X'inhu l-Computing ta' Prestazzjoni Għolja, magħruf ukoll bħala supercomputing? Il-Computing ta' Prestazzjoni Għolja (HPC) huwa fergħa tal-computing li jindirizza l-immudellar xjentifiku u tal-inġinerija u l-kompiti ta' simulazzjoni, li tant huma intensivi li l-kalkoli ma jistgħux isiru b'computers għall-użu ġenerali. Il-magni li jintużaw fl-HPC ta' spiss jissejħu supercomputers. Il-pass li jmiss għas-supercomputing hu l-prestazzjoni fuq skala eksa (jiġifieri mill-inqas 1018 jew biljun biljun kalkolu kull sekonda), li hija mistennija tintlaħaq bejn l-2021 u l-2022. X'għamlu l-UE u l-Istati Membri s'issa? L-Istati Membri appoġġaw l-HPC b'politiki ta' riċerka u innovazzjoni nazzjonali jesw reġjonali, u b'akkwist pubbliku nazzjonali ta' sistemi HPC. Huma ikkoordinaw ukoll b'suċċess l-aċċess għar-riżorsi u s-servizzi nazzjonali tas-supercomputing u tal-ġestjoni tad-data fil-livell Ewropew. Dan iffaċilita skoperti xjentifiċi b'impatt qawwi u r-riċerka u l-żvilupp fil-qasam tal-inġinerija, fil-kuntest tal-inizjattiva PRACE appoġġata mill-UE (Partnership for Advanced Computing in Europe), u tal-programm GEANT (li jipprovdi komunikazzjoni ta' veloċità għolja għan-netwerk pan-Ewropew tad-data għall-komunità tar-riċerka u l-edukazzjoni). Fl-2013, il-Kummissjoni ffirmat sħubija pubblika-privata kuntrattwali mal-assoċjazzjoni tal-industrija ETP4HPC, bl-objettiv li jaħdmu flimkien fil-kuntest tal-Orizzont 2020 fuq pjan direzzjonali Ewropew għar-Riċerka u l-Innovazzjoni biex tiġi żviluppata l-ġenerazzjoni li jmiss tat-teknoloġiji HPC. F'Marzu 2017, il-Kummissjoni Ewropea nediet id-dikjarazzjoni EuroHPC — ftehim li fih il-pajjiżi firmatarji jimpenjaw ruħhom li jaħdmu flimkien u mal-Kummissjoni Ewropea biex jakkwistaw, jibnu u jimplimentaw infrastruttura integrata ta' Computing ta' Prestazzjoni Għolja ta' livell dinji li tikklassifika fost l-aqwa tlieta fid-dinja. Sal-lum, 22 pajjiż Ewropew iffirmaw id-dikjarazzjoni. Għall-pass li jmiss, f'Jannar 2018 il-Kummissjoni pproponiet li flimkien ma' Stati Membri tinvesti biljun ewro f'supercomputers ta' livell dinji permezz ta' struttura ġdida legali u ta' finanzjament – l-Impriża Konġunta EuroHPC. Il-Kunsill approva l-proposta tal-Kummissjoni u l-Impriża Konġunta se tibda l-ħidma tagħha fil-ġimgħat li ġejjin. S'issa 25 pajjiż Ewropew ikkonfermaw l-impenn tagħhom għall-proġett ambizzjuż. Is-supercomputing hu wkoll wieħed mill-ħames oqsma diġitali ewlenin fejn l-investiment tal-UE għandu jiżdied b'mod sinifikanti: Skont il-baġit tal-UE li jmiss fuq terminu twil għall-perjodu 2021-2027 il-Kummissjoni tipproponi li fil-qafas tal-programm Ewropa Diġitali tinvesti €2.7 biljun fi proġetti biex tibni u ssaħħaħ is-supercomputing u l-ipproċessar tad-data fl-Ewropa. Għalfejn issa hemm bżonn Impriża Konġunta EuroHPC? Minkejja l-isforzi u l-investimenti li saru s'issa fil-livell nazzjonali u Ewropew, is-supercomputers bl-aħjar prestazzjoni dinjija ma jinsabux fl-Ewropa, u dawk li jinsabu fl-Ewropa jiddependu fuq teknoloġija li mhix Ewropea. Il-katina tal-provvista Ewropea tat-teknoloġija HPC għadha dgħajfa u l-integrazzjoni tat-teknoloġiji Ewropej f'magni operazzjonali tal-HPC għadha insinifikanti. Billi l-isfidi xjentifiċi u industrijali qed jikbru fl-iskala u fil-kumplessità, l-utenti tal-HPC qed ifittxu enerġija kompjutazzjonali akbar. Jekk ma jsirx disponibbli aktar ħin ta' kompjutazzjoni, ix-xjenzjati u l-industrija Ewropej se jżidu l-ipproċessar tad-data tagħhom barra mill-UE, u b'hekk jimminaw b'mod serju l-prospetti ta' tkabbir tal-ekonomija diġitali tal-Ewropa, stmata għal 4 % tal-PDG tal-UE. Huwa meħtieġ qafas legali u ta' finanzjament ambizzjuż fil-livell Ewropew li jsostni l-implimentazzjoni ta' soluzzjonijiet HPC operazzjonali bbażati fuq teknoloġiji żviluppati fl-Ewropa bi strumenti fuq in-naħa tad-domanda bħall-akkwist pubbliku. L-istrumenti l-oħra ta' finanzjament disponibbli għandhom limitazzjonijiet rigward kooperazzjoni fuq skala kbira li timplika l-finanzjament nazzjonali u tal-UE u din hija r-raġuni għaliex inħolqot l-Impriża Konġunta EuroHPC. X'se tagħmel l-Impriża Konġunta? Impriża Konġunta hija strument legali li jippermetti lill-UE, lill-Istati Membri u lill-pajjiżi assoċjati u s-sħab privati jikkombinaw b'mod effiċjenti l-akkwist konġunt u s-sjieda ta' supercomputers, kif ukoll jagħmlu investimenti konġunti għall-iżvilupp ta' teknoloġija, softwer u applikazzjonijiet ewlenin fl-Ewropa. L-impriża Konġunta se tiffoka fuq it-tliet oqsma li ġejjin: l-akkwist u l-implimentazzjoni fl-Ewropa ta' infrastruttura HPC ta' livell dinji, u li din issir disponibbli għall-utenti pubbliċi u privati; l-appoġġ għall-iżvilupp fil-ħin tal-ġenerazzjoni li jmiss tat-teknoloġiji HPC Ewropej u l-integrazzjoni tagħhom fis-sistema fuq skala eksa fi skedi ta' żmien kompetittivi meta mqabbla mal-kompetituri globali; it-tmexxija Ewropea f'applikazzjonijiet xjentifiċi u industrijali. L-impriża Konġunta se tappoġġa l-akkwist u l-interkonnessjoni ta' supercomputers ta' livell dinji, inklużi żewġ sistemi fuq skala preeksa (b'kapaċità ta' mitt miljun jew 1017 kalkolu kull sekonda) ikklassifikati fost l-aqwa ħamsa fil-livell globali u tal-inqas żewġ sistemi fuq skala peta (b'kapaċità ta' miljun biljun jew 1015 kalkolu kull sekonda) li huma fost l-aqwa 25 fil-livell globali. B'kollaborazzjoni mill-qrib ma' PRACE u GEANT, l-Impriża Konġunta se tipprovdi aċċess għal din l-infrastruttura Ewropea l-ġdida tas-supercomputing lill-utenti mill-qasam akkademiku, tal-industrija u tal-impriżi żgħar u medji, kif ukoll tas-settur pubbliku, irrispettivament minn fejn jinsabu fl-UE. L-impriża Konġunta se tappoġġa l-Inizjattiva Ewropea tal-Proċessur biex bl-użu ta' teknoloġiji Ewropej, tiżviluppa l-mikroproċessuri b'enerġija baxxa meħtieġa biex iħaddmu s-supercomputers. Dan se jagħmel lill-Ewropa inqas dipendenti fuq it-teknoloġija barranija f'qasam li huwa essenzjali għal ħafna oqsma tal-ekonomija diġitali fil-computing ta' prestazzjoni għolja u lil hinn, bħall-vetturi konnessi u awtonomi, u s-servers ta' Big Data. L-Impriża Konġunta se tappoġġa wkoll l-iżvilupp ta' applikazzjonijiet xjentifiċi, tas-settur pubbliku u industrijali ta' livell dinji, b'mod partikolari permezz ta' Ċentri ta' Eċċellenza f'applikazzjonijiet tal-HPC, f'ħafna oqsma, inkluż il-mediċina personalizzata, il-bijoinġinerija, it-tbassir tat-temp u t-tibdil fil-klima, is-sejbien ta' materjali u mediċini ġodda, l-esplorazzjoni taż-żejt u l-gass, id-disinn ta' ajruplani u karozzi ġodda, u l-bliet intelliġenti. Barra minn hekk, l-Impriża Konġunta se tappoġġa l-ħolqien u l-koordinazzjoni ta' Ċentri Nazzjonali ta' Kompetenza tal-HPC fl-UE kollha. Iċ-ċentri se jkunu involuti f'attivitajiet ta' taħriġ u ta' kuntatt għall-utenti mill-qasam akkademiku u tas-settur pubbliku biex jipperfezzjonaw il-ħiliet diġitali eżistenti jew jiksbu ħiliet diġitali ġodda. Iċ-ċentri se jżidu wkoll l-għarfien dwar il-ġenerazzjoni li jmiss ta' teknoloġiji diġitali, u se jipprovdu aċċess aħjar għall-għodod u s-servizzi tal-HPC. B'mod partikolari, iċ-ċentri se jimmiraw lejn impriżi żgħar u medji, billi jipprovdulhom aċċess għal applikazzjonijiet u servizzi ġodda, u billi jżidu l-kapaċità ta' innovazzjoni tagħhom. Min se jkunu l-membri tal-Impriża Konġunta? L-Impriża Konġunta se tkun magħmula minn: membri pubbliċi li jirrappreżentaw lill-Bord tat-Tmexxija, b'rappreżentanti mill-Kummissjoni u mill-25 pajjiż parteċipant. membri privati li jirrappreżentaw lill-Bord Konsultattiv Industrijali u Xjentifiku, b'rappreżentanti miż-żewġ sħab privati parteċipanti, mill-Pjattaforma Ewropea tat-Teknoloġija għall-Computing ta' Prestazzjoni Għolja (ETP4HPC) u mill-assoċjazzjonijiet tal-Valur Big Data (BDVA ), u partijiet ikkonċernati oħra (utenti, ċentri tas-supercomputing, u organizzazzjonijiet tar-riċerka). X'se jkun il-baġit tal-Impriża Konġunta? L-impriża Konġunta EuroHPC se tiġi ffinanzjata b'mod konġunt mill-membri pubbliċi tagħha b'baġit ta' madwar €1 biljun. Il-kontribuzzjoni finanzjarja tal-UE hija ta' €486 miljun, filwaqt li l-pajjiżi parteċipanti se jipprovdu ammont simili. Il-membri privati se jipprovdu wkoll kontribuzzjonijiet addizzjonali f'forma ta' riżorsi għall-valur ta' aktar minn €400 miljun permezz tal-parteċipazzjoni fl-attivitajiet tal-Impriża Konġunta. X'inhuma l-passi li jmiss? L-Impriża Konġunta EuroHPC tinsab il-Lussemburgu, u se tiġi stabbilita f'Ottubru 2018 u tibqa' operattiva sa tmiem l-2026. Sa tmiem l-2018 jew fil-bidu tal-2019, il-Bord tat-Tmexxija tagħha, b'kooperazzjoni mal-Bord Konsultattiv Industrijali u Xjentifiku, se jiddefinixxi l-Programm ta' Ħidma tagħha għall-2019-2020. Dan il-Programm ta' Ħidma se jiġi ppubblikat kmieni fl-2019 u se jkun il-bażi għat-tnedija ta' sejħiet għal proposti għal azzjonijiet ta' riċerka u ta' innovazzjoni, b'konformità mal-objettivi strateġiċi definiti fir-Regolament li jistabbilixxi l-Impriża Konġunta. Fil-bidu tal-2019, l-Impriża Konġunta se tniedi wkoll sejħiet għal espressjonijiet ta' interess għall-entitajiet nazzjonali li se jospitaw is-supercomputers akkwistati mill-Impriża Konġunta. Fis-sentejn li ġejjin se jiġu akkwistati għall-inqas żewġ sistemi fuq skala preeksa u tal-inqas tnejn fuq skala peta. L-ewwel kuntratti se jiġu ffirmati fit-tielet kwart tal-2019. X'inhuma l-pjanijiet fil-baġit tal-UE li jmiss? Il-Kummissjoni qed tipproponi li tkompli l-Impriża Konġunta fil-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) għall-2021-2027, bħala parti mill-programm Ewropa Diġitali, li jinkludi €2.7 biljun addizzjonali ta' finanzjament għall-qasam tas-supercomputing. Il-programm qafas Orizzont Ewropa jinkludi wkoll appoġġ għall-attivitajiet ta' riċerka u ta' innovazzjoni tal-Impriża Konġunta. B'dawn ir-riżorsi addizzjonali, l-Impriża Konġunta timmira li sal-2023 tuża tal-anqas sistema waħda fuq skala eksa bbażata fuq teknoloġija Ewropea u li tappoġġa l-implimentazzjoni ta' sistemi operazzjonali permezz tal-akkwist pubbliku ta' sistemi fuq skala eksa u ta' sistemi fuq skala posteksa, billi tintegra wkoll soluzzjonijiet minn inizjattivi oħra bħall-Proġett Ewlieni tal-FET fuq it-Teknoloġiji Quantum. Liema sfidi tista' tindirizza l-HPC? Minħabba n-natura interdixxiplinari tiegħu u l-kapaċità tiegħu li jipproċessa ammonti kbar ta' data u li jwettaq kompjutazzjonijiet kumplessi, l-HPC huwa essenzjali biex jindirizza bosta sfidi. Ix-xjenza tad-dinja u l-klima: l-HPC issaħħaħ ix-xjenza klimatika billi tippermetti tbassir aktar preċiż tat-temp, tipprevedi diżastri naturali fuq skala kbira, u tistudja l-imġiba tal-oċeani. Bejn l-1970 u l-2012, il-maltemp kbir kien il-kaġun tal-imwiet ta' 149,959 persuna u ta' danni ekonomiċi li ammontaw għal €270 biljun fl-Ewropa. it-teknoloġiji HPC jippermettu simulazzjonijiet ta' riżoluzzjoni ogħla tat-tibdil fil-klima u monitoraġġ aktar preċiż tal-evoluzzjoni tar-riżorsi tad-dinja. L-HPC itejjeb ukoll l-għarfien tagħna dwar proċessi ġeofiżiċi u dwar l-istruttura interna tad-dinja. L-enerġija sikura, nadifa u effiċjenti: l-HPC huwa għodda essenzjali għat-tfassil ta' parks tal-enerġija rinnovabbli jew ta' materjali fotovoltajċi ta' prestazzjoni għolja, għall-ittestjar ta' materjali ġodda għall-pannelli solari, u għall-ottimizzazzjoni tat-turbini għall-produzzjoni tal-elettriku. Is-saħħa, il-bidla demografika u l-benesseri: l-HPC huwa forza ewlenija għall-iżvilupp ta' forom ġodda ta' mediċina. Il-mediċina personalizzata u ta' preċiżjoni tiddependi fuq l-HPC biex tipproċessa informazzjoni dwar il-ġeni, il-proteini u l-ambjent ta' persuna biex jiġi evitat, dijanjostikat u ttrattat il-mard. fir-riċerka bijomolekulari, l-HPC jintuża wkoll għall-investigazzjoni tad-dinamika tal-bijomolekuli u l-proteini fiċ-ċelloli tal-bniedem, li hija kruċjali biex jiġi ttrattat il-mard awtoimmunitarju iżda wkoll il-kanċer u d-dijabete. Fir-riċerka dwar il-moħħ, l-HPC jintuża għas-simulazzjoni u l-immudellar multiskala u b'riżoluzzjoni kbira tal-moħħ tal-bniedem. l-ittestjar tal-molekuli ta' mediċina ġdida jista' jsir ferm aktar malajr bl-użu tal-HPC. L-HPC jista' jgħin ukoll biex il-mediċini eżistenti jiġu adattati mill-ġdid għal mard ġdid. Is-sigurtà tal-ikel, l-agrikoltura sostenibbli, ir-riċerka tal-baħar u l-bijoekonomija: l-HPC huwa essenzjali għall-iżvilupp ta' agrikoltura aktar sostenibbli billi jottimizza l-produzzjoni tal-ikel, janalizza l-fatturi dwar is-sostenibbiltà u jimmonitorja l-pesti, il-kontroll tal-mard u l-pestiċidi. It-teknoloġiji HPC jistgħu jgħinu wkoll fil-ġestjoni tal-ilma u tar-riżorsi agrikoli b'mod aktar effiċjenti u jassistu lill-komunitajiet vulnerabbli permezz ta' ġestjoni aħjar tan-nixfiet. Iċ-ċibersigurtà u d-difiża: l-HPC huwa essenzjali wkoll għas-sigurtà u d-difiża nazzjonali, pereżempju għall-iżvilupp ta' teknoloġiji ta' kriptaġġ kumpless, it-traċċar u r-rispons għal attakki ċibernetiċi, l-użu ta' forensika effiċjenti, u f'simulazzjonijiet nukleari. L-ippjanar urban intelliġenti, ekoloġiku u integrat: it-teknoloġiji HPC jappoġġaw l-iżvilupp ta' bliet aktar intelliġenti, bis-saħħa ta' kontroll aktar effiċjenti ta' infrastruttura kbira tat-trasport li teħtieġ analiżi fil-ħin reali ta' ammonti kbar ta' data. l-iżvilupp ta' vetturi awtonomi se jiddependi fuq l-HPC, għaliex se jiskambjaw id-data b'mod kostanti mas-sistemi ta' ġestjoni u ta' superviżjoni u jissinkronizzaw mal-bażijiet tad-data kbar li kontinwament jagħtuhom informazzjoni f'ħin reali. Għaliex huwa rilevanti s-supercomputing għas-Suq Uniku Diġitali? L-HPC għandu potenzjal kbir fil-ħolqien tal-impjiegi bħala parti mis-Suq Uniku Diġitali. L-Impriża Konġunta se tipprovdi aċċess aħjar lill-industrija Ewropea, u b'mod partikolari lill-impriżi żgħar u medji (SMEs) għas-supercomputers biex jiżviluppaw prodotti innovattivi. Minħabba l-kapaċità tiegħu li jittratta u jipproċessa ammonti kbar ta' data fil-ħin reali, l-HPC huwa fundamentali għall-bini ta' ekonomija tad-data dinamika, u ta' ekosistema integrata tal-computing fuq skala eksa u tal-Big Data, li bis-saħħa tagħhom l-UE se tkun tista' tagħmel l-aħjar użu minnu, filwaqt li jkun żgurat livell għoli ta' protezzjoni tad-data u ta' sigurtà tad-data. L-infrastruttura tal-EuroHPC se tippermetti l-ipproċessar ta' data sensittiva fl-Ewropa, filwaqt li tinżamm il-privatezza, is-sjieda u d-dritt għall-aċċess u għall-użu fl-Ewropa. Għal aktar informazzjoni Stqarrija għall-istampa Skeda informattiva b'eżempji ta' kif jintuża l-HPC u dokumenti rilevanti oħrajn Skeda informattiva dwar il-programm Ewropa Diġitali *Aġġornata — ippubblikata għall-ewwel darba fil-11 ta' Jannar 2018