Indiċi X'inhi app għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus? Il-biċċa l-kbira tal-awtoritajiet tas-saħħa pubblika fl-UE żviluppaw apps li jappoġġaw it-traċċar tal-kuntatti u t-twissija fil-ġlieda kontra l-coronavirus. L-apps jinnotifikawk jekk kont f'riskju ta' esponiment għall-virus tul l-aħħar 14-il jum, kemm jekk tħoss xi sintomi kif ukoll jekk le. Imbagħad tingħata parir xieraq dwar is-saħħa. Dawn jgħinu biex inaqqsu kemm jista' jkun it-tixrid tal-virus u jħaffu r-ritorn għall-ħajja normali fl-UE. Barra minn hekk, jekk tkun imwissi minn kmieni, inti tista' tiġi ttestjat u tirċievi l-kura meħtieġa minnufih u tnaqqas ir-riskju ta' konsegwenzi serji. L-apps għat-traċċar u t-twissija huma parti minn pakkett ta' miżuri għall-prevenzjoni tat-tixrid tal-virus, flimkien ma' miżuri tal-iġjene bħall-ħasil tal-idejn, it-tbegħid soċjali u l-użu tal-maskri tal-wiċċ ta' kuljum. Għalfejn wieħed juża app għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus? App għat-traċċar u t-twissija tista' tgħin biex tinkiser il-katina tal-infezzjonijiet tal-coronavirus, fil-livell nazzjonali u bejn il-fruntieri, u tgħin biex jiġu salvati l-ħajjiet billi tikkumplementa t-traċċar manwali. Aktar ma jiġu infurmati malajr in-nies li ġew dijanjostikati bil-COVID-19 u l-kuntatti tagħhom, inqas malajr u mifrux ikun it-tixrid tal-virus. Għalhekk l-app tgħin biex tipproteġi lilek innifsek, lill-familja tiegħek, lil sħabek u lil persuni ta' madwarek. Inti tista' tafda l-apps uffiċjali disponibbli f'pajjiżek u żviluppati mal-awtoritajiet tas-saħħa, u tista' tużahom mingħajr tħassib. Għal aktar informazzjoni żur re-open EU. Kif taħdem app għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus? App għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus tinfurmak jekk għal xi perjodu kont qrib utent ieħor tal-app li ġie kkonfermat li huwa infettat bil-COVID-19. Dan il-kuntatt jitqies bħala esponiment b'riskju għoli. Tipikament, dan ifisser kuntatt għal aktar minn 15-il minuta bejn persuni f'inqas minn żewġ metri minn xulxin. Il-parametri eżatti huma stabbiliti mill-awtoritajiet tas-saħħa nazzjonali. Meta tinstalla l-app, l-ismartphone tiegħek jiġġenera “kjavi” aleatorji diversi drabi kuljum. Dawn il-kjavi jiġu skambjati permezz tal-Bluetooth bejn l-ismartphones li jkunu qrib xulxin u li jkunu qed jużaw app għat-traċċar, u jinħażnu fuq l-apparat għal 14-il jum. Jekk inti tiġi ttestjat pożittiv għall-COVID-19, inti tista' taqsam din l-informazzjoni biex twissi lin-nies li kont qrib tagħhom. Imbagħad, it-telefown tiegħek jaqsam il-kjavi ġġenerati fl-aħħar 14-il jum mas-server backend tal-app nazzjonali tiegħek. Abbażi tal-kjavi riċevuti, kull app tikkalkula l-punteġġ tar-riskju ta' utent, li jista' jirċievi twissija ta' esponiment jekk il-kriterji jiġu ssodisfati. X'data se naqsam meta nuża dawn l-apps? L-apps jiġġeneraw identifikaturi arbitrarji, li huma settijiet aleatorji ta' numri u ittri. Dawn l-identifikaturi arbitrarji ma jippermettux l-identifikazzjoni tal-individwi. Dawn il-kjavi jiġu skambjati bejn l-ismartphones f'distanza qasira permezz tal-Bluetooth. Ma tintuża l-ebda data dwar il-ġeolokazzjoni jew il-moviment. L-apps għat-traċċar jużaw ħafna data jew batterija? Ladarba tkun niżżilt l-app, l-użu tad-data tagħha jkun minimu. La għandek tinnota xi differenza sinifikanti fil-ħajja tal-batterija, u l-ismartphone tiegħek lanqas m'għandu jisħon iżżejjed. L-app għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija tkun qed taħdem fl-isfond. Din tuża teknoloġija ta' Bluetooth b'Enerġija Baxxa, imfassla biex tkun partikolarment effiċjenti fl-użu tal-enerġija. Nista' nuża l-app mingħajr konnessjoni tal-internet? Għall-funzjonalità tat-traċċar mhix meħtieġa konnessjoni tal-internet permanenti. Il-Bluetooth, li jintuża għad-detezzjoni tal-qrubija ma' utenti oħra tal-app, ma jeħtieġx l-internet. Taħdem ukoll fil-modalità tat-titjir jekk il-Bluetooth jinxtegħel waqt it-titjira. Madankollu, l-app għandha bżonn taqbad mal-internet mill-inqas darba kuljum biex tniżżel l-informazzjoni meħtieġa biex tiċċekkja jekk kontx espost għal utenti oħra infettati. Għalhekk, biex tiċċekkja l-ktajjen tal-infezzjonijiet, biex tirċievi twissijiet, u għal funzjonalitajiet addizzjonali, l-app ikollha bżonn taqbad ma' internet mobbli jew mal-Wi-Fi. In-notifika ta' esponiment hi awtomatika? L-apps jaħdmu fl-isfond tal-apparat mingħajr ma jeħtieġu azzjoni ta' kuljum. In-notifiki jiġu awtomatikament. M'għandekx għalfejn tattiva l-aġġornamenti manwalment, iżda trid tixgħel il-funzjoni tan-notifika ta' esponiment. Nista' nuża bosta apps nazzjonali għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus fl-istess ħin? Le. Ma tistax tuża żewġ apps jew aktar fl-istess ħin għax l-interfaċċa tan-notifika ta' esponiment ta' Google/Apple tappoġġa biss app waħda għat-traċċar fl-istess ħin. Bis-saħħa tas-servizz tal-gateway tal-interoperabbiltà tal-UE, iċ-ċittadini jistgħu jużaw app waħda anke meta jivvjaġġaw bejn il-fruntieri, filwaqt li jkomplu jibbenefikaw mit-traċċar tal-kuntatti u jkunu jistgħu jirrapportaw test pożittiv jew jirċievu twissija. X'għandi nagħmel jekk nirċievi twissija? Li tirċievi twissija ta' kuntatt ma jfissirx bilfors li ġejt infettat bil-COVID-19. Twissija hi mod sempliċi kif issir taf li kont f'riskju ta' esponiment għall-coronavirus. L-app tiggwidak dwar x'għandek tagħmel skont l-istruzzjonijiet tal-awtoritajiet tas-saħħa nazzjonali, bħal pereżempju tagħtik pariri biex tagħmel test jew biex tiżola lilek innifsek, u dwar lil min għandek tikkuntattja. Liema kriterji jintużaw biex jiġu vvalutati l-livelli tar-riskju ta' esponiment? L-esponimenti potenzjali jseħħu meta persuna tiltaqa' ma' persuna oħra, għal ċertu ammont ta' ħin u f'ċertu distanza, li tkun irrappurtat li hija infettata bil-virus. It-teknoloġija Bluetooth tintuża biex jiġi ddeterminat jekk il-ħin flimkien kienx twil biżżejjed u jekk kinux qrib xulxin biżżejjed biex ikun hemm esponiment potenzjali. Tipikament ikun hemm tliet livelli tar-riskju: L-app tista' twissini kif nevita kuntatt ma' persuni li ttestjaw pożittivi? Le, l-app ma tistax tbassar kuntatti bħal dawn jew tidentifika kuntatt riskjuż f'ħin reali. Biex tiġi protetta l-privatezza tal-utenti, l-ebda utent tal-app ma jista' jiġi identifikat jew lokalizzat bl-app, u l-ebda app ma tista' tidentifika jekk hemmx persuna infettata, pereżempju f'xi supermarket. L-app mhix sostitut għall-prekawzjonijiet meħtieġa tas-soltu, bħal li tilbes maskra. Kif jaħdmu l-apps għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus bejn il-fruntieri? Il-coronavirus ma jieqafx fil-fruntieri. Din hi r-raġuni għalfejn l-Istati Membri, bl-għajnuna tal-Kummissjoni, kienu qed jaħdmu fuq soluzzjoni ta' interoperabbiltà għall-apps nazzjonali għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija, ħalli iċ-ċittadini jkunu jistgħu jużaw app waħda meta jivvjaġġaw barra minn pajjiżhom fl-Ewropa, filwaqt li jkomplu jibbenefikaw mit-traċċar tal-kuntatti u jkunu jistgħu jirċievu twissija. Wara talba tal-Istati Membri, il-Kummissjoni stabbiliet servizz ta' gateway tal-interoperabbiltà, li huwa interfaċċa maħsuba biex tirċievi u tgħaddi b'mod effiċjenti informazzjoni rilevanti mill-apps nazzjonali għat-traċċar tal-kuntatti. Dan se jiżgura skambju transfruntier sigur u effiċjenti bejn l-apps parteċipanti u żżomm l-użu tad-data mobbli f'livell minimu. Kif jaħdem l-iskambju tad-data bejn l-apps? L-apps individwali għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus jikkonnettaw biss mas-server backend nazzjonali tagħhom stess. Is-servers backend nazzjonali ma jikkonnettawx direttament ma' xulxin. Dawn jiskambjaw l-informazzjoni permezz tas-servizz tal-gateway tal-interoperabbiltà tal-UE, li jnaqqas il-konsum tad-data meta mqabbel mal-iskambji diretti bejn l-apps parteċipanti. L-iskambju jikkonsisti f'żewġ partijiet ewlenin: Il-kjavi nazzjonali jittellgħu fis-server tal-gateway jekk l-utenti jtellgħu l-kjavi tagħhom u jkunu qablu li jaqsmuhom ma' utenti tal-apps Ewropej oħra; il-kjavi jeħtieġ jitniżżlu fis-server backend nazzjonali biex il-kjavi jkunu jistgħu jitqassmu lill-utenti tal-app nazzjonali individwali. X'inhu s-servizz tal-gateway tal-interoperabbiltà tal-UE? Is-servizz tal-gateway tal-interoperabbiltà (il-gateway) hu infrastruttura diġitali li tiżgura t-trażmissjoni sigura tal-kjavi ġġenerati bejn is-servers backend tal-apps nazzjonali għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija parteċipanti. Filwaqt li jagħmel dan, il-gateway jaqsam l-informazzjoni minima meħtieġa biex persuna tiġi mwissija jekk tkun ġiet esposta għal persuna infettata wkoll bl-użu ta' waħda mill-apps parteċipanti. Id-data skambjata tinħażen biss fil-gateway għal perjodu massimu ta' 14-il jum. L-ebda informazzjoni oħra għajr il-kjavi ġġenerati mill-apps nazzjonali, ma tiġi ttrattata mill-gateway. It-tfassil tal-gateway hu msejjes fuq il-linji gwida għall-interoperabbiltà, is-sett ta' speċifikazzjonijiet tekniċi miftiehma bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni, il-prinċipji stabbiliti fis-sett ta' għodod tal-UE u l-linji gwida tal-Kummissjoni u tal-Bord Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data dwar il-protezzjoni tad-data għall-apps għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija. Il-gateway ġie żviluppat u stabbilit mill-kumpaniji T-Systems u SAP u jitħaddem miċ-ċentru tad-data tal-Kummissjoni fil-Lussemburgu. L-apps għat-traċċar tal-kuntatti huma kollha interoperabbli? Il-gateway jiżgura skambju sikur tal-informazzjoni bejn l-apps għat-traċċar tal-kuntatti abbażi ta' arkitettura “deċentralizzata”. Dan jikkonċerna l-maġġoranza l-kbira tal-apps għat-traċċar li diġà tnedew, jew waslu biex jitnedew, fl-UE. L-apps li huma interoperabbli jistgħu jiskambjaw l-informazzjoni bejniethom u għalhekk, in-nies fl-UE jeħtieġu biss jinstallaw app waħda – tipikament l-app ta' pajjiżhom – u xorta jkunu jistgħu jirrapportaw test pożittiv jew jirċievu twissija, ikunu fejn ikunu fl-UE. X'inhi d-differenza bejn apps “ċentralizzati” u apps “deċentralizzati”? Ikkonfrontati bil-potenzjal ġdid tal-ismartphones fil-ġlieda kontra l-pandemija tal-coronavirus, l-iżviluppaturi ddiskutew prinċipalment żewġ modi differenti kif jistabbilixxu apps għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija, tipikament imsejħa arkitetturi “deċentralizzati” u “ċentralizzati”. Fiż-żewġ approċċi, l-ismartphones jiskambjaw kjavi temporanji bil-Bluetooth u jikkomunikaw ma' server ċentrali. Id-differenza ewlenija hi fil-kalkolu tar-riskju tal-esponiment tal-utenti u fil-ħżin tad-data. Irrispettivament mill-approċċ, l-ebda app ma tiġbor data dwar il-lokazzjoni jew il-moviment tal-persuni. F'sistema ċentralizzata, server ċentrali jirċievi l-kjavi tal-kuntatti miġbura mill-utenti kkonfermati bil-COVID-19, u s-server jara kienx hemm kuntatt biex iwissi lill-utenti f'riskju. F'approċċ deċentralizzat, il-kjavi tal-kuntatti jibqgħu fuq l-ismartphone. L-app tniżżel il-kjavi arbitrarji tal-utenti infettati bil-COVID-19 u tivverifika jekk kienx hemm kuntatt, direttament fuq l-apparat. L-approċċ deċentralizzat juża interfaċċa konġunta pprovduta minn Apple u Google (ara hawn taħt). Fl-aħħar mill-aħħar, kważi l-awtoritajiet tas-saħħa nazzjonali kollha fl-UE għażlu appdeċentralizzata, u dawn l-apps huma kollha potenzjalment interoperabbli. Liema apps nazzjonali huma jew se jkunu kkollegati mal-gateway? Madwar żewġ terzi tal-Istati Membri tal-UE żviluppaw apps għat-traċċar u t-twissija li huma kompatibbli, u l-gateway hu miftuħ għalihom kollha, meta jkunu lesti biex jikkonnettaw. Il-konnessjoni se ssir gradwalment tul Ottubru u Novembru, iżda l-apps jistgħu wkoll jikkonnettaw aktar tard jekk l-awtoritajiet nazzjonali jiddeċiedu li jagħmlu hekk. Ġie żviluppat “protokoll ta' onboarding”, li jistabbilixxi l-passi meħtieġa. Filwaqt li l-app tiegħek tista' tidentifika l-qrubija ma' apps parteċipanti oħra kullimkien fid-dinja, anki waqt titjiriet fuq l-ajruplan, bla dubju hu importanti li anki n-nies madwarek ikollhom aċċess għal app parteċipanti u jużawha. Il-ħarsa ġenerali tal-pajjiżi parteċipanti tiġi aġġornata regolarment u tinsab hawn. X'jiġri jekk għamilt test f'pajjiż ieħor tal-UE? Riżultat pożittiv ta' test tal-coronavirus tista' ddaħħlu biss fl-app tal-pajjiż fejn ikun sar it-test. Iżda meta ddaħħal il-kodiċi f'dik l-app, bis-saħħa tal-interoperabbiltà, iċ-ċittadini tal-pajjiżi li żort ikunu jistgħu jiġu notifikati li kienu f'kuntatt mill-qrib ma' każ infettat. Jien ma nivvjaġġa mkien. Hemm għalfejn nieħu sehem fl-interoperabbiltà? La hu obbligatorju li tniżżel u tuża app, u lanqas hu obbligatorju li tieħu sehem fil-qafas tal-interoperabbiltà. Biex tagħmel dan, trid taqbel li d-data tiegħek tiġi pproċessata. Madankollu, anke jekk mhux beħsiebek tivvjaġġa, nies oħra jistgħu jagħmlu dan, u inti tista' tinzerta qribhom bla ma tkun taf. Għalhekk, l-interoperabbiltà hi ta' benefiċċju wkoll għal dawk li jibqgħu f'pajjiżhom. Irrid inniżżel app ġdida biex nibbenefika mill-interoperabbiltà? Le. Tista' tkompli tuża l-app nazzjonali tiegħek. Ħafna mill-Istati Membri tal-UE ddeċidew li jistabbilixxu app nazzjonali għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus, u kważi kollha għażlu li jħaddmu sistema deċentralizzata – dawn l-apps kollha huma potenzjalment interoperabbli u jistgħu jikkonnettaw mal-gateway meta jkunu lesti. Ladarba l-app tiġi konnessa mal-gateway, irid joħroġ aġġornament fil-ħwienet tal-apps biex tkun tista' tintuża din il-funzjonalità addizzjonali. L-utenti jridu jinstallaw dak l-aġġornament biex l-app tagħhom taħdem bejn il-fruntieri. Kif nista' naġġorna l-app? Jekk l-ismartphone tiegħek hu ssettjat li jaġġorna awtomatikament, l-app għat-traċċar tiegħek tiġi aġġornata awtomatikament fi żmien ftit jiem minn meta joħroġ l-aġġornament. Jekk tixtieq taġġorna manwalment: L-awtoritajiet jistgħu jużaw l-apps għat-traċċar biex jimmonitorjaw il-kwarantina? Le, dan hu teknikament impossibbli. L-apps għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija ma jiġbru l-ebda data dwar il-lokazzjoni jew il-moviment. Kif tiġi protetta l-privatezza tiegħi? Tul il-proċess kollu tat-tfassil u tal-iżvilupp tal-apps għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija, ingħatat importanza ewlenija lir-rispett tal-privatezza: L-Istati Membri jaqsmu d-data personali bejniethom permezz tal-gateway? Il-Kummissjoni ħadmet mal-Istati Membri u żviluppat protokoll għall-interoperabbiltà li jħares il-privatezza. Sabiex app ta' Stat Membru wieħed taħdem fi Stat Membru ieħor, xi data kriptata trid tinqasam mas-server ta' dak l-Istat Membru l-ieħor. Dawn is-servers backend huma kkontrollati mill-awtorità nazzjonali kompetenti. Kull app trid tkun konformi għalkollox mar-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni tad-data u l-privatezza, u trid timxi mal-gwida tal-Kummissjoni. Kif se nkunu nafu li l-apps għat-traċċar qed jaħdmu? L-Istati Membri qed jimmonitorjaw u jevalwaw l-apps u l-kontribut tagħhom fil-ġlieda kontra l-pandemija. Il-Kummissjoni, flimkien maċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard, qed tassisti lill-Istati Membri biex jidentifikaw serje ta' kriterji tal-valutazzjoni biex jevalwaw l-effettività tal-apps. Uħud minn dawk il-kriterji jistgħu jinkludu, pereżempju, l-użu tal-app bħala persentaġġ tal-popolazzjoni u l-għadd ta' utenti notifikati b'esponiment potenzjali. Bħalissa fost l-Istati Membri, ir-rati tat-tniżżil ivarjaw minn inqas minn 10 % għal aktar minn 40 %. Iżda anke b'rata baxxa ta' użu, l-apps jistgħu jagħmlu d-differenza, skont ir-riċerkaturi – u kull notifika hi potenzjalment ħajja salvata. X'inhuma r-rekwiżiti minimi tal-apparati? L-apps kollha għat-traċċar u t-twissija tal-coronavirus għandhom ikunu aċċessibbli għal kulħadd. Dawn jistgħu jintużaw fuq il-maġġoranza tal-apparati li għandhom sistemi operattivi użati b'mod komuni. Normalment, l-aġġornament meħtieġ tas-sistema operattiva rilevanti (iOS, Android) isir b'mod awtomatiku fuq l-ismartphones. L-apps jaħdmu fuq l-ismartphones iPhone 6s 'il fuq bl-użu tal-iOS 13.5, u fuq l-ismartphones tal-Android minn Android 6 'l fuq. Jekk ir-riżultat tat-test tal-COVID-19 tiegħek jiġi vverifikat bil-kodiċi QR, il-kamera fuq it-telefown tiegħek trid tkun taħdem. Xi rwol jaqdu Apple u Google? Kważi kollha, jiġifieri 99 % tal-ismartphones fl-UE, jaħdmu bis-sistemi operattivi mobbli iOS jew Android. Fil-kuntest tal-iżvilupp tal-apps għat-traċċar tal-kuntatti u t-twissija, Apple u Google ipprovdew standard uniformi għal kejl tad-distanza bil-Bluetooth. Dan kien importanti, ħalli l-apps li jaħdmu b'waħda miż-żewġ sistemi operattivi ewlenin ikunu jistgħu jirreġistraw is-sinjal Bluetooth ta' xulxin. Barra minn hekk, il-kumpaniji kellhom jiżguraw li s-sinjal Bluetooth ikompli jopera b'mod passiv fl-isfond b'modalità li tiffranka l-użu tal-batterija, anki jekk l-app ma tintużax b'mod attiv. L-apps nazzjonali bbażati fuq arkitettura “deċentralizzata” jiddependu fuq din il-funzjonalità bażika – dawn huma interoperabbli u jistgħu jiġu konnessi mal-gateway.