Is- Sur Cassar Pullicino temm jgħid fl- artiklu tiegħu ' Two Unknown Writings by M . A . Vassalli ' : " These are the main lines of investigation which will no doubt engage the attention of other researchers in the future . " Kont qrajt b' interess kbir il- kixfiet tas- Sur Cassar Pullicino msejsa fuq dokumenti ġejjin mill- arkivji dipartimentali tal- Bouches - du - Rhône u tal- Gard . Għal riċerkatur barrani fi Franza , mhux imdorri wisq biċ- ċentraliżmu esaġerat ta' dan il- pajjiż , il- provi fir- rigward tal- missjoni ta' Vassalli bħala aġent tal- kultivazzjoni tal- qoton ma setgħux ikunu post ieħor ħlief fil- patrimonju ta' l- arkivji lokali . Dan każ ta' min mhux midħla sew ta' Franza , speċjalment Franza moderna , ta' wara r- Rivoluzzjoni , fejn l- amministrazzjonijiet statali kellhom id- drawwa jippreservaw id- dokumenti ħafna aktar mill- amministrazzjonijiet lokali , tant li l- patrimonju ta' l- Arkivji Nazzjonali hu ta' sikwit aktar importanti llum fir- rigward ta' l- istudju tal- ħajja tad- dipartimenti mill- istess arkivji dipartimentali . Din hija r- raġuni , biex nilqa' l- isfida tas- Sur Cassar Pullicino , li ddeċidejt niċċekkja fis- sorsi nazzjonali jekk kienx hemm xi ħjiel tal- missjoni ta' Vassalli . L- ewwel ħsieb tiegħi kien għalhekk li nistudja l- patrimonju importanti ta' l- industrija tal- qoton li hemm fil- lott F 12 ( kummerċ u industrija ) . B' diżappunt kbir għalija , ma sibt l- ebda ħjiel ta' Vassalli . Allura ddeċidejt niċċekkja fil- lott F 10 ( agrikultura ) , u hemmhekk , minjiera kien hemm , meta tqis li mhux anqas minn disa' kaxxi ( F 10 / 416 sa 424 ) kienu jiġbru fihom id- dokumenti kollha dwar it- tentattiv biex tiddaħħal il- kultivazzjoni tal- qoton fi Franza , taħt l- Ewwel Imperu , bi tnejn minnhom jirrigwardaw għal kollox il- Bouches - du - Rhône waħdu , fdat f' idejn Vassalli . Il- Maltin u t- tentattivi tal- Gvern biex jiġi akklimatizzat il- qoton Kolonja qawwija ta' Maltin kienet teżisti fid- dipartimenti meridjonali ta' Franza ( Korsika , il- Var , il- Bouches - du - Rhône ) . Kienu l- Maltin li ppreferew ( jew kellhom ) jaħarbu minn pajjiżhom , fl- istess żmien tal- gwarniġjon Franċiż , l- għada li ċeda Vaubois u ġew mhedda minn nieshom li jitħallsu minnhom talli kkollaboraw mar- reġim repubblikan . M' ilux wisq li ppubblikajt il- lista ta' dawk l- 450 Malti , bejn wieħed u ieħor , li kellhom jaħarbu minn arthom u mbagħad irċevew , mis- sena XIII ( 1804 / 1805 ) sa l- 1807 , għajnuna mill- Gvern Franċiż , bil- kundizzjoni ewlenija li jibqgħu jgħixu fit- tliet dipartimenti msemmija . Dawk li , bħal Nicolo Isouard , stabbilew irwieħhom f' Pariġi ma rċevew l- ebda għajnuna finanzjarja . Issa , ferm qabel ma l- Gvern Franċiż interessa ruħu fil- kultivazzjoni tal- qoton , kien Malti , ċertu Calcédoine Fenech , skond hu ġurista , l- ewwel wieħed li akklimatizza l- pjanta tal- qoton f' Korsika . Hemmhekk , is- sindku t' Ajaccio , għat- talba tal- prefett Arrighi , qiegħed għad- dispożizzjoni tiegħu il- ġnien tal- kunvent l- antik tal- Kapuċċini . Billi rnexxielu jasal għal riżultat sodisfaċenti , fl- 4 ta' thermidor tas- sena XI ( 23 ta' Awwissu , 1803 ) Fenech kiteb lill- Ministru ta' l- Intern Chaptal , biex jitolbu qasam industrijali u xi sussidji . Iżda ma kienx għadu wasal iż- żmien li fih il- Gvern jinteressa ruħu f' din il- kultivazzjoni u Chaptal reġa' bagħat lura t- talba lill- Prefett ta' Korsika . Sentejn wara , kien imiss lil Joseph Xuereb , " eks- reġistratur tal- qorti kriminali f' Malta , refuġjat f' Korsika " , jagħmel proposta sabiex waqt li ibnu l- kbir , ta' 22 sena , imur iġib provvisti ta' żrieragħ tal- qoton minn Sqallija hu joqgħod iħejji r- raba' ad hoc f' Korsika . Madanakollu , kien biss fl- 1807 , kif wera l- professur François Crouzet , ikkwotat mis- Sur Cassar Pullicino fl- artiklu tiegħu , li l- Gvern indaħal biex jissensibbilizza lill- prefetti għall- importanza li kultivazzjoni bħal din setgħet tassumi biex iħabbtuha mal- prodotti Ingliżi fl- ambitu ta' l- imblokk kontinentali . Ta' min wieħed jgħid ukoll li fil- bidu dawn it- tentattivi ma kinux limitati għad- dipartimenti tan- naħa t' isfel biss ladarba kien hemm min inxteħet għal din il- kultivazzjoni fid- dipartimenti tan- Normandija , kif ukoll fir- reġjun ta' Pariġi . Ir- riżultati kif kien mistenni wrew nuqqas ta' tħejjija u l- gvern għalhekk ħalla f' idejn l- inġinier agrarju Tessier biex jikkoordina t- tentattivi uffiċjali . Dan ħareġ pamflet bl- isem ta' Studji fuq il- kultivazzjoni tal- qoton fi Franza , u reġa' stampah fl- 1808 biż- żieda tar- Riżultati ta' l- ewwel tentattivi li saru fl- 1807 . Fih semma l- opinjoni ta' " xi Maltin " bħala awtorità fis- suġġett . Fil- fatt , malli saru magħrufin l- intenzjonijiet tal- Gvern li jittanta jagħmel esperimenti fil- kultivazzjoni tal- pjanta tal- qoton , diversi Maltin irrikkmandaw ħilithom fis- suġġett . F' Jannar ta' l- 1808 , Paul Savona , refuġjat fil- Bouches - du - Rhône , bagħat manuskritt ta' memorjal fuq Il- mod kif jiġi kkultivat il- qoton , lill- Ministru ta' l- Intern . Fi Frar ta' l- 1808 , kien imiss lil Charles Zammit , li kien joqgħod Pariġi , bieb numru 5 fi Triq Jean - Jacques Rousseau , joffri s- servizzi tiegħu lill- Ministru , u wara jibgħatlu l- manuskritt ta' tliet memorjali . Beda bi Studju prattiku fuq il- kultivazzjoni tal- qoton erbaċew fid- dipartimenti meridjonali ta' l- Imperu Franċiż , bi skeċċ ta' raddiena tal- ħalġ li jagħtiha b' isimha bil- Malti , u jagħlaq billi jistieden lill- Gvern jimpjega lill- Maltin : " Agħżel nies t' esperjenza li diġà kkultivaw dan il- prodott biex tafda f' idejhom id- direzzjoni tax- xogħlijiet li trid . Dawn in- nies iħarrġu ż- żgħar , daż- żgħar irawmu oħrajn u l- qoton isir tal- post … Min jazrat byl ħmir ma jyhuix coton : min jaħdem bil- ħmir ma jiġbor qatt qoton " [ sic ] . Warajh kien hemm Suppliment għal dan it- tagħrif li fih jiddeskrivi l- insetti predaturi ta' l- imsemmija kultivazzjoni u , fl- aħħarnett Daħla . Dawn il- memorjali ġew mgħoddija lil Tessier li fis- 17 ta' Ġunju 1808 għamel rapport favorevoli lill- Ministru u ssuġġerixxa li Zammit jingħata premju ta' 300 F għal xogħlu għax " dan il- Malti għandu x' jaqsam ma' dawk li inti bgħatt f' Arles u f' Perpignan u naf li hu tahom ideat tajbin biex ikollhom suċċess fil- ħmiemel li kellhom jagħmlu . Għadni kemm niżżilt fl- Annali ta' l- Agrikultura xi ftit mill- kliem tas- Sur Zammit dwar l- insetti li jattakkaw il- pjanti tal- qoton u l- mod kif jiġu skartati " . Dawn il- Maltin mibgħuta f' Arles u f' Perpignan kienu Vassalli u Savona rispettivament . Skond Tessier , Zammit kien mela l- konsulent tagħhom . Issa meta l- imsemmi Zammit ippropona s- servizzi tiegħu lill- Ministru ta' l- Intern fil- 21 ta' Frar 1808 , hu ħa ħsieb jitlob rakkomandazzjoni mingħand Vassalli . Dan aċċetta u kiteb ftit linji fil- marġni tal- paġna : " Niċċertifika li kont midħla tas- Sur Charles Zammit , kemm f' Malta , kif ukoll f' Pariġi , u nagħti assigurazzjoni li hu jaf perfettament il- proċeduri kollha dwar il- kultivazzjoni tal- qoton . Pariġi , il- 21 ta' Frar , 1808 , Vassalli " . Jidher għalhekk li l- ġerarkija kienet bil- maqlub ta' dak li ħaseb Tessier u li għal kuntrarju , kien Vassalli l- protettur ta' Zammit . Dan ta' l- aħħar , madanakollu , baqa' jimbotta lilu nnifsu u jridha tal- koordinatur nazzjonali għall- kultivazzjoni tal- qoton . Fis- 6 ta' Novembru 1808 , għadda lill- editur tal- Moniteur , il- ġurnal uffiċjali ta' l- Imperu , artiklu twil li skond hu kien irrikonoxxut mill- Ministru ta' l- Intern . L- astuzja tiegħu kienet li jidher qisu xi kontrollur sodisfatt għal kollox bl- ewwel riżultati ta' Vassalli : " Għadni kemm rajt xi kampjuni mibgħutin minn Marsilja mill- kompatrijott sieħbi , is- Sur Vassalli li hu għalliem ta' l- ilsna orjentali . Is- Sur Vassalli kien intbagħat mill- Ministru ta' l- Intern biex imexxi l- kultivazzjoni tal- qoton fid- Dipartiment tal- Bouches - du - Rhône . Dan il- kultivatur kapaċi sebaq it- tamiet kollha li kellna : din is- sena ġabar disa' varjetajiet ta' qoton , fosthom il- kirkaga u s- Sirja , żewġ għamliet tassew prezzjużi u li , sal- lum ma swew għalxejn it- tentattivi biex jiddaħħlu fi Spanja u fl- Italja – anki saħansitra fir- Renju ta' Napli . Aktar attent mill- Ispanjoli u t- Taljani , is- Sur Vassalli rnexxielu jwassal għal żvilupp sħiħ u jiġbor fi Provenza il- ħsad ta' dawn iż- żewġ speċi li jgħaddu lill- oħrajn kollha f' dik li hi reqqa , bjuda , u saħħa " . Sentenza waħda biżżejjed biex tfisser waħidha l- manuvra qarrieqa ta' Zammit : " Dan il- kultivatur kapaċi sebaq it- tamiet kollha li kellna " . Vassalli b' hekk ġie mċekken għar- rank ta' bidwi filwaqt li Zammit assoċja ruħu ma' l- isferi governattivi . B' danakollu , il- ħażen tiegħu falla . Taħt l- Imperu , il- ġurnalisti tgħidx kemm kienu attenti biex ma jagħtux dispjaċir lill- ' Kbir ' . Dan l- editur tal- Moniteur kiteb lill- Ministru biex jistaqsih jekk kienx tabilħaqq minnu li l- artiklu ta' Zammit kellu l- approvazzjoni tiegħu biex jiġi ppubblikat . Annotazzjoni ċkejkna : " Il- Ministru ma kienx tal- fehma li din kienet f' waqtha " , ġabet fix- xejn it- tentattiv ta' Zammit biex ipinġi lilu nnifsu aktar importanti milli fil- fatt kien . Issa , dan Zammit assolutament mhux xi wieħed għarib għall- istoriċi li jfittxu fuq Malta ta' żmien ir- Rivoluzzjoni . Stabbilit fi Franza mit- tmeninijiet tas- seklu tmintax , huwa żżewweġ waħda Franċiża mwielda f' Arles . Waqt ir- Rivoluzzjoni huwa ħaddan ideat estremisti għall- aħħar u ngħaqad ma' prinċep ta' Hesse , miksur ma' l- aristokrazija u sar wieħed minn dawk il- ġurnalisti li jesaġeraw . Zammit mela d- Direttorat b' radam ta' noti u ittri ferm interessanti fuq is- sitwazzjoni f' Malta u x' mezzi kellhom jintużaw biex tittieħed il- gżira . Huwa kien preżenti meta Poussielgue ġie biex jipprova jwaqqaf partit pro - Franċiż u , fl- ittri tiegħu lid- Direttorat , assoċja ruħu mal- ġieħ mogħti lill- ispjun ta' Bonaparti , u jgħaddi l- fehma tiegħu daqslikieku komuni għat- tnejn . Din kienet il- verità jew kienet biss biċċa ftaħir ? Assolutament m' iniex f' pożizzjoni li nġib provi ta' dan . Jibqa' l- fatt li għadda pjan t' invażjoni lill- Kavallier Pierre de Barras , kuġin tad- Direttur Paul de Barras , " protettur " ta' Joséphine de Beauharnais u żewġha , iż- żagħżugħ Ġeneral Bonaparti . Mhux talli ma ġiex irringrazzjat għal dan , anzi ma baqax daqstant benvist u b' konsegwenza ta' hekk sar bniedem imqit , anki għax il- pjan addottat minn Bonaparti kien jixbah , oħroġ il- għaġeb , dak li kien elabora hu flimkien ma' " xi ċittadini mgħallmin sew fuq l- affarijiet kollha li għandhom x' jaqsmu mal- gvern u l- gżira ta' Malta " . Fl- ittra tiegħu tal- 21 ta' Frar , huwa fakkar li " diġà diversi drabi ġie impjegat mill- Gvern " u inkluda d- dokumenti li jippruvaw kemm hu " dejjem esegwixxa b' fedeltà l- missjonijiet li ġew fdati lilu " . B' xorti ħażina , dawn id- dokumenti m' għadhomx jinstabu fl- inkartament F 10 / 416 . Kittieb prolifiku , u xewwiex tal- fiss , huwa kkontribwixxa bil- kbir biex id- Direttorat ikollu stampa preċiża tad- dgħufijiet ta' l- Ordni u s- sistemi ta' difiża fqar ta' Malta . Madankollu , la l- Gvern Franċiż , u ferm anqas Bonaparti , ma setgħu jagħtu wieħed x' jifhem li l- ħtif ta' Malta seta' kien dovut għal aġent sigriet subaltern . Zammit b' daqshekk ma ħariġx mix- xena u , sa l- 1820 , baqa' jindirizza ittri lil ministri differenti , u jinkludu dawk li fihom jixli kompatrijotti rifuġjati bħalu ( fosthom Fortunato Isouard Xuereb ) , bl- akkuża li kellhom kuntatti ma' l- Ingliżi . Dan il- persunaġġ stramb kien l- aktar Malti magħruf f' Pariġi ta' żmien ir- Rivoluzzjoni . Issa , taħt l- Imperu , ma kienx għadu jaqbel li tkun ġbidt l- attenzjoni fuqek fi żminijiet imgħoddija . Bil- konsegwenza li meta , fit- 12 ta' Settembru 1808 , Zammit kiteb mill- ġdid lill- Ministru ta' l- Intern biex jitolbu ħalli jintbagħat fid- dipartimenti meridjonali bl- iskop li jeżamina fil- milja tiegħu x- xogħol ta' kultivar tal- qoton , huwa rċieva biss rifjut . Kien biss fit- 30 ta' Settembru 180923 li Zammit sa fl- aħħar akkwista n- nomina t' aġent responsabbli għall- kultivazzjoni tal- qoton fid- Dipartiment tal- Var , u f' dan id- dipartiment biss . Ittra ta' Vassalli lill- Ministru ta' l- Intern li semmejna turi biċ- ċar , jekk hemm xi bżonn ta' dan , li kien hu li jagħti l- pariri lill- kompatrijotti sħabu , u li ma' Zammit ( li jsejjaħlu Zammid u jirreferi għalih bħala dan is- Sinjur ) ma kellux ir- rabtiet li dan ta' l- aħħar kien jagħmel tabirruħu li għandu . Malti ieħor ipprova jakkwista post fl- amministrazzjoni l- ġdida : l- Għawdxi Salvator Grech , dak iż- żmien jinnegozja f' affarijiet ta' l- ikel , u joqgħod Pariġi , f' passage des Panoramas Numru 18 . F' Marzu ta' l- 1808 , huwa offra s- servizzi tiegħu lill- Ministru . Billi baqa' mingħajr tweġiba , f' April ta' wara bagħatlu Studju fuq il- kultivazzjoni tal- qoton erbaċew , u f' Awwissu kitiblu biex jgħarrfu li kien irnexxielu jakklimatizza xi ftit pjanti tal- qoton fid- Dipartiment tas- Seine . Fil- fatt , il- pjanti tal- qoton li ħawwel fl- 10 ta' Mejju kien fihom 48 ċm fl- aħħar ta' Lulju u saħansitra bdew joħorġu l- ewwel raħs bil- fjuri . Flimkien ma' l- ittra kien hemm rakkomandazzjoni ta' Monge u avviż miktub minn Bertholet li kienu t- tnejn li huma ħadu magħhom lil Grech fl- Eġittu u reġgħu ġabuh lura fi Franza . B' xorti ħażina għalih , Tessier ma sab xejn ġdid fl- Istudju tiegħu , ħlief f' dak li għandu x' jaqsam mat- trattament ta' l- annimali li jagħmlu l- ħsara u l- proposta tiegħu biex il- qoton idoqquh aktar milli jomxtuh . Daqstant ieħor sfortunat kien it- tifel ta' l- awditur Muscat . Dan iż- żagħżugħ li kien joqgħod Bastia , f' Korsika , bagħat lill- Ministru , f' April ta' l- 1808 , pjan fuq il- kultivazzjoni tal- pjanta tal- qoton u talab , fit- 13 ta' Marzu 1809 , " titlu ndaqs fil- proporzjon meta mqabbel ma' xogħlu " . Ma tantx kellu suċċess wisq u fl- 24 ta' Ottubru 1811 , missieru kiteb lill- M . T . Napuljun I , Imperatur tal- Franċiżi u Re ta' l- Italja : " Muscat , Malti , li kellu l- unur jiffirma l- kapitulazzjoni ta' Malta mal- Maestà Tiegħek abbord il- vapur l ' Orient , għandu iben rifuġjat f' Korsika " u bil- ħerqa talab pensjoni għal dan ta' l- aħħar ħalli jkun jista' jinxteħet għall- kultivazzjoni tal- qoton xi mkien qrib Bastia . F' Awwissu ta' l- 1812 , ibnu ffitta lill- Prefett ta' Korsika għall- aħħar darba , iżda kellu jbaxxi rasu : huwa qatt m' akkwista xejn . Kien aktar ixxurtjat Paul Savona li , darba mibgħut il- manuskritt tiegħu fuq Il- mod kif jiġi kkultivat il- qoton , f' Jannar ta' l- 1808 , huwa ġie nnominat aġent tal- Gvern għal din il- kultivazzjoni fid- Dipartiment tal- Pyrénées - orientales , u ibnu ġie msejjaħ fl- 1812 biex jissorvelja l- imsemmija kultivazzjoni fil- Katalonja Spanjola , fid- Dipartimenti tat- Ter u tas- Sègre . Dawn il- proċedimenti u karigi meħudin flimkien għaldaqstant jikkonfermaw li l- Maltin rifuġjati fi Franza ppruvaw jintegraw minnufih fl- esperiment ekonomiku deċiż mill- Gvern Imperjali . Huma ppreżentaw irwieħhom ukoll bħala esperti fit- teknika ta' din il- kultivazzjoni u tqiesu aħjar mill- Ispanjoli jew mit- Taljani li għamlu ħilithom biex jiġbdu l- attenzjoni tal- Ministru . B' danakollu , Malti wieħed biss spikka tabilħaqq ; sew għax kien awtorità fis- suġġett kif ukoll minħabba s- suċċess tiegħu , kien Vassalli li fis sar l- interlokutur privileġġat ta' l- Awtoritajiet . Vassalli , aġent tal- Gvern fil- Bouches - du - Rhône Jekk kienu d- dipartimenti meridjonali li ntgħażlu mill- Gvern Imperjali għall- kultivazzjoni tal- qoton , id- Dipartiment tal- Bouches - du - Rhône , waħdu , jirrappreżenta fl- importanza l- akbar sehem . Kienet l- Akkademja ta' Marsilja l- ewwel li nxteħtet , fl- 1807 , għal esperiment t' akklimatazzjoni tal- pjanta tal- qoton u waqqfet kummissjoni magħmula minn Delacour - Gouffe , Valentin , Alexis Pascal u Casimir Rostan . Is- siti għall- kultivazzjoni magħżula kienu fl- inħawi ta' Marsilja , Cassis u La Ciotat . Alexis Pascal , l- aktar wieħed infurmat fuq din il- kultivazzjoni , kien tgħallem minn dak li ra b' għajnejh f' Ċipru kif jurina fil- Memorjal fuq in- natura u l- oriġini tal- pjanti tal- qoton , il- kultivazzjoni tagħhom fil- Gżira ta' Ċipru u l- mezzi biex tiddaħħal u tiġi naturalizzata l- pjanta tiegħu fir- reġjuni meridjonali ta' Franza . Issa , fid- 29 ta' Frar 1808 , il- Ministru ta' l- Intern insibuh jikteb lis- Sur Vassalli , refuġjat Malti : " Jien bl- ebda mod ma ħariġli minn rasi t- tagħrif utli li kont tajt int fuq il- kultivazzjoni tal- qoton u barra minn hekk ingħatajt rendikont favorevoli fuq għerfek f' dan il- qasam . Il- ħerqa tal- Maestà Tiegħu l- Imperatur li tingħata l- akbar spinta possibbli lit- testijiet li jinħtieġu biex jiġi aċċertat jekk il- pjanta tal- qoton tistax tiġi kkultivata fi Franza , u żrieragħ bir- radam li rċevejt m' ilux jippermettuli nagħti estensjoni kbira mhux ħażin għat- testijiet li jistgħu jsiru din is- sena u b' mod partikulari tentattivi fl- istabbilimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbiltà tal- Gvern , u dan taħt id- direzzjoni tan- nies l- aktar imħarrġin f' dan il- kamp : jien tfajt għajnejja fuqek , Sinjur , biex tinkariga ruħek mid- direzzjoni ta' wieħed minn dawn it- testijiet u qed norbot fuq il- ħerqa li inti mħeġġeġ biha sabiex bla telf ta' żmien taqbad triqtek u tmur fil- post assenjat lilek … " Vassalli kien mistieden jagħmel l- esperimentazzjoni tiegħu fil- mergħa nazzjonali tal- Bouches - du - Rhône ; b' hekk il- Gvern għamel kolp doppju : il- mergħa kienet isservi għall- akklimatazzjoni tan- nagħaġ merino u , permezz t' hekk għall- produzzjoni tas- suf ; ir- raba' mhux użat ġie mħawwel bil- pjanti tal- qoton u , permezz t' hekk , kien jassigura produzzjoni tal- qoton fuq skala nazzjonali . Wieħed jista' għalhekk jistaqsi lilu nnifsu kif kien li l- Ministru seta' " jixħet għajnejh " fuq dan ir- refuġjat Malti , terġa' u tgħid għalliem ta' l- Għarbi , pjuttost milli fuq xi ħaddieħor . Issa , ittra ta' Vassalli lill- " Eċċellenza Tiegħu Mjr il- Konti Regnaud de Saint Jean D ' Angely , Ministru ta' l- Istat " , bid- data ta' l- 1810 , tagħtina s- soluzzjoni tal- problema . Huwa kien kitiblu hekk : " Ninsab inkarigat bid- direzzjoni tal- kultivazzjoni tal- pjanta tal- qoton wara li l- Eċċellenza Tiegħek għoġobha tiftaħli l- bibien tal- Ministeru ta' l- Intern " u għalaq , billi radd il- ħajr lill- " protettur " tiegħu għal " favur li , marbut ma' tant oħrajn , iġeddidl [ u ] memorji dejjiema ta' l- uniku benefattur tiegħ [ u ] " . Dan jixħet dawl mhux mistenni fuq ir- relazzjonijiet bejn Vassalli u l- Franċiżi mħollija Malta minn Bonaparti . Cremona wera biċ- ċar kif Vassalli ma ġiex impjegat mill- amministrazzjoni Franċiża tal- gżira . Naħseb li wieħed ma jistax ma jaqbilx mal- ħsieb tiegħu li kien ħtija ta' Bosredon de Ransijat li huwa twarrab ; fil- fatt , jidher biċ- ċar ħafna li mhux Vassalli kien li xewwex biex jinħema l- komplott ta' l- 1797 , iżda kellu biss ir- rwol ta' kumparsa . Kollox , inklużi l- kitbiet ta' wara ta' Ransijat , jipprova pjuttost li kien dan ta' l- aħħar ; u li kien hu l- kap ta' rewwixta li ma kellhiex tkun aktar minn sempliċi froxx ta' palazz , meta tqis li Rohan kien fi tmiem ħajtu . Issa , Hompesch li kien qed imexxi l- kummissjoni ta' inkjesta kellu kull interess li uffiċjalment jaħfirhielu lil Ransijat biex imbagħad jobbligah , ħalli jekk mhux jissapportjah , ta' l- anqas ma jopponix il- kandidatura imminenti tiegħu . Vassalli ħallas għal kulħadd , u l- indiskrezzjoni tiegħu meta kien għaddej il- ġuri swietlu l- ostilità ta' Ransijat . Fil- Belt Valletta , assedjata mill- Ingliżi , il- psikodramm bejn Regnaud minn naħa , u Vaubois u Ransijat mill- oħra , ma setax iħalli lil Vassalli indifferenti , u sforz l- istmellija lejn naħa , seta' jitqarreb lejn l- oħra , ħaġa li x' aktarx tispjega l- interess muri minn Regnaud wara , fil- konfront ta' l- għalliem ta' l- Għarbi . Kien x' kien , Vassalli sab ruħu mibgħut f' Arles , alluġġjat fil- mergħa nazzjonali , sabiex imexxi fuq skala kbira l- esperimenti tal- kultivazzjoni tiegħu fuq l- artijiet u taħt is- sorveljanza tal- Gvern ; għal dan kien jirċievi salarju ta' 1200 F fis- sena . Vassalli mar Arles f' Marzu ta' l- 1808 iżda , wara analiżi ta' l- art , sab li l- ħamrija ma tantx kienet tajba għat- tkabbir tal- pjanta tal- qoton u kiseb mingħand il- prefett tal- Bouches - du - Rhône il- permess biex ikun jista' jfittex ir- raba' qotni adattat hu stess . Irreklama art fil- kampanja propjetà ta' sieur Bourillon , fl- inħawi ta' Le Canet , viċin Marsilja , imsejħa la Floride . Ferħan sa jtir bl- ewwel riżultati miksuba , Vassalli kiteb , fil- 5 t' Awwisu 1808 , lil Cretet , il- Ministru ta' l- Intern biex jirrikkmanda t- twaqqif ta' pjantaġġun fuq medda ta' 48 ettaru f' Salon - de - Provence , f' għelieqi msoqqija bl- ilma tal- kanal ta' Crapone . Il- Ministru fil- marġni ta' l- ittra fejn saritlu t- talba kiteb hu stess : " Din l- ispekulazzjoni esaġerata qajla hi meħtieġa " u kiteb lill- Prefett li dan il- proġett " jgħaddi bil- bosta l- limiti tal- moderazzjoni u li mhux prudenti jiġi esegwit " . B' danakollu , l- esperiment tiegħu f' Marsilja rċieva l- appoġġ uffiċjali . Fl- 1808 , l- ispejjeż ( 2620 F ) li kien għamel tħallsu mill- Gvern u saħansitra nfetaħlu kreditu temporanju ta' 1000 F fl- 1809 . Billi huwa nnifsu ma tantx kien midħla ta' l- użanzi amministrattivi Franċiżi , m' għaddiex ir- riżultati tal- provi li għamel lill- Prefett imma direttament lill- Ministru , ħaġa li llum tippermettilna nkunu nafu l- kwantità ta' żrieragħ miżrugħin , il- kwalità u l- piż tal- qoton miġbur u saħansitra r- rapport tat- temp li kien jagħmel ta' kuljum fir- reġjun . F' Ġunju ta' l- 1809 , ippubblika f' Salon , l- Instruction abrégée tiegħu , ikkwotat mis- Sur Cassar Pullicino , u allura ngħata ċ- ċans jagħmel esperiment ieħor . Għażel raba' viċin ta' La Ciotat , fuq il- propjetà ta' L ' Amoura ( jew ta' Lamourat ) , li kienet tgħajjat lil ċerta Dama Clavet . Hemmhekk ir- riżultati kienu ferm aħjar ; fil- fatt , b' nefqa ta' mhux aktar minn 1175 F ( 400 F minnhom għall- kera tar- raba' ) u b' 4.5 kg biss ta' żrieragħ , fl- 1809 huwa ħa 398 kg qoton taż- żabra u 118 kg qoton maħluġ , u ppretenda li seta' jasal għal produzzjoni ta' 160 kg . F' Ġunju ta' l- 1809 , l- Uffiċċju Konsultattiv ta' l- Arti u l- Manifattura ppreżenta , għat- talba li saret mill- Ministru ta' l- Intern , rapport favorevoli ħafna fuq ir- riżultati miksuba minn Vassalli , ladarba ngħata l- permess għall- fabbrikazzjoni ta' l- ewwel biċċa drapp tal- lanké . Kollox mar għall- aħjar sakemm l- Imperu kien miexi tajjeb . Il- kampanja tar- Russja mmarkat il- bidu tat- tmiem tar- reġim . Fl- 10 ta' Diċembru 1813 , il- Ministru ta' l- Intern kiteb lill- Prefett tal- Bouches - du - Rhône biex jordnalu jwaqqaf għal kollox il- kultivazzjoni tal- qoton . Vassalli qagħad għal dan u l- intrapriża ta' l- Istat ġiet fi tmiemha fl- 1 ta' Jannar 1814 ; madankollu , huwa ħa passi biex jaqbad f' idejh iċ- ċens tal- propjetà ( ċens miftuħ sa l- 1816 ) biex hemm ikompli , din id- darba f' ismu , il- kultivazzjoni tal- pjanta tal- qoton . Kiteb , fis- 17 ta' Jannar 1814 , lill- Ministru biex jikseb , bħala kumpens għall- ksur tal- kuntratt , il- għodod u n- nixxiefa li hu stess kien qabbad min jaħdimlu . F' Marzu ta' l- 1814 , l- Alleati kienu qed jinvadu Franza ; f' April , Napuljun abdika u r- Re Lwiġi XVIII irkupra t- tron ta' l- antenati tiegħu . Kienet għalhekk l- amministrazzjoni rjali li trattat it- talba ta' Vassalli . Id- Direttur Ġenerali ta' l- Intern allura kiteb lill- Markiż d ' Albertas , Prefett tal- Bouches - du - Rhône fejn awtorizzah iħallas lil Vassalli 4499 F , u hekk jingħalqu l- kontijiet miegħu darba għal dejjem , iżda żied jgħidlu : " B' turija ta' sodisfazzjon lis- Sur Vassalli għall- ħrara u l- għerf li bihom qeda din il- missjoni li ġie inkarigat biha jiena għamilt provvediment biex bħala rigal jgħaddulu l- magni u l- għodod li ntużaw għall- kultivazzjoni li mexxa hu u li għadhom jeżistu fil- maħżen ta' l- azjenda " . Vassalli għalhekk sar , bis- saħħa ta' patronaġġ irjali , kultivatur importanti tal- qoton : ingħatawlu l- għodod u l- magni u barra minn dan irċieva 4500 F f' titoli ta' l- Istat . Kollox kellu jmur għall- aħjar fl- aħjar dinja possibbli li kieku , f' Marzu ta' l- 1815 , Napuljun ma fettillux jitlaq mill- gżira t' Elba u jerġa' jitla' fuq it- tron . Lwiġi XVIII qasam il- fruntiera , daħal u qagħad fi Grand jistenna lill- Alleati jegħlbu lill- Imperatur mill- ġdid . Dan ma tantx dam ma seħħ : fit- 18 ta' Ġunju 1815 kien hemm il- Battalja ta' Waterloo u f' Lulju , il- bidu tat- Tieni Restorazzjoni . Iżda , waħda mill- konsegwenzi li ġab miegħu r- reġim imperjali tal- Mitt Jum kienet id- devalwazzjoni ta' l- ittri ta' kreditu mill- monarkija malli ġiet restawrata . Vassalli għalhekk sab ruħu fuq ir- riħ b' 4500 F f' titoli li ma kienu jiswew xejn aktar . Allura telaq lejn Spanja fejn irnexxielu jibdilhom għal nofs il- valur tagħhom u mill- ġdid reġa' ntefa' għall- kultivazzjoni tal- qoton fuq raba' li mid- dehra diġà kellu fil- pussess tiegħu ( bla dubju grazzi għall- intervent ta' iben Saliba li f' Katalonja kien jieħu ħsieb il- qoton żmien qabel ) . Skond ma qal hu stess , l- intrapriża tiegħu falliet , bil- konsegwenza li rvina ruħu darba għal dejjem , ħaġa li ħeġġitu jidħol lura Franza biex hemm jitlob għajnuna ħalli jkun jista' jirritorna Malta flimkien ma' martu u l- erba' wliedu subien . Huwa unur għalija nagħtik bl- umiltà kollha dettalji dwar is- servizz li tajt lill- Ministeru ta' l- Intern għal seba' snin , bħala aġent tal- Gvern għall- kultivazzjoni tal- qoton f' dan id- Dipartiment tal- Bouches - du - Rhône , bi ħrara u onestà , kif tixhed il- korrispondenza mal- Ministri Crétet , Fouchè u Montalivet ; il- premju li rbaħt fil- 5 t' April 1813 , għall- Memorjal tiegħi inkurunat u stampat mis- Soċjetà Agrikola tas- Seine , f' Pariġi ; u d- dokumenti relatati ma' dan li wieħed jista' jsibhom fl- uffiċċji tal- ministeru u ta' din il- prefettura taħt l- artiklu agrikultura , 1808 , eċċ , eċċ … Sibt ruħi fiż- żmien ta' paċi ġenerali kreditur ta' l- Istat għas- somma ta' 4500 f li tkopri spejjeż ta' kultivazzjoni u stipendji : għax il- Gvern , minħabba ċ- ċirkustanzi tal- gwerra ma setax iħallasni f' dak il- mument li fih ħallejt il- post . Insomma , wara ħafna talbiet ripetuti , ħarġuli ċertifikati ta' titoli rjali ; kif juri d- dokument inkluż hawnhekk , meta bdilthom fi flus f' kont ta' kreditu fi Spanja tlift 50 fil- 100 tagħhom , u dik il- ħabta qist ruħi xxurtjat għax hawnhekk bl- ebda mod ma setgħu jinbidlu minħabba r- ritorn ta' Buonaparte f' dik l- epoka . B' dan il- għan allura mort Spanja fejn , minħabba falliment , li qabel ma kontx naf x' jiġifieri , ma stajt immiss xejn min- nofs li kien għad baqa' : b' hekk , it- telf ta' l- 4500 f kollha , l- ispejjeż tal- vjaġġ bil- familja , u mbagħad il- mard fit- tul li ħakem lis- sitta li aħna , spiċċaw biex tefgħuni f' għaks li ma bħalu . Issa li ġejt lura minn Spanja , ma baqagħlix triq oħra ħlief dik li nirtira ġewwa dari f' Malta , mgħobbi bir- responsabbiltà tal- mara u l- erba' subien li għandi , tlieta minnhom minorenni ta' 7 , 6 , u 3 snin , iżda bla mezzi u mingħajr riżorsi . Ippermettili , jekk jogħġbok Monseigneur , niġbed l- attenzjoni ta' l- Eċċellenza Tiegħek li jiena sfajt għal tliet darbiet intortament vittma tar- Rivoluzzjoni Franċiża . Fl- ewwel invażjoni ta' l- Italja jien tlift il- katedra ta' l- Għarbi f' Ruma ; bl- inżul tal- Franċiżi fl- Eġittu tlift ħwejġi u art twelidi minħabba l- ħbit ta' l- Ingliżi , in- nar u t- telqa . Fl- aħħarnett , fi żmien ta' paċi ġenerali , tlift ix- xogħol li bagħtu għalija apposta biex nagħmel , jiġifieri dak ta' l- Aġenzija tal- kultivazzjoni msemmija , li l- falliment tagħha ġab miegħu l- abbandun totali tiegħi u ta' familti , u sibt ruħi f' salt wieħed bla xogħol , bla ħlas ta' dak li kelli nieħu , bla paga u mingħajr ma stajt niġbor lura l- flus li effettivament kont ħriġt minn buti biex inħallas l- ispejjeż ta' kuljum għax- xogħlijiet u l- manteniment tal- pjantaġġuni , li ma kienu jippermettu l- ebda dewmien . Letterat , Awtur ta' erba' xogħlijiet ippubblikati , għalliem tal- Latin , Taljan , Franċiż u Għarbi , jien li darba kont sid ġewwa dari , qiegħed nimplora l- benefiċċji tal- Gvern waqt li nitolbok bil- ħniena Monseigneur , tikkonċedili , jekk mhux it- tagħrim tat- telf kollu li ġarrabt minħabba t- titoli li semmejt , talanqas għajnuna ta' darba biss li permezz tagħha nkun nista' nkopri l- ispejjeż ta' vjaġġ li s- sitta li aħna ġejna fil- bżonn li nagħmlu sa Malta u nkunu nistgħu qabel nitilqu nilbsu kif inhu xieraq u nixtru l- proviżjonijiet , għax assolutament neqsin minn kollox . Il- fiduċja tiegħi , Monseigneur , fi tjubitek u l- konsiderazzjonijiet tiegħek , tħallini nittama f' din l- aħħar riżorsa li baqagħli . Bl- akbar rispett u stima għandi l- unur inkun , Ta' l- Eċċellenza Tiegħu il- Qaddej umli ħafna u obbidjenti ħafna Michel - antoine Vassalli , Eks- Aġent tal- Gvern għall- kultivazzjoni tal- Qoton fid- Dipartiment tal- Bouches - du - Rhône , f' Marsilja , Triq Ġerusalemm , nru. 2 . Din l- ittra għalhekk twieġeb għall- mistoqsijiet li wieħed seta' jagħmel lilu nnifsu dwar ir- raġunijiet li għalihom Vassalli għamel żjara fi Spanja . Iżda tixħet dawl ukoll b' mod kurjuż ( u saħansitra b' mod negattiv ) fuq il- personalità tiegħu . Filwaqt li Nicolo Isouard , avolja mużiċist fieragħ li xogħlu jiddeverti nies ta' ċerta klassi , kien irrofta , spejjeż tiegħu , li jiċħad l- ideat Bonapartisti mħaddnin minnu , din l- ittra turina Vassalli jaħraq dak li hu tant kien iweġġaħ : Bonaparte tinbidel fi Buonaparte , kif kellhom id- drawwa jsejħulu l- ultra - monarkisti , u l- mexxej Malti jilmenta li kien safa " għal tliet darbiet intortament vittma tar- Rivoluzzjoni Franċiża " . Fi tletin sena , l- intellettwali furjuż b' ideat avangardisti kien inbidel f' negozjant fallut , b' ideat , jekk mhux reazzjonarji , talanqas konservattivi . Il- Gvern ta' Lwiġi XVIII ma kienx jafulu aktar millikieku baqa' sod fil- fehmiet tiegħu ta' qabel . Fit- 8 ta' Mejju 1820 , il- Ministru ta' l- Intern kiteb lill- Prefett tal- Bouches - du - Rhône : " Kwalunkwe interess li tista' tqanqal il- pożizzjoni tas- Sur Vassalli , jiddispjaċini li ma nista' nagħmel xejn għalih . Il- Gvern ġab ruħu miegħu , f' dak iż- żmien , bl- istess mod li ġab ruħu mal- kredituri l- oħra kollha li kien baqgħalhom jieħdu … Kien ikun biss għal raġunijiet umanitarji kieku setgħet tintlaqa' t- talba tiegħu . B' xorti ħażina l- ammont ta' fondi għad- dispożizzjoni tiegħi biex tingħata għajnuna lill- batuti huwa bil- wisq limitat għan- numru u l- ħtiġijiet ta' dawn in- nies biex inkun f' qagħda li nħalli barrani jieħu sehem b' dannu għall- kompatrijotti tagħna . " L- imsemmi barrani ma kien baqagħlu xejn aktar x' jagħmel ħlief jidħol lura f' pajjiż li kien tiegħu għoxrin sena qabel . Ir- Restorazzjoni Ewropea , f' Malta bħal fi bnadi oħra , għal Vassalli bħalma għal tant oħrajn , riedet tiċħad kwart ta' seklu ta' rivoluzzjonijiet , daqslikieku dik l- effervexxenza ma kienet xejn ħlief deni ta' ġens assedjat , u l- katina taż- żmien kienet qed terġa' tingħaqad , bil- kalma kollha . Vassalli kien simbolu fl- 1797 , għax jekk ġarr fuq spallejh responsabbiltà aktar milli kien jiflaħ , talanqas din weġġħitu . Wieħed kien jistenna li l- Istorja tirrijabilitah fi żmien l- invażjoni u r- rewwixta ta' wara f' Malta . Fil- fatt meta wieħed iqis il- karriera tiegħu ta' qattan u jaqra l- ittri ta' l- 1820 , l- Istorja m' għamlet xejn ħlief tefgħetu f' ħemda kummerċjali , ħaġa li ma jidhirx li kidditu daqstant . Bonaparti , b' danakollu , indirettament għamillu pjaċir ta' l- aħħar : bl- iżbark tiegħu f' Golfe Juan f' Marzu 1815 , u r- rovina li ġab fuq Vassalli li kien qed jgħix ħajja stabbli u ta' ġid li ma bħalu ; kostrett jidħol lura pajjiżu f' mument meta bdew ifeġġu l- ewwel sinjali ta' delużjoni fil- konfront ta' l- Ingliżi , huwa seta' jsir , bis- saħħa taż- żminijiet l- imgħoddija , figura emblematika ta' kuxjenza li ma tridx wisq biex issir nazzjonali .