Mistoqsijiet u Tweġibiet dwar ir-Regolament il-ġdid dwar is-Saħħa tal-Pjanti. Ir-Regolament il-ġdid dwar is-Saħħa tal-Pjanti[1], li jidħol fis-seħħ illum, huwa tiġdida maġġuri tal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar is-Saħħa tal-Pjanti tal-UE li ilha fis-seħħ mill-1977. Se jħassar u jieħu post seba' Direttivi tal-Kunsill dwar l-organiżmi ta' ħsara u se jsir applikabbli kompletament fit-13 ta' Diċembru 2019. Għaliex hija daqshekk importanti s-saħħa tal-pjanti? Il-pjanti jiffurmaw il-bażi tal-katina alimentari tagħna: mingħajr il-produzzjoni tal-pjanti la se jkun hemm ikel għall-bnedmin u lanqas għalf għall-annimali. Huma wkoll parti mill-ambjent naturali li ngħixu fih, kif ukoll parti mill-pajsaġġ tal-ħajja tagħna ta' kuljum. Għalhekk it-tifqigħat tal-mard tal-pjanti jista' jkollhom effetti devastanti fuq il-kwalità ta' ħajjitna u l-ekonomija tagħna. Il-mard tal-pjanti jista' jaffettwa l-għajxien tal-bdiewa, tas-sidien tal-imxietel jew tan-negozjanti, il-kwalità u l-prezzijiet tal-ikel tagħha kif ukoll il-kundizzjoni tal-foresti u l-parks tagħna. L-eżempju tat-tifqigħa riċenti ta' Xylella fastidiosa fl-Italja huwa sintomatiku ħafna. In-notifika dwar il-preżenza ta' dan il-pest waslet għall-ewwel darba fl-2013 meta diġà kien infirex ħafna fir-reġjun ta' Apulia, li fl-Italja huwa l-qalba taż-żona ta' produzzjoni taż-żebbuġ. Il-marda għamlet ħsara serja fl-ekonomija agrikola, kif ukoll fil-pajsaġġ tradizzjonali tar-reġjun. Sa mill-1999 tifqigħa tan-nematodu tal-injam tal-arżnu fil-Portugall ikkawżat telf ekonomiku sinifikanti għall-industrija lokali tal-injam: qerdet miljuni ta' siġar tal-arżnu, affettwat b'mod negattiv il-produttività tal-industrija tal-ipproċessar tal-injam u żiedet l-ispejjeż għaliex l-injam tal-arżnu kollu jrid jiġi ttrattat bis-sħana qabel ma jitħalla joħroġ mit-territorju Portugiż. Il-pesti distruttivi tal-pjanti jistgħu jkunu f'diversi forom - viruses, batterji, insetti, fungi, eċċ. Għalhekk huwa importanti li jiġu introdotti l-iktar miżuri effiċjenti sabiex il-pesti ma jitħallewx jidħlu fl-UE jew li jinqerdu immedjatament jekk jinsabu preżenti fit-territorju tagħha. X'inhu l-valur miżjud tal-UE f'dan il-qasam? Biljuni ta' pjanti u prodotti tal-pjanti jiċċaqilqu kull sena fi ħdan is-suq intern mingħajr konfini tal-UE, jew jiġu importati minn pajjiżi mhux tal-UE. Jeżistu wkoll ħafna siti tal-produzzjoni tal-pjanti kif ukoll dawk destinatarji. Il-pesti devastenti ġodda, madankollu, ma jifqux id-dwana. Huwa għalhekk neċessarju li jiġu adottati regoli komuni fil-livell tal-UE fir-rigward tal-produzzjoni, l-ispezzjoni, it-teħid ta' kampjuni, l-ittestjar, l-importazzjoni, iċ-ċaqliq u ċ-ċertifikazzjoni tal-materjal tal-pjanti, kif ukoll in-notifika, id-detezzjoni jew l-eradikazzjoni tal-pesti li l-materjal tal-pjanti jista' jkun li qiegħed jospita. Dawn huwa importanti sabiex ikun żgurat l-istess livell ta' protezzjoni fitosanitarja fi ħdan l-UE u kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni għall-għadd kbir ta' produtturi u negozjanti tal-UE. Dwar xiex inhuma r-regoli l-ġodda fuq is-saħħa tal-pjanti? Ir-Regolament il-ġdid jiffoka b'mod partikolari fuq il-prevenzjoni tad-dħul jew il-firxa tal-pesti tal-pjanti fi ħdan it-territorju tal-UE. Huwa bbażat fuq il-konklużjoni li rridu nallokaw iktar riżorsi fi stadju bikri sabiex nipprevjenu telf kbir fil-futur minħabba d-distruzzjoni tal-produzzjoni agrikola tagħna jew l-ambjent minn dawk il-pesti. Jistabbilixxi regoli dettaljati għad-detezzjoni bikrija u l-eradikazzjoni tal-pesti ta' kwarantina tal-Unjoni jekk jinstabu preżenti fit-territorju tal-UE. Dawn ir-regoli jistabbilixxu obbligi għan-notifika tat-tifqigħat mill-operaturi professjonali, stħarriġijiet u programmi ta' stħarriġ multiannwali, id-demarkazzjoni taż-żoni għall-fini tal-eradikazzjoni, kif ukoll bħala rekwiżiti mtejba għall-pesti ta' prijorità kif deskritt hawn fuq Skont ir-Regolament il-ġdid, l-Istati Membri kollha se jkollhom jipproċedu immedjatament bl-eradikazzjoni ta' pest ta' kwarantina tal-Unjoni jekk jinstab preżenti f'żona fejn ma kienx magħruf li kien preżenti. Dan ifisser li mhux se jkunu jistgħu jibqgħu jipproċedu unilateralment bil-konteniment, jiġifieri jaqbżu l-pass tal-eradikazzjoni u sempliċiment jieħdu miżuri biex jirrestrinġu l-preżenza tal-pesti f'żona partikolari. Ir-regoli ġodda se jkunu eħfef? Il-pesti tal-pjanti bħalissa jidħlu taħt atti legali differenti skont l-istatus ta' kwarantina tagħhom jew jekk jaffettwax il-kwalità tal-materjal riproduttiv tal-pjanta. Dan jista' jwassal għal konfużjoni fost l-utenti ta' dawk l-atti, kemm fl-UE kif ukoll barra minnha. Huwa għalhekk importanti li jkunu żgurati ċ-ċarezza u t-trasparenza għall-partijiet kollha affettwati, u notevolment għall-awtoritajiet kompetenti u l-operaturi professjonali konċernati. Għalhekk ir-Regolament il-ġdid se jelenka l-pesti kollha flimkien, taħt tliet kategoriji prinċipali: X'inhuma "pesti ta' prijorità"? Ir-Regolament il-ġdid jintroduċi l-kunċett ta' "pesti ta' prijorità". Dawn huma l-pesti ta' kwarantina tal-Unjoni bl-iktar impatti potenzjali severi fuq l-ekonomija, l-ambjent u/jew is-soċjetà tal-UE. Se jkunu suġġetti għal miżuri mtejba fir-rigward ta' stħarriġijiet, pjanijiet ta' azzjoni għall-eradikazzjoni tagħhom, pjanijiet ta' kontinġenza u eżerċizzji ta' simulazzjoni. Il-prijoritizzazzjoni tal-pesti li jagħmlu l-iktar ħsara hija neċessarja għall-UE u għall-Istati Membri individwali sabiex jiffokaw ir-riżorsi tagħhom fl-iktar mod effiċjenti għall-protezzjoni tal-produzzjoni agrikola u l-ambjent. Huwa previst kofinanzjament tal-UE mtejjeb biex jinkisbu dawn l-oġġettivi. Il-lista ta' dawn il-pesti ta' prijorità se tiġi adottata permezz ta' att delegat, kemm jista' jkun qrib tad-data ta' applikazzjoni ta' dan ir-Regolament (l-aħħar tal-2019). Se tkun ibbażata fuq il-kriterji stabbiliti permezz tar-Regolament u l-valutazzjonijiet tas-severità tal-impatti ta' dawk il-pesti. L-importazzjonijiet tal-pjanti u tal-prodotti tal-pjanti minn pajjiżi mhux tal-UE se jiġu affettwati? L-importazzjoni ta' ħafna mill-pjanti u mill-prodotti tal-pjanti minn pajjiżi mhux tal-UE fil-prinċipju se jkunu permessi, suġġett għal ċerti kundizzjonijiet. Uħud se jkunu pprojbiti jew suġġetti għal rekwiżiti stretti ħafna jekk valutazzjoni tar-riskju tindika li dan huwa neċessarju minħabba l-pesti li jistgħu jkunu qed jospitaw.Ir-Regolament il-ġdid jistabbilixxi regoli iktar preċiżi dwar il-valutazzjoni tar-riskju u l-ġestjoni tar-riskju li jappoġġaw tali miżuri. Skont ir-Regolament il-ġdid, il-Kummissjoni hija meħtieġa wkoll li fi żmien sentejn tadotta lista tal-hekk msejħa pjanti jew prodotti tal-pjanti ta' riskju għoli.L-importazzjoni ta' dawn il-komoditajiet se tkun ipprojbita sakemm ma tkunx twettqet valutazzjoni tar-riskju dettaljata li tiddetermina jekk tali importazzjonijiet għandhomx jiġu aċċettati, u jekk iva, taħt liema kundizzjonijiet. Il-materjal tal-pjanti ħajjin kollu (jiġifieri pjanti sħaħ, frott, ħxejjex, fjuri maqtugħin, żrieragħ, eċċ.) se jiġi importat fl-UE biss jekk ikun akkumpanjat minn ċertifikat fitosanitarju li jikkonferma l-konformità tiegħu mal-leġiżlazzjoni tal-UE. Fi żmien sentejn il-Kummissjoni se tadotta lista tal-materjali tal-pjanti li għandhom jiġu eżentati minn dik iċ-ċertifikazzjoni jekk huma meqjusa sikuri għat-territorju tal-UE. Finalment, għal każijiet speċifiċi fejn ftit hemm esperjenza ta' kummerċ ta' ċerti pjanti jew prodotti tal-pjanti u fejn ir-riskji relatati mal-pesti għadhom mhux magħrufa, ir-Regolament il-ġdid jistabbilixxi l-possibbiltà li jiġu introdotti restrizzjonijiet fitosanitarji tal-importazzjoni temporanji jew anke projbizzjoni sakemm tkun disponibbli iktar informazzjoni xjentifika. Il-passiġġieri se jkunu jistgħu jġiebu magħhom pjanti/prodotti tal-pjanti mill-vjaġġi tagħhom barra mill-UE? Fil-prinċipju, il-passiġġieri mhux se jkunu jistgħu jintroduċu iżjed pjanti/prodotti tal-pjanti fl-UE minn pajjiżi mhux tal-UE jekk ma jkunux akkumpanjati minn ċertifikat fitosanitarju. Madankollu, jistgħu jingħataw eżenzjonijiet armonizzati għal din ir-regola ġenerali permezz ta' att ta' implimentazzjoni tal-Kummissjoni, li jistabbilixxu l-kwantità massima ta' materjal tal-pjanti li jistgħu jkunu permessi li jiġu introdotti mill-passiġġieri fl-UE mingħajr ċertifikat fitosanitarju. X'se jkunu r-regoli l-ġodda fir-rigward tal-passaporti tal-pjanti? Il-passaporti tal-pjanti huma dokumenti li jakkumpanjaw il-pjanti u ċerti prodotti tal-pjanti meta jiċċaqilqu fl-Unjoni u jiċċertifikaw l-istatus fitosanitarju tas-saħħa tagħhom. Skont ir-Regolament il-ġdid, il-passaporti tal-pjanti kollha se jinħarġu taħt format komuni, u b'hekk jiffaċilitaw il-viżibilità tagħhom u jagħmilhom iktar faċli biex jingħarfu fl-UE kollha. Il-passaporti tal-pjanti issa se jkunu meħtieġa għaċ-ċaqliq tal-pjanti kollha għat-tħawwil, (skont il-leġiżlazzjoni preżenti, il-passaporti tal-pjanti huma meħtieġa biss għal ċerti pjanti għat-tħawwil). Dan huwa importanti sabiex ikun żgurat in-nuqqas ta' preżenza ta' pesti ta' kwarantina u t-traċċabilità għal din il-kategorija importanti tal-pjanti, li ħafna minnha tikkonsisti minn materjal riproduttiv tal-pjanti jew pjanti fil-qsari. Madankollu, sabiex jiġu evitati piżijiet amministrattivi sproporzjonati, mhux se jkunu meħtieġa passaporti tal-pjanti għall-pjanti meta jiġu ttrasferiti għand konsumaturi mhux professjonali (jiġifieri f'postijiet bħal ħwienet tal-fjuri jew ħwienet ta' kummerċ ieħor). X'se jkunu l-obbligi l-ġodda għall-operaturi professjonali? Ir-Regolament il-ġdid jirrikonoxxi r-rwol li l-operaturi professjonali se jkollhom fil-produzzjoni sikura u ċ-ċaqliq ta' pjanti/prodotti tal-pjanti b'saħħithom. Kif issemma hawn fuq, l-operaturi professjonali se jkollhom jinnotifikaw kwalunkwe pest li jsiebu fiż-żoni ta' kontroll tagħhom. Għal fini ta' kontrolli iktar effiċjenti, l-operaturi professjonali jridu jkunu reġistrati mill-awtoritajiet kompetenti. L-operaturi professjonali jridu wkoll jiżguraw it-traċċabilità tal-pjanti/prodotti tal-pjanti regolati li jirċievu mingħand operaturi professjonali oħrajn, u jissottomettuhom lilhom. L-operaturi professjonali se jkunu jistgħu joħorġu l-passaporti tal-pjanti huma nfushom, taħt is-superviżjoni tal-awtoritajiet kompetenti. Għal dak il-fini jridu jkunu awtorizzati b'mod speċifiku mill-awtoritajiet, suġġett għal kundizzjonijiet speċifiċi. X'inhu r-rwol tal-awtoritajiet nazzjonali? L-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri se jkollhom rwol ewlieni fl-implimentazzjoni ta' dawn ir-regoli. Se jkunu responsabbli minn għadd kbir ta' attivitajiet bħal stħarriġijiet, l-eradikazzjoni tat-tifqigħat, il-pjanijiet ta' kontinġenza, l-eżerċizzji ta' simulazzjoni, in-notifika tal-okkorrenzi tal-pesti, il-kontrolli tal-importazzjonijiet, ir-reġistrazzjoni tal-operaturi professjonali, l-awtorizzazzjoni tal-operaturi professjonali biex joħorġu passaporti tal-pjanti u attestazzjonijiet oħrajn. F'dan ir-rigward, ir-Regolament il-ġdid se jiġi kkumplimentat, fix-xhur li ġejjin, mir-Regolament dwar il-Kontrolli Uffiċjali li se jistabbilixxi l-obbligi tal-Istati Membri fir-rigward tal-kontrolli uffiċjali u attivitajiet uffiċjali oħrajn. Għaliex ir-Regolament se jkun applikabbli biss fi żmien tliet snin? Sabiex tiġi sostitwita l-leġiżlazzjoni eżistenti ġie deċiż li Regolament tal-UE kien l-istrument it-tajjeb, għaliex huwa applikabbli direttament u b'mod universali fl-UE kollha. Matul it-tliet snin li ġejjin, jeħtieġ li jiġu adottati għadd ta' atti delegati u ta' implimentazzjoni. Dan il-perjodu se jintuża wkoll mill-awtoritajiet kompetenti u l-operaturi professjonali sabiex jaġġustaw għar-regoli komuni l-ġodda. Għal aktar informazzjoni Saħħa tal-pjanti u bijosigurtà [1]Ir-Regolament (UE) Nru 2016/2031 dwar il-miżuri protettivi kontra pesti tal-pjanti