Fl-iżmna tan-nofs, ferm qabel il-psikologi wrew li minħabba l-istruttura glandulari tagħna fina għandna kemm elementi femminili u kemm elementi maskili, kien diġà jingħad li ''kull taġel iġort mara ġo fih. — Carl Jung, Introduzzjoni għall-Inkonxju L-erotiżmu huwa l-perċimes tal-problemi kollha. Mill-problemi kollha l-erotiżmu huwa l- iżjed waħda enigmatka, l-iżjed waħda ġenerali u l-inqas waħda mistuta… It-tifsira aħħarija tal-erotiżmu hija l-mewt. — Georges Bataille, L-Erotiżmu (Beattiċe lil Dantej: Tassew qed nara ġa jiddi f'dehnek id-dawl dejjiem, li malli tilmħu jkebbes għad-dwiem, ank'jekk waħdu, l-imħabba; u jekk ħaġ'oħra mħabbtek tħajjat, ma tkunx dik għajt merżuq, bil-għelt mibsut, minn dina d-dija f'hemm tilma f'kewntek. — Dante Alighieri, Il-Kummiedja Divina, Il-Ġenna V, 7-12' l Ċitazzjonijiet magħżula u maqluba għall-Malti mit-traduttur. IL-PROĊESS TAL-INDIVIDWAZZJONI Marie-Louise von Franz III. L-Anima: il-mara ġewwiena fit-taġel Mhix dejjem tkun il-feġġa tal-ombta li tqanqal ċerti problemi sottili iżda skabrużi. Spiss titfaċċa 'figura ġewwiena' oħra. Jekk il-ħalliem ikun taġel fl- inkonxju tiegħu jiskopri personifikazzjoni femminili; fil-każ ta' mara din tkun figura maskili. Sikwit dina l-figura simbolika sekondatja tixtef minn wata l-ombtra u taqla' bosta sriema ġodda. Dawn il-forom maskili u femminili Jung kien isibhom bħala 'animus' u 'anima.' L-anima hija l-personifikazzjoni tat-tendenzi psikoloġiċi femminili kollha tal- psike tar-raġel, bħal ngħidu aħna, ħsus u butdati vagi, xammiet profetiċi, tiċettività għall-ħwejjeġ irrazzjonali, il-ħila għall-imħabba petsonali, is-sentimenti għan-natuta, u — fl-aħħar iżda mhux l-inqas — it-telazzjoni tiegħu mal-inkonxju. Mhija kumbinazzjoni xejn li fl-iżmna tal-qedem is-saċetdotessi (bħas-Sibilla tal-Griegi) kienu jingħataw l-inkatgi li jifhmu t-rieda divina u li joħolqu konnessjoni mal-allat.2 Eżempju partikularment tajjeb tat-tiġriba tal-anima bħala figura ġewwiena fil- psike maskili jinsab fit-tobba-sħaħar profetiċi (xamani) fost l-Eskimiżi u tribujiet atktiċi oħra. Xi wħud minn dawn saħansitra jxiddu ħwejjeġ tan-nisa jew jitpinġulhom par żejżiet fuq ilbieshom għalbiex iseħħilhom jimmanifestaw in-naħa femminili ġewwiena tagħhom — in-naħa li tippermettilhom jidħlu f'komunikazzjoni ma' ''att is-sħieti' (voldieri dak li nsejħulu l-inkonxju). 2 Għal analiżi iżjed fil-fond tal-kunċett tal-'anima' ata: Jung, Co/lecfed Works, vol. 9, parti 2, paġ. 11-12, u kap. 3; vol. 17, paġ. 198; vol. 8, paġ. 345; vol. 11, paġ. 29-31, 41, 476 eċċetera; vol. 12, parti 1. Ara wkoll: Emma Jung, 4nizus and Anima, Two Essajs, The Analvtical Club of New Xork, 1957; Eleanor Bertine, Human Relationships, parti 2; Esther Harding, Psvehic Energv, New Xotk, passim, u oħrajn. $ Ix-xamaniżmu fl-Eskimiżi ġie studjat minn Mircea Eliade f'Der Schawanisuuns, Ziitich, 1947 u minn Knud Rasmussen f'T/hulefabri, Frankfurt, 1926, passim. F'każ megħud minnhom żagħżugħ kien qiegħed jiġi inizjat minn xaman anzjan li difnu f'ħofta tal-borra. Iż-żagħżugħ safa' fi stat ta' telqa u tidbil qawwi. Waqt li kien f'din il-koma f'ħin bla waqt ta mara temana d-dawl. Hija għarrfitu b'kulma kien jeħtieġ isir jaf u iżjed tard, bħala l-ispirtu protettiv tiegħu, għenitu jipprattika l- mestier imwiegħer tiegħu billi qabbditu mas-setgħat tal-lil hinn. Esperjenza bħal din turi l-anima bħala personifikazzjoni tal-inkonxju maskili. Fil-manifestazzjoni individwali tagħha n-natutal tal-anima tar-taġel is-soltu jitfassal minn ommu. Jekk iħoss li ommu kellha influwenza negattiva fuqu l-anima iegħu spiss tesprimi tuħha f'butdati mitgħuxa u dgħumija, f'inċettezza, insigurtà u igriż. (ekk, madankollu, itr-taġel iseħħlu jżomm il-kolp difaċċ l-assalti kunttarjużi li jaħbtu għalih, tambaġġi bħal dawn jistgħu wkoll jgħinuh iriffed il-maskulinità iegħu.) Fir-ruħ ta' raġel bħal dan il-figura negattiva tal-omm-anima tibqa' ttenni bla hedu din it-tema: 'Jien ma niswa xejn. Għalija xejn ma jagħmel sens. Għal ħaddieħor differenti, imma ngħid għalija… ma jagħtini gost xejn.' Dawn il-'butrdati al-anima' jikkawżaw ċerta inerzja, biża' mill-mard, mill-impotenza jew mid- diżgrazzji. Il-ħajja kollha tieħu xeħta kiebja u peżanti. Burdati dagħmija bħal dawn jafu jwebblu lir-raġel bis-suwiċidju. F'każ bħal dan l-anima tieħu x-xeħta tad- demonju tal-mewt. Narawha f'dan ir-rwol fil-film ta' Cocteau Orphee. Lil din il-figura tal-anima l-Franċiżi jsejħulha fevv/e fafake. (Verżjoni inqas qalila ta' din l-anima oskura nsibuha ppersonifikata mitr-Reġina tal-Lejl fl-opra Il-Flawż Maġiku ta' Mozatt)) Is-Sireni tal-Griegi jew il-Lorelei tal-Ġermaniżi huma wkoll petsonifikazzjoni ta' dan l-aspett tal-anima, li f'dina s-sura jissimbolizzaw illużjoni distruttiva. Din il-ħrafa Siberjana turi l-aġir ta' anima qerrieda bħal din: Jum minnhom kaċċatur lemaħ mara sabiħa ħierġa minn għamaq il-foresta mix- xatt l-ieħor tax-xmara. Hija taqbad xxejjirlu u tkanta: ' L-istorja tal-kaċċatur Siberjan jirrakkontaha Rasmussen f'Die Gabe des Adhers, Frankfurt am/Mein 1926, paġ. 172. Oh ejja, kaċċatur bla wens f'din tal-għabex il-ħemda. Ejja, ejjal Irrideki Irrideki Ħa nħaddnekl Ħa nħaddnekl Ejja, ejjal Fil-qrib tiegħi l-bejta, fil-qrib tiegħi l-bejta. Ejja, ejja, kaċċatur bla wens f'din tal-għabex il-ħemda. Il-kaċċatur jinża' ħwejġu kollha u jinżel jaqsam ix-xmara, iżda f'ħin bla waqt il- mara ttitlu 'l hemm fis-suta ta' kokka hija u tiddieħak bih b'disprezz. Il-kaċċatut jipprova jgħum luta ħalli jsib ħwejġu, iżda jegħreq fix-xmara kiesħa. F'din ir-rakkont l-anima tissimbolizza ħolma irreali ta' mħabba, kuntentizza u affezzjoni materna (il-bejta) — ħolma li tbiegħed lill-irġiel mir-realtà. Difatti l- kaċċatur jispiċċa jegħreq għax imur jiġri wara fantażija irreali li ma setgħet qatt iseħħ. Fil-personalità tat-taġel l-anima negattiva tirrivela ruħha wkoll fi lsien effemminat li jniggeż daqs ta' lifgħa u jiżvaluta kollox. Ilsien bħal dan etħilu jlissen b'mod sfaċċat timarki li jgħawġu l-fatti b'mod sottili iżda distruttiv. Mad-dinja kollha nsibu leġġendi li fihom tidher 'xebba-tosku' (kif isejħulha fl-Orjent). Din hija ħlejqa l-ġmiel tagħha li taħbi, f'ġisimha, armi jew smum sigrieti, u bihom toqtol lill-maħbubin tagħha matul l-ewwel lejl li jqattgħu flimkien. F'din il- masktatura l-anima tkun bietda u impulsiva daqs l-iżjed aspetti bizzarti tan-natura nfisha. Sal-lum il-ġurnata fl-Ewropa l-espressjoni tagħha toħtoġ fid-dieher sikwit fit-twemmin fis-sħaħar. $ Analiżi tal-figura tax-'xebba-tosku' tinsab f£'W. Hertz, Die Sage vowv Giftmuàdcben, Abh. det k. bavr. Akad. det Wiss., 1 CI. 20 Bd. 1 Abt., Miinchen, 1893. Jekk, mill-banda l-oħta, l-esperjenza materna ta' raġel tkun pożittiva, din tista' taffettwalu l-anima xorta waħda b'modi tipiċi iżda differenti minn dawk li semmejt. F'dan il-każ ir-raġel isir effemminat jew inkella jisfa' ossessjonat bin-nisa b'tali mod li ma jsibha bi tqila jkampa bit-tbatijiet tal-ħajja. Anima bħal din taf tibdel l-irġiel f'sentimentalisti jew iġġibhom biżbetki daqs fattiga fitta jew sensittivi daqs ix-xebba tal-ħrafa ta' Hans Christian Andersen li tħoss piżella taħt tletin mittaħ. Manifestazzjoni iżjed sottili ta' anima negattiva f'xi ħrejjef tidher fis-sura a' prinċipessa li tistaqsi lill-korteġġanti tagħha bosta ħwejjeġ moħġaġa jew inkella, għandu mnejn, titlobhom jistaħbaw taħt imneħitha. Jekk ma jagħrfux iwieġbu l- ħwejjeġ moħġaġa jew jekk tkun taf tweġibhom hi, huma jkollhom imutu ta' bilfors u għaldaqstant toħroġ dejjem rebbieħa, jiġri x'jiġri. L-anima f'din il-maskra tbixkel lill-irġiel f'logħba intellettwali distruttiva. Nistgħu ninnotaw l-effett ta' ħasba bħal din f'dawk id-djalogi taparsi intellettwali u nevrotiċi li jxekklu lill-irġiel milli jidħlu f'kuntatt dirett mal-ħajja u mad-deċiżjonijiet sustanzjali tagħha. Irġiel f'din il- qagħda tant jitriflettu dwar il-ħajja li qajla jkunu jistgħu jgħixuha bis-sħiħ u b'hekk jitilfu l-ispontanjetà u l-kunfidenza. L-iżjed manifestazzjoni frekwenti tal-anima tfeġġ fil-forma ta' fantażiji erotiċi. L-itġiel jaf iħossu l-kilba li jberflu f'rashom il-fantażiji tagħhom billi jaraw films erotiċi jew spettakli tal-ispoljarelli, jew inkella billi joqogħdu joħolmu fuq matetjal pornografiku. Dan l-aspett tal-anima huwa taff u primittiv, iżda isir kompulsiv biss meta raġel ma jkunx ikkultiva biżżejjed ir-relazzjonijiet sentimentali tiegħu għax l- attitudni sentimentali tiegħu lejn il-ħajja tkun baqgħet infantili. Dawn l-aspetti kollha tal-anima għandhom l-istess tendenza li ossetvajna qabel fl-ombta, voldieri jistgħu jiġu pptojettati b'tali mod li fil-perċezzjoni tatr-taġel jiġu oġġettivati bħala l-kwalitajiet ta' xi mata partikulati. Hija sewwasew il-preżenza tal- anima li ġġiegħel taġel jitlef rasu ħabta u sabta fl-imħabba malli jilmaħ mara għall- ewwel datba u jħossu żgut, dikment minnufih, li dik it-talija tkun ''dika l-waħda'. ' Il-figura tal-prinċipessa qattiela eżaminaha Chr. Hahn f'Griekische und Albanesische Mirchen, vol. 1, Minchen-Berlin, 1918, paġ. 301: Der Jager und der Spiegel det alles sieht. F'dan ix-xenatju t-taġel iħoss li donnu 'l din l-mara kien ilu midħla tagħha b'mod intimu minn żmien żemżem. Talment jitlef tasu fuqha bla Iġiem li f'għajnejn in- nies dan l-isfrattu tiegħu jidher ġennija sħiħa. Nisa b'katattru 'bħal tal-ħrejjef' għandhom ħabta, iżjed minn oħtajn, jiġbdu fuqhom projezzjonijiet tal-anima bħal dawn, u dan għax fuq ħlejqa b'faxxinu daqstant vag l-irġiel jistgħu jattribwixxu kważi kwalsijasi preġju u għaldaqstant isibuha faċli jinsġu l-fantażiji tagħhom madwarha. Il-projezzjoni tal-anima f'nattattiva ta' storja ta' mħabba daqstant spontanja u passjonali tista' saħansitra tħarbat bil-kbit iż-żwieġ ta' taġel u jaf twassal għal dak li nafuh bħala ''trijanglu uman' u għall-gwaj kollu li dan iġib.'' Din id-drama jista' biss jinstabilha tkaptu b'mod tollerabbli kemm-il darba t-taġel jagħraf iqis lill- anima bħala setgħa ġewwiena. L-għan sigriet tal-inkonxju meta joħloq taħbila bħal din ikun li jinstiga lir-raġel jiżviluppa u jimmatura l-personalità tiegħu billi jintegra fih innifsu iżjed aspetti mill-inkonxju tiegħu biex imbagħad jisporġihom fil-ħajja reali tiegħu. Iżda issa għedt biżżejjed dwar in-naħa negattiva tal-anima. Insibu fl-anima wkoll bosta aspetti pożittivi li huma daqsinsew impottanti. L-anima hija, pereżempju, responsabbli mill-fatt li taġel isir kapaċi jsib is-sieħba t-tajba għaż- żwieġ. Għandha wkoll funzjoni oħra daqstant ieħor importanti: meta l-menti loġika ta' raġel ma tkunx tista' tiddixxerna l-fatti mistura fl-inkonxju tiegħu, l- anima tgħinu jtellagħhom fil-wiċċ u jfarradhom. Iżjed vitali huwa t-twol li tilgħab l-anima fl-intonar tal-menti maskili mal-valuri interni t-tajba. Dan il-proċess jiftaħlu t-triq għal għamejjeq ġewwiena ifnad. Din tkun bħalkieku 'tadju' intern jaqbad ċerta frekwenza li tbatti l-ħwejjeġ fiergħa ħalli jkun jista' jinstema' l-leħen tar-Raġel il-Kbir. Meta tikkorda din it-riċezzjoni tar-'tadju' intern l-anima tieħu t- 7 'Il-ġenn tal-imħabba' kkawżat minn projezzjoni tal-anima ġie studjat minn Eleanor Bertine f'Huwan Re/ationsbips, paġ. 113. Rilevanti wkoll l-istudju Die Anima als Projektions-Erlebnis ta' Dt H. Strauss, (manuskritt mhux mitbugħ), Heidelbetg, 1959. ' Jung jiddiskuti l-possibbiltà tal-integrazioni psikika permezz ta' 'anima'' negattiva f'Co//ecfed Works, vol. 11, paġ. 164.; vol. 9, paġ. 224; vol. 12, paġ. 25, 110 u 128. twol ta' gwida jew medjatriċi bejn id-dinja ġewwiena u l-Jien. Kif diġà tajna, dan huwa l-mod kif din tidher fl-inizjazzjonijiet tax-xamani. Dan huwa t-twol ta' Beattice fil-Ġenza ta' Dante kif ukoll tad-dea Iside meta titfaċċa fil-ħolma ta' Apuleju, l-awtur famuż tal-Ħwzar tad-Deheb, għalbiex tinizjah f'forma ta' ħajja iżjed għolja u iktar spiritwali. Din il-ħolma mġattba minn psikoterapewta ta' 45 sena tista' tgħinna naraw iżjed ċar kif l-anima tista' tkun gwida interna. Waqt li kien dieħel fis-sodda, dik l- għaxija qabel kellu din il-ħolma, qagħad iberren fuq kemm kien qed isibha iebsa jibqa' waħdu mingħajt l-appoġġ ta' knisja. Sab ruħu jgħir għal persuni protetti mit- tħaddina matetna ta' xi organizzazzjoni. (Kien twieled fir-reliġjon Protestanta iżda ma kienx għad kellu xi affiljazzjoni teliġjuża.) Din kienet il-ħolma tiegħu: Qiegħed fin-navata ta' knisja antika mimlija nies. Inpoġġi flimkien ma' ommi u marti f'tarf in-navata fejn donnu hemm xi siġġijiet żejda. Għandi noħroġ niċċelebra l-quddiesa bħala qassis, u f'idi għandi missal daqsiex, jew aħjar, ktieb tat-talb jew ġabra ta' poeżiji. Dal-ktieb ma jien midħla tiegħu xejn u ma nistax insib it-test li rrid. Inħossni eċċitat ħafna għax għandi nibda dalwaqt. Biex tagħqad, tetġa', ommi u marti qegħdin itellfuni b'salt tpaċpiċ fuq ċuċati bla siwi. Issa jieqaf l-orgni. Kulħadd qed jistenna lili. Inqum determinat u nitlob lil soru minnhom, li qiegħda għarkopptejha warajja, biex tgħaddili l-missall tagħha u tindikali x'suppost kelli naqta. Taqdini bil-qalb kollha. Issa, donna speċi ta' sagristana, is-soru tibda timxi warajja lejn l-attal, li jinsab xi mkien watajja fuq ix-xellug, bħalkieku konna resqin lejh minn navata fil-ġenb. Il-missall qisu folja kollha stampi, speċi ta' bord, twil tliet piedi u wiesa' pied, u fuqu nilmaħ test bi stampi antikissmi mqiegħda f'ringieli, waħda biswit l-oħra. Qabel nibda jien is-soru għandha taqta parti mil-liturġija u intant għadni ma sibtx is-silta li kelli naqra. Is-soru qalti li kien it-test numru 15, iżda n-numri xejn ma jidhru ċari u ma nibqa' ma nsibux. Iżda indur lejn il-kongregazzjoni, tiżolut, u issa nsib in-numru 15 (it-test ta' qabel tal-aħħar fuq il-bord), anke jekk ma nafx jekk hux ser inkun kapaċi niddeċiftah. Irrid nipprova xotta waħda. F'dak il-waqt nistembaħ. Din il-ħolma esprimiet b'mod simboliku tweġiba mill-inkonxju għat-tħassib li kellu l-ħalliem l-għaxija ta' qabel. Fis-sew qaltlu hekk: ''Trid tkun int stess li ssir saċetdot fil-knisja ġewwiena tiegħek, fil-knisja li għandek f'ruħek.' B'hekk il- ħolma turi li l-ħalliem difatti jgawdi l-appoġġ utiq ta' organizzazzjoni: huwa jagħmel, filfatt, parti minn knisja, iżda din mhix xi knisja esterjuri iżda l-knisja li tinsab ġo tuħu stess. In-nies (il-kwalitajiet psikiċi kollha tiegħu) itiduh jaqdi l-funzjoni ta' saċerdot billi jiċċelebra l-quddiesa. Ħaġa ċata li l-ħolma ma kinitx tirreferi għall-quddiesa veta u proprja, għax il-missall huwa differenti ħafna minn dawk tas-soltu. Jidher li l-idea tal-quddiesa intużat bħala simbolu, u għaldaqstant tfisset att ta' sagrifiċċju li fih id-Divinità tkun hemm preżenti ħalli l-bniedem ikun jista' jikkomunika magħha. Din is-soluzzjoni simbolika, sintendi, mhix valida b'mod univetsali iżda sinifikanti għal dan il-ħalliem inkwistjoni. Din hija soluzzjoni tipika għal xi ħadd Protestant, għax taġel li b'fidi li tappattieni lill-Knisja Kattolika s-soltu jġarrab l- anima tiegħu fix-xbihat tal-Knisja stess, u l-għeliem tal-inkonxju tiegħu għalih ikunu x-xbihat tagħha tagħha. Il-ħalliem tagħna ma kellux esperjenza ekkleżjastika bħala din, u dan jispjega l- għala kellu jsegwi ttiq interjuri. Barta dan, il-ħolma qaltu x'kellu jagħmel. Qaltlu: 'Ir-rabta tiegħek m'ommok u l-estroverżjoni tiegħek (irrappreżentata minn mattu bħala persuna estrovetta) itellfuk u jġagħluk tħossok insigut, u b'dak il-ħafna tlablib fil-vojt ixekkluk milli tiċċelebra l-quddiesa ġewwiena tiegħek. Iżda jekk issegwi lis-soru (l-anima introverta), hija tiggwidak tajjeb kemm bħala qaddejja u kemm bħala saċetdotessa. Għandha missall stramb b'sitttax il-stampa (voldieti, erbgħa b'etbgħa) antikissma. Il-quddiesa tiegħek tikkonsisti fil-kontemplazzjoni ta' dawn ix-xbihat psikiċi li qed tirrevelalek l-anima reliġjuża tiegħek.' Fi kliem ieħot, kemm-il darba l-ħalliem iseħħlu jissupera l-inċertezza interjuri li kkaġunalu l- kumpless matern tiegħu, huwa għandu jintebaħ li l-missjoni ta' ħajtu għandha n- natura u l-kwalità ta' servizz reliġjuż. Barta dan, jekk jimmedita fuq it-tifsira simbolika tax-xbihat li għandu f'ruħu, dawn għandhom iwassluh għat-twettiq tagħha. F'din il-ħolma l-anima tfeġġ fir-rwol pożittiv il-proprju tagħha, voldieri bħala medjatriċi bejn l-ego u l-Jien. Il-kunfigurazzjoni ta' etbgħa b'erbgħa tal-istampi indika li ċ-ċelebrazzjoni tal-quddiesa intetjuri ssir f'ġieħ il-kollija. Kif uriena fung,' in-nukleu tal-psike (il-Jien) għandu ħabta jesprimi ruħu f'xi għamla ta' struttura kwaternatja. Barra dan, kif kien irrimarka jung, hemm konnessjoni bejn in-numru erbgħa u l-anima għax il-proċess tagħha jiżviluppa f'etba' stadji. L-ewwel stadju huwa ssimbolizzat bl-aqwa mod permezz tal-figura ta' Eva, li tirrappreżenta tappotti purament instintwali u bijoloġiċi. It-tieni nistgħu narawh f'Elena ta' Fazsż, li tippersonifika livell romatiku u estetiku li jkun, b'danakollu, ikkaratterizzat xorta waħda minn elementi sesswali. It-tielet jiġi trappreżentant, pitkażu, mill-Verġni Marija, li bħala figura televa l-imħabba etotika sal-qċaċet tad-devozzjoni spititwali. Ir-taba' tip jiġi ssimbolizzat minn Sapjentja, li tirrappreżenta l-għetf li jittraxxendi saħansitra l-iżjed manifestazzjonijiet umani safja u qaddisa. Simbolu ieħor ta' din insibuh f'Sulamija fil-GŻanja ta' Salamun. (Fl-iżvilupp psikiku tar-raġel modern dan l-istadju tati jintlaħaq. Il-Mona Lisa hija dik il-figura li toqtob l-iżjed lejn ix-xempju ta' anima tant għarfa bħal din.) F'dan l-istadju qiegħda biss nirrimarka li n-nozzjoni ta' żvilupp kwaternarju insibuh spiss f'ċerti tipi ta' materjal simboliku. L-aspetti essenzjali ta' dan ser niddiskutihom iżjed tard. Iżda r-rwol tal-anima bħala gwida għad-dinja ġewwiena xi jfisser fil-prattika' Din il-funzjoni pożittiva sseħħ meta taġel jieħu l-ħsus, il-butdati, l-aspettattivi u l- fantażiji mibgħuta lilu minn din l-anima b'ċerta serjetà, u meta jikkanalizzahom f'xi għamla partikulari bħal, ngħidu aħna, fil-kitba, fl-iskultura, fil-kompożizzjoni 9 Jung jiddiskuti dawn l-erba' stadji f'Co//ected Works, vol. 16, paġ. 174. mużikali jew fiż-żfin. Meta jinxteħet jaħdem fuq dan bil-paċenzja u bil-galbu, ikompli joħroġ fid-dieher matetjal inkonxju iżjed saflieni li mbagħad jissensel ma' matetjal iżjed bikti. Wata li jkun ikkristallizza fantażija f'xi forma speċifika, ir-raġel għandu jevalwaha kemm b'mod intellettwali u kemm b'mod etiku b'reazzjoni sentimentali iżda analitika. U huwa impottanti li jqisha assolutament teali. F'moħħu m'għandux ikollu jtektek xi dubju li din tkun biss ''sempliċement fantażija.' Jekk itr-taġel jipprattika dan b'devozzjoni tul medda twila ta' żmien, il- proċess tal-individwazzjoni jibda jsir, bil-mod il-mod, ir-realtà unika u qajl qajl jimmanifesta ruħu fil-forma veta tiegħu. Fil-letteratura nsibu bosta eżempji li juru l-anima bħala gwida u medjatriċi għad- dinja ġewwiena: H)pnerotozachia ta' Francesco Colonna,' Hija ta' Rider Haggard jew 'il-femmina eterna' f'Fawst ta' Goethe. F'dan it-test mistiku tal-iżmna tan- nofs, figura ta' anima partikulati tispjega n-natuta tagħha hekk: Jien tal-għelieqi l-fjura, tal-widien il-ġilju. Jien tal-imħabba safja l-omm, omm il- biża', omm il-għerf, omm it-tama mqaddsa. Jien il-medjatriċi tal-elementi, etħili nlaqqa' wieħed mal-ieħor. Inkessaħ kull m'hu sħun, insaħħan kull m'hu kiesaħ, l-indewwa nwaqqa' fuq kull nixfa, in-nixfa nwaqqa' fuq kull indewwa, kull m'hu iebes inrattbu… Jiena r-riegla fis-saċerdot, il-kelma fil-bassàr, il-kunsill fid-dehni. Naħsad u naħji. Ħadd ma jinfeda jekk mhux b'riħti.' L-Iżmna tan-Nofs taw proċess ta' tibjin spiritwali fir-reliġjon, fil-poeżija u fi ħwejjeġ kultutali oħra, u d-dinja fantastika tal-inkonxju bdiet issir magħtufa biċ-ċar iżjed minn qabel. Matul dan il-perjodu l-kult kavalletesk tal-mara esprima tentattiv 1 L'Hpnerotomachia ta' Francesco Colonna ġiet analizzata minn Linda Fierz-David f'Der Liebestranm des Polipbilo, Ziitich, 1947. U Is-silta li tiddefinixxi r-rwol tal-anima tinsab f'.4wrora Consurgens 1, tradotta minn E.A. Glover. L- edizzjoni Ġermaniża, ikkurata minn Marie-Louise von Franz tinsab f'Jung, Misferiuz Coninnctionis, vol. 3, 1958. F'din it-traduzzjoni s-silta nttaddet fil-Malti mit-traduttut. ta' divrenzjar bejn in-naħa femminili tan-natuta tar-raġel, sija fir-rigward tal-mata reali tad-dinja estetjuri u sija fir-rigward tal-ħajja tad-dinja ġewwiena. ' Il-mara li lilha l-kavallier kien iwiegħed tuħu u li għaliha kien iwettaq għemejjel erojċi kienet, sintendi, personifikazzjoni tal-anima. Isem il-messaġġiera tal-Gra/ Imqaddes fil-verżjoni tal-leġġenda li naqraw f'xogħol Wolfram von Eschenbach għandu tifsira partikulari: Conduir-amour ('gwida fil-ħwejjeġ tal-imħabba'). Hija għallmet lill-eroj kif ibejjen is-sentimenti u l-imġiba tiegħu man-nisa. Iżjed tard, madankollu, dan l-isforz individwali u personali tar-raġel biex jiżviluppa tappott mal-anima safa' abbandunat meta l-aspett sublimi tagħha twaħħad bis-sħiħ mal- figura tal-Verġni, li mbagħad saret l-oġġett ta' devozzjoni u tifħir bla limiti. Meta l- anima bħala Verġni saret tingħadd b'fenomenu pożittiv f'kull sens tal-kelma, l- aspetti negattivi tagħha sabu l-espressjoni tagħhom fit-twemmin fis-sħaħar. Fiċ-Ċina l-figura korrispondenti mal-Verġni Marija hija d-dea Kwan-Xin. Figura-anima Ċiniża iżjed popolati hija Is-Sinjura tal-Qamar' li tirregala l-poeżija jew il-mużika lis-sudditi favoriti tagħha u tista' wkoll tagħtihom l-immottalità. Fl- Indja l-istess arketip jiġi ttappreżentat fost oħrajn minn Xakti, Parvati u Rati. Fost il-Musulmani fil-biċċa l-kbira nsibuha fis-sura psikika ta' Fatima, bint Moħammed. Il-qima tal-anima bħala figura reliġjuża uffiċjali toħloq żvantaġġ serju għax dina tispiċċa titlef l-aspetti individwali tagħha. Mill-banda l-oħra jekk dina titqies bħala essti esklużivament personali jkun hemm il-periklu li ġaladatba tiġi projettata fid- dinja esterjuti ma tkun tista' tinstab imkien ħlief fuq barta. Dan jista' joħloq għawġ bla tarf, għax f'dan il-każ ir-raġel jisfa' vittma tal-fantażiji erotiċi tiegħu jew inkella jiġi dipendenti b'mod kompulsiv fuq mata attwali waħda biss. F'dan l-istadju ikun biss bid-deċiżjoni tweġġa' (iżda fis-sew faċli) li jqis il- fantażiji u s-sentimenti tiegħu bis-serjetà li taġel jista' jiskansa staġnar sħiħ fil- proċess tal-individwazzjoni tiegħu. U dan għax b'dan il-mod biss jista' jseħħlu 42 Jung iddiskuta dan il-mit kavalleresk f'Co/lecfed Works, vol. 6, paġ. 274, 290. Rilevanti wkoll ix-xogħol ta' Emma Jung u Marie-Louise von Franz Die Graakslegende in psjchologischer Sicht, Ziitich, 1960. jiskopti t-tifsira ta' din il-figura bħala tealtà interjuri. B'hekk l-anima ssir mill-ġdid dak illi fis-sew kienet fil-bidu nett — 'il-mara ġewwiena' li twassal messaġġi vitali lill-Jien. kkkk ok