Il-Mit ta' Sisifu IL-MIT TA' SISIFU L-allat kienu kkundannaw lil Sisifu jimbotta 'l fuq ġebla daqsiex bla hedu sal-quċċata ta' muntanja minn fejn il-ġebla kienet tetġa' taqa' għal isfel bil-għabar tagħha. Kienu ħasbuha, u b'ċerta taġuni, li m'hemmx kastig iżjed waħxi mill-ħidma bla fejda u bla tama. Jekk nemmnu 'l Ometu, Sisifu kien l-iżjed wieħed għatef u l-iżjed wieħed prudenti mill-mottali kollha. Skont tradizzjoni oħra, b'dankollu, kellu ħabta jmil lejn il-mestier ta' brigant. F'dan ma nata l-ebda konttadizzjoni. Hemm fehmiet differenti dwar il-motivi li safflu fl-iktar ħaddiem inutli tal-infernijiet. Ibda biex liemuh dwat xi mġibiet frivoli mal-allat. Kixfilhom is-sigrieti. Eġina, bint Esopu, kienet inħatfet minn Ġove. Lil missierha din l-għawba ħallietu miblugħ, u dlonk mar jikbri f'ħoġor Sisifu. Huwa, li kien diġà jaf bil-ħtif, offra 'l Esopu li jgħarrfu b'kollox, bil-patt u l-kundizzjoni li jagħti l-ilma liċ-ċittadella ta' Korintu. Minflok is-sajjetti smewwija mat għażel il-barka tal-ilma. Ta' dana ngħata l-kastig fl-infern. Ometu jitrakkontalna wkoll li Sisifu kien seħħlu jikkatna l-Mewt. Pluto, illi ma felaħx iġetragħ id-dehta ta' saltnatu hekk baħħ u siekta, bagħat għall-alla tal-gwertra, li salva l-Mewt mill-madmad tal-ħakkiem tagħha. Jingħad ukoll illi Sisifu, li kien f'xifer il-mewt, mar kontra l-prudenza billi tied jitlob prova tal-imħabba ta' mattu. Għamrilha tixħet ġismu, mhux midfun, f'nofs il-pjazza pubblika. Sisifu teġa' sab ruħu fl- infernijiet, u hemmhekk, imħanfes b'obbidjenza daqstant kunttatja għall- imħabba bnedmija, kiseb permess minn Pluto biex fid-dinja jmur lura ħalli jikkastiga lil martu bl-iebes. Iżda meta reġa' ra d-dehta ta' din id- Albert Camus / Kevin Saliba Il-Mit ta' Sisifu dinja, daq l-ilma u x-xemx, il-ġebel sħun u l-baħar, ma tiedx imur lura fid-dliel infernali. Is-sejħiet lura, il-għadab u t-twissijiet kienu għar-riħ bla xita. Għex bosta snin biswit il-kurva tal-golf, quddiem il-baħar liemagħ u t-tbissim tad-dinja. Kien jenħtieġ degriet mill-allat. Dlonk ġie Merkurju jaħfen 'l dal-wiċċieni mill-kullar, u huwa u jmawtu mill-għaxqiet tiegħu kaxkru lura bid-dnija fl-infernijiet, fejn sab il-ġebla tiegħu lesta hemm għalih. Diġà fhimna li Sisifu huwa l-etoj assurd. Huwa hekk kaġun tal- passjonijiet tiegħu daqs kemm kaġun tat-turment tiegħu. Id-disprezz għall-allat, l-istmellija għall-mewt u l-passjoni għall-ħajja qallgħuh dina l- piena indiċibbli fejn il-kewn kollu jixxiegħel biex ma jseħħlu xejn ifid. Dana huwa l-prezz li jrid jitħallas għall-passjonijiet ta' din id-dinja. Kwantu Sisifu fl-infetnijiet ma jingħadilna xejn. Il-miti jsiru għalbiex l- istħajjil janimahom. F'dan naraw biss l-istrapazz ta' ġisem jisforza biex iqandel ġebla daqsiex, jirromblaha, jimbottaha 'l fuq u jgħinha titla' t- telgħa ad eternum; naraw il-wiċċ miġbud, il-ħadd imwaħħal mal-ġebla, ir- tifda ta' spalla tilqa' l-massa miksija bit-tafal, ta' tiġel ifellisha, il-bidu mill-ġdid b'felħ id-dirgħajn, l-iżgurizza għalkollox umana ta' pat idejn mimlija bl-art ħarta. Fl-aħħar nett ta' dan l-isforz babaw, imqejjes mill- beraħ bla sema u mill-ħin bla għamieq, il-għan jittemmem. Sisifu jara, imbagħad, il-ġebla tkarwat 'l isfel tul ftit uqat lejn id-dinja taħtenija minn fejn ser ikollu jetġa' jimbottaha 'l fuq, lejn il-quċċata. Jinżel jerġa' fil- pjanuta. Huwa matul dan ir-ritorn, tul dina l-pawża, li jinteressani Sisifu. Wiċċ li jitbażwar qarnas tant qrib il-ġebel ikun diġà ġebla huwa nnifsul Nata 'l Albert Camus / Kevin Saliba Il-Mit ta' Sisifu dan it-raġel mill-ġdid nieżel 'l isfel, b'pass tqil iżda meqjus, lejn turment li qatt m'hu set jaf b'temma. Dik is-siegħa, li tkun bħal mument nifs u li żgur tetġa' tiġi daqs il-lula tiegħu, dika s-swejgħa hija s-siegħa tal- koxjenza. F'kull waqt minn dawk l-uqat, meta jħalli l-qċaċet u jmut jittaħħat bil-qajl il-qajl lejn l-għetejjef tal-allat, ogħla huwa jkun mid- destin tiegħu. Ikun asaħħ mill-ġebla tiegħu. KX X Jekk dan il-mit traġiku, dan ikun għax l-etoj tiegħu konxju. Fis-sew, x'turment kien ikun dan tiegħu, li kieku kellu ttuqu, ma' kull pass, it-tama li jseħħlu jirnexxi; Il-ħaddiem tal-lum jaħdem fuq l-istess ħidmiet preċett kuljum ħajtu kollha, u d-destin tiegħu mhuwa xejn inqas assurd. Iżda tiegħu jkun traġiku biss f'dawka l-mumenti tati xħin isir konxju. Sisifu, proletarju tal-allat, impotenti u tibelli, kien jafha sewwa l-qagħda miżerabbli tiegħu, u fil-wisa': huwa u nieżel proprju dwar dan ikun qiegħed imaħħaħ. Dika l-perspikaċja li kellha taħti għat-turment tiegħu fl-istess waqt tinkurunah tebbieħ. M'hemmx destin li d-disprezz le jvinċi. Ġaladatba, f'xi jiem minnhom, l-inżil lura jsir fil-għali, dan allura jista' jsit daqsinsew fil-għoġba. F'dina l-kelma mhemmx xi eseġetazzjoni. Għadni nistħajjel lil Sisifu jerġa' lura lejn il-ġebla, u fil-bidu jkun hemm il-għali. Meta xbihat il-art jibqgħu kkakmati bis-sod mal-fakat, meta sejħ il-hena jsir wisq ilħiħ, titla' f'qalb il-bniedem id-diqa: dika hija r-rebħa tal- ġebla, din hija l-ġebla nfisha. Il-piena bla qies tkun ferm tqila għalbiex tinġarr. Dawka huma l-iljieli tagħna fil-Ġetsemani. Iżda l-veritajiet skjaċċanti jmutu billi jsiru magħrufa. Odipu, b'dan il-mod, lid-destin tiegħu kien obdieh, mill-bidu nett, bla ma biss kien jafu. It-traġedja Albert Camus / Kevin Saliba Il-Mit ta' Sisifu tiegħu tibda hekda kif isir jafu. Iżda fl-istess waqt, għami u ddisptat, iseħħlu jagħraf li l-unika ħolqa li torbtu mad-dinja tkun l-id friska ta' ċetta xbejba. Tidwi allura għajda liema bħalha: ''Minkejja tant tiġrib, il- għadd ta' snini u l-kobor ta' ruħi lili jagħtu l-emna li kollox sewwa.' L- Odipu ta' Sofokle, bħal Kitilov ta' Dostoievskv, jagħtina b'dan il-mod it- tiċetta tat-tebħa assurda. Għetf il-qedem imlaqqa' mal-etojiżmu modern. Ma niskoprux l-assurd bla ma tiġina t-tentazzjoni niktbu xi enkitidjon tal-hena. 'Eh kiff B'dat-toroq tant dejqin…37' Iżda hemm biss dinja waħda. Il-hena u l-assurd huma żewġ ulied tal-istess art. Huma inseparabbli. Negħltu jekk ngħidu li l-hena bilfors trid titwieled mill- imsiba assutda. Jiġri wkoll li ħsus l-assutd jitwieldu mill-hena. 'Għandi l- emna li kollox sewwa,' kien qal Odipu, u dina hija għajda sagta. Tidwi fl- univers selvaġġ u limitat tal-bniedem. Lilna tfiehem li mhux minnu li kollox safa' mifni. Minn din id-dinja tqalfat 'il barra alla li ġo fiha kien daħal bla sodisfazzjon u bit-togħma tal-pwieni futili. Mid-destin din tagħmel kwistjoni bnedmija, xi ħaġa li ħsiebha jridu jeħduh il-bnedmin. Il-għoġba siekta kollha ta' Sisifu tinsab hemmhekka. Lilu jgħajjat id- destin tiegħu. Il-ġebla tiegħu hija l-ħaġa tiegħu. Hekka wkoll, il-bniedem assutd, meta jkun qed jikkontempla t-turment tiegħu, l-idoli jsikkithom kollha. Fl-univers illi f'ħin bla waqt jisfa' matdud lura lil skietu, tqum id- dewwedija t'ilħna ħlejja mistagħġba bil-att. Is-sejħiet inkonxji u sigrieti, l- istediniet mill-uċuħ kollha, huma l-kunttratju meħtieġ u l-prezz tat-tebħa. Xemx mingħajr dell ma hemmx, u jenħtieġ insiru midħla tal-lejl. Il- bniedem assutd jgħid iva u l-isforzi tiegħu jkunlu bla hedu. Jekk hemm destin personali tassewwa allura destin superjuri ma hemmx, jew inkella, Albert Camus / Kevin Saliba Il-Mit ta' Sisifu almenu, hemm biss wieħed li l-bniedem jqisu fatali u spreġevoli. Mill- bqija, jaf huwa lilu nnifsu bħala sid jiemu. F'dak il-mument sottili meta l- bniedem jixħet għajnejh lura fuq ħajtu — Sisifu ġej lura lejn il-ġebla — issibu jikkontempla din is-sensiela ta' għemejjel bla tabta li jsiru d-destin tiegħu, minnu maħluq u taħt il-ħarsa ta' tifkirtietu mwaħħad, imħattam dalwaqt b'mewtu. Hekka, fl-iżgurizza mill-maġta għalkollox bnedmija ta' kulma huwa uman, għami jixtieq jara u li jaf li l-lejl tmiem m'għandux, jibqa' dejjem sejjer. Il-ġebla għadha ddut. Inħalli lil Sisifu f'saqajn il-muntanjal Salibu dak li jkun dejjem jetġa' jsibu. Iżda Sisifu jgħallem il-lealtà supetjuti li tiċħad l-allat u tolza l-ġebel. Anke huwa jemmen li kollox sewwa. Dan l-univets, atmajn bla sid, la jidhirlu sterili u lanqas futili. Kull nitfa ta' dina l-ġebla, kull dija minetali ta' dika l-muntanja maħnuqa bil-lejl, fiha nfisha, issawwar dinja. It- taqtigħa nfisha lejn il-qċaċet tibbasta għalbiex qalb il-bniedem timla'. Lil Sisifu għandna nistħajluh kuntent. Albert Camus / Kevin Saliba Il-Mit ta' Sisifu Sisifu, Franz Stuck, 1920 Albert Camus / Kevin Saliba