgħaqqad flimkien 29 indikatur individwali, u dan jiddistingwih minn indiċijiet simili oħrajn u jagħmlu ta' valur għal għadd kbir ta' bliet, u b'hekk jipprovdi riżorsa b'saħħitha li tista' toffri informazzjoni utli għad-dibattiti dwar il-politika fil-livell tal-bliet kemm fl-istess pajjiż kif ukoll minn pajjiż għall-ieħor. Il-punti tal-Osservatorju tal-2017 u tal-Osservatorju tal-2019 jistgħu jitqabblu ma' xulxin? L-Osservatorju jqabbel il-prestazzjoni tal-ekosistemi kulturali lokali u jippreżenta wkoll il-bidliet li jkun hemm fil-prestazzjoni u fil-klassifiki maż-żmien. L-aġġustamenti tad-data li saru fl-edizzjoni tal-2019 ġew applikati wkoll għall-edizzjoni tal-2017, hekk li r-riżultati jistgħu jitqabblu bejniethom b'mod dirett. Madankollu, wieħed jista' jitqarraq jekk jibbaża ruħu fuq id-differenzi fil-klassifika minn sena għall-oħra biex jislet konklużjonijiet dwar il-prestazzjoni assoluta jew relattiva. Kull klassifika tirrifletti l-pożizzjoni relattiva ta' belt partikulari abbażi tal-qafas kunċettwali, tat-trattament tal-anomaliji u tal-valuri li jkunu neqsin u tal-kampjun ta' bliet f'dik is-sena partikulari, u tirrifletti wkoll il-bidliet fl-indikaturi sottostanti tas-sors u d-disponibbiltà tad-data. Għal aktar dettalji ara wkoll l-Anness B. X'futur għandu l-Osservatorju? L-Osservatorju se jkompli jiġi aġġornat kull sentejn sabiex ikun żgurat li, maż-żmien, dan jibqa' affidabbli kemm mil-lat kunċettwali kif ukoll mil-lat statistiku għall-pajjiżi u għall-bliet kollha, u li jkun jista' jiġi segwit il-progress li jkun qed isir. Il-Kummissjoni se tkompli teżamina s-sorsi tal-Big Data li jtejbu l-kapaċità tal-Osservatorju. Barra minn hekk, wieħed mill-objettivi ewlenin għas-snin li ġejjin huwa li jissaħħu l-kapaċitajiet fil-bliet: iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni Ewropea, li żviluppa l-Osservatorju, se jaħdem mal-bliet b'mod prattiku biex jgħinhom jużaw id-data tal-Osservatorju għat-tfassil tal-politika bbażat fuq l-evidenza. Huwa se jappoġġahom ukoll biex iżidu l-ġbir tad-data biex jimtlew il-lakuni li għad hemm fid-data. L-app “Cultural gems”, li tnediet matul is-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali tal-2018 biex tikkomplementa l-profili tal-Bliet Kulturali u Kreattivi b'fatti u opinjonijiet dwar it-“teżori moħbija” tal-bliet, se jarrikkixxuha b'mod regolari l-awtoritajiet tal-bliet, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi u l-assoċjazzjonijiet lokali, kif ukoll iċ-ċittadini stess. Għal aktar tagħrif Is-sit tal-internet tal-Osservatorju tal-Bliet Kulturali u Kreattivi (li jinkludi r-rapport sħiħ, l-għodda interattiva onlajn, l-iskedi informattivi u l-infografika) L-istqarrija għall-istampa