Madwar 88 miljun tunnellata ikel jinħlew kull sena fl-UE – madwar 20 % tal-ikel kollu prodott, bi spejjeż stmati għal EUR 143 biljun. Qed infittxu kull opportunità biex tiġi evitata l-ħela tal-ikel u tissaħħaħ is-sostenibbiltà tas-sistema tal-ikel. X'inhu l-ħela tal-ikel? Il-ħela tal-ikel huwa ħela li jiġi ġġenerat fil-produzzjoni, id-distribuzzjoni u l-konsum tal-ikel. Sabiex nikkumbattu l-ħela tal-ikel jeħtieġ li nifhmu fejn qed nitilfu tal-ikel, kemm qed nitilfu u għaliex qed nitilfuh. Huwa għalhekk li, bħala parti mill-Pakkett tal-Ekonomija Ċirkolari adottat fl-2015, il-Kummissjoni se tiżviluppa metodoloġija biex tkejjel il-ħela tal-ikel. Din il-metodoloġija għandha turi, skont id-definizzjonijiet tal-UE ta' “ikel” u “ħela”, liema materjal huwa meqjus bħala ħela tal-ikel u liema mhuwiex, f'kull stadju tal-katina tal-provvista alimentari. Il-kejl konsistenti tal-livelli tal-ħela tal-ikel fl-UE u r-rappurtar se jippermettu lill-Istati Membri u l-atturi fil-katina tal-valur tal-ikel li jqabblu u jimmonitorjaw il-livelli tal-ħela tal-ikel, u b'hekk jivvalutaw l-effettività ta' inizjattivi dwar il-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel. X'inhi l-iskala tal-problema? L-Ewropa tinsab imħassba sew bil-ħela tal-ikel: Huwa stmat li madwar 88 miljun tunnellata ikel jinħlew kull sena fl-UE - madwar 20 % tal-ikel kollu prodott – bi spejjeż relatati b'valur ta' EUR 143 biljun[1]. L-ikel jintilef u jinħela tul il-katina kollha tal-provvista tal-ikel: fl-irziezet, waqt l-ipproċessar u l-manifattura, fil-ħwienet, fir-ristoranti u fil-kantins, u fid-dar. L-iskart tal-ikel iqiegħed pressjoni żejda fuq ir-riżorsi naturali limitati u l-ambjent. Skont l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura, madwar terz tal-ikel kollu prodott fid-dinja jintilef jew jinħela, li jirrikjedi erja ta' art ikkultivata d-daqs taċ-Ċina u dan jiġġenera madwar 8% tal-emissjonijiet globali tal-gassijiet b'effett ta' serra. Minbarra l-impatti ekonomiċi u ambjentali sinifikanti tagħha, il-ħela tal-ikel għandha aspett importanti wkoll mil-lat ekonomiku u mil-lat soċjali f'dinja fejn 800 miljun ruħ isofru l-ġuħ – l-irkupru u d-distribuzzjoni mill-ġdid tal-ikel żejjed għandhom jitħaffu ħalli l-ikel sikur li jista' jittiekel jirnexxilu jasal għand min jeħtieġu l-aktar. L-UE qiegħda tagħmel xi ħaġa dwar dan? Xi ngħidu dwar il-politiki nazzjonali? Sa mill-2012, il-Kummissjoni impenjat ruħha u ħadmet b'mod attiv mal-atturi kollha sabiex jidentifikaw fejn tirriżulta l-ħela tal-ikel fil-katina alimentari, fejn inqalgħu l-ostakli għall-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel u l-oqsma fejn huma meħtieġa l-azzjonijiet fil-livell tal-UE. Dan lesta s-sisien għall-tħejjija ta' pjan ta' azzjoni integrat biex tiġi indirizzata l-ħela tal-ikel ippreżentat bħala parti mill-Pakkett tal-Ekonomija Ċirkolari. Sabiex tkun effettiva, il-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel teħtieġ azzjoni fil-livelli kollha (globali, Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali) u l-impenn tal-partijiet ewlenin kollha sabiex jibnu programmi integrati meħtieġa biex jimplimentaw il-bidla tul il-katina tal-valur tal-ikel. Fuq livell nazzjonali, xi Stati Membri żviluppaw programmi nazzjonali għall-prevenzjoni tal-iskart tal-ikel li diġà wasslu għal riżultati konkreti [2]. Fl-2016, żewġ Stati Membri tal-UE (Franza[3] u l-Italja[4]) adottaw ukoll leġiżlazzjoni speċifika biex jippromwovu u jiffaċilitaw l-implimentazzjoni ta' azzjoni għall-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel u l-kooperazzjoni bejn l-atturi prinċipali. F'Settembru 2015, l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti adottat Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli għall-2030, fosthom l-għan biex il-ħela tal-ikel għal kull ras tonqos bin-nofs fil-livell tal-bejgħ bl-imnut u fil-livell tal-konsum u biex jonqos it-telf tal-ikel tul il-ktajjen tal-produzzjoni u tal-provvista. L-UE u l-Istati Membri tagħha impenjaw irwieħhom biex jilħqu din il-mira. X'qed tipproponi l-Kummissjoni biex tniedi mill-ġdid l-azzjoni tal-UE f'dan il-qasam? Il-Pakkett tal-Ekonomija Ċirkolari tal-Kummissjoni identifika l-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel bħala qasam ta' prijorità għal azzjoni u jistieden lill-Istati Membri biex inaqqsu l-ġenerazzjoni tal-ħela tal-ikel b'konformità mal-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli. Il-proposta ta' leġiżlazzjoni l-ġdida dwar l-iskart titlob lill-Istati Membri biex inaqqsu l-ħela tal-ikel f'kull stadju tal-katina tal-provvista tal-ikel, isegwu l-livelli tal-ħela tal-ikel u jirrapportaw lura ħalli jeħfief l-iskambju ta' informazzjoni bejn l-atturi dwar il-progress li jkun sar. Il-pjan ta' azzjoni tal-Kummissjoni biex tiġi evitata l-ħela tal-ikel fl-UE jinkludi: X'se tagħmel il-Kummissjoni biex tevita r-rimi tal-ikel li jkun għadu jista' jittiekel? Il-Kummissjoni se tiżviluppa, b'kooperazzjoni mal-Istati Membri u l-partijiet interessati, linji gwida għad-donazzjoni tal-ikel tal-UE biex jgħinu lid-donaturi tal-ikel, lill-bankijiet tal-ikel u lil organizzazzjonijiet tal-karità oħra jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE (dwar is-sikurezza tal-ikel, it-traċċabilità, l-iġjene tal-ikel, it-tikkettar, eċċ.), b'adozzjoni prevista għall-aħħar tal-2017. Il-Kummissjoni se telabora l-linji gwida dwar l-użu ta' dawk li kienu oġġetti tal-ikel fl-għalf u diġà eskludiet b'mod ċar il-materjali tal-għalf mill-kamp ta' applikazzjoni tal-proposta leġislattiva dwar l-iskart. Dan għandu jiżgura li dawk li kienu oġġetti tal-ikel, (bħall-gallettini mfarrkin u l-ħobż xott) li huma sikuri għall-ikel iżda ma jistgħux jidħlu fil-katina tal-ikel minħabba raġunijiet ta' kummerċjalizzazzjoni, ma jitqisux bħala “skart” f'ebda parti tal-UE u b'hekk ikunu jistgħu jintużaw bħala riżorsa għall-produzzjoni tal-għalf tal-annimali. X'inhi l-Pjattaforma tal-UE dwar it-Telf u l-Ħela tal-Ikel? Il-Pjattaforma, li se titlaqqa' għall-ewwel darba fid-29 ta' Novembru 2016, ser tkun forum ewlieni fil-livell tal-UE biex tgħin lill-atturi kollha jidentifikaw u jimplimentaw soluzzjonijiet għall-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel biex jilħqu l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli relatati. Fuq kollox, il-Pjattaforma se tippromwovi kooperazzjoni intersettorjali u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki u riżultati. Il-Pjattaforma tal-UE dwar it-Telf u l-Ħela tal-Ikel għandha l-għan li tappoġġja l-atturi kollha fil-katina ta' valur alimentari fejn il-ħela tal-ikel jiġi minimizzat u l-valur miksub minn prodotti tal-ikel jiġi massimizzat, u b'hekk tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari u sistemi tal-ikel aktar sostenibbli. Għall-kompożizzjoni tal-Pjattaforma, il-Kummissjoni fittxet li tiżgura mhux biss livell għoli ta' għarfien espert iżda wkoll rappreżentazzjoni bbilanċjata ta' għarfien u oqsma ta' interess fil-katina tal-valur tal-ikel, b'kont meħud tal-mandat tal-Pjattaforma u l-oqsma ta' ħidma futuri. Fl-aħħar nett, ser jagħmlu parti mill-Pjattaforma total ta' 70 membru. Se jiġu rappreżentati 33 entitajiet pubbliċi:- l-Istati Membri tal-UE, il-pajjiżi tal-EFTA, il-korpi tal-UE (il-Kumitat tar-Reġjuni, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew), l-organizzazzjonijiet internazzjonali (l-OECD, l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura (FAO) u l-Programm tan-NU għall-Ambjent (UNEP)) u 37 rappreżentant mis-settur privat, magħżula wara sejħa pubblika għall-applikazzjonijiet. Il-membri - maħtura għat-terminu tal-Kummissjoni attwali (jiġifieri sal-31 ta' Novembru 2019) ser jiltaqgħu fuq bażi regolari (diġà hemm żewġ laqgħat ippjanati għall-2017). Huma wkoll previsti skambju u djalogu ma' organizzazzjonijiet mhux rappreżentati fil-Pjattaforma permezz ta' netwerks u għodod konsultattivi, laqgħat u konferenzi pubbliċi. Il-Kummissjoni tista' wkoll tistieden organizzazzjonijiet addizzjonali, fuq bażi ad hoc, għal-laqgħat tal-Pjattaforma u s-sottogruppi tagħha sabiex tipprovdi aktar għarfien espert f'oqsma ta' suġġetti speċifiċi. Il-Kummissjoni b'mod regolari se tippubblika fuq il-websajt tagħha informazzjoni dwar il-ħidma tal-Pjattaforma u se timmira biex tuża l-webstreaming għal-laqgħat tal-Pjattaforma biex tespandi l-outreach tagħha. Xi ngħidu dwar tal-immarkar tad-data? Huwa mod tajjeb biex nindirizzaw il-kwistjoni? Stħarriġ tal-Ewrobarometru mwettaq fl-2015[5] juri li filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-konsumaturi (58%) jistqarru li dejjem iħarsu lejn l-immarkar tad-data (jiġifieri l-“use by” (uża sa) u l-“best before” (aħjar qabel) li jinstabu fuq it-tikkettar tal-ikel) meta jixtru u jippreparaw l-ikel, anqas minn wieħed minn kull tnejn ma jifhmu xi jfissru eżatt. Il-miżinterpretazzjoni minn naħa tal-konsumaturi tat-tifsira tal-immarkar tad-data huwa meqjus li għandu impatt sinifikanti fuq il-ħela tal-ikel fid-djar (15-33 %, skont l-istudju). Barra minn hekk, il-mod li bih jintuża l-immarkar tad-data min-naħa tal-operaturi tan-negozju tal-ikel u l-awtoritajiet regolatorji biex jamministraw il-katina tal-provvista tal-ikel jista' jkollu wkoll impatt sinifikanti fuq il-ħela tal-ikel. Għalhekk, il-Kummissjoni qed teżamina modi biex jitjieb l-għarfien u l-użu tar-regoli dwar l-immarkar tad-data mill-atturi kollha sabiex jiġi evitat li l-ikel li jkun għadu sikur u li jista' jittiekel jintrema', f'kull stadju tal-katina tal-provvista alimentari. Il-Kummissjoni pproduċiet fuljett ta' informazzjoni fil-lingwi kollha tal-UE u infografika li tispjega d-differenza bejn dawn iż-żewġ dati misjuba fuq l-imballaġġ tal-ikel. Il-Kummissjoni kif se tindirizza l-problema ta' konfużjoni tat-"tikketti bid-data” ta' fuq l-ikel? Sabiex tikkontribwixxi fil-ħidma futura tagħha dwar l-immarkar tad-dati, il-Kummissjoni nediet studju estern biex tidentifika kif l-immarkar tad-data huwa użat fis-suq minn operaturi tan-negozju tal-ikel u l-awtoritajiet ta' kontroll. Is-sejbiet minn din ir-riċerka, mistennija sa tmiem l-2017, se jappoġġjaw it-tfassil tal-politika fir-rigward tal-immarkar tad-data u l-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel. Peress li l-operaturi tan-negozji tal-ikel huma responsabbli għall-istabbiliment tal-immarkar tad-data, il-Kummissjoni tista' wkoll tiżviluppa fil-futur gwida biex tappoġġja lill-industrija u tiffaċilita l-użu aktar konsistenti tad-dati bbażati fuq fehim komuni tat-terminoloġija. Fir-rigward tar-regoli tat-tikkettar, il-Kummissjoni qed tqis għażliet possibbli għas-simplifikazzjoni tal-immarkar tad-data fuq il-prodotti tal-ikel; pereżempju, billi tiġi estiża l-lista ta' ikel li huwa eżentat mill-obbligu li jinkludi d-data ta' “best before” (uża qabel) fit-tikkettar tal-ikel. Illum din tinkludi oġġetti bħal ħall, zokkor, melħ, chewing gum, iżda tista' tinkludi ikel ieħor li għalih it-tneħħija tal-immarkar tad-data ma għandhiex toħloq tħassib dwar is-sikurezza. Il-Kummissjoni tista' wkoll tipproponi li tibdel it-terminoloġija li tintuża għall-immarkar tad-data fuq it-tikkettar tal-ikel jekk ikun hemm evidenza li kliem alternattiv jinftiehem aħjar u jkun aktar utli għall-konsumaturi. Il-Kummissjoni se tiddiskuti dawn l-għażliet fil-fond mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati, filwaqt li tiżgura li kwalunkwe tibdil propost jikkontribwixxi għall-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel, jissodisfa l-ħtiġijiet tal-informazzjoni tal-konsumaturi u l-aktar importanti, ma jpoġġix f'riskju s-sikurezza tal-konsumatur. Il-Kummissjoni se tkompli tinforma dwar it-tifsira tal-immarkar tad-data fuq il-prodotti tal-ikel, filwaqt li tfittex li tikkomplementa l-inizjattivi mwettqa mill-awtoritajiet pubbliċi u mill-partijiet interessati fil-livell nazzjonali. F'dan il-kuntest, il-Pjattaforma tal-UE dwar it-Telf u l-Ħela tal-ikel se tipprovdi forum importanti għall-membri biex jaqsmu l-esperjenzi tagħhom u jidentifikaw l-aħjar prattiki fil-promozzjoni ta' fehim aħjar tal-immarkar tad-data min-naħa tal-konsumatur. X'nista' nagħmel bħala konsumatur tal-UE biex nikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-ħela tal-ikel? Nistgħu nagħmlu affarijiet sempliċi ta' kuljum biex insalvaw l-ikel u niffrankaw il-flus fuq il-kontijiet tal-merċa tagħna. Il-Kummissjoni ppubblikat ktejjeb sempliċi li jiddeskrivi fil-qosor 10 pariri li jgħinu lill-konsumaturi jnaqqsu l-ħela tal-ikel: Kif nista' nillimita l-ħela tal-ikel fil-ħajja tiegħi ta' kuljum? Eżempji ta' kampanji tal-konsumatur dwar il-prevenzjoni tal-ħela tal-ikel organizzati fil-livell lokali, reġjonali, nazzjonali u f'dak globali jistgħu jinstabu fuq is-sit web tal-Kummissjoni dwar l-iskart tal-ikel. Dawn jinkludu l-kampanja Love Food Hate Waste tar-Renju Unit, li kkontribwixxiet għal tnaqqis ta' 15% fil-livelli ta' skart tal-ikel domestiku bejn l-2007 u l-2012, kif ukoll kampanji globali minn diversi partijiet interessati, bħall-kampanja Think.Eat.Save stabbilita mill-UNEP, il-FAO u l-imsieħba tagħhom bħala parti mill-inizjattiva SAVE FOOD. Għal aktar informazzjoni http://ec.europa.eu/food/safety/food_waste_en [1] Estimates of European food waste levels, FUSIONS, Marzu 2016 [2] EU FUSIONS – Country Reports: http://www.eu-fusions.org/index.php/country-reports [3] LOI n° 2016-138 du 11 février 2016 relative à la lutte contre le gaspillage alimentaire [4] Legge sugli sprechi alimentari (Legge 19 agosto 2016 n.166).http://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/2016/08/30/16G00179/sg [5] Flash Eurobarometer 425 on food waste and date marking, Ottubru 2015