Fras-servjent u l-ferħ tiegħu l a ħ g 2 € Ħbieb Ħuttaf… In-natura m'għandhiex kwiet. Kull waqt u kull ħin x'imkien hemm annimal imqajjem ifittex l-ikel jew għaddej għall-affari tiegħu. Speċjalment fis-sajf. Fl-iljieli sajfin ikun hemm ħafna attività fin-natura. Wieħed mill-annimali li joħorġu bil-lejl huwa l-farfett il-lejl. Ismu miegħu hux! Jien nitħassarhom ftit il-friefet il-lejl għax m'għandhom fama tajba man- nies. Ħafna jaħsbu li l-friefet il-lejl jixorbu d-demm, u Dracula u mhux Dracula. Veru li jeżistu friefet il-lejl żgħar li jixorbu d-demm (eż. Common Vampire Bat Desmodus rotundus) imma dawn jgħixu l-Amerka t'Isfel u żgur mhux se joqogħdu jiġu Malta biex ibattlulna l-vini! Biża' bla sens. Il-friefet il-lejl li naraw Malta kollha insetti jieklu. U peress li ħafna insetti huma żgħar, il-farfett il-lejl iridu jieklu ħafna biex jimlew żaqqhom. F'lejl wieħed il-pipistrell wieħed jiekol mal-2000 nemusa u baħrija, u anke iktar. Mhux ta' b'xejn li l-friefet il-lejl meqjusin ta' ġid. Fil-fatt il-friefet il-lejl f'Malta huma mħarsin bil-liġi. Bi nhar il-friefet il-lejl jorqdu f'għerien jew xquq f'bini u ħitan. Kif tinżel ix- xemx iqumu u joħorġu jfittxu l-ikel. Xi friefet il-lejl tgħallmu li d-dwal tal-lampi jiġbdu l-baħrijiet, għalhekk spiss tara pipistrelli jagħqdu madwar il-lampi tat-toroq jixkumaw kull insett li jitfaċċa. Jekk hemm lampa fit-triq tagħkom iċċekkjawha waħda l-lejla forsi taraw farfett il-lejl ifittex il-kolazzjon. Qis li ma tkunux f'periklu, eh. Qed ngħid għall-periklu mill-karozzi, mhux mill- friefet il-lejl. ;) Jekk għada tqumu u fil-mera taraw ponta ħamra f'għonqkom twaħħlux fil-friefet il-lejl, imma f'xi nemusa li daħlitilkom fil-kamra nkiss inkiss! Ċaw ċaw ħbieb u komplu gawdu s-sajf u l-vaganzi. Victor Falzon L-Editur Mal-faċċata Il-Fras-servjent (Black-winged Stilt) s'issa bejjet tliet snin kważi in fila f'pajjiżna. Għadu kmieni biex ngħidu hux ħa jsir wieħed mill-breeding birds regolari. Forsi l-ferħ f'dar- ritratt għad jiġi lura sena sentejn oħra, u jbejjet hu wkoll. Aħna żgur mhux ħa ngħidulu le! Ritratt ta' Aron Tanti F'Awwissu l-frott tal-Ħarrub isir. Mill-frott hawn min jagħmel il- ġulepp, xarba għal kontra s-sogħla il-Kontenut Editorjal Aħbarijiet Is-Sarsella Ħamra Ambjenti u Residenti Avviżi Intervista mal-Faqqus My Baby! Arti u Ritratti Paġna Falko Xi sssstorbju! L-Għadira u Madwarha il-Kumitati Ċentrali il-Klabb Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18yrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa, u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li jirċievu l-membri bil-posta. d-dar Bħalissa fil-Klabb qegħdin xi 1000 membru u s-sħubija hija €7 fis-sena. il-Kuntatt indirizz BirdLife Malta 57/28 Triq Abate Rigord Ta' Xbiex XBX 1120 tel 21347644 / 21347645 / 21347646 imejl info@birdlifemalta.org imejl tal-magażin il-huttafa@birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org ©BirdLife Malta, Awwissu 2014 Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop aħbarijiet Familja fuq travu F'dar-ritratt ħelu li ħa l-ħabib tagħna Joe Sultana naraw Ħuttafa titma' lill-familja tagħha. Il-Ħuttaf dejjem jibni l-bejta x'imkien insaqqaf, u kif taraw dil-bejta nbniet fuq travu ma' saqaf. Il-post huwa bini qadim… fir- Rabat f'Għawdex. Hekk hu, din hija familja Ħuttaf Għawdxin li faqqsu ftit ġimgħat ilu. L-ispori jkunu miġburin f'għenieqed żgħar ma' taħt tal-weraq. Kun af iktar Sa ftit snin ilu l-Ħuttaf (Barn Swallow) ma kienx ibejjet regolari f'Malta. Imma mill- 2004 'l hawn il-Ħuttaf beda jbejjet kull sena, dejjem f'numri żgħar. Meta l-frieħ jikbru u jitgħallmu jtiru, il-Ħuttaf ipassi lejn l-Afrika Ċentrali fejn jgħaddu x-xitwa fil-kumpanija tal-ġiraffi u l-iljunfanti! U issa fis-Simar ukoll… Wieħed mill-flieles sejjer jesplora! Tmurx 'il bogħod, ibni. Wara li bdew ibejtu fir-riserva tal-Għadira, il-Fras-servjent issa għamlu l-istess fir-riserva tas-Simar. F'Ġunju li għadda par Fras-servjenti bnew bejta f'xifer waħda mill-gżejjer żgħar fis-Simar u f'Lulju faqqsu erba' flieles. Dawn issa kibru u ftit ieħor ipassu lejn l-Afrika mal-ġenituri tagħhom. Il-bejta tal-Fras-Servjenti fis-Simar X'nista' nara tgħid? Din waħda mill-aktar borok komuni li jidhru f'Malta. Tpassi l-aktar fir-rebbiegħa, meta ġieli jidhru qtajjiet kbar, u terġa' tidher f'numri iżgħar fil-ħarifa. Il-biċċa l-kbira jgħaddu minn fuq il-baħar u ma jersqux lejn l-art. Post tajjeb ħafna biex tarahom huwa ċ-Ċirkewwa. Fis-sajf waħdiet jidhru wkoll fir-riservi tal-Għadira u s-Simar, jew max-xtut. Ir-raġel ikollu rasu u sidru kannella b'faxx abjad li jgħaddi minn fuq għajnejh. Il-bqija ta' ġismu hu taħlita ta' iswed, griż u kannella. Il-mara tkun kannella. Jieklu ħaxix u insetti li jiġbru l-aktar minn wiċċ l-ilma. Dil-budakkra għad m'għandhiex isem bil-Malti, għalkemm hija komuni. Bl-Ingliż jgħidulha Molly Miller. Komuni imma xorta speċjali, il-Granċ tax-Xatt kapaċi jgħix barra mill-ilma kif ukoll taħt wiċċ il-baħar. Spiss jimxi laġenba huwa u jnaqqar ikel li jsib fix-xatt. Hemm ħafna tipi ta' budakkri. Ilkoll huma żgħar u ħafna minnhom jgħixu kważi ma' wiċċ l-ilma ġo ħofor żgħar. Fittex max-xatt u żgur issib. Iċ-Ċawla tħobb toqgħod fi gruppi kbar. Tiekol 1plankton u toqgħod f'kurrenti fejn issib ħafna ikel. Meta jersaq 2predatur, iċ-Ċawl jogħdos jistaħba. Kieku r-rizzi ma kellhomx dik il-kisja xewk, ħafna predaturi jikluhom għax minn ġewwa huma rotob. Ir-rizzi jimxu u jqaxxru l-alka minn mal-blat. L-Artikla Ħadra qisha pjanta imma fil-fatt hija annimal. Tiekol ħut żgħir li taqbad bit-tentakli velenużi mdawrin ma' ħalqha. Il-Burqax spiss tarah wieqaf quddiem xi ħofra fil-blat, qisu jistenna xi ħaġa. Fil-fatt ikun għassa ma' xi qarnita biex ilaqqat il-fdalijiet tal-ikel li tkun qabdet! Ambjenti u Residenti Baħar max-Xatt Il-Lhudi huwa l-iktar ħuta kkulurita ta' xtutna, donnu ħuta tropikali tal-akwarjum. Il-Lhudi jitwieled mara u wara xi snin… isir raġel! L-algi huma l-pjanti tal-baħar u bħall-pjanti tal-art huma importanti immens għax l-ikel ta' ħafna annimali. Ir-ritratt juri alga żgħira jisimha Aċetabularja. Ħsibthom plattini! Dal-ħut jgħidulu mulett. Il-baħar fih ħafna ħabitati u l-iktar wieħed li nafu bih huwa s'intendi l-baħar baxx li jmiss max-xtut. Peress li huwa baxx u mdawwal, faċli tinżel tesplora fih. B'xorti tajba ħafna annimali u pjanti jħobbu wkoll dan l-ambjent u għalhekk il-baħar baxx madwar il-Gżejjer Maltin fih ħafna x'tara. Il-baħar ta' max-xtut imissu jsir kollu protett, bħar-Ramla tal-Mixquqa fejn ittieħed dar- ritratt. B'hekk il-ħajja ta' ġo fih tibqa' sinjura u b'saħħitha. Pjanti u annimali mikroskopiċi li jgħumu mal-kurrenti tal-baħar. Annimal li jaqbad u jiekol annimali oħrajn. Ir-Ramla tal-Mixquqa ħafna nies jafuha bħala Golden Bay, f'Għajn Tuffieħa. Il-Qarnita annimal intelliġenti li taf tistaħba f'sekondi billi titħaxken f'toqob żgħar fil-blat u tqabbel il- kuluri tagħha mal-ambjent. Tiekol l-iktar arzell u granċijiet. L-isponoż huma annimali, għalkemm ma jiċċaqalqux minn posthom mal-blat. Jieklu plankton li jsaffu mill-ilma li jgħaddi minn ġo fihom. Waħda mix-xeni li gawdew il-membri li ġew il-ħarġa bil-lanċa f'Lulju li għadda. Dan huwa grupp ta' Ċief jistrieħ u jittajjar f'wiċċ il-baħar. Ftit ftit qed jersaq lejn is-sies għoli ta' Ta' Ċenċ (f'Għawdex), li jidher fl-isfond tar-ritratt. Hemmhekk dawn iċ-Ċief għandhom l-bejta u qed jistennew id-dlam biex imorru fiha. Intervista ma' Fjura Faqqus il-Ħmir Squirting Cucumber Bonġu, Faqqusa. X'għandna? Fjuri u nannakoli. Isma', dan kif għadek bil-fjuri? Għaliex? Kontra l-liġi? Għax rajtek f'Marzu u kont diġà mimlija fjuri! Eh ħijjos, jien nagħmel fjuri kważi s-sena kollha. Isma', semmejtli n-nannakoli. X'ridt tgħid biha? Għax jiena fuqi tgħix tip ta' nannakola oranġjo. Iva ara, qed nara tnejn. Żomm, hemm iktar. Erbgħa… sitta… Ħeħe, għandi kemm trid. U dawn il-blalen strambi ħodor x'inhuma? Dak il-frott tiegħi. Aħjar ma tmisshomx għax… Kif inħsilt! X'ġara? Għax meta l-blalen ikunu saru, kif tmisshom jisparaw raxx ilma mimli żerriegħa. Dak li laqtek, u mnalla ma ġewx f'għajnejk. Kollok sorpriżi int! Skużani, imma tinsiex, aħna l-pjanti ma nimxux bħalkom. Biex inxerrdu ż-żerriegħa rridu dejjem insibu xi trikk. Imma issa ħa jkolli nħallik. Saħħa Faqqusa. Saħħa lilek. Jien diġà pinġejt nofshom. Iss, jien diġà għamilthom inkwatri. Jekk *iġġedded is-sħubija tiegħek fi Klabb Ħuttaf (jew tidħol membru jekk għadek m'intix), nibagħtulek dan il-ktieb. Fih 40 paġna kollha stampi ta' pjanti u annimali Maltin lesti biex tagħtihom il-kulur. *Din l-offerta tgħodd darba. Din hija n-nannakola li tgħix fuq il-Faqqus il-Ħmir. Jgħidulha Nannakola tal-Faqqus, bl- Ingliż Gourd Ladybird. Dawn il-blalen sufin huma l-frott tal-Faqqus il-Ħmir. Fihom jinġema' ilma u żerriegħa taħt pressa, tant li kif xi ħadd imisshom, jew iċaqlaqhom ir-riħ… SPAFF! jisparaw 'il barra! Fir-ritratti l-kbar hemm sitt frieħ ta' għasafar u fir-ritratti ż-żgħar hemm il- ġenituri tagħhom. Qabbilhom u ikteb l-isem fil-vojt. Ċ. 1 Blonġun Żgħir 3 Kanġu ta' Filfla Ir-ritratti żgħar huma ta' Aron Tanti (1,2,5), Hadoram Shirihai (3), Denis Cachia (4), u Victor Falzon (6). F'Malta għandna biss xi 20 speċi ta' għasafar li jbejtu regolari kull sena. Dawn 6 minnhom, għalkemm il-Blonġun Żgħir milux ħafna snin li beda. Tweġibiet f'paġna 8 Erġajt qtajt xagħrek? Jekk tkompli ħa tiġi bħali! Ibagħtulna tpinġijiet u ritratti li tieħdu tan- natura (mhux pets jew pjanti kkultivati) ħa nġibuhom f'dil-paġna. Basta jkunu veru tagħkom. Ibagħtuhom imejl jew bil-posta*. imejl il-huttafa@birdlifemalta.org indirizz BirdLife Malta 57/28 Triq Abate Rigord Ta' Xbiex XBX 1120 *Materjal li tibagħtu bil-posta ma nkunux nistgħu nibagħtuh lura. Itma' 'l min hu bil-ġuħ! Mela, il-frieħ u l-ġenituri ta' paġna 7 kellhom jiġu hekk: A=4, B=3, Ċ=1, D=5, E=6, F=2 Ġurat tar-Raba' Francesco Tanti (6) Granċ tax-Xatt u żewġ Budakkri tal-Għalla fil-kju għal farka ħobż! Iktar ma taħlu dawl, iktar toħolqu tniġġis. Iktar ma jsir tniġġis, iktar tisħon il-klima. Iktar ma tisħon il-klima, iktar jinħall is-silġ. Iktar ma jinħall is-silġ, iktar jiċkien l-ambjent tiegħi. Mela agħmluli pjaċir u taħlux dawl, għax ħa nispiċċa bla dar. Grazzi! L-Orsijiet Bojod jgħixu fil-wesgħat tal-artiku. Biex jikkaċċjaw u jaqbdu l-ikel għandhom bżonn baħar bil-wiċċ iffriżat ħalli jimxu fuqu. Imma bil-global warming dan is-silġ qed jinħall u l-Orsijiet Bojod mhux qed ikunu jistgħu jivvjaġġaw. U qed jibdew imutu bil-ġuħ. r u l u k h i t ħ g A għażagħ Klabb Ħuttaf 13+ • Żgħażagħ Klabb Ħuttaf 13+ • Żgħa Settembru għal tal-Priża Qegħdin fl-eqqel tas-sajf u s-sħana malajr tħajjarna mmorru l-baħar u xi passiġġata filgħaxija. Bħal daż-żmien il-passa ma tkunx fl-aqwa tagħha, però xi speċi diġà bdew ipassu mill-Gżejjer tagħna. Fost l-aktar evidenti huma l-Bufula Passajra (Subalpine Warbler) u l-Bekkafik (Garden Warbler). Fi ftit ġranet oħra ħafna speċi ta' għasafar jibdew jidhru u għalhekk nistidnukom tiġu tqattgħu ftit sigħat magħna l-Buskett, speċjalment meta ma jkunx riħ, matul ix-xahar ta' Settembru. Sibu xi wara nofsinhar u ejjew għaddu ftit ħin magħna l-berdwoċers f'wieħed mill-aħjar postijiet għall- osservazzjoni tal-għasafar tal-priża. Tistgħu wkoll tgħinu lill-BirdLife fir-Raptor Camp u tagħtu sehem fix-xogħol volontarju għall-ħarsien tal- għasafar tal-passa. Idħlu waħda fil-websajt tagħna www.birdlifemalta.org għal aktar informazzjoni. Seqer tal-Ħannieqa Hobby Matul Settembru kollu, membri tal-BirdLife u tal-Falko jkunu l-Buskett josservaw il-passa tat-tajr tal-priża. Jekk tixtiequ tingħaqdu magħna ikkuntattjawna. Saħħa u awguri Falko u Klabb Ħuttaf jgħidu grazzi kbira lil Martin Austad, Ann-Marie Austad u Francesca Bajada, tliet Leaders Falko li issa marru jkomplu l-istudji tagħhom fin-Norveġja u li għalhekk kellhom iħallu x-xogħol tal-BirdLife u tal- Falko. Nawgurawlhom suċċess u nittamaw li xi darba nerġgħu narawhom. Sibna fuq Facebook (fittex Falko BirdLife Malta) Ittawlilha spiss għal iżjed tagħrif fuq l-attivitajiet. Dejjem infurmana jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko. Ċempel lil Tim (79071796) jew lil Nick (99809190) jew ibgħat imejl lil falkoblm@gmail.com jew ħallilna messaġġ fuq Facebook. Inlaqqgħukom maċ-Ċikada, l-iktar insett storbjuż tad-dinja! Iċ-Ċikada jgħidulha wkoll Werżieq ta' Binhar, Żarżur jew Żerżur, bl-Ingliż Cicada. Hija waħda mill-ħsejjes li nisimgħu fis-sajf, u jekk tibda żżarżar malajr nindunaw li hemm waħda viċin. Imma mhux dejjem faċli ssibha speċjalment jekk tkun qiegħda f'siġra, għax jekk tersaq lejha malajr titfi l-volum! Imma tħobb toqgħod ukoll mal-ħitan tad-djar, u hemmhekk malajr taraha għax tkun qisha dubbiena enormi. Però ċ-Ċikada mhix mir-razza tad-dubbien imma minn familja kbira ta' insetti li bl-Ingliż jgħidulhom bugs. Iċ-Ċikada tgħaddi snin sħaħ tgħix taħt l-art bħala larva. Imbagħad jiġi sajf minnhom u toħroġ bil-lest biex tinbidel U jibda l-istorbju! Ir- raġel biss iżarżar, u l-ħoss ma jagħmlux b'ħalqu imma taħt sidru għandu parti mill-qoxra li tfaqqa' qisha tapp. Dan l-istorbju jagħmlu biex jekk ikun hemm Ċikada mara fl-inħawi forsi tiffansjah! Wara sajf iżarżru u jinnamraw, iċ-Ċikadi jmutu, imma mhux qabel man-nisa jkunu biedu partita bajd. B'hekk ikunu ħasbu għall-kunċerti tas-snin ta' wara! Il-ħoss taċ- Ċikada jista' jitla' sa 120 decibels. Decibels x'jaħbtu? Bħalma t-tul inkejluh bil- metri, il- ħoss inkejluh bid- decibels. Torri Sant'Agata (It-Torri l-Aħmar) IL- QA M M I E Ħ L-Għadira u madwarha F'Il-Ħuttafa spiss insemmu r-riserva naturali tal-Għadira, għax hija post li l-BirdLife tieħu ħsiebu għall-ambjenti rari li fih u għan-natura li nsibu fih. Imma meta nitkellmu fuq is-Sit Natura 2000 tal-Għadira, dan jinkludi mhux biss ir-riserva naturali imma biċċa art kbira madwarha. Ħafna ambjenti Fis-Sit Natura 2000 tal-Għadira nsibu diversi ambjenti naturali, uħud komuni u oħrajn rari ħafna. Fost l-ambjenti komuni nsibu r-raba' maħdum (numru 1 fil-mappa), l-aktar fil-wied bejn l-Għolja tal-Marfa u għolja baxxa Fejn qiegħda? jgħidulha L-Bisqra. Hemm ukoll ħafna art steppa 2 li darba kienet art maħduma imma li llum mitluqa u mimlija pjanti selvaġġi. Fost l-ambjenti rari hemm il- bur salmastru (saltmarsh) u l-għadira mielħa fir-riserva naturali 3 . Fir-riserva hemm ukoll biċċa art li darba kienet għaram tar- ramel (sand dunes) 4 imma li nbidlet meta nbniet it-triq tax-xatt u anke għax kienet tħawlet bis-siġar. Mhux bogħod L-Għadira qiegħda fit- tramuntana ta' Malta. Jekk Malta għandha forma ta' ħuta, l-Għadira tiġi eżatt fil-parti dejqa qabel jibda d-denb! Mappa tal-Għadira u Madwarha G ħ G u d In-numri juri l-ħabitati li jissemmew fil-kitba. Il-Bajja tal-Mellieħa hemm Il-Ħofra ż-Żgħira 5 , bur salmastru ieħor b'għadira żgħira li però tinxef fis-sajf. U s'intendi hemm ix-xatt ramli 6 tant popolari ma' eluf ta' Maltin u turisti. Imma hemm ukoll anke biċċa xatt ġebli 7 . Mal-ġenb tal-Għolja tal-Marfa hemm Foresta 2000, medda kbira ta' art li fiha qed jikbru rqajja' ta' bosk 8 u makkja 9 . Ambjent ieħor importanti huwa x-xagħri 10 , li minnu hemm roqgħa sabiħa fuq l-għolja tal-Biskra, u anke fil-wileġ tal-Għolja tal-Marfa. X'inhu wileġ? Il-ġenb ta' għolja Kull ambjent huwa speċjali għax fih natura differenti. Fix-xagħri jikbru għexieren ta' pjanti, fosthom is-Sagħtar u t-Tengħud ta' Malta (pjanta 1endemika). Fix-xagħri t'hawn tikber ukoll l-Orkida Kbira, fjura rarissma f'Malta, u fil-passa dejjem titfaċċa xi Kuda qalb il-blat. Fl-isteppa jikbru diversi tipi ta' ħaxix u anke pjanti bil-basla bħan-Narċis. Dan l-ambjent huwa favorit ma' xi speċi ta' ġurati, fosthom il-Ġurat Rasu Twila li jħobb jgħix qalb it-trofof Postijiet protetti għall-valur naturali tagħhom villaġġ turistiku impjant għat-tisfija tal-ilma I L- GU D J A Il-Gudja mhux ħdejn l-ajruport qiegħed? Minbarra r-raħal, diversi nħawi f'Malta u Għawdex jgħidulhom il-Gudja. Natura 2000 hija sensiela ta' postijiet madwar l-Ewropa fejn in-natura hija protetta. Hemm iktar minn 27,300 sit Natura 2000. Minn dawn, 39 qegħdin f'Malta. tal-Ħalfa, ħaxixa tal-isteppa tat-tafal. U fuq il-fjuri tal- Qaqoċċ tax-Xewk jinżel il-Qerd iż-Żaqquq. Fir-riserva tal-Għadira jikbru pjanti li jifilħu għall-imluħa tal-ilma, bħall-Bruka u x-Xorbett. Jinżlu wkoll ħafna għasafar li jħobbu l-ilma, bħal irsieset, borok u blonġuni, glalez u pispisell, kultant xi Fjamingu wkoll – mhux ta' b'xejn il-post mgħasses lejl u nhar! Hemm ukoll rettili bħax- Xaħmet l-Art, li jħobb art ramlija, u mammiferi bħall-Fenek Selvaġġ, li l-art ratba u ramlija jsibha komda biex iħaffer il-bejtiet tiegħu. U friefet il-lejl għan-nemus. Fis-siġar mal-Għolja tal-Marfa jinżlu l-Gamiem tal- Kullar, fid-Deru tbejjet il-Bufula Sewda u fil-ħarifa jixxalaw il-Pitirrossi u l-Isturnell fuq il-frott taż-Żagħrun. Anke l-ambjent tar-raba' importanti għan-natura, għasafar bħall-Bilbla u d-Durrajsa, żewġ speċi li saru rari f'dawn l-aħħar 30 sena. Kif taraw, il-lista hija twila. Bi ftit attenzjoni u inqas tfixkil mill-bniedem, il-lista tista' tkun ħafna itwal. Minħabba r-ramla kbira u l-baħar baxx, fil-Bajja tal- Mellieħa jiġu jgħumu eluf ta' nies kull sena. U s'intendi biex jaqdu lil dawn il-folol kbar tfaċċaw matul is-snin lukandi, apartamenti, ristoranti, gabbani u raħal sħiħ ta' gabubi ħodor (u kontra l-liġi!). Dawn iġibu magħhom ħafna skart u tniġġis, dwal u storbu bil-lejl, u tħarbit u tfixkil ta' ħabitati. Nisperaw li bħala Sit Natura 2000 dal-post jitħares minn speċjalment għal fjuri bħall-Peprin Aħmar, ħafna friefet, u iktar żvilupp ħalli ma jkomplix jitlef teżori naturali. Qerd iż-Żaqquq Large Yellow-banded Scolid Wasp Megascolia flavifrons Speċi li tinsab biss f'pajjiż jew reġjun wieħed.