L- Intenzjoni Retta (Każistika) EŻEMPJU 1. Is- soru Metilde niżlet għarkupptejha quddiem il- Kappillan tagħhom biex iberikha, u dan qalilha: "Swor Matilde, għandek ratlejn ġmielhom ta' suppervja fuqek." Allura hija quddiem sħabha l- oħra weġbitu: "Kieku ratlejn biss… imqar li għandi ratlejn u mhux iżjed." Swor Metilde tkellmet b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li l- profondità tal- malizzja tan- natura fil- bniedem qanqlitha biex twieġeb b' dan il- mod, jew biex il- kappillan u sħabha jżommuha umli, jew biex turi li taf titkellem. Ruħ tassew umli f' każ bħal dan iżżomm is- skiet għax hija milquta mill- verità li jkollha fiha, cioè li hija mhija xejn u li hija miżerja. EŻEMPJU 2. Wenzu daħal fil- karozza u feraħ wisq bi Stiefnu xħin hemm iltaqa' miegħu: it- tnejn kienu ħbieb fidili u kienu jagħmluha tajjeb. Wenzu ħallas il- biljett għalih u għal Stiefnu, u meta waslu l- belt u niżlu, allura Stiefnu stieden u ħa 'l Wenzu f' ħanut u hemm xorbu flixkun birra kull wieħed: u xħin Wenzu kien sejjer iħallas, Stiefnu ma ħalliehx b' ebda mod, u bi pjaċir kbir ħallas għalih u għal Wenzu. Kellu Wenzu intenzjoni retta meta ħallas għal ħabibu Stiefnu? Kellu Stiefnu intenzjoni retta meta ħallas għall- ħabib tiegħu Wenzu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li la Wenzu u lanqas Stiefnu ma kellhom intenzjoni retta, għax fihom ma tidhirx ħlief ħbiberija b' sinjali ta' kumpliment. B' daqshekk jista' wieħed ikollu intenzjoni retta, jew biex jirripara xi offiża, jew biex jiddisponi lill- persuna l- oħra għal xi ġid. Kristu Ġesù qalilna: "Meta tagħmel pranzu stieden il- foqra, il- morda, iz- zopop u l- għomja u mbierek tkun int għax dawn m' għandhomx mnejn iroddulek, iżda jsir lilek il- ħlas fil- qawma tal- imwiet." (Luqa XIV, 13- 14) EŻEMPJU 3. Kurradu impjegat fi stabbiliment, ġie mkeċċi baxx baxx mill- proprjetarju fuq ċerti arroganzi tiegħu; iżda dam xahar biss barra, billi mar sab is- sur Nin, ħabib intimu tal- proprjetarju, u talbu biex jgħidlu li mill- ġdid jerġa' jqiegħdu fl- impjieg tiegħu bħal qabel. Bosta kienu talbu 'l dan il- proprjetarju għal Kurradu, u dejjem għalxejn: iżda għan- nitfa ta' kelma li qallu s- sur Nin, bagħat malajr għalih, u wara li wissieh, żammu miegħu. Il- proprjetarju kellu intenzjoni retta f' din il- karità? Kellu s- Sur Nin intenzjoni retta f' din il- karità? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jekk il- proprjetarju għamlu biex jogħġob lis- Sur Nin żgur li le; iżda jekk fehem jagħmel ħniena biex hu wkoll isib il- ħniena minn Alla, allura iva billi s- Sur Nin aktarx li kellmu fuq il- ġudizzju t' Alla, u ta' ħabib qallu biex iwissih u jdaħħlu, u b' hekk ikollu ħlas minn Alla. Dwar l- intenzjoni tas- Sur Nin ma hemmx dubju li kienet retta jekk għamlu mhux b' simpatija, lanqas b' rikonoxxenza, lanqas b' xi tama ta' tpattija temporali, u lanqas b' xi għafsa ta' qalb, iżda għax lemaħ f' Kurradu xbieha t' Alla, u ftakar fil- jum tal- ħlas t' Alla. EŻEMPJU 4. Gejtanu ż- żagħżugħ student kellu ħabib tajjeb u silenzjuż jismu Wiġi, u kultant kien ibuslu saqajh, iżda qatt quddiem in- nies. Kellu Gejtanu intenzjoni retta f' dak l- att estern ta' umiltà? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda żgur li le jekk kien jagħmlu biex jieħu gost, jew għax imħajjar mill- għamla taż- żarbun għax kien ileqq, jew li jkun ifuħ, jew b' simpatija: iżda miċ- ċirkustanza li qatt ma kien ibushomlu quddiem in- nies, jiġi li m' hemmx intenzjoni retta mħabba l- partikolarità dwar il- mistħija naturali. EŻEMPJU 5. Girgor ra 'l bin Karmnu ħabib tiegħu jagħmel ħwejjeġ ħżiena ma' tifel ieħor sieħbu, u għalhekk kellu jġarrab ħafna inkwiet u dispjaċiri wara li gżah lil missieru billi dan saħan iżżejjed u sawtu b' mod li ferieh sewwa, tant li ndaħlet ukoll il- pulizija. Girgor fil- kamra waħdu esklama: "Qattus il- mument li ndħalt f' din l- affari!" Girgor kellu intenzjoni retta fil- karità li għamel ma' bin Karmnu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li l- intenzjoni ta' Girgor kienet kollha kemm hi naturali skont il- ħbiberija u mhux retta, jiġifieri ma fehemx il- korrezzjoni għall- ġid spiritwali ta' bin Karmnu, jew għall- glorja t' Alla, għax kieku ma kienx jindem li għamel dak il- ġid, jekk tassew għamlu għal Alla. Kellu almenu jipproponi li jkun aktar prudent f' għamil hekk delikat, imħabba l- karattru ta' dak li jkun. EŻEMPJU 6. Ċirillu bosta drabi ġie mwissi mill- Kappillan biex fil- Knisja ma jgħidx ir- Rużarju b' leħen għoli għax ifixkel u jiddisturba l- oħrajn: bosta drabi qallu iżda dejjem għalxejn… ma kkoreġiex ruħu. Lejla waħda qallu li xi wħud min- nies qalu fuqu li huwa jgħid b' leħen għoli biex juri ruħu, u għal dil- kelma bħal milqut minn sajjetta biddel il- manjiera tiegħu u beda jgħid b' leħen umli u baxx. Ċirillu kellu intenzjoni retta f' dina l- korrezzjoni li rċieva f' qalbu għall- għajdut tan- nies? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li ma kellux intenzjoni retta, għax id- disprezz li lemaħ fuqu min- naħa tan- nies qanqallu t- temperament tiegħu naturali mhux biex jigglorifika 'l Alla, iżda biex ikun miżmum fl- idea tan- nies b' raġel virtuż. Għaliex ma kkoreġiex ruħu mal- ewwel osservazzjonijiet li għamillu l- Kappillan? Għaliex kien għadu ma sab ebda impediment biex jibqa' jissodisfa lilu nnifsu: ġieh l- impediment u dan l- impediment servieh biex jibqa' jissodisfa lilu nnifsu, kollu kemm hu natura, u s- sentimenti tan- natura huma kontra Alla. F' kelma waħda ried jidher virtuż fl- għajnejn tal- bnedmin, u mhux fl- għajnejn t' Alla. EŻEMPJU 7. Patri Timotju qal lil Karmnu quddiem xi ftit nies sħabu li kien supperv, u dan pront pront wieġbu fiex kien supperv, u ma baqax taħtha, u ħa għalih tassew li infatti sar ukoll aħmar. Kellu Karmnu fih umiltà minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda mit- tweġiba li ta lil Patri Timotju jidher li kien jaħseb tajjeb fuqu nnifsu, li ma kienx jara miżerja fih innifsu, u li kien jifhem żgur li kien xi ħaġa, meta ma baqax taħtha dik il- prova u ħa għalih. Immela u la umiltà ma kien hemm fih u lanqas intenzjoni retta fl- atti ta' umiltà li kien jagħmel, għax l- intenzjoni retta tissoponi f' min jopra ċ- ċaħda tiegħu nnifsu billi jkun ifittex f' kollox il- volontà t' Alla. EŻEMPJU 8. Fil- festi tar- raħal joħorġu tfajliet biex jiġbru għall- foqra tal- istess raħal, u lil kull raġel li jtihom xi flus, iwaħħlulu fuq il- ġlekk "badge" bil- kelma "CHARITAS" stampata fuqu. Issa Wistin, raġel żagħżugħ kien miexi b' waħda minn dawn il- "bagdes" fuq sidru li donnu kien qed jgħid lil kulħadd: "Arawni jiena tajt karità għall- foqra." Kellu Wistin intenzjoni retta fil- karità tiegħu għall- foqra? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jekk kien qiegħed iġibha fuq sidru, il- "badge" tal- karità, apposta biex jarawh in- nies, allura ma kellux intenzjoni retta; jekk imma kien qiegħed iġibha fuq sidru biex ma jagħtix okkażjoni ġdida li t- tfajliet jersqu lejh u biex jevita l- preżenza tagħhom minnu, allura kellu intenzjoni retta: verament denn ta' tifħir għall- prudenza tiegħu. EŻEMPJU 9. Ġirolamu, kap tal- ħaddiema, lejla waħda qalilhom: "M' ilux ġie fuqi Salvu Grech, missier ta' familja, u qalli: "Minn mindu nqastek mir- rispett ma nafx x' daħalli fil- familja, kuljum għawġ u l- mard dieħel u ħiereġ, u ma nissaportix ma ngħarrfekx fuq dan l- istat tiegħi." Kellu Ġirolamu intenzjoni retta meta rrakkonta lill- ħaddiema x' kien qallu Salvu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jekk irrakkontalhom dan biex huma jitbeżżgħu u ma jonqsuh qatt mir- rispett ma kellux intenzjoni retta għax kien ifittex lilu nnifsu: jekk iżda, huwa fehem li jnissel fihom l- ispirtu ta' vera qima lejn xulxin, kif jikkmanda Alla, allura iva, kellu intenzjoni retta. Jidher però li aktarx huwa fehem li l- ħaddiema tiegħu jibqgħu jirrispettawh billi fir- rakkont semma b' ismu 'l min kien offendieh, għalkemm forsi biex iktar ikun emmnut. EŻEMPJU 10. Fl- istitut tax- xjuħ foqra hemm id- drawwa li jagħmlu festa lis- Superjura tagħhom darba fis- sena, fil- jum tal- qaddisa tal- isem tagħha. Issa minn sentejn 'l hawn ix- xjuħ kienu ftehmu li ma jagħmlux aktar festa lis- Superjura tagħhom, lil Madre Filumena, għax dina kienet tittrattahom bi ftit karità u mhux bħas- superjuri l- oħra ta' qabilha. Ix- xjuħ kellhom intenzjoni retta fil- qima li kellhom lejn is- Superjuri li ddiriġewhom qabel il- Madre Filumena? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda hawn min jaħseb li ma kellhomx, għax fis- superjuri tiegħu wieħed ma għandux jilmaħ ħlief l- awtorità jew il- persuna t' Alla, u għalhekk għandna dejjem inqimuhom u nobduhom avolja jkunu diskli: u hawn min jaħseb li kellhom intenzjoni retta, għax billi hija ħaġa delikata wisq li wieħed jikkoreġi lis- superjuri tiegħu bil- kelma, għalhekk dawn ix- xjuħ ftehmu li jġibu ruħhom hekk mas- superjura tagħhom, mal- Madre Filumena, biex dina tinduna bin- nuqqas ta' karità lejhom, u xħin tibda tistudja fuq il- kawża tat- tħollija tas- solita festa, b' hekk tikkoreġi l- manjieri tagħha lejhom, li mħabba fihom ma kinux kuntenti biha. L- opri biss jikxfu l- imħabba tal- qalb lejn il- proxxmu tagħna. EŻEMPJU 11. Salvinu, żagħżugħ, iltaqa' ma' tal- gandoffli li tant u tant iħobb, u resaq fuqu biex jixtri xi ftit u jikolhom; iżda xħin il- bejjiegħ talbu prezz għoli għal nofs tużżana biss, raha bi kbira li jonfoq tant flus għal ftit gandoffli, u qal bejnu u bejn ruħu: "Jiena nħobbhom ħafna l- gandoffli, għalhekk ħalli nitgħakkes minnhom illum"… u tassew ma xtarax. Kellu Salvinu intenzjoni retta fit- tgħakkis tiegħu mill- gandoffli? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li ma kellux intenzjoni retta, għax ma xtarax bi spirtu ta' xeħħa, jew biex ma jonfoqx kemm il- bejjiegħ talbu: kieku l- bejjiegħ talbu prezz żgħir kieku kien jixtrihom il- gandoffli bir- roħs, u għamel intenzjoni li jitgħakkes wara li ġġudika fuq il- prezz għoli tagħhom. Hu x' inhu, Salvinu kieku ried seta' jixtri, iżda ċċaħħad biss minħabba l- prezz għoli. Immela jidher li ma kienx jitgħakkes mill- gost tal- gandoffli li tant iħobb u li issa jrid joffrihom 'l Alla b' sagrifiċċju. X' kien jagħmel li kieku wara din id- deċiżjoni l- bejjiegħ reġa' talbu prezz baxx? Jekk huwa jsostni li jrid jibqa' jitgħakkes mill- gandoffli, allura hemm sinjal ċar ta' intenzjoni retta, iżda jekk iċedi u jixtri, allura hemm sinjal li aktarx ried jiffranka biss il- flus. EŻEMPJU 12. Swor Rosalja li kienet tant ferħana, tant paċenzjuża, tant devota, issa li mardet saret bla paċenzja ma' kulħadd, anki ma' dawk li jduru biha bi spirtu ta' karità, saret donnha li ma tistax titfarraġ, tgerger fuq l- uġigħat tagħha, tgerger fuq it- tabib, fuq is- superjura, u fuq l- infermiera u tgħid li huma traskurati. Il- ħsieb tagħha biss li tfiq u jekk xi ħadd jagħmlilha xi osservazzjoni erħilha twieġeb: "Jiena rrid inkun marida, iżda jiddispjaċini li ma nistax immur nitqarben, li ma nistax nagħmel orazzjoni, u li jiena ta' piż għall- monasterju." Swor Rosalja kellha intenzjoni retta fl- eżerċizzju tal- virtujiet u tad- devozzjonijiet tagħha meta kienet b' saħħitha? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda n- nar li ġie fuqha wera li kien ram u mhux deheb: minn kliemha jidher ċar li kienet tfittex lilha nnifisha u mhux il- volontà t' Alla. Forsi ma kinitx taf li aktar wieħed iservi 'l Alla billi jsofri, jonkella meta jopra jew jaħdem. Immela jeħtieġ li Swor Rosalja tikkoreġi ruħha biex għal li ġej togħġob 'l Alla billi tħares spiss lejn Kristu Msallab. Bosta jarawh telf ta' żmien li għal xi inkomodu jew għal xi mard, jew għal xi wġigħ joqogħdu mingħajr ma jagħmlu xejn. Tarahom jitnikktu li ma jistgħux jiktbu jew jaħdmu, meta li jkunu jiktbu jew jaħdmu jista' jintgħata li ma jkunux jogħġbu 'l Alla għan- nuqqas ta' intenzjoni retta, billi jkunu jfittxu s- sodisfazzjon tagħhom. Filwaqt li dak li qegħdin jarawh telf ta' żmien ikunilhom kawża li jogħġbu 'l Alla b' intenzjoni retta: altru ħaġa tagħżilha int, u altru ħaġa tiġi fuqek. EŻEMPJU 13. Ġjaċintu, iben imfissed, tfantas għax missieru kien qallu żaqqieq quddiem ħutu: u minn xahrejn 'l hawn meta jersqu għall- mejda jieħu ikel ftit wisq, u t- twissija ta' ommu li jista' jimrad ma swiet xejn, għax b' hekk huwa fehem li jinki 'l missieru. Għandu Ġjaċintu intenzjoni retta f' dina t- tbatija tas- sawm tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda f' dina l- prova Ġjaċintu jidher li hu supperv għax ħa għalih għall- kliem ta' missieru; u supperv ukoll għax ma obdiex it- twissija ta' ommu: u jidher ukoll vendikattiv: immela jidher ċar li l- intenzjoni retta f' dak is- sawm hija malizzjuża u tagħmlu denn ta' kastig quddiem Alla. EŻEMPJU 14. Peppinu, tifel ta' ħdax -il sena, kien waħdu fir- refettorju tal- patrijiet Franġiskani, u malli ra qoffa ħawħ sabiħ, ġieh il- ħsieb li ma kien jista' jaqbdu ħadd jekk jieħu tnejn jew tlieta: iżda xħin beda jaħseb li mingħajr ma kien qed jinduna forsi xi ħadd kien qed jarah minn xi xaqq jew minn xi toqba, għalhekk iddeċieda li ma jieħu xejn għax inkella l- patrijiet ma jafdawhx iżjed. Peppinu ħares b' intenzjoni retta l- virtù tal- ġustizzja jew il- kmandament "La tisraqx"? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li ddeċieda li ma jisraqx mhux għax Alla kien qed jarah, iżda għax beża' li xi ħadd jaqbdu qed imidd idejh u allura l- patrijiet ma kinux jafdawh aktar. Immela kieku kien żgur li ebda ruħ ma kienet qiegħda tarah kien jitfa' ġo ħobbu tnejn jew tlieta, jew erbgħa jew ħamsa wkoll, għalhekk intenzjoni retta ma kellux: u kiser ukoll il- kmandament affettivament u mhux effettivament, u offenda 'l Alla wkoll, għalkemm bi dnub venjal, iżda mhu obbligat irodd ebda ħaġa, għax avolja l- oġġett ikun venjali, f' materja ta' ġustizzja, wieħed ikun dejjem obbligat irodd anki ħabba, u jekk ma jpattihiex hawn, jiskontaha fil- Purgatorju. EŻEMPJU 15. Is- sur Wistin bil- permess tal- kappillan fetaħ Domus fir- raħal tagħhom, u biex jiġbed it- tfal għad- duttrina u jeħlishom mill- perikli tad- dinja kien jagħmlilhom ħafna logħob ta' futbol, ta' talkies, ta' karti, ta' billjard u ta' boċċi, u għalhekk kienu t- tfal imorru numerużi għal- logħob u għad- duttrina. Kellu s- sur Wistin intenzjoni retta dwar id- Domus li fetaħ u dwar il- logħob u d- duttrina? Kienu jmorru b' intenzjoni retta t- tfal għad- duttrina? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda dwar is- sur Wistin ħadd ma jista' jgħid jekk kellux intenzjoni retta. Intenzjoni ma kellu xejn retta jekk għamel dak kollu biex ikun imsemmi għall- ġid, jew għax jieħu gost joqgħod maż- żgħażagħ. Fuq it- tfal jekk l- intenzjoni ewlenija tagħhom kienet il- logħob, allura ma kellhomx intenzjoni retta għalkemm f' din l- okkażjoni kienu jieħdu t- tagħlim tad- duttrina. Issa l- għamil tas- Sur Wistin huwa ftit ta' min ifaħħru, għalkemm nissoponu li kien b' intenzjoni retta, għax it- tfal jixorbu l- ispirtu tal- logħob u meta jkun naqas, allura jibdew imorru jfittxuh b' ċerta affezzjoni anke meta jikbru, u jaslu biex jgħaddu wkoll f' każin u f' postijiet oħra pubbliċi, u speċjalment fil- ġranet tal- Ħdud u l- Festi. EŻEMPJU 16. Ruġġieru raġel għal kull ħaġa ta' xejn kien jinkorla u jitbaqbaq b' mod li jitriegħed. Issa minn mindu sema' li Anġolina ħadet tbaqbiqa u wara ftit mietet biha f' daqqa tant beża' li minn żmien, ilu ma jinkorlax, anzi sar donnu ħaruf. Ruġġieru mhux jinkorla, b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li l- kawża tat- trażżin tiegħu mhix ħaġa oħra ħlief li ma jagħtihx xi attakk f' qalbu, u jitlef ħajtu b' xi tbaqbiqa. Immela virtù bħal din ma tistax tissejjaħ vera virtù, iżda virtù naturali għax mhix ordinata għal Alla. EŻEMPJU 17. Guliermu, raġel marid, ma kienx ipejjep meta kien soċju fil- Mużew, għax kien projbit it- tipjip mir- regolamenti. Issa t- tabib heddu li ma jikkurahx, u beżżgħu wkoll bil- mewt jekk ma jaqtax it- tipjip, tant kien daħal fi drawwa kbira tat- tipjip li donnu ma kienx jista' jgħaddi mingħajru. Allura dan il- marid iddeċieda li jneħħi t- tipjip u li jagħmlu bi spirtu ta' penitenza wkoll, u ġà ilu sitt xhur jiċċaħħad mit- tipjip. Għandu Guliermu intenzjoni retta f' dina l- penitenza li ma jpejjipx? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li l- intenzjoni ewlenija ta' Guliermu li mhux ipejjep hija l- fejqan u mhux l- ispirtu ta' penitenza li jidher fih għax ma jistax jagħmel mod ieħor; u għalhekk l- intenzjoni sekondarja fih kienet taqa' għalkollox fix- xejn li kieku ma kienx qed ifittex is- saħħa ta' ġismu. EŻEMPJU 18. Kornelju għamel wegħda li mill- Furjana jmur il- Mellieħa biex hemm iżur ix- xbieha mirakuluża tal- Madonna. Ċiprijanu, meta għaraf il- wegħda ta' Kornelju, imħajjar mill- ġmiel tat- triq u mill- arja tal- kampanja, qallu li huwa jissieħeb ukoll miegħu fil- wegħda, u mbagħad jibqgħu hemm il- jum kollu jgawdu l- hena u l- kwiet ta' dik il- kampanja. Kellu intenzjoni retta Kornelju fil- wegħda tiegħu? Ċiprijanu kellu intenzjoni retta meta ngħaqad fil- wegħda ma' Kornelju? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda dwar Kornelju m' hemmx dubju li iva tant jekk ried jaqla' permezz tal- Madonna s- saħħa ta' ġismu jew xi grazzja oħra temporali, u kemm jekk ried jaqla' l- virtù tal- umiltà jew xi virtù oħra: tant jekk ried jogħġob u jagħti purament ġieħ u gost 'l Alla u kemm lilha. Dwar Ċiprijanu, hemm intenzjoni ewlenija u hemm intenzjoni sekondarja. L- ewlenija hija dik li mingħajrha ma ssir qatt l- azzjoni. Is- sekondarja hija dik li tħajjar u tqanqal biex wieħed jagħmel l- azzjoni ewlenija iktar bil- qalb. Issa kieku ma kinitx l- hena tal- kampanja, ma kienx Ċiprijanu jagħmel dik il- wegħda, għalhekk mertu ta' opra tajba għandu tassew, imma mertu ta' wegħda ma għandux billi l- intenzjoni tiegħu ma kinitx retta għax mhux ewlenija. EŻEMPJU 19. Filippu jibża' tassew għal saħħtu, u tant hu hekk li jsum spiss, joqgħod attent li ma jinkorla qatt, li ma jinkeddx għal kulma jiġrilu, li jittratta ma' kulħadd bil- ħlewwa, għax b' hekk ma jiksirha ma' ħadd u ma jkollux iġarrab inkwiet; u biex ma jiddejjaqx jilbes sabiħ, u jmur spiss it- tijatru, u jippassiġġa fil- pjazez. Għandu Filippu intenzjoni retta dwar l- eżerċizzju tiegħu f' dawn il- virtujiet? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li l- intenzjoni tiegħu hija ordinata skont in- natura u mhux skont il- grazzja. Dawn il- virtujiet jidher ċar li huwa qed jitħarreġ fihom mhux biex jogħġob 'l Alla, iżda biss biex jikkonserva l- ġid temporali tiegħu nnifsu, imqanqal mill- ispirtu tan- natura u mhux mill- ispirtu tal- grazzja, u billi mill- istess għajn ma joħroġx ilma ħelu u ilma morr fl- istess ħin, hekk mill- grazzja ma jiġux ukoll sentimenti skont id- dinja. EŻEMPJU 20. Neriku jieħu ħsieb il- festa ta' San Ġużepp fil- pajjiż tiegħu: kull min kien jindaħallu jew jitolbu biex jgħinu ma kienx irid. Kien jitfantas jekk xi ħadd kien jiġbor xi ħaġa u jagħtihielu għall- festa, insomma ried ikun waħdu li jieħu ħsieb il- festa ta' San Ġużepp u għalkollox waħdu. Kellu Neriku intenzjoni retta fix- xogħol u fit- taħbit għall- festa ta' San Ġużepp? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar fih l- ispirtu tas- singularità dwar il- festa, għax irid jidher waħdu, u jrid li t- tifħir ikun għalih waħdu u li ma jinqasamx ma' ħaddieħor ukoll. Neriku kien ifittex lilu nnifsu, u għalhekk ma kellux intenzjoni retta mħabba s- suppervja tiegħu nnifsu. Kien imissu jifraħ jara 'l min jikkonkorri għall- ġieħ ta' San Ġużepp, u mhux jitfantas li kieku tassew kellu intenzjoni retta. EŻEMPJU 21. Ġanni għamel wegħda li jgħid kuljum ħames posti rużarju: Xi minn daqqiet ma kienx ikollu aptit jgħidhom, iżda kien jgħid: "Illum ingħidhom għax bilfors, biex ma nagħmilx dnub": jew kien jgħid: "Ma għandix aptit ingħidhom, iżda nibża' li tiġrili l- istess diżgrazzja li minnha kont meħlus kif għamilt din il- wegħda, u nibża' tassew jekk ma nkomplihiex." Ġanni kien itemm il- wegħda tiegħu b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li iva żgur meta kien jgħid ir- rużarju biex ma jagħmilx dnub, għax f' din l- intenzjoni jindaħal Alla: u li kien jibża' li tiġrilu l- istess diżgrazzja jekk ma jkomplihiex, hija wkoll intenzjoni retta, għax mhix mezz naturali t- tħollija tal- wegħda li għandha ġġiblu l- istess diżgrazzja, iżda jkun kastig minn Alla għan- nuqqas tal- fedeltà tiegħu. EŻEMPJU 22. Mikiel ma kienx jabbuża jisraq jew jgħid gideb dannuż, għax kien jibża' dwar l- obbligu tar- restituzzjoni u tar- riparazzjoni għall- maħfra. Mikiel kien iħares b' intenzjoni retta l- kmandamenti "La tisraqx" u "La tixhidx ħaġa b' oħra"? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li iva. Infatti ma kienx jisraq u ma kienx jgħid gideb dannuż għax kien jibża' minn Alla li ma jaħfirlux jekk ma jroddx kull ħsara li jkun għamel għax ried lill- proxxmu. Dejjem hemm intenzjoni retta meta b' xi mod fl- intenzjoni jindaħal Alla. EŻEMPJU 23. Pietru qal lil ħuh Ġanni biex ma joqgħodx jippassiġġa fil- kamra, u dan biex ma jaqlax inkwiet għalkemm għandu daqsu l- jedd f' kollox qagħad taħt l- ordni tiegħu. Ġanni qagħad taħt il- kmand ta' ħuh Pietru b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li iva għax miera 'l qalbu u ċeda l- jedd tiegħu biex iżomm il- kwiet u l- paċi, jekk ma kellux xi intenzjoni oħra temporali, bħallikieku li kien jibża' minn xi ħsara f' saħħtu bl- inkwiet jew li kien irid minnu xi favur. San Pawl qalilna li nżommu l- paċi jekk jista' jkun ma' kulħadd, u Kristu qalilna biex indawru l- ħaddejn ix- xellug lil min ikun sawwatna fuq il- lemin. EŻEMPJU 24. Biżanzju kull nhar ta' Erbgħa u kull nhar ta' Sibt ma kienx jiekol qatt laħam, kien jgħid li b' devozzjoni lejn il- Madonna; iżda ma kienx jaraha bi kbira li jiekol il- laħam nhar ta' Ġimgħa, u infatti diversi drabi mingħajr kawża ġusta ġieli kiel. Kellu Biżanzju intenzjoni retta fid- devozzjoni tiegħu lejn Marija Santissma? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li ma kellux intenzjoni retta billi kien iħares dak li ma kienx taħt preċett, filwaqt li ma kienx iħares dak li kien taħt preċett. X' intenzjoni seta' kellu? Jekk biex jagħti gost u unur lill- Madonna, dan kien veru ingann fih, għax ma jistax ikun li min jagħmel id- dnub jagħti gost lill- Madonna. Biss għandu intenzjoni retta jekk huwa jgħożż dina d- devozzjoni billi jifhem li l- Madonna taqlagħlu l- grazzja jew li ma jidnibx iżjed, jew li tgħinu fil- bżonnijiet tiegħu temporali, jew li tħarsu mid- diżgrazzji, jew biex jirringrazzjaha ta' xi ġid li hu ġà rċieva minnha. EŻEMPJU 25. Karmnu u Kunċett wirtu somma tassew kbira ta' flus, u billi ma kellhomx werrieta ddeċidew b' fehma waħda li jibnu Knisja u Kunvent u jagħtuhom lill- Patrijiet Karmlitani. Dawn, iżda ma aċċettawx din l- offerta għal xi raġunijiet ġusti tagħhom, u tawhom il- parir li joffruhom lill- patrijiet ta' xi ordni ieħor. Dan il- parir ma laqgħuhx, u għalhekk ħallew fit- testment li s- somma tinqasam bejn il- foqra kollha ta' dik id- djoċesi permezz ta' prokuratur imħallas apposta. Kellhom Karmnu u Kunċett intenzjoni retta meta ddeċidew li jibnu Knisja u Kunvent? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li ma fehmux il- glorja t' Alla, u l- ġid tal- erwieħ meta ma ridux esegwit jew milqugħ minn Patrijiet oħra l- istess skop, l- istess fini li fehmu min- naħa tal- Patrijiet Karmlitani. Is- somma li kellha tinqasam bejn il- foqra kollha ta' dik id- djoċesi kienet ordinata minn intenzoni retta? Tidher dubjuża din il- karità dwar l- intenzjoni retta għax huma setgħu japplikaw din is- somma f' opra profana, u huma għażlu opra meħtieġa u ta' ġid lejn il- proxxmu, imma għaliex donnhom li ma setgħux jagħmlu mod ieħor bi flushom. EŻEMPJU 26. Vittorju, suldat, irrapporta lil sieħbu Kataldu li kien ilu jibgħat id- dar bottijiet tal- ħalib u laned tal- butir mill- ħażna tal- Mess: u għalhekk ġie kkastigat b' multa ta' flus u fil- ħabs għal xahrejn. Wara li ħareġ mill- ħabs, Kataldu jilmaħ imdendel fil- Mess minn sellum lil Vittorju rasu 'l isfel waħdu, billi kienet żelqet siequ, u mar biex isalvah. Xħin Kataldu kien qed jirrakkonta l- fatt lill- familja tiegħu, qalulu: "Kien imissek ħallejtu jibbies hemm imdendel waħdu." "Ma kellix kuraġġ," wieġeb Kataldu. Hemm intenzjoni retta f' Vittorju li rrapporta 'l Kataldu, u f' Kataldu li ħeles mill- mewt 'il Vittorju? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher dwar ir- rapport ta' Vittorju, li jekk dan irraportah għal xi kawża ġusta, jiġifieri jew biex Kataldu ma jibqax jagħmel ħsara iżjed, jew biex ma jeħilx ħaddieħor, allura iva, għandu intenzjoni retta; iżda jekk biex jivvendika ruħu, jew biex ikollu promozzjoni fis- servizz, allura le. Dwar il- ħelsien, Kataldu salva 'l Vittorju għax ma kellux kuraġġ iħallih imut, mela li kieku kellu kuraġġ dik il- karità ma kienx jagħmilha, u għalhekk ma salvahx b' intenzjoni retta, iżda minn kawża naturali, li kienet id- debbulizza tal- qalb. EŻEMPJU 27. Ludovigu sema' li Patri Indrì kien sejjer għall- missjoni f' Tuneż, u għalhekk mar talbu biex jieħdu miegħu bħala katekista. Issa bosta drabi l- Kappillan kien talbu biex jgħallem id- duttrina lil xi tfal tar- raħal tagħhom, u qatt ma ried, issa għal xi kawża u issa għal xi oħra. Hemm intenzjoni retta f' Ludovigu li ried imur ma' Patri Indrì? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li mill- għażla tiegħu li ried imur minn rajh ma' Patri Indrì li hija suspettuża l- intenzjoni tiegħu: iżda wieħed ikollu jaqtagħha li ma kinitx retta għaċ- ċirkustanza tal- Partikolarità dwar il- Patri Indrì u l- Kappillan, u dwar il- lok tal- missjoni, Tuneż u pajjiżu, fejn l- erwieħ huma xorta, u Alla kullimkien. EŻEMPJU 28. Xmuni, żagħżugħ kattoliku, kien jixtieq jara xi miraklu, u meta kien jisma' li ġrat xi ħaġa li tiġbed il- kurżità tan- nies imħabba l- istraordinarju tagħha, ħabrieki kien imur biex jara u jmiss, bħal San Tumas: kien ukoll iħobb wisq jisma' 'l min jitkellem fuq ir- reliġjonijiet barranin: id- dmirijiet tiegħu ta' kattoliku però qatt ma kien iħallihom. Kellu Xmun intenzjoni retta fil- prattika ta' dmirijietu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jekk kien jagħmel għal li jista' jkun, cioè jekk kellu fidi dubja, żgur li ma kellux intenzjoni retta, għax dina tissoponi dejjem fl- aġent jew f' min jopra fidi ferma: iżda, jekk kien jagħmel hekk biex ikabbar fih it- twemmin, allura kellu intenzjoni retta, speċjalment jekk waqt xi tentazzjoni gravi jibża' minn Alla, jitgħakkes u jirbaħ. EŻEMPJU 29. Bastjan ra li jkun ta' ġid li wara x- xogħol tiegħu jiġbor xi tfal skartati d- dar tiegħu u jgħallimhom id- duttrina privatament. Meta oħtu qaltlu biex jieħu parir mill- Kappillan, weġibha li f' daru wieħed jagħmel li jrid. Bastjan kellu intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda l- intenzjoni retta li dejjem toħroġ miċ- ċaħda ta' wieħed innifsu ma fihiex suppervja, iżda dejjem spirtu ta' umiltà, li jfittex dejjem il- parir u ma jagħmel xejn minn rajh: immela Bastjan mir- riżoluzzjoni ferma tiegħu ma jurix intenzjoni retta, iżda xi sodisfazzjon tiegħu nnifsu. EŻEMPJU 30. Dora kellha żewġ ulied imfarfrin ġmielhom u kienet theddidhom li tugżahom lil missierhom meta hu jiġi mix- xogħol, biex b' hekk joqogħdu kwieti u jobduha. Dan missierhom kien qalil tassew kif jafuh l- istess ulied, għax ġarrbuh kemm- il darba: allura malajr kienu joqogħdu kif imiss. L- ubbidjenza taż- żewġ ulied ta' Dora hija minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li ma kellhomx intenzjoni retta, għax kieku ma kienx hemm il- biża' tal- kastig ta' missierhom ma kinux joqogħdu għas- sottomissjoni ta' ommhom. Dwar l- akkuża mhedda tal- omm, jekk kienet tifhem il- ġid tal- korrezzjoni fi wliedha allura kellha intenzjoni retta, iżda jekk kienet tifhem li trid toqgħod komda, allura ma kellhiex. Dwar imbagħad l- imġiba tal- missier, jekk kien jisħon iżżejjed mhija intenzjoni qatt retta, iżda jekk juża dixxiplina meqjusa allura jkun jagħmel dmiru. EŻEMPJU 31. Dwardu kien devot ta' San Lawrenz Martri, u kien jistinka biex in- nies jagħtuh qima u jirrikorru lejh; iżda billi f' pajjiżu kien hemm il- partit, għalhekk qatt ma kien jidħol fil- Knisja ta' San Duminku, biex in- nies iżommuh fil- partit ta' San Lawrenz u mhux ta' San Duminku. Kienet minn intenzjoni retta d- devozzjoni ta' Dwardu lejn San Lawrenz? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda Alla mhuwiex forsi wieħed? Forsi l- fidi mhijiex waħda? Forsi l- kattoliċi mhumiex taħt kap wieħed? Forsi mhumiex kollha ħbieb t' Alla l- Qaddisin tas- Sema? Min ma jarax għalhekk li dina d- devozzjoni ta' Dwardu hija mnebbħa mix- xitan u mis- suppervja tiegħu nnifsu li jrid ikun osservat u mhux minn intenzjoni retta? EŻEMPJU 32. Ġożwè wara kull konferenza reliġjuża li kien jagħmel lill- kongregazzjoni ta' San Filippu, kien jistaqsi jekk marx tajjeb, jekk ingħoġobx u jekk sarx xi ġid: u tant kien jitgħaxxaq meta kienu jgħidulu li mar tajjeb jew li ma setax imur aħjar, jew meta kienu jgħidulu biex jibqa' jmur jagħmlilhom il- konferenzi. Kellu Ġożwè intenzjoni retta fil- konferenzi tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda li kien jitgħaxxaq bir- riżultat tajjeb tagħhom juri li ma kellux intenzjoni retta, għax dan huwa sinjal tan- natura u mhux tal- grazzja li tibqa' indifferenti dwar is- suċċess tal- azzjoni jew tal- opra. EŻEMPJU 33. Saver kien jgħid kull opra tajba li kien jagħmel: jekk kien jisma' quddiesa, jekk kien jagħti xi għajnuna lil xi ħadd, jekk kien jinvista 'l Ġesù Sagramentat, jekk kien jgħid ir- Rużarju, jekk kien jgħallem id- duttrina, erħilu jirrakkonta x' għamel filwaqt li kien jitħammar meta kien jagħmel xi ħmerija, jew jinqabad f' xi gidba, jew jinkixef f' xi fatt li fih il- mistħija. Saver kien jagħmel b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda ħadd ma jagħmel xejn għal xejn, ħadd ma jgħid xejn għal xejn, iżda dejjem ikun hemm xi kawża. X' kawża seta' kellu Saver fir- rakkont tal- ġid li jagħmel ħlief biex jagħti eżempju tajjeb, jew biex ikun miżmum b' żagħżugħ tajjeb u devot u b' hekk ikun onorat u stmat. Jekk kien jgħid mingħajr ma kien jirrifletti xejn, ikollok tilmaħ fih in- natura li tħobb tlablab fuqha nnifisha, u li tfittex lilha nnifisha, u li tħobb l- unuri u l- istimi: huwa stess kien javvelixxi ruħu fid- disprezzi: immela jekk kien jirrakkonta l- opri tajba tiegħu biex jagħti eżempju tajjeb, hawn biss wieħed jista' jara intenzjoni retta, għalkemm ma tantx jidher għaqli mħabba l- periklu tal- vanaglorja. EŻEMPJU 34. Is- sur Filippu, raġel għani, mill- ġid tiegħu waqqaf artal tal- irħam fil- Knisja tal- belt tiegħu, u ġiegħel li tkun imqiegħda fl- aħħar tarġa tiegħu l- kitba li tgħid li bil- ġid tiegħu s- Sur Filippu għamel dak l- artal għall- unur ta' San Filippu, protettur tiegħu. Kellu intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda x' fini seta' kellu meta huwa ġiegħel li titqiegħed il- kitba li turih pubblikament benefattur u żelatur tal- qaddis tiegħu ħlief li jkun oġġett ta' applaws u ta' approvazzjoni tan- nies? Għalhekk in- nuqqas ta' satra tiegħu tikxef li ma kellux intenzjoni retta. EŻEMPJU 35. Ir- Rettur tal- kulleġġ "Kasafiloċju" meta jikkmanda xi osservanzi lill- preċetturi jew lill- iskulari jippretendi li ħadd u għall- ebda raġuni ma għandu jiksirhom, infatti kif jinduna bin- nuqqas t' attenzjoni, b' inkwiet kbir tiegħu jikkastiga u jhedded li jkeċċi u b' hekk jinżamm ordni kbir fil- kulleġġ. Hemm intenzjoni retta min- naħa tar- rettur li jikkmanda, u min- naħa tal- kamerati? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li min- naħa tar- Rettur billi jisħon iżżejjed li m' hemmx intenzjoni retta, u min- naħa tal- kamerati lanqas m' hemm jekk joqogħdu għall- osservanzi biss mill- biża' tar- rettur. EŻEMPJU 36. Fredu, iben fuq ruħu, ta' Pupull, għall- imġiba ħażina tiegħu fl- ubbidjenza ġie msawwat b' daqqtejn ta' riga mis- surmast fl- iskola. Pupull mar jieħu parir minn Bertu, li ftit u xejn kien jaħmel lis- surmast, billi bosta drabi daħlu l- qorti kontra xulxin, jekk jirrapportahx lill- pulizija jew iwiddbux permezz tal- Kappillan. Bertu ħeġġu biex jirrapportah lill- pulizija, u hekk darba għal dejjem hu jikkoreġi ruħu fil- moħqrija lejn it- tfal, li ġeneralment huma mingħajr għaqal. Kellu Bertu intenzjoni retta fil- parir li ta lil Pupull? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda ħadd ma jista' jagħti ġudizzju rett jekk ma jkunx meħlus minn kull passjoni ta' mħabba, ta' mibegħda, jew ta' korla: immela Bertu mqanqal mill- passjoni ma kellux intenzjoni retta fil- parir li ta lil Pupull, iżda sab okkażjoni biex jivvendika ruħu kontra s- surmast. Kemm kienet tkun ta' veru profitt kieku qallu biex jikkoreġih permezz tal- Kappillan bi spirtu ta' karità? Kieku Bertu kien flok is- surmast kif kien irid li jkun ittrattat bil- pulizija jew bil- Kappillan? EŻEMPJU 37. Leonardu qiegħed jitħabat serjament biex jikkonverti għar- reliġjon kattolka 'l wieħed protestant ingliż, fil- waqt li huwa stess qiegħed fl- okkażjoni prossima tad- dnub. Hemm intenzjoni retta f' Leonardu li jrid jikkonverti 'l dak il- protestant? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda hija ħaġa naturali li t- tabib ifejjaq l- ewwel lilu nnifsu: għalhekk billi ma hemmx salvazzjoni tant għal min imut barra mill- vera reliġjon, kemm ukoll għal min ikun fl- istat tad- dnub il- mejjet, l- intenzjoni ta' Leonardu ma tistax tkun ħlief biex ikun osservat min- nies u mfaħħar li kkonverta protestant. EŻEMPJU 38. Karlu, prokuratur tar- Rużarju, kien iħeġġeġ biex in- nies jikkonkorru għall- festa tal- Madonna, u kien jitħabat, jiġbor u jaħdem għall- kappella tagħha. Fil- festa tat- titular tal- pajjiż, il- Kappillan stieden għall- pranzu l- prokuraturi l- oħra kollha tal- artali, u 'l Karlu, ma nafx l- għaliex, ma stidnux: għalhekk dan ġabar ir- reġistri u kulma kellu tal- prokura u kkonsenja kollox lill- Kappillan jgħidlu li ma kienx irid jibqa' iżjed. Il- ħeġġa ta' Karlu kienet minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda min jaħdem għall- glorja t' Alla, ebda disprezz, ebda persekuzzjoni, ebda tfixkil ma jifirdu mill- fehma tiegħu. Immela Karlu kien ifittex mhux il- gosti t' Alla, iżda l- gosti tiegħu nnifsu. EŻEMPJU 39. Beneditt, żagħżugħ, kien iħobb wisq jilbes eleganti, u kien jgħid li kienet togħġbu wisq il- karità. Darba fit- triq irjali, ir- riħ tajjar minn ras kuċċier il- kappell u dan talab lil Beneditt biex jerfagħhulu u jnewwilhulu għax ma setax jafda ż- żiemel waħdu. Allura Beneditt mhux biss ma newwilhulux, iżda qallu: "Pastażun, qis li tagħrafhom in- nies." Kien hemm intenzjoni retta f' Beneditt dwar l- approvazzjoni tiegħu tal- karità? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda, min ma għandux l- opri tal- virtù, lanqas ma għandu l- istess virtù: u l- virtù minn intenzjoni retta ma tagħmilx partikolarità la lejn persuni, la lejn lokijiet u lanqas lejn ħinijiet. Immela Beneditt kienet togħġbu wisq il- karità, iżda lejh innifsu, kif jixhed l- għatx tal- istimi li kellu mill- eleganza tal- ilbies u mis- suppervja ta' kliemu. EŻEMPJU 40. Kristofru, raġel ikkonvertit, billi ma kellux f' ħajtu ħlief dnubiet kontra l- imqaddsa purità li għamel dejjem waħdu, kien jgħid bejnu u bejn ruħu meta kien jisma' b' xi delitti tal- proxxmu, li huwa aħjar minnhom. Kellu intenzjoni retta fl- indiema tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li ma kellux, għax l- indiema qatt ma toqgħod mas- suppervja. Vera suppervja kienet fi Kristofru li maqdar il- proxxmu u żamm lilu nnifsu fi stat aħjar. Forsi mhux kull dnub mejjet jiddisprezza 'l Alla u jagħmel ħati ta' pwieni eterni? EŻEMPJU 41. Ġann Patist ġabar tnax -il tifel, għallimhom id- duttrina u ħejjiehom għall- ewwel tqarbina u għall- griżma tal- Isqof. Wara dina l- festa tagħhom, stedinhom biex b' tifkira jieħdu r- ritratt flimkien, sitta fil- leminija tiegħu, u sitta fix- xellugija u huwa fin- nofs. Kellu Ġann Patist intenzjoni retta fl- opra tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda n- natura tfittex ir- rikonoxxenza għall- ġid li tagħmel, u tagħti l- okkażjoni biex tkun osservata fil- ġid li tagħmel, filwaqt li l- grazzja tobgħod li n- nies ikunu jafu x' għamlet ta' ġid. Jidher, immela, li Ġann Patist fittex lilu nnifsu bil- ħsejjes tar- ritratt. EŻEMPJU 42. Grabiel, ħaddiem żagħżugħ fit- tarzna, beda jibki xħin il- konfessur tiegħu qallu li ma kinitx vokazzjoni minn Alla li jsir saċerdot, għax dana ried iħalli mix- xogħol, u jibda jistudja biex ikun ordnat saċerdot u jagħmel il- ġid fl- erwieħ: iżda għax ried assolutament isalva l- erwieħ. Kienet dina l- vokazzjoni min- naħa t' Alla, jonkella minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda meta Alla bid- dawl tiegħu jqanqal lil xi ħadd, dana ma jagħmilx reżistenzi, iżda jibqa' fl- indifferenza tal- istat; għax l- intenzjoni tiegħu allura tkun li jagħmel ir- rieda t' Alla: issa ladarba Grabiel wera ostinazzjoni, wieħed ikollu jgħid li ġie mqanqal mhux mill- grazzja, iżda min- natura, li meta trid ħaġa tridha bilfors. EŻEMPJU 43. Valenzja beżgħet tieħu parir mill- konfessur tagħha li aktarx ma kienx iħalliha tmur għand il- Vigarju biex tirrapporta l- Kappillan tagħhom, għax dan kien juri stima ma' nies għolja fil- kondizzjoni, u mal- baxxi ebda rispett ma kien juża. Il- Vigarju xħin sema' r- rapport tagħha qalilha: "Intom in- nisa ħafna għajjurin." U għal din il- kelma weġbitu b' saħna li l- unuri u l- flus u mhux is- saħħa tal- erwieħ kienu għall- qalb tagħhom. Ir- rapport ta' Valenzja kien minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li la fl- ewwel u lanqas fit- tieni każ ma wriet li kellha intenzjoni retta. Ma kellhiex fl- ewwel każ għax riedet bilfors; u ma kellhiex fit- tieni każ għax ma laqgħetx bil- kwiet u l- paċi t- tmaqdir, għall- ġid li fehmet tagħmel. EŻEMPJU 44. Venanzju kien ilu ħmistax -il sena ma jaqa' fid- dnub tal- impurità. Għodwa waħda sab ruħu fl- okkażjoni u ta l- kunsens u għamel id- dnub waħdu. Ma setax isib paċi u kwiet bl- indiema li kellu li minn tant snin li kien ilu ma jaqa' kellu jara f' mument lilu nnifsu bla ħila u avvelut bl- umiljazzjoni tal- waqgħa. Venanzju kellu intenzjoni retta fl- indiema li kellu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li ma kellux, għax l- indiema tal- grazzja li hija biss minn intenzjoni retta, qatt ma ġġib inkwiet. L- indiema tiegħu kienet kollha kemm hija naturali, għax ra ruħu avvelut, bla ħila, u mhux imħabba f' Alla. EŻEMPJU 45. Salvu meta xi ħadd kien jirrikkmanda ruħu fit- talb tiegħu, kien iwieġeb: "Iva, indenjament." U spiss kien jgħid li kien midneb. Darba s- sagristan fil- Knisja bla ma ried laqtu goffament bis- siġġu u għalhekk Salvu sibel u ħadha kontra tiegħu bil- kliem li weġġagħlu qalbu wkoll. L- umiltà ta' Salvu kienet minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda min hu persważ li huwa midneb, jaħseb li xejn ma jistħoqqlu ħlief żebliħ u swat. Immela mhux intenzjoni retta, iżda ipokresija tfaċċat fl- umiltà ta' Salvu. EŻEMPJU 46. Ġeraldu, żagħżugħ sensibbli wisq u għal kull anqas miżerja li jara fil- proxxmu jintgħafas f' qalbu u mhux kuntent qabel ma jissollevah bil- għajnuna tiegħu. Ġeraldu għandu intenzjoni retta f' din il- karità tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda għalkemm huwa ma jidnibx billi għandu fini suffiċjenti xħin ifittex li jneħħi t- tagħfisa ta' qalbu, billi b' hekk ikun miexi fil- kors u fl- ordni tan- natura; intenzjoni retta, iżda, ma għandux jekk hu jagħmel biss dil- karità għas- sodisfazzjon tiegħu nnifsu, u mhux ukoll għall- glorja t' Alla, kif jgħid San Pawl: "Sija tieklu, sija tixorbu, sija tagħmlu xi ħaġa oħra, kollox agħmlu għall- glorja t' Alla." EŻEMPJU 47. Stanislaw kien jitgħakkes biex jgħożż il- virtù tal- kastità għax kien jistħi wisq iqerr il- waqgħat tiegħu kontra dina l- virtù. Kien jitgħakkes b' intenzjoni retta għax kien jistħi jqerr il- waqgħat tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li iva għax il- motiv kien mill- fidi f' Alla li jikkmanda li aħna għandna nqerru d- dnubiet mejta kollha, u li jekk nistħu u ma nqerruhomx ma jkollniex maħfra tagħhom. EŻEMPJU 48. Samweli, żagħżugħ debboli wisq mill- forzi, ġie mwiddeb mill- konfessur tiegħu sabiex ma jsumx qabel ma jkun tqawwa sewwa. Iżda billi huwa kien jaf li l- qaddisin kienu jsumu avolja morda, għalhekk fehem jimita l- qaddisin, u ma tax kont tat- twiddib tal- konfessur. Kellu Samweli intenzjoni retta fis- sawm tiegħu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda l- intenzjoni retta qatt ma tammetti fiha suppervja bħalma kienet f' Samweli li ma riedx jobdi. U jekk kien jaf li l- qaddisin kienu jsumu, ma kienx jaf li huma kienu jobdu wkoll? Huwa kien imqarraq xħin ħaseb li kien jogħġob 'l Alla fejn kien tassew qed jiddiżgustah. EŻEMPJU 49. Fidiel, żagħżugħ li jgħallem id- duttrina, sema' 'l Ġakbu jirrakkonta l- ġid li għamel Pinu mat- tfal tar- raħal, li kien ġabarhom, u għallimhom u ressaqhom għall- ewwel Tqarbina u li saru tant tfal devoti taħt il- kura tiegħu. Allura Fidiel tant feraħ b' dan, li bagħat lil Pinu sitt pakketti santi biex ikollu xi jqassam lil dawk it- tfal. Fidiel kien jgħallem id- duttrina b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda mis- sinjal li huwa feraħ bil- ġid li kien qed jagħmel ħaddieħor, juri biċ- ċar li kellu intenzjoni retta, għax min ifittex il- glorja t' Alla ma jimpurtahx li Alla jinqeda bih jew b' ħaddieħor. EŻEMPJU 50. Pawlu, bil- permess tal- Kappillan, kellu jagħmel diskors spiritwali, li għalih kienu jinġabru fil- misraħ tar- raħal tiegħu bosta nies: iżda kwarta qabel bdiet nieżla x- xita bil- qliel li bagħtet 'il kulħadd id- dar; allura Pawlu kollu kwiet u paċi bħallikieku d- diskors għamlu, qal bejnu u bejn ruħu li huwa ma kienx denn li Alla jinqeda bih għal dak il- ġid. Kellu intenzjoni retta Pawlu għal dak id- diskors li kien sejjer jagħmel? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda s- sinjal li huwa baqa' kalm u kwiet u li ma sewwidx qalbu, juri li tassew ried jagħmel ir- rieda t' Alla. EŻEMPJU 51. Patri Timotju fl- eżerċizzju tad- direzzjoni spiritwali jobbliga lill- penitent tiegħu, Ġużeppi, biex ma jqumx iżjed f' nofs il- lejl u jbus l- art bi spirtu ta' penitenza tad- dnubiet tiegħu u tal- bnedmin. Wara xi ħmistax -il ġurnata Patri Timotju staqsa lil Ġużeppi jekk kienx obdieh u dan wieġbu li raha bi kbira wisq li jħalli dak l- eżerċizzju li kien ilu jagħmlu għal tul sbatax -il sena, u għalhekk billi raha wkoll ħaġa ta' penitenza baqa' jagħmel kif kien jagħmel. Kellu Ġużeppi intenzjoni retta fl- eżerċizzju tal- penitenza? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda min għandu intenzjoni retta jifhem dejjem li jogħġob 'l Alla, u xejn ma jista' jogħġob 'l Alla mingħajr ubbidjenza, kif hemm miktub li aħjar l- ubbidjenza mill- vittmi. Issa hija proprjetà tan- natura li dak li tkun trid, tridu bilfors: immela Ġużeppi f' din il- prova wera li kien ifittex is- sodisfazzjon tiegħu nnifsu, għax kien attakkat ma' dak l- eżerċizzju ta' penitenza. EŻEMPJU 52. Ewsebja ma' diversi nisa oħra sħab tagħha fis- soċjetà ta' San Vinċenz għall- karità tal- foqra kienu f' kantuniera ta' triq jitħaddtu flimkien u tersaq lejhom mara xiħa fqira u titlobhom karità. Ewsebja tagħtiha żewġ soldi, u din il- fqira teħodhom u titlaq bla ma tirringrazzjaha. Allura Ewsebja qalet lil sħabha: "Kieku xi darba qaltli grazzi dina l- fqira għall- karità li ili nagħmel magħha! U ma nagħtihiex iżjed biex titgħallem tkun rikonoxxenti lejn il- benefatturi tagħha." Il- karità tagħha kienet b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li ma kellhiex intenzjoni retta billi l- karità tagħha kienet tagħmilha biex tkun irringrazzjata. EŻEMPJU 53. Is- Sur Petronju kien imur fl- istitut tat- tfal iltiema jgħallimhom gratis ikantaw ħwejjeġ devoti. Għodwa waħda huwa u ħiereġ mill- istitut jilmaħ fil- ġnien warda sabiħa, u resaq biex jaqtagħha: iżda s- soru purtinara ma ħallitux għax kellha l- ordni mis- superjura li ma tħalli 'l ħadd jaqta' l- fjuri mill- ġnien: allura s- Sur Petronju nkiser u sieket sieket ħareġ u ma daħalx iżjed hemm biex jgħallimhom ikantaw. Kien jgħallimhom b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda kieku staqsejnieh qabel din il- prova, kien iwieġeb li għal Alla, għalkemm ma kienx jista' jwieġeb sewwa billi kienet tonqos il- prova; iżda l- prova li ġiet kienet kontra tiegħu, kif in- nar jipprova d- deheb. Min ma jilmaħx ċerta diżapprovazzjoni tal- għamil it- tajjeb meta ma jibqax jagħmlu? EŻEMPJU 54. Fonzu kien ilu jaf li Ġakbu, bejjiegħ tal- laħam, kellu l- miżien ħażin u bih kien iqarraq bix- xerrejja tiegħu, u għalhekk ma kien jixtri qatt mingħandu. Lejla waħda Fonzu talbu jbigħlu kwart ċanga għal bintu li kien ħassha ħażin, iżda Ġakbu qallu li l- laħam tiegħu hu biss għall- parruċċani tiegħu, u ma riedx jaqdih. L- għada Fonzu rrapportah lill- Pulizija u qalilha li ma jaħmilx iżjed dan is- serq tiegħu. Allura l- pulizija wara li vverifikat il- miżien, neħħietlu l- permess tal- bejgħ. Kellu Fonzu intenzjoni retta fir- rapport li għamel kontra Ġakbu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda miċ- ċirkustanzi jidher ċar li mhux l- ispirtu tal- karità qanqlu jagħmel dak ir- rapport, iżda l- ispirtu tal- vendetta u għalhekk ma kellu xejn intenzjoni retta. EŻEMPJU 55. Katerina tmur il- Kunvent tas- "Sacred Heart" u xħin tilmaħ dawk iċ- ċelel indaf u arjużi, dak il- kwiet, dak ir- refettorju, dawk il- ġonna, u ġġib quddiem għajnejha l- babilonja li għandha d- dar, missierha bil- pipa u dejjem iredden, ħutha jkidduha, titlob għalhekk lis- superjura biex iddaħħalha soru magħhom. Hemm intenzjoni retta f' dina l- vokazzjoni ta' Katerina? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li mhux l- ispirtu tal- penitenza qanqalha, iżda l- ispirtu tal- kumdità, billi riedet li tkun paxxuta, u għalhekk intenzjoni retta ma kellhiex żgur. EŻEMPJU 56. Wenzu għamel delitt li Pawlu biss waħdu kien qabdu u rah, u qatt ma tkellem. Wara snin kellhom xi jgħidu, u Pawlu fil- pubbliku tah daqqa ta' ħarta hekk qawwija li ħariġlu d- demm minn ħalqu, u kellmu wkoll ħażin. Meta n- nies sfurzaw lil Wenzu biex iħarrku, weġibhom li ma riedx jieħu vendetta minnu u ħafirlu. Wenzu ħafirlu b' intenzjoni retta lil Pawlu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: izda jekk ħafirlu għax beża' li Pawlu mbagħad jikxfu tad- delitt li kien għamel u hekk ikollu jġarrab hu nnifsu dannu kbir temporali, allura ma ħafirlux b' intenzjoni retta; iżda jekk ħafirlu biex Alla wkoll jaħfer lilu, allura kellu intenzjoni retta. EŻEMPJU 57. Nikodemu kien iħallas il- ħaddiema tiegħu malli jispiċċaw mix- xogħol, u kien jibża' li ma kienx jagħtihom il- ħlas ġust tagħhom, għalkemm ħaddieħor għall- istess xogħol kien jagħti daqsu jew xi ħaġa anqas: u għalkemm kien jimxi wkoll fuq il- pariri tal- periti. Kulħadd kien irid jaħdem miegħu u ħadd ma kien iqarraq bih, u ġidu kien kollu riżq u barka. Hemm intenzjoni retta f' din il- ġustizzja ta' Nikodemu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda ma jistax ikun li Nikodemu ma kellux intenzjoni retta fl- eżerċizzju tal- ġustizzja tiegħu għax tassew kien jibża' minn Alla, xħin kien jibża' li ma kienx jagħti ħlas ġust lill- ħaddiema wara attenzjoni hekk serja tal- pariri li ħa u tal- osservazzjonijiet li għamel mill- imġiba ta' proprjetarji oħrajn bħalu. Barra minn dan Alla kien ibierek ix- xogħol tiegħu fil- prosperità, imħabba l- ġustizzja li kien juża, kif hemm miktub li kulma jagħmel il- bniedem ġust kollox jipprosperalu: u dan juri skont is- sens komun li kellu tassew intenzjoni retta fil- ġustizzja tiegħu li kienet toħroġ biss mill- kuxjenza u minn veru spirtu u mhux minn kawża oħra temporali. EŻEMPJU 58. Fra Krispin, assenjat għall- kċina, kien jixtieq li jitneħħa u jitqiegħed sagristan tal- Knisja tal- Kunvent, u xejn ma kien kuntent li s- Superjur qiegħdu għall- kċina. Kellu intenzjoni retta li ried ikun sagristan? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda min irid jagħmel ir- rieda t' Alla ma jagħżilx dak li jogħġob lilu nnifsu: immela Fra Krispin ma kellux intenzjoni retta billi ma kienx ifittex il- gosti t' Alla, iżda l- gosti tiegħu nnifsu. EŻEMPJU 59. Rikkardu qiegħed fl- okkażjoni prossima tad- dnub u ma jridx jinfatam minnha għax jgħid li l- labtu tal- Madonna tal- Karmnu ma jħallihx imur l- infern. Hija minn intenzjoni retta din id- devozzjoni tiegħu lejn il- Madonna? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher ċar li Rikkardu qiegħed jinqeda għall- ħażen bil- Gran Verġni Marija, u b' hekk qed jiddiżunura 'l Alla, u għalhekk intenzjoni retta ma kellux. EŻEMPJU 60. Marċell, bil- permess tal- Kappillan, ħareġ jiġbor għall- għajnuna tal- foqra, u meta kkonsinjalu ftit flus ħa fastidju u inkwieta ruħu wisq billi s- sagristan qal li jew ma jinqalax jew li ħaseb għal butu. Kellu Marċell intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda min jagħmel għal Alla, jilqa' bil- kalma u bil- kwiet kull persekuzzjoni li tiġih mill- ġid li jagħmel. Immela l- inkwiet li ġarrab Marċell għall- osservazzjoni tas- sagristan juri li ma kellux intenzjoni retta. EŻEMPJU 61. Kustanz, infermier fl- Isptar, f' kull okkażjoni li kienet tiġih kien jirrakkonta l- karitajiet li kien jagħmel mal- morda tal- isptar u jieħu gost meta n- nies japprovaw il- ġid tiegħu. Kien idur bil- morda b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda mis- sinjal li kien jieħu gost meta n- nies kienu japprovaw il- ġid li kien jagħmel juri li mhux 'l Alla kien ifittex bil- karitajiet, iżda lilu nnifsu bl- approvazzjoni tan- nies. EŻEMPJU 62. Dovik, fil- ħin li kien qed jiekol ma' ħuh Sidor u n- neputi Alfredu, inkorla u ssaħħan iżżejjed kontra dan in- neputi, għax ma ssaportiehx imeċlaq fl- ikel. Allura Sidor ħadha kontra ħuh Dovik biex jikkoreġih tal- mod li ħadha man- neputi, u ma ntebaħx li dak li kien qed jara ikrah f' ħuh, kien jagħmlu hu stess, billi hu wkoll inkorla u ssaħħan iżżejjed. Kellu intenzjoni retta Dovik fil- korrezzjoni li għamel lil neputih Alfredu? Kellu intenzjoni retta Sidor fil- korrezzjoni li għamel lil ħuh Dovik? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li Dovik ma kellux quddiemu dak il- ħin ħlief ħwejjeġ li ma kinux jogħġbuh u għalhekk skont in- natura medd idejh biex kieku jeħles minn dak li kien qed jagħtih fastidju: ma kienx immela qed ifittex l- edukazzjoni jew il- ġid spiritwali ta' neputih, iżda lilu nnifsu u b' hekk ħadd ma jista' jgħid li kellu intenzjoni retta, anki mis- sinjal tas- saħna żejda li biha ħadha kontra neputih. Dwar Sidor, mis- sinjal ċar tal- isfog tal- passjoni tal- korla nistgħu ngħidu żgur li ma kienx hemm fih intenzjoni retta f' dik il- korrezzjoni li fehem jagħmel lil ħuh Dovik: anzi hu kien jixbah lil Tabib marid bid- dijabete li ried ifejjaq marid ieħor bid- dijabete, billi kien qed jiddiżapprova azzjoni li kien qed jara kerha f' ħaddieħor, filwaqt li hu stess kien qed jonqos fiha: fi kliem ieħor nistgħu ngħidu li kien qed iċanfar lilu nnifsu fil- ħin li kien qed jikkoreġi 'l ħuh fuq l- istess miżerja tiegħu. EŻEMPJU 63. Fortunatu, raġel żagħżugħ, wara li jitqarben fuq l- artal stess jinżel b' inkin profondissmu, b' wiċċu mal- art, ħaġa li ħadd ma jagħmilha ħliefu. Xi nies jgħidu: "Kemm hu devot! Kemm hu umli dar- raġel!" filwaqt li oħrajn jgħidu: "Kemm hu kiesaħ, dan biex juri l- umiltà tiegħu!" Ħabib tiegħu qallu biex ma jagħmilhiex iżjed din il- ħaġa għax tiġbed wisq l- attenzjoni tan- nies fuqu; iżda kliem ħabibu minn widna daħal u mill- oħra ħareġ, u b' hekk dan il- ħabib ħa għalih billi ma rax korrispondenza. Kellu intenzjoni retta Fortunatu meta kien jagħmel dak l- inkin profond fil- pubbliku? Kellhom intenzjoni retta dawk in- nies li ġġudikawh vanituż? Kellu intenzjoni retta ħabibu meta għamillu dik l- osservazzjoni? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda ebda majjistru spiritwali ma jikkonkludi li Fortunatu kellu intenzjoni retta, cioè intenzjoni minn moviment tal- grazzja li tant tiddiżapprova l- ispirtu tas- singularità. Ħadd infatti ma kien jagħmel bħalu, u għalhekk sar oġġett ta' osservazzjoni mill- pubbliku billi xi wħud iġġudikawh umli u oħrajn vanituż. Dwar in- nies li ġġudikawh vanituż jidher ċar li ma kellhomx intenzjoni retta billi s- Sinjur Ġesù Kristu jikkmandana biex ma niġġudikaw lil ħadd, wisq iżjed immaqdruh; iżda huma nfexxu f' dan il- kliem għax l- aġir tiegħu kien fastidjuż f' għajnejhom. Dwar il- ħabib ta' Fortunatu, mis- sinjal li ħa għalih u li ma baqax fl- indifferenza għas- suċċess tal- korrezzjoni u li inkwieta ruħu jidher li ma kellux intenzjoni retta. EŻEMPJU 64. Karolina, sinjura għanja wisq, marret fl- istitut ta' Santa Anastasja fejn jitrabbew tfajliet iltiema foqra bl- elemożni u bil- karità ta' xi benefatturi, u ferrgħet somma tassew sabiħa f' idejn is- Superjura għall- għajnuna u għall- bżonnijiet tagħhom. Wara sitt xhur, irrepetiet l- istess għajnuna; iżda ħarġet riżoluta li ma tarġax tirfes f' dak l- istitut u li lanqas ma tibgħat ebda għajnuna, għax is- Superjura ma kinitx marret hija stess tilqagħha, u flokha kienet bagħtet l- assistenta tagħha, billi kienet qiegħda tagħmel kumplimenti lil waħda benefattriċi oħra. "Lil ħaddieħor tagħmillu kumplimenti u lili lanqas biss tiġi biex tilqagħni għall- għajnuna tal- istitut." Hekk ħarġet tgerger bejnha u bejn ruħha. Is- Superjura kellha intenzjoni retta fil- kumplimenti li kienet qiegħda tagħmel lill- benefattriċi l- oħra? Jista' wieħed b' xi mod jilmaħ intenzjoni retta fil- karità ta' Karolina? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda s- Superjura jekk ma kellhiex xi ħsieb ieħor aktar importanti dwar il- benefattriċi l- oħra, bħallikieku biex tikkonvertiha jew biex tfarraġha f' xi niket tagħha, allura mxiet ta' imprudenti kemm quddiem Alla, kemm quddiem il- bnedmin: quddiem Alla għax ma wrietx intenzjoni retta bil- partikolarità li għamlet mal- waħda, u xejn mal- oħra; u quddiem il- bnedmin għax irritat benefattriċi oħra u tellfet għajnuna lil dawk it- tfajliet bin- nuqqas ta' riflessjoni tagħha, u ma kellhiex raġun tgħid li jekk tagħti għal Alla ma kienx hemm bżonn ta' kumplimenti. Dwar l- intenzjoni li kellha Karolina b' ebda mod ma tista' tidher retta tant fl- ewwel u kemm fit- tieni sburżata tal- flus, u kemm fid- deċiżjoni li ma tirfisx iżjed f' dak l- istitut; għaliex jekk fehmet tikkoreġi l- imprudenza ta' dik is- Superjura bit- tħollija ta' dik l- għajnuna, dak ma kienx il- mezz; għax imħabba superjura imprudenti għandhom iġarrbu l- innoċenti l- konsegwenzi ħżiena tagħha u jibqgħu privi minn għajnuna hekk kbira? Huwa ċar li min jagħmel b' intenzjoni retta ma jfittixx lilu nnifsu f' xejn, iżda jħares lejn il- ħlas li hemm lest wara l- mewt għal min jigglorifika 'l Alla: għalhekk Karolina ma fehmitx li tagħti għajnuna lil dawk it- tfajliet, iżda li tkun stmata u apprezzata mill- bnedmin u speċjalment minn dik is- Superjura. EŻEMPJU 65. Bernard, żagħżugħ devot, kien wisq kuntent li rnexxietlu l- konferenza li għamel quddiem bosta żgħażagħ oħra istruwiti, u l- għada filgħodu fit- tqarbin ġarrab tant ħlewwa u tant gost bil- preżenza reali tas- Sinjur tagħna Ġesù Kristu li lanqas ma kellu aptit joħroġ mill- Knisja; iżda kif f' mument tant ħlewwa, u tant gost tbiddlu f' korla, u spaċenzja ruħu, xħin oħtu gergritlu li dam ma ġie għall- kafè u qaltlu: "Dawn kollha ksuħat tiegħek iddum daqshekk; ħaddieħor ma jagħmilx bħalek." Kienet retta l- intenzjoni f' Bernard li ried jibqa' l- Knisja? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda miċ- ċirkustanzi jidher li kien imqanqal mill- ispirtu tan- natura: infatti kien kuntent wisq bil- konferenza li għamel, u n- natura fil- kuntentezza tagħha hija wisq faċli biex iġġarrab ħlewwa ikbar minn xi kawża oħra pjaċevoli li tkun togħġobha, u wkoll li n- natura mhix ħafifa biex tinfatam minn dak li jagħtiha gost. Issa huwa veru li n- natura tgħaddi minn stat għal ieħor bl- ikbar ħeffa skont il- movimenti tal- passjonijiet: għalhekk Bernard bl- imġiba tiegħu waqt il- prova ta' oħtu, kellu jifhem li ma kienx moviment tal- grazzja dak li kellu, u perkonsegwenza ma kienx ordnat b' intenzjoni retta, billi hekk malajr fittex is- sodisfazzjon naturali tiegħu. Il- grazzja tgħożż dak li tiddisprezza n- natura: huwa ra ruħu umiljat u ddisprezzat minn oħtu u ma baqax taħt dik il- prova. EŻEMPJU 66. Gejtanu, żagħżugħ istruwit ħafna fid- duttrina Kattolika, għamel diskors reliġjuż u għoġob wisq lill- kbir uditorju li kien hemm jisimgħu. Kif spiċċah, resaq kanonku fuqu u staqsieh: "Inti li għamilt id- diskors?" Gejtanu wieġbu: "Is- Sinjur Alla għoġbu jinqeda bija." Kellu Gejtanu intenzjoni retta fid- diskors tiegħu reliġjuż? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li Gejtanu kellu idea tajba fuqu nnifsu billi qal li kien għoġob lil Alla li jinqeda bih, għax Alla jinqeda b' erwieħ qaddisin skont it- tagħlim tal- Venerabbli Frère Éxuperien li kien jgħid lin- novizzi tiegħu: "Qaddsu lilkom infuskom u Alla jinqeda bikom." Il- modestja setgħet tqegħidlu fuq fommu din is- sempliċi espressjoni: "Iva, jien għamiltu d- diskors". Ikun il- kliem tagħkom iva, iva: le, le, jgħallimna s- Sinjur Ġesù Kristu, għax dak li hu iżjed minn hekk huwa ġej mill- ħażen. Għalhekk Gejtanu aktarx li kellu intenzjoni li juri l- għerf u l- qdusija li huwa kien jaħseb li kellu. EŻEMPJU 67. Rosanna bkiet wisq xħin semgħet u rat il- veru li binha Tumas ħareġ mis- soċjetà tal- Mużew. Kienet spiss twissih biex ma jagħmilhiex mal- barranin u biex jattendi għal- lezzjonijiet ta' kuljum, u kienet ukoll iċċanfru meta kien jgħidilha li kien jiddejjaq fil- Mużew u kienet tgħidlu li biex insalvaw ruħna jinħtieġ li mmorru kontra tagħna nfusna. Iżda fl- aħħar qalilha li ma riedx imur iżjed u li bagħat l- ittra tiegħu li ħalla għalkollox. Neħħa l- buttun tal- "Verbum Dei" u libes l- ingravata biex jingħadd mal- ħelwin ta' dan is- seklu. Rosanna kellha intenzjoni retta fil- biki tagħha dwar il- ħruġ ta' binha Tumasu? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda kellha żgur intenzjoni retta jekk fehmet il- ġid ta' ruħu għax kienet taħseb li issa barra mis- soċjetà iktarx li ma jibqax fil- biża' t' Alla u li jibda jħobb id- dinja u li jintilef għal dejjem; anki jekk bkiet għax ħasbet li binha sejjer jgħix mingħajr paċi u mingħajr hena. Iżda ma kellhiex intenzjoni retta jekk bkiet għax fehmet li issa ma jagħtihiex iżjed flus jew għal xi ġid ieħor temporali tagħha. Imma rridu niġġudikaw fuqha li għamlet kollox b' intenzjoni retta xħin nosservaw it- twissijiet li kienet tagħmillu. EŻEMPJU 68. Ġanni kull għodwa kien jieħu l- kafè mill- ħanut ta' Pietru, avolja ma tantx kien tajjeb bħal dak ta' Pawlu. Karmenu, in- neputi ta' Ġanni, daħal jitlob tazza ilma lil Pietru, iżda dan bagħtu 'l barra u ma tahx. Xħin immela Ġanni sema' dan bidlu u beda jieħu l- kafè mingħand Pawlu. Kellu Ġanni intenzjoni retta meta kien jieħu l- kafè mingħand Pietru, dwar il- mortifikazzjoni billi dan il- kafè ma tantx kien tajjeb? Jew inkella dak ir- rispett li kien juri Ġanni lejn Pietru fis- sagrifiċċju tat- tgħakkis kien b' intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda skont is- sens komun jidher ċar li l- intenzjoni tiegħu kienet interessata dwar ir- rispett li kien juri lil Pietru b' dak it- tgħakkis tal- kafè li ma tantx kien tajjeb, għax waqt il- prova, li qanqlet it- temperament tal- korla tiegħu biċ- ċaħda tat- tazza tal- ilma lil neputih, bidlu billi daħal fil- libertà li jieħu kafè tajjeb mill- ħanut ta' Pawlu. Bosta sagrifiċċju huwa kapaċi jagħmel l- ispirtu tan- natura u din dejjem tagħmilhom għax ikun jaqbel lilha; immela mhux kull sagrifiċċju għalkemm ikun kontra l- qalb isir b' intenzjoni retta. EŻEMPJU 69. Federiku, żagħżugħ kien kuljum wara l- lezzjoni jersaq waħdu jbus id is- Surmast tiegħu li kien qassis. Darba s- surmast immortifikah b' osservazzjoni ftit goffa li kien għamillu quddiem l- istudenti sħabu l- oħra, u minn dak in- nhar, wara l- lezzjoni Federiku kien jibqa' ħiereġ 'il barra dritt bħal sħabu. Dawn is- sinjali ta' qima u ta' rispett li Federiku kien jagħti lis- Surmast tiegħu kienu mqanqlin minn intenzjoni retta? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda nistgħu ngħidu li n- natura ta' Federiku kienet qiegħda tfittex lilha nnifisha f' dawk l- atti ta' qima lejn is- Surmast tiegħu sabiex minnu jkun iffavorit jew ippreferit jew miżmum fi ħsiebu b' aħjar minn sħabu. Ġiet il- prova fuq Federiku li wrietu li ma kienx qiegħed jieħu dak li kien qed ifittex mis- surmast tiegħu. Għalhekk qal bejnu u bejn ruħu: "Jagħmlu sewwa l- oħrajn jibqgħu ħerġin 'il barra dritt." Kieku Federiku kien juri lis- Surmast tiegħu dawn is- sinjali ta' rispett b' intenzjoni retta, cioè biex iqim id- dinjità ta' saċerdot li kien, jew bi spirtu ta' pjetà lejn is- surmast tiegħu bħala superjur, jew biex jogħġob 'l Alla, jew biex jagħti eżempju tajjeb lil sħabu, ma kienx iħalli azzjoni hekk nobbli akkawża ta' umiljazzjoni li ġarrab. EŻEMPJU 70. Ċikka kienet tuża tqiegħed wara isimha: "Il- Midinba" f' kull ittra li kienet tibgħat lill- konfessur jew lill- ħbieb tagħha spiritwali. Fid- diskursati kienet spiss ittenni: "U jiena injoranta… u ma jien tajba għal xejn." Lejla waħda, Karmena ħabiba tagħha qaltilha quddiem sħabha l- oħra: "Ċikka, imissek tqerr iktar spiss minn tmint ijiem." Ċikka malajr weġbitha: "Isma' int x' taħsibni? Jien la noqtol u la nisraq u lanqas bħalek ma ngħid fuq ħaddieħor." Qabżet Rosalija, ħabiba kbira ta' Karmena u qaltilha: "Tassew li kif tgħid int li int injoranta meta tieħu tifsir ta' kliem innoċenti f' sens ħażin u tweġġa' qalb il- proxxmu." Kellha Ċikka intenzjoni retta f' dawk l- atti ta' umiltà fi kliemha u fil- kitba tagħha? Huwa s- Sinjur Alla li jiġġudika: iżda jidher li kienet tagħmilha ta' umli biex tkun miżmuma ta' umli mal- oħrajn u dan hu spirtu ta' vera suppervja. Il- persważjoni li kellha Ċikka fuqha nnifisha dehret malajr meta kliem Karmena ħabat ma' dik ix- xi ħaġa li Ċikka kienet taħseb li hija kienet. Minn kliemha tintgħaraf dina Ċikka li hija kienet immexxija minn spirtu ta' suppervja u ta' vendetta. X' intenzjoni kellha Rosalija, il- ħabiba ta' Karmena meta ddefendietha? Setgħet kellha intenzjoni retta tassew jekk fehmet il- korrezzjoni tal- faċċola Ċikka. Setgħet ukoll kellha intenzjoni malizzjuża, biex cioè tiddefendi l- ħabiba tagħha tivvendika ruħha minn Ċikka; iżda iktarx li l- intenzjoni tagħha ma kinitx retta billi Karmena kienet ħabiba kbira tagħha u għalhekk iktarx ma kellhiex ġudizzju rett akkawża tal- passjoni u tal- imħabba kbira tagħha lejn Karmena: infatti biex wieħed jagħmel ġudizzju rett jinħtieġ li jinża' minn kull passjoni jew ta' mħabba, jew ta' mibegħda, jew ta' korla li jfixklu wisq il- govern tal- ġudizzju fil- bniedem. Bosta nies li jidhru spiritwali jumiljaw lilhom infushom b' ċerti espressjonijiet quddiem l- oħrajn biex jagħtuhom okkażjoni li jfaħħruhom fuq dawk il- preġji jew fuq dawk id- doni li jaħsbu li għandhom fihom. KONKLUŻJONI Jekk tassew wieħed irid ikun bniedem interjuri, cioè, li jopra b' intenzjoni retta u b' hekk jogħġob 'l Alla li hu Spirtu sempliċissmu u purissmu, xejn ma għandu xi jżomm b' mezz u b' inċentiv aktar effikaċi daqskemm il- ħsieb fin- Novissmi. L- Ispirtu Santu jagħti xhud li hu infallibbli, li min jaħseb fuq in- novissmi qatt ma jidneb. Oh l- mewt kemm hija pass serju, li tiġi żgur u darba biss u bħal ħalliel! Anki l- qaddisin beżgħu minn dan il- pass. Kienu jafu li ħadmu ħafna, iżda f' mewthom beżgħu akkawża tal- intenzjoni retta. L- Iskrittura tgħallimna li Alla huwa mħallef ġust, jiġġudika bir- reqqa u jikkastiga bil- ħruxija. B' mod, li anki l- anqas kelma magħduda għalxejn, ma jħallihiex għaddejja, iżda f' jum il- ħaqq jieħu kont tagħha. Ħarsa, xamma, gost senswali, ħsieb, kelma jew opra oħra għad- delettazzjoni weħidha taqa' wkoll għall- ġudizzju. San Pawl jgħallem li — hija ħaġa li twerwer taqa' f' idejn Alla l- ħaj. Min f' dan il- kliem ma jarax il- ħruxija fil- kastigi tal- ġustizzja t' Alla? Kollox jissaffa bin- nar. Kulħadd għandu idea tal- ħruq, kemm huwa insopportabbli. Jista' jkun li wieħed ma jikkoreġix ruħu biex jevita ħruxija hekk tal- biża' Forsi mhux dan il- ħsieb li nibbet ħafna qaddisin? Naħsbu immela, f' kull opra li nagħmlu, li fuqha għad jiġġudikana Alla.