Il-Ħuttafa Is-Sbejħa l a ħ g 2 € Il-magażin ta' Klabb Ħuttaf Ħb ieb Ħuttaf . . . Ftit ilu fuq it-tv rajt żewġ dokumentarji. It-tnejn kienu fuq in-natura u t-tnejn kellhom preżentatur miexi fil-kampanja jispjega fuq l-annimali li jiltaqa' magħhom. Imma l-imġiba taż-żewġ irġiel kienet differenti ħafna. L-ewwel preżentatur kull annimal li sab ipprova jaqbdu. Sab serp mistoħbi f'ħofra, daħal għalih u ġibdu 'l barra. Biex jurihulna mill-viċin! Ra kukkudrill żgħir nofsu rieqed f'għadira ilma, niżel għalih, qabdu minn denbu u tellgħu l-art. Biex narawh aħjar! Anke ħuta mill-baħar tella' fuq dgħajsa u dam koċċ jiftħilha l-garġi u jbagħbas fiha qabel reġa' tefagħha l-baħar. Il-preżentatur l-ieħor qagħad attent biex ma jfixkilx lill-annimali. Meta sab far f'ħofra fid-deżert ma niżilx għalih imma bil-galbu daħħal kamera żgħira ħafna f'tarf ta' kejbil u qagħad jiffilmjah bil-moħbi. Biex ma jgħammixx għajnejn annimali li joħorġu bil-lejl uża apparat night vision. U dejjem b'leħen eċitat imma minn taħt l-ilsien biex ma jagħmilx storbju. Dawn iż-żewġ preżentaturi t-tnejn għallmuna fuq l-annimali, imma t-tieni wieħed għallimna wkoll kif għandna nuruhom rispett. L-ewwel preżentatur għamel minn kollox biex jimpressjonana fuq kemm hu hero. It-tieni preżentatur ma qagħadx jitbellah u jitmiegħek biex jaqbad l-annimali, imma impressjonani iktar. U naf x'jismu, għax huwa l-iktar naturalista famuż u rispettat fid-dinja. Sir Dave ma' familja meerkats – rispett u mħabba lejn l-annimali. Jekk tħobb il-films tan-natura żgur taf min hu. Liema miż- żewġ preżentaturi tixbah? Kif iġġib ruħek meta tiltaqa' ma' annimal? Victor Victor Falzon L-Editur Is-Sbejħa Crimson-speckled moth Utetheisa pulchella Din il-baħrija tassew jixirqilha isimha għax sabiħa tassew. Kontra d-drawwa ta' ħafna baħrijiet, din toħroġ binhar mhux bil-lejl u għalhekk nistgħu ngawduha fid-dawl naturali. Mhix baħrija kbira u mhix komuni ħafna. Għalhekk jekk tkun b'xortik tilmaħ waħda ddur fuq il-fjuri, ieqaf ftit osservaha. Farfett tal-ħurrieq (red admiral) fuq fjura tax-xewk abjad. Happy Birthday Ħuttafa! Il-faċċata tal-ewwel ħarġa tal-magażin f'April 1994. Jiġifieri Il-Ħuttafa għalqet F'din il-ħarġa… Mill-editur Aħbarijiet Ċiklu fil-periklu Wiċċinu Ta' min huma? Id-daqquqa tat-toppu Kolina u Żeppinu Agħtiha l-kulur Ittra Is-siġra ta' Ġuda Il-bufula ħamra The mudskipper Kitbu f'dil-ħarġa (National Aquarium), Martina Brancato Desirée Falzon, Victor Falzon, Maria Farrugia (Wasteserv) Klabb Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18yrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb jorganizza attivitajiet għall-familja, mixi, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li l-membri jirċievu d-dar bil-posta. It-taqsima tal-membri li għalqu t-13 tissejjaħ Falko. Sħubija fil-klabb hija €10 fis-sena. Tista' tissieħeb ukoll il-familja kollha, li tibda tirċievi wkoll ir-rivista Bird's Eye View kull tliet xhur. Sħubija għall-Familja hija €29. Kuntatt tel 21347645 / 21347646 indirizz 57/28 Triq Abate Rigord Ta' Xbiex XBX 1120 imejl info@birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org © BirdLife Malta, April 2019 Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop aħbarijiet Il-bagħdan (Montagu's griż harrier) huwa għasfur tal-priża li jpassi minn Malta fir-rebbiegħa u fil-ħarifa. Ftit ġimgħat ilu membru tal-publiku sab bagħdan griż mara li ma setgħetx ittir. Ittieħdet għand il-vet li sabu li ma kinitx feruta imma biss għajjiena. Il-BirdLife ikkuratha u temgħetha għal ftit ġranet sa ma wasal il-jum biex terġa' tinħeles ħalli tkompli triqitha lejn l-Ewropa. Fir-ritratt tidher seħbitna Alice Tribe mit-tim tal-Conservation tal-BirdLife fil-mument li ħelset din il-ġmiel ta' tajra fir-riserva naturali tal-Għadira, nhar is-16 April 2019. Il-vjaġġ it- tajjeb! Jekk issibu tajr ferut jew għajjien ċemplu lil BirdLife fuq 79255697 Ħuttafa! Bagħdan griz (raġel) Ir-riservi naturali issa qed jiftħu wkoll matul il-ġimgħa waranofsinhar. Sal-aħħar ta' Mejju. Għadira It-Tlieta u l-Ġimgħa 2pm–7pm Il-Ħadd 10am–4pm It-Tnejn u l-Ħamis 2pm–7pm Is-Sibt u l-Ħadd 10am–4pm Imxejna u gawdejna! Fil-31 ta' Marzu 2019 kellna l-Mixja għan-Natura u kif taraw mir-ritratt tal- grupp kellna attendenza tajba ħafna ta' 132 parteċipant (+ kelb!). Iltqajna Għajn Tuffieħa, inzertatilna ġurnata bnazzi b'riħ ħafif u kulħadd ħa gost. Kienet rotta ġdida u ħafna minnha għaddietna mill-kampanja, speċjalment il-park Hemmhekk waqafna nistrieħu u kellna wkoll xi logħob u fittixna pjanti tax-xagħri. tal-Majjistral. Komplejna lejn il-Prajjet fejn hemm Popeye Village, għaddejna mill-Bajja tal-Mellieħa, minn ħdejn ir-riserva naturali tal-Għadira u spiċċajna Foresta 2000. Mixja ta' 8km. Hemmhekk waqafna u tqassmu rigali żgħar lil kull min ġabar xi flus. L-ikbar ġabra saret minn Rosaleen Thenner Caruana, u warajha Giuliana Caruana Debono u Zoe Maria Tabone. B'kollox inġabru €1118.20. B'dawn il-flus se jinxtraw explorer kits biex jintużaw waqt attivitajiet tal-BirdLife. Grazzi lil kull min ħa sehem u lil- leaders li organizzaw din il-mixja. Imxejna fil-Park tal-Majjistral… j u r i is-Semmiegħa Peter u Sylvia, Maris u Sky huma żewġ pari tewmin ħbieb b'rabta speċjali bejniethom: li jekk jaqbdu id xulxin jibdew jifhmu x'inhi tħoss in-natura! fil- "Ħa naraw b'xiex se toħroġ illum Sky u oħtu t-tewmija Maris kienu qegħdin waqt lezzjoni tax-Xjenza u l-għalliema tagħhom kienet taf tagħmlu ħaj is-suġġett. Illum kienu qed jitgħallmu fuq l-evaporazzjoni. d-dieħla "Il-ġimgħa rridkom iġġibuli eżempju ta' evaporazzjoni li taraw madwarkom," qaltilhom il- Miss. "Ħudu ritratt miegħu bħala prova li ma niżżiltuhx mill-internet!" Maris u Sky ma kellhomx idea fejn se jsibuh dan l-eżempju, imma waqt il-brejk marru sabu lil sħabhom it-tewmin l-oħra Peter u Sylvia ħalli jaraw kellhomx ideat. Ftehmu biex is-Sibt jinżlu flimkien sa Wied Żagħrun, li kien erba' passi bogħod minn fejn joqogħdu, u jaraw x'isibu. Wasal is-Sibt u l-erbat itfal niżlu jduru fil-wied. Wara siegħa mixjin kienu għadhom ma sabux eżempju ta' evaporazzjoni, u kienu qed jaħsbu biex iduru lura. "Qabel ma mmorru għax ma ngħaqqdux idejna?" qal Sky "Forsi fejn ma wasalniex b'għajnejna naslu b'widnejna!" It-tewmin kienu skoprew li meta l-erbgħa jaqbdu id xulxin, jibdew jisimgħu leħen in- natura. Fil-pront semgħu ilħna żgħar "Fejn hi dik ir-rokna fonda?" "Ersaqli, ma nistax nieħu nifs!" B'qalbhom tħabbat it-tfal imxew id f'id lejn is-sors tal-għawġ. Fil- pront indunaw li maġenb il-passaġġ kien hemm ġibjun qed inixxi l-ilma. Xi metru bogħod kien hemm ħofra żgħira fil-blat li kienet imtliet b'dan l-ilma u ffurmat għadira. "Iiiii, ara x'ġara!" qalet Maris, "Xi żrinġijiet biedu ġo din l-għadira. U issa l-ilma tal-ġibjun tbaxxa u m'għadux ħiereġ mix-xaqq. L-ilma tal-għadira qed jevapora bla ma jiżdied mill-ġibjun!" Fl-għadira raw ħafna t-tfal 1mrieżep jitkagħwġu u jippruvaw isibu biżżejjed jgħixu. Kienu għadhom żgħar u t-tewmin indunaw li l-imrieżep ma kinux se jilħqu jikbru u jsiru żriġijiet qabel ma jixfilhom l-ilma. "X'se nagħmlu?" qal Sky, "Jekk inħalluhom hawn se jmutu." "Faċli," wieġeb Peter. U b'dik il-kelma telaq jiġri kemm jiflaħ. Wara kwarta rawh ġej lura b'biċċa ħabel oħxon f'idejh. Deffes naħa tal-ħabel mit-toqba tal-ġibjun sa ma miss l-ilma u n-naħa l-oħra dendilha għal ġol-għadira. "Indunajtu x'għamilt? Ħloqt pont tal-ilma bejn il-ġibjun u l-għadira u issa l-imrieżep ma jmutux għax il- ħabel ftit ftit jixrob l-ilma mill-ġibjun u jqattru bil-mod fl-għadira. B'hekk l-għadira ma tinxifx!" It-tliet itfal ċapċpu bil-ferħ. ftit bdew mixjin lura. "Żomm!" qalet Maris, "insejna xi ħaġa…" L-oħrajn ħarsu lejha. "Ir-ritratt għal Miss Rebecca!" Il-frieħ taż-żrinġ (singular marżepp), bl-Ingliż tadpole Min jaf darb'oħra x'avventura ħa jkollhom sħabna t-tewmin! Mid-dinja Wiccinu Aħbarijiet sbieħ u koroh mid-dinja tal-ambjent Dinja iktar ħadra! Fil-15 ta' Marzu li għadda xi miljun u nofs studenti minn iktar minn 100 pajjiż madwar id-dinja qamu fuq tagħhom, ingħaqdu f'leħen wieħed u pprotestaw! Ipprotestaw kontra l-gvernijiet u l-mexxejja tad-dinja li mhu qed jagħmlu xejn biex isolvu l-problema tal-bdil fil-klima. Ħafna laqgħat u konferenzi, paroli, ftehim, stqarrijiet… u t-temperatura xorta tielgħa. Imma issa anke t-tempra tat-tfal tielgħa, għax fl- aħħar qed jirrabjaw u jsemmgħu leħinhom. U prosit Greta Thunberg, it-tfajla Żvediża li bdiet dan il- moviment. Skanta Wiċċinu! Minn studju ta' ritratti tas-satellita, in-NASA sabet li llum hemm iktar siġar fid-dinja milli kien hemm 20 sena ilu! Ħafna minn dan huwa riżultat ta' sforzi kbar minn pajjiżi bħaċ-Ċina u l-Indja biex iħaddru pajjiżhom iktar. Pereżempju fl-2017 l-Indja kisret ir-rekord dinji meta miljun u nofs voluntiera ħawlu total ta' 66 miljun siġra… fi 12-il siegħa! Dawn l-affarijiet juru li jekk il-bniedem irid jista' jagħmel ġid kbir lin- natura. Ifraħ Wiċċinu! Faħam bl-għali Il-glasjers tad-dinja qed jinħallu iktar malajr milli kien maħsub. Studju li sar dan l-aħħar wera li kull sena qed jinħallu 390 biljun tunnellata silġ. Das-silġ kollu qed jispiċċa fil-baħar u l-livell tal-baħar qed jogħla. Mhux biss, imma dak l-ilma ħelu kollu qed inaqqas l-imluħa tal-baħar f'xi nħawi tad-dinja. Dan jista' jibdel il-kurrenti tal-baħar u jikkawża diżastru sħiħ fil-klima u jeqred ħafna plankton, li minnu jiddependu l-foodchains tal-baħar. U dan kollu minħabba t-tniġġis mill-bniedem li qed isaħħan l-arja. Ibki Wiċċinu! Irid jeqred l-Amażon… Il-President Amerikan Trump spiss ifaħħar il-power stations tal-faħam, l-iktar fjuwil li jniġġes l-arja. Imma donnu f'wiċċu ħa jibqa' għax il-faħam qed isir għali. Ftit ġimgħat ilu kkonfermaw li fl-Istati Uniti l-produzzjoni tal-enerġija nadifa mix-xemx u r-riħ issa saret irħas mill-produzzjoni tal-faħam. Dan ħa jwassal biex ħafna power stations tal-faħam ifallu u jagħlqu, għax kulħadd ħa jkun irid elettriku rħis mix-xemx u r-riħ. U iktar ma l-enerġija nadifa ssir popolari iktar il-prezz tagħha jkompli jaqa'. Ir-Renju Unit, il-Kanada u l-Ġermanja diġà ddeċidew li sas-snin 2025–30 ħa jkunu għalqu l-power stations tal-faħam kollha f'pajjiżhom. Ifraħ Wiċċinu! Il-President Bolsonaro tal-Brażil huwa għadu kbir tal- ambjent. Kif leħaq mexxej f'Jannar 2019 beda jnaqqar u jneħħi l-liġijiet li jħarsu l-foresta Amażon. Irid itajjar il-popli indiġeni, jaqta' s-siġar kollha u jibdel il-foresta f'ranches għall-baqar (biex isiru burgers Amerikani) u biex iħaffer għaż-żejt u għad-deheb. Tant hu ħerqan biex jeqred il- foresta li issa anke stieden lil sieħbu l-President Amerikan Trump (għadu ieħor tal-ambjent) biex jgħinu fil-proġett biex jirvina l-Amażon. Is-sena l-oħra l-Amażon tilfet 7800km2 ta' foresta. Oħroġ il-maktur Wiċċinu! Ta' min huma? Fir-rebbiegħa l-għasafar ikunu beżlin ħafna jibnu l-bejtiet, ibidu l-bajd u jrabbu familja flieles. Kull għasfur jibni bejta bi stil differenti. Hawnhekk hawn ħames bejtiet ta' ħames għasafar differenti li jbejtu f'Malta, u isfel hemm stampi ta' dawn l-għasafar. Taf tqabbel il-bejta mal-għasfur? L-iżgħar bajda ta' għasfur fid-dinja hija l-bajda tal- bee hummingbird. Jiġifieri daqshekk! Għasfur tal-Bejt Spanish Sparrow Tweġibiet f'paġna 11. Blonġun Żgħir Little Grebe Ritratt ta' Aron Tanti meħud fil-Park tal-Majjistral L-Avventuri ta' Kolina l-Kokka u Żeppinu ż-Żrinġ Żeppinu huwa żring fuq ruħu u n-Nanna Kolina hija kokka xejn inqas fuq tagħha. Minkejja li Kolina xwejħa u Żeppinu żagħżugħ, flimkien dawn it-tnejn ikollhom avventuri mill-iktar interessanti. Kolina, taf fuq x'għallmuna llum l-iskola? Fuq it-3Rs, jiġifieri Reduce, Reuse, Recycle, u kemm hu importanti li nżommuhom f'din l-ordni. Qalulkom sewwa Żeppinu. Reduce hija l-iktar importanti. Għandna dejjem noqogħdu attenti li mill-bidu nett ma niġġenerawx skart għalxejn. Hekk hu! Pereżempju nirrifjutaw l-istraw meta nixtru xarba, jew ġelat nixtruh f'cone ħalli nevitaw it-tazza u l-kuċċarina tal- plastik. U qabel nixtru xi ħaġa naraw jekk veru għandniex bżonnha. Affarijiet sempliċi imma li mhux dejjem jiġuni f'moħħi mill-ewwel jien. Kolina.Hemm min jaħseb li diffiċli tnaqqas l-iskart, imma fil-verità faċli ħafna ladarba tidra. Qalulna wkoll li t-tieni ħaġa għandha tkun li prodott nerġgħu nużawh – Reuse. Imma kif tista' tagħmel dan, ngħid jien? Dażgur li tista', Żeppinu. Pereżempju jekk qalziet m'għadux jiġik agħtih lil ħaddieħor li jista' jilbsu. Jew flok tixtri flixkun ilma żgħir tixtri flixkun li jista' jerġa' jintuża aktar minn darba u timlieh minn flixkun ikbar jew minn xi filter tal-ilma. Jekk kulħadd jagħmel hekk ma tantx ikollna skart. Hekk hu! U fl-aħħar nett importanti biex l-iskart li ma stajniex nevitaw nippruvaw nirriċiklawh - Recycle. Dan nagħmluh billi skart ta' karti, plastik u metall nadif nisseparawh ġol- borża l-griża jew il-ħadra. Il-ħġieġ nagħmluh ġo kaxxa tal-kartun u noħorġuh biex jinġabar skont l-iskeda tal-lokalità li ngħixu fiha. Imma mhux kollox jista' jiġi riċiklat, hux hekk? Għalhekk li nnaqqsu l-iskart huwa dejjem l-aktar importanti, aktar importanti mir-riċiklaġġ. Anqas ma nużaw prodotti, anqas niġġeneraw skart u tniġġis. B'hekk nibżgħu għall-ambjent u niffrankaw il- flus fl-istess ħin. U jien dejjem kont naħseb li t-3Rs tfisser Raġel Ried Rixa! Ta' moħħok? Mhux ta' kokka intelliġenti bħalek, tgħid! ġ n p T Il-Ħuttafa 151 April 2019 • p11 Jekk għandek tpinġija tan-natura li tixtieq inġibuhielek fil-magażin ibgħathielna fuq dan l-imejl: education@ birdlifemalta.org Għaliex jgħidulu tax-xewk? Le ruħi. Dak għax id-dudu tiegħu jiekol weraq tax-xewk. Tweġibiet Qabbel il-Bejta mal-Għasfur (p. 7) 1 = Blonġun Żgħir 2 = Bufula Sewda 3 = Gallozz Iswed 4 = Għasfur tal-Bejt 5 = Monakella Ittra… Silta minn ittra mqanqla li bagħtitlna l-membru Clarissa minn Ħal Lija, qalbha sewda li l-ġnien li tant tħobb se jindifen taħt binja għolja. Għażiż Editur, Fil-ġnien tagħna tgħidx kemm naraw għasafar, annimali u pjanti. Imma dan dalwaqt se jinqered għax id-dar ta' ħdejna nbigħet u flokha ħa jibnu ħames sulari li se jitfa' lilna u tliet kwarti tal-ġnien tagħna fid- dell. Warajna s'issa ħlief ġonna m'hemmx. Nixtieq kieku tagħmlu iktar pressjoni u tqajmu kuxjenza fuq dan li qed jiġri madwarna. Mehmużin ritratti ta' żewġt iħbieb ħelwin li jiġu jżuruna, u dehra tal-mostru, li għadu jrid jiġi approvat. L-għasafar dalwaqt ma jsibux kenn iktar madwarna għax issa ħadd ma jkun irid joqgħod ħdejn mostru ta' appartamenti ħlief biex jibni iktar appartamenti! Grazzi tax-xogħol ferm sabiħ u utli li tagħmlu. Grazzi u tislijiet. Għażiża Clarissa, Grazzi tal-ittra tiegħek u tar-ritratti ħelwin ta' pitirross u bufula sewda. Hija ħasra kbira li tant ġonna qed jintradmu taħt il-konkos jew biex jinbidlu f'pixxini privati. Il-BirdLife qatt ma waqfet tiġġieled kontra l-iżvilupp bla kontroll u bla pjan. Flimkien ma' għaqdiet oħrajn spiss nipprotestaw biex il-ftit beraħ li baqa' ma jkomplix jitnaqqar. Qed nagħmlu pressjoni speċjali biex insalvaw spazji ħodor fil-qalba tal-irħula u anke fl-iskejjel. Imma l-kilba għall-flus hija kbira wisq u ħafna awtoritajiet ma jimpurtahomx min-natura. Għalhekk nawguralek li tibqa' membru u tibqa' ssemma' leħnek favur in-natura. L-Editur is-sigra ta' Guda Fil-ġimgħat bikrin tar-rebbiegħa s-siġra ta' Ġuda mill-ewwel tagħrafha, anke jekk tkun siġra waħda mrekkna qalb mitt siġra oħra. Din is-siġra jisimha ta' Ġuda għax hemm storja li Ġuda l-Iskarjota ma' siġra bħalha mar tgħallaq! U s-siġra tant ħaditha bi kbira li ħmaret bil-mistħija … billi nksiet bi fjuri roża! Ħrafa ftit stramba u makabra… Iz-zokk Is-siġra ta' Ġuda hija waħda mis-siġar li fil- ħarifa tnixxef u twaqqa' l-weraq kollha. Fix- xitwa ma jibqa' xejn ħlief firxa folta ta' zkuk. Iz-zokk l-oħxon u l-friegħi l-kbar tas-siġra ta' Ġuda huma ta' lewn griż skur u jkollhom ħafna flieli; iz-zkuk l-irqaq ikunu iktar lixxi. Il-fjuri Kif tibda r-rebbiegħa s-siġra ta' Ġuda tqum mir-raqda tax-xitwa u tibda ttella'… mhux weraq imma fjuri! Il-fjuri jikbru mhux biss fi truf il-friegħi ġodda imma anke mill-friegħi l-kbar. Fi ftit ġranet s-siġra titgħatta kważi kollha b'kisja fjuri roża skuri sa ma ssir ħuġġieġa sħiħa ta' fjuri. Din is-siġra tassew taf turi l-bidla fl-istaġuni! Il-weraq Wara li tkun infexxet f'dik l-isplużjoni ta' fjuri, is-siġra ta' Ġuda tibda tkabbar il-weraq għax mingħajr dawk ma tkunx tista' tikber. Il-weraq tas-siġra ta' Ġuda wkoll jingħaraf malajr għax huwa tond u aħdar ċar. Għall-ewwel ikun aħdar kważi highligher (kif jidher fir-ritratt), imma wara ftit ġimgħat jiskura ftit. Il-frott u ż-żerriegħa Għalkemm hija siġra, is-siġra ta' Ġuda hija fil-fatt mill-familja tal-piżelli! Il-frotta tagħha hija miżwet biż-żerriegħa stivati ħdejn xulxin kif ikunu l-imżiewet tal-piżelli u l-ful. Jekk tkun iddakkret sew, is-siġra tipproduċi gzuz minn dawn l-imżiewet fil-ħarifa. Siġra ta' Ġuda bi splużjoni ta' fjuri! Dan juri biċ-ċar li r-ritratt ittieħed f'Marzu jew f'April. L-imqass tal-weraq Ħafna insetti jżuru s-siġra ta' Ġuda biex jixorbu mill-fjuri. Imma hemm naħla li mhux għall-fjuri tiġi imma għall-weraq. Din-naħla tqatta' ċrieki puliti mit-truf tal-werqa, mhux biex tikolhom tirrumblahom f'tubu biex tibni l-bejta tagħha! imma biex Għasafar li jbejtu f'Malta Ibejtu f'artna Il-Bufula Ħamra Maħbuba tal-beraħ Għasfur żgħir u mgerrex li ftit nies jarawh jew jafu bih. iċ-ċirku abjad madwar għajnha hija r-raġuni għaliex bl-Ingliż jgħidulha 'spectacled', għax qisha liebsa n-nuċċali! Il-kannella fuq il-ġwienaħ u l-leħħa qastnija fuq sidirha u żaqqha huma r-raġuni għaliex ngħidulha 'ħamra'. Ir-ras griża u l-wiċċ skur juru li dan raġel. Il-munqar irqiq huwa għodda tajba biex jaqbad insetti żgħar. Isem xjentifiku Sylvia conspicillata Isem bl-Ingliż Spectacled Warbler Daqs 12–13ċm Piż 8–10g Ikel insetti, dud, xi frott irqiq Ħabitat Xagħri u makkja Status Residenti u skarsa Jekk trid titgħallem iktar fuq l-għasafar li jbejtu f'Malta The Breeding Birds of Malta huwa l-ktieb għalik. Għall-bejgħ mill-BirdLife u ħwienet tal-kotba. Għasafar li jbejtu f'Malta Il-bejta tinbena fil-baxx f'arbuxxell folt, bħa xorbett jew tulliera. Il-mara tbid fiha xi 4–5 bajdiet. Menu varjat! Kif jidher f'dawn ir-ritratti, il- ġenituri jitimgħu lill-frieħ tagħhom varjetà kbira ta' insetti u invertebrati. Qerd in-nemel x'jaħbat? Insett mislut u delikat, bl-Ingliż ant-lion. Jgħidulu hekk għax iż-żgħir tiegħu jagħmel ħofor fir-ramel li fihom jaqa' n-nemel dritt għal ġo ħalqu. Il-frieħ ifaqqsu wara xi 12-il ġurnata. Fir- ritratt jidhru frieħ ta' ġurnata! Daqs proprju ta' bajda tal-bufula ħamra xagħat ta' farfett jew baħrija n a ħla je w ż u n ż a n a Il-bufula ħamra tħobb ambjent miftuħ. F'Malta tgħix u tbejjet f'xagħri mwarrab b'arbuxxelli baxxi u folti, bħal dar-ritratt fl-inħawi ta' Ras il-Pellegrin. Busaqajn (harvestman)