Il-Mara l-Ħoxna: ix-xipli, il-godlija, u l-bejniet Minn għana bħal L-Aqwa Nisa, għall-poeżiji li jittrattaw il-ġisem analizzati fid-dettall minn Immanuel Mifsud, il-kummenti u l-idjoma fuq id-dehra tagħna, bħala bnedmin u bħala Maltin, ma jonqsux. Imma qabelxejn, xi tkun idjoma? Idjoma hija frażi li intużat ħafna u għalhekk it-tifsira tagħha ma taqbadhiex mill-kelmiet	 individwali	 li	 jsawruha.	 Tista'	 tfisser	 ukoll	 il-mod	 kif	 titkellem	 persuna.	 F'din	 il-kitba	 qsajra	 niffoka	 fuq	 l-idjomi	 li	 nużaw	 biex	 niddeskrivu	 l-ġisem. It-titlu ta' dil-kitba jirreferi għall-mara l-ħoxna, jew kif isejħulha wkoll, l-alla tal-fertilità, li tippopola t-tempji tagħna. L-arkeologu David H.Trump jgħid li d-deskrizzjoni tal-figura tal-­mara l-ħoxna mhi xejn iktar minn preġudizzju maskili għax is-sess	 tal-figuri	 mhux	 indikat	 b'mod	 espliċitu.	 Li	 nqisuha	 mara,	 jgħid	 Trump,	 hija	 konvenjenza,	 iktar	 milli	 prova. Imma l-mara u anke lir-raġel, b'liema modi nirreferu għalihom? Huma proprju l-idjomi li jixħtu dawl fuq xi ħadd li minnu naraw id-dawl, jew le. Is-similitudnijiet Interessanti nirriflettu fuq l-oġġetti jew entitajiet li magħhom inqabblu l-persuna ħoxna jew irqiqa. Jekk xi ħadd ikun irqiq, ironikament, inqabbluh ma' xi ħaġa tal-ikel u ngħidu qisu aringa jew qisu sifja. L-annimali ta' spiss isibu ruħhom dawk li magħhom inqabblu persuna, speċjalment jekk din tkun ħoxna, f'idjomi bħal qisu baqra. Similitudnijiet oħrajn jużaw il-partiċella "daqs." Ħu minn irqiq daqs serratizz jew oħxon daqs bettija.	 Tqabbiliet	 bħal	 dawn	 jgħinu	 lill-kelliema	 jipperċepixxi	 d-daqs	 tal-persuna	 msemmija	 aħjar. Idjomi oħrajn Ta' spiss flok irqiq nużaw niexef u nsibu għadd ta' idjomi li jużaw din il-kelma bħal niexef għuda, niexef qasba u niexef qoxqox. Nużaw ukoll idjomi bħal irqiq lasta, irqiq stikka u rqiq	 lewlu.	 Fejn	 tidħol	 l-irquqija	 ta'	 spiss	 nużaw	 il-ġisem	 stess	 biex	 nispjegaw	 il-qagħda	 tal-­bniedem	 f'idjomi	 bħal	 għadma	 u	 ġilda	 u	 żaqqu	 ma'	 dahru.	 Għall-ħxuna	 nużaw	 għadd	 ta'	 oġġetti	 li	 huma	 kbar	 f'idjomi	 bħal	 oħxon	 kartell,	 oħxon	 katuba	 u	 oħxon	 romblu.	 Ta'	 min	 ninnutaw	 li	 filwaqt	 li	 fejn	 tidħol	 l-irquqija	 nsibu	 referenza	 għall-injam	 bħala	 materjal,	 fejn	 tidħol	 il-ħxuna	 nsibu	 referenza	 għall-oġġetti	 magħmula	 mill-injam. L-ewfemiżmi Peress li waħda mill-kwalitajiet evidenti f'uħud minna hi l-prudenza, ta' spiss insibu min juża l-ewfemiżmi biex lil dak li jkun jgħidlu rqiq jew oħxon … bla ma jgħidhielu. Mela lil xi ħadd irqiq	 ngħidulu	 se	 jinqasam	 jew	 mixrub	 u	 lil	 xi	 ħadd	 oħxon	 ngħidulu	 mibrum,	 mimli	 jew	 qawwi.	 Ngħiduha	 kif	 inhi,	 li	 xi	 ħadd	 ikun	 oħxon	 jew	 irqiq	 jiddependi	 mill-perċezzjoni	 ta'	 dak	 li	 jkun;	 billi	 nużaw	 ewfemiżmu	 m'aħna	 se	 nżidu	 jew	 innaqqsu	 xejn	 lil	 dak	 li	 jkun,	 ħlief	 li	 nkunu	 qed	 nagħmlu	 użu	 effettiv	 tal-lingwa. Il-kollokazzjonijiet Interessanti wkoll il-kollokazzjonijiet tal-kliem oħxon u rqiq (u l-inflezzjonijiet tagħhom). Daqskemm irqiq jew oħxon jintużaw għall-bnedmin jintużaw għall-oġġetti, u ħafna drabi filwaqt li l-ħxuna fil-bniedem mhux meqjusa bħala kwalità kif jidher minn idjomi	 bħal	 tank	 ħ*ara,	 fl-oġġetti	 tista'	 titqies	 bħala	 kwalità	 f'idjomi	 bħal	 ktieb	 oħxon.	 Ħarsa	 lejn	 l-MLRS	 turina	 li	 l-kelma	 oħxon	 toqgħod	 ma'	 kliem	 bħal	 żball,	 melħ,	 zokk,	 leħen,	 ċpar,	 ħabel,	 xagħar	 u	 nuċċali,	 u	 ħoxna	 toqgħod	 ma'	 gidba,	 qoxra,	 ġilda,	 lenti,	 musrana,	 ġakketta,	 karta	 u	 pezza.	 Ta'	 min	 ngħidu	 li	 filwaqt	 li	 l-kelma	 mara	 titla'	 bħala	 waħda	 mill-kliem	 li	 l-iktar	 jikkollokaw	 ma'	 ħoxna,	 raġel	 ma	 titlax	 bħala	 waħda	 mill-kelmiet	 li	 l-iktar	 jikkollokaw	 ma'	 oħxon. Fejn jiħdol irqiq insibu li din tikkolloka ma' kliem bħal deni, tewm, tursin, basla, bżaru, saff, frott, leħen, trab, xorb, wajer u raba', u rqiqa toqgħod ma' statura, xagħarha, falda, linja, twila, tipa,	 basla,	 takkuna,	 werqa,	 u	 toqba.	 Interessanti	 li	 kemm	 irqiq/a	 kif	 ukoll	 oħxon/ħoxna	 nsibu	 li	 joqogħdu	 ma'	 numru	 ta'	 kliem	 komuni	 (li	 mhumiex	 il-ġisem). Għall-grazzja t'Alla … wasalna fl-aħħar. U hawnhekk ma nistgħux ma nsemmux l-idjoma reliġjuża li dejjem issibha postha fid-diskors tagħna hekk li għal xi ħadd oħxon ngħidu li qiegħed fil-grazzja t'Alla. Ma ninsewx li l-kliem jitgħabba	 b'tifsiriet	 u	 konnotazzjonijiet	 maż-żmien	 skont	 il-­kuntest	 u	 l-kultura	 li	 jkun	 kiber	 fiha.	 Hawn	 mhux	 se	 nidħol	 f'kemm	 il-mara	 tiġi	 ġġudikata	 iktar	 mir-raġel	 u	 kemm	 hemm	 hemm	 qwiel	 li	 jippreġudikaw	 lill-mara	 …	 imma	 din	 xi	 ħaġa	 li	 ta'	 min	 naħsbu	 fuqha	 sew. Nispiċċa bi frażi li kienet tużaha n-nanna għal xi ħadd li mhux mejjet bil-ġuħ u jkun jiflaħ. Kienet tgħid: jekk taqbdu toqtlu! U ma kinitx tkun qed tgħid bid-daħq.