Mitbugħ,stampat u pprintjat: sinonimi jew kważi-sinonimi? Introduzzjoni Ħafna jqisu t-tliet lessemi mitbugħ, stampat u pprintjat bħala l-eżempju klassiku tas-sinonimija fil-Malti. Iżda ħarsa fuq fuq lejn il-kuntesti li possibbilment jintużaw fihom dawn it-tliet lessemi diġà turi kemm aspetti komuni kif ukoll xi differenzi bejniethom.F'dan l-istudju beħsiebni nistħarreġ liema huma ttifsiriet u l-użi li jkopru bejniethom it-tliet lessemi taħt il-lenti. Minn analiżi tat-tifsira (jew tifsiriet) ta' kull lessema għal rasha, imbagħad, inkun nista' nara liema huma dawk l-użi u t-tifsiriet li għall-inqas par jew aktar jaqsmu bejniethom u liema huma dawk it-tifsiriet u l-użi li huma attribwiti biss għal kelma waħda mit-tlieta. Permezz tal-korpus se nanalizza l-kliem li l-aktar jikkolloka ma' stampat, ipprintjat, u mitbugħ għaliex spiss jiġri li l-kuntest ikun iċ-ċavetta li tiftaħ il-bieb tat-tifsir tal-kliem. Għaldaqstant f'dan l-istudju lkollokazzjonijiet se jkunu ta' għajnuna l-aktar biex jinħarġu d-differenzi fit-tifsir ta' kull waħda minn dawn it-tliet lessemi. Ħarsa lejn il-letteratura Hu u jitkellem dwar il-firxa wiesgħa tal-vokabolarju Ingliż Howard Jackson (2009:10) jinnota li bħala konsegwenza diretta tal-istorja rikka tal-Ingilterra u l-kuntatti li l-kelliema Ingliżi żviluppaw ma' kelliema ta' ilsna oħra, il-vokabolarju tal-Ingliż hu l-aktar wieħed li xorob minn sorsi differenti. Is-sottostrat huwa Anglo-Sassonu, warajh hemm saff ta' lessiku Rumanz, l-aktar Franċiż, segwit minn saff ta' Latin. Ma' dawn, imbagħad Crystal (1995:126) iżid jgħid li l-Ingliż għamel tiegħu kliem minn diversi lingwi oħra mxerrda madwar id-dinja u għadu jissellef b'dan il-mod sal-lum. Għalkemm fuq skala wisq u wisq iżgħar, hemm xi xebh mal-istorja li għadda minnha l-Malti; fis-sens li hu wkoll, b'riżultat tal-istorja li għaddiet minnha l-Gżira u l-kuntatti tal-Maltin mal-barranin li minn żmien għal żmien kienu f'pajjiżna, żviluppa saffi differenti. Brincat (2011:39) juri li ma hemmx traċċi jekk issottostrat huwiex Puniku, Latin jew Grieg, iżda s-saħħa tas-saffi l-oħra – l-Għarbi, l-Isqalli, it-Taljan u lIngliż– hija evidenti fl-oqsma kollha tal-lingwa bħall-fonoloġija, il-morfoloġija, is-sintassi u iktar u iktar illessiku. Studju li mexxa Brincat dwar il-kwantità u l-kompożizzjoni tal-lessiku Malti miġbur fid-dizzjunarju ta' Aquilina juri li 32% hu ta' nisel Għarbi, 52% mit-Taljan u l-Isqalli waqt li 6% ġej mill-Ingliż (Brincat 2006:195). Barra minn dan, il-fatt li llum il-ġurnata, kelliem normali tal-Malti f'kuntesti differenti huwa espost għal tliet lingwi – il-Malti, it-Taljan u l-Ingliż (Brincat 2011:373) – juri li l-proċess naturali taliżvilupp tal-lingwa permezz tal-kuntatti li l-kelliema tagħha jkollhom ma' lingwi oħra se jibqa' għaddej. Kemm b'riżultat tal-iżvilupp storiku tal-Malti u kemm minħabba r-relazzjonijiet tiegħu ma' lingwi oħra filpreżent, fil-qasam tal-lessiku xi drabi jiġri li f'termini Saussurejani tista' ssir referenza għall-istess signifié permezz ta' signifiants differenti u hekk allura jistgħu jintużaw forom grafiċi u fonetiċi differenti għallistess tifsira. Xi pari minn dawn magħrufa huma: jum-ġurnata; lewn-kulur; moxt-pettne; ilsien-lingwa; ilsir-skjav; sliem-paċi. Iżda jista' jkun ukoll li l-għażla tkun ferm aktar vasta. Hekk ngħidu aħna għall-idea ġenerali tal-kelma Ingliża mother bil-Malti nistgħu nużaw omm,ma, mamà, mamma, mummy u xiħa; bxara, aħbar, novità, notizja unewsukoll jaqsmu bejniethom l-istess spazju lessikali, bħalma jagħmlu wkoll, ngħidu aħna, grada, xatba, kanċell u gate. Issa hawn tqum diskussjoni kbira dwar jekk dawn is-signifiants humiex tabilħaqq jirreferu għall-istess signifiés. Imqiegħda b'mod sempliċi: ir-relazzjoni bejn il-pari ta' lessemi lewn u kulur jew moxt u pettnetista' titqiegħed fuq l-istess livell tar-relazzjoni, ngħidu anħna, bejn grada u gate jew omm u xiħa? Hemm dibattitu sħiħ dwar x'inhi sinonimija u fejn għandha titpoġġa l-linja fina ħafna bejn issinonimija,is-sinonimija assoluta u l-kważi-sinonimija jew psewdo-sinonimija. Għal Saeed (2009:65) is-sinonimi huma kelmiet differenti fonoloġikament li għandhom l-istess tifsira jew inkella tifsira qrib ħafna ta' xulxin. Madankollu jirrikonoxxi l-fatt li "true or exact synonyms are very rare" (65) u jikkwota lil Palmer (1981) li min-naħa tiegħu jinnota li s-sinonimi (kif isejħilhom hu) jitqassmu f'numru ta' parametri. Skont Collison (Ullmann:Kap 6) u miġjuba għall-Malti minn Friggieri (726) hemm disa' differenzi tipiċi bejn is-sinonimi: 1. kelma hi aktar ġenerali minn oħra (karab-beka); 2. kelma hi aktar intensa minn oħra (wissa-widdeb); 3. kelma hi aktar emottiva minn oħra (parpar-telaq); 4. kelma tista' timplika ċensura jew approvazzjoni morali (berbaq-nefaq); 5. kelma hi aktar professjonali jew teknika minn oħra (omiċidju-qtil); 6. kelma hi aktar letterarja minn oħra (ħajr-ringrazzjament); 7. kelma hi aktar kurrenti jew diskursiva minn oħra (xagħar-dliel); 8. kelma hi aktar djalettali jew lokali minn oħra (manoċċa-tajra) u 9. waħda mis-sinonimi hi meħuda mit-taħdit tat-tfal (pappa-ikel). Fid-daħla tiegħu għad-dizzjunarju tas-sinonimi Webster's New Dictionary of Synonyms (1984), l-Editur Philip B. Gove (5a) juri kif sa mill-isem stess tal-ewwel ktieb dwar is-sinonimi fl-Ingliż li ħareġ fl-1766 minn John Trusler – The Difference between Words Esteemed Synonymous – jintefa' dubju dwar kemm bosta mill-kliem li huma komunement meqjusa b'sinonimi, għalkemm ġeneralment jaqsmu t-tifsira ewlenija, ħafna drabi jkollhom sfumaturi differenti. F'din it-tradizzjoni komplew oħrajn bħal Piozzi, Perry, Taylor, Crabb, Whately, Roget, Smith, Soule u oħrajn. B'mod partikolari jispikka l-kumment ta' Whately li hi u tiftaħ dwar il-psewdo-sinonimi tgħid li dawn għandhom"sufficient resemblance of meaning to make them liable to be confounded together. Fl-istudju tagħha dwar it-tliet kelmiet ħieles, liberu u indipendenti Ellul (2014:15) tirrikonoxxili filwaqt li ttaħlit tal-lingwi jagħti lok għall-ħolqientas-sinonimi, bħal ħieles mill-Għarbi u liberu mit-Taljan, din ma hix l-unika raġuni minħabba li jista' jkun hemm ukoll qrubija kbira fit-tifsir ta' kliem li ġej mill-istess lingwa bħal liberu u indipendenti mit-Taljan. 2.2 Mitbugħ, Stampat u Pprintjat fid-dizzjunarji u t-teżawri ewlenin 2.2.1 Tebagħ Tiftixa għal tebagħfil-Maltese-English Dictionary ta' Ġużè Aquilina tirreferik għall-varjant taba' bilpartiċipju passiv mitbugħ. It-tifsira li jagħti Aquilina bl-Ingliż hija to print. Jiddefinixxi n-nom verbali tbigħ bħala printing u jorbtu mal-qasam tal-kotba bl-eżempju tbigħ il-kotba. Għan-nom verbali tal-unità tebgħa, minbarra t-tifsira aktar komuni ta' stain, mark, spot u l-bqija jagħti wkoll tifsira oħra: impression of a book. Madankollu Erin Serracino-Inglott, f'Il-Miklem Malti jwessa' aktar il-kuntest u jorbot tebagħu l-varjant taba' kemm ma' marka bil-linka fuq ħwejjeġ bħal karta, gazzetta, ktieb,drapp u l-bqija; kemm mal-fatt li ssir permezz ta' magna; kemm mal-ikkupjar ta' diversi kopji stampati minn matriċi; u kemm mal-ġbid ta' stampi, inċiżjonijiet, ritratti u l-bqija. Tiftixa għal mitbugħ turik sempliċement li hu l-partiċipju passiv ta' taba' u tirreferik għall-istess lemma. Id-Dizzjunarji Malti u Teżawru ta' Malti Mħaddem ta' Mario Serracino-Inglott jagħti dawn l-hekk imsejħa sinonimi għal tebagħ: stampa, immarka, ipprintja, ippubblika, ħalla għelm/disinn fuq drapp/gazzetta. Taħt mitbugħ, min-naħa l-oħra jagħti: maħruġ, stampat u ppubblikat; filwaqt li taħt mitbagħ jagħti: stamperija, tipografija, post fejn jistampaw kotba/gazzetti eċċ. F'It-Teżawru ta' Albert W. Agius ma hemm ebda lemma li b'xi mod għandha x'taqsam mal-għerq T-B-GĦ b'tifsira li mhix relatata mas-sens ta' stain li jagħti Aquilina. Aquilina jagħti ħames tifsiriet taħt il-lemmastampa li kollha huma pertinenti għal dan l-istudju. Dawn huma 1. print (eż. stampa kbira); 2. press (eż. libertà tal-istampa); 3. printed matter (eż. provi talistampa); 4. picture (eż. ktieb fih ħafna stampi); 5. (i) to stamp/to print (eż. stampajt ismi fuq il-bagalja), (ii) to publish/to print (eż. stampa ktieb ta' proża u ieħor ta' poeżija, (iii) to coin (eż. mela jien qed nistampahom!) Erin Serracino-Inglott jara li l-kelma stampa għandha sitt tifsiriet li jqegħedhom taħt żewġ lemmi separati: waħda fil-funzjoni ta' verb u l-oħra f'dik ta' nom. Fost it-tifsiriet li jgħoddu għal dan l-istudju hemm: 1. ħalla l-marka, l-għeliem, billi għafas fuq il-forma tagħhom wara li żelliġhom; 2. ħalla warajh makkatura tidher sewwa ta' daqqa, ħabta, ħarqa eċċ. Hawn jiddedika ftit linji biex ifisser xi idjomi bħal stampahielu u stampahielu f'moħħu; 3. inqeda bi stamperija jew pressa biex ħareġ għadd ta' kopji … ħareġ għall-bejgħ, ippubblika, xandar. Taħt it-tieni lemma ta' stampa, fejn titfisser bħala nom, imbagħad, jagħti dawn it-tifsiriet: 1. kull ħaġa stampata; il-gazzetti kollha inġenerali; il-ħruġ ta' kotba stampati; il-pubblikazzjoni; ir-reklami … 2. xbieha, kopja magħmula fuq ritratt jew pittura … 3. kull xorta ta' marka li titħalla fuq xi mkien minn daqqa, ħabta, tiċpisa eċċ. Ifisser ukoll li l-idjoma stampa fil-moħħ hija memorja li ma titħassarx. Mario Serracino-Inglott jagħti tebagħ, immarka, ipprintja, ippubblika u wkoll merrek, stigmatizza u ħalla għelm taħt stampa fil-funzjoni ta' verb. Għall-istess kelma użata bħala nom, min-naħa l-oħra, jagħti xbieha, ritratt, pittura u wkoll is-sengħa tal-istampatur; il-ġurnalisti kollha flimkien; ilgazzetti/kotba/pubblikazzjoni/reklami stampati jew għelm, marka, merk u tiċpisa. Agius ukoll jiddistingwi bejn iż-żewġ funzjonijiet tal-kelma stampa. Fost is-sinonimi li jagħti għall-funzjoni verbali hemm ipprintja, ippubblika u tebagħ flimkien ma' kliem jew espressjonijiet oħra bħal: ġibed kopji minn; ħalla għeliem/stampa fuq, ħalla xbieha fi, imprima, immarka, ippressa bil-metall. Taħt stampa filfunzjoni ta' nom, min-naħa l-oħra, jagħti atar, boll, dehra li tolqtok, figura ttimbrata, forma, għelm, inċiżjoni, illustrazzjoni, inkwatru, kopja ta', kwadru, marka, merk, pittura, rappreżentazzjoni, ritratt, sawn, tiċpisa, timbru, tpinġija u xbieha. Min-naħa l-oħra taħt il-partiċipju passiv stampat, li iżda hu jagħrfu bħala aġġettiv fil-maskil, jagħti: illustrat, imbullat, imprimat, ikkupjat, maħruġ f'għadd ta' kopji, maħruġ minn matriċi, mgħellem, miġbud, mitbugħ, immarkat, immerrek, ippubblikat u stigmatizzat. Aquilina jiddefinixxi pprintja bħala to print (eż. Kemm-il ktieb ipprintjajt?) fil-Maltese-English Dictionary.Madankollu tiftixa għal print fl-English-Maltese Dictionary tagħtik żewġ riżultati għall-istess kelma użata bħala nom u bħala verb. Fost it-tifsiriet li jagħti hemm 1. stampa, tebgħa (eż. large print: karattri kbar); 2. stampa kkupjata minn pittura … jew kopja ta' ritratt minn negattiva; 3. drapp b'xi disinn stampat (eż. a print dress: libsa b'xi disinn); 4. pubblikazzjoni stampata l-aktar gazzetta u 5. ktieb eċċ. stampat f'tiratura waħda. Jiddefinixxi wkoll numru ta' idjomi u xi kliem kompost. Taħt il-kelma-ras print fil-funzjoni ta' verb, Aquilina jagħti t-tliet kelmiet taħt il-lenti f'dan l-istudju: 1. stampa, ipprintja, tebagħ (eż. to print a book: stampa ktieb). Fost tifsiriet oħra nsibu 2. stampa bilpressa; 3. għamel ritratt minn negattiva; 4. ttrasferixxa disinn kulurit jew mhux minn fuq il-karta eċċ. għal fuq superfiċje taċ-ċeramika. Taħt il-kelma-ras printer, min-naħa l-oħra, Aquilina jagħti żewġ tifsiriet: 1. stampatur (fis-sens ta' sid stamperija) u 2. apparat li jistampa, l-aktar dak ta' mal-kompjuter. Taħt printing, imbagħad, jagħti 1. listampar (eż. the invention of printing: l-invenzjoni tal-istampar) u 2. tiratura/l-għadd ta' kopji ta' ktieb eċċ. stampati. Tiftixa għal ipprintja f'Mario Serracino-Inglott tirreferik mill-ewwel għal stampa (Ara taqsima 2.2.2 ta' dan l-istudju) filwaqt li la fit-teżawru ta' Agius u lanqas fil-miklem ta' Serracino-Inglott ma hemm ebda realizzazzjoni taz-zokk PRINT, anke jekk tal-aħħar jagħti forom ta' nisel Ingliż bħal friġġ u saħansitra bejbi. Metodoloġija It-tliet lessemianalizzatipermezz tal-korpus tal-Malti (l-MLRS)huma mitbugħ, stampat u pprintjat. Intgħażlet ir-realizzazzjoni fil-partiċipju passiv – u mhux ngħidu aħna xi parti oħra tad-diskors bħal pereżempju l-verbi teba', stampa u pprintja – kemm minħabba li l-ebda tip ta' inflessjoni tal-verb Għarbi ma titfaċċa f'tiftixa fil-korpus u kemm minħabba li tiftixa għall-verb stampa toħloq numru ta' problemi. Diffikultà minnhom hi l-istess kelma stampa tista' tintuża kemm bħala verb u kemm bħala nom. Problema oħra li tinħoloq hi li l-istess kelma tagħmel parti minn kliem kompost bħal ngħidu aħna konferenza-stampa u lampa stampa. Tiftixa għall-okkorrenzi tal-inflessjonijiet kollha ta' mitbugħ (mitbugħ, mitbugħa, mitbugħin) u ta' pprintjat(ipprintjat, ipprintjata, ipprintjati)ittella' biss 145 u 81 riżultat rispettivament. Tiftixa għallessema stampat(stampat, stampata, stampati) min-naħa l-oħra, ittella' mal-2,134 riżultat. Dan juri li dan il-partiċipju passiv hu l-aktar użat fosthom it-tlieta. Għaldaqstant se neżamina kampjun ta' 150 okkorrenza tal-partiċipju passiv stampatu hekk l-analiżi tissejjes fuq l-okkorrenzi kollha tal-partiċipju passiv Għarbi u Ingliż u fuq kampjun li jikkompara tajjeb ħafna magħhom fil-każ tal-partiċipju passiv Taljan. Minbarra li jista' jkun hemm varjanti, bħal ngħidu aħna bl-'i' tal-leħen jew mingħajrha fil-każ ta' pprintjat, it-tiftix se jsir ukoll għal kull forma oħra possibbli, u hawn qed ninkludi wkoll każijiet fejn ilpartiċipji passivi inkwistjoni ma jkunux miktuba b'mod korrett ortografikament. Ir-raġuni hija li l-forma ortografika jew fonoloġika ma taffettwa b'ebda mod is-semantika ta' lessema, dejjem jekk ikun ċar li rreferenza hi għall-istess lessema. Għaldaqstant kemm fit-tiftixiet u kemm fir-riżultati inkludejt il-forma *mitbuh iżda mhux midbuħ li tfisser xi ħaġa oħra. Din hija l-lista tal-varjanti jew kelmiet li mhumiex korretti ortografikament li fittixt għall-partiċipju passiv ipprintjat: ipprintjat/-a/-i; *iprintjat/-a/-i; printjat/-a/-i. Min-naħa l-oħra, fil-każ tal-inflessjonijiet ta' stampat, la jeżistu varjanti u lanqas jidher li hemm riżultati fil-korpus ta' kliem miktub ħażin. Bis-saħħa tal-MLRS se nara wkoll ma' liema kelmiet oħra l-aktar li jikkollokaw dawn it-tliet partiċipji passivi.Il-kliem magħżul kien dak li jaqa' taħt firxa simetrika ta' ħames kelmiet: jiġifieri fil-lista talkollokazzjonijiet hemm l-aktar kliem frekwenti li jidher ħames kelmiet qabel u ħames kelmiet wara lpartiċipju passiv mistħarreġ. Hawn ta' min insemmi li l-lista tal-kollokazzjonijiet se tingħata kollha fil-każ ta' mitbugħ u pprintjat għaliex il-kelmiet li jikkollokaw magħhom dawn il-lessemi huma relattivament ftit. Min-naħa l-oħra, tiftixa għall-kliem li jikkolloka ma' stampatittella' 3,789 kelma u għaldaqstant hawnhekk se nkun qed inġib biss l-ewwel ħamsin kelma-kontenut (eż. materjal u stampat) filwaqt li nelimina kull kelma-funzjoni li titla'(eż. jew u f'). Barra minn hekk se neżamina mill-qrib it-tifsiriet u l-użi (kollha, u tal-kampjun fil-każ ta' stampat) tal-lessemi magħżula u nikkummenta dwarhom. Bis-saħħa t'hekk imbagħad ikun jista' jidher aħjar kemm-il tifsira jaqsmu bejniethom u f'liema tifsiriet huma differenti minn xulxin dawn it-tliet lessemi u hekk wieħed ikun jista' jiġbed il-konklużjoni jekk dawn ittliet lessemi humiex sinonimi assoluti jew inkella kważi-sinonimi. Ir-riżultati li se jintwerew fit-tabellima jinkludux ċifri ta' inqas minn 0.5%. Kif jidher f'tabella 1 l-aktar lessema mifruxa u użata hija stampat b'90.7%; warajha, iżda wisq u wisq inqas popolari b'6.16% hemm pprintjat, segwita minn mitbugħ bi 3.1% biss.Dan diġà jindika lprobabbiltà li stampat għandha ferm aktar użi mil-lessemi l-oħra. Ta' min jgħid li hekk kif jidher f'tabella 2 l-inflessjoni fil-maskil mitbugħ hija l-aktar popolari. Sintattikament din issegwi nomi bħal rapport, ktieb, dokument, kliem u test. Min-naħa l-oħra l-forma talpartiċipju passiv mitbugħa tista' tintuża kemm mal-femminil u kemm mal-plural, għaldaqstant titlob analiżi aktar iddettaljata. L-okkorrenzi ta' mitbugħa, tista' tgħid jinqasmu nofs bin-nofs bejn il-femminil bi 28 okkorrenza u l-plural b'27 okkorrenza. Mitbugħa fil-femminil intuża, ngħidu aħna, ma' kopja, immaġni, pubblikazzjoni kif ukoll ma' ismijiet ta' gazzetti, novelli jew poeżiji minħabba li s-singular talġeneru rispettiv hu wkoll fil-femminil: gazzetta, novella u poeżija. Mitbugħa fil-plural, min-naħa l-oħra, intużat fost oħrajn ma'vrus, pubblikazzjonijiet, ismijiet, poeżiji u kotba. L-użu ta' mitbugħa fil-plural jitfa' dawl ġdid fuq tabella 2 għaliex issa jidher li hemm biss 28 okkorrenza ta' mitbugħa użat mal-femminil filwaqt li mitbugħa ntuża 27 darba għal mal-plural. Għaldaqstant, minkejja li mal-ewwel daqqa t'għajn lejn tabella 2 jidher li l-partiċipju passiv fil-plural mitbugħin ftit li xejn huwa użat, għal dan qed tpatti lformamitbugħa użata fil-plural. Meta tqis dan kollu ssib li forma jew oħra tal-partiċipju passiv fil-plural intużat għal 30 darba filwaqt li issa r-referenzi għal mitbugħa bħala femminil niżlu minn 55 għal 28. Tabella 3 turi li l-partiċipju passiv stampat hu l-aktar wieħed użat fost it-tliet inflessjonijiet tal-ġens b'928 okkorrenza. Sintattikament isegwi nomi bħal rapport, xogħol, ballun, librett u materjal. Min-naħa l-oħra stampati, li hija t-tieni l-aktar inflessjoni użata b'671 okkorrenza, issegwi nomi bħal kopji, ġurnali, kotba, slowgans, atti notarili u inkwatri filwaqt li stampata għandha 535 okkorrenza u tintuża, fost oħrajn ma' nomi bħal epika, karta, eseġesi, media u tbissima. Ta' min jinnota wkoll li mill-kampjun ta' 150 okkorrenza ta' stampatjidher li tista' tintuża bi tliet modi differenti: bħala partiċipju passiv (eż. materjal stampat) u bħala verb fil-femminil (eż. LaSicilia li stampatartiklu dwar l-unur …) Użu ieħor partikolari ta' stampat huwa tal-partiċipju passiv b'funzjoni nominali, fejndil-kelma tintuża wkoll bħala nom li jirreferi għal dak il-materjal kollu li b'xi mod huwa stampat. Dan l-użu jintuża esklussivament fil-qasam tal-liġi bħalma jidher, ngħidu aħna fis-sentenza: Dan l-artikolu jispjega li r-reati msemmija f'din il-liġi jsiru permezz tal-pubblikazzjoni jew tqassim f'Malta ta' stampat, ikun xi jkun il-post li minnu joriġina dak l-istampatjew bil-mezz ta' xi xandir. Madankollu xorta jidher li l-aktar użu mifrux ta' stampat huwa bħala partiċipju passiv b'147 okkorrenza minn kampjun ta' 150 (98%). L-użu ta' stampat bħala nom fir-reġistru tal-liġi jidher biss tliet darbiet filkampjun eżaminat u għalhekk jammonta għal 2%. Ta' min jinnotawkoll li l-istess kelma użata bħala verb fil-femminil ma rriżultatx darba fil-kampjun u għalhekk għall-iskop ta' dan l-istudju hija negliġibbli. Anke din l-informazzjoni titfa' dawl ġdid fuq tabella 3 għaliex issa jrid jingħad ukoll li mid-928 okkorrenza ta' stampat fl-inflessjoni tal-maskil, 2% li jammontaw għal madwar 19-il okkorrenza, għalkemm fil-forma tal-partiċipju passiv għandhom funzjoni nominali u għaldaqstant għandhom jitqiesu bħala tali. Tabella 4 turi li l-inflessjonijiet ta' pprintjat huma aktar ibbilanċjati b'21 okkorrenza minn 73 għallinflessjoni fil-maskil, 25 għall-femminil u 27 għall-plural. Hawn ukoll irid jiġi nnotat li pprintjat tista' tintuża wkoll bħala verb fil-femminil bħal ngħidu aħna L-Awtorità tad-Djar ipprintjatavviż. Minn total ta' 21 okkorrenza għal ipprintjat, madanakollu, tnejn biss kienu użati bħala verbi. Għaldaqstant, ilpersentaġġi tal-partiċipji passivi (u allura l-verbi huma esklużi) jridu jingħaddu fid-dawl ta' 71 okkorrenza bħala partiċipju passiv u jiġu hekk: 26.76% – maskil; 35.21% – femminil; 38.03% – plural.Ipprintjat tintuża l-aktar ma' nomi bħal abbozz ta' liġi, numru u materjal. Ipprintjata tintuża l-aktar ma' nomi bħal gazzetta, ċifra u kopja filwaqt li pprintjati tintuża l-aktar ma' nomi bħal rapporti, kopji u kards. Ħarsa ħafifa lejn tabelli minn 5 sa 7 turi li l-istampa hija l-aktar kuntest li fih jintużaw l-aktar it-tliet partiċipji passivi b'67.59% fil-każ ta' mitbugħ, 52.2% fil-każ ta' stampat u 42.47% fil-każ ta' pprintjati. Irriżultati ta' stampat u mitbugħ jixxiebhu ferm għaliex filwaqt li t-tieni l-aktar kuntest popolari għal stampat huwa d-dibattiti parlamentari bi 22.45%, fit-tieni post fil-każ ta' mitbugħ hemm ukoll id-dibattiti parlamentari b'9.66%: ċifra li madankollu hija identika għall-kuntest tal-internet ġenerali. Min-naħa loħra l-kuntest tal-internet ġenerali jinsab fit-tieni post b'27.4% għal ipprintjat filwaqt li għall-istess kelma fit-tielet post hemm id-dibattiti parlamentari b'26.03%. Min-naħa l-oħra l-kuntest tal-liġi jiġi fit-tielet post kemm fil-każ ta' stampat bi 15.04% u kemm fil-każ ta' mitbugħbi 8.3%. Il-kuntesti li l-aktar jokkorru fihom il-lessemi taħt il-lenti diġà jistgħu jagħtu xi indikazzjonijiet bħal ngħidu aħna mitbugħ u stampat jaf ikollhom tifsira xi ftit aktar formali minħabba l-użu tagħhom fl-oqsma li jidhru fit-tabelli t'hawn fuq. Madanakollu ma jistgħux jiġu injorati kuntesti fejn jew ma hemm ebda okkorrenza, jew l-okkorrenza hija inqas minn 0.5% (u għalhekk mhijiex rappreżentata f'tabelli 5-7), jew inkella fejn il-persentaġġi tal-okkorrenzi huma relattivament baxxi. Mitbugħ ma jokkorri ebda darba f'testi akkademiċi, mixxellanji, reliġjużi u fit-taħdit. Jintuża l-inqas fil-qasam tal-letteratura b'0.69% u filWikipedia b'4.14%. Stampat ma jintuża qatt f'testi mixxellanji filwaqt li jagħti riżultati negliġibbli ta' 0.05% fit-taħdit, 0.19% f'testi reliġjużi, 0.33% fil-Wikipedia, 0.52 f'testi letterarji, 1.08% f'testi akkademiċi u 8.15% fuq l-internet ġenerali. Ir-riżultati ta' pprintjat huma aktar skjetti. Ma jokkorri lanqas darba f'testi akkademiċi, letterarji, mixxellanji, reliġjużi, fit-taħdit u fil-Wikipedia. Ironikament l-aktar persentaġġ baxx (4.11%) jagħmel il-qasam tal-liġi r-raba' l-aktar kuntest popolari għal ipprintjat. Diskussjoni Dak li x-xjuħ tagħna ilhom is-sekli li għallmuna "Għidli ma' min tagħmilha u ngħidlek x'int" illum tlibbes libsa ifjenu qed jintuża wkoll f'oqsma bħal tas-semantika u tal-word sense disambiguation (Ara, ngħidu aħna, Kilgarrif, A. 1997).Firth (Bordag:68) japplika l-qawl għat-tifsir tal-kliem meta jgħid "You shall know a word by the company it keeps". Minbarra li jisħaq li t-tifsira ma tistax tinfatam mill-kuntest, Firth introduċa l-kunċett tal-kollokazzjoni fil-livell lessikali u ddefinieha bħala "the consistent co-occurrence of a word pair within a given (syntactical) context." Evert (2005:24)hu tal-fehma li dizzjunarju kemm monolingwi u kemm bilingwi għandu jkun għani kemm jista' jkun fil-kollokazzjonijiet biex jgħin lillkelliema mhux nattivi fil-produzzjoni tal-lingwa u dan minħabba li l-kollokazzjonijiet jagħtu dik li jsejħilha relevanza kuntrastiva u jekk il-fittiex iħares lejhom aktarx jifhem aħjar id-differenzi sottili li jkun hemm bejn it-tifsir tal-kliem. Kif rajna f'taqsima 2.2.3 Aquilina, fl-English-Maltese Dictionary iqis li stampa, ipprintja u tebagħ bħala lekwivalenti bil-Malti għal to print. Tant hu hekk li fl-eżempju li jagħti stampa ktieb maqlub għall-passiv għall-fini ta' dan l-istudju bħala ktieb stampat, it-tliet partiċipji passivi, mal-ewwel daqqa t'għajn, joqogħdu mingħajr ebda diffikultà u hekk wieħed jista' jgħid kemm ktieb stampat, kemm ktieb mitbugħ u kemm ktieb ipprintjat. Iżda analiżi aktar mill-qrib tal-kuntesti u aktar u aktar tal-kollokazzjonijiet ta' dawn it-tliet lessemi tissuġġerixxi li saħansitra hawnhekk jista' jkun hemm xi differenzi fit-tifsir. Mir-riżultati li jidhru f'tabella 1 jidher ċar li l-użu ta' stampat huwa ferm aktar mifrux (90.7%) minn dak ta' mitbugħ (3.1%) u pprintjat (6.16%) u għaldaqstant dan juri kemm it-tifsir tal-partiċipju passiv ta' nisel Taljan ikopri ferm aktar spazju lessikali. Ħaġa li tipprova dan hija n-numru kbir ta' kliem li jikkolloka ma' stampat: 351 inkluż ukoll il-kliem-funzjoni. Min-naħa l-oħra mitbugħ jikkolloka ma' 29 kelma li fosthom erbgħa biss huma kelmiet-kontenut (ktieb, direttorju, press u kopja), filwaqt li pprintjat jikkolloka ma' disa' kelmiet-funzjoni u kelma kontenut waħda: karta. Jidher biċ-ċar li pprintjat skont tabella 8 jikkolloka biss ma' karta. Madankollu ħarsa aktar mill-qrib lejn it-73 okkorrenza ta' pprintjat tissuġġerixxi li dan il-partiċipju jaqbel sintattikament ma': Gazzetta talGvern, ċifra, rapporti, kopji, karti, applikazzjoni, ċavetta, statut, OC Magazine, ritratt fuq CD, kartolina, kontijiet, voting documents, avviżi, pittura ta' San Mikiel, fuljetti, newsletter, pubblikazzjoni u teżi fost oħrajn. Interessanti immens li minkejja li pprintjat jintuża ma' pubblikazzjonijiet bħal gazzetta, fuljetti, pubblikazzjoni, magazine, newsletter u teżi ma hemmx okkorrenza waħda tal-kelma ktieb li ġie pprintjat. Dan jista' jindika li pprintjatgħandha konnotazzjoni ta' xi ħaġa li hija inqas awtorevoli jew forsi aktar volatili (u għalhekk l-unika kollokazzjoni hija ma' karta), fis-sens li tista' saħansitra taqra xi ħaġa pprintjata u tarmiha eżattament wara.Ta' min jinnota wkoll li pprintjat jintuża wkoll ma' ħwejjeġ relattivament moderni bħal ngħidu aħna ċavetta li tiftaħ il-manetti pprintjata fil-Ġermanja permezz ta' 3D printer. Il-fatt li pprintjata ntużat ukoll fil-kuntest ta' pittura ta' San Mikiel jista' jinftiehem aħjar millkuntest, fejn f'gazzetta lokali kien qed jiġi spjegat it-terminu tekniku oljografija. Mitbugħ, min-naħa l-oħra jikkolloka ma' ktieb, direttorju, press u kopja; għaldaqstant abbażi talkollokazzjonijiet diġà tidher ċara differenza sottili bejn mitbugħ u pprintjat għaliex ktieb u direttorjujintużaw kemm-il darba ma' mitbugħ u l-fatt li dawn mhumiex pubblikazzjonijiet ta' natura volatili u huma aktarx meqjusa aktar awtorevoli jkompli jsaħħaħ l-argument li pprintjat timplika volatilità u nuqqas ta' awtorevolezza. Min-naħa l-oħra, ħarsa mill-qrib lejn l-okkorrenzi tal-kelma press torbot ilpartiċipju passiv mitbugħ ma' tifsira partikolari li tingħata kemm minn Aquilina u kemm minn Erin Serracino Inglott, is-sens tat-tbigħ ta' materjal ġo stamperija. Tant hu hekk li jissemmew mill-inqas tmien stamperiji: il-Lewis Press, il-Progress Press,in-New City Press, is-St Paul's Press, il-GozoPress, il-Gutenberg Press,l-Independence Print u l-Marsa Press. Kliem ieħor li jaqbel sintattikament mal-inflessjonijiet ta' mitbugħ hu: test, inviti,kopja, materjal, kontribuzzjoni, ismijiet ta' xogħlijiet letterarji, business report, statistical review, direzzjonijiet, mapep, volum, xogħol, muniti, taħt it-titlu ta' (ippubblikat), ittra u oħrajn. Hawn ukoll jistgħu jsiru xi osservazzjonijiet. L-użu ta' nomenklaturi Ingliżi bħal business report u statistical review jimplikaw li dawn ix-xogħlijiet huma ta' ċerta importanza u serjetà; bħalma hu wkoll il-każ ta' mapep. Min-naħa l-oħra ta' min jinnota li filwaqt li pprintjat intużat ukoll ma' ċavetta li din kemm ġiet stampata bħallikieku fuq karta, fir-rigward tal-munitihemm implikat proċess aktar manwali li jrid isir bilfors fiz-zekka permezz ta' makkinarju apposta li jitbogħ fuq il-muniti. Stampat jippreżenta l-aktar firxa wiesgħa ta' kollokazzjonijiet. Kif jidher f'tabella 8 fost l-aktar kollokazzjonijiet popolari hemm materjal, ġurnaliżmu, karta, kotba, stamperija, oġġetti, kopji, gazzetta, kartolini, bolli, pubblikazzjonijiet, press, mappa, graphs, gazzetti, direttorju u media. Dawn ilkollokazzjonijiet diġà jkopru bejniethom il-wisa' lessikali li pproponejt li jokkupaw iż-żewġ partiċipji passivi l-oħra: kemm ħwejjeġ volatili u inqas awtorevoli (eż. gazzetti), kemm l-involviment ta' magni tattbigħ (eż. press imma wkoll offset u Gutenberg) u kemm pubblikazzjonijiet li jdumu ferm aktar fiċċirkolazzjoni u meqjusa bħala aktar awtorevoli (eż. ktieb, ktejjeb u direttorju). Interessanti ħafna li fit-tiftix fl-MLRS jitla' l-użu ta' stampat li xi ftit jew wisq jersaq lejn kif, ngħidu aħna, jagħtih Serracino Inglott fil-Miklem: ħalla warajh makkatura tidher sewwa ta' daqqa, ħabta, ħarqa eċċ. u dan jidher l-aktar f'artikli sportivi dwar il-futbol fil-ġurnali tant li wieqfa u mimduda huma żewġ kelmiet li jikkollokaw ma' stampat u li jindikaw li xutt tant jista' jkun b'saħħtu li jħalli l-marka fuq il-lasta lmimduda jew waħda mill-weqfin.Żgur li din hija tifsira li ma titfaċċax fil-partiċipji passivi l-oħra. Tifsira oħra ta' dan it-tip, mogħtija wkoll minn Erin Serracino Inglott, hi ta' stampahielu f'moħħu. Okkorrenza partikolari ta' dan l-użu fl-MLRS, biex nagħti eżempju hija: Dawk li rawh [il-film Ben Hur] baqgħet stampata f'moħħhom ix-xena tat-tiġrija tal-karrijiet … Konklużjoni 6.1 Ġabra fil-qosor tar-riżultati L-ewwel osservazzjoni li tista' ssir hija li l-okkorrenzi ta' mitbugħ, stampat, u pprintjatfuq l-MLRS ma jikkonfermawx it-tifsiriet kollha mogħtija fid-dizzjunarji u t-teżawri ewlenin ħlief fil-każ ta' pprintjat. Filkaż ta' stampat, fil-kampjun analizzat ma nstabet ebda okkorrenza tat-tifsira ta' stigmatizza li jagħti Mario Serracino Inglott. Lanqas ma telgħu okkorrenzi ta' atar u sawn skont it-teżawru ta' Agius. Minnaħa l-oħra nstab eżempju li ma jissemmiex b'mod dirett fid-dizzjunarji u teżawri msemmija: it-tatù bħal fl-eżempju ta' tfajla bis-salib tal-Kavallieri stampatma' wiċċha. Min-naħa l-oħra fil-każ ta' mitbugħ lokkorrenzi fl-MLRS jaqblu kollha mad-definizzjonijiet tad-dizzjunarji u s-sinonimi fit-teżawri ewlenin ħlief għall-idea ta' Erin Serracino Inglott ta' ġbid ta' stampi, inċiżjonijiet, ritratti u l-bqija. Jekk wieħed janalizza r-riżultati jsib li għalkemm xi drabi tfiġġ eċċezzjoni 'l hawn u 'l hemm hemm ċerti tendenzi li diffiċilment jiġu injorati. Konklużjonijiet dwar mitbugħ: aktarx li jintuża aktar ma' pubblikazzjonijiet ta' xeħta awtorevoli u inqas volatili, bħal ngħidu aħna kotba u direttorji; aktarx li jintuża aktar ma' xogħlijiet ta' importanza kbira bħal ngħidu aħna business plan u statistical review; huwa marbut intimament mat-tbigħ manwali fl-istamperija jew f'postijiet ta' natura simili bħal ngħidu aħna z-zekka fejn it-tbigħ isir ukoll fuq muniti. Konklużjonijiet dwar ipprintjat: aktarx li jintuża aktar ma' pubblikazzjonijiet ta' xeħta inqas awtorevoli u aktar volatili bħal karti u kontijiet; aktarx li jintuża aktar ma' gadgets moderni bħal ngħidu aħna ċavetta f'forma ta' kard. Konklużjonijiet dwar stampat: Filwaqt li stampat jinkludi t-tifsiriet kollha marbuta ma' mitbugħ u pprintjat twessa' biżżejjed lessikalment biex jinkludi wkoll użi metaforiċi bħal stampa mal-mimduda u baqgħet stampata f'moħħhom ix-xena … Din l-analiżi, għalhekk, issaħħaħ fehmiet bħal ta' Leibniz li "M'int qatt se ssib żewġ bajdiet, jew werqiet, jew żewġ ħaxixiet fi ġnien li jkunu eżatt l-istess bħal xulxin" u ta' Lyons li hu tal-fehma li "complete synonymy oflexemes is relatively rare in natural languagesand […] absolute synonymy […] is almostnonexistent" (Lyons 1981:148). Għaldaqstant, għalkemm ħafna mit-tifsiriet tat-tliet lessemi analizzati huma qrib ħafna ta' xulxin, xorta waħda kull waħda minnhom għandha l-karatteristiċi individwali tagħha u minħabba f'hekk ma jistax jingħad li mitbugħ, stampat u pprintjat huma sinonimi assoluti iżda huma kważi-sinonimi. 6.2 Spunti għal aktar riċerka Minħabba li dan hu biss studju għal assenjament u mhux xi studju eżawrjenti ma setgħux jiġu analizzati forom oħra li huma derivazzjonijiet mill-istess għerq jew zkuk. Studju simili fuq dawn il-forom jistgħu jagħtu riżultati simili jew differenti minn dawk ippreżentati f'dan l-istudju. Meta toħroġ il-verżjoni li jmiss tal-korpus tal-MLRS għandu mnejn ikun hemm aktar okkorrenzi għal mitbugħ u pprintjat u l-kampjun ta' pprintjat ikompli jissaħħaħ u għalhekk ir-riżultati jissejsu fuq bażi aktar soda.