L-EROTIŻMU Il-mewt bija l-iżjed ħaġa terribbli, u biex bidmietba nżommu għaddejja neħtieġu mas-seba' saħbiet — Il-Fenomenoloġija tal-Ispirtu, Hegel Il-qatrejja tiegħi li jieħdu interess fl-erotiżmu bl-istess mod li jħabbtu wiċċhom mal- problemi separati, voldieti mill-pjattaforma tal-ispeċjalist, ftit li xejn set isibu fejda f'dan il-ktieb. M'iniex ngħid li l-erotiżmu huwa l-iżjed ħaġa impottanti. Il-problema tax-xogħol hija iżjed urġenti. Iżda din il-problema hija fi proporzjon mal-mezzi tagħna, mentri l-erotiżmu huwa l-perċimes tal-problemi kollha. Ġaladarba huwa annimal erotiku, il-bniedem huwa problema għalih innfisu. L-etotiżmu huwa, fina nfusna, il-patti problematika. L-ispeċjalist qatt ma jseħħlu jaqbad il-batti tal-erotiżmu minn qrunu. Mill-problemi kollha l-erotiżmu huwa l-iżjed waħda enigmatka, l-iżjed waħda ġenetali u l-inqas waħda mistuta. Għall-bniedem li n-natura tiegħu ma jistax jaħtabha, għall-bniedem li jgħix ħajtu bi ħrara, l-erotiżmu huwa l-problema personali per eċċellenza. Huwa wkoll, fl-istess waqt, il-problema univetsali per eċċellenza. Il-mument erotiku huwa wkoll l-iżjed wieħed intens (jekk taqta' batta, forsi, l- espetjenzi tal-mistiċi). Għaldaqstant dan jinsab fil-quċċata tal-ispirtu uman. Jekk l-erotiżmu jinsab fil-quċċata, il-mistoqsija li qed inpoġġi fi tmiem dan il-ktieb tinsab ukoll sewwasew hemmhekka. Iżda din hija mistoqsija filosofika. Il-mistoqsija filosofika suprema hija, nemmen jien, fula maqsuma mal-quċċata tal- etotiżmu. Dan l-intuwitu li qiegħed inressaq hawnhekk bħala konklużjoni għandu sens għatib għall-periferiji tal-kontenut ta' dan il-ktieb, u dan għax mill-erotiżmu jeħodna għall- filosofija. B'danakollu għandi taġun nemmen, minn banda, li l-erotiżmu ma nistgħux insaffluh, bla ma jisfa' mdebbaħ, f'sempliċement aspett stakkat mill-bqija tal-ħajja bħalma jaħsbu l-biċċa l-kbira tan-nies. Lanqas il-filosofija stess, mill-banda l-oħra, ma tista' tinqata' għaliha waħidha. Jasal punt fejn ikollna naħfnu l-assjem tal- elementi tal-ħsieb, l-assjem tal-elementi li jdaħħluna fil-logħba tal-eżistenza tagħna fid-dinja. Dan l-assjem żgut jaħatbilna kieku ma joħroġx fid-dieher permezz tal-lingwa. Iżda kemm-il datba l-lingwa ġġibu fid-diehet, dan tagħmlu biss fi stabat ta' kapitli li jsegwu 'l xulxin fid-dimensjoni tal-ħin. Dika l-viżjoni globali qatt ma tista' tingħata lilna f'mument wieħed suprem, u dan għax 'l din il-lingwa tisħaqha f'aspetti sepatati u mqabbda ma' xulxin b'tifsira koerenti. Matul il-kors analitiku tal-lingwa dawn l- aspetti jsegwu wieħed lill-ieħor bla ma qatt ikanġu f'massa waħda. B'hekk, il-lingwa, tistiva f'ordni s-sħuħija ta' kulma fis-sew jgħodd għalina u fl- istess waqt etħilha tfertixha. Fil-lingwa ma nistgħu qatt naħfnu bis-sod dak li jgħodd għalina tabilħaqq, għax fiha dan jibqagħlna alalarga ġo forom ta' prepożizzjonijiet interdipendenti bla ma qatt tiżbokka quddiemna dik is-sħuħija li kull prepożizzjoni minnhom tirreferi għaliha. L-attenzjoni tagħna tibqa' msammra fuq din is-sħuħija mistura mis-suċċessjoni tal-frażijiet, iżda m'għandniex mezz biex minflok biss bitjiet ta' frażijiet suċċessivi jseħħilna nġattbu bis-sħiħ s-sitġa intieta. Lil din il-problema l-biċċa l-kbira tal-bnedmin ma jagħtux kasha. Mhuwiex meħtieġ li tingħata tweġiba għall-mistoqsija tal-eżistenza. Lanqas biss jenħtieġ li din il-mistoqsija filfatt issit. Iżda l-fatt li dak li jkun dil-mistoqsija la jweġibha u 'qas biss jagħmilha ma jxejjinx il-mistoqsija nfisha. Kieku xi flien kellu jiġi jistaqsini aħna x'aħna nwieġbu hekk: ''aħna dit-tibriħa għall- possibbiltajiet kollha. Aħna dik l-istennija li l-ebda żvog mondan ma jista' qatt jikkuntenta u li l-ġugata tal-lingwa biha qatt ma tqattaql It-tiftixa għall-quċċata l- bżulija tagħna. Kull proxxmu fostna jista' jwattab dit-tiftixa kemm itid, iżda l-kollija tal-umanità għal dil-quċċata taspita, għax hi biss tiddefiniha, għax hi biss l-ispjega tagħha, it-tifsira waħdanija. ' Din il-quċċata, din id-dqiqa makbta, hija mbegħda min-nadta tal-filosofija. Il-filosofija ma tista' qatt tiżgiċċa mill-filosofija, lanqas tinsilek mil-lingwa ma tista'. Il-lingwa tużaha b'mod li warajha qatt ma jissuċċiedi s-skiet. B'hekk il-mument suprem bilfors jisboq lill-mistoqsija filosofika, almenu sal-ħażż safejn il-filosofija żżomm il-pretensjoni li twieġeb il-mistoqsijiet tagħha. Hekku l-mod kif għandna nħarsu lejn din id-diffikultà. Il-mistoqsija għandna sens biss fl-elabotazzjoni li ssirilha mill-filosofija: hija l- mistoqsija suprema li titwieġeb fil-mument suprem tal-erotiżmu — bis-skiet tal- etotiżmu. Il-mument tal-filosofija jtawwal il-mument tax-xogħol u tal-mimnugħ, voldieti tat- tabu. Kwantu dal-punt m'iniex biħsiebni nżid wisq. Iżda bil-kors tagħha, (li ma jsibx il-ħila jisfratta l-iżvilupp tagħha), il-filosofija ssib ruħa tippilla kontra t- ttasgressjoni. Kieku l-filosofija kellha taqsam il-kamta mill-kamp tax-xogħol u tal- mimnugħ (li jaqblu u jikkumplimentaw lil xulxin) għall-kamp tat-trasgressjoni, il- filosofija ma tibqax iżjed dik illi hi, anzi ssit t-tmasħita tagħha nfisha. Appatagun max-xogħol it-trasgressjoni hija logħba. Fid-dinja tal-logħob il-filosofija tisfa' trab. Li kieku t-trasgressjoni kellna npoġġuha bħala s-sies tal-filosofija (il-miġra ta' ħsiebi hija din), minflok bil-lingwa jkollna ninqdew bil-kontemplazzjoni ħiemda. Hija l- kontemplazzjoni tal-essri fil-quċċata tal-essri. Il-lingwa m'għosttitx, xejn affattu. Kif il- quċċata qatt kienet tkun aċċessibbli kieku qabelxejn il-lingwa ma kinitx uriet l- aċċess għaliha' Iżda l-lingwa li tiddeskriviha ma jifdlilha l-ebda sens f'daka l-waqt deċiżiv xħin it-trasgressjoni nfisha, fil-moviment tagħha, tieħu r-riedni fuq in- nattattiva teoretika tat-trasgressjoni. B'danakollu ma' dawn id-dehtiet suċċessivi jiżdied waqt maqwieħ: f'daka l-waqt ta' skiet għamiq — f'daka l-waqt ta' mewt — tittivela tuħha l-unità tal-essti, fl-intensità tal-esperjenzi fejn il-verità tagħha tistakka tuħha mill-ħajja u mill-oġġetti tagħha. Fl-introduzzjoni għal dan il-ktieb ittantajt — permezz tal-lingwa — inġib dan il-waqt maqwieħ aċċessibbli għall-fehim tar-raġuni, u trelatajtu mas-sentiment. tal- kontinwità tal-essti. Kif diġà għedt, it-test ta' din l-introduzzjoni nqata f'konferenza li fost oħtajn attenda għaliha Jean Wahl. Minnufih wara l-konferenza kien qajjimli din l- oġġezzjoni. (Dan is-sentiment tal-kontinwità kont atttibwejtu liż-żewġ pattijiet fil- logħba erotika.) 'Wieħed mis-sħab,' qal Wahl, 'bilfors irid ikun konxju mill-kontinwità. Bataille ikellimna, Bataille jikteb, huwa konxju, u, fil-mument xħin ma jkunx konxju, il- kontinwità tista' tiġi interrotta. Ma nafx x'ser jgħid dwaru dal-punt Bataille, imma lili jidhirli li hemm problema ta' veru hemmhekk… Il-koxjenza tal-kontinwità ma tibqax iżjed kontinwità, inkella ma nkunux nistgħu nitħaddtu fuqha.' Jean Whal kien fehmni bl-eżatt. Weġibtu dikment billi għedtlu li kellu raġun, dażgur, iżda għedtlu wkoll li fi truf il- fruntieri, minn xi daqqiet, il-kontinwità u l-koxjenza jaħslu joqorbu lejn xulxin. Difatti, il-waqt maqwieħ ikun ġos-skiet, u, ġos-skiet, il-koxjenza tiskappalna. Ftit ilu ktibt: 'f'daka l-waqt ta' skiet għamiq — f'daka l-waqt ta' mewt… X'konna nkunu mingħajt il-lingważ Kienet dik li għamlitna dak li aħna. Biss din titrivela, fl-istremità tal-konfini, dak il-mument sovtan fejn lilna ma tibqax iżjed tfid. Iżda, fl-aħħar mill-aħħar, min ikun qed jitħaddet ikun qed jistqatr l-impotenza tiegħu. Il-lingwa ma teżistix b'mod indipendenti mil-logħba tat-tabu u t-trasgressjoni. Huwa għalhekk li l-filosofija, biex tasal issib il-kap u l-kuda, dejjem jekk qatt tista', tal-assjem tal-problemi, għandha telabora l-problemi mill-ġdid billi qabelxejn titlaq minn analiżi storika tat-tabu u t-trasgressjoni. Huwa proprju f'din it-taħqiqa, fit- teviżjoni tal-oriġni tagħha stess, li l-filosofija, hija u tinbidel fi trasgressjoni tal- filosofija, iseħħilha taċċessa l-quċċata tal-essti. Fi sħuħiżba, il-quċċata tal-essti ma titrevela tuħha mkien ħlief fil-moviment tat-trasgressjoni li fih — imsejjes fuq ix- xogħol u fuq l-iżvilupp tal-koxjenza — il-ħsieb fl-aħħar jasal jissupera lix-xogħol, bl- għafrfien li ma jista' qatt jittaħħat grad inqas minnu. kkkokxk L-awtur tar-rumanz Madame Edwarda nnifsu diġà kien ġibed l-attenzjoni dwar is- setjetà tal-ktieb tiegħu. B'danakollu xorta nemmen li jaqbel ninsisti fuqha, l-iżjed minħabba l-mod pwetili li s-soltu bih jintlaqgħu l-kotba dwar materji sesswali. Mhux li għandi t-tama — jew il-ħsieb — li nibdel dil-ħaġa. Petċ nitlob lill-qattejja tal- prefazju tiegħi jitriflettu ftit fuq l-attitudni tradizzjonali kwantu l-pjaċir (li jilħaq l- aqwa intensità tiegħu fir-rapporti bejn is-sessi) u kwantu l-uġigħ (li l-mewt ittaffih, vetu, iżda mhux qabel tiggravah). Hemm għadd ta' fatturi li jġagħluna ninkwadraw lill-bniedem (lill-umanità) fi stampa daqsinsew imbegħda kemm mill-pjaċir estrem u kemm mill-uġigħ estrem: l-iżjed projbizzjonijiet komuni jirrigwardaw lis-sess u lill- mewt. Tant huwa minnu dan li sija wieħed u sija l-oħra sawru dominju sagru mrabbat mar-teliġjon. L-agħar bużillis beda meta l-mangħat, voldieri il- projbizzjonijiet, li jirrigwardaw iċ-ċirkustanzi tal-għejbien tal-essti satu l-uniċi mangħat li bdew jittieħdu bis-serjetà mentti dawk li jirrigwardaw il-feġġa tiegħu — kull attività ġenetika — satu jitqiesu ħwejjeġ taċ-ċajt. M'hemmx lok noqogħdu nipprotestaw kontra dit-tendenza tal-maġġoranza, għax id-destin inzerta amar li l- bniedem itid jidħak bl-organi tiproduttivi tiegħu. B'danakollu dan id-daħk, huwa u jpetteċ il-kontrapożizzjoni bejn il-pjaċir u l-uġigħ (l-uġigħ u l-mewt jistħoqqilhom tispett filwaqt li l-pjaċir hu xi ħaġa tidikola li jistħoqqilha t-tkasbit), fl-istess ħin jindika wkoll il-parentela fundamentali tagħhom. Id-daħk ma jibqax tispettuż iżda minflok isir sinjal ta' waħx. Id-daħk huwa dik l-attitudni ta' kompromess li jieħu l- bniedem difaċċ aspett skifuż li primavista ma jidhirx serju. Bl-istess mod, jekk jittieħed b'mod serju jew b'mod ttaġiku, l-erotiżmu jisromna. Qabelxejn tassew ittid infisser biċ-ċar kemm huma fietgħa dawn l-istqattijiet banali li l-mangħat sesswali huma preġudizzji li jaqbel neħilsu minnhom illum qabel għada. Il-mistħija u l-pudut, li jimxu id f'id mas-sentiment qawwi. tal-pjaċit minnhom infushom m'huma xejn, skont dawn, għajt provi ta' stupidaġni. Daqstant ieħor kieku jkun jaqbel ngħidu wkoll, immela, li fl-aħħar imissna nħasstu t-tavla u mmottu lura fi żmien l-annimalità, b'kulħadd jiddivota 'l xulxin bla 'qas biss kas tal- ħmieġ u l-qżuża. Bħalkieku l-umanità, fil-kollija tagħha, ma kinitx l-eżitu ta' teazzjoni ta' waħx u mbagħad ta' attrazzjoni, matbuta t-tnejn mas-sensittività u mal-intelliġenza. B'danakollu, bla ma nħaqquha xejn mad-daħk li tqanqal l- indeċenza, almenu xotta waħda aħna ħielsa nerġgħu lura — tal-inqas sa ċertu punt — għall-perspettiva li d-daħk biss kellu l-qatgħa jintroduċi. Difatti huwa d-daħk li jiġġustifika għamla ta' kundanna li twaqqagħna fil-għajb. Id- daħk iqabbadna dit-trejqa li fiha l-prinċipju tal-projbizzjoni u tad-deċenzi inevitabbli u neċessarji jinbidel f'ipokrisija dejqa u f'nuqqas ta' fehim fil-matetji inkwistjoni. Il-laxkizza estrema, flimkien maż-żufjett, tmur annuna mar-tifjut tagħna li nieħdu b'mod setju — voldieti b'vvod fraġiku — il-vetità tal-erotiżmu. L.J Sabiex iseħħilna nilħqu l-ibgħad teċessi ta' dik l-estasi li fiha lilna nfusna nitilfu fit- tpaxxija, lil din l-estasi tridu dejjem inħażżulha tig immedjat: il-waħx. L-uġigħ, kemm tiegħi u kemm tal-oħrajn, jista' jqattibni lejn dak il-waqt li fih il-waħx jelevani u jġibni nilħaq stat ta' glorja li jkanġi fid-dellirju. Lanqas biss hemm, tetġa' xi speċi ta' skifezza li fiha ma nagħtafx l-affinità mat-tixwiq. Mhux li m'għandniex ħabta nitfixklu l-waħx mal-attrazzjoni, imma dment li l-attrazzjoni lill-waħx la tista' trażżnu u lanqas teqirdu, il-waħx iriffed l-attrazzjoni. Il-petiklu jippatalizza, iżda meta dan ikun modetat jista' jqanqal ix-xewqa. L-estasi nistgħu nilħquha biss meta niġu konxji — anke jekk minn ċertu bogħod — mill-mewt, minn dak li jxejjinna. Kummentarju Georges Bataille — Il-qaddis tal-abbissi Dan it-test huwa meħud minn wieħed mill-iżjed xogħlijiet magħrufa ta' Georges Bataille, L-Erożiżwu (1957). F'dan ix-xogħol Bataille jittratta fil-fond bosta temi etotiċi bħat-tabu, it-ttasgressjoni, is-sagrifiċċju uman, is-sagrileġġ, il-lingwa, ilvjolenza, il-mistiċiżmu, is-senswalità u l-mewt. It-test magħżul jikkonsisti f'żewġ siltiet: l-ewwel silta hija l-konklużjoni tal-ktieb li tiġbor fil-qosor uħud mit-temi saljenti ta' dan is-saġġ, b'enfasi fuq l-impotenza talfilosofija u tal-lingwa li jfissru l-qċaċet intensi tal-għemejjel etotiċi u fuq it- telazzjoni intrinsika bejn l-erotiżmu u l-mewt. It-tieni silta hija l-prefazju għar- tumanz tiegħu Madawe Edwarda li dehet ukoll f'dan is-saġġ. L-Erotiżmu f'għajnejja jixhed bis-sod li bħala ħassieb libertin Bataille jibda sewsew fejn jieqaf sobtu l-Markiż de Sade. F'dan is-saġġ Bataille donnu ma jidhirx konxju minn dan sabatta. Madankollu xotta joħroġ ċar li l-proġetti tagħhom fassluhom b'fenomenoloġija etotika u 'b'ekonomija ġenetali' bil-wisq differenti. Mhux biex ninvalida għalkollox il-ġenju tal-Markiż jew noqgħod nagħmilha tad-Dostoevskv, iżda xorta nsostni li apparagun ma' dik ta' Bataille l-viżjoni Sadjana hija pjuttost fqita. Minnu, it-tnejn kienu ossessjonati bl-ikrah bl-uġigħ u bit-trasgressjoni sesswali. It- tnejn kellhom tendenzi vjolenti, sadisti, niħilistiċi u makabri. It-tnejn qartħu moħħhom imaħħu dwar il-problematka taċ-ċivilizzazzjoni u dwar il-konsegwenzi kastranti talmotalita tradizzjonali. It-tnejn widdbuna dwar 'l-iżvintuti tal-vittu.' It- tnejn xewilħu d-dimonji kollha fuq is-santimonji tar-reliġjon. B'danakollu dan m'għamluhx bl-istess mod. Kif turi dis-silta, minkejja n-namra tiegħu ma' Hegel, Nietzsche u Shestov, Bataille kien jirrelata mal-filosofija formali b'ċerta bruda u kien jgħodd tuħu b'mistiku, mentri de Sade kien itidha tal-filosfu. Bataille kellu għarfien profond u wiesa' tat-tradizzjoni mistika Ġudeo-Kristjana, il- Markiż ftit li xejn. Bħala l-pern ta' xogħolu Bataille poġġa n-nozzjoni tas-sagru. De Sade kien ikonaklasta primaklassi, erħilu jfergħen u jħaqqaq. Bataille saħaq fuq il- linja li tbejjen lill-bniedem mill-annimal. De Sade dejjem ċaħadha. Il-Markiż kien Matetjalist bigotta bid-dikjarat, mentri f'Bataille qatt mhu ċar jekk hux qed ikollna x'naqsmu ma' Idcalist tat-taħtnijiet, l-iżjed meta nqisu l-attitudni ambivalenti tiegħu mad-dijalettika ta' Hegel. F'dis-silta Bataille saħansitra jasal jagħti benefiċċju funzjonali lit-tabu. Bil-kontra tal-Markiż, Bataille jargumenta li hija proprju t-tabu li tqellel l-esperjenza erotika u ġġibha iżjed eċċitanti, u dan għax, fost taġunijiet oħra, kull att sesswali minnu nnifsu huwa trasgressjoni vjolenti, u mingħajr it-tabu ma jistax ikun hemm trasgressjoni, u għaldaqstant mingħajr it-tabu s-sesswalita titlef ħafna mill-qawwa trasgressiva tagħha. Il-baħar jaqsam li jofroq lil daż-żewġ enfants. ferribles jmur oltre. Fid-dinja trasgressiva ta' Bataille insibu ċertu rovvanziċiżiou kożmiku, għad illi dejjem kiebi u waħxi, li jinċita b'fervur l-vjolazzjoni ontoloġika b'lingwaġġ kważi-mistiku. L- assenza ta' Alla ċċelebrawha t-tnejn li huma, iżda Bataille, bħal donnu qaddis fuq ilpulptu tal-abbissi, xotta waħda baqa' jixxennaq għall-estasi mistika. F'Bataille, 'tiġriba ġewwiena'' bħal din tesiġi t-telfien tal-jien permezz ta' tidwiba totali mas-suġġett/oġġett etotiku fil-verita tal-erotiżmu'' B'hekk biss, skont Bataille, nistgħu nidħlu 'sovtana', imqar għall-ftit, fl-għamajjar tas-sagru. 'L-għan aħħar talerotiżmu huwa l-fużjoni… It-tifsira aħħarija tal-erotiżmu hija l-mewt, jgħidlna Bataille. Dan hu ferm 'l bogħod mid-dinja kruda tal-Markiż fejn kollox jitħabbesfil-'kamra tas-sodda'' jew wata l-iżbatri ta' Bastilja. Fil-Markiż de Sade naqraw x'jiġri meta l-bniedem jaħsel jinħakem min-niħiliżmu u jwieġeb biss bl-edoniżmu. Iżda fid-dellirji ta' Bataille naqraw, biex nislet vers mill- poeta Achille Mizzi, dwar x'jiġri 'fis-saħna tal-mument meta l-bniedem iseħħlu jbexxaq għal waqt wieħed biss il-puttiera tal-ġenna. '