KRISTOLOĠIJA Ġesù Kristu Nazzarenu. Min hu dan Ġesù Kristu Nazzarenu? 1. Dan hu l- Iben Uniġenitu ta' Alla l- Ħaj, li minħabba fina bnedmin u minħabba s- saħħa tagħna niżel mis- sema u bl- opra tal- Ispirtu Santu tnissel veru Alla u veru bniedem fil- ġuf purissimu ta' omm verġni. Ammen. Tifħir u glorja u benedizzjoni lil Ġesù Kristu Nazzarenu. 2. Dan hu l- kelma eterna omnipotenti ta' Alla l- Missier li biha sar kulma sar, u li mingħajrha ma sar xejn minn kulma sar. 3. Dan hu l- uniku persunaġġ divin li ġie fid- dinja miz- żerriegħa ta' David, ismu Ġesù, u li bl- għaqda tal- imħabba ġabarna lilna bnedmin aħwa tiegħu. 4. Dan hu raġel waħdieni ppredestinat veru Iben ta' Alla biex isalva l- bnedmin mid- diżgrazzja tal- mewt eterna, li fiha waqqgħathom l- għira tax- Xitan. 5. Dan hu l- Bniedem li b' għaġeb kbir umilja lilu nnifsu billi ħa forma ta' seftur filwaqt li kien egwali għal Alla l- veru u l- ħaj. 6. Dan hu Alla perfett u bniedem perfett f' persuna waħda divina li l- ħniena infinita ta' Alla bagħtet hawn fid- dinja fost ulied il- bnedmin biex bit- tagħlim u bis- sagrifiċċju tiegħu nnifsu irrikonċiljahom ma' min ħalaqhom u ħelishom mill- korla li għadha ġejja minħabba d- diżubbidjenza tal- ewwel ġenituri tagħhom, Adam u Eva. 7. Dan hu l- glorjuż Rebbieħ fuq l- għedewwa kollha ta' Alla, li bil- mewt tiegħu u bir- reżurrezzjoni tiegħu qered il- mewt tagħna u r- renju kiefer tal- giddieb, anzi ta' missier il- gidba, ix- xitan f' konfużjoni eterna. 8. Dan hu t- tieni Persuna tas- Santissima Trinità ġġenerat minn Alla l- Missier, li hu l- ewwel Persuna, u li minnhom it- tnejn jiġi l- Ispirtu Santu li hu t- tielet Persuna. 9. Dan hu t- triq, il- verità u l- ħajja. 10. Dan hu s- Sultan tal- Lhud li ġie magħruf mill- Maġi permezz tal- kewkba misterjuża li dehret fit- twelid tiegħu fl- Orjent; għalhekk marru Ġerusalemm taħt il- gwida tal- istess kewkba biex jadurawh, veru Alla u veru bniedem. 11. Dan hu wieħed mill- aħwa tagħna, u s- saċerdot tagħna, u l- avukat tagħna, u l- medjatur tagħna bnedmin quddiem Alla. 12. Dan hu l- vittma volontarja ta' dnubietna li mmeritalna l- grazzja ta' Alla. 13. Dan hu l- Ħaruf ta' Alla li jneħħi d- dnubiet tad- dinja. 14. Dan hu l- leġislatur imqiegħed mill- awtorità ta' Alla għad- dinja kollha, li bis- sapjenza infinita tiegħu ta lilna bnedmin l- importantissima liġi tal- imħabba ta' wieħed lejn l- ieħor. 15. Dan hu l- uniku Mgħallem u duttur ta' wlied il- bnedmin li għallimna bil- kelma u bl- eżempju li ngħixu bl- ispirtu tiegħu, spirtu ta' vittma lejn Alla, spirtu ta' mħabba lejn l- proxxmu, u spirtu ta' umiljazzjoni lejna nfusna biex b' hekk tassew inkunu tiegħu. 16. Dan hu l- imħallef tal- bnedmin kollha, ħajjin u mejtin, imqiegħed minn Alla biex jiġġudika t- tajbin u l- ħżiena. 17. Dan hu l- Messija mħabbar mill- Profeti li kellu jiġi fid- dinja, imwiegħed minn Alla fil- ġenna tal- art għar- rikonċiljazzjoni tal- umanità ddiżgrazzjata mal- maestà offiża ta' Alla. 18. Dan hu s- salvatur tad- dinja, għax ħadd ħliefu ma seta' jsalvana mit- telfien ta' dejjem għar- riverenza tad- dinjità divina tiegħu. 19. Dan hu l- Kristu l- maħbub minn Alla l- Missier, li bih biss jitgħaxxaq, u li min jemmen fih ikollu l- ħajja ta' dejjem, u mhu qatt veru li min jemmen fih ma jemminx ukoll kulma għallem u qal. 20. Dan hu l- Leġislatur u l- Imħallef, li ta lil ulied il- bnedmin il- maestuża liġi li jħobbu l- għedewwa tagħhom u li jagħmlu l- ġid lil min ikun għamlilhom id- deni, jekk tassew iridu jkunu wlied Alla li jtella' x- xemx tiegħu u jagħti x- xita għat- tajbin u għall- ħżiena; u li jekk ma jaħfrux minn qalbhom lil min ikun ħati għalihom, lanqas allura Alla ma jaħfer lilhom dnubiethom u jindannaw. 21. Dan hu t- tabib tal- erwieħ li ta l- unika riċetta għall- vera paċi tal- qalb fiċ- ċaħda tagħna nfusna, billi rridu dejjem dak li Alla jrid, u f' hekk biss il- fejqan u s- saħħa tagħna, altrimenti mewt eterna. 22. Dan hu r- ragħaj tal- erwieħ, u ragħaj tajjeb li ħalla ħajtu fuq is- salib għas- salvazzjoni tal- merħla tiegħu li tagħraf il- vuċi tiegħu bl- ubbidjenza għat- tagħlim tiegħu. 23. Dan hu l- ħabib taż- żgħar u ta' min hu bħalhom, infatti Hu qal: "Intom intom il- ħbieb tiegħi, jekk tħarsu dak li jiena nikkmandalkom." 24. Dan hu l- kultur tal- Liġi u tal- profeti, infatti Hu għallimna: "Il- ħwejjeġ kollha li tridu l- bnedmin jagħmlu lilkom intom ukoll agħmlu lilhom, għax din il- Liġi u l- profeti." 25. Dan hu l- istess Sapjenza ta' Alla; ċanfar infatti lil min ma semax kliemu bl- eżempju tar- reġina Saba li kienet ġiet mit- truf tal- art biex tisma' l- għerf ta' Salamun, "U ekku", qal fuqu nnifsu, "hawn jien aqwa minn Salamun." 26. Dan hu l- iljun tat- tribù ta' Ġuda, infatti tant qawwi li rebaħ lil Satana l- avversarju tiegħu. 27. Dan hu l- konsolatur, li jistedinna biex nirrikorru lejh meta mtaqqlin, mgħobbijin, imnikktin, fid- dwejjaq u fil- bżonnijiet tagħna tar- ruħ u tal- ġisem. Infatti assigura li Hu jserraħna. 28. Dan hu t- tawmaturgu speċjalista li ġibed bl- operazzjonijiet tiegħu tal- għaġeb id- dinja kollha lejh. 29. Dan hu l- fundatur tal- manjifika opra għall- glorja ta' Alla u għas- salvazzjoni tal- erwieħ, li hija l- Knisja Kattolika, veru monument ħaj mhux suġġett għall- qerda. 30. Dan hu l- uniku oġġett tal- imħabba għall- qlub li għarfuh Alla u bniedem. 31. Dan hu li rema 'l barra l- prinċep ta' din id- dinja. 32. Dan hu li bi premju tal- ubbidjenza tiegħu ġie eżaltat minn Alla, imqiegħed inkurunat bil- glorja mgħolli fuq il- kori kollha tal- anġli. 33. Dan hu l- majjistru tal- umiltà tal- qalb u tal- manswetudni bil- kelma u bl- eżempju. 34. Dan hu Dawl li ġie fid- dinja, li min jimxi fih, ma jiġġarrafx fl- ingann. 35. Dan hu Abel fil- figura maqtul minn ħuh il- poplu Lhudi minħabba l- għira. 36. Dan hu Iżakk fil- figura vittma tal- ubbidjenza, li biex itemm il- volontà ta' Alla l- Missier tiegħu ħalla ħajtu fuq is- salib. 37. Dan hu s- saċerdot Melkisedek fil- figura li offra lilu nnifsu lil Alla taħt ix- xbieha tal- ħobż u taħt ix- xbieha tal- inbid. 38. Dan hu l- ġebla li rmew il- bennejja li saret ras ir- rokna b' tant glorja. 39. Dan hu l- gwerrier li ġie fid- dinja biex jikkumbatti kontra x- xitan, l- avversarju tal- umanità, u b' vittorja glorjuża ħelisha mill- jasar tiegħu. 40. Dan hu l- ħaddiem, u iben putattiv il- ħaddiem Ġużeppi l- għarus ta' Marija. 41. Dan hu l- għani li sar fqir minħabba ħutu l- bnedmin, li stagħnew bil- ġid mill- faqar tiegħu, li minn tfulitu tgħarras mal- faqar, u dejjem bierek il- foqra tal- ispirtu. 42. Dan hu l- uniku bniedem magħruf mill- anġli, mid- demonji, mis- sema, mill- art, mill- baħar u mill- bnedmin. 43. Dan hu l- bniedem singulari, għax ħadd ma twieled bħalu minn Omm Verġni. 44. Dan hu l- persunaġġ waħdieni kbir: kbir għad- dinjità tiegħu, kbir għas- setgħa tiegħu li lilu ġiet mogħtija fis- sema u fl- art, u kbir għall- vittorji glorjużi tegħu. 45. Dan hu li għarraf lid- dinja x' inhu qżież fl- għajnejn ta' Alla, u x' inhu li jogħġob lil Alla. 46. Dan hu l- feddej tagħna li tana l- paċi tiegħu, li ħallielna fl- iskola tiegħu l- paċi, u espressament ħallihielna mhux bħalma tagħtiha d- dinja, jiġifieri permezz tal- flus u tal- pjaċiri tal- ġisem u tal- istimi, iżda bil- mezzi għalkollox kuntrarji għall- mezzi li tagħti d- dinja. 47. Dan hu l- Iben ta' Alla magħmul bniedem, tassew kbir u maestuż, li jgħodd magħmul lilu nnifsu kull ġid, kull għajnuna li nagħmlu lill- proxxmu fil- bżonn, u barra dan l- unur glorjuż, jassigura l- ġid etern bi ħlas. 48. Dan hu l- qaddis ta' Alla li fid- dinja għex fqir, u sofferenti u ddisprezzat biex jipperswadina x' jogħġob lil Alla u x' inhu ta' qżież fl- għajnejn ta' Alla. 49. Dan hu l- veru duttur tal- Liġi, li għallimna li l- imħabba ta' Alla vera u sinċiera għandha tkun b' volontà lesta biex wieħed iħalli kollox anke 'l ħajtu biex jobdi l- liġi divina. 50. Dan hu r- re tal- glorja li fid- dinja għamilha ta' seftur b' għaġeb kbir tal- iskulari tiegħu, billi ħaslilhom saqajhom. 51. Dan hu bniedem ta' Alla li għallimna nħobbu 'l Alla b' qalbna kollha, u bil- ħsieb kollu tagħna, u bil- forzi kollha tagħna u bil- ħajja kollha tagħna, u l- proxxmu tagħna bħalna nfusna. 52. Dan hu l- għadu tremendissimu tad- dnub li min jagħmlu jkun jobgħod lilu nnifsu għall- konsegwenzi waħxin tiegħu, u speċjalment li jsir ilsir tiegħu f' baħar ta' miżerji. 53. Dan hu l- imħallef ġust li jiġġudika b' tant reqqa u li jagħti lil kull bniedem skont l- opri tiegħu. 54. Dan hu l- uniku bniedem inkurunat minn Alla l- Missier fl- ogħla eżaltazzjoni li hedded li jiċħad quddiem Alla l- Missier tiegħu u quddiem l- anġli tiegħu lil min ma jkunx stqarru quddiem il- bnedmin. 55. Dan hu l- Qawwi ta' Alla, li ma beża' minn ħadd ħlief minn Alla, u eżortana biex ma nibżgħu minn ħadd ħlief minn Alla waħdu, li għandu s- setgħa li joqtol u li jitfa' fl- infern. 56. Dan hu l- Imgħallem wieħed tal- bnedmin li fih jgħammar korporalment l- Ispirtu Santu Alla. 57. Dan hu Bin il- Bniedem li f' kollox kien jixbah lill- bnedmin l- oħra kollha barra minn tliet stati fih singulari: għax Hu tnissel bl- opra mhux ta' bniedem u twieled minn Omm Verġni; għax Hu kellu żewġ naturi, ta' bniedem u ta' Alla, magħqudin flimkien darba għal dejjem f' persuna waħda divina; u għax Hu ma kienx suġġett għad- dnub. 58. Dan hu d- duttur tal- Providenza, li għamel garanzija lill- bnedmin kollha li ebda ġid ma jonqos lilhom allurmeta jobdu 'l Alla fil- Liġi Qaddisa tiegħu. 59. Dan hu l- gwerrier li ġie fid- dinja biex jikkumbatti kontra Satana, l- avversarju tal- umanità, u l- vittorja glorjuża ħelisha mill- krudil jasar tiegħu. 60. Dan hu l- persunaġġ uniku li deher oġġett ta' biża' rigward il- Maestà tiegħu b' mod sensibbli. 61. Dan hu s- Sultan tal- Paċi li fost ulied il- bnedmin għex fqir, u sofferenti u ddisprezzat biex jgħallem lil ħutu bnedmin u jipperswadihom li t- teżor tal- vera paċi mhuwiex fil- flus, lanqas fil- pjaċiri, u lanqas fl- unuri u fl- istimi. 62. Dan hu li għall- kelma tiegħu "Jiena jien", intefgħu mal- art nofs mejtin is- suldati li ġew jarrestwh fl- Ort tal- Ġetsemani. 63. Dan hu li ġie ttradut permezz ta' bewsa minn wieħed mill- appostli tiegħu, jismu Ġuda, li spiċċa ħajtu b' mewta ddiżgrazzjata. 64. Dan hu li fl- Ort tal- Ġetsmani għall- ħsieb ta' biża' fuq il- Ġustizzja ta' Alla għereq id- demm bi kwantità li ġera wkoll mal- art. 65. Dan hu li arrestat u ppreżentat quddiem is- Sommu Saċerdot Anna rċieva inġustament daqqa ta' ħarta fuq il- wiċċ venerabbli tiegħu. 66. Dan hu r- raġel tal- verità li stqarr kuraġġjożament fuqu nnifsu quddiem is- Sommu Saċerdot ta' dik is- sena, Kajfa, li kien l- Iben ta' Alla, u għalhekk ġie kkundannat ta' dagħa, għall- mewt. 67. Dan hu li ġie miċħud mill- appostlu Pietru, li fost l- appostli kollha lilu kien iħobb l- iżjed, u li malli ntebaħ bl- iżball gravi tiegħu ħareġ mill- bitħa ta' Kajfa jibki biki ta' mrar bl- indiema. 68. Dan hu l- Iljun tat- tribù ta' Ġuda, l- għerq ta' David, li waħdu seta' jiftaħ il- ktieb misterjuż u jħoll is- seba' siġilli misterjużi tiegħu. Infatti ebda kreatura ma setgħet tkun kawża li aħna nagħrfu l- misterji tas- sapjenza ta' Alla u lanqas tal- fidwa tagħna ħlief Kristu kreatura bl- unjoni ipostatika mad- divinità f' persuna waħda divina. Ħadd ħliefu ma seta' jifdi l- bniedem mid- diżgrazzja tad- dnub oriġinali. 69. Dan hu persunaġġ singulari li bħalu qatt ma deher u lanqas għad jidher – persunaġġ bniedem u Alla fl- istess ħin. 70. Dan hu l- uniku persunaġġ misterjuż fil- ġudizzji tiegħu oskuri u profondi u terribbli fil- ħsibijiet tiegħu. Infatti naqraw fl- Evanġelju li Hu ppretenda l- frott minn siġra li ma kienx iż- żmien tagħha, u għażel lil Ġuda b' appostlu tiegħu, li kien jaf li kien xitan. 71. Dan hu duttur li stqarr li d- duttrina tiegħu mhix tiegħu, iżda ta' Dak li bagħtu fid- dinja biex jgħallem. 72. Dan hu li ġie ppreżentat mill- poplu Lhudi quddiem il- gvernatur Pilatu, u akkużat ħati biex ikun ikkundannat għall- mewt. 73. Dan hu li ġie mill- gvernatur Pilatu ddikjarat pubblikament innoċenti u ġust wara l- akkużi li l- Lhud għamlu kontra tiegħu. 74. Dan hu li ġie bl- ordni ta' Pilatu fflaġellat skont l- użu tal- poplu Ruman, biex hu jeħilsu mill- mewt. 75. Dan hu li ġie żżuffjettat b' Sultan tal- Lhud, imlibbes porpra ħamra u f' idu l- leminija qasba, u b' kuruna tax- xewk fuq rasu. 76. Dan hu li mis- suldati ta' Pilatu żżuffjettat bħala sultan tal- Lhud irċieva disprezzi billi huma għarkupptejhom quddiemu sellmulu Sultan tal- Lhud, u beżqulu fuq wiċċu u sawtuh bil- ħarta. 77. Dan hu li l- gvernatur Pilatu espona lill- folla tal- Lhud mil- loġġa tiegħu hekk irridikulat b' Sultan tagħhom jgħidilhom: "Ekku l- bniedem." U l- folla tgħajjat: "Sallbu, sallbu", u Pilatu jsaqsihom: "Insallab jiena lir- re tagħkom?" U huma jweġbuh: "Aħna m' għandniex sultan ħlief lil Ċesare, u min irid ikun sultan jeħodha kontra Ċesare." 78. Dan hu li mill- poplu Lhudi ġie miċħud minn Sultan tagħhom b' verifika tal- profezija fuqu. 79. Dan hu li l- gvernatur Pilatu ħa idea fuqu li kien raġel kbir tassew, u lemaħ fil- kbarat tal- Lhud vera għira għalih, u beża' wisq meta l- Lhud qalulu li Hu għamel ruħu Alla. 80. Dan hu li l- gvernatur Pilatu għall- innoċenza ta' dan għamel il- mezzi kollha li jeħilsu mill- mewt, għax il- Lhud riduh assolutament imsallab, u għalhekk iġġudika li jitilqu fil- volontà tagħhom u tah inġustament is- sentenza tal- mewt. 81. Dan hu li ġie akkużat mil- Lhud bħala xewwiexi biex jilħaq Sultan tagħhom u għax għamel lilu nnifsu Iben ta' Alla. 82. Dan hu li fl- Ort tal- Ġetsemani ħalla lill- iskulari tiegħu l- eżempju tar- rassenjazzjoni, li kien għallem, u tal- orazzjoni biex ma jaqgħux fid- dnub. 83. Dan hu li meta l- appostli tiegħu rawh arrestat, kollha ħarbu minnu. 84. Dan hu li ħabbar fuqu nnifsu li kellu jkun f' Ġerusalemm mogħti fl- idejn tal- pagani, iżżuffjettat, ifflaġellat, u maqtul wara li jkun ifflaġellat, u li jirxoxta it- tielet jum minn mewtu, u kollox hekk sar. 85. Dan hu l- vittma magħżula minn Alla għas- sodisfazzjon tal- Ġustizzja tremendissima ta' Alla li fl- Ort tal- Ġetsemani quddiemha beda jibża' u jiddejjaq u jsewwed qalbu tant li talab irrassenjat lill- Missier etern tiegħu li jekk jista' jkun jgħaddi minnu dak il- kalċi ta' tbatija li kien tah biex jixrob. U Alla għall- maħfra tad- dnubiet tad- dinja lanqas ma ħafer lil dan l- Iben tiegħu. Hekk Alla ħabb il- bnedmin li qiegħed l- Iben waħdieni tiegħu vittma, li ma setgħetx tkun oħra għall- fidwa tagħhom. 86. Dan hu li ġie kkundannat għall- mewt bla ħtija u msammar mas- salib u miet maqtul fuqu, u midfun fil- qabar ta' Ġużeppi ta' Arimatea, skular tiegħu. 87. Dan hu li l- qabar tiegħu bi profezija kellu jkun glorjuż u tassew glorjuż sal- jum preżenti u sal- aħħar tad- dinja. Dan il- qabar ġie ssiġġillat u indukrat mill- għassiesa Lhud, u minnu magħluq ħareġ rebbieħ u mbagħad l- anġlu qaleb il- blata taħt għajnejn l- għassiesa li għall- biża' tiegħu baqgħu bħal mejtin. 88. Dan hu li fuqu l- għassiesa Lhud taw xhud li Hu kien irxoxta billi rrakkuntaw lill- kbarat tal- qassisin u lix- xjuħ tal- poplu u d- dehra tal- anġlu; għalhekk dawn taw ħafna flus lis- suldati għassiesa tal- qabar biex jgħidu li d- dixxipli tiegħu serquh meta dawn kienu reqdin. 89. Dan hu l- glorjuż Feddej tal- umanità li xtara bid- demm prezzjużissimu tiegħu. Huwa miet għal kulħadd u b' hekk sar kawża ta' salvazzjoni eterna lil dawk kollha li jobduh. 90. Dan hu l- Awtur tal- Fidi; infatti għallimna x' għandna nemmnu u x' għandna nagħmlu għas- salvazzjoni eterna li Hu mmeritalna bil- passjoni u l- mewt tiegħu. Min tassew jemmen fi Kristu, jemmen ukoll kulma għallem Kristu u lilu jobdi f' kull kmandament tiegħu. Aħna għandna nħarsu lejn dan l- Awtur tal- Fidi u lilu nimitaw fl- eżempji li tana. 91. Dan hu l- Iben il- waħdieni ta' Alla l- ħaj, li Hu biss mill- Missier; mhux magħmul, lanqas maħluq, iżda ġġenerat fl- eternità mill- istess sustanza eterna tiegħu. 92. Dan hu l- konoxxenza ta' Alla l- Missier, għalhekk jissejjaħ il- Kelma ta' Alla. 93. Dan hu li minnu jiġi l- Ispirtu Santu kif ukoll mill- Missier. L- Ispirtu Santu mhux magħmul lanqas maħluq, lanqas iġġenerat, iżda ġej minnhom it- tnejn.