Il-Kummissjoni Ewropea adottat deċiżjoni li timponi sett ta' obbligi fuq Gazprom li jindirizzaw it-tħassib dwar il-kompetizzjoni tagħha u li jiffaċilitaw il-fluss ħieles tal-gass bi prezzijiet kompetittivi fis-swieq tal-gass tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, għall-benefiċċju tal-konsumaturi u n-negozji Ewropej. Il-Kummissarju inkarigata mill-politika tal-kompetizzjoni, Margrethe Vestager, qalet: “Il-kumpaniji kollha li joperaw fl-Ewropa jridu jirrispettaw ir-regoli Ewropej dwar il-kompetizzjoni, irrispettivament mill-provenjenza tagħhom. Id-deċiżjoni tal-lum tneħħi l-ostakli maħluqa minn Gazprom, li huma ta' xkiel għall-fluss ħieles tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Iżda aktar minn hekk - id-deċiżjoni tagħna tipprovdi ġabra ta' regoli mfassla apposta għall-imġiba futura ta' Gazprom. Hija tobbliga lil Gazprom biex jieħu passi pożittivi biex ikompli jintegra s-swieq tal-gass fir-reġjun u biex jgħin fit-twettiq ta' suq intern reali għall-enerġija fl-Ewropa. U tagħti lill-konsumaturi rilevanti ta' Gazprom fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant għodda effettiva sabiex jiġi żgurat li l-prezz li jħallsu huwa kompetittiv. Bħal dejjem, dan il-każ ma jirrigwardax in-nazzjonalità tal-kumpanija - huwa dwar il-kisba tal-aħjar riżultat għall-konsumaturi u n-negozji Ewropej. U l-każ ma jieqafx hawn bid-deċiżjoni tal-lum - anzi hija l-eżekuzzjoni tal-obbligi ta' Gazprom li tibda llum.“ Gazprom hija l-fornitur ewlieni tal-gass f'numru ta' pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. F'April 2015, il-Kummissjoni bagħtet Dikjarazzjoni ta' Oġġezzjonijiet lil Gazprom. Permezz tagħha l-Kummissjoni esprimiet il-fehma preliminari tagħha fejn qalet li l-kumpanija kisret ir-regoli tal-antitrust tal-UE minħabba strateġija globali ta' diviżjoni tas-swieq tal-gass mal-fruntieri nazzjonali fi tmien Stati Membri (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, il-Polonja u s-Slovakkja). Din l-istrateġija setgħet għenet lil Gazprom sabiex iżżomm prezzijiet ogħla għall-gass f'ħamsa minn dawn l-Istati Membri (il-Bulgarija, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja). Illum id-deċiżjoni tal-Kummissjoni iġġib fi tmiemu l-aġir ta' Gazprom. Barra minn hekk, hija timponi sett dettaljat ta' regoli fuq Gazprom li se jbiddlu b'mod sinifikanti l-mod li bih topera Gazprom fis-swieq tal-gass tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant: Flimkien, dawn l-obbligi jindirizzaw it-tħassib dwar il-kompetizzjoni tal-Kummissjoni u jissodisfaw l-għanijiet tagħha li jippermettu l-fluss ħieles tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant bi prezzijiet kompetittivi. Għalhekk, il-Kummissjoni ddeċidiet li dawn l-obbligi (imsejjħa "impenji") jorbtu legalment lil Gazprom (skont l-Artikolu 9 tar- Regolament 1/2003) tal-UE dwar l-antitrust. Jekk kumpanija tikser wieħed minn dawn l-obbligi, il-Kummissjoni tista' timponi multa sa massimu ta' 10% tal-fatturat dinji tal-kumpanija, mingħajr ma jkollha għalfejn turi li kien hemm ksur tar-regoli tal-antitrust tal-UE. B'mod aktar ġenerali, il-kompetizzjoni effettiva fis-swieq tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant ma tiddependix biss mill-eżekuzzjoni tar-regoli ta' kompetizzjoni tal-UE iżda wkoll mill-investiment fid-diversifikazzjoni tal-provvista tal-gass, leġiżlazzjoni dwar l-enerġija nazzjonali u Ewropea mmirata tajjeb u l-implimentazzjoni xierqa tagħhom. Din hija r-raġuni għalfejn hija prijorità ewlenija tal-Kummissjoni li tibni Unjoni tal-Enerġija Ewropea. Dettalji dwar l-obbligi ta' Gazprom Sabiex tindirizza t-tħassib dwar il-kompetizzjoni tal-Kummissjoni, Gazprom trid tosserva numru ta' obbligi li għandhom l-għan li jiżguraw il-fluss ħieles tal-gass bi prezzijiet kompetittivi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Dawn l-obbligi fuq Gazprom se jibqgħu fis-seħħ għal tmien snin. Huma jirriflettu t-tweġibiet mill-partijiet ikkonċernati f'test tas-suq, li tnieda f'Marzu 2017 mill-Kummissjoni abbażi ta' verżjoni preċedenti tal-proposta. Dan it-test tas-suq irriżulta f'numru sinifikanti ta' tweġibiet minn firxa vasta ta' partijiet ikkonċernati, inkluż gvernijiet, awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni, bejjiegħa bl-ingrossa tal-gass, assoċjazzjonijiet tal-industrija u akkademiċi, li għenu ħafna sabiex l-obbligi finali jkunu ċari u tiġi żgurata l-effettività tagħhom. 1) Gazprom trid tneħħi l-ostakli fuq il-fluss ħieles tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant Il-Kummissjoni hija mħassba li Gazprom stabbilixxiet restrizzjonijiet territorjali fuq il-ftehimiet ta' forniment tagħha ma' bejjiegħa bl-ingrossa u xi klijenti industrijali fit-tmien Stati Membri kollha (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, il-Polonja u s-Slovakkja). Dawn ir-restrizzjonijiet jinkludu restrizzjonijiet fuq l-esportazzjonijiet u klawżoli li jitolbu li l-gass mixtri jintuża f'territorju speċifiku (klawżoli ta' destinazzjoni) u miżuri oħra li jipprevjenu l-fluss transfruntier tal-gass. B'rispons għal dan, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tobbliga lil Gazprom sabiex tneħħi l-ostakli kuntrattwali kollha għall-fluss ħieles tal-gass fis-swieq tal-gass tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, kemm jekk kawża tagħhom il-bejgħ transfruntier isir impossibbli kif ukoll sempliċement inqas attraenti finanzjarjament. Gazprom ma għandhiex terġa' ddaħħal dawn il-klawżoli f'kuntratti fil-futur. Barra minn hekk, Gazprom trid tadatta dispożizzjonijiet fil-kuntratti tagħha rigward il-monitoraġġ u l-kejl tal-konsum tal-gass fil-Bulgarija, li iżolaw is-suq tal-gass tal-Bulgarija mis-swieq tal-gass tal-viċinat tal-UE. B'hekk il-kontroll tal-infrastruttura tat-trażmissjoni tal-gass jiġi trasferit minn Gazprom għand l-operatur Bulgaru. Wara t-test tas-suq, Gazprom ikkjarifikat numru ta' elementi tekniċi sabiex tiżgura li l-obbligu jkun kompletament effettiv. Dawn l-obbligi jneħħu kull ostaklu kuntrattwali maħluq minn Gazprom, li huma ta' xkiel għall-fluss ħieles tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. 2) Gazprom trid tieħu passi pożittivi biex tintegra s-swieq tal-gass fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant Sabiex il-gass ikun jista' verament jiċċaqlaq b'mod ħieles fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, irid ikun hemm infrastruttura għat-trasport tiegħu, jiġifieri interkonnetturi li jorbtu s-swieq tal-gass nazzjonali ma' xulxin. Din l-infrastruttura diġà teżisti fir-Repubblika Ċeka, fl-Ungerija, fil-Polonja u s-Slovakkja. Madankollu, l-infrastruttura li tgħaqqad lill-Bulgarija, l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja mas-swieq tal-gass tal-viċinat tal-UE għadha mhix disponibbli biżżejjed. Dan jillimita l-kapaċità tal-klijenti ta' Gazprom li jerġgħu jbiegħu l-gass tagħhom lil u minn dawn il-pajjiżi, anki jekk ikollhom skorta addizzjonali. Gazprom issa se “tissostitwixxi” n-nuqqas ta' interkonnessjoni billi toffri l-possibbiltà lill-klijenti rilevanti li jwasslu l-gass lejn u minn dawn il-pajjiżi. B'mod partikolari, il-klijenti li jkunu xtraw il-gass, oriġinarjament għall-konsenja lill-Ungerija, l-Polonja jew is-Slovakkja, jistgħu jagħżlu minflok li Gazprom tikkonsenja l-gass kollu jew parti minnu lill-Bulgarija u/jew l-Istati Baltiċi (u viċe versa): Dan il-mekkaniżmu jippermetti lill-gass li jiċċaqlaq lejn u mill-Baltiċi u l-Bulgarija, daqs li kieku l-interkonnetturi tal-gass mal-ġirien tal-UE kienu diġà jeżistu. Il-klijenti ta' Gazprom se jkunu jistgħu ifittxu opportunitajiet ġodda ta' negozju anke qabel ma jsiru disponibbli l-interkonnetturi, għall-benefiċċju tal-konsumaturi u n-negozji fl-Istati Baltiċi u l-Bulgarija. 3) Gazprom tat kelmitha għal proċess strutturat sabiex tiżgura prezzijiet tal-gass kompetittivi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant fil-futur Il-Kummissjoni hija mħassba li Gazprom setgħet żammet prezzijiet ogħla f'ħames Stati Membri (il-Bulgarija, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja). B'rispons għal dan, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tagħti lill-klijenti ta' Gazprom b'kuntratti fit-tul f'dawn il-pajjiżi għodda effettiva sabiex jiżguraw li l-prezz tal-gass li jħallsu fil-futur ikun kompetittiv: Dan jiżgura prezzijiet tal-gass kompetittivi f'dawn ir-reġjuni u jevita li l-prezzijiet tal-gass skont il-kuntratti fit-tul b'indiċjar taż-żejt jkunu differenti ħafna mill-valuri referenzjarji tal-prezzijiet fil-futur. L-obbligu japplika għall-kuntratti kollha b'durata ta' tliet snin jew aktar għaliex it-tħassib dwar il-prezzijiet f'dan il-każ huwa rilevanti biss għal kuntratti fit-tul fejn żviluppi ġodda maż-żmien jistgħu jwasslu għal devjazzjoni sinifikanti mill-valuri referenzjarji kompetittivi. 4) It-tneħħija ta' talbiet miksuba minħabba tisħiħ tal-pożizzjoni fis-suq Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni hija mħassba li Gazprom saħħet il-pożizzjoni dominanti tagħha fis-suq tal-forniment tal-gass biex tikseb vantaġġi fir-rigward tal-aċċess għal jew il-kontroll fuq l-infrastruttura tal-gass. Id-Dikjarazzjoni ta' Oġġezzjonijiet qajjmet tħassib b'rabta mal-proġett South Stream fil-Bulgarija u l-pipeline ta' Yamal fil-Polonja. Fl-aħħar nett, biex tkun tista' titratta aħjar ftehimiet intergovernattivi fil-futur, il-Kummissjoni qiegħda tressaq proposta leġislattiva sabiex tissoġġetta l-ftehimiet intergovernattivi dwar il-gass u ż-żejt għall-iskrutinju minn qabel tal-Kummissjoni. Din il-proposta daħħlet fis-seħħ fl-2017. Aktar informazzjoni dwar id-deċiżjoni tal-lum se tkun disponibbli fuq is-sit elettroniku dwar il- kompetizzjoni tal-Kummissjoni fir- reġistru pubbliku tal-każijiet bin-numru tal-każ AT.39816