PARAGRAFI FUQ ALLA PARAGRAFU I. Alla huwa spirtu: għalhekk ħadd ma jista' jarah. Veru li aħna ma narawhx; iżda naraw l- opri ta' jdejh u nieħdu idea fuqu li huwa Esseri, omnipotenti, sapjenti u tajjeb. PARAGRAFU II. Alla huwa spirtu li minn dejjem jeżisti minnu nnifsu, mill- eternità jgħix minnu nnifsu, mhux maħluq, lanqas ma sar waħdu, u ismu: Dak li hu. PARAGRAFU III. Alla huwa sultan inviżibbli li ħalaq kulma jidher u kulma jidhirx: fuqu jitkellmu u jipperswadu, u jixhdu l- opri ta' jdejh kemm tassew kbir għax kbar u tal- għaġeb huma l- opri li ħalaq. PARAGRAFU IV. Fl- intellett ta' Alla mill- eternità kien hemm id- disinn ta' kulma ried jaħlaq, u meta ġġudika Hu ġieb fl- eżistenza bil- kelma omnipotenti tiegħu kulma kellu ddisinjat. PARAGRAFU V. Alla ħalaq kollox għalih innifsu, u għalhekk irieġi u jiggoverna kollox għall- volontà tiegħu minn dejjem qaddisa; mela xejn ma jiġri qatt addoċċ, u kollox volontà tiegħu, barra biss mid- dnub. PARAGRAFU VI. Alla ħaġa waħda biss jobgħod u jisħet biss dak li hu kontra l- volontà prezzjuża tiegħu, li hu d- dnub. Kollox volontà tiegħu barra mid- dnub li Hu assolutament ma jridux: u għalkemm ma jridux, iżda jippermettih għall- finijiet sapjentissmi tiegħu. PARAGRAFU VII. Fost il- kreaturi kollha li ħalaq Alla, ħalaq l- anġli u l- bnedmin u żejjinhom bl- intellett u bil- volontà biex jagħtuh glorja u għalhekk ħallielhom volontà libera, u tant libera li Hu stess jirrispettaha billi ma jagħmilx forza fuqha, biex hija tkun tista' tagħmel li trid; però bħala padrun tagħhom qegħdilhom madmad ħelu ta' ubbidjenza u sottomissjoni lejh b' rikonoxxenza tal- ġid li għamlilhom. PARAGRAFU VIII. Alla huwa wieħed, u f' dan Alla wieħed hemm tliet persuni divini, verità li b' ebda mod ma jista' wieħed jagħraf ħlief bir- rivelazzjoni tiegħu. PARAGRAFU IX. Alla ma jagħmel xejn mingħajr fini, u min- natura umana jrid li aħna bnedmin nagħrfuh, u nħobbuh, u nservuh, u wegħidna premju kbir wisq jekk intemmu fedelment il- fini li għalih ħalaqna. PARAGRAFU X. Alla ħalaqna biex nagħrfuh, u aħna nistgħu bl- intellett tagħna nagħrfuh mill- istudju tal- opri ta' jdejh, u mit- tagħlim infallibbli tal- Knisja Kattolika li Hu bil- potenza tiegħu waqqaf fid- dinja. PARAGRAFU XI. Il- bniedem jista' jagħraf 'l Alla, iżda le li jifhem 'l Alla, għax dan l- Esseri Suprem huwa inkomprensibbli rigward l- essenza jew in- natura tiegħu u rigward il- ġudizzji tiegħu: u min jagħrfu huwa impossibbli li ma jħobbux u li ma jibżax minnu. PARAGRAFU XII. Alla huwa spirtu, sustanza eterna, mingħajr ebda kompożizzjoni, li għandha intelliġenza u l- perfezzjonijiet kollha. Din is- sustanza divina mill- eternità teżisti minnha nfisha, tgħix minnha nnifisha mingħajr limiti, mingħajr bidu u mingħajr tmiem: hija l- bidu u t- tmiem. PARAGRAFU XIII. Ebda intellett ta' bniedem ma jista' jkollu idea tal- ispirtu, għax m' hemm xejn fl- intellett li qabel ma kienx fis- sens. L- ispirtu ma għandu ebda komunikazzjoni mas- sensi esterni; ma għandux figura u lanqas forma u nafu biss li hu jeżisti, sustanza ħajja, u nafu fuq l- eżistenza tiegħu mill- operazzjonijiet tiegħu, pereżempju, aħna nafu li għandna spirtu għax niċċaqilqu, għax nitkellmu, għax għandna l- użu tas- sensi: mingħajru aħna katavru. PARAGRAFU XIV. Aħna ma narawhx 'l Alla għax huwa spirtu, iżda naraw l- opri ta' jdejh, aħna nikkonkludu fuq l- eżistenza tiegħu. L- ispirtu jikkomunika magħna bnedmin permezz tal- ispirazzjoni, jew jekk huwa jieħu forma jew figura minn materji li jkunu suġġetti għas- sensi tagħna. PARAGRAFU XV. Mhuwiex biżżejjed għalina l- bnedmin il- ktieb tan- natura biex nagħrfu kollox fuq Alla, iżda jenħtiġilna l- ktieb l- ieħor tar- Rivelazzjoni. PARAGRAFU XVI. Il- ktieb tar- rivelazzjoni jagħtina idea wisq iżjed perfetta fuq Alla. Il- ktieb tan- natura b' ebda mod ma jista' jgħarrafna li f' Alla wieħed hemm tliet persuni divini. Il- ktieb tar- rivelazzjoni jkellimna fuq il- perfezzjonijiet t' Alla; minnha nafu li Alla jimla bil- preżenza tiegħu kull lok, u li hu kollu kemm hu kullimkien. PARAGRAFU XVII. Alla hu omnipotenti, u dina l- perfezzjoni hija ħaġa ċara għal kulħadd, għax xejn ma jiġi mix- xejn: immela Huwa waħdu bil- kelma omnipotenti tiegħu ħalaq kollox. PARAGRAFU XVIII. Żewġ prinċipji naturali jgħinuna biex nagħrfu 'l Alla mill- opri ta' jdejh: (I) Li dak li hu tajjeb u perfett fil- kreatura għandu jinsab wisq iżjed tajjeb u perfett fil- Kreatur. Jekk inti tara, kemm iżjed jara min għamel lilek tara. (II) Li aħna ma nistgħux nintrefgħu fl- astratt mingħajr il- konkret. B' konkret ifhem kulma jaqa' taħt is- sensi: b' astratt ifhem dak li ma jaqax taħt is- sens. Jekk tara l- kobor tal- baħar, inti tintrefa' biex tara intellettwalment il- kobor ta' min għamlu. PARAGRAFU XIX. Alla huwa wieħed fl- essenza jew fin- natura u barra minnu m' hemmx ieħor. PARAGRAFU XX. Alla huwa wieħed fl- essenza u trinu fil- persuni, la għandu bidu u lanqas tmiem, anzi hu stess bidu u tmiem. PARAGRAFU XXI. Iż- żmien l- imgħoddi, u ż- żmien futur quddiem Alla huwa dejjem preżenti. PARAGRAFU XXII. Alla m' għandu bżonn ta' ħadd u ta' xejn, u ħalaq kollox tajjeb għax ried. PARAGRAFU XXIII. Il- bniedem li jagħraf 'l Alla, allura jħobbu u jibża' minnu u jħobbu jew jibża' minnu bl- osservanza tal- Liġi divina. Hemm miktub: "Min għandu l- kmandamenti tiegħi u jħarishom, dan hu li jħobbni." Kliem Kristu fl- evanġelju. PARAGRAFU XXIV. Ma jservix 'l Alla min ma jirrassenjax ruħu mal- volontà ta' Alla. Alla jikkmandana biex nagħtuh qalbna b' rikonoxxenza, voldieri li nagħmlu li jrid hu u mhux li rridu aħna. PARAGRAFU XXV. Alla għarrafna u jgħarrafna xi jrid minna permezz tal- għaxar kmandamenti tiegħu, u permezz tal- kmandamenti tal- Knisja Kattolika, u permezz tas- Superjuri leġittmi, għax m' hemmx setgħa ħlief minn Alla, kif jgħallem San Pawl, u permezz tal- ispirazzjonijiet tiegħu jew bil- vuċi tal- kuxjenza, u permezz tal- ġrajja. PARAGRAFU XXVI. L- ispirazzjonijiet t' Alla jintgħarfu minn tan- natura jew tad- demonju permezz tal- umiltà biss. Meta Alla jagħti ispirazzjoni dejjem jagħtiha msieħba bl- ispirtu tal- umiltà: l- oħrajn, li ġejjin min- natura jew mid- demonju, dejjem imseħbin bis- suppervja. PARAGRAFU XXVII. Il- waqt tal- ispirazzjoni, meta r- ruħ tkun fis- silenzju jew fil- ġabra tal- ispirtu. Hemm miktub: Jiena nieħu r- ruħ fis- solitudni, u hemm nitkellem mal- qalb tagħha. PARAGRAFU XVIII. Min hu rrassenjat mal- volontà t' Alla jgawdi l- veru ġid tar- ruħ u tal- ġisem, u ebda ġid ma jonqos lilu, kif qalu l- anġli: Glorja lil Alla fl- għoli tas- smewwiet u paċi fl- art lill- bnedmin ta' volontà tajba. PARAGRAFU XXIX. Volontà tajba għandu biss min irid dejjem dak li Alla jrid, volontà ħażina min irid dak li Alla ma jridx jew ma jridx dak li Alla jrid. Volontà ħażina tirreżisti lill- volontà t' Alla, u għalhekk hemm miktub li m' hemmx paċi għall- ħżiena. PARAGRAFU XXX. In- natura umana Alla ħalaqha tajba, qaddisa u fil- grazzja santifikanti, iżda bid- dnub oriġinali saret ħażina u tilfet il- grazzja santifikanti, u saret oġġett tal- korla t' Alla. PARAGRAFU XXXI. Il- ħniena t' Alla permezz ta' Ġesù Kristu tatna l- grazzja santifikanti però sakemm aħna ħajjin dejjem fil- periklu li nitilfuha u dejjem bi ħtija tagħna minħabba l- liberu arbitriju tagħna li jista' jabbuża. PARAGRAFU XXXII. In- natura umana feruta mid- dnub oriġinali tagħmel reżistenzi għall- volontà t' Alla, meta ma żżommx fiha l- indifferenza tal- istat jiġifieri xorta waħda għaliha, li tkun unurata jew iddisprezzata, li tkun sabiħa jew kerha, li tkun b' saħħitha jew marida u l- bqija. PARAGRAFU XXXIII. Dejjem jirreżisti għall- volontà t' Alla min m' għandux fih din l- indifferenza tal- istat, għax in- natura umana tfittex f' kollox lilha nnifisha, u għalhekk tagħżel dak li jogħġobha biss. Issa Alla ħalaq kollox għalih innifsu, u għalhekk irieġi kollox għall- volontà tiegħu, mela kollox volontà t' Alla barra mid- dnub: jekk immela Alla għamlek marid jew għama skont il- ġudizzju, inti tkun tirreżisti għall- volontà tiegħu jekk ma tirrassenjax ruħek f' hedak l- istat li qiegħdek fih għax tagħżel li tkun b' saħħtek u bid- dawl u ma tridx dak l- istat li fih iridek Alla. PARAGRAFU XXXIV. Serv t' Alla fi kwalunkwe stat li jsib ruħu jgħid: Jien kuntent bix- xorti tiegħi għax jien maħluq biex nagħmel il- volontà t' Alla, u dina hija l- volontà t' Alla fuqi li jiena hekk jew hekk: allura jkun jogħġob 'l Alla u jgawdi l- vera paċi tal- qalb. PARAGRAFU XXXV. Il- Kempis jikteb dwar l- indifferenza tal- istat li min ma jimpurtahx la minn unuri lanqas minn disprezzi ssibu għandu f' qalbu paċi kbira. PARAGRAFU XXXVI. Kristu għallimna li mhux min jgħid: Sinjur, Sinjur, jidħol fis- saltna tas- smewwiet, iżda min jagħmel il- volontà t' Alla, dak għad jidħol f' din is- saltna. PARAGRAFU XXXVII. Alla, li jrid li kulħadd isalva, kellem b' bosta manjieri lil missirijietna permezz tal- profeti, u fl- aħħar permezz ta' Ġesù Kristu, li huwa stess b' mod solenni tahulna bi Mgħallem wieħed tagħna bnedmin: infatti kkmandana biex Lilu nisimgħu: "Lilu isimgħu." Hekk Hu qal quddiem ix- xhieda. Issa aħna nafu li hu fl- aħħar ċena tiegħu fit- talba li għamel lill- Missier tiegħu qal dan il- versett: Din hija l- ħajja eterna li jagħrfu lilek u lil Ġesù li inti bgħatt fid- dinja – Salvatur tagħha u Mgħallem tagħha. PARAGRAFU XXXVIII. Ekku s- sustanza tal- ħajja eterna fejn hija mqiegħda: Fil- konoxxenza t' Alla u fil- konoxxenza ta' Ġesù Kristu. Dan għandu jkun l- oġġett tal- istudju tagħna. PARAGRAFU XXXIX. Il- Knisja Kattolika tesponilna s- simbolu ta' Sant' Atanasju Isqof, li fih żewġ partijiet: l- ewwel parti tittratta fuq il- konoxxenza t' Alla, u t- tieni parti fuq Ġesù Kristu: u l- konklużjoni dina: Dina hija l- fidi Kattolika li jekk xi ħadd bil- fedeltà u bil- fermezza ma jkunx emmen, ma jkunx jista' jkun salv. PARAGRAFU XL. Alla huwa wieħed fi Tliet Persuni divini distinti waħda mill- oħra u dawn huma l- Missier, u l- Iben u l- Ispirtu s- Santu: kull Persuna f' Alla hija Alla, iżda mhumiex tliet Allat għax Alla huwa dejjem wieħed. PARAGRAFU XLI. Il- Missier huwa persuna għax jaġixxi u jopra: l- Iben huwa persuna għax jaġixxi u jopra: l- Ispirtu s- Santu hu persuna għax jaġixxi u jopra. PARAGRAFU XLII. Il- Missier ma huwa magħmul minn ħadd u minn xejn, la maħluq u lanqas iġġenerat. PARAGRAFU XLIII. L- Iben mhux magħmul, lanqas maħluq, iżda ġġenerat mill- Missier waħdu. PARAGRAFU XLIV. L- Ispirtu s- Santu mhux magħmul lanqas maħluq, lanqas iġġenerat iżda ġej mill- Missier u mill- Iben. PARAGRAFU XLV. Alla hu li ħalaq kollox, u f' kull opra 'l barra min- natura divina jikkonkorru dejjem it- tliet Persuni divini. PARAGRAFU XLVI. Alla l- Missier ħalaq kollox permezz tal- Kelma omnipotenti tiegħu, li huwa l- Iben uniġenitu tiegħu, u ħalaq kollox fl- Ispirtu s- Santu. PARAGRAFU XLVII. F' Alla hemm perfezzjonijiet komunikabbli u perfezzjonijiet inkomunikabbli. PARAGRAFU XLVIII. Il- perfezzjonijiet inkomunikabbli huma li l- Missier mhuwiex l- Iben lanqas l- Ispirtu s- Santu; li l- Iben mhuwiex il- Missier lanqas l- Ispirtu s- Santu: li l- Ispirtu s- Santu mhuwiex il- Missier lanqas l- Iben. Kull persuna għandha perfezzjoni proprja tagħha nfisha u għaliha waħedha u ma tistax tkun ta' persuna oħra divina. Il- perfezzjonijiet komunikabbli huma l- oħrajn kollha, komuni għat- tliet Persuni: omnipotenti l- Missier, omnipotenti l- Iben, omnipotenti l- Ispirtu s- Santu; etern il- Missier, etern l- Iben, u etern l- Ispirtu s- Santu u l- bqija. PARAGRAFU XLIX. Alla ħalaq kreaturi viżibbli u inviżibbli, kreaturi animati u inanimati, kreaturi bl- intellett u kreaturi annimali mingħajr intellett. PARAGRAFU L. Alla ħalaq kollox għalih innifsu u ħalaq kollox mhux mingħajr fini, għax ħadd ma jagħmel xejn għal xejn, u wisq iżjed Alla ma jagħmel xejn għal xejn, meta Huwa sapjentissmu. PARAGRAFU LI. Alla ħalaq kreaturi intelliġenti bħalma huma l- anġli u l- bnedmin bil- fini li dawn jagħrfuh u jagħtuh il- glorja, u allura huwa jagħtihom sehem mill- ġid imprezzabbli tiegħu. PARAGRAFU LII. Fil- kreaturi intelliġenti tiegħu Alla ħalla libera l- volontà tagħhom biex permezz tagħhom jeżerċita l- attribut tal- ġustizzja tiegħu skont l- opri tagħhom tajbin jew ħżiena. PARAGRAFU LIII. Fil- kreaturi tiegħu kollha Alla qiegħed l- eżerċizzju tal- Providenza tiegħu. PARAGRAFU LIV. Kristu fl- Evanġelju ta' San Ġwann, kap V, 17, tana nifhmu li "Alla l- Missier għadu jaħdem sa issa, u jiena naħdem ukoll." Għal Alla m' hemmx Sibt, għax Hu padrun ta' kollox. Nota: Għalhekk il- Lhud kienu jfittxu li joqtluh lil Kristu, għax mhux biss kien jikser is- Sibt, iżda kien jagħmel ukoll lilu nnifsu egwali għal Alla. PARAGRAFU LV. L- opri t' Alla huma kollha kbar u tal- għaġeb u f' kull opra hemm misterju li l- intellett ta' bniedem mhux kapaċi jifhem il- kif. PARAGRAFU LVI. Fil- kreaturi kollha ta' Alla, Huwa ried juri t- tjubija, u s- sapjenza, u l- omnipotenza tiegħu: infatti dawn il- perfezzjonijiet fl- għajnejn tal- kreaturi intelliġenti mhux biss jidhru, iżda jinħassu wkoll skont ir- riflessjoni umana. PARAGRAFU LVII. Hija volontà t' Alla li jkun magħruf permezz tal- kreaturi stess, għax huwa spirtu li ħadd ma jista' jara. PARAGRAFU LVIII. Alla mill- eternità jeżisti minnu nnifsu, jgħix minnu nnifsu u jgħammar fih innifsu f' dawl li ħadd ma jista' jersaq lejh: u meta ħalaq is- sema u l- art u kulma fihom baqa' jgħammar fih innifsu u jimla kull lok maħluq. Din il- verità jgħallimhielna San Pawl meta qal li aħna bnedmin fih ngħixu, fih niċċaqilqu u fih ninsabu bħal ħuta fl- ilma. PARAGRAFU LIX. Alla jinsab kollu kemm hu kullimkien għax huwa sustanza infinita jiġifieri bla truf u bla qisien u kull perfezzjoni fih hija infinita. PARAGRAFU LX. Alla l- Missier huwa sustanza, Alla l- Iben huwa sustanza, Alla l- Ispirtu s- Santu huwa Sustanza, iżda mhux tliet sustanzi iżda sustanza waħda. PARAGRAFU LXI. Il- Missier Alla huwa intellett, l- Iben Alla huwa intellett, l- Ispirtu s- Santu huwa intellett iżda mhux tliet intelletti, imma wieħed intellett. PARAGRAFU LXII. Alla l- Missier huwa volontà, Alla l- Iben huwa volontà, Alla l- Ispirtu s- Santu huwa volontà iżda mhux tliet volontajiet, imma volontà waħda. PARAGRAFU LXIII. Jagħmel x' jagħmel il- bniedem, la bl- industrija ta' moħħu u la bl- inġenju kollu li tah Alla, ħadd ma jista' jifhem 'l Alla lanqas il- ħwejjeġ kollha tiegħu. Alla waħdu biss jista' jifhem lilu nnifsu u l- ġudizzji tiegħu. PARAGRAFU LXIV. Intellett maħluq huwa dejjem finit jiġifieri minn hawn sa hawn: issa l- finit ma jistax jifhem l- infinit li huwa Alla waħdu. PARAGRAFU LXV. Mit- tliet Persuni divini fejn hemm persuna, hemm ukoll it- tnejn l- oħra fl- istess ħin. PARAGRAFU LXVI. Alla m' għandux bżonn jirrifletti, għax f' att wieħed huwa jaf kollox, u jara kollox, u l- futur u l- imgħoddi bil- ġrajja kollha kollha huma quddiemu għarwenin u miftuħin sal- inqas moviment: xejn ma jista' jinħeba għall- għajnejn tiegħu. PARAGRAFU LXVII. Kull perfezzjoni f' Alla hija essenzjali, jiġifieri jekk tonqos waħda biss mhuwiex Alla. PARAGRAFU LXVIII. Fin- natura jew fl- essenza t' Alla xejn ma jista' jonqos, xejn ma jista' jiżdied: huwa dejjem l- istess ossija immutabbli. PARAGRAFU LXIX. Fl- għajnejn tal- bnedmin xi opri huma kbar bħalma huma l- baħar, ix- xemx, u l- globu art u baħar, is- sema u l- bqija, u xi opri huma żgħar bħalma huma l- insetti, il- mikrobi, l- għasafar u l- bqija: però tant l- opri kbar u kemm ukoll l- opri żgħar huma kollha xorta waħda kbar, l- ewwel nett għax opri ta' jdejn Alla, u fit- tieni lok għax fihom kollha misterju, li ħadd ma jista' jifhem. Infatti f' kull kreatura ħajja hemm dejjem l- ispirtu li jikkomunika mal- materja u l- materja tikkomunika mal- ispirtu u dan ħadd ma jifhmu. PARAGRAFU LXX. Alla huwa ta' min wisq jibża' minnu: għax Alla huwa tal- biża' għall- maestà tiegħu, u għall- ġustizzja tiegħu u għall- ġudizzji tiegħu, kif hemm miktub li Huwa terribbli fil- ħsibijiet tiegħu fuq ulied il- bnedmin, u wkoll għall- opri kbar u tal- biża' ta' jdejh. PARAGRAFU LXXI. Kbir huwa s- Sinjur Alla u kbira l- potenza tiegħu li jistħoqq u jippretendi li kull bniedem jagħtih unur u glorja: iżda huwa biss jiġi unurat, u gglorifikat minn dawk li huma umli. PARAGRAFU LXXII. Alla fis- sapjenza tiegħu jagħti l- mezzi għall- fini lil min ikun għażlu Hu għall- fini ddeterminat. PARAGRAFU LXXIII. Alla jaħseb ħsibijiet ta' paċi u mhux ta' niket: għalhekk ħsieb li jinkwieta l- moħħ tal- bniedem qatt mhu ġej minn Alla, imma jew mid- demonju jew min- natura ħażina tagħna, għalhekk ta' min ikeċċih malajr. PARAGRAFU LXXIV. Quddiem it- tron t' Alla, hemm jassistu kontinwament seba' anġli ossija seba' spirti beatissimi u dan nafuh mill- kliem tal- anġlu San Rafiel, li qal lil Tobija: Jiena jien Rafiel anġlu, wieħed mis- sebgħa li nassistu quddiem Alla. Tobija XII. 15. PARAGRAFU LXXV. Alla jagħti l- paċi tiegħu, li hija teżor fuq kull teżor, lil min jirrispetta l- volontà santissma tiegħu, lil min jagħmel dejjem dak li Alla jrid, u Alla nnifsu jgħid: M' hemmx paċi għall- ħżiena. PARAGRAFU LXXVI. Għall- għajnejn ta' Alla d- dnub huwa oġġett ta' odju, ta' mibegħda, ta' saħta, u hemm miktub fil- ktieb tas- Sapjenza Kap XIV. 9 li tant il- ħażin kemm ukoll il- ħażen tiegħu huma għal Alla oġġett ta' odju, ta' mibegħda. Alla jobgħod fl- istess ħin il- ħażen u lil min jagħmlu. PARAGRAFU LXXVII. Fis- sema Alla kkastiga l- anġli l- ħżiena billi keċċiehom fin- nar ta' dejjem, u fl- art Alla kkastiga l- bniedem bil- mewt li kien heddidhom biha, jekk ma jobduhx billi jieklu mill- frotta pprojbita: id- dnub huwa mmela l- kawża ta' kull rovina temporali u eterna. PARAGRAFU LXXVIII. Fl- Iskrittura hemm miktub li Alla ħalaq il- bniedem biex ma jmut qatt, u l- mewt daħlet fid- dinja kollha bil- għira tax- xitan, li lilu jimitaw dawk li huma mill- partit tiegħu. Sapjenza II. 23- 25. PARAGRAFU LXXIX. Satana mimli għira għal Adam u Eva, l- ewwel żewġ kreaturi bnedmin, iddeċieda li jtellfilhom il- feliċità perfetta tagħhom u rnexxielu li jwaqqagħhom fl- ingann li kien nasbilhom. U Adam u Eva dinbu u mill- istat tal- grazzja ta' Alla u minn qaddisin saru ħżiena huma, u l- ulied li kellhom joħorġu miż- żerriegħa tagħhom u daħlet il- mewt fid- dinja. PARAGRAFU LXXX. Alla ħalaq numru kbir ta' spirti fis- sema, intelliġenti, biex iservuh: iżda Luċifru qajjem gwerra kbira bis- suppervja tiegħu fis- sema, u nfetħu żewġ partiti kontra xulxin: San Mikiel u miegħu l- anġli fidili, u Luċifru u miegħu l- anġli l- ħżiena kkumbattew fis- sema kontra xulxin: iżda San Mikiel ġab vittorja fuqhom u bil- ħila tal- Altissmu keċċiehom mis- sema; u dak il- ħin Alla ħalaq l- infern fejn ġew mitfugħin f' nar etern Satana, ossija Luċifru u l- anġli ħżiena tiegħu. PARAGRAFU LXXXI. Alla mit- trab tal- art ħalaq il- bniedem, wara li lestielu l- manjifiku palazz li għandu fih jgħammar, u tah is- sieħba biex ma jkunx waħdu u biex titkattar il- ġenerazzjoni umana: u mbagħad Alla strieħ fis- seba' jum mill- opri kollha li hu għamel. PARAGRAFU LXXXII. Ma jistax ikun li Alla ma jarax, lanqas ma jismax, lanqas ma jifhimx għax Huwa għamel il- bniedem jara, jisma', u jifhem. PARAGRAFU LXXXIII. L- ewwel opra ta' Alla kien iż- żmien u fil- bidu taż- żmien ħalaq is- sema u l- art, u mbagħad ħalaq id- dawl biex jirregola l- ġranet u l- iljieli u l- istaġuni. PARAGRAFU LXXXIV. Alla ħalaq il- baħar u kulma fih: ħut ħaj kbir, u diversi speċi ta' ħut ħaj fi kwantità kbira li jgħammru fit- triqat u l- irkejjen tal- baħar. PARAGRAFU LXXXV. Alla ħalaq l- art u kulma fiha: annimali ħajjin ta' diversi speċi u t- tajr tal- ajru li jgħix fuq l- art. PARAGRAFU LXXXVI. Iż- żmien l- ewwel oġġett li ħalaq Alla u ħalqu għall- kors tal- operazzjonijiet li fehem jagħmel. Hemm miktub li fil- bidu kienet il- Kelma: issa wieħed għandu jifhem dejjem li fil- bidu taż- żmien, għax iż- żmien biss għandu l- bidu u t- tmiem. Ta' min jinnota li fil- bidu kienet il- Kelma voldieri l- Iben etern ta' Alla li qabel ma Alla ħalaq iż- żmien l- Iben t' Alla kien diġà jeżisti minnu nnifsu mill- eternità. Hemm ukoll miktub fl- ewwel vers tal- ewwel kap tal- Ġenesi li fil- bidu Alla ħalaq is- sema u l- art: wieħed jifhem li Alla ħalaq l- ewwel iż- żmien u fil- bidu taż- żmien ħalaq is- sema u l- art. PARAGRAFU LXXXVII. Alla jfittex lilu nnifsu f' kollox u l- unur tiegħu ma jċedih lil ħadd. PARAGRAFU LXXXVIII. Il- ġudizzji t' Alla ħadd ma jista' jifhimhom u ta' min jibża' minnhom, għax huwa terribbli fil- ħsibijiet tiegħu fuq ulied il- bnedmin. PARAGRAFU LXXXIX. Qatt ħadd ma jista' jagħmel xejn, jekk Alla ma jmiddx idejh hu, jew ma jippermettix hu: u kollox huwa mqiegħed fid- dispożizzjonijiet tiegħu sapjentissmi. Il- bniedem jipproponi u Alla jiddisponi. PARAGRAFU XC. Alla mhux suġġett għall- ebda deni, anzi dejjem beatissimu u fortissimu u ħadd u xejn ma jista' jfixkel il- potenza tiegħu. PARAGRAFU XCI. Alla huwa inkomprensibbli jiġifieri Esseri li ħadd ma jista' jifhmu u la fl- essenza jew fin- natura tiegħu u lanqas fil- ġudizzji divini tiegħu: mur ifhem l- eternità u l- infinità tiegħu mid- dispożizzonijiet tiegħu. PARAGRAFU XCII. Kull opra ta' jdejn Alla hija denja ta' Alla, għalhekk f' kull opra tiegħu hemm dejjem fiha l- ġid u wkoll xi misterju li ħadd ma jista' jifhmu u jispjegah. PARAGRAFU XCIII. Alla, fiżikament, jikkonkorri dejjem f' kull ċaqliqa tal- kreaturi tiegħu. Jikteb San Pawl li fih aħna ngħixu, niċċaqilqu u ninsabu. U mingħajru ma nistgħu nagħmlu xejn, xejn; la ħwejjeġ żgħar u lanqas kbar, kif għallimna Kristu. PARAGRAFU XCIV. Alla qatt ma jikkonkorri ma' volontà ħażina tal- bniedem għalkemm jikkonkorri mal- azzjonijiet fiżiċi tiegħu. PARAGRAFU XCV. Billi Alla hu spirtu, għalhekk jeħtieġ li mill- konkret jiġifieri mill- ħwejjeġ li jaqgħu taħt is- sensi tagħna nintrefgħu fl- astratt, ossija fi ħwejjeġ li ma jaqgħux taħt is- sensi: tara l- kobor tal- baħar tintrefa' fil- kobor ta' min ħalqu: mill- konkret għall- astratt. PARAGRAFU XCVI. Impossibbli li min ikun għaraf 'l Alla ma jħobbux u li ma jibżax minnu. PARAGRAFU XCVII. Li Alla jeżisti l- istess raġuni umana tipperswadi lil kull min igawdi l- użu tar- raġuni; għax mix- xejn ma jsir xejn. PARAGRAFU XCVIII. Alla jintgħaraf naturalment mill- opri ta' jdejh għax dak li hu tajjeb u perfett fil- kreatura għandu jinsab wisq iżjed tajjeb u perfett fil- Kreatur, u mir- raġuni li kull effett għandu l- kawża. PARAGRAFU XCIX. Mill- kreaturi biss Alla ma jistax ikun magħruf kif għandu jkun: tenħtieġ ir- rivelazzjoni ossija l- kelma t' Alla miktuba fl- Iskrittura. PARAGRAFU C. Alla huwa tal- biża' għall- Maestà tiegħu u għall- ġustizzja tiegħu, u wkoll għall- opri ta' jdejh li huma tassew kbar u tal- biża' u għall- ġudizzji tiegħu għax kif hemm miktub li Huwa terribbli fil- ħsibijiet tiegħu fuq ulied il- bnedmin. PARAGRAFU CI. La 'l Alla u lanqas il- ħwejjeġ kollha tiegħu, ebda bniedem, ebda intellett maħluq, ma jista' jifhem: jagħmel x' jagħmel wieħed, la bl- industrija kollha tiegħu, lanqas bl- inġenju tiegħu kbir kemm ikun kbir ma jista' jasal biex jifhem: il- finit ma jilħaq qatt l- infinit. PARAGRAFU CII. Alla huwa wieħed fl- essenza wieħed fin- natura tiegħu, barra minnu ma hemmx ieħor, u lanqas jista' jkun hemm bħalu. PARAGRAFU CIII. Alla huwa tlieta fil- persuni u wieħed fl- essenza: fin- natura divina li hija waħda hemm tliet persuni divini distinti waħda mill- oħra: kull persuna hija Alla iżda mhumiex tliet Allat iżda Alla wieħed perfettissmu li jeżisti minnu nnifsu minn dejjem b' neċessità ta' natura, jiġifieri li ma jistax ma jeżistix. PARAGRAFU CIV. Alla la għandu bidu u lanqas tmiem, anzi hu stess bidu u tmiem. PARAGRAFU CV. Fin- natura t' Alla xejn ma jista' jonqos, xejn ma jista' jiżdied: Alla huwa dejjem l- istess. Natura ta' Alla u essenza ta' Alla huma l- istess ħaġa. PARAGRAFU CVI. Ħadd u żgur li ħadd ma jista' jagħraf li f' Alla hemm tliet persuni divini distinti waħda mill- oħra għar- raġuni tal- attributi inkomunikabbli li għandha kull persuna. Attribut inkomunikabbli jfisser li ma jistax ikun ikkomunikat lil persuna oħra, meta hu proprju ta' persuna waħda. PARAGRAFU CVII. Bil- kelma persuna għandna nifhmu esseri intelliġenti li volontarjament jaġixxi u jopra. Alla l- Missier huwa persuna għax jaġixxi u jopra: Alla l- iben huwa persuna għax jaġixxi u jopra: Alla l- Ispirtu Santu huwa persuna għax jaġixxi u jopra. PARAGRAFU CVIII. Alla l- Missier jaġixxi u jopra: infatti ġġenera l- Iben tiegħu li permezz tiegħu ħalaq kollox u mingħajr dan l- Iben xejn ma sar minn kulma sar. PARAGRAFU CIX. Alla l- Iben jaġixxi u jopra: infatti Kristu stess fl- evanġelju għallem li l- Missier tiegħu għadu jopra sa issa, u l- Iben ukoll jopra. Fi Kristu hemm persuna waħda u dina divina għalkemm għandu żewġ naturi: issa huwa fid- dinja għamel diversi azzjonijiet u l- azzjonijiet huma dejjem tal- persuna: huwa għallem, fejjaq morda, irxoxta mejtin, ċanfar lil midinbin u l- bqija. PARAGRAFU CX. Alla l- Ispirtu Santu jaġixxi u jopra: infatti huwa jgħaqqad sustanzjalment flimkien l- imħabba t' Alla l- Missier u l- imħabba t' Alla l- Iben: u għalhekk Huwa jipproċedi ossija ġej minnhom it- tnejn. Azzjonijiet tal- Ispirtu Santu huma li jispira lill- profeti, li jdawwal il- bnedmin, u jagħtihom il- biża' t' Alla u l- bqija. PARAGRAFU CXI. Dak li hu proprju tal- Missier bħala persuna ma jistax ikun ukoll tal- Iben bħala persuna. Dak li hu proprju tal- Iben ma jistax ikun ukoll ta' persuna oħra divina. Dak li hu proprju tal- Ispirtu Santu ma jistax ikun ukoll la tal- Missier lanqas tal- Iben: u għalhekk dawn il- proprjetajiet huma attributi inkomunikabbli. PARAGRAFU CXII. Ħadd ma jista' jittratta ma' Alla, lanqas fuq Alla mingħajr il- Fidi ossija mingħajr persważjoni fuq l- eżistenza tiegħu u li Hu jippremja lit- tajbin u jikkastiga 'l- ħżiena. PARAGRAFU CXIII. Xejn qatt ma ġara, u xejn ma jiġri fid- dinja, jekk qabel ma jkunx ħareġ mis- santwarju t' Alla, jew l- ordni jew il- permess li jiġri. PARAGRAFU CXIV. Alla jeżisti mill- eternità minnu nnifsu, u jgħammar fih innifsu, f' dawl li ħadd ma jista' jersaq lejh. PARAGRAFU CXV. Alla bil- preżenza sustanzjali tieħu jimla kull lok, u aħna ngħixu fih, ninsabu fih, u fih niċċaqilqu bħall- ħuta fl- ilma. PARAGRAFU CXVI. Alla ħalaq il- bniedem għax- xbieha tiegħu, mhux rigward il- ġisem għax Hu spirtu purissmu iżda rigward ir- ruħ, li l- potenzi tagħha huma intellett u ġudizzju u volontà. PARAGRAFU CXVII. Alla ħalaq il- bniedem biex dan jagħrfu, u jħobbu u jservih, u b' hekk jagħtih glorja u jidħol fil- ħajja eterna. PARAGRAFU CXVIII. Fost il- kreaturi kollha viżibbli, il- bniedem huwa l- kreatura l- iktar nobbli li ħarġet minn idejn Alla. PARAGRAFU CXIX. Kull bniedem li diġà ġie fid- dinja u li għad jiġi, ta' kull nazzjon, ta' kull diversità aċċidentali, għax kull min jitwieled minn bniedem huwa sustanzjalment bniedem, kull wieħed huwa mnissel minn għajn waħda, mill- ewwel bniedem, li ħalaq Alla, ismu Adam, immela ebda bniedem qatt ma eżista qabel Adam. Il- ġenerazzjoni unika tal- bnedmin kollha ġiet direttament maħluqa minn Alla, li ħalaq raġel u mara, 'l Adam u 'l Eva, berikhom u kkmandalhom li jikbru u li joktru, u li jimlew l- art bl- ulied. San Pawl jgħallem li Alla għamel il- ġenerazzjoni minn bniedem wieħed. Atti Appost. XVII. 26. PARAGRAFU CXX. Alla l- Missier huwa l- ewwel persuna tas- Santissima Trinità għax iġġenera l- Iben Alla mill- istess sustanza tiegħu divina u dan l- attribut huwa inkomunikabbli għall- persuni l- oħra divini, u huwa vera l- ewwel persuna għall- ġenerazzjoni tal- Iben: persuna hija kull min jaġixxi u jopra. PARAGRAFU CXXI. Alla l- Iben huwa t- tieni persuna tas- Santissma Trinità, għax iġġenerat sustanzjalment minn Alla l- Missier u jħobb infinitament il- Missier tiegħu, u għalhekk huwa persuna għax jaġixxi u jopra u dan l- attribut huwa inkomunikabbli għal persuni oħra li mhumiex iġġenerati. PARAGRAFU CXXII. Alla l- Ispirtu s- Santu huwa t- tielet persuna tas- Santissima Trinità għax jipproċedi, huwa ġej mill- Missier u mill- Iben, u huwa veru persuna għax Alla l- Missier iħobb sustanzjalment 'l Ibnu Alla, u Alla l- Iben iħobb sustanzjalment il- Missier Alla, u b' hekk jaġixxi u jopra billi jgħaqqad flimkien l- imħabba ta' bejniethom sustanzjalment. L- Ispirtu s- Santu jispira u l- kotba divinament miktuba mill- profeti u minn nies qaddisin dejjem bl- ispirazzjoni tiegħu: dan l- attribut huwa inkomunikabbli għall- persuni l- oħra. PARAGRAFU CXXIII. Alla l- Missier ħalaq kollox permezz tal- Kelma, li hu l- Iben tiegħu, u fl- Ispirtu s- Santu. Fil- liturġija tal- quddiesa hemm: Sinjur Ġesù Kristu, Iben ta' Alla l- ħaj, li mill- volontà tal- Missier bil- kooperazzjoni tal- Ispirtu s- Santu, tajt lid- dinja l- ħajja: dan il- kliem jittratta fuq l- Inkarnazzjoni tal- Iben t' Alla: infatti Alla l- Missier bagħat 'l Ibnu fid- dinja, li obda għall- volontà tal- Missier tiegħu, u dan l- Iben tnissel veru Alla u veru bniedem minn omm Verġni bl- opra tal- Ispirtu Santu. PARAGRAFU CXXIV. F' kull opra 'l barra min- natura divina dejjem jikkonkorru t- tliet persuni divini, kif hemm miktub fis- salm XXXII. 6. "Bil- kelma tas- Sinjur is- smewwiet ġew imwaqqfin: u bl- ispirtu ta' ħalqu kull qawwa tagħhom – Huwa qal u sar kollox: Huwa kkmanda u nħalaq kollox." PARAGRAFU CXXV. L- opri kollha t' Alla huma kbar u tal- għaġeb u minnhom jidhru xi perfezzjonijiet tiegħu fl- għajnejn tal- kreaturi intelliġenti. PARAGRAFU CXXVI. Fil- ħolqien Alla kellu fini ġenerali: il- glorja tiegħu nnifsu, u finijiet partikolari fuq kull kreatura: infatti Hu jagħti dejjem il- mezzi għall- fini lil dik il- kreatura li jagħżel għal xi fehma tiegħu. PARAGRAFU CXXVII. Fuq kull kreatura Alla jeżerċita t- tjubija u s- sapjenza u l- omnipotenza tiegħu, għax Hu waħdu tajjeb u kull ġid minnu fuq kulħadd jinżel permezz tal- providenza tiegħu li kullimkien tiddi u tinħass b' mod li għasfur mhuwiex minsi minnu. PARAGRAFU CXXVIII. Alla ħalaq kollox biex ikun magħruf b' Sid ta' kulħadd u ta' kollox u jippretendi ringrazzjamenti, rikonoxxenza mill- kreaturi li għandhom l- intellett. PARAGRAFU CXXIX. Quddiem Alla l- imgħoddi kollu u l- futur kollu huwa preżenti, jara kollox u jaf kollox, għax kollox huwa għarwien fl- għajnejn tiegħu, anki l- ħsibijiet ta' kull bniedem: xejn ma jista' jinħbielu, u jilħaq ma' kulħadd u ma' kollox. PARAGRAFU CXXX. Il- ħniena t' Alla donnu Alla ma setax jeżerċitaha mingħajr il- waqgħa tal- bniedem fid- dnub, donnu kien neċessarju d- dnub li minnu biss toħroġ il- miżerja ossija l- oġġett ta' dan l- attribut f' Alla: għall- kbira mħabba t' Alla lejna Alla ħenn għalina. Dan l- attribut tal- ħniena huwa proprjetà t' Alla, li huwa Missier tagħna. Kristu tana idea fuq Alla li huwa l- Missier tagħna, meta qalilna nsejħulu "Missierna li inti fis- smewwiet". Minn missier ta' dina l- art naraw li l- karatteristika ta' missier, b' mod speċjali, hija li jħenn u li jaħfer: infatti l- art hija mimlija bil- ħniena t' Alla u din kienet il- kawża tal- fidwa tagħna bnedmin. Jara l- miżerja tagħna donnu Alla ma jiflaħx jissapporti li ma jħennx għalina, meta jarana nibżgħu minnu, bħalma qalet il- Madonna li l- ħniena tiegħu għal dawk li jibżgħu minnu. PARAGRAFU CXXXI. Il- ġustizzja t' Alla u l- ħniena t' Alla huma donnhom kontra xulxin. Xejn affattu, għax il- ġustizzja t' Alla tbażża' u min jibża' jsir oġġett tal- ħniena t' Alla, kif hemm miktub li Alla jħenn għal dawk li jibżgħu minnu. PARAGRAFU CXXXII. Alla jrid li kulħadd isalva, mela għalhekk jagħti l- grazzja suffiċjenti lil kulħadd: issa min jilqa' l- grazzja u min ma jilqagħhiex għax kull bniedem huwa liberu u jagħmel li jrid, u Alla ma jagħmilx forza fuq il- volontà tal- bniedem iżda jirrispetta l- volontà ta' kulħadd billi jħalliha libera: beatu min jilqa' l- grazzja u jikkoopera magħha! PARAGRAFU CXXXIII. Kollox huwa mqiegħed taħt il- padrunanza t' Alla, li bi ħwejġu jagħmel li jrid, u ħadd ma jista' jfixkel il- ġudizzji tiegħu: Satana jħawwad, il- ħżiena jħawdu, u Alla bit- taħwid tagħhom jesegwixxi l- ġudizzji tiegħu. PARAGRAFU CXXXIV. L- għedewwa t' Alla huma dawk kollha li jirreżistu għall- volontà mqaddsa tiegħu, u x- xorti ta' dawn hija ta' min jibki fuqha, għax paċi m' hemmx għalihom, li hija l- uniku teżor tal- bniedem. PARAGRAFU CXXXV. Alla fil- kors tan- nautra jħobb lil kulħadd, iżda ma jħobbx lil kulħadd fil- kors tal- grazzja: Huwa jħobb biss lil min iħobbu ossija min għandu l- kmandamenti tiegħu u jħarishom: u min iħobbu ebda ġid ma jonqos lilu fuq din l- art, u l- paċi vera ssaltan fil- qalb tiegħu u wara l- mewt hemm għalih ħwejjeġ li għajn ta' bniedem qatt ma rat lanqas qatt ma semgħu widnejn il- ħlewwa tal- vuċijiet u lanqas qatt ma daħal f' qalb ta' bniedem x' lesta Alla għal min iħobbu. PARAGRAFU CXXXVI. Alla lil ħadd ma jħobb ħlief lil min ifittex it- tagħlim tiegħu, li Hu tana permezz tal- profeti u ta' nies qaddisin tiegħu u permezz ta' Ġesù Kristu li Hu bagħat fid- dinja Mgħallem wieħed tal- bnedmin. It- tagħlim hu l- għajn ta' kull ġid, u min jgħallem il- verità u l- ġustizzja Alla jara sbieħ ir- riġlejn tagħhom. PARAGRAFU CXXXVII. Lil kull min Alla jħobb bl- imħabba tal- grazzja jagħtih tliet ħwejjeġ: (I) Li waqt kull tentazzjoni jippreservah mill- waqgħa fid- dnub. (II) Li jqiegħdu fl- okkażjoni li jagħmel il- ġid lill- proxxmu; u (III) Li jagħmel li huwa jsofri u jsofri bir- rassenjazzjoni. PARAGRAFU CXXXVIII. Alla ma jobgħod xejn mill- ħwejjeġ li huwa ħalaq, għaliex fil- kors tan- natura jħobb lil kulħadd, infatti jħobb lill- bnedmin kollha bħalma jħobb l- annimali, għax itella' x- xemx tiegħu u jagħmel ix- xita fuq kulħadd u jgħajjex lil kulħadd, jieħu ħsieb il- bniedem tant tajjeb kemm ħażin u jipprovdilu l- manteniment għall- għajxien; iżda fil- kors tal- grazzja jħobb biss lil min iħobbu. PARAGRAFU CXXXIX. Min għandu l- kmandamenti t' Alla u jħarishom, dan hu li jħobb 'l Alla, u Alla jħobbu fil- kors tal- grazzja u jagħmel li ebda ġid ma jkun jonqos lil min iħobbu anzi jagħmel ukoll il- volontà ta' min iħobbu. PARAGRAFU CXL. Alla huwa ġust u kull ġudizzju tiegħu huwa rett: għalhekk is- servi tiegħu f' kull kuntrarju, f' kull tribulazzjoni jżommu s- silenzju, għax jafu li jkun għamel Alla, li proprjetà tiegħu hija li jrieġi u jiggoverna kollox għall- volontà santissma tiegħu. PARAGRAFU CXLI. Il- bniedem billi huwa liberu fil- volontà tiegħu jista' jagħmel reżistenza lil Alla, u ma jobdihx: iżda ħadd ma jista' jirreżisti għal kulma Alla jrid jagħmel effettivament, għax Alla waħdu għandu dominju assolut fuq kulħadd u fuq kollox. PARAGRAFU CXLII. Dak li huwa impossibbli għall- bniedem huwa possibbli għal Alla, għalhekk min għandu l- fidi t' Alla u lejh jirrikorri, l- impossibbli jsir possibbli, anki li jittrasporta muntanja minn banda għal oħra; tant togħġob 'l Alla l- fidi li hija don t' Alla u li hija ħaġa t' Alla, għalhekk Kristu qal li kollox jista' jkun għal min jemmen. PARAGRAFU CXLIII. Delizzju t' Alla li jkun ma' wlied il- bnedmin, għax fihom jara x- xbieha tiegħu, u jitgħaxxaq bil- bniedem li jitolbu l- grazzja tiegħu, l- għajnuna tiegħu, li jkellmu mingħajr ma jarah persważ li Huwa jista' kollox, bħalma huwa delizzju ta' missier ta' din l- art li jkun ma' wliedu li jitolbuh, li jfittxuh. PARAGRAFU CXLIV. Il- kobor t' Alla jipperswadi li kull bniedem qisu mhu xejn quddiemu: u għalhekk ikollu jistqarr li s- sustanza tiegħu hija bħala xejn quddiemu: infatti int min int, x' int fejn pjazza mimlija bin- nies? X' inti fejn il- baħar? Mela x' inti fejn dak li ħalaq is- smewwiet u l- art b' kulma fihom? Mingħajr ma tista' tmieri lilek innifsek twieġeb li ma inti xejn! Ekku fejn hija l- glorja tal- bniedem ħdejn dik ta' Alla! PARAGRAFU CXLV. Alla ma jistax ma japprezzax il- verità, għax Huwa nnifsu huwa verità essenzjali. Din hija l- verità li kollox minn Alla, kollox bil- ħila t' Alla, kollox permezz t' Alla, u kull kreatura, kulma għandha rċevietu b' xejn u għalhekk għandha tara x- xejn tagħha u tagħti glorja biss lil min jistħoqqlu. L- umiltà hija verità u s- Sinjur huwa kbir u jiġi gglorifikat minn min huwa umli. PARAGRAFU CXLVI. Togħġob lil Alla l- umiltà u jara kerha s- suppervja: iħaddan l- umli u jirreġetta s- suppervi: il- ħsieb tiegħu jeżalta l- umli u li jumilja s- suppervi, jagħti lill- umli l- grazzja tiegħu u le lis- suppervi. PARAGRAFU CXLVII. Il- volontà t' Alla hija essenzjalment tajba: għalhekk minnu kull ġid, u ebda deni minnu ħlief id- deni tal- piena. PARAGRAFU CXLVIII. Il- ġustizzja t' Alla ta' min jibża' minnha wisq: dan l- attribut t' Alla ma jistax ma jippremjax it- tajbin u ma jikkastigax il- ħżiena. Il- ġustizzja hija l- propunjatriċi tal- volontà t' Alla li ma ċċedi ebda reżistenza li tintgħamel lill- volontà t' Alla: hija tiddefendi l- volontà t' Alla billi tagħti lill- offensur dak li jkun kontra qalbu u skont l- offiża gravi jew venjali, sija jkun ħaj jew mejjet, San Pawl jikteb li hija ħaġa li twerwer taqa' taħt il- ġustizzja t' Alla. Min jibża' mill- ġustizzja t' Alla jsir oġġett tal- Ħniena t' Alla li ma tikkonsma qatt. Fuq l- inqas nuqqas, il- ġustizzja t' Alla ma tagħlaqx għajnejha kif qal Kristu li xagħra minn rasna ma tintilifx sija għall- premju sija għall- kastig. PARAGRAFU CXLIX. Biex tkun sodisfatta l- ġustizzja t' Alla kien jeħtieġ li Kristu veru Alla u veru bniedem ixerred demmu għall- maħfra tad- dnubiet tal- bnedmin. Kristu bil- mewt tiegħu sar kawża ta' saħħa għal dawk li jobduh, u speċjalment fil- kmandament tiegħu li nħobbu wieħed lill- ieħor. PARAGRAFU CL. Mir- rivelazzjoni nafu li fl- għajnejn t' Alla huwa qżież kulma huwa prezzjuż fl- għajnejn tal- bnedmin li jħobbu d- dinja jiġifieri l- għana tal- flus, il- pjaċiri tas- sensi ossija tal- ġisem fit- tpaxxija, u l- unuri, l- istimi u l- glorja. PARAGRAFU CLI. Id- dnub għal Alla huwa d- disprezz tal- Maestà tremenda tiegħu, u għall- bnedmin kawża ta' kulma huwa jew jista' jkun kontra qalbhom u speċjalment tal- mard u tal- mewt fil- ħajja u wara l- mewt, ta' mewt eterna. PARAGRAFU CLII. Alla jgħodd bħallikieku magħmul lilu nnifsu l- opri li aħna nagħmlu lill- proxxmu, sija opri tajba sija opri ħżiena. PARAGRAFU CLIII. Quddiem Alla kull att volontarju tajjeb jew ħażin tal- bniedem huwa opra diġà kompjuta tant rigward il- premju kemm ukoll rigward il- kastig skont l- att volontarju: kif hemm fit- teoloġija li dak li trid u ma tistax Alla jgħoddhulek magħmul. PARAGRAFU CLIV. Il- ġustizzja t' Alla dehret fis- sema, allurmeta Huwa keċċa fil- fjammi eterni l- anġli kollha ħżiena li ma ridux jagħmlu l- volontà santissma tiegħu, u kkonferma fil- grazzja tiegħu l- anġli fidili tiegħu. PARAGRAFU CLV. Il- ġustizzja t' Alla dehret fuq l- art allurmeta kkundanna għall- mewt li kien hedded lil Adam u lil Eva, l- ewwel ġenituri ta' wlied il- bnedmin kollha jekk ma jobduhx billi jieklu mill- frott tas- siġra pprojbita. U d- dnub sar, u l- mewt daħlet fid- dinja bil- konsegwenzi kollha. PARAGRAFU CLVI. Il- ġustizzja t' Alla dehret fid- dinja fid- dilluvju, li bih għarraq il- bnedmin kollha, li bid- dnub iddisprezzaw il- Maestà tiegħu, u ppreserva l- ġenerazzjoni umana permezz ta' Noè, raġel ġust. PARAGRAFU CLVII. Il- ġustizzja t' Alla dehret fid- dinja allurmeta Huwa tefa' mis- sema xita ta' kubrit u ta' nar fuq Sodoma u Gomorra b' kastig tax- xelleraġni tagħhom. PARAGRAFU CLVIII. L- Iskrittura tixhed li ħadd ma baqa' mingħajr ma daq l- imrar tal- kalċi tal- ġustizzja t' Alla b' kastig għar- reżistenzi kontra l- volontà divina. Fargħuni kien qal lil Mosè: Min hu dan Alla li jien nobdi l- vuċi tiegħu? Jiena ma nafux lil dan Alla. U f' waqtu Alla tal- Lhud, il- veru Alla ħaj, f' mument urieh lil Fargħuni min kien dan Alla għax lilu u lill- eżerċti tiegħu difinhom fl- ilmijiet tal- baħar, u ebda wieħed ma baqa' ħaj biex jagħti xhud ta' dina l- qilla t' Alla. PARAGRAFU CLIX. Il- Ħniena t' Alla li toħroġ mill- Imħabba dehret fid- dinja fil- Ġenna tal- art, allurmeta Alla wiegħed li kellu jibgħat Salvatur. Il- ġid li fiha l- ħniena t' Alla narawh fil- vers 16 tal- kap III mill- Evanġelju ta' San Ġwann: "Hekk Alla ħabb id- dinja li taha l- uniġenitu Iben tiegħu" biex permezz tiegħu jkollha l- ħajja eterna li tilfet bid- diżubbidjenza ta' Adam u ta' Eva bid- dnub oriġinali. PARAGRAFU CLX. Ħadd ma jaf fuq il- futur ħlief Alla waħdu: u żgur li Alla jkun għarraf lil bniedem, li jgħid il- futur, xi ħaġa tal- futur, x' għandu jiġri fil- futur. PARAGRAFU CLXI. Alla jippretendi minn kull bniedem, ringrazzjamenti xierqa b' rikonoxxenza għall- ġid li jagħmlilna u ħaġa waħda biss jippretendi, li aħna nagħtuh qalbna. Infatti Huwa kkmandana li nagħtuh qalbna: "Ibni agħtini qalbek." Dan ifisser li nagħtuh qalbna: illi nagħmlu dejjem dak li jrid Hu, u li ma nagħmlu qatt dak li ma jridx Hu. PARAGRAFU CLXII. Alla ma jaċċettax il- grazzi ta' xufftejna jekk m' għandniex volontà soda li għal li ġej ma rridux dak li jrid Hu, jew li rridu dak li ma jridx Hu. PARAGRAFU CLXIII. Il- kmandamenti t' Alla huma tnejn: "Ħobb is- Sinjur Alla tiegħek b' qalbek kollha, u l- proxxmu tiegħek bħalek innifsek." PARAGRAFU CLXIV. Min għandu l- kmandamenti ta' Alla u jħarishom, dan hu li jħobb 'l Alla. M' hemmx imħabba lejn Alla meta għandna l- volontà li niksru l- kelma tiegħu biex ma nitilfux ħajjitna, jew xi ġid ieħor temporali. PARAGRAFU CLXV. Tant l- imħabba t' Alla kemm ukoll l- indiema fuq dnubietna xejn ma jiswew mingħajr prezz sommu, jiġifieri meta m' għandniex volontà disposta u pronta li nħallu anki ħajjitna biex ma nidinbux jew biex ma nerġgħux nidinbu iżjed. PARAGRAFU CLXVI. Ħadd ma jista' jgħid kollox, x' ħalaq Alla ħaġa ħaġa, lanqas ma jista' jfisser il- misterju li f' kull opra tiegħu hemm: kbar u tal- għaġeb huma l- opri ta' jdejh, opri denji tas- Sapjenza tiegħu. PARAGRAFU CLXVII. Alla m' għandux għajnejn u jara u bla dubju li jara min għamel il- bniedem jara. M' għandux widnejn u jisma', u bla dubju li jisma' min għamel il- bniedem jisma': hija ħaġa naturali li dak li hu tajjeb u perfett fil- kreatura għandu jinsab wisq iżjed tajjeb, wisq iżjed perfett fil- Kreatur. PARAGRAFU CLXVIII. Kristu tana idea fuq Alla li huwa Missier tagħna. Missier ta' din l- art fil- karatteristika tiegħu jħobb 'l uliedu u jieħu ħsiebhom, iħenn għalihom, u ħafif biex jaħfrilhom in- nuqqasijiet li jagħmlulu, u bil- gost ta' qalbu jagħti lil uliedu kulma jitolbuh ta' bżonn; issa kemm iżjed jagħmel il- Missier tagħna tas- sema! PARAGRAFU CLXIX. Skont Kristu Alla jżomm bi wlied tiegħu lil dawk li jimitawh fl- imħabba, fil- ħniena u fil- maħfra. Infatti Kristu qalilna biex nagħmlu l- ġid lil min jagħmlilna d- deni sabiex inkunu wlied Missierna li hu fis- smewwiet, li jtella' x- xemx fuq it- tajbin u fuq il- ħżiena, u li jibgħat ix- xita fuq it- tajbin u fuq il- ħżiena, u li jibgħat ix- xita fuq it- tajbin u fuq il- ħżiena. Il- ħżiena bid- dnub, li mingħalihom jagħmlu d- deni lil Alla, kieku kien jista' jkun, imma dejjem iqiegħdu l- kawża tad- deni għalih. PARAGRAFU CLXX. Alla xejn ma jobgħod mill- ħwejjeġ li ħalaq, għax jagħti l- għajxien anki lill- ħżiena: fil- kors immela tan- natura jħobb lil kulħadd, imma fil- kors tal- grazzja jħobb biss lil min iħobbu. PARAGRAFU CLXXI. In- natura umana mingħajr il- grazzja ma tistax togħġob lil Alla, ma tistax tigglorifika 'l Alla, u Alla jigglorifika biss lil min ikun igglorifikah. PARAGRAFU CLXXII. Alla ma jiħux glorja minn ħadd ħlief minn bniedem umli. Kbir huwa s- Sinjur u ta' potenza kbira tassew, u jiġi gglorifikat u unurat minn bniedem umli, kif hemm miktub. PARAGRAFU CLXXIII. Hija proprjetà t' Alla li jittratta mal- bniedem, kif il- bniedem jittratta mal- proxxmu tiegħu. Din hija verità li għallimhielna Kristu li bl- istess kejl li nkunu kejjilna lill- oħrajn ikun lilna mkejjel. PARAGRAFU CLXXIV. Alla jitkellem ma' nies sempliċi, jiġifieri bla ħażen u fidili. Huwa jkellem lill- bniedem waqt is- silenzju, kif hemm miktub: Jiena nieħu r- ruħ fis- solitudni, u hemm nitkellem mal- qalb tagħha, jitkellem bl- ispirazzjonijiet magħha. PARAGRAFU CLXXV. Alla ħalaq iż- żmien li fit- tmiem tiegħu fuq dina l- art jidħol f' linja twila, twila tal- eternità, li ma tispiċċa qatt. PARAGRAFU CLXXVI. Alla ta' min iħobbu fih innifsu u kkmandana li b' rikonoxxenza lejh għall- ġid li għamlilna u li jagħmlilna li nħobbuh b' qalbna kollha. Issa ħadd ma jista' jħobb hekk 'l Alla ħlief billi wieħed jiċħad lilu nnifsu, voldieri jagħtih qalbu b' mod li ma jagħmilx li jrid hu, iżda jagħmel dejjem dak li jrid Alla. PARAGRAFU CLXXVII. Alla kkmandana li nħobbuh ukoll minn ħajjitna kollha għalhekk jeħtieġ li nżommu l- volontà tagħna bil- perseveranza sal- aħħar hekk imħejjija u pronta li nħallu kollox anki ħajjitna stess biex ma niksru ebda farka mil- liġi tiegħu u allura bi premju jagħtina l- ħajja eterna kollha feliċità u ġid imprezzabbli b' kuruna ta' ġustizzja u ta' glorja. PARAGRAFU CLXXVIII. Il- bnedmin kollha bi kmand ta' Alla li ħalaqna huma obbligati li jħobbu 'l Alla mill- forzi kollha tagħhom, jiġifireri li wieħed jagħmel kulma jista' u kulma jiflaħ biex iħares il- kmandamenti kollha t' Alla u jobdih f' kulma jrid Alla, għax Alla ħalaq kollox għalih innifsu, u kollox irieġi, u jiggoverna għall- volontà santissma tiegħu: immela f' kull stat li wieħed ikun jinsab fih, għandu jara dejjem il- volontà t' Alla, u jorbot il- volontà tiegħu ma' dik t' Alla u b' hekk biss jista' wieħed jogħġob 'l Alla u jsir denn tal- kuruna tal- ġustizzja fi glorja eterna. PARAGRAFU CLXXIX. Obbligu għal kulħadd li nħobbu 'l Alla mill- ħsieb kollu tagħna, u għalhekk jeħtieġ li f' kollox, f' kulma naħsbu, f' kulma nitkellmu u f' kulma nopraw nifhmu li nogħġbu 'l Alla bil- purità tal- intenzjoni retta dejjem, u qatt b' intenzjoni naturali, cioè li nfittxu lilna nfusna billi nissodisfaw xi ġibda ħażina tagħna. PARAGRAFU CLXXX. Huwa kmandament ukoll kbir għalina l- bnedmin li nħobbu l- proxxmu tagħna bħalna nfusna: għalhekk jeħtieġ li nagħmlu lil ħaddieħor dak li rridu li ħaddieħor jagħmel lilna, u li ma nagħmlulux dak li ma rridux li ħaddieħor jagħmel lilna. PARAGRAFU CLXXXI. Kristu tana idea fuq Alla li Huwa Missier tagħna. Aħna ma nistgħux nifhmu bil- kelma Missier ħlief missier ta' din l- art: għalhekk nistudjaw il- kwalitajiet ossija x' inhu proprju ta' missier, u mill- konkret il- ħsieb tagħna jitla' fl- astratt. Missier iħobb 'l uliedu – jieħu ħsieb u kura ta' wliedu – ma jiċħadx lil uliedu dak li hu neċessarju – juża dixxiplina fuq uliedu – ħafif biex jaħfrilhom – jieħu gost jgħin 'l uliedu f' kull bżonn tagħhom – jgħix kuntent biss bl- ubbidjenza ta' wliedu lejh – joffendi ruħu li wliedu ma jirrikorrux lejh – jitgħaxxaq jara 'l uliedu li jinħabbu u jitnikket jara 'l uliedu li ma jagħtux għajnuna wieħed lill- ieħor u l- bqija. PARAGRAFU CLXXXII. Kull don ottimu u kull don perfett huma minn fuq neżlin mill- Missier tad- dawl. Alla huwa dawl u jagħti d- dawl lil kull min ikun irid ifittex id- dawl. Alla għandu premura li jagħtina t- tagħlim tiegħu li fih il- veru dawl. Fl- antik Testment għallimna permezz tal- profeti u ta' nies qaddisin, u fil- ġdid Testment permezz ta' Ibnu Ġesù Kristu. PARAGRAFU CLXXXIII. Min jimxi fid- dawl t' Alla, għandu jgawdi ħajja kwieta, li hija teżor kbir għall- bniedem, ma jidħol f' ebda ingann u jgħix iffavorit minn Alla, għax Alla lil ħadd ma jħobb ħlief lil min ifittex it- tagħlim tal- vera ħajja. Il- ħajja eterna qiegħda hawn: illi nagħrfu 'l Alla u 'l Ġesù Kristu li ġie fid- dinja: nagħrfuhom mit- tagħlim li fiha l- Iskrittura mqaddsa, li hija l- kelma ta' Alla miktuba bl- ispirazzjoni tiegħu. PARAGRAFU CLXXXIV. Dawl ta' Alla li aħna nagħmlu dak li hu tajjeb u li ma nagħmlux dak li hu ħażin u li ma mmerux il- kuxjenza tagħna, li ma naħsbux li aħna xi ħaġa meta ma aħna xejn, għax Alla jirreżisti lis- supperv u jagħti lill- umli l- grazzja tiegħu, li Alla jigglorifika lil min jigglorifikah, li f' kollox nagħmlu l- volontà tiegħu u li l- paċenzja hija s- sinjal ta' min hu għaqli u qaddis. PARAGRAFU CLXXXV. Lil kull bniedem Alla jiffissa l- ħin ta' mewtu, u meta dan iż- żmien jagħlaq quddiem Alla, ma jistax jiskorri b' sekonda ta' minuta, u dan nafuh mir- rivelazzjoni fl- Iskritturi Mqaddsa. PARAGRAFU CLXXXVI. It- titoli t' Alla huma bosta: Alla huwa Missier, huwa Mħallef ġust, qawwi u pazjenti, Huwa Leġislatur, huwa Sinjur, huwa Salvatur, huwa Dak li hu, huwa Rettur, huwa Padrun, huwa Qaddis, huwa Re, u l- bqija reġistrati fl- Iskrittura Mqaddsa. PARAGRAFU CLXXXVII. Fost il- kmandamenti li ta Alla lilna bnedmin l- uniku wieħed li jiġbor kollox fil- volontà tiegħu huwa li nkunu qaddisin bħalu: Kunu qaddisin għax jiena qaddis. Huwa possibbli li nkunu qaddisin bħalu għax kieku Alla ma kienx iqegħdilna dan il- kmandament, u għax fejn ma nifilħux aħna Hu jagħtina l- grazzja biex inkunu nifilħu, allurmeta nitolbuhielu, kif hemm miktub. PARAGRAFU CLXXXVIII. Kristu l- Imgħallem wieħed tagħna bnedmin ikkmandana biex inkunu perfetti bħalma hu perfett il- Missier tagħna li hu fis- smewwiet: ladarba Huwa tana dan il- kmandament, mela xejn mhu impossibbli għalina li naslu għal dina l- perfezzjoni, għax Alla jagħti dejjem il- mezzi għal fini li jrid minna, basta tassew li nkunu rridu, għax ħalliena b' volontà libera. PARAGRAFU CLXXXVIX. Alla ħalaq kollox u fil- varjetà tal- opri tiegħu jagħtina okkażjoni li nagħrfu mhux biss l- omnipotenza, u s- sapjenza u t- tjubija tiegħu, iżda wkoll l- imħabba tiegħu lejna. Donnu ma kienx kuntent li jagħtina frotta waħda, donnu ma kienx kuntent li jagħtina kwalità ta' laħam wieħed, donnu ma kienx kuntent li jagħtina kwalità waħda ta' fjuri u l- bqija għax Alla ħalaq kollox għall- użu tagħna bnedmin. U Huwa jara l- opri ta' jdejh u jifraħ u bihom jitgħaxxaq kif hemm miktub. Salm CIII. 31. PARAGRAFU CXC. Fl- opri ta' Alla ma tintgħaddx il- varjetà tal- kwalitajiet: varjetà fl- astri tas- sema, kewkba minn kewkba tiddifferixxi: varjetà fis- siġar u fil- fjuri: varjetà fl- annimali tal- art, varjetà fit- tajr, varjetà fil- ħut tal- baħar: varjetà fin- nies mhux rigward il- potenzi tar- ruħ, li huma dejjem kollha xorta waħda f' kulħadd, iżda rigward statura u ħwejjeġ oħra aċċidentali: varjetà fil- kuluri, u rigward il- forom kbar u żgħar u rigward l- oġġetti l- oħra li jaqgħu taħt is- sensi u l- bqija. PARAGRAFU CXCI. Ir- raġuni umana mill- effetti trid titla' għall- kawża: però meta tittratta bl- intellett tagħha fuq Alla jkollha tiskot: infatti trid tagħraf fuq l- eżistenza tiegħu nnifsu li hu spirtu kif ġie fl- eżistenza dan l- Esseri u kif gew fih l- attributi speċjalment tal- eternità tiegħu, u tal- omnipotenza tiegħu u tas- sapjenza tiegħu u bl- industrija kollha tal- intelliġenza maħluqa ma tista' tieħu ebda sodisfazzjon u jkollha tiskot għax tagħraf bid- dawl tar- raġuni mill- effetti, mill- operazzjonijiet li huwa Esseri inkomprensibbli, dana l- Esseri li għamel kollox u Huwa waħdu li għamel kollox. PARAGRAFU CXCII. Biex Alla jdawwal fil- moħħ tal- bniedem il- veritajiet fuqu nnifsu, Huwa stess għallimna permezz tar- Rivelazzjoni, kellimna permezz tal- profeti u ta' nies qaddisin, u wkoll permezz ta' Ibnu Ġesù Kristu li ġie fid- dinja, Imgħallem wieħed tal- bnedmin, veru Alla u veru bniedem li wriena s- siġilli tad- divinità tiegħu li huma l- mirakli u l- profeziji. Ġie milqugħ mill- bnedmin għall- operazzjonijiet kbar tiegħu, u speċjalment għar- reżurrezzjoni tiegħu wara li ġie maqtul bħala bniedem u fit- tielet jum irxoxta b' xhieda ta' bosta. Dan it- tagħlim huwa miġbur fl- Iskrittura mqaddsa: kitbuh nies qaddisin taħt l- ispirazzjoni tal- Ispirtu Santu u kkonservat b' għożża kbira bla ebda biża' ta' qerq tant mil- Lhud li kien il- poplu t' Alla kemm ukoll mill- insara skulari ta' Kristu, li fil- knisja tiegħu qiegħed id- don tal- Infallibbiltà.