IL-FUNZJONI AVVERBJALI FIL-MALTI Daħla Tradizzjonalment l-avverbju hu magħruf bħala l-parti tad-diskors li tispeċifika jew timmodifika t-tip ta' azzjoni tal-verb. Madankollu l-avverbji jistgħu wkoll jimmodifikaw elementi li ma jaqgħux taħt il-verb, pereżempju l-aġġettivi, It-tifla ħelwa immens, ilprepożizzjonijiet, Tela' 'l fuq iżżejjed, u saħansitra avverbji oħra, Kiber wisq malajr (Brother Henry 190). Bħalma jispjega Crystal (8), dan il-grupp ta' kliem sar eteroġenju billi żdied miegħu għadd ta' tipi ta' kliem differenti, ngħidu aħna, intensifikaturi bħal tassew. Fi kliem ieħor, l-avverbju hu dak li jimmodifika kull element tas-sentenza, inkluż is-sentenza sħiħa, għall-kuntrarju tal-aġġettiv li jimmodifika biss in-nom. L-avverbju jista' jimmodifika wkoll frażijiet jew anki sentenzi sħaħ, skont jekk jiġix integrat bejn l-elementi differenti tas-sentenza u jimmodifika wieħed jew tnejn minnhom biss, jew jekk jiħux ilforma ta' sentenza subordinata avverbjali u b'hekk jimmodifika s-sentenza prinċipali kollha. Fil-każ tal-Malti ma sarx ħafna studju fuq l-avverbji. Fil-fatt ħafna grammatiċi (Cachia 125-29; Cremona 229-300; Sutcliffe 193-199; Brother Henry 190-91) kemm isemmuhom fuq fuq u jinnutaw li jinqasmu, fost l-oħrajn, f'avverbji taż-żmien, bħal għada, f'tal-post, bħal hemm, f'tal-mod, bħal bil-mod, f'tal-kwantità/grad, bħal immens, f'tan-negazzjoni, bħal ma … xejn, jew f'tal-mistoqsija, bħal kif. Ħafna grammatiċi bikrin (Cremona 228-30; Brother Henry 190; Zarb 294) iqisu l-avverbju fil-Malti bħala kategorija grammatikali li taqa' taħt il-partiċella. L-iskop ta' din it-teżi hija li nfittex ilkunċett tal-avverbju fiex jissarraf fil-Malti u kif iġibu ruħhom il-kliem u l-frażijiet kollha li jaqgħu taħt din il-kategorija. Biex nagħmel dan, l-ewwel se nibda billi niċċara l-kunċett tal-avverbiju billi nesplora kif jiġi użat fid-deskrizzjoni grammatikali ta' lingwi differenti. Għażilt li niffoka fuq tliet lingwi, l-Ingliż, it-Taljan u l-Għarbi, u nara kif l-avverbju jidher f'dawn il-lingwi biex b'hekk inkun nista' nqabbel id-differenzi u s-similaritajiet interlingwistiċi. Għażilt dawn it-tliet lingwi l-għaliex minħabba li għandhom tradizzjoni twila u estensiva ta' riċerka grammatikali u minħabba li fl-istorja lingwistika ta' pajjiżna, dawn it-tliet ilsna kellhom l-aktar kuntatt ma' tagħna u allura setgħu jaffettwawh b'xi mod jew ieħor. Fejn jidħlu t-transliterazzjonijiet bl-Għarbi ma stajtx nagħti l-gloss bħalma hu mistenni minħabba li l-kotba li kont qed nikkonsulta ma taw l-ebda ħjiel tal-elementi individwali tas-sentenza, anzi ħafna drabi l-eżempji li kienu jagħtu kienu bl-Għarbi biss, allura kienet sfida għalija, li ma naqrax bl-Għarbi biex neqleb l-eżempji bl-alfabett Latin u biex nipprova nsib it-tifsira ta' kull kelma individwali li kienet użata. Fejn kien hemm bżonn biex il-punt li nkun qed niddiskuti joħroġ akar ċar, niżżilt ukoll il-kategorija grammatikali tat-transliterazzjoni. Fejn jidħlu l-eżempji, fejn ħassejt li kelli niġbed l-attenzjoni lejn xi parti partikolari ta' sentenza jew frażi li kont qed inġib bħala eżempju, għamilt dan billi qtajt linja taħtha. Kritika tal-Letteratura L-Avverbju fl-Ingliż Il-formazzjoni tal-avverbju Biber et al. (539-40) jgħidu li l-avverbju fl-Ingliż jista' jissawwar b'wieħed minn erba' modi prinċipali. Fosthom hemm, l-ewwel nett, l-avverbji sempliċi li huma kelma waħda u mhumiex magħmulin minn tagħqid ta' żewġ elementi jew xi forma ta' derivazzjoni blaffiss. Dan il-grupp jinkludi kliem bħal well, soon, here u quite. Ċerti avverbji sempliċi jidhru li jkunu ġejjin minn xi klassi ta' kliem oħra; ngħidu aħna hard hija avverbju fil-frażi to work hard imma tista' tkun ukoll aġġettiv meta użata fis-sens ta' A hard piece of wood filwaqt li up tista' titqies bħala prepożizzjoni f'ċerti każijiet, pereżempju He moved up the ladder. Il-kelma yesterday tista' tintuża bħala avverbju fis-sentenza We went out yesterday u bħala nom fis-sentenza Yesterday was a beautiful day. Madankollu hawn min jargumenta li kliem bħal yesterday fil-fatt huwa dejjem nom li jista' jieħu l-funzjoni ta' avverbju. Din l-idea ta' kategoriji grammatikali oħrajn li jiffunzjonaw bħala avverbji tgħodd għal kull klassifikazzjoni oħra. Fuq dan, hemm ukoll l-avverbji li oriġinarjament kienu komposti minn żewġ elementi iżda biż-żmien il-kunċetti separati ma baqgħux jintgħarfu bħala tnejn iżda fil-moħħ talkelliem nattiv dawn il-kunċetti twaħħdu. Taħt dan il-grupp jaqa' l-kliem bħal already, li ġejja minn all + ready. L-avverbju kompost jissawwar bit-tagħqid ta' żewġ elementi jew iżjed f'kelma waħda. L-avverbji komposti m'għandhomx jitħalltu mal-avverbji derivati li jiffurmaw permezz talgħaqda ta' suffiss ma' zokk aġġettivali. L-aktar suffiss produttiv fl-Ingliż huwa –ly, ngħidu aħna, l-aġġettiv quick isir quickly. Il-produttivà ta' din il-forma twassal biex din ilkategorija tkun miftuħa ħafna, jiġifieri dan il-mekkaniżmu jintuża f'kull reġistru u jinfirex fuq kull tip ta' aġġettiv. Iżda, il-fatt li kelma tkun tispiċċa bil-ly ma jfissirx li hija awtomatikament avverbju minħabba li hemm kliem li jagħmel parti minn xi kategorija oħra, ngħidu aħna l-aġġettiv, li kumbinazzjoni jispiċċa bil-ly ukoll, pereżempju beastly, cowardly, jew deadly. Madankollu dawn malajr jintgħarfu mill-avverbji minħabba li dawn għandhom funzjoni attributtiva u predikattiva, bħalma naraw fis-sentenza 'The deadly dose of poison' filwaqt li l-avverbji m'għandhomx dawn il-funzjonijiet. Dan il-punt joħroġ tajjeb il-fatt li l-forma mhix dejjem relevanti biex tagħmel avverbju imma hija l-funzjoni, dik li timmodifika verb, jew ġieli xi kategorija oħra, li tagħmel kelma, frażi jew sentenza avverbjali. Hemm ukoll avverbji li m'għandhomx il-ly, bħal well jew hard, jew inkella avverbji li jispiċċaw bil-ly li diġà kellhom il-ly qabel ma ngħaqdu mas-suffiss avverbjali, li f'dan ilkaż jiġi derivazzjoni żero, jiġifieri li ma żżid xejn mal-forma aġġettivali, pereżempju, filkelma weekly li ma tiġix *weeklily imma tibqa' kif inhi. Madankollu –ly mhuwiex l-uniku suffiss li jista' jibni l-avverbji; hemm ukoll is-suffiss –wise li jmur ma' ċerti nomi, ngħidu aħna, pricewise, kif ukoll –wards li wkoll imur ma' nomi, pereżempju, homewards, jew ma' prepożizzjonijiet, pereżempju, downwards. Fuq kollox, hemm dawk il-frażijiet li jintużaw bħala avverbji u rari li l-kostitwenti tal-frażi jżommu t-tifsira indipendenti tagħhom, pereżempju sort of, kind of, of course jew at last. Wieħed jista' jargumenta li dan il-grupp jixbah lill-avverbji komposti imma li l-komposti jiddeskrivu l-mod jew iż-żmien ta' kif jew meta seħħet l-azzjoni, il-frażijiet li ma jbiddlux il-forma tagħhom jimmodifikaw il-grad jew il-kwalità tal-avverbju jew b'xi mod jaffettwa ċċertezza. Deskrizzjoni skont il-kategoriji semantiċi Il-grammatiċi mhux kollha jaqblu eżatt f'kif għandhom jinqasmu l-avverbji u l-avverbjali. Però ħafna minnhom (Quirk et al. 479; Biber et al. 552-54; Chalker 190) jaqblu fil-biċċa l-kbira fuq dawn il-kategoriji t'hawn isfel: L-avverbji tal-post juru l-pożizzjoni, ngħidu aħna, upright, id-direzzjoni, ngħidu aħna, to the left jew id-distanza, ngħidu aħna, far away u jistgħu joqogħdu bħala avverbji jew jingħaqdu ma' aġġettivi oħra, bħal fil-każ tal-kelma far-reaching (Biber et al. 552). b) Żmien L-avverbji taż-żmien jistgħu juru informazzjoni dwar il-waqt, then … then, il-frekwenza, always, il-tul, infinitely jew anki r-relazzjoni, already. Avverbju wieħed taż-żmien jista' jidħol f'iktar minn kategorija temporali waħda; pereżempju f'He is in the office all morning, all morning tista' turi kemm frekwenza, għax tispjega li kull filgħodu jkun fluffiċju, kif ukoll it-tul tal-azzjoni. L-istess avverbju f'kategorija waħda jista' jfisser affarijiet differenti skont il-kuntest; pereżempju, always tista' tintuża fis-sens ta' drawwa, bħal fissentenza He always takes sugar with his tea jew ta' xi ħaġa kontinwa, bħal fis-sentenza He has always liked pickles (Biber et al. 553). L-avverbji tal-mod fl-Ingliż huma dawk li ħafna drabi jispiċċa bis-suffiss –ly bħal mhu slowly, għalkemm mhux dejjem, u jieħu t-tifsira tal-aġġettiv li joħroġ minnu. Apparti li jintużaw bħala avverbji waħedhom, dawn iġibu ruħhom bħala l-modifikaturi ta' partiċipju nominali, bħal The gently swinging old pendulum. Jistgħu jkunu wkoll modifikaturi bħala aġġettivi predikattivi komposti, ngħidu aħna, slow-moving. F'dan l-irwol ta' modifikatur, dawk l-avverbji li jispiċċaw bil-ly jistgħu jiġu analizzati bħala avverbji tal-grad, bħalma naraw fis-sentenza She's an awfully good cook. Huwa interessanti li f'dan is-sens dawn l-avverbji jitilfu l-konnotazzjonijiet negattivi li s-soltu jġorru, u jintużaw biex jenfasizzaw laġġettiv (Biber et al. 553-54). L-avverbji tal-grad jiddiskrivu l-grad tal-kwalità li tkun għadha kif issemmiet jew se tissemma dalwaqt. Ħafna drabi jintużaw ukoll biex iqabblu dan il-grad huwiex iktar jew inqas jew indaqs minn kif is-soltu jkun. Il-pożizzjoni fis-sentenza Normalment, meta l-avverbji jkunu qed jimmodifikaw l-aġġettivi, joqogħdu quddiem laġġettiv. Iżda hemm każijiet, bħal f'tal-kliem enough, li jieħdu x-xejra ta' postmodifikatur, pereżempju He likes it enough to buy it. Madankollu, enough hija biss postmodifikatur mal-verbi; fejn jidħlu nomi, pereżempju, u b'hekk tkun qed tiffunzjona bħala aġġettiv, tista' toqgħod ukoll bħala premodifikatur, He's got enough money (Quirk et al 1972: Meta l-frażijiet avverbjali jimmodifikaw sentenzi sħaħ, dawn għal darba oħra jieħdu lpożizzjoni ta' premodifikaturi, ngħidu aħna, il-frażi avverbjali every morning fis-sentenza Every morning, he stops by the grocery hija premodifikatur għax tiġi qabel is-sentenza prinċipali. Iżda, speċjalment fejn jidħol il-lokazzjoni, il-postmodifikazzjoni sseħħ ukoll, pereżempju, above fis-sentenza As shown in the example above … Hawnhekk toħroġ limportanza tad-distinzjoni bejn avverbju sentenzjali, bħal every morning, li jista' joqgħod jew fil-bidu tas-sentenza jew fit-tmiem, u bejn avverbju verbali li jrid ikun qrib il-verb. L-Avverbju fit-Taljan Il-formazzjoni tal-avverbju Kif jispjegaw sew Dardano u Trifone (383), mill-att sintattiku l-avverbji fit-Taljan huma maqsumin fi tliet gruppi: l-ewwel nett, hemm dawk li t-tifsira tagħhom tmur altru missentenza li jinsabu fiha, bħal dunque (għalhekk) fis-sentenza Dunque, non posso essere d'accordo (Għalhekk, ma nistax naqbel), fejn l-avverbju jirreferi għad-diskors li ntqal fis-sentenza li tlissnet qabel din is-sentenza. It-tieni grupp huwa ta' dawk li jimmodifikaw is-sentenza sħiħa bħal certamente (żgur) fis-sentenza Certamente Simona partirà domani con l'aereo (Żgur Simona titlaq għada bl-ajruplan). U l-aħħar grupp, dawk li jimmodifikaw biss parti mis-sentenza, bħall-kelma chiaramente (ċar) fissentenza Mario ha parlato chiaramente (Mario tkellem ċar). Mill-att morfoloġiku Dardano u Trifone (383-84) għal darba oħra jaqsmu l-avverbji fi tliet gruppi: is-sempliċi, il-komposti u d-derivati. L-avverbji s-sempliċi huma dawk li għandhom forma awtonoma u ma joħorġu minn ebda kelma oħra. Fost dan it-tip ta' avverbji hemm mai (qatt), forse (forsi), bene (tajjeb), dove (fejn), più (aktar), qui (hawn), assai (ħafna), u gia (diġà). Serianni (488) jkompli jispjega li l-avverbji sempliċi ma jistgħux jinqasmu f'unità iżgħar, ma fihom la zokk lessikali u lanqas ma fihomx suffissi. Dan huwa fatt interessanti meta wieħed jikkonsidra li fil-Latin Klassiku dawn l-avverbji kienu infatti mifrudin, u kien il-Latin vulgari li għaqqadhom, ngħidu aħna domani (għada) fil-Latin Klassiku kienet dē māne (ta' għada). L-avverbji komposti huma dawk li jissawru permezz tat-tagħqida ta' żewġ elementi jew aktar, bħal mhuma almeno (mill-inqas) li ġejja minn al + meno, dappertutto (kullimkien) li ġejja minn da + per + tutto, perfino (saħansitra) li ġejja minn per + fino (Dardano u Serianni (489) jelabora li minkejja li jirreferu għal kunċett wieħed, u dan huwa rifless saħansitra fil-grafema, xorta jinħassu t-tifsiriet tal-elementi individwi. Madankollu l-avverbji komposti xorta jitqiesu bħala element wieħed, tant li filgrammatiċi antiki Taljani, l-avverbji komposti jinstabu mniżżlin taħt l-avverbji sempliċi (Serianni 489). L-avverbji derivati huma dawk kollha li jissawru minn xi parti tad-diskors oħra flimkien ma' suffiss li normalment ikun jew –mente bħal allegramente (b'mod ferħan), jew –oni bħal ciondoloni (mdendel) (Dardano u Trifone 384-85; Serianni 489-91). (552-57) jispjegaw kif it-Taljan akkwista l-istruttura avverbjali derivattiva, bħalma għamlu ħafna lingwi Rumanzi tal-Ewropa tal-Punent, billi addatta l-forma tal-Latin Klassiku aġġettiv fil-femminil + mente. Fil-Latin mente huwa s-singular ablattiv tan-nom femminil mens, li jfisser 'moħħ', u hija għal din ir-raġuni etimoloġika l-għaliex iz-zokk aġġettivali jrid ikun fil-femminil (Serianni 490). Għalkemm fil-Latin Klassiku din il-forma kienet iżżomm iż-żewġ kelmiet separati, kemm semantikament u kemm sintattikament, u għalhekk setgħu jinqalbu u saħansitra kienu mdaħħlin separatament fid-dizzjunarju, fitTaljan din il-forma saret tingħaqad f'kelma waħda, pereżempju lietamente (b'mod ferħan). Għal din ir-raġuni ż-żewġ elementi ma jistgħux jibdlu l-pożizzjonijiet jew jiżdied xi element ieħor bejniethom. Biex tgħaqqad ma' dan, l-aġġettivi li jispiċċaw b'–le u –re jitilfu l-e tal-aħħar qabel is-suffiss avverbjali –mente, ngħidu aħna esemplare tiġi esemplarmente. Fit-Taljan Modern is-suffiss –mente tilef kull sens lessikali ta' 'moħħ' u sar iservi biss bħala markatur grammatikali tal-kategorija tal-avverbji. B'dan il-mod sar jitgħaqqad ukoll ma' aġġettivi li normalment ma jiġux kwalifikati mas-sens ta' 'moħħ', ngħidu aħna, ripetuto (ripetut) sar jitgħaqqad miegħu biex joħloq ripetutatmente (imtenni), kif ukoll jitgħaqqad ma' verbi li s-suġġetti grammatikali tagħhom ikunu inanimati u allura ma jistax jingħadd li għandhom 'moħħ', pereżempju L'albero cresce lentamente (Is-siġra tikber bil-mod il-mod). Fil-każ tas-suffiss –oni, iz-zokk lessikali li jmur miegħu normalment ikun nominali, bħal, ngħidu aħna ginocchi (irkopptejn) li jiġi ginocchioni (tal-irkopptejn), bħal fis-sentenza In ginocchioni (għarkupptejk!) jew ikun verbali bħal ruzzol (titgerbeb) li jsir ruzzoloni (waqa' b'tgerbiba), bħal fis-sentenza Quanti ruzzoloni su quella neve gelata! (Kemm-il darba żlaqt fuq dak is-silġ!). Iżda ta' min isemmi li, għall-kuntrarju tas-suffiss –mente, is-suffiss –oni ma tantx għadu produttiv fit-Taljan tal-lum. Hemm xi avverbji li jieħdu s-suffiss –oni li jieħdu l-prepożizzjoni a (għal/biex) qabilhom, pereżempju a balzelloni (jgħaqqad), a tentoni (ibagħbas) (Serianni 491). Maiden et al. (552-57) ikomplu jispjegaw kif is-suffiss avverbjali –e tal-Latin Klassiku għadhom jidhru l-fdalijiet tiegħu fit-Taljan Modern fi kliem bħal bene (tajjeb), male (ħażin), tardi (tard) u lungi (twil). Mill-banda l-oħra jinnutaw li s-suffiss –iter jidher li nqered għalkollox mit-Taljan. Il-Latin Klassiku kien juża wkoll il-forom newtri ta' aġġettivi bħala avverbji. Dan l-użu tan-newtru għadu jidher fit-truf tal-lingwa Taljana ffossilizzat fi kliem bħal molto (ħafna) jew poco (mhux daqstant). Kemm Dardano u Trifone (384) u kemm Serianni (491-92) jsemmu l-"locuzioni avverbiali", li huma frażijiet avverbjali magħmulin minn żewġ konstitwenti jew iżjed li jibqgħu fl-istess sekwenza fissa u għandhom l-istess funzjoni ta' avverbju. Dawn il-frażijiet avverbjali jinkludu a poco a poco (ftit ftit), per caso (b'kumbinazzjoni), tutt'a un tratto (f'daqqa waħda), iżda hemm diversi modi kif jissawru. Fosthom jistgħu jinstabu ma' xi prepożizzjoni, con sforzo (bilfors); jistgħu jirduppjaw l-espressjoni bilprepożizzjoni a, a faccia a faccia (wiċċ imb wiċċ); bil-prepożizzjonijiet di … in, di bene in meglio (mit-tajjeb għall-aħjar); bl-irdoppjar tan-nom, passo passo (pass pass), blirdoppjar tal-aġġettiv, bel bello (sabiħ sabiħ); jew bl-irdoppjar tal-avverbju stess, or ora (issa stess). Maiden (263) jinnota li fit-Taljan popolari ta' spiss jintużaw forom aġġettivali bħala avverbji, ngħidu aħna Mia sorella scrive chiaro (oħti tikteb ċar). Dan, jispjega Maiden, jista' jkun forma ta' simplifikazzjoni, fis-sens li l-kelliem qiegħed innaqqas in-numru ta' kategoriji morfosintattiċi. Deskrizzjoni skont il-kategoriji semantiċi Serianni (493-511) jikklassifika u jispjega l-avverbji fit-Taljan b'dan il-mod: a) L-Avverbji tal-mod L-avverbji tal-mod jispeċifikaw il-mod kif seħħet azzjoni; pereżempju favorevolmente filfrażi Che era già favorevolmente predisposto (Dak li kien diġà ppreparat u milqugħ). Laktar li nsibu avverbji f'dan il-grupp huma dawk li jispiċċaw bil-mente. Apparti din ilfunzjoni jistgħu jintużaw biex jesprimu opinjoni jew perspettiva partikolari ta' kif nistgħu nħarsu lejn suġġett, ngħidu aħna, il-kelma tecnicamente (teknikament) fis-sentenza La lettera dello studio Albertini tecnicamente veniva giudicata come il tentativo … (It-tir talistudju Albertin kien teknikament iġġudikat bħala tentat …). Dawk l-avverbji tal-mod li jissawru bis-suffiss –oni ġeneralment jiddeskrivu l-pożizzjoni ta' xi parti tal-ġisem uman. Dawn ikollhom ċertu tifsira għax jindikaw il-pożizzjoni jew azzjoni abitwali jew repituta, pereżempju La corda ciondoloni (Il-ħabel jiddendel). Ħafna drabi l-avverbju tal-mod ikun modifikatur li jkun jista' jirrealizza ruħu kemm bħala aġġettiv fil-maskil singular kif ukoll ikollu funzjoni ta' avverbju. L-aktar mod frekwenti ta' kif jintużaw jinkludu li, flimkien mal-verb aġġettiv bil-funzjoni ta' avverbju, joħolqu frażijiet iffossilizzati, ngħidu aħna, guardare storto (tħares bl-ikrah). L-użu ta' dan l-'aġġettiv avverbjali' qed isir aktar komuni f'dawn l-aħħar żminijiiet, u l-aktar għodda b'saħħitha li għandu huwa x-xandir promozzjonali li kontinwament juża frażijiet bħal vestire giovane (ilbes bħaż-żgħażagħ). Funzjoni oħra tal-aġġettiv avverbjali hu li jiċċara u jispeċifika ddiskors peress li kieku jintuża avverbju 'normali' għalih, jonqos mit-tifsira, ngħifu aħna, hemm differenza bejn parlare forte (tkellem jgħajjat) u parlare fortemente (tkellem b'ħeġġa). L-Avverbji taż-żmien L-avverbji taż-żmien jiddeterminaw iż-żmien li fih seħħet azzjoni, dawk l-avverbji jew frażijiet avverbjali li jservu ta' kejl jew tal-azzjoni nnifisha jew tal-perijodu taż-żmien li fiha sseħħ, ngħidu aħna, domani vediamo (għada naraw). Apparti l-avverbji bħal oggi (illum), ieri (ilbieraħ),u l'altro ieri (ilbieraħtlula), ma' dan ilgrupp tidħol ukoll ancora (għad), li tesprimi l-kontinwità ta' azzjoni. Huwa tipiku li bl-użu ta' din il-kelma f'sentenzi interrogattivi, speċjalment negattivi, il-kelliem jesprimi listagħġib jew in-nuqqas ta' sabar minħabba li ttawwal l-azzjoni, ngħidu aħna Possibile che tu non abbia ancora finito? (Possibbli li għadek ma lestejtx?). Kelma simili hija già (diġà), li tindika azzjoni kompluta u mitmuma: Le decisioni sono già state prese (Iddeċiżjonijiet diġà ttieħdu). Mai (qatt) tintuża biex toħroġ ġrajjiet li ma jseħħux; pereżempju, non l'ho mai visto così allegro (Qatt ma rajtu daqshekk ferħan). Ora (issa) l-ewwel nett tindika azzjoni li qed iseħħ fil-mument tat-taħdit: che stai facendo ora? (x'qed tagħmel bħalissa), imma madankollu ġieli tintuża f'kuntesti fejn l-azzjoni seħħet fil-passat reċenti, è andato via ora (għadu kemm telaq issa), jew li se jseħħu minn hawn għal ftit ieħor, ora dovremo stare attenti (issa irridu noqogħdu attenti). Ormai (minn issa/minn dak iż-żmien) tintuża biex tindika li jkun sar iż-żmien biex isseħħ ġrajja, ngħidu aħna, hai ventiquattro anni finiti, ed è ormai tempo di lasciare le bizzarrie (għalhekk erbgħa u għoxrin sena wasal iż-żmien li ġġib ruħek sew). Presto (dalwaqt) jindika ġrajja li seħħet jew se sseħħ f'mument prematur jew qabel iż-żmien li hu mistenni: ti scrivero presto (se niktiblek dalwaqt). Prima (l-ewwel), precedentementi (qabel), dopo (wara), poi (imbagħad) kollha jispeċifikaw l-ordni lineari ta' għadd ta' ġrajjiet u jekk il-ġrajja seħħitx qabel jew wara l-mument ta' referenza msemmi, kif naraw fis-sentenza di questo parleremo dopo (fuq dan, nitkellmu aktar tard). Sempre (dejjem), talvolta (kultant) u talora (ġieli) jindikaw l-iżvolġiment jew il-progress kontinwu, pereżempju fa sempre così (għamel dejjem hekk), jew ir-repitizzjoni ta' ġrajja f'perijodi irregolari: pereżempju, più che a intravederli talora in distanza (iktar minn ħarsa lil hemm kultant). Spesso u sovente, li t-tnejn ifissru 'spiss', jindikaw ir-ripetizzjoni frekwenti ta' azzjoni, ngħidu aħna, esco spesso (noħroġ ta' spiss). Ta' min jinnota, imma, li dawn jiddistingwu ruħhom minn dawk ta' qabel (bħal ora) minħabba li dawn jindikaw il-frekwenza ta' azzjoni. Avverbji tal-post avverbji tal-post jispeċifikaw il-post tal-azzjoni, il-lokuzzjoni ta' oġġett f'post, iddistanza bejn l-oġġett u l-interlokaturi. F'kważi kull avverbju sempliċi tal-post bit-Taljan isib postu fl-ispazju b'relazzjoni għall-paramentri orizzontal/vertikali, barra/ġewwa, quddiem/wara, fuq/isfel u l-bqija, mingħajr ma jidħlu f'xi aspett ieħor tarrappreżentazzjoni spazjali. Dawn jinkludu fuori (barra), dentro (ġewwa), dietro (wara), davanti (quddiem), sopra (fuq), sotto (taħt), vicino (viċin) u lontano ('il bogħod). L-Avverbji tal-kwantità L-avverbji tal-kwantità juru l-kwantità tal-oġġett mingħajr ma jagħtu kejl preċiż tiegħu, iżda jagħtu ħjiel tal-abbunanza jew in-nuqqas tiegħu. Ftit mill-avverbji tal-kwantità l-aktar importanti fit-Taljan jinkludu affatto (bl-ebda mod), li tagħti s-sens kuntrarju tas-sentenza dall'intellettigenza (il-forma estetika mhija bl-ebda mod indipendenti mill-intelliġenza); altrettanto (bl-istess mod), li turi sitwazzjoni reċiproka, u ħafna drabi tintuża f'risposti għal sentenzi awgurali; pereżempju – Buon appetito – Grazie, altrettanto! ( – L-ikla ttajba – Grazzi, tant ieħor); assai (ħafna/biżżejjed), li normalment tintuża mal-verbi sapere (jaf) u importare (importa), fis-sens ta' sai assai tu, di come va il mondo (taf biżżejjed int kif timxi d-dinja), m'importa assai dei suoi discorsi (jimportani ħafna minn x'għandu xi jgħid); u troppo (iż-żejjed) li turi l-aċċess, jew f'ċerti każijiet nuqqas żejjed; pereżempju troppo poco (wisq ftit). F'xi espressjonijiet partikolari troppo ssaħħaħ laġġettiv u titfgħu fis-superlattiv, Troppo bello (sabiħ ħafna). Avverbji ta' ġudizzju avverbji ta' ġudizzju jikxfu l-attitudni, il-ħsibijiet, id-dubji u l-opinjonijiet tal-kelliem fuq is-suġġett li jkun qed jitkellem fuqu. Dawn jinkludu forse (forsi), ngħidu aħna, Forsi verro domani; probabilmente (probabbli), ngħidu aħna, Sta probabilmente ferito; sicuramente (biċ-ċert), ngħidu aħna, Sicuramente, non mi fido di lui; ovviamente (ovvjament), ngħidu aħna, ovviamente non ha alcuna idea di quello che sta facendo; u certo (żgur), ngħidu aħna, certo sei tu. L-Avverbji interrogattivi u esklamattivi L-avverbji interrogattivi jintroduċu sentenza interrogattiva diretta. Dawn jerġgħu jinqasmu fl-avverbji interrogattivi tal-post, bħal dove (fejn), taż-żmien, bħal quando (meta), tal-mod, bħal come (kif), tal-kejl, bħal quanto (daqs), u ta' kawża, bħal perché (għaliex). Hemm xi każijiet fejn dawn l-avverbji jintużaw ukoll bħala konġunzjonijiet f'sentenzi interrogattivi indiretti, ngħidu aħna, vorrei sapere quando potrò rivederla (taf meta se terġa' taraha). Fuq dan, dawn l-avverbji jistgħu wkoll jintużaw f'sentenzi esklamattivi, l-aktar l-avverbji tal-post; pereżempju dove siamo capitati (fejn inzertajna ġejna), tal-mod, pereżempju come era stellato il cielo stanotte (kemm kien mimli kwiekeb is-sema llejla) u tal-kwalità, pereżempju Oh quanto me ne rallegro! (O kemm qed nifraħ!). Avverbji preżentattivi avverbji preżentattivi jirreduċu kollox f'sens ta' 'hawnhekk'. L'avverbju ecco (hawn) juri ġrajja. Partikolarment, l-avverbju enfatiku ecco (hawn) li ta' spiss jinsab fil-bidu tassentenza għandu l-karatteristika li jingħaqad mal-pronomi mi, ti, ci, vi, lo; pereżempju, eccoci finalment a casa (hawn aħna, fl-aħħar wasalna d-dar), jew mal-prefiss iterattiv ri-, ngħidu aħna rieccomi a voi (hawn, erġajt ġejt għalik). Il-pożizzjoni tal-avverbju Skont Serianni (513), l-avverbju fit-Taljan normalment jinsab viċin tal-kelma jew il-grupp ta' kliem li se jimmodifika. Ġeneralment l-avverbju joqgħod qabel l-aġġettiv, bħal fil-każ ta' troppo bello (sabiħ ħafna), jew wara l-verb, ngħidu aħna, si diverte spensieratamente (għandu moħħ ir-riħ). Serianni (513) jkompli biex jispjega li meta l-avverbju jimmodifika s-sentenza sħiħa minflok parti, il-pożizzjoni tiegħu tkun libera ħafna, mingħajr ma jinbidel is-sens tiegħu. Hekk naraw minn eżempji [i] sa [iv], li kollha huma possibbli, u kollha jfissru li 'Ġanni l-makakk kkonvinċihom kollha': Madankollu, jinnota li l-avverbji tal-ġudizzju għandhom tendenza joqogħdu fil-bidu tassentenza; pereżempju, Stranamente, Mario sta dormendo (stramba l-ħaġa li Marju Ħafna drabi, l-pożizzjoni waħedha mhijiex fiha nnifisha biżżejjed, iżda jeħtieġ bilanċ bejn il-pożizzjoni tal-avverbju u ċerta prosodija li grafikament hija rrappreżentata permezz ta' virgola. Għalhekk, nistgħu ninnutaw id-differenza bejn eżempju [v] u eżempju [vi]: Mario sta ridendo, stranamente (Dan x'kien li qed jidħak Marju) Serianni (514) joħroġ differenza fit-tifsira ta' sentenza skont il-pożizzjoni tal-avverbju tażżmien. Hekk naraw li għalkemm eżempju [vii] u eżempju [viii] jixtiehbu, ma jfissrux eżattament l-istess: Domani farò quel che mi hai detto (Għada nagħmel dak li għidtli) viii. Farò domani quel che mi hai detto (Għada nagħmlu dak li għidtli) Nistgħu ninnutaw li fl-ewwel sentenza domani (għada) għandha l-funzjoni ta' indikazjoni temporali għall-azzjoni, filwaqt li fit-tieni sentenza l-avverbju taż-żmien jagħżel lindikazzjoni temporali minn possibbilitajiet oħrajn (jagħmilha ċara li għada se nagħmilha, u mhux xi ġurnata oħra). Fi kliem ieħor, fit-tieni sentenza l-kelliem qed jagħmel enfasi li l-azzjoni se ssir għada (u mhux pitgħada jew il-ġimgħa d-dieħla). L-Avverbju fl-Għarbi Il-Kunċett tal-avverbju Skont Haywood (426), l-avverbju bħala kelma bil-funzjoni unika u speċjalizzata ta' avverbju ma teżistix fl-Għarbi. Minflok hemm diversi modi kif l-Għarbi juża l-mekkaniżmi l-oħrajn tiegħu biex joħroġ bl-istess effett li lingwi oħrajn jilħqu billi jinqdew bl-avverbji. L-użu tal-frażi prepożizzjonali Il-prepożizzjonijiet jistgħu jkunu kemm magħqudin mal-kelma li tiġi warajhom, kif ukoll separati, u dawn fil-fatt jistgħu jkunu wkoll nomi stess fl-akkużattiv. Eżempju talprepożjonijiet magħqudin huwa bi: Bi(prep) għaġġla(n) Malajr/Bl-għaġġla Eżempju tal-prepożizzjonijiet li jibqgħu mifrudin huwa ilejja: Jaa ilejja ilmadina Ġie lejn(prep) il-belt L-użu ta' ċerti verbi Ma' ċerti verbi l-oġġett assolut ġieli jaqa' iżda l-aġġettiv biex jimmodifika lin-nom jibqa' hemm u jżomm il-kwalità tal-każ akkużattiv li jkollu. B'hekk l-aġġettiv jiġi qed jimmodifika l-verb. Ngħidu aħna: Kitabat ahu ahsan Kitba(n.v.) huwa aħjar(aġġ) Jikteb tajjeb L-użu tal-akkużattiv L-akkużattiv huwa l-aktar mekkaniżmu produttiv fejn jidħol is-sens ta' avverbju fl-Għarbi. Għalhekk l-akkużattiv fl-Għarbi ta' spiss insibuh imsemmi bħala l-każ avverbjali. Fischer (196) jispjega kif nomi verbali li mhumiex relatati fit-tifsir mal-predikat verbali tagħhom juntużaw bħala l-oġġetti tas-sentenza, biex b'hekk jiddeskrivu xi jkun qed jiġri. Hekk naraw kif in-nom fl-akkużattiv, immarkat fis-suffiss –an fis-sentenza t'hawn isfel jimmodifika l-verb li jippreċedih. Marru ġwawar Telqu jiġru kemm jifilħu L-użu ta' prepożizzjonijiet li jieħdu l-akkużattiv mingħajr it-tanwin Fl-Għarbi hemm grupp ta' prepożizzjonijiet li ma jiħdux it-tanwin (għadd ta' marki diakartiċi li jimmarkaw fost affarijiet oħra, il-każ u l-ġens) minħabba li warajhom jiġi l-każ ġenittiv, li huwa mmarkat permezz ta' suffiss –i jew f'ċertu każijiet –in. Hekk naraw filkaż tal-kelma taḥta (taħt) fis-sentenza: taḥta nūri š-šamsi taħt(prep.) dawl(n.ġen.) ix-xemx(n.ġen.) taħt dawl ix-xemx L-oġġett assolut kwalifikat L-oġġett assolut kwalifikat huwa meta jitnissel nom mill-verb ewlieni tas-sentenza flakkużattiv biex jagħti enfasi fuq l-azzjoni. L-oġġett assolut kwalifikat għandu l-funzjoni ta' avverbju bħal fl-eżempju t'hawn taħt. Dan jista' jerġa' jiġi mmodifikat minn xi aġġettiv ieħor biex ikompli jżid mal-kwalitajiet tal-verb ewlieni, ngħidu aħna, ilqattu laqta(akk) saħħitha(akk) ilqattu bis-saħħa/waħda u sew Il-kostruzzjoni bil-ḥāl Haywood (394) jispjega l-ḥāl bħala kostruzzjoni partikulari fl-Għarbi li tintuża biex tispjega l-kundizzjoni jew iċ-ċirkustanza li tirriżulta fl-istess ħin li sseħħ l-azzjoni. Hawnhekk jiġbed l-attenzjoni li dan mhuwiex il-kundizzjoni tas-soġġuntiv imma t-tifsira hija eqreb ta' stat. Dan is-sens ta' stat jiġi mfisser permezz ta' nom fl-akkużattiv, bħal f'eżempju [xv], jew permezz ta' verb finit, bħal f'eżempju [xvi]: Hassan ġie riekeb Ġie Hassan jirkeb (v.f.) Hassan ġie jirkeb Partiċelli fin-nominattiv li ma jeħdux it-tanwin L-avverbji taż-żmien u tal-post fl-Għarbi jieħdu l-akkużattiv, bħal ngħidu aħna: Labithtu 'indhum sanatan kamilatan Qgħadt(v1pers) għandhom sena(akk) kollha(akk) Qgħadt għandhom sena sħiħa Tanabbahtu sabāhan Qomt sebħ(akk) Qomt filgħodu Iżda dawn il-kostruzzjonijiet fl-akkużattiv jistgħu jeħdulhom posthom frażijiet prepożizzjonali, l-aktar bil-fi, ngħidu aħna: Tanabbahtu fi assabāh Qomt fi(prep) is-sebħ Qomt filgħodu Il-Malti tilef il-każ (in-nominattiv, l-akkużattiv u l-bqija) u allura jidher li juża biss ilprepożizzjoni jew nom mhux immarkat, pereżempju Ilbieraħ. S'issa fit-taqsima tal-Għarbi rajna biss kif kliem jew frażijiet fl-akkużattiv ifissru dak li f'lingwi oħrajn jitfissru permezz tal-avverbju, kif jgħid Haywood (426). Issa se nidħlu ftit aktar fid-dettall dwar kif jintużaw dawn il-mekkaniżmi. Holes (232-37), minflok ma jitkellem fuq l-elementi avverbjali tas-sentenza li jimmodifikaw kostitwent individwali, jidħol fi klassifikazzjoni u spjegazzjoni dettaljata dwar is-sentenzi subordinati avverbjali. a) Sentenzi subordinati taż-żmien L-aktar avverbji antiki li jintroduċu sentenzi subordinati taż-żmien jinkludu lamma (meta), ʔida jew qid (meta, f'każ ta'), mundu (mindu), u ḥatta (sakemm). Naraw li, għalkemm hemm minn dawn l-avverbji li jfissru l-istess, hemm x'jagħżilhom minn xulxin, kemm fuq livell morfoloġiku kif ukoll fuq livell soċjolingwistiku. Hekk naraw li fl-Għarbi Klassiku lamma tiddeskrivi stat li seħħ bħala riżultat ta' ġrajja kompluta u mitmuma, u b'hekk tipprovdi kuntest għall-ġrajja li se sseħħ fis-sentenza prinċipali. Hekk naraw, pereżempju, f'sentenza [xx]: Meta ilqattnieh bi xabla, daħħal Abdallah xabla fi żaqqu Għal din ir-raġuni, sentenzi subordinati li għandhom lamma jiġu qabel is-sentenza prinċipali. Mill-banda l-oħra, 'endama tirreferi għall-mument li fih tibda ġrajja (ħafna drabi f'ħabta u sabta). Din il-ġrajja ma tkunx seħħet qabel il-ġrajja tas-sentenza prinċipali imma tkun qiegħda sseħħ fl-istess żmien. Dan is-sens joħroġ mis-sentenza f'eżempju lakhad dalamtahom 'endama habastehom Żbaljajt meta tfajthom fil-ħabs Ma kontx ġust meta tfajthom il-ħabs. Fl-Għarbi Standard Modern (GħSM), lamma tintuża aktar f'testi letterarji milli f'sitwazzjonijiet aktar viċin il-lingwa kontemporanja u popolari, ngħidu aħna f'gazzetta. Madankollu l-GħSM għandu tendenza li juża l-aktar l-avverbji komposti, bħal ba'dma (wara) jew indama (fil-ħin meta), minħabba li t-tifsira semantika tagħhom hija aktar preċiża, fis-sens li jagħtu aktar dettalji dwar meta seħħet il-ġrajja jew azzjoni. Apparti minn dawn l-avverbji monomorfemiċi li semmejna, hemm ukoll grupp ta' avverbji li jiffurmaw ruħhom permezz ta' għaqda bejnhom u bejn il-prepożizzjonijiet ʔan (li, dak li) jew mā (li, xi). Dawn il-prepożizzjonijiet fil-fatt huma, oriġinarjament, nomi li jimmarkaw xi aspett relattiv taż-żmien u l-post, u li mbagħad jieħdu l-funzjoni ta' avverbju billi jieħdu magħhom il-markatur -a tal-akkużattiv. Eżempji minn dan it-tip ta' kliem jinkludi ḥīnamā (fil-mument ta'), ba'da ʔan (wara li) u baynamā (filwaqt). Dan l-użu jiġi illustrat f'eżempju Filwaqt li nistennew Holes (234) jinnota li s-sentenzi subordinati avverbjali fl-GħSM fil-fatt mhuma xejn għajr prepożizzjonijiet segwiti minn sentenzi subordinati nominali. Madankollu l-fatt li għandhom aktar flessibbilità fil-pożizzjoni tagħhom fis-sentenza minn sentenzi subordinati nominali li huma s-suġġett jew l-oġġett ta' verb jikxef huma meqjusin bħala elementi sintattiċi differenti. Dawn għandna minnhom fil-Malti wkoll, u jinkludu bħalma, filli, billi u malli. b) Espressjonijiet ta' raġuni u riżultat Taħt it-taqsima ta' espressjonijiet ta' raġuni u riżultat, Holes (234) jgħid li nsibu ħafna kliem li jfisser bejn wieħed u ieħor l-istess. Fl-GħSM l-aktar komuni huma li, li'an u ḥatta (biex, għalhekk). Emir tamna li arrajul ʔan yinahi alhadith Emir xewqa biex ir-raġel jieqaf it-taħdit Emir kien jixtieq li r-raġel jieqaf jitkellem Sentenzi li jesprimu xewqa imma li l-milja tagħhom ma tkunx intleħqet ġieli jibdew b'fa (b'dan il-mod). Normalment dawn il-konġunzjonijiet jirrikjedu li l-verbi li jiġu warajhom ikun u fis-soġġuntiv, pereżempju: aw jadhakkaru fatanfa'ahu l-dhik'rā jew jitfakkar tgħamillu l-ġid it-tfakkira jew tkunlu ta' ġid jekk infakkruh Sentenzi subordinati ta' raġuni jibdew bi kliem bħal liʔanna (għaliex), jitolbu l-istruttura Suġġett-Verb-Kumpliment, u l-verb irid ikun fl-indikattiv. liʔanna darbih nahnu m'eaqbtahum għaliex ilqatnieh aħna kastigati għaliex ilqatnieh ġejna kkastigati Ta' min jinnota wkoll li dan it-tip ta' sentenzi fl-GħSM huma flessibbli fil-pożizzjoni tagħhom f'relazzjoni mas-sentenza prinċipali. Jiġifieri dawn is-sentenzi subordinati avverbjali jistgħu jiġu kemm qabel u kemm wara s-sentenza prinċipali. Però, għalkemm hija komuni li ssib modifikazzjonijiet avverbjali twal tas-sentenzi prinċipali f'dokmenti u espożizzjonijiet miktubin, dawn l-aktar li jsiru permezz ta' frażijiet avverbjali u mhux bissaħħa ta' kliem avverbjali, x'aktarx minħabba li dan it-tip ta' kitba jirrekjedi stil impersonali, xi ħaġa li l-frażijiet joffru, għall-kuntrarju tal-verbi finiti (Holes 234). c) Sentenzi Subordinati Kunċessivi/Esklussivi Ftit mill-prepożizzjonijiet li jiffurmaw parti minn din il-kostruzzjoni jinkludu ʔanna: ma'a ʔanna (minkejja), 'ala: rraġmi min ʔanna (għalkemm, minkejja), 'ala: ʔanna (għalkemm), u ʔilla ʔanna (imma), li kollha għandhom sens ta' "minkejja" jew "ħlief". Bħal kwalinkwe sentenza li tibda b'ʔanna, dawn l-espressjonijiet jirrikjedu l-ordni Suġġett-Verb- Kumpliment, u la l-propożizzjonijiet kunċessivi bilfors jirriferu għal azzjoni kompluta jew stati fissi, il-verb irid ikun fl-indikattiv. Naraw differenzi funzjonali bejn l-espressjonijiet u bejn il-bqija li semmejna. Is-sentenzi subordinati li jibdew b'ʔanna: ma'a ʔanna u ala: rraġmi min ʔanna għandhom tendenza joqogħdu l-aktar qabel is-sentenzi prinċipali biex b'hekk jimmodifikaw il-kontenut tagħhom b'mod speċifiku. Is-sentenzi subordinati li jibdew bl-avverbji l-oħrajn ukoll jitqiegħdu fil-bidu tas-sentenza imma jimmodifikaw is-sentenza preċedenti, fis-sens li lmodifikazzjoni li tinferixxi dik is-sentenza subordinata tirreferi għas-sentenza ta' qabel, u b'hekk mhumiex parti mis-sentenzi li jimmodifikaw (Holes 235-236). L-Avverbju fil-Malti L-avverbju fil-Malti, bħal mhu f'dawn it-tliet lingwi preċedenti li rajna, huwa kunċett wiesa'. Cachia (125) jispjega kif ċerti avverbji għandhom tliet użi differenti, jiġifieri li jimmodifikaw kemm l-aġġettiv, bħal f'eżempju [xxvi], il-verb, bħal f'eżempju [xxvii], jew avverbju ieħor, bħal f'eżempju [xxviii]. Il-baqra mlaħħma ħafna. It-tifla tibki ħafna. xxviii. Il-fjuri jfewħu sabiħ ħafna. Madankollu jinnota li mhux kull avverbju jista' jikkwalifika t-tliet kategoriji li huma, u jġib leżempju ta' malajr, li jista' jimmodifika verb iżda mhux aġġettiv jew nom. Cachia (125) mbagħad iżid li hemm avverbji li jikkwalifikaw sentenzi sħaħ, bħal sfortunatament fis- sentenza [xxix]: Sfortunatament, m'hemmx tama għalih. F'din is-sentenza l-avverbju sfortunatament mhux qed jimmodifika xi element partikolari tas-sentenza, imma qed jgħid li s-sitwazzjoni sħiħa ppreżentata mis-sentenza hija kwalifikata bħala sfortuna. Minn dan l-ispunt ikompli jispjega kif fil-Malti Semitiku "l-avverbji" li għandhom funzjoni ta' avverbju biss, bħal malajr, huma ftit u li dawn ma jintgħarfux mill-binja jew minn xi morfema partikulari. Mill-banda l-oħra, jagħmel referenza għall-avverbji li ssellifna mitTaljan u li jintgħarfu mis-suffiss –ment, bħal loġikament jew verbalment. Madankollu, allevolja jsemmi li s-suffiss –ment huwa produttiv ħafna fit-Taljan u li sar komuni fil-Malti, ma jgħidx li sar produttiv fil-Malti, bħal donnu ma jikkalkulax li fil-Malti qegħdin jissawru forom avverbjali bil-ment li ma jeżistux fit-Taljan, ngħidu aħna preżentament. Cachia (126) jsemmi l-istruttura avverbjali bil-prepożizzjoni bl-artiklu bil- flimkien ma' nomi (fosthom bis-sewwa, bil-mod) jew ġieli aġġettivi (bħal bil-maqlub). Interessanti li ftit li xejn isemmi li struttura avverbjali simili ta' din hi dik bil-prepożizzjoni bi, li ma tiħux lartiklu, bħal meta ngħidu Ħabbha b'ruħu u b'qalbu kollha. Mill-banda l-oħra, meta Felice Pace (80) isostni li l-avverbju fil-Malti ta' nisel Semitiku ma jinbeniex permezz talgħaqda ta' aġġettiv u l-każ akkużattiv, sintendi għax fil-Malti dan il-każ ma jiġix immarkat, jew meta l-mekkaniżmu tas-suffiss li ssellifna mit-Taljan ma japplikax, il-Malti Semitiku jippreferi joħloq frażi avverbjali permezz tal-forma bi + nom jew aġġettiv definit jew mhux definit permezz tal-artiklu, ngħidu aħna billejl, b'rieda. Hekk naraw li Felice Pace ma jiddistingwix bejn il-forma bl-artiklu u l-forma mingħajr artiklu. Binja oħra tal-frażi avverbjali li jsemmu kemm Cachia (127), Sutcliffe (198) u anki Borg (139) hija r-repitizzjoni tal-aġġettiv, ngħidu aħna, Tkellem ħelu ħelu. Iżda jkomplu jispjegaw li din il-forma mhux biss tintuża mill-aġġettivi, imma jistgħu joqogħdu anki nomi, pereżempju Kielha biċċa biċċa (Cachia 127-28; Borg 139), verbi, bħal Daħal inkiss inkiss (allevolja bħala verb dan ma tantx għadu jinstema'), prepożizzjonijiet bħal fis-sentenza Qara l-ktieb fuq fuq, jew anki avverbji oħrajn, ngħidu aħna Ġie malajr malajr (Cachia 127-28). Sutcliffe (198) u Cachia (126-27) jinnutaw ukoll ċerti avverbji komposti, li jkunu magħmulin minn aktar minn element wieħed. Fosthom hemm biżżejjed, daqsiex, filgħodu (Cachia 127), għalkollox, tassew, għalhekk (Sutcliffe 198). Sutcliffe (198) jagħmel nota żgħira fuq l-avverbji jew il-konġunzjonijiet avverbjali li jispiċċaw b'-iex, pereżempju daqsiex, biex, għaliex, fiex jew fuqiex. Dan jgħid li dan is-suffiss huwa framment ta' żewġ kelmiet li jfissru 'dawk li'. Madankollu ma jgħidilniex dawn iż-żewġ kelmiet x'kienu. Sutcliffe (199) jidħol f'deskrizzjoni aktar dettaljata dwar l-avverbji bil-prepożizzjoni lil, bħal 'il fuq, 'l isfel, 'l hemm u l-bqija; l-avverbji li jintużaw ma' din il-prepożizzjoni jieħdu sens ta' direzzjoni ġenerali. Ngħidu aħna, filwaqt li Telqet barra tfisser li telqet minn post għal u marret f'ieħor, Telqet 'il barra tfisser li ħarġet mill-bini li kienet fih. Cachia (128) jsemmi fuq fuq frażijiet verbali li jistgħu jintużaw bħala avverbjali, bħal, pereżempju, Għoddni wasalt. Sutcliffe (195-96) jiddiskutihom ħarira aktar bir-reqqa, u jżid mal-lista l-verb donn, iżda ma jidħolx fihom wisq. Apparti dawn, Cachia (130) jsemmi wkoll nomi jew verbi li jingħaqdu mas-suffiss pronominali, pereżempju qisni, li tiġi tfisser bħal (minkejja li dawn iqishom bħala prepożizzjonijiet). Dawn imiss fuqhom Sutcliffe (194-95) ukoll u jikkalkulahom bħala avverbji minħabba li jinnota li s-suffiss li jintuża magħhom huwa l-istess suffiss li jintuża mal-verbi u mhux tan-nomi, ngħidu aħna, ngħidu Għadni dieħel u mhux *Għadi dieħel. Felice Pace (81) jirreferi għall-avverbji ta' nisel Rumanz u jsostni li dawn jimxu mallingwa-omm u jieħdu s-suffiss –ment; pereżempju minn possibbli toħroġ possibbilment. Li huwa interessanti hu li minkejja li dan is-suffiss avverbjali jidher li qabad u sar produttiv fil-Malti, is-Semitiku xorta ħoloq sistema kif joħloq avverbju b'forma Semitika minn dawn l-aġġettivi Rumanzi, ngħidu aħna, minn tanġibbli joħroġ b'mod tanġibbli. Interessanti wkoll hu l-fatt li dawn iż-żewġ forom jistgħu jikkoeżistu, bħalma naraw b'mod raġonevoli – raġonevolement. Felice Pace (81) jiddiskuti ċerti suffissi ta' nisel Rumanz li daħlu fis-sistema avverbjali Semitika, u jagħti l-eżempju ta' –nett. Din tintuża man-numru u l-prepożizzjonijiet, pereżempju, l-ewwel nett, taħt nett u wara nett. Madankollu ma nistgħux ngħidu li dan huwa fil-fatt suffiss avverbjali bħal mhu –ment għax dan ma joħloqx avverbji, imma minflok jintensifika s-sens tal-element li jkun qed jaqdi l-funzjoni ta' avverbju. Ngħidu aħna, id-differenza bejn l-ewwel u l-ewwel nett hija kwistjoni ta' intensifikazzjoni. Skont Borg u Azzopardi-Alexander (38-9) is-sentenza subordinata avverbjali fil-Malti tintgħaraf minħabba li tibda b'konġunzjoni avverbjali kemm sempliċi u kemm komposta, u jagħtu lista li tinkludi meta, x'ħin, fil-ħin li, qabel ma, wara li, waqt li, (sa) (minn) mindu, kull x'ħin, kull darba li, malli, kif, sakemm u sa ma. Il-pożizzjoni ta' dawn ilkonġunzjonijiet tvarja skont l-enfasi li jixtieq jagħmel il-kittieb, ngħidu aħna, ninnotaw iddifferenza bejn sentenza [xxx] u sentenza [xxxi], fejn f'sentenza [xxx] l-enfasi hu fuq min għamel l-azzjoni u f'sentenza [xxxi] huwa fuq l-iskop tal-azzjoni: Missieri, biex jonqos, għamel id-dieta Biex jonqos, missieri għamel id-dieta Madankollu, Borg u Azzopardi-Alexander jinnutaw ċerti każijiet fejn bidla fl-ordni toħroġ l-ambigwità. Pereżempju, kieku kellha tinbidel l-ordni tas-sentenza [xxxii] toħroġ ambigwità dwar fuq min ma jistax jaħdem iżjed: Billi nannuh kien marad, ma setax ikompli jaħdem. Ċertu aġġettivi jistgħu jintużaw b'mod avverbjali. Dawn ma jinflettux ruħhom bħalma jagħmlu meta jiġu użati b'mod aġġettivali, imma tintuża dejjem l-forma maskil singular (Borg 139). Ngħidu aħna, ngħidu Fl-eżami morna tajjeb, u mhux *Fl-eżami morna tajbin, jew Ipittru sabiħ mhux Ipittru sbieħ. Il-verbi jistgħu jkollhom użu avverbjali wkoll. Borg (139) isostni li l-verbi fl-imperfett (iżda mhux fil-perfett) jistgħu jaqdu din il-funzjoni u b'hekk naraw sentenzi bħal Telaq jiġri, fejn Borg janalizza l-verb telaq bħala l-verb prinċipali u l-verb jiġri bħala avverbju. Dan huwa spunt tajjeb għal studju aktar dettaljat, minħabba li sentenza bħal Telaq jiġri tista' tiġi interpretata bħala 'telaq bil-ġiri' u f'dan il-każ jiġi il-verb jiġri jieħu l-funzjoni ta' avverbju, jew bħala 'beda l-att tal-ġiri' fejn il-verb telaq ikun il-markatur tal-aspett ingressiv. Skont Borg u Azzopardi-Alexander (59) ġeneralment is-sentenzi subordinati avverbjali joqogħdu lejn l-aħħar (f'sentenzi newtrali), ngħidu aħna, Kiel pastizz biex jaqta' l-ġuħ, jew joqogħdu fil-bidu (b'enfasi fuq l-avverbju), ngħidu aħna, Biex jaqta' l-ġuħ, kiel pastizz. Fis-sentenzi tranżittivi, il-frażi avverbjali toqgħod wara s-suġġett iżda qabel ilverb meta l-argumenti tas-sentenza jkunu frażijiet nominali sħaħ u mhux verbi bilpronom mehmuż. F'dan il-każ, il-frażi avverbjali tkun tista' toqgħod f'kwalinkwe pożizzjoni. Fost oħrajn, l-intenzjonijiet ta' dan ix-xogħol jinkludu li nara liem huma l-forom avverbjali l-aktar produttivi u nqabbel bejn l-użu tagħhom fil-Malti ma' dawk tal-Ingliż, tat-Taljan u tal-Għarbi. Għeluq ġenerali Kif nistgħu naraw minn dawn it-taqsimiet, il-kunċett tal-avverbju huwa wieħed wiesa' ħafna. Madankollu fit-tliet lingwi li setgħu kellhom xi effett fuq is-sistema tal-Malti nistgħu naslu għal konklużjoni li l-avverbju huwa dak il-modifikatur li jagħti xi forma ta' kwalità lill-element li jkun qed jikkwalifika. Minkejja din id-definizzjoni ġenerali li tapplika għattliet lingwi barranin li analizzajna, il-mod kif dan il-kunċett jissarraf fil-lingwa u kif dan jiġi mmarkat (jew in-nuqqas ta' marka) fil-grammatika tvarja. Dawn is-sistemi grammatikali differenti kollha kellhom xi effett fuq il-mod kif il-Malti tal-lum sar jirrappreżenta dan ilkunċett avverbjali, u dan li se naraw fil-kapitli li ġejjin. Fl-analiżi tagħna, importanti li nkunu ċari fid-distinzjoni bejn modifikatur u avverbju. Modifikatur huwa kelma li timmodifika kelma b'mod jew ieħor. Avverbju huwa tip ta' modifikatur li jista' jirrealizza b'ħafna modijiet u mekkaniżmi grammatikali. Tabella 1 tfisser din id-differenza b'mod ċar: Il-funzjoni avverbjali tista' tissarraf f'għadd kbir elementi sentenzjali. F'dan il-kapitlu se niffokaw fuq il-kelma individwali li titħaddem biex toħroġ tifsira avverbjali. Avverbju li jimmodifika avverbju ieħor Kif diġà spjegajna fil-kapitlu preċedenti, l-avverbji bħal ħafna u inqas, li jesprimu intensità jew grad, jistgħu jimmodifikaw avverbji oħrajn. Iżda qatt ma tinħoloq ambigwità dwar liem wieħed huwa l-avverbju l-prinċipali u liem wieħed qed jimmodifika l-avverbju. Dan minħabba li sintattikament, l-avverbju prinċipali jiġi r-ras tas-sentenza avverbjali, u l-avverbju l-ieħor ikun ġeneralment modifikatur kwalifikattiv jew kwantifikattiv talavverbju ewlieni, ngħidu aħna, xxxiii.a. Il-mara tgħajjat għoli ħafna xxxiii.b. Sar jirrabja ferm inqas xxxiii.c. Mad-daqqa t'għajn, nifhmu li l-avverbju prinċipali huwa fil-fatt malajr, bħalma hu ppreżentat fil-Figura 1. Il-pożizzjoni ta' dawn id-definaturi hija ħielsa u tista' toqgħod kemm wara u kemm quddiem, ngħidu aħna: xxxiv.a. Kiber malajr wisq xxxiv.b. Kiber wisq malajr Madankollu nistgħu ngħidu li t-tendenza hi li f'sentenza newtrali l-avverbji definattivi jkunu postmodifikaturi, u joqogħdu fuq quddiem biex joħorġu enfasi, bħall-aġġettivi. Millbanda l-oħra, wieħed jista' jargumenta li bħalma avverbji li jispiċċaw bis-suffiss –ment, li jikkwalifikaw avverbji oħrajn huma premodifikaturi, pereżempju Ġrew immensament malajr, avverbji oħrajn ta' nisel mhux Rumanz li jimmodifikaw lil avverbji oħrajn jieħdu listess pożizzjoni, bħala mekkaniżmu ta' regulazzjoni fil-grammatika mentali tal-kelliem. Raġuni oħra ta' din it-taqliba tista' tkun l-influwenza tal-Ingliż, fejn l-intensifikatur talavverbju dejjem jiġi qabel l-avverbju. L-avverbji bis-suffiss –ment L-avverbji li jispiċċaw bis-suffiss –ment jistgħu jkunu kemm premodifikaturi, bħal eżempju [xxxv.a.], kif ukoll post modifikaturi, bħal eżempju [xxxv.b.]. Issa se naraw jekk hemmx xi forma ta' sistema li jimxu magħha jew jekk il-pożizzjoni tagħhom hijiex arbitrarja. xxxv.a. Ġanni jitkellem verament bil-herra xxxv.b. Ġanni qabeż iċ-ċint salvaġġament L-ewwel nett, f'dan il-punt irridu niddistingwu bejn avverbji sentenzjali u avverbji verbali. Ngħidu aħna, fis-sentenza Ilbieraħ irkibt tal-linja mill-ewwel, il-kelma ilbieraħ qed tikkwalifika irkibt tal-linja mill-ewwel, jiġifieri s-sentenza sħiħa. Mill-banda l-oħra millewwel qed tikkwalifika l-frażi verbali irkibt tal-linja. L-avverbji jistgħu jitpoġġu f'diversi pożizzjonijiet fi ħdan sentenza, u din il-pożizzjoni jista' jkollha xi differenza fit-tifsir. Għalissa se naqbdu mal-pożizzjoni inizzjali u l-pożizzjoni terminattiva. Meta avverbju li jispiċċa bis-suffiss –ment ikun qed jimmodifika sentenza sħiħa, l-avverbju jista' jieħu kemm pożizzjoni inizzjali kif ukoll pożizzjoni fit-tarf ta' wara tas-sentenza, bħalma jagħmel oriġinarjament fit-Taljan. Id-differenza bejn dawn iż-żewġ possibbilitajiet hija li meta tkun f'pożizzjoni inizzjali, tagħti sens newtrali, filwaqt li meta tkun lejn l-aħħar tiġbed aktar enfasi lejn l-avverbju, li ħafna drabi jkun megħjun mill-intonazzjoni. Eżempju ta' dan fil-Malti huwa s-sentenza [xxxvi]: Diżgrazzjatament s'issa għad m'għandna l-ebda studju serju fuq dan is- suġġett. Għalkemm is-sentenza kif inhi ppreżentata f'eżempju [xxxvi] tagħti sens ta' sentiment ta' diżgrazzja lejn il-fatti li tippreżenta, dan is-sentiment xorta ma joħroġx daqshekk qawwi. Mill-banda l-oħra, jekk nieħdu l-istess sentenza u l-avverbju nitfgħuh fuq wara, bħalma jiġri f'eżempju [xxxvii], għandna x'nifhmu li s-sens ta' diżgrazzja huwa ġudizzju personali tal-kelliem u li dan il-ġudizzju joħroġ aktar qawwi. Din timxi id f'id mat-tendenza fit-Taljan fejn meta l-avverbju tal-ġudizzju jimmodifika sentenza sħiħa, ġeneralment joqgħod filbidu tas-sentenza, għalkemm jista' joqgħod fuq wara, bl-għajnuna ta' ċertu prosodija, li grafikament tkun immarkata b'virgola. S'issa għad m'għandna l-ebda studju serju fuq dan is-suġġett, diżgrazzjatament. L-avverbju li jispiċċa bis-suffiss –ment jista' jimmodifika wkoll elementi individwali missentenza. Ngħidu aħna, jista' jimmodfika verb (eżempju [xxxviii.a.]), aġġettiv (eżempji b.] u [vi.c.]) jew avverbju ieħor (eżempju [xxxviii.d.]). Li ninnutaw minn dawn leżempji huwa li meta l-avverbju bis-suffiss –ment (li qed jimmodifika l-kostitwenti tassentenza) ikun qed ifisser xi ħsus, bħal f'eżempju [vi.b.] jew ikollu sens ta' intensifikazzjoni, bħal f'eżempju [vi.d.], il-pożizzjoni tiegħu tkun ristretta għal qabel ilkostitwent li qed jimmodifika, kif juruna l-eżempji [xxxviii.e.] u [xxxviii.f]. Bl-istess mod naraw li meta dan l-avverbju jkun qed jispeċifika xi kwalità partikolari tal-kostitwent, bħal mhu fl-eżempju [xxxviii.c.], il-pożizzjoni tiegħu tkun aktar libera, kif juruna l-possibilitajiet ippreżentati f'eżempju [xxxviii.g.]. Ta' min jinnota, però, li biex tiġi wara teħtieġ lgħajnuna tal-virgola. Bħal meta jimmodifika s-sentenza sħiħa, f'dan il-każ meta jieħu lpożizzjoni quddimija tkun sentenza newtrali waqt li jagħti ħjiel żgħir ta' formalità, waqt li fil-pożizzjoni warranija, Malta ġabet industrija ħafna iżjed avvanzata teknoloġikament minn qabel, jagħti aktar enfasi lill-kwalità li jippreżenta. xxxviii.a. Meta wieħed tiġih is-siegħa, jkun jaf dak li verament irid xxxviii.b. Irridu nagħmluha ċara u espliċita li d-demostrazzjonijiet ġenwinament spontanji … F'Malta ġabet industrija ħafna iżjed teknoloġikament avvanzata minn qabel Ġera verament malajr xxxviii.e. *Id-demostrazzjonijiet kienu spontanji ġenwinament xxxviii.f. *Ġera malajr verament xxxviii.g. F'Malta ġabet industrija ħafna iżjed avvanzata, teknoloġikament, minn qabel L-avverbju b'–ment jista' jimmodifika wkoll sentenza subordinata. Kif naraw fl-eżempju [xxxix], l-avverbju storikament qed jimmodifika s-sentenza subordinata sħiħa, minħabba li sintattikament xorta qed jieħu pożizzjoni inizzjali. Dan jista' jseħħ peress li l-li f'dan ilkaż hija konġunzjoni ta' subordinanza u ma tiħux pożizzjoni grammatikali għajr li turi ssubordinanza. … unjoni fid-diversità u t-tendenza kuntrarja fl-Ewropa, li storikament riedet issaħħaħ ċerta egemonija … Avverbju jista' jieħu l-forma ta' sentenza subordinata avverbjali, bħal mhi s-sentenza f'eżempju [xI], il-funzjoni tal-avverbju speċjalment hija li joħroġ l-importanza billi jiffoka fuq ġrajja partikolari, u din terġa', timmodifika s-sentenza prinċipali sħiħa. Interessanti li ninnutaw li din hija fil-fatt sentenza avverbjali sentenzjali, u l-pożizzjoni tagħha tista' timxi bħal l-avverbji sentenzjali b'–ment ta' eżempji [xxxviii.c.] u [xxxviii.g.]. L-ajruplani, speċjalment waqt il-landing, iħallu dan id-depożitu. Fil-fatt, l-avverbju jista' joqgħod f'kważi kull pożizzjoni fis-sentenza, imma d-differenza tkun f'liem element ikun qed jimmodifika. Naraw il-possibilitajiet kollha: Naturalment ommi ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ. xli.b. Ommi naturalment ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ. xli.c. Ommi ħarġet naturalment biex tixtri l-ħwejjeġ. xli.d. Ommi ħarġet biex naturalment tixtri l-ħwejjeġ. xli.e. Ommi ħarġet biex tixtri naturalment il-ħwejjeġ. xli.f. 	?Ommi ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ naturalment. xli.g. 	Ommi ħarġet biex tixri l-ħwejjeġ, naturalment. Meta nanalizzaw dawn is-sentenzi nistgħu nifhmu li f'eżempji [xIi.a.], [xIi.b.], [xIi.c.] u [xIi.g.] l-avverbju naturalment qed jimmodifika s-sentenza sħiħa, filwaqt li f'eżempji [xIi.d.], [xIi.e.] u [xIi.f.] l-avverbju qed jimmodifika biss is-sentenza subordinata avverbjali, minkejja li f'eżempju [xIi.f.] jinstema' jistona xi ftit kif inhu. Madankollu, jekk nagħtuh intonazzjoni partikolari, immarkat bil-virgola f'eżempju [xIi.g.], tiġi aċċettabbli u l-avverbju jkun qed iwassal il-firxa tiegħu fuq is-sentenza sħiħa. Minn hawn nagħtu aktar eżempji ta' possibilitajiet b'avverbji oħra biex inkunu nistgħu nqabblu r-riżultati: Eventwalment ommi faddlet biex issiefer l-Ingilterra. xlii.b. Ommi eventwalment faddlet biex issiefer l-Ingilterra. xlii.c. Ommi faddlet eventwalment biex issiefer l-Ingilterra. xlii.d. Ommi faddlet biex eventwalment issiefer l-Ingilterra. xlii.e. Ommi faddlet biex issiefer l-Ingilterra eventwalment. Minn dan l-eżempju naraw għal darba oħra li f'eżempji [xIii.a.], [xIii.b.] u [xIii.c.] lavverbju eventwalment qed jimmodifika s-sentenza sħiħa filwaqt li fl-aħħar żewġ sentenzi l-avverbju qed jimmodifika mhux is-sentenza subordinata avverbjali, imma lfrażi verbali tas-sentenza subordinata avverbjali. Din l-analiżi nistgħu nerġgħu nippruvawha b'avverbji tal-istess xorta biex nikkonfermaw il-konklużjonijiet, u f'dan il-każ se nieħu immedjatament u sempliċiment: Immedjatament Ġanni poġġa biex jiekol. xliii.b. Ġanni immedjament poġġa biex jiekol. xliii.c. Ġanni poġġa immedjatament biex jiekol. xliii.d. ?Ġanni poġġa biex immedjatament jiekol. xliii.e. Ġanni poġġa biex jiekol immedjatament. xliii.f. Ġanni poġġa biex jiekol, immedjatament. Hawnhekk huwa interessanti li f'eżempji [xIiii.a.] [xIiii.b.] u [xIiii.f.] l-avverbju immedjatament qed jikkwalifika s-sentenza sħiħa, f'eżempju [xIiii.c.] qed jimmodifika ssentenza prinċipali, u f'eżempji [xIiii.d.] u [xIiii.e.] qed jikkwalifika l-verb jiekol. Naraw ukoll li f'dan il-każ, l-avverbju jinħass stramb qabel il-verb tas-sentenza subordinata avverbjali, bħalma naraw fis-sentenza f'eżempju [xIiii.d.]. Raġuni ta' dan jista' jkun għaliex il-konġunzjoni ta' skop ma tiħux gost tinfired mill-frażi verbali. Sempliċiment iddejjaqt ngħajjat għax ħadd ma jisma'. xliv.b. Iddejjaqt sempliċiment ngħajjat għax ħadd ma jisma'. xliv.c. Iddejjaqt ngħajjat sempliċiment għax ħadd ma jisma'. xliv.d. Iddejjaqt ngħajjat għax sempliċiment ħadd ma jisma'. xliv.e. 	*Iddejjaqt ngħajjat għax ħadd sempliċiment ma jisma'. xliv.f. 	Iddejjaqt ngħajjat għax ħadd ma sempliċiment jisma'. Iddejjaqt ngħajjat għax ħadd ma jisma' sempliċiment. Minn dawn l-eżempji nosservaw li f'eżempji [xIiv.a.] u [xIiv.g.], l-avverbju sempliċiment jikkwalifika s-sentenza sħiħa, filwaqt li f'eżempju [xIiv.b.] jimmodifika l-argument tal-verb tas-sentenza prinċipali, f'eżempju [xIiv.c.] qed jimmodifika s-sentenza subordinata sħiħa, f'eżempju [xIiv.d.] qed jimmodifika l-argument tas-sentenza subordinata u f'eżempju [xIiv.f.] qed jimmodifika biss il-verb tas-sentenza subordinata. Biex nikkonkludu fuq dan il-punt, nistgħu ngħidu li meta l-avverbju jieħu pożizzjoni inizjali jew finali (b'intonazzjoni partikolari) ikun qed jimmodifika s-sentenza sħiħa, u li ttifsira tal-avverbju tista' taffettwa l-possibbilitajiet ta' pożizzjonijiet li jieħu fis-sentenza. Punt ta' interess ieħor huwa jekk it-tip ta' sentenza subordinata tagħmilx differenza flimġiba tal-avverbju. Fi kliem ieħor, jekk il-pożizzjoni u s-sehem tal-avverbju jinbidlux skont jekk is-sentenza subordinata tkunx nominali, aġġettivali, avverbjali. Nibdew lanaliżi ta' dawn is-sentenzi subordinati b'tan-nominali; jekk nieħdu s-sentenzi: Finalment ommi qaltli li ħija se jiżżewweġ. xlv.b. Ommi finalment qaltli li ħija se jiżżewweġ. xlv.c. Ommi qaltli finalment li ħija se jiżżewweġ. xlv.d. Ommi qaltli li finalment ħija se jiżżewweġ. xlv.e. 	Ommi qaltli li ħija finalment se jiżżewweġ. xlv.f. 	*Ommi qaltli li ħija se finalment jiżżewweġ. Ommi qaltli li ħija se jiżżewweġ, finalment. Minn dawn l-eżempji naslu għall-konklużjoni li għas-sentenzi subordinati nominali, lavverbju jrid jiġi wara l-partiċella li, inkella jkun qed jimmodifika s-sentenza prinċipali. Jidher kemm dan huwa minnu billi jekk inħarsu lejn l-eżempji fejn l-avverbju jieħu pożizzjoni quddiem il-li tiġi mmodifikata l-azzjoni fil-parti prinċipali, li f'dan il-każ huwa latt li ommi tinfurmani permezz tat-taħdit. Jekk nieħdu eżempju ta' sentenza subordinata aġġettivali, nistgħu ngħidu li l-istess prinċipji japplikaw. Minn dawn l-eżempji li ġejjin naraw li biex jimmodifika s-sentenza subordinata aġġettivali, l-avverbju jrid joqgħod wara l-konġunzjoni li. Sfortunatament ommi ma daħlitx fid-dar li kienet toqgħod fiha n- Ommi sfortunatament ma daħlitx fid-dar li kienet toqgħod fiha n- ?Ommi ma daħlitx, sfortunatament, fid-dar li kienet toqgħod fiha n- *Ommi ma daħlitx fid-dar, sfortunatament, li kienet toqgħod fiha n- Ommi ma daħlitx fid-dar li sfortunament kienet toqgħod fiha n- Ommi ma daħlitx fid-dar li kienet sfortunament toqgħod fiha n- *Ommi ma daħlitx fid-dar li kienet toqgħod, sfortunament, fiha n- Ommi ma daħlitx fid-dar li kienet toqgħod fiha, sfortunament, in- Ommi ma daħlitx fid-dar li kienet toqgħod fiha n-nanna, Il-mod kif dan it-tip ta' avverbju jġib ruħu f'sentenzi subordinati avverbjali kapaċi jinbidel skont x'tip ta' sentenza avverbjali tkun. Hawnhekk se nikkonċentraw fuq tal-iskop, tarraġuni u tal-post minħabba li dawn huma l-aktar avverbji li jistgħu jerġgħu jiġi modifikati. Mela, f'sentenza subordinata avverbjali ta' skop naraw li biex jimmodifika s-sentenza subordinata sħiħa, kif naraw mill-eżempji li ġejjin, l-avverbju rrid jiġi bejn il-verb u lavverbju ta' skop (ara eżempji [xIvii.d.] u [xIvii.e]). Interessanti li b'dan il-mod biss tkun qed tiġi kwalifikata s-sentenza subordinata sħiħa, għax jekk l-avverbju kellu jitqiegħed bejn l-avverbju ta' skop u l-verb, bħal fis-sentenza f'eżempju [xIvii], dan ikun qed jikkwalifika biss l-azzjoni li sseħħ fis-sentenza subordinata. Naturalment ommi ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ. xlvii.b. Ommi naturalment ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ. xlvii.c. Ommi ħarġet naturalment biex tixtri l-ħwejjeġ. xlvii.d. Ommi ħarġet biex naturalment tixtri l-ħwejjeġ. xlvii.e. Ommi ħarġet biex tixtri naturalment l-ħwejjeġ. xlvii.f. 	Ommi ħarġet biex tixtri l-ħwejjeġ naturalment. Madankollu, ma nistgħux ngħidu li dan jgħodd għal kull avverbju bis-suffiss –ment; minkejja li avverbji oħrajn joqogħdu fl-istess struttura, bħal pereżempju sempliċiment fissentenza Ħarġet sempliċiment biex tieħu ftit arja, avverbji bħal eventwalment, biex jimmodifika s-sentenza subordinata, irid bilfors joqgħod bejn l-avverbju tal-iskop u l-verb (jew frażi verbali), ngħidu aħna Ommi faddlet biex eventwalment issiefer l-Ingilterra. Hemm din ir-restrizzjoni fuq il-pożizzjoni minħabba li tibdil tal-pożizzjoni tal-avverbju bissuffiss –ment f'dan il-każ iġib miegħu bidla fit-tifsira fis-sentenza kollha. Dan ifisser li filwaqt li f'dan l-eżempju preċedenti l-avverbju bis-suffiss –ment jagħmel parti missentenza subordinata avverbjali, fis-sentenza Ommi faddlet eventwalment biex issiefer l-Ingilterra jidher ċar li l-avverbju bis-suffiss –ment jagħmel mal-frażi verbali tassentenza nominali prinċipali. Nimxu issa għal sentenzi subordinati avverbjali ta' raġuni, u nindunaw li ma' dan it-tip ta' avverbju, l-avverbju bis-suffiss –ment ma joqgħod fl-ebda pożizzjoni possibbli li biha jista' jimmodifika s-sentenza subordinata nfisha. Dan narawh mill-fatt li f'sentenzi bħal Iz-zija qabżet naturalment għaliex b'saħħitha, l-avverbju naturalment qed jimmodifika lverb qabżet u mhux is-sentenza subordinata. Xi ħaġa simili tiġri għal kull possibilità: Naturalment, iz-zija qabżet għaliex għandha s-saħħa. xlviii.b. Iz-zija naturalment qabżet għaliex għandha s-saħħa. xlviii.c. Iz-zija qabżet naturalment għaliex għandha s-saħħa. xlviii.d. Iz-zija qabżet għaliex naturalment għandha s-saħħa. xlviii.e. Iz-zija qabżet għaliex għandha naturalment is-saħħa. xlviii.f. 	Iz-zija qabżet għaliex għandha s-saħħa, naturalment. Minn dawn l-eżempji nistgħu naslu għal numru ta' konklużjonijiet. Sentenzi [xIviii.a.] u [xIviii.f.] juru l-avverbju sentenzjali, filwaqt li l-istess avverbju f'sentenzi [xIviii.b.] sa [xIviii.e.] jieħu l-funzjoni ta' avverbju verbali; f'eżempji [xIviii.b] u [xIviii.c.] qed jimmodifika l-frażi verbali fis-sentenza prinċipali, u f'eżempji [xIviii.d.] u [xIviii.e.] qed jimmodifika lfrażi verbali tas-sentenza subordinata, l-argument tal-konġunzjoni subordinattiva. Dan jgħodd ukoll kieku s-sentenza kellha tqiegħed l-avverbju bis-suffiss –ment wara lavverbju ta' raġuni. Dan minflok jimmodifika l-verb li jiġi warajh, bħalma jiġri fis-sentenza f'eżempju [xIix]: Iz-zija qabżet għaliex faċilment ma tilħaqx. Il-frażi avverbjali tal-post ma taċċettax li tiġi mmodifikata minn avverbju bis-suffiss –ment lanqas. Jekk nieħdu s-sentenzi fl-eżempji [I.a.] u [I.b.] nistgħu mad-daqqa t'għajn ninterpretaw li l-avverbju naturalment qed jimmodifika s-sentenza sħiħa. Anki jekk lavverbju bis-suffiss –ment joqgħod bejn l-avverbju tal-post u l-bqija tas-sentenza, xorta ma jkunx qed jimmodifika l-avverbju tal-post, kif naraw mill-eżempju [I.c.], fejn naturalment qed jikkwalifika l-frażi aġġettivali il-kwiet. L-istess jgħodd għal eżempji [I.d.] u [I.e.] fejn naturalment dejjem jirreferi għall-frażi aġġettivali il-kwiet, anki jekk f'eżempju [I.d.] hemm jieħu l-funzjoni ta' psewdoverb, u mhux avverbju. Interessanti li filwaqt li hemm jista' jieħu din il-funzjoni, il-verżjoni mtawla hemmhekk ma toqgħodx bħala Il-kwiet hemm, naturalement. Naturalement, il-kwiet hemm. Il-kwiet, naturalment, hemm. Hemm naturalment il-kwiet. Hemmhekk naturalment il-kwiet. Mit-tqabbil tar-riżultat tal-avverbji li jispiċċaw b'-ment tal-MLRS mat-traduzzjoni tagħhom fit-Taljan, nistgħu naslu għall-konklużjoni li fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, l-avverbji bissuffiss –ment huma missellfa direttament mit-Taljan, u dan ifisser li dan is-suffiss għadu mhuwiex produttiv fil-Malti. Madankollu jidher li t-triq f'dik id-direzzjoni qed tkun imħejjija diġà, hekk kif naraw dawn eżempji ta' avverbji bis-suffiss –ment, li ma jaqblux mattraduzzjoni tagħhom fit-Taljan: Bażikament MT > FondamentalmenteTL li.c. Dawn huma binjiet ġodda fil-Malti, u dan ifissser li dan is-suffiss qed isir produttiv fi lsienna. Redupplikazzjoni Binja avverbjali oħra possibbli fil-Malti hija r-ripetizzjoni tal-aġġettivi (ħafif ħafif), tan-nomi (sieq sieq), tal-verbi (inkiss inkiss), tal-prepożizzjonijiet (kemm kemm) u anki avverbji (malajr malajr). L-aktar forma Semitika qrib ta' din il-forma xorta hija 'l bogħod ħafna minn dak li hi fil-Malti llum; fl-Għarbi l-oġġett assolut jintuża biex ikun jista' jiġi kwalifikat minn aġġettiv u b'hekk jevita l-bżonn ta' avverbju, pereżempju Ġera ġirja tajba. Madankollu, fit-Taljan jiġri l-istess ħaġa bħalma jiġri fil-Malti, fejn kelma tiġi repituta biex timmodifika element ieħor tas-sentenza, ngħidu aħna passo passo fis-sentenza Avanzo passo passo. Wieħed jista' jargumenta li f'dan il-mekkaniżmu, l-ewwel element ikun nom u t-tieni wieħed ikun nom ukoll. Ir-riżultat huwa nom kompost li għandu funzoni Il-probabilità hija li l-Malti ħa din is-sistema mit-Taljan, x'aktarx f'xi perijodu fejn kien hawn il-bilingwiżmu bejn il-Malti u t-Taljan, u l-Maltin issellfu dawn lespressjonijiet mit-Taljan u addottaw din is-sistema. Iżda din l-istqarrija tal-aħħar hija biss ipoteżi u tirrekjedi studju dijakroniku aktar fil-fond biex tiġi mirfuda. Il-punt ta' interess f'din il-binja huwa li, filwaqt li fit-Taljan iżomm bejn wieħed u ieħor listess tifsira (anki jekk din tiġi intensifikata), fil-Malti t-tifsira tal-kelma oriġinali ħafna drabi tinbidel. Ngħidu aħna, fejn is-sentenza mmodifikata minn aġġettiv Qara ħafif tfisser li qara ktieb li ma kienx impenjattiv, Qara l-ktieb ħafif ħafif tfisser li kemm qalleb daqsxejn ġo fih biex jieħu l-idea ġenerali ta' fuqiex inhu. L-istess jiġri għallprepożizzjonijiet, fejn it-tifsira tagħhom tiġi intensifikata. Jiġifieri, jekk nieħdu lprepożizzjoni fuq, li tfisser l-oppost ta' taħt, b'din il-binja tiġi fuq fuq, li hija avverbju li jfisser b'mod superfiċjali. Man-nomi, din il-binja tagħti sens ta' 'waħda wara l-oħra', jiġifieri, jekk ngħidu Inżel tarġa ikunu qed nikkmandaw lil xi ħadd jinżel tarġa waħda, iżda jekk ngħidu Inżel tarġa tarġa tfisser li trid tinżel it-taraġ kollu tarġa waħda wara loħra, u mhux tnejn tnejn, pereżempju. Jiġifieri hawnhekk qed niddeskrivu l-mod kif wieħed għandu jinżel it-taraġ u mhux in-numru ta' tarġiet li jrid jinżel. Il-verbi mmodifikati minn avverbju ta' riduplikazzjoni jieħdu sens ta' intensifikazzjoni jew ta' aktar attenzjoni lejn l-irqaqat li jippreżenta l-verb, pereżempju, Ħalliel ikesslek tfisser li joqgħod għassa qabel ma jaħbat, filwaqt li Daħal inkiss inkiss tfisser li hu u dieħel qagħad jgħasses il-ħin kollu. L-avverbju f'din il-binja jista' juri ħeġġa u urġenza f'dak li hu t-tifsira oriġinali tiegħu, bħalma naraw fis-sentenza Kiel malajr malajr u telaq. Din il-forma ma tantx hi produttiva għall-avverbji hekk minħabba n-nuqqas ta' avverbji 'puri', bħal mhu malajr, li għandhom forma u funzjoni ta' avverbju biss. Mal-avverbji ta' min isemmi li din il-binja lanqas mhi produttiva fejn jidħlu l-prepożizzjonijiet, pereżempju fuq fuq, u l-verbi, bħal inkiss inkiss, iżda l-aktar li nsibu minn dawn huma l-aġġettivi u n-nomi. Ħafna avverbji fil-Malti huma komposti, jiġifieri jingħaqdu ma xi kelma oħra jew iżjed biex jispeċifikaw it-tifsira tagħhom. F'Tabella 2 li ġejja nistgħu naraw uħud minn dawn leżempji. Il-fatt li maż-żmien ħafna minn dawn l-avverbji tgħaqqdu ortografikament jagħti ħjiel ta' x'hemm għaddej f'moħħ il-kelliem nattiv; dan ifisser li għall-kelliem tal-Malti dawn ilkunċetti ma baqgħux mifrudin imma twaħħdu. Ninnutaw li l-biċċa l-kbira ta' dawn lespressjonijiet huma avverbji taż-żmien u li, fil-fatt, ħafna mill-eżempji li jaqgħu taħt din il-kategorija twaħħdu ortografikament. Dan jurina li l-kunċett taż-żmien f'moħħ dawn ilkelliema ma baqax jissarraf f'direzzjoni lejn perijodu imma saru jikkonsidrawh bħala perijodu sħiħ. Dan narawh anki f'avverbji oħrajn, fejn, pereżempju, sirna naraw espressjonijiet bħal Mur hemm imbagħad ejja hawn, minflok Mur 'l hemm imbagħad ejja 'l hawn. Ikun interessanti kieku wieħed kellu jagħmel studju tal-korp fuq dan il-moviment biex jara liem hu l-varjant l-aktar popolari u jekk hemmx xi distinzjoni bejniethom f'moħħ il-kelliem nattiv tal-Malti. Iżda għal dan ix-xogħol nixtieq niffoka fuq l-istrutturi avverbjali biex noħloq sies sod, li fuqu jistgħu jinbnew aktar xogħlijiet. Punt ieħor huwa dwar l-avverbji tar-raġuni; minkejja l-ewwel erba' eżempji mniżżlin f'Tabella 2 jagħtu l-istess sens ta' raġuni, mhux kollha jistgħu jintużaw bl-istess mod. Ngħidu aħna, is-sentenzi f'eżempji [Iii.a.] sa [Iii.c.] kollha huma possibbli, iżda eżempju [Iii.d.] mhuwiex aċċettabbli. Ir-raġuni ta' dan jista' jkun li filwaqt li l-konġunzjonijiet preżenti f'eżempji [Iii.a.], [Iii.b.] u [Iii.c.] jintużaw ukoll biex jintroduċu mistoqsija, jistgħu jintużaw biex jagħtu kemm ir-raġuni u kemm l-iskop ta' xi ħaġa, l-konġunzjoni f'eżempju [Iii.d.] tista' turi biss raġuni. Ma nafx għaliex ġie. lii.b. Ma nafx għalfejn ġie. lii.c. Ma nafx għal xiex ġie. lii.d. *Ma nafx għax ġie. Fejn jidħol il-kliem kompost, ġieli diffiċli li niddeċiedu jekk żewġ kelmiet humiex komposti, bħal filgħodu, jew jekk fil-fatt ikunux frażali, bħal mhuma minn fuq. Però għal diskussjoni aktar iddettaljata fuq dan is-suġġett wieħed jista' jirreferi għall-artiklu ta' Kategoriji grammatikali oħrajn bħala avverbji L-Aġġettivi bħala avverbji Borg (139) jagħmel referenza għall-aġġettivi li jaqdu l-funzjoni ta' avverbju, iżda għallkuntrarju ta' kif jagħmlu meta jiffunzjonaw bħala aġġettivi, bħala avverbji ma jinflettux ruħhom skont in-nom li qed jikkwalifikaw. Ngħidu aħna, meta tieħu l-funzjoni ta' aġġettiv, il-modifikatur 'tajjeb' jinfletti ruħu biex jaqbel man-nom, pereżempju Kemm ġewk tajbin il-pastini. Mill-banda l-oħra meta tieħu l-funzjoni ta' avverbju, jieħu wkoll il-kwalitajiet formali tagħhom billi ma jinflettix. Hekk naraw li fis-sentenza Oħti sajret il-pizza tajjeb jibqa' fil-forma mhux immarkata, li fil-każ tal-Malti hija identika għall-forma maskil singular. Dan jgħodd għal kull modifikatur li jista' jiffunzjona kemm ta' aġġettiv u kemm ta' avverbju. Raġuni oħra ta' dan il-fenomenu, din id-darba ta' xeħta aktar intwittiva, hija li l-fatt li dan it-tip ta' avverbju ġeneralment jikkwalifika verb, u dan jagħmilha diffiċli biex il-kelliem jassenja ġens għax verb m'għandux ġens grammatikali tiegħu nnifsu, imma juri l-ġens tas-suġġett tiegħu permezz tal-inflessjoni. B'hekk il-morfoloġija mentali talkelliem tħallih fid-default, fil-maskil singular. Forsi minflok insejħulhom aġġettivi b'funzjoni avverbjali, aħjar ngħidu li huma dawn it-tip ta' kliem huma modifikaturi, u ġieli jaqdu l-funzjoni aġġettivali, fejn jinflettu skont l-għadd u l-ġens, u ġieli jaqdu l-funzjoni avverbjali fejn jieħdu l-forma mhux immarkata tal-maskil singular, allevolja ma jkunux qed jirreferu għal xi ħaġa la maskila u la fis-singular. Fost dawn il-modifikaturi nsibu tajjeb (mort tajjeb fl-eżami), ħażin (ftehmna ħażin), sabiħ (jilbsu sabiħ), ikrah (tpinġi ikrah), kbir (jara kbir), differenti (qed narak differenti), l-istess? (dejjem nieklu l-istess) (niktellmu fuq dan l-eżempju aktar 'il quddiem) u ċar (tkellem ċar). Kif naraw minn din il-lista, waqt li l-biċċa l-kbira ta' dawn l-aġġettivi huma ta' nisel Semitiku, mhumiex ristretti għal dan il-grupp biss, imma jidħlu anki modifikatur ta' nisel Rumanz, bħal differenti u ċar (li, iżda, anki fil-funzjoni aġġettivali tagħhom ma jinflettux). Il-każ ta' l-istess jevoka l-ħsieb il-għaliex mhuwiex ċar jekk il-kelma, bħal mhu miġjub fleżempju Dejjem nieklu l-istess, tiffunzjonax bħala avverbju, billi tiddeskrivi l-mod ta' kif nieklu, jew jekk hix sempliċiment aġġettiv fejn in-nom li tikkwalifika jitħalla barra b'mod fakulattiv, ngħidu aħna Dejjem nieklu l-istess (ikel). Din l-ambigwità tippermettilu jiġi interpretat biż-żewġ modijiet. L-imperfett bħala avverbju Fl-istess artiklu Borg (139) jirreferi għall-verbi fl-imperfett li jieħdu funzjoni avverbjali bħal jiġri fis-sentenza Telaq jiġri fejn, skontu, jiġri qed jimmodifika il-verb telaq, jiġifieri qed juri kif telaq. Però jekk nieħdu dan l-argument mill-perspettiva tal-aspett, f'dan l-eżempju lverb telaq juri wkoll l-ingressività tal-aspett fażiku. Dan ifisser li l-verb telaq, bħala l-verb awżiljarju perifrastiku, qed jiddiskrivi f'liem fażi jinsab fiha l-verb prinċipali, li f'dan il-każ huwa jiġri. B'dan il-mod nistgħu nargumentaw li fil-fatt il-verb telaq jista' jkun dak li għandu l-funzjoni avverbjali. Iżda din l-interpretazzjoni tgħodd biss għal xi verbi magħżulin, pereżempju fetaħ, qabad u rama. Biex inkomplu fuq dan l-argument, Borg (139) isostni li l-verb fl-imperfett jista' jiġi mmodifikat minn verb fl-imperfett ieħor, u jġib l-eżempju ta' Telaq jimxi jiġri. Dan għal darba oħra jsaħħaħ l-argument tiegħu li jimxi għandu funzjoni avverbjali, għax qed jerġa' jiġi mmodifikat biex ifisser kif qed jimxi. Madankollu, l-argument ewlieni ta' Borg ikompli jissaħħaħ meta nieħdu eżempji oħrajn, ngħidu aħna, ħareġ jibki. Hawnhekk naraw biċ- ċar li f'dan il-każ il-verb jibki huwa fil-fatt modifikatur avverbjali tal-verb ħareġ għax qed juri f'liema stat (ta' biki) xi ħadd ħareġ. Naraw ukoll li din il-binja tista' tfisser ukoll irraġuni, għaliex Ħareġ jibki tista' tfisser ukoll li ħareġ biex jibki. Din l-interpretazzjoni tapplika wkoll għal eżempji oħrajn, ngħidu aħna, Daħal jinħasel, fejn jinħasel qed juri liskop il-għaliex 'daħal'. Hawnhekk naħseb li importanti li niddistingwu bejn iż-żewġ tipi ta' funzjonijiet avverbjali li jistgħu jkollhom il-verbi fl-imperfett. Fis-sentenza Ħareġ jgħajjat il-verb jgħajjat qed jiddeskrivi kif ġrat l-azzjoni, filwaqt li fis-sentenza Ħareġ jixtri qed naraw il-għaliex qed isseħħ l-azzjoni. Ta' min isemmi, però, li meta dawn il-binjiet juru l-kif, f'ħafna każi tidħol daqsxejn ambigwità minħabba li dawn dejjem jistgħu jiġu interpretati li qed juru r-raġuni, bħal fil-każ ta' Ħareġ jgħajjat. Din l-analiżi tal-verb awżiljarju tgħodd mhux biss għall-verbi awżiljarji perifrastiċi li jaqgħu taħt l-ingressivi, imma anki għall-inkoattiv (sar jiħmar), kontinwattivi (kompla jimxi), l-iterattivi (nerġa' nibki), id-durattivi (qagħad jirrabja) u t-terminattivi (waqaf jgħajjat). Minn dan l-argument nistgħu niġbru li, bħala awżiljarji, dawn il-verbi minnhom infushom għandhom sens ta' modifikazzjoni, allura b'mod intwittiv jinftehmu li l-awżiljarji qed jimmodifikaw il-verbi prinċipali, u b'hekk kważi jieħu funzjoni avverbjali f'sens wiesa'. Sentenzi oħrajn li mad-daqqa t'għajn jidhru li jixbhu dan l-eżempju li jagħti oriġinarjament Borg, jinkludu Qam iwerżaq, Ħareġ jgħajjat u Niżel jgħaġġel. Minkejja li dawn is-sentenzi jidhru li għandhom l-istess struttura sintattika bħall-eżepmju Telaq jiġri, differenza importanti hi l-verbi prinċipali (qam, ħareġ u niżel) ma jagħmlux mal-grupp ta' verbi li jistgħu jkunu awżiljarji perifrastiċi. B'hekk nistgħu ngħidu li l-argument ta' Borg ma kienx żbaljat, u fil-fatt il-verbi fl-imperfett jistgħu jaqdu funzjoni avverbjali, imma rridu noqogħdu attenti għas-semantika u għall-funzjoni morfoloġika tal-verb ewlieni. Il-verbi iwerżaq, jgħajjat u jgħaġġel f'dawn l-eżempju huma meqjusin bħala avverbjali minħabba li mhumiex qed ikunu kwalifikati b'xi mod mill-frażi verbali tas-sentenzi, imma qed jikkwalifikaw il-verb prinċipali huma. Il-partiċipju passiv bħala avverbju Simili tal-punt preċidenti hija l-idea tal-partiċipju passiv użat bħala avverbju, ngħidu aħna, Ħareġ imbellah jew Daħal irrabjat. Il-kwistjoni li tinqala' hawnhekk hija jekk dawn il-partiċipji humiex qed jikkwalifikaw il-verbi jew jekk humiex jikkwalifikaw xi espressjonijiet fakulattivi, bħal, pereżempju, il-pronomi jew is-suġġetti tas-sentenza. Madankollu, l-intwizzjoni ta' kelliem nattiv tgħidilna li, bħall-verbi fl-imperfett, dawn ilpartiċipji passivi jintużaw biex jispjegaw kif seħħet l-azzjoni, minħabba li l-perspettiva talkelliem hija fuq dak li qed jiġri minn barra u mhux minn dak li qed iħoss minn ġewwa ssuġġett. Fil-fatt, eżempju [Iii] juri kif il-kelliema jistgħu jiddeskrivu biss dik is-sitwazzjoni li qed jaraw quddiemhom u mhux dak li jiġri li mbagħad tiġi riflessa fl-azzjoni. Minħabba dan, wieħed jista' jasal għall-konklużjoni li l-partiċipju passiv ma jkunx qed jimmodifika lverb, u allura jaqdi funzjoni avverbjali, iżda jkun qed jirrifletti l-istat li jinsab fih is-suġġett, u allura jkun qed jiffunzjona bħala aġġettiv. Dan joħroġ ċar minn eżempju [Iiii] ukoll minħabba li dan l-eżempju jagħmilha evidenti li l-partiċipju passiv qed jirreferi għassuġġett u mhux il-verb. Daħal qisu rrabjat imma fir-realtà ma kien irrabjat xejn. Din il-konklużjoni tiġi kkonfermata mill-fatt li jekk inżidu aktar elementi mas-sentenza, listruttura tixhed li r-relazzjoni hija bejn is-suġġett u l-partiċju passiv, ngħidu aħna, Ħareġ mit-teatru mbellah b'dak li ra, jew Daħal id-dar irrabjat għal ommu. B'hekk, meta din ilbinja jkollha l-elementi miżjuda, tkun iktar faċli li wieħed jargumenta li minflok li lpartiċpju qed jiddiskrivi kif seħħ il-verb, qed jiddeskrivi l-istat li jinsab fih is-suġġett waqt li qed iwettaq l-azzjoni. Għal dawn ir-raġunijiet kollha wieħed jista' jgħid li din il-binja mhijiex avverbjali, imma hija eżempju ta' predikazzjoni sekondarja, li fil-biċċa l-kbira tagħha dejjem ikollha funzjoni aġġettivali. Il-Malti għandu numru ta' psewdoverbi, li huma elementi lingwistiċi li jkollhom xi kwalitajiet tal-verbi, iżda ma jipposseduhomx kollha. Fost il-lista li jagħti Peterson (187) insibu donn-, fi-, għad-, għand-, għodd- u qis-. Xi wħud minn dawn jistgħu jiffunzjonaw bħala avverbji f'ċerti każijiet, fis-sies li qed jagħtu informazzjoni fuq il-mod ta' kif saret lazzjoni espressa mill-verb. Donn- jintuża biex titrattab il-qawwa tal-verb, jew biex jagħti x'jifhem li dak li qed jintqal huwa ta' opinjoni personali, pereżempju Donnu nfixel xħin ra d-demm, jew anki biex joħroġ xi xebh, pereżempju Donnu pappagall, jirrepeti kulma jisma'. Dan il-psewdoverb marbut ħafna mal-psewdoverb qis- li wkoll joħroġ ix-xebh, Qisni qatt ma għamilt dan ix-xogħol. Dawn jistgħu jitqiesu bħala avverbjali minħabba li qed jimmodifikaw iċ-ċertezza tal-affirmazzjoni. Għad- jintuża biex juri azzjoni għadha ma seħħitx imma li aktarx dalwaqt isseħħ, ngħidu aħna, It-tifel għadu ma daħalx. Is-sens avverbjali joħroġ minn dan peress li jagħti x'jifhem li hemm azzjoni mistennija, iżid kwalità ma' fatt ippreżentat mill-verb. Dan relatat mal-verb beda, għaliex minnu nnifsu, f'ċerti użi jimplika l-bidu ta' xi ħaġa, ngħidu aħna Għadha tielgħa x-xemx. Għand-, fost id-diversi tifsiriet li għandu, ifisser ukoll il-possess meta użat bħala psewdoverb, jew lokazzjoni meta użat bħala prepożizzjoni, u għalhekk tista' tintuża avverbjalment, pereżempju, Il-kotba qegħdin għandi. Għodd- tagħti dan is-sens ta' kważi, perkażu Għoddni waqajt għal wiċċi fejn qed turi li l-azzjoni għal ftit kienet se sseħħ imma ma seħħitx. Interessanti li f'ċertu każijiet għodd- u kważi jistgħu joqogħdu t-tnejn, pereżempju Kważi wasalt u Għoddni wasalt. Mandankollu, għodd- qisha dejjem iġġorr magħha sens negattiv, ngħidu aħna, Kont għoddni wasalt meta qabdet ix-xita, filwaqt li kważi tista' tintuża kemm f'sitwazzjoni negattiva Kważi ksirt sieqi, kif ukoll f'sitwazzjoni posittiva jew newtrali, Kważi kiltu kollu. Il-Frażi u s-Sentenza Subordinata Avverbjali Importanti għal din it-taqsima biex niddistingwu bejn frażi avverbjali u sentenza avverbjali. Frażi avverbjali hija introdotta minn prepożizzjoni u ma tinkludix verb, pereżempju taret taħt il-mina, niltaqgħu wara s-siegħa. Sentenza subordinata avverbjali hija introdotta minn konġunzjoni subordinattiva imma l-argument tiegħu ġeneralment ikollu verb, pereżemju Imur xħin tinżel ix-xemx, Taret biex tieħu ħsieb il-bejta, Niltaqgħu fejn taħdem ommi. Il-frażi avverbjali Il-prepożizzjoni Kif għidna fl-ewwel kapitlu, f'ċerti każijiet, il-Malti żamm mas-sistemi Għarbin tiegħu billi juża l-mekkaniżmu tal-binja bi prepożizzjoni biex joħloq forom avverbjali li juru l-mod. Hekk naraw li bħalma fl-Għarbi tista' tgħid bisur'a ja', fil-Malti tista' tgħid ukoll Ġie blgħaġla. Eżempji oħrajn jinkludu bil-mod, bil-herra, bis-saħħa. Madankollu, ċerti aspetti mill-grammatika li jiġu implimentati fl-Għarbi, ngħidu aħna, l-akkużattiv, ma setax jissarraf fil-Malti minħabba li l-Malti tilef numru minn dawn il-forom. Mistoqsija tajba tkun jekk il-prepożizzjoni bi hijiex l-unika waħda b'din il-funzjoni avverbjali. Ir-risposta hija waħda kumplessa; filwaqt li prepożizzjonijiet oħrajn bħal fi, ġo, taħt u għal joħolqu sentenzi prepożizzjonali avverbjali, bi hija l-unika waħda li toħloq frażi avverbjali li turi manjiera. Dan jista' jkun riżultat tas-semantika tagħhom, fejn bi, għax għandha dan is-sens ta' manjiera, kemm fejn jidħlu kwalitajiet, pereżempju, Tkellem bil-herra, u kemm biex tispjega kif twettqet azzjoni, pereżempju, Mar bil-mixi, minnha nnifisha għandha kwalitajiet avverbjali. Fi kliem ieħor, il-prepożizzjoni bi għandha mill-inqas żewġ tifisiriet: tista' tfisser kif jew tista' tfisser biex. Irridu ngħarfu ddifferenza bejn l-użu avverbjali ta' sentenza prepożizzjonali b'bi, u l-użu aġġettivali tagħha; eżempju [Iiv.] juri l-użu avverbjali, filwaqt li eżempju [Iv.] juri l-istess binja imma b'funzjoni aġġettivali. Mar għalih bil-karozza. lv. Ir-raġel bil-kappell. Tarf ieħor li nistgħu naqbdu miegħu huwa jekk il-prepożizzjonijiet dejjem jeħdux l-artiklu fil-binja avverbjali jew le. Il-prepożizzjoni bi tista' toqgħod biss ma' frażijiet nominali u għalhekk, bħal kull prepożizzjoni oħra, hemm il-possibilità li tieħu l-artiklu jew le. Fil-fatt, nistgħu ngħidu li fil-funzjoni avverbjali tagħha ġeneralment dejjem tieħu l-artiklu, bħal filkaż tas-sentenzi [Ivi.a.] sa [Ivi.c.]. Iżda kwalinke prepożizzjoni tista' tieħu nom definit jew mhux definit permezz tal-artiklu. Li hu interessanti hu li jekk in-nom jerġa' jiġi kkwalifikat minn aġġettiv li ma tagħżilx entità partikolari, l-artiklu jaqa', ngħidu aħna, bħalma naraw fis-sentenzi [Ivii.a.] sa [Ivii.c.]. Inqabblu dawn l-eżempji mas-sentenza [Ivii.d.], naraw li f'dan il-każ, is-sentenza aġġettivali qiegħda b'tali mod li tagħżel is-sitwazzjoni minn sitwazzjonijiet oħrajn. Dawn l-osservazzjonijiet juru li n-nom li qed jikkwalifikaw l-azzjoni dejjem irid ikun definit b'xi mod, anki jekk mhux bl-artiklu, u dan juri li jkun qed jirreferi għal okkurrenza ta' azzjoni partikolari. Ġejna bil-karozza. Daħaq bis-skossi. Ġejna b'karozza waħda. lvii.b. Daħaq b'skossi qosra. Tkellem bl-arroganza ta' xi ħadd li jaf kollox. Kif semmejna fl-ewwel kapitlu, apparti l-kategorija tradizzjonali ta' partiċella li tingħatalhom, il-prepożizzjonijiet jistgħu jiffunzjonaw ukoll bħala psewdoverbi. Meta jaqdu din il-funzjoni, donnhom jinqabdu bejn żewġ settijiet ta' kwalitajiet. Dan nistgħu narawh mill-eżempji, Il-ktieb fih ħafna artikli, fejn it-tifsira semantika tal-prepożizzjoni donnha titrażżan xi ftit u minflok isiru bħal espressjonijiet fissi. Madankollu ma tantx nistgħu nistħqu li din il-funzjoni hija kompletament avverbjali, għax f'dawn l-eżempji aktar ixeqilbu lejn l-argument tal-verb. Elementi bħal Filgħodu, Għall-ħabta tas-sebgħa, Inkiser fit-taraġ u Il-parking bil-flus huma eżempji tajbin ta' kif il-prepożizzjonijiet jistgħu jinqdew biex ifissru funzjoni avverbjali. Interessanti li naqbdu d-differenza bejn filgħodu u fit-taraġ; għalkemm it-tnejn li huma juru xi forma ta' lokazzjoni, l-ewwel waħda fiż-żmien u l-oħra fl-ispazju, il-kelma filgħodu u kliem ieħor li jixbahha donnu tilef dan is-sens ta' deissi diretta. Jiġifieri m'għadux fil-grammatika mentali tal-kelliem nattiv li dan il-kliem qed jagħżel perijodu u jippunta lejh. Minflok dan sar jirreferi għall-perijodu fih innifsu. Kliem ta' din ix-xorta jinkludi filgħaxija, billejl, binhar, filwaqt u dalwaqt. Fil-fatt, kif semmejna diġà fit-taqsima 2.2, dan il-fenomenu ħafna drabi jkun mirfud mill-ortografija. Mill-banda l-oħra dawk li jallokaw post ma japplikax għalihom dan il-fenomenu. Dawn il-frażijiet jiffunzjonaw bħala avverbji u mhux bħala argument tal-verb għax qegħdin iżidu informazzjoni żejda massentenza u mhux ikompluha. Ngħidu aħna, hemm differenza fil-frażi fil-kantina bejn Niżel fil-kantina, fejn hija argument, u Żfint fil-kantina, fejn hija sentenza prepożizzjonali b'funzjoni avverbjali. L-oġġett assolut ikkwalifikat u s-suffis -un Il-Malti jixbah l-Għarbi fl-użu tal-oġġett assolut ikkwalifikat, ngħidu aħna, waqa' waqgħa kbira, imma bl-akkużattiv mhux immarkat. Hawnhekk naraw verb u frażi nominali b'funzjoni avverbjali, għaliex qed tiddeskrivi kif waqa'. Huwa interessanti kif din il-binja mbagħad ntgħaġnet mas-suffiss Sqalli –one, li jimmarka l-akkrexxattiv. B'hekk naraw binjiet bħal Raqad raqda raqdun li tfisser 'raqad raqda tajba/twila'. Madankollu, għalkemm dan is-suffiss huwa produttiv ħafna man-nomi, ngħidu aħna, furkettun, kuċċarun, sinjurun, meta dawn in-nomi kienu jkunu parti mill-oġġett assolut donnu joqgħod biss ma' erba' eżempji arbitrarji, ngħidu aħna, raqad raqda raqdun, qabeż qabża qabżun, qasam qasma qasmun. Naraw differenza wkoll bejn dawn l-eżempji li għadna kemm semmejna u, pereżempju, Kilna ikla iklun, fejn f'dan il-każ ma tiġix funzjoni avverbjali imma kumpliment, għaliex ikla iklun hija l-oġġett diett tal-verb kiel, mentri raqad huwa verb intransittiv u raqda raqdun mhijiex l-oġġett tiegħu. Il-binja 'b'mod + aġġettiv' jew is-suffiss '–ment' Ċerti frażijiet avverbjali jistgħu joħorġu minn aġġettivi li jsegwu u li jimmodifikaw il-frażi b'mod, bħalma naraw b'mod naturali, b'mod speċjali u b'mod dirett. Felice Pace (81) jirreferi għal dan it-tip ta' avverbji u jqabbilhom ma' dawn li jieħdu s-suffiss Taljan –ment. Saħansitra Felice Pace (80) jasal jistqarr kif kelma tista' tidħol fiż-żewġ mekkaniżmi u li dawn il-forom jikkoeżistu u jintużaw bl-istess mod, pereżempju b'mod regolari u regolarment. Għalih dawn għandhom l-istess tifsira u jistgħu jitbiddlu bejniethom. Però lewwel nett nistgħu ninnutaw li mhux kull aġġettiv jista' joqgħod għaż-żewġ mekkaniżmi avverbjali. Pereżempju, filwaqt li ngħidu verament, ma nistgħux ngħidu *b'mod veru. Blistess mod nistgħu ngħidu b'mod arroganti iżda ma ngħidux *arrogantament. It-tieni punt li nixtieq noħroġ huwa li minkejja li hemm xi kliem li joqgħod għaż-żewġ mekkaniżmi, dan ma jfissirx li, f'kull każ, iż-żewġ forom li jinħolqu jfissru l-istess ħaġa jew li espressjoni waħda tista' tintuża flok l-oħra. Dan joħroġ fl-eżempji li ġejjin fejn f'[Iviii.a.] l-avverbji bil-ment qed jagħtu bixra ġenerali lis-sentenza kollha u f'[Iix.a] lavverbju qed jiġbor il-qofol tas-sitwazzjoni, u qed jikkwalifika s-sentenza sħiħa wkoll. F'[Iviii.b.] u [Iix.b.] l-avverbju bil-binja b'mod + aġġettiv qed jimmodifka l-frażi verbali. Irridu prattikament nibdew mill-bidu. lix.b. Irridu naslu b'mod prattiku. Naraw li l-avverbji li jispiċċaw bis-suffiss –ment għandhom ħabta jitfgħu perspettiva ġenerali ta' opinjoni jew attitudni fuq is-sentenza sħiħa, filwaqt li l-binja b'mod tagħlaq ilfirxa tagħha għall-verb tas-sentenza biss. Għalhekk nistgħu naslu għall-konklużjoni li fejn l-avverbji bis-suffiss –ment jistgħu jimmodifikaw sentenzi sħaħ, għalkemm mhux dejjem, bħal, ngħidu aħna, faċilment, kif ukoll elementi partikolari tas-sentenza, lavverbji bil-binja b'mod + aġettiv għandhom tendenza jimmodifikaw il-frażi verbali biss. Fuq dan, il-binja b'mod tista' tintuża wkoll ma' sentenzi subordinati li jieħdu l-pożizzjoni ta' aġġettiv biex jagħtihom bixra avverbjali, ngħidu aħna Ridna li noħorġu l-fatti b'mod li ma noffenduhomx, fejn b'mod li ma noffenduhomx għandha funzjoni avverbjali. Naraw li f'dan il-każ il-binja b'mod fil-fatt tkun qed timmodifika sentenza subordinata oħra, li f'dan il-każ hija li noħorġu l-fatti u mhux is-sentenza l-prinċipali. Apparti dan, il-binja b'mod tista' tirristrinġi l-firxa tal-modifikazzjoni tagħha għall-verb u l-oġġett ta' sentenza prinċipali, ngħidu aħna, Il-poeta ħareġ il-ħsus b'mod allegoriku, fejn qed timmodifika biss il-biċċa ħareġ il-ħsus. Il-pożizzjoni tal-avverbji bis-suffiss –ment tvarja ħafna, kif nistgħu naraw minn l-eżempji [Ix.a.] u [Ix.b.]: Il-bini huwa intrinsikament ikkumplikat. lx.b. Emozzjonalment, m'għad fadallu xejn. lx.c. Kulturalment, in-nies tal-pajjiżi tal-Lvant iħobbu jilqgħu n-nies f'darhom. Eżempju [Ix.a.] juri avverbju bis-suffiss –ment li qed jimmodifika biss l-aġġettiv, u allura jkun jista' joqgħod biss quddiemu (intrinsikament ikkumplikat), warajh (ikkumplikat intrinsikament), jew l-iktar wara s-suġġett (Il-bini, intrinsikament, huwa kkumplikat). Millbanda l-oħra, eżempju [Ix.b.] qed jirreferi għal livell partikolari tal-qagħda ta' bniedem, qed jitkellem fuq bixra, allura huwa avverbju sentenzjali iżda l-firxa tiegħu hija aktar ristretta. B'hekk ikun jista' jieħu biss pożizzjoni inizzjali jew fit-tarf aħħari. Eżempju [Ix.c.], iżda, huwa avverbju sentenzjali imma jagħti l-kwalità li jfisser li t-tifsira hija aktar mifruxa, u allura bħala avverbju jkun jista' joqgħod f'aktar pożizzjonijiet apparti dik ippreżentata fl-eżempju, kif naraw minn sentenzi [Ix.d.] sa [Ix.g.] In-nies tal-pajjiżi tal-Lvant, kulturalment, iħobbu jilqgħu n-nies f'darhom. lx.f. In-nies tal-pajjiżi tal-Lvant iħobbu, kulturalment, jilqgħu n-nies f'darhom. lx.g. In-nies tal-pajjiżi tal-Lvant iħobbu jilqgħu n-nies, kulturalment, f'darhom. lx.h. In-nies tal-pajjiżi tal-Lvant iħobbu jilqgħu n-nies f'darhom, kulturalment. L-avverbji bil-binja b'mod + aġġettiv li jimmodifikaw is-sentenza sħiħa jġibu ruħhom bħall-avverbji sentenzjali bis-suffiss –ment, jiġifieri meta jkunu qed jagħtu lemħa lejn qagħda ġenerali bħal eżempji [Ixi.a.] u [Ixi.b.], ikunu liberi ħafna fil-pożizzjoni tagħhom. Iżda fil-każ ta' eżempju [Ixi.c.] l-avverbju qed jikkwalifika biss il-verb, allura l-pożizzjoni tiegħu hija marbuta li tiġi warajh. B'mod ġenerali, in-nies ma jagħtux kas tal-ambjent. lxi.b. In-nies, b'mod irrisponsabbli, jarmu ż-żibel bl-addoċċ. lxi.c. Il-mastrudaxxa jaħdem l-injam b'mod partikolari. L-użu tal-aġġettiv definit Fejn lingwi oħrajn jużaw l-avverbji, kif naraw fl-Ingliż ngħidu The boy slyly got his way, jew bit-Taljan Furbescamente il ragazzo ha ottenuto il suo desiderio, il-Malti kultant juża il-binja nom definit aġġettiv definit, ngħidu aħna It-tifel l-intelliġenti biex joħroġ l-istess sens, allevolja li fil-Malti dan ma jiġix avverbju imma aġġettiv. B'hekk is-sentenza ppreżentata bl-Ingliż u bit-Taljan fil-Malti tiġi It-tifel il-makakk ġabha żewġ. Iżda, għal darba oħra, ma nistgħux ngħidu li dan huwa mod kif jitfisser is-sens avverbjali bil-Malti, għax dan huwa fil-fatt mekkaniżmu aġġettivali. Fl-eżempju li għandna, nafu biss li t-tifel huwa makakk, imma m'għandna xejn x'jagħtina ħjiel li din il-kwalità tat-tifel kellha x'taqsam mal-azzjoni ppreżentata mis-sentenza. L-uniku ħjiel żgħir li nistgħu niġbru huwa li la dan l-aġġettiv intuża b'mod kważi superfluwu, nistgħu nobsru li din il-kwalità affettwat b'xi mod l-azzjoni. Is-sentenzi subordinati avverbjali jinqasmu skont it-tip ta' avverbju li jibdew bihom, jiġifieri, tar-raġuni, tal-iskop, taż-żmien u anki tal-post. tar-raġuni Is-sentenzi subordinati avverbjali tar-raġuni ġeneralment ikunu jibdew b'konġunzjoni subordinata li tkun segwita minn verb, pereżempju Tela' l-Belt għax ried jixtri żarbun. Dawn il-verbi jistgħu jkunu f'kwalinkwe temp; perfett: Tela' l-Belt għax qabżitlu d-dar, limperfett: Tela' l-Belt għax jrid imur jara film, u fil-futur: Tela' l-Belt għax se jixtri kompjuter. Anki meta l-avverbji tar-raġuni jkunu segwiti minn hemm, din xorta tgħodd bħala verb minħabba li f'dan il-każ tkun qed tintuża bħala 'jeżisti' jew 'huwa', bħal fissentenza Tela' l-Belt għax id-dar m'hemmx sabiħ. Inkunu ċerti li l-funzjoni ta' din ilkelma tkun ta' verb meta tkun tista' tieħu n-negattiv. Naraw li fl-ewwel erba' eżempji, issuġġett huwa l-istess wieħed tas-sentenza subordinata, iżda fl-aħħar wieħed, is-suġġett tas-sentenza subordinata huwa l-oġġett tas-sentenza prinċipali. Apparti dawn ilpossibilitajiet, is-suġġett tas-sentenza subordinata jista' jkun element ġdid, pereżempju Tela' l-Belt għax oħtu riedet tarah. Dan ifisser li s-sentenza avverbjali hija referenzjalment indipendenti mis-sentenza prinċipali, għalhekk jista' jkollha temp, aspett, suġġett u elementi oħra għaliha. Apparti dawn, insibu wkoll sentenzi subordinati avverbjali ta' raġuni li jkunu segwiti minn aġġettivi, pereżempju Baqa' jħares lejn il-pittura għax kienet sabiħa, jew partiċipji passivi, pereżempju Qatilha għax huwa kien miġnun. taż-żmien Is-sentenzi subordinati taż-żmien ikunu magħmulin minn verbi li jkun fil-perfett, bħal f'eżempju [Ixii.], jew fl-imperfett, bħal f'eżempju [Ixiii]. F'xi każijiet, jistgħu anki joqogħdu fil-futur, bħal f'eżempju [Ixiv]. Fil-każ tal-konġunzjonijiet subordinattivi meta jew xħin minħabba li ħafna drabi jirreferu għal żewġ sitwazzjonijiet li jseħħu fl-istess ħin, it-temp tal-verbi rrid ikun l-istess. Dawk l-elementi li jixbhu lil dawn is-sentenzi subordinati imma li jkunu segwiti min-nomi jkunu fil-fatt frażijiet avverbjali, Narak wara l-ikel. Is-suġġett ta' dawn is-sentenzi subordinati jistgħu jkunu kwalinkwe element. lxii. Ġew xħin semgħu x'ġara. lxiii. Iż-żwiemel jiġru meta tagħtihom bil-frosta. lxiv. Huma se jaslu fl-istess ġurnata meta se nitilqu aħna. L-avverbju taż-żmien qabel ma, mill-banda l-oħra, ma jaċċettax li s-sentenza subordinata avverbjali li jintroduċi tkun referenzjalment indipendenti mis-sentenza prinċipali, kif naraw minn eżempju [Ixv]. Iżda, is-sentenzi subordinati li jibdew bilkonġunzjoni wara li jidhru li m'għandhomx din ir-relazzjoni mas-sentenza prinċipali, kif jurina l-eżempju [Ixvi]. Qabel ma jitlaq, jiekol platt għaġin. lxvi. L-omm toħlom biz-ziju Kruċ wara li kien ilu seba' snin mejjet. Minn dawn l-eżempji li ħriġna, naraw li d-dipendenza tas-sentenza subordinata avverbjali taż-żmien fuq is-sentenza prinċipali jiddipendi ħafna fuq it-tip ta' konġunzjoni subordinattiva. Ir-relazzjoni li din toħloq bejn iż-żewġ sentenzi tiġi riflessa fil-flessibilità tal-grammatika taż-żewġ sentenzi fejn jidħlu t-temp u l-aspett. ta' skop Is-sentenzi subordinati ta' skop jintużaw ma' frażijiet verbali biss, imma dawn jistgħu jkunu jew fl-imperfett, It-tifel tela' mal-ħajt biex jilħaq is-siġra, jew forsi f'xi varjanti, filperfett, ?It-tifel tela' maċ-ċint biex ra x'hemm. Ninnutaw li f'dan il-każ ma joqgħodx ilfutur, kif nistgħu naraw mill-eżempju Se noħorġu biex niċċelebraw u mhux *Se noħorġu biex se niċċelebraw. Bħat-tip ta' sentenza subordinata ta' qabel, is-suġġett ta' dan it-tip ta' sentenza subordinata jista' jkun jew l-istess bħal tas-sentenza prinċipali, eżempju Irraġel ħareġ l-ikel biex jiekol, jista' jkun l-oġġett tas-sentenza prinċipali, eżempju L-omm tredda l-ulied biex jikbru b'saħħithom, jew element ieħor, Ir-raġel ġibed is-siġġu biex ipoġġi t-tifel. tal-post Is-sentenzi subordinati avverbjali tal-post jistgħu jkollhom l-avverbju tagħhom segwit minn verbi, eżempju Ħadt ngħasa fejn urewna l-aħħar darba, iżda mhux minn nomi, eżempju Poġġejna ħdejn l-istatwa, għax f'dan il-każ din tiġi frażi avverbjali. Il-verbi jistgħu jkunu kemm fil-perfett, bħall-eżempju tal-ewwel, u kemm fl-imperfett It-tifel qiegħed bilqiegħda fejn iħobb joqgħod is-soltu. Is-suġġett tas-sentenza għal darba oħra jista' jkun jew l-istess suġġett tas-sentenza prinċipali, Kanta fejn nintefgħu s-soltu, jew xi element ġdid, Il-ġuvni mar ikellem it-tfajla quddiem id-dar fejn kienet toqgħod. Kif nistgħu nosservaw minn din l-analiżi, is-suġġett tas-sentenzi subordinati avverbjali mhuwiex marbut referenzjalment mas-sentenza prinċipali li minnha jagħmlu parti. Naraw ukoll li filwaqt li s-sentenzi subordinati avverbjali taż-żmien u tar-raġuni jistgħu jieħdu verbi fit-tliet tempijiet, tal-post u tal-iskop jistgħu jieħdu biss il-forma tal-imperfett u fil-perfett, dan minħabba li ħafna drabi l-imperfett jintuża biex ifisser it-temp tal-futur jew għax b'dawn is-sentenzi nkunu rridu nfissru drawwa. Hawnhekk importanti li noħorġu d-differenza bejn l-argument tas-sentenza u sentenza subordinata avverbjali. L-argument ikun parti indispensabbli tas-sentenza, jiġifieri ttifsira li jipprovdi lis-sentenza huwa sinjifikanti għas-sens ġenerali tas-sentenza li joħroġ mill-predikat prinċipali, jiġifieri il-verb, kif nistgħu naraw mis-sentenza Pawlu qalli għaliex qam kmieni, li hija rappreżentata f'Figura 2. Sentenza subordinata avverbjali tagħti informazzjoni lis-sentenza li mhux neċċesarju għat-tifsira tas-sentenza, informazzjoni li s-sentenza prinċipali tgħaddi mingħajrha biex twassal it-tifsira tagħha. Dan narawh fis-sentenza fl-eżempji [Ixvii] u [Ixviii] li huma rrappreżentati minn Figuri 3 u 4 rispettivament. Ilbieraħ Pawlu kanta. lxviii. Pawlu kanta bil-mod. Id-differenza li naraw bejn dawn iż-żewġ avverbji hija li dak ta' eżempju [Ixvii] huwa sentenzjali u jservi biex jagħti sfond temporali lis-sentenza, filwaqt li dak ta' eżempju [Ixviii] huwa verbali, u b'hekk jagħti kwalitajiet żejda dwar il-verb. Konklużjoni Kif nistgħu naraw, il-Malti jidher li juża elementi mit-tliet lingwi barranin li kellhom xi sehem fil-formazzjoni ta' lsienna. Madankollu, kif rajna, il-Malti ma qagħadx fuq dak li ssellef biss imma addatta dawn il-mekkaniżmi biex ħoloq forom oriġinali. F'din it-taqsima se nagħtu ħarsa fuq fuq ta' dak li ddiskutejna fil-kapitli preċedenti. Nibdew bl-avverbju bis-suffiss –ment; kif rajna dawn jistgħu jintużaw bħala avverbji sentenzjali kif ukoll bħala avverbji verbali. Għalkemm ħafna mill-avverbji li huma mibnijin b'dan is-suffiss jistgħu jkunu taż-żewġ tipi, hemm xi wħud li jistgħu jkunu biss avverbji verbali, bħal mhu verament. Fejn jidħlu dawk li jistgħu jkunu kemm avverbji sentenzjali kif ukoll avverbji verbali, il-fattur li jiddetermina sa fejn tasal il-firxa tagħhom hija lpożizzjoni tagħhom fis-sentenza; jiġifieri, jekk dan it-tip ta' avverbju joqgħod f'pożizzjoni inizzjali jew fit-tarf warrani tas-sentenza bil-prosodija l-korretta jieħdu x-xeħta ta' avverbji sentenzjali filwaqt li jiffunzjonaw ta' avverbji verbali jekk jieħdu xi pożizzjoni interna fissentenza. Minkejja li huwa fatt li l-biċċa l-kbira tal-ħafna eżempji li għandna tal-avverbji bis-suffiss –ment fil-Malti huma misslefin mit-Taljan, hemm bidu ta' produttività fihom minħabba li hemm xi erbgħa minnhom li fil-Malti għandhom forma differenti mittraduzzjoni tagħhom fit-Taljan. Nimxu għar-redupplikazzjoni fejn nom, verb, aġġettiv, avverbju jew prepożizzjoni jiġu repetuti biex jagħtu iktar informazzjoni dwar is-sitwazzjoni. Fejn jidħlu l-avverbji u laġġettivi, ir-redupplikazzjoni ħafna drabi għandu sens ta' intensifikazzjoni, pereżempju Daħal malajr malajr jew Il-pupa ħelwa ħelwa. Mill-banda l-oħra, in-nomi u l-verbi jservu bħala deskrizzjoni ta' sitwazzjoni, ngħidu aħna, Nimxu pass pass jew Daħal inkiss inkiss. Il-prepożizzjonijiet li jidħlu f'dan il-mekkaniżmu ġeneralment iġarrbu xi tibdil fittifsira, pereżempju, Kiel kemm kemm toħroġ is-sens ta' kwantità tal-kelma kemm u Il-kliem kompost huwa grupp ta' żewġ kelmiet jew iżjed li jmorru flimkien biex jirreferu għal xi ħaġa aktar speċifika, pereżempju l-kelma għodwa tingħaqad mad-demonstrattiv biex tifforma dalgħodu. F'dawn l-aħħar żminijiet ħafna minn dawn l-espressjonijiet saru jingħaqdu ortografikament, fenomenu li juri l-kunċett ta' dan il-kliem sar jissarraf f'direzzjoni jew stat partikolari. Madankollu ta' min joqgħod attent li ma nħawdux il-kliem kompost mal-frażijiet bħal mhuma minn taħt. Id-differenza hija li l-frażijiet juru biss sitwazzjoni partikolari, ngħidu aħna, It-tifel għadda minn taħt il-mejda, mill-banda l-oħra l-kliem kompost jirreferi għal stat jew sitwazzjoni ġenerali, pereżempju, Qam dalgħodu. F'din is-sentenza, għalkemm dalgħodu qed jirreferi għal żmien partikolari f'din il-ġurnata, mhux qed jagħżel jew jiddeskrivi sitwazzjoni jew azzjoni partikolari. Tul dan ix-xogħol ħriġna d-differenza bejn modifikatur u avverbju. Modifikatur jista' jsib ruħu f'ħafna forom differenti, fosthom hemm l-aġġettiv jew l-avverbju. Ngħidu aħna, sabiħ, huwa modifikatur li jista' jiffunzjona bħala aġġettiiv, pereżempju, It-tfal sbieħ, u b'hekk jinfletti ruħu skont is-suġġett, jew bħala avverbju, pereżempju Ġanni kanta sabiħ, u f'dan il-każ jibqa' fil-forma mhux immarkata. Kif rajna, ġieli kategoriji grammatikali oħrajn jiffunzjonaw bħala avverbji. Jekk nieħdu lverbi, hemm tliet modi kif dawn jistgħu jġibu ruħu bħala avverbju; l-ewwel żewġ possibbiltajiet jinvolvu l-verbi fl-imperfett li jistgħu juri kif xi ħaġa qed tiġri, pereżempju Ħareġ jiġri, li tfisser li ħareġ bil-ġiri, jew jistgħu juru l-iskop il-għaliex qed tiġri xi ħaġa, pereżempju, Ħareġ ipejjep, li tfisser li ħareġ biex ipejjep. L-aħħar possibbiltà hija li l-verb fl-imperfett ikun il-verb il-prinċipali filwaqt li l-verb l-ieħor iġib ruħu daqslikieku awżiljarju li jimmodifika s-sitwazzjoni ppreżentata mill-verb il-prinċipali, ngħidu aħna, Qabad jiekol, fejn qabad qed jimmodifika jiekol billi qed jindika f'liema stat tal-azzjoni wasal. Millbanda l-oħra, għalkemm il-partiċpju passiv ġieli jidher li jġib ruħu bħala avverbju, sibna li fil-fatt dan kull mhu predikazzjoni sekondarja, għax il-partiċipju passiv ikun qed jimmodifika l-istat ġewwieni tas-suġġett u mhux l-azzjoni, kif nistgħu nifhmu missentenza Daħal ikkonfondut. Għal din ir-raġuni, jekk inqabblu l-verbi fl-imperfett, ngħidu aħna, Ħareġ jgħaġġel, mal-partipju passiv, ngħidu aħna, Ħareġ mgħaġġel, inħossu lpartiċipju passiv huwa aktar personali filwaqt li l-verb fl-imperfett qed jirreferi biss għassitwazzjoni ppreżentata. Din l-idea ta' funzjoni mtenni tgħodd ukoll għall-prepożizzjonijiet; prepożizzjoni jista' jkollha funzjoni aġġettivali, bħal fis-sentenza Il-mara bin-nuċċali, jew funzjoni avverbjali, bħal fis-sentenza Ġie bil-mixi. Madankollu, mhux dejjem ikun hemm bżonn li n-nom li jiġi wara l-prepożizzjoni jieħu l-artiklu, imma b'xi mod jew ieħor dejjem irid jiġi definit, sew jekk bl-artiklu, u sew permezz ta' aġġettiv, ngħidu aħna Tkellem b'arja kbira. In-nomi ġieli jistgħu jkollhom funzjoni avverbjali wkoll, bħal fil-każ tal-oġġett assolut. Dan jista' jintuża waħdu, biex jagħti sens ta' kobor, bħal fil-frażi Qabeż qabża. Iżda l-oġġett assolut ħafna drabi jerġa' jiġi kkwalifikat minn aġġettiv, ngħidu aħna, Raqad raqda twila, u b'dan il-mod il-Malti jevita l-bżonn ta' avverbju 'propju' li jużaw f'lingwi oħrajn. F'ċerti każijiet il-Malti jlaqqa' flimkien żewġ mekkaniżmi ta' nisel differenti, bħalma jiġri meta loġġett assolut jiġi kkwalifikat minn nomi ieħor bis-suffiss –un, li hu ta' nisel Taljan, bħal fis-sentenza, Raqad raqda raqdun. Id-diversi mekkaniżmi grammatikali li joħolqu forom jew binjiet avverbjali ġieli jidħlu f'xulxin, ngħidu aħna, hemm ċerti każijiet fejn il-binja b'mod + aġġettiv u s-suffiss –ment joħolqu avverbjali li jfissru l-istess, pereżempju b'mod metaforiku u metaforikament. Iżda għalkemm ġieli nsibu ż-żewġ forom, mhux dejjem dawn il-forom ifissru l-istess ħaġa, ngħidu aħna teknikament hija perspettiva jew angolu kif wieħed jista' jħares lejn sitwazzjoni filwaqt li b'mod tekniku huwa l-mod kif wieħed janalizza jew iġarrab sitwazzjoni. Fiż-żewġ mekkaniżmi, il-pożizzjoni tagħhom fis-sentenza tiddetermina l- firxa tal-avverbjali. Fejn jidħlu s-sentenzi subordinati avverbjali, it-tip ta' konġunzjoni li jkollhom tiddetermina l-imġiba tagħhom. Nibdew bis-sentenza subordinata tar-raġuni, din hija referenzjalment indipendenti mis-sentenza prinċipali u tista' tkun sentenza sħiħa jew sempliċiment aġġettiv. Is-sentenza subordinata taż-żmien jistgħu jkunu kemm referenzjalment dipendenti jew indipendenti fuq is-sentenza prinċipali, skont it-tifsira tal-konġunzjoni li jkollha. Għas-sentenza subordinata ta' skop, il-bqija tas-sentenza tkun jew sentenza sħiħa jew frażi verbali, u fiż-żewġ każijiet il-verb dejjem ikun fl-imperfett. Is-sentenza subordinata avverbjali tal-post hija indipendenti għall-aħħar mit-temp, mill-aspett u ssuġġett tas-sentenza prinċipali minħabba li tista' tirreferi għal post f'kwalinkwe żmien u dwar kwalinkwe persuna. Minkejja dawn il-konklużjonijiet kollha, ta' min isemmi li l-istudju fuq it-Taljan u l-Għarbi, u l-iktar it-tqabbil ta' dawn iż-żewġ lingwi mal-Malti seta' jkun aħjar kieku saru minn xi ħadd li jaf jew inkella li huwa midħla ta' dawn iż-żewġ ilsna, biex b'hekk ikollu idea aktar ċara u jkun jista' jqabbel aħjar. Hemm aktar xogħol li jista' jsir fuq il-funzjoni avverbjali. Fost l-oħrajn jista' jsir studju diakroniku fuq l-użu ta' ċertu forom jew binjiet avverbjali u jqabbluhom mal-użu avverbjali tal-lum biex b'hekk nifhmu kif qed jiżviluppa l-Malti f'dan il-qasam. Wieħed jista' anki jħares lejn il-firxa tal-avverbju f'tipi ta' sentenzi differenti, li jinkludu sentenzi intranżittivi, sentenzi monotranżittivi, sentenzi ditransittivi, sentenzi sempliċi u sentenzi kumplessi, biex b'dan il-mod ikollna ħarsa lejn l-imġiba tal-avverbji f'kull tip ta' sentenza. Wieħed jista' jħares ukoll lejn il-livell ta' formalità tas-sentenza u jekk dan jaffettwax it-tip jew il-binja tal-avverbji li jintużaw, jew jekk reġistru partikolari għandux tendenza juża binja jew forma avverbjali aktar minn reġistru ieħor.