Tnedija ta' Fuq Widnejn Torox u Stejjer Żbukkati 13 ta' Diċembru 2018 Insellmilkom u nirringrazzja lill-Klabb Kotba Maltin u lil Rita Saliba li stednuni nagħmel dan l-intervent qasir dwar il-ktieb tagħha Fuq Widnejn Torox u Stejjer Żbukkati li rajna d-dawl tiegħu waqt l-aħħar edizzjoni tal-Festival Nazzjonali tal-Ktieb. Dan hu l-289 ktieb tal-famuż Klabb imwaqqaf minn Pawlu Mizzi. Klabb li mhux biss għandu parti mill-istorja tal-ktieb Malti imma għadu kontributur ewlieni. Klabb li dejjem straħ ukoll fuq il-pubblikazzjoni ta' varjeta' ta' awturi. Nisa u rġiel li taw il-kreattivita tagħhom lin-nazzjon. Onorat li qed nieħu sehem ukoll fl-ewwel u nittama mhux l-aħħar tnedija ta' ktieb ta' Rita Saliba. Dan mhux indirizz kritiku. Huma ftit truf ta' qarrej klubi. Kif żgur tafu, Rita f'dan il-proġett qed tippreżenta mitt storja. Mitt storja ta' mitejn kelma l-waħda jew xi drabi ftit iżjed. Meta tgħidha mitejn kelma jidher eżerċizzju superfiċjali għax tqum il-mistoqsija f'mitejn kelma x'se tikteb. X'se tgħid. Meta konna l-iskola 200 kelma kienu jidhru martirju speċjalment jekk l-għalliem kien jimponi titlu ambigwu. Imma jekk niftħu ftit it-tieqa fuq x'inhu jiġri lilhinn minna nintebħu l-eżistenza ta' branka letterarja msejħa flash fiction. L-internet hu miżgħud bil-flash fiction. Minbarra kotba u ġurnali u possibiltajiet oħra. Jiġifieri li dan hu ġeneru b'saħħtu u ta' impatt u anki popolari. Anton Chekov, Franz Kafka, John Cage, Walt Whitman u Bertold Brecht huma ftit minn lista itwal ta' awturi li esperimentaw bil-flash fiction. Għaliex il-flash fiction hi dixxiplina. Hi sengħa u mhux għal kulħadd. Mill awturi msemmijin hawn fuq tistgħu tobsru li l-flash ficton lanqas mhu fenomenu modern minkejja li bosta drabi jiġi ppreżentat bħala l-alternattiva għall-ħajja mgħaġġla. Speċi aħjar individwu jaqra l-flash fiction milli wieħed ma jaqra xejn. Imma naħseb li b'din il-veduta, qisna qed niddistingwu bejn il-berger u l-vitella. Malta rridu nirrikonoxxu l-esperiment ta' Dr Ġorġ Mallia Għidli 200 fuq Facebook fejn kultant jiem l-editur jitfa' storja ta' mitejn kelma miktuba minn awturi differenti. B'dak il-pass skoprejna wkoll awturi ġodda u interessanti. Rita tista' tgħid li varat dak il-proġett għaliex Għidli Mitejn bdiet bi storja tagħha li ssibuha fil-ktieb. L-istorja Basket tal-Ġild. Wieħed irid jirrikonoxxi awturi oħrajn li qabel dan il-proġett ta' Mallia użaw il-flash fiction. Eżempju klassiku l-poe-proża ta' Victor Fenech. Hu proċess intens u nasal ngħid eżawrijenti għall-kittieb li jieħdu bis-serjetà. Il-kritiċi, għaliex dan il-ġeneru jgħaddi wkoll mill-passatur tal-kritiċi, josservaw li hemm ġeneri u possibiltajiet differenti anki fil-flash fiction. Jaf ikollok stejjer li jvarjaw bejn 6 kelmiet biss u elf kelma. Immaterjalment mit-tul wieħed jista' juża l-flash fiction biex jikteb stejjer ta' imħabba, stejjer tal-biża', stejjer science fiction u l-forom l-oħrajn kollha. Joanna Smith awtriċi tal-Flash Fiction targumenta: "Flash fiction is extremely difficult to write well because the writer has to cover a lot of ground with few words." Tosserva wkoll li l-word count jiġifieri kemm se tikteb kliem, hija sfida kreattiva. Tgħid ukoll li "Flash fiction stories are also fun because they can be faster to write and written more frequently. Some writers … have told me that they write daily flash fictions to test creativity and build the daily habit of writing." Smith temmen ukoll li l-awtur tal-flash fiction irid jaħseb fi tmiem tagħha qabel jibda jikteb. Għaliex hemmhekk hu l-qofol. Dan kollu ħassejtu fil-qari ta' dan il-ktieb li għandu awtriċi bi profil interessanti. Rita llum ġabret lista impressjonanti ta' kotba fejn anki esperimentat bil-ġeneru u l-udjenza. Kitbet għat-tfal u għall-kbar u għall-adolexxenti. Ġeneri li wkoll fihom l-isfida tagħhom. Kitbet ukoll drama għat-tfal. Mill-ġdid ġeneru diffiċli. U ma niħux qatgħa jekk għaliha l-flash fiction beda bħala eżerċizzju li ssemmi Smith biex tittempra l-kitba tagħha. Bħalma pjanista idoqq kuljum biex jimmatura. Rita rebħet il-Konkors Nazzjonali ta' kitba għaż-żgħażagħ u adolexxenti tliet darbiet bir-rumanzi tagħha Inżul ix-Xemx (2011), Bella Berger (2013) u Il-Kulur tal-lellux (2016) fil-konkors imniedi fl-2015. Fl-2014 ittraduċiet mit-Taljan żewġ rumanzi oħra għall-adolexxenti, Il-Misteru tad-Dniefel tal-Ġebel u Il-Misteru tal-Labirint. Li hu żgur hu li Rita l-lejla qed tippreżenta ġabra sabiħa ta' stejjer li kieku jien kont l-editur tagħha kont imwarrab minnha waħdiet. Rita għandha pinna tajba: tajba biżżejjed li kapaċi tqarraq bik meta tibni l-istorja tagħha. Faċilment it-test iqarraq bik. Inti mingħalik miexi lejn il-lvant imma hi tieħdok lejn il-punent u dan kollu qed tagħmlu b'ekonomija esaġerata tal-kliem. Ix-xeħħa fil-kliem hija tal-għaġeb imma l-wesgħa kreattivi hija kbira u enormi kif issemmi Smith. Ippermettuli ftit kontroversja. Nirrimarka li għalija Rita hija tajba fil-kitba mhux għax fuq deċiżjoni tan-natura hi mara imma għax hi taf xogħolha. Għax timxi l-mixja kollha meta taħdem u tippubblika test. Id-delete button tħaddimha spiss. Hi ddedikata f'xogħolha. Ma tiktibx sempliċiment biex ikollha vers ieħor fis-CV tagħha. Jien dejjem apprezzajt l-umilta' tagħha u l-akkanitiżmu biex taqra. Xi osservazzjonijiet qosra: Rita taf tiddeskrivi. Anki forsi għax f'ħajjitha hemm l-ilwien, it-tila, il-pittura. Għandha Malti sabiħ f'epoka fejn l-ilsien-omm qed jiċċajpar, f'epoka fejn anki f'kotba letterarji qed naraw sentenzi oskuri li mhumiex Malti. Lili laqtuni l-istejjer sofor ta' Rita – ġeneru li reġa' qabbadna l-aptit għalih il-kittieb Mark Camilleri bil-karattru tiegħu ta' Gallo. Il-qtil jilgħab logħba ewlenija hawnhekk. Il-mewt titla' sikwit fuq il-patibolu. Rita tuża burdati maġiċi fejn il-loġika tal-wieħed u wieħed jagħmlu tnejn mhux dejjem tagħmel sens u tiġi sospiża. Hemm faxxinu bl-anġli li anki naf li jidhru spiss fil-pittura tagħha. Rita poġġet il-musmar fuq rasu meta f'intervista ma' Fredrick Zammit fuq Newsbook.com.mt sostniet li hi tqis dil-ġabra bħala album tar-ritratti għax kull storja donnha ritratt. Rendikont qasir ta' sitwazzjoni. Bħalma ritratt jittieħed f'ħin ta' berqa. Hemm ħafna poeżija tixxeblek mal-proża tagħha Hemm linka li mhux se tintefa faċilment f'dawn l-istejjer. Hemm fuq kollox stejjer Żbukkati. Grazzi.