Ħarġa numru 18: Marzu, 2014 miġbura minn Patrick Sammut isbaħ u bħalek jien ma narax; ruħi mingħajrek bħal fomm imbikkem li jrid jitkellem u ma jistax' (A. Cuschieri); 'Semma' leħnek ja Isien ħelu, semma' leħnek b'qawwa kbira ja Isien ħelu tal-Maltin. Jekk ma tkunx il-kelma tiegħek, Il-kwistjoni preżenti tal-għotja taċ-ċittadinanza Maltija lil min mhux Malti imma li jiflaħ iħallas il-belli liri tfakkarni fil-versi ta' Anastasju Cuschieri u Nikol Biancardi fil-poeżiji Ilsien Pajjiżi u Lill-Ilsien Malti - miktubin fl-ewwel nofs tas-seklu 20 — versi dwar l- identità vera tagħna bħala Maltin. Iċ-ċittadinanza vera ma tinxtarax bil-flus. Ċittadin Malti jista' jkun barrani, iva, imma għallinqas għandu jkollu idea tajba tal-ilsien li nitkellmu bih aħna l-Maltin (l-ilsien nazzjonali tagħna, mhux l-Ingliż), tat-tradizzjonijiet tagħna, l-istorja li missirijietna għaddew minnha. Inkellha se nkomplu ninvestu f'poplu bla imgħoddi, poplu li jgħix biss il-preżent bla ebda rispett lejn dak li għaddew minnu b'tant tbatija, determinazzjoni u sagrifiċċju missirijietna. il-pont g Basta wieħed ifakkar li waħda mill-affarijiet li teħtieġ biex issir ċittadin Amerikan - bħala eżempju — hi li tkun taf kemm taqra, titkellem u tikteb bl-ilsien nazzjonali. Hemm bżonn ukoll li jkollok għarfien tal- istorja Amerikana u anki tal-gvern li jmexxiha. Rigward iċ-ċittadinanza Awstraljana: hemm dak li jgħidulu Test taċ-Ċittadinanza li jassessja jekk dak li jkun għandux l-għarfien meħtieġ tal-Awstralja u tar- responsabbiltajiet u l-privileġġi taċ-ċittadinanza Awstraljana, u anki għarfien bażiku tal-ilsien nazzjonali ladarba l-komunikazzjoni bl-ilsien nazzjonali tgħin biex wieħed ikollu rwol iktar attiv fis-soċjetà u jgawdi kemm jista' jkun mill- edukazzjoni, ix-xogħol u l-opportunitajiet li joffri l- pajjiż. Dan biex insemmu żewġ pajjiżi biss. Minn hawn nistaqsi: iċ-ċittadini sinjuruni li se jixtru ċ-ċittadinanza Maltija se jiġu mitluba biex jinvestu wkoll f'dan it-tip ta' għarfien7 Inkella bla għarfien tal-Malti, tal-istorja ta' Malta u tal-mod kif ngħixu aħna l-Maltin x'ċittadini Maltin se jkunu7 Anki jekk jagħżlu li jikkonfinaw ruħhom ġod-dgħajjes lussużi tagħhom u jiffrekwentaw il-każinos multi-miljunarji, jew lanqas biss jersqu lejn xtutna, inħoss li jkun hemm xi ħaġa li ma taħdimx sew jekk ma jintalbux jintegraw fis-soċjetà Maltija b'mod attiv u mhux biss billi jħallsu l-belli liri. L-AĦBARIJIET Nhar is-27 ta' Novembru 2013 miet Patri Albert Sammut. Twieled f'Birkirkara fit-22 ta' Frar 1933. Wettaq l-istudji u l-ħidma tiegħu fi ħdan l-Ordni Franġiskan Konventwali li kien ħaddan fl-1950 wara li studja fil-Liċeo. Qatta' ħafna snin barra mill-gżejjer Maltin. Qatta' snin twal bħala missjunarju kemm fl-Indja kif ukoll fil- Filippini, u kien ukoll konfessur fil-Bażilika ta' San Pietru tal-Vatikan. Kien awtur ta' diversi pubblikazzjonijiet kemm ta' natura reliġjuża kif ukoll letterarja. Huwa uża diversi psewdonimi. fix- xogħlijiet letterarji bil-Malti, fosthom Ab-el Kieni, Farid il-Għamra u Raħbi l-Għarib. Ippubblika ġabriet ta' poeżiji bħal Agħdajjar (1973), Ilqugħ fil-Miġra (1974), Nixxiegħa (sitt volumi, bejn l-1970 u l-1975), u Il-Palk (żewġ volumi, 1978). Kien ukoll awtur ta' għadd kbir ta' innijiet li tkantaw fil-knejjes kif ukoll waqt ċelebrazzjonijiet reliġjużi oħrajn. FESTA TA' TALENTI ARTISTIĊI Nhar il-Ħadd, 16 ta' Frar, il-Grupp Visionr, bil- kollaborazzjoni ta' The Writers Club u One for All and All for One, organizzaw okkażjoni ta' tnedija ta' żewġ kotba fil-Grand Hotel Excelsior, fil-Furjana, bejn id-9 ta' filgħodu u t-3 ta' waranofsinhar. Iż-żewġ kotba huma Kliem Infinit, antoloġija ta' kittieba Maltin, u Bejn il-Barrakka u l-Baviera, novelli u poeżiji fuq il- Belt Valletta ta' Amanda Busuttil, Lina Brockdorff u Francis Galea, flimkien mal-artista Louise Cuschieri, u b'introduzzjoni tal-Prof. Waqt din l-okkażjoni ttellgħu wirjiet, esebizzjonijiet ta' fotografija, artiġjanat, letteratura u tpinġija, filwaqt li wieħed seta' wkoll jixtri kopji tal-kotba msemmija. Fost il-kelliema ħadu sehem Fr. Norbert Ellul Vincenti, il-Prof. Oliver Friggieri, u s-Sinjuri Mark Abdilla, Jovce Bonello, Dean Fenech, Charlene Valentina Giordimaina, Anton Grasso u Joseph Sultana. il-pont SERATA MUZIKO LETTERARJA TAL-KARNIVAL Nhar il-Ħadd, 23 ta' Frar, ittellgħet serata mużiko- letterarja tal-Karnival fil-Librerija Pubblika ta' Triq Vajringa, fir-Rabat, Għawdex. Dawk li attendew qraw xogħlijiet marbutin ma' żmien il-Karnival. Ħadu sehem ukoll il-kor tat-tfal Piccole Stelle mmexxi minn Mariella Cefai Spiteri u l-mużiċist George Camilleri. Nhar is-Sibt, 22 ta' Frar, fis-Sala Mavfair, Każin Banda San Filep, f'Ħaż-Żebbuġ, ittellgħet Lejla ta' Kommemorazzjoni f'għeluq il-250 sena mit-twelid ta' Missier l-Ilsien Malti. L-okkażjoni kienet ippresjeduta mill-Onor. Farrugia, Ministru tas-Saħħa u President Onorarju. ĦARĠA OĦRA TAR-RIVISTA TAL-POEŻIJA VERSI Għadha kemm ħarġet VERSI 2014.1, ir-rivista tal- Għaqda Poeti Maltin. Fiha wieħed isib aħbarijiet mid-dinja tal-poeżija, poeżiji b'ilsna differenti ta' poeti Maltin u barranin, għajnuniet għall-istudenti li qed jistudjaw il-poeżija fil-livelli SEC u MATSEC, intervisti ma' poeti kontemporanji, u ħafna iktar. VERSI toħroġ tliet darbiet fis-sena u wieħed jista' jirċeviha direttament id-dar. Għal kull min jixtieq iktar tagħrif jista' jikteb fl-indirizz elettroniku ghaqdapoetimaltin(Ohotmail.com —poeis- for- pedoċ FB 'Kara— ħal snin ohra, mi l-Għaqda Poeti ni Maltin flimkien —d' mal-Kunsill Lokali ta' Birkirkara U F tal mal-Moviment ŻZl 100 Thousand Poets for Change organizzat lejla Internazzjonali ta' Poeżija in s- kontemporanja ma' ġruppi hu jew għaqdiet ta' poeżija diversi minn madwar id-dinja l-ighċeda. żosti din G ie kollha li tellgħu attivitajiet ta' peetija, mużika, mima, teatru, totografija, powsters u żfin bit-tema tal-Paċi. L-AĦBARIJIET PROTESTA KONTRA L-GĦAŻLA TA' KANZUNETTA INGLIŻA GĦAĊ-ĊELEBRAZZJONIJIET MALTIN Il-Fondazzjoni Ċelebrazzjonijiet Nazzjonali Maltin għażlet il-kanzunetta famuża tal-Beatles Come Together bħala l-kanzunetta uffiċjali għall- anniversarji nazzjonali li se jiġu ċċelebrati din is- sena. Manwel Mifsud, Professur tal-Malti fl- Università ta' Malta, sostna li l-għażla ta' din il- kanzunetta hija żbaljata. Huwa spjega li meta Malta se tiċċelebra anniversarji bħall-ħelsien mill- ħakma barranija u s-sħubija fl-Unjoni Ewropea, li tinsisti fuq il-lingwi tal-pajjiżi, il-Fondazzjoni kellha opportunità biex issaħħaħ is-sens ta' għaqda billi tagħżel kanzunetta Maltija. Qal ukoll li 'inutli nitkellmu favur il-kanzunetta Maltija u mbagħad f'okkażjonijiet bħal dawn tintagħżel waħda barranija.' Wera t-tama li l-Fondazzjoni tagħraf l- iżball li għamlet u tiftaħ kompetizzjoni nazzjonali jew tagħżel kompożitur rinomat li jikteb kanzunetta bil-Malti. Prof. Mifsud saħaq li 'l- lingwa Maltija hija marbuta mal-Identità tal- Poplu', u li minkejja li għandna nkunu kuntenti bil-lingwa Ingliża, 'ma nistgħux ninsew li l-lingwa tagħna hija dik Maltija u għaldaqstant meta f'okkażjonijiet simili mmoru għal-lingwa ta' ħaddieħor inkunu mexjin fid-direzzjoni żbaljata.' L-anniversarji li se jiġu ċċelebrati matul din is-sena huma l-10 snin mis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, it- 30 sena tar-Repubblika, il-35 sena minn Jum il- Ħeslien u l-50 sena mill-Indipendenza. (sors: www.newsbook.com.mt) AWTUR IRLANDIŻ JIRBAĦ IL-GUARDIAN FIRST BOOK AWARD F'Novembru 2013 l-awtur Irlandiż Donal Rvan rebaħ dan il-Premju prestiġjuż ta' għaxart elef sterlina Ingliża bl-ewwel rumanz tiegħu The Spinning Heart. L-istorja tirrakkonta l-ġlieda ta' villaġġ rurali wara l-kollass finanzjarju fl-Irlanda. Il- Ġurija qalet li r-rumanz, għalkemm mhux twil huwa ambizzjuż fl-istruttura u devastanti fis-saħħa emozzjonali tiegħu. Ir-rumanz jieħu l-forma ta' stejjer qosra li jingħadu mill-perspettiva ta' 21 persuna differenti. Dawn il-monologi jsiru ħaġa waħda biex jesprimu għajta ta' wġigħ ta' komunità fi kriżi. Fl-imgħoddi dan il-premju IL-PREMJU TAL-POEŻIJA T.S. ELIOT JINTREBAĦ MINN SINEAD MORRISSEV Il-ġabra ta' poeżiji Parallax tal-poetessa mill- Irlanda ta' Fuq, Sinead Morrissev rebħet dan il- premju T.S. Eliot u ħadet magħha 15-il elf sterlina Ingliża. Din hija l-ħames ġabra poetika tal- poetessa minn Belfast. Fiha hi tesplora l-kelma mill-angoli kollha; dan billi tħares lejn x'jinqabad jew x'jintilef, meta waqt fiż-żmien jiġi ffissat permezz ta' ritratt, mappa, pittura u anki jigsaw. Il-Ġurija faħħret il-ġabra poetika bħala waħda ambizzjuża mil-lat politiku, storiku u personali, u semmiet ukoll l-ilsien sabiħ użat. Dan hu premju mmexxi mill-Poetrv Book Societv, u megħjun mill- grupp TS Eliot u mill-kumpanija tal-investiment Aurum. Eżempju ieħor fejn investiment u poeżija jiltaqgħu flimkien. Il-poetessa Sinċad Morrissev IMNIEDI L-KONKORS NAZZJONALI TAL-POEŻIJA GĦAT-TFAL Bħal kull sena, l-Għaqda Poeti Maltin nediet il-Konkors tal-Poeżija għall-istudenti tas-sitt sena tal-Primarja u l- ewwel sena Sekondarja (studenti ta' bejn id-disgħa u l- ħdax-il sena). L-għan ta' dan il-konkors huwa sabiex trawwem l-imħabba għall-poeżija u l-kultura sa minn età żgħira. Ir-regolamenti jistgħu jinqraw fuq is-sit tal- Għ.P.M., www.ghpm.blogspot.com il-pont a SI L-INTERVISTA Dawn huma. siltiet . minn intervista twila li Marthese Brincat kienet għamlet lil Patri Donat Spiteri OFM Cap fl-1997 fuq l-RTK. Patri Donat twieled il-Marsa fl-1922 u miet fl-2011. Anki hu huwa marbut mal-qasam: tal-ktieb għax ħadem ħafna biex iwassal fid-djar il- Bibbja permezz tal- kotba Kliem u Ħajja u Kif Tifhem il-Bibbja; mela tagħlim il-Bibbja permezz tal-ilsien Malti. Minn hawn infakkar li wieħed mill-isbaħ kotba maqlubin għall-ilsien Malti huwa Il-Bibbja ta' Patri Pietru Pawl Savdon. Dak li tieħu mill-Bibbja jiddependi minn dak li inti tagħtiha jew tieħu lejha. Mill-Bibbja nieħdu l-Kelma t'Alla, dawl għall-ħajja tagħna, il-valuri biex nagħrfu l-liġi tiegħu kif għandna nimxu. Il-Bibbja hija ktieb tal-ħajja, għalhekk ngħidulu ''Kliem il-Ħajja'. Irridu nersqu lejn dan il-ktieb l-ewwel nett b'sens ta' fidi li hija l-kelma t'Alla, umiltà u dispożizzjoni. Familja tax-xogħol. Missieri ħaddiem kwalunkwe, fis-sigaretti. Dak iż-żmien kien hawn ħafna; speċjalment il-Ħamrun ħafna kienu jaħdmu bl-idejn qabel ma bdew il-fabbriki. Kellu ditta ċkejkna tal- familja. Niftakru jobrom is-sigaretti bir-ramma u jtellgħu b'idejhom wieħed wieħed, u tfal iqasqsu t- truf u jqegħduhom fil-kaxxi. Matul it-tfulija biex kontu tilagħbu inti u ħutek2 Normali bħat-tfal l-oħrajn ta' dak iż-żmien: is-subien bil-knisja, kollha abbatini, u nilagħbu bil-quddies. Lill-bniet inqarbnuhom bil-karti bojod taparsi nies. Ma kinux jistgħu jqaddsu magħna, u xi festi. Kienu jilagħbu bil-pupi. il-pont Il-Gwerra tiftakarha2 Fil-gwerra kont novizz Għawdex. Meta dħalt fil-primarja bdejna l-Latin u t-Taljan, lingwi ġodda għalija. Apparti l-istudju kont irrid ngħin lil missieri bix-xogħol. Ta' 16-il sena dħalt fin- novizzjat, disa' snin studju. Ta' 25 sena l- Ordinazzjoni Saċerdotali fit-13 ta' Marzu 1948. Wara mort Ruma għall-istudji superjuri fejn għamilt sitt snin u ħadt l-ispeċjalizzazzjoni fit-Teoloġija u fil- Bibbja, fl-Università Gregorjana, f'Kulleġġ Internazzjonali tagħna u fl-Istituto Biblico għall- istudji tal-Bibbja. Kienet xewqa tiegħek li tkompli fuq il-Bibbja2 L-ewwel xewqa ġietni meta qrajt l-enċiklika tal- Papa Piju XII Divino Afflante Spiritu li hija magna carta tal-istudji bibliċi. Dak iż-żmien kont għadni student fit-Teoloġija hawn Malta u kienu waslu f'daqqa l-kotba u rivisti miżmumin. Dan wara l- gwerra. Ġiet f'idejja l-'Apostolico Gediz', rivista uffiċjali u ħassejt minnufih ix-xewqa għall-Bibbja. Il-Bibbja tista' teħodha letteralment7 Il-Bibbja fiha l-espressjonijiet kollha, il-forom ta' letteratura biex niftehmu li bihom jitkellmu l- bnedmin. Jeżistu xi tipi ta' għajnuniet biex tifhem il-Bibbja7 Dażgur, għandna fl-istudji tagħna. Huma kotba ta' studji tal-Bibbja, ngħidulhom prinċipji. RULES hu trattat sħiħ tal-prinċipji tal-interpretazzjoni li jgħin kif ninterpretaw il-Bibbja. Inti ġieli ktibt7 Għandek minn dawn il-kotba2 Iva, ġieli ktibt. Ħriġt il-librett Kif tifhem il-Bibbja u fih hemm elementi ta' prinċipju u ta' interpretazzjoni. Huma prinċipji komuni li jgħinu tagħraf il-kelma fiha nnifisha f'liema sens u kuntest għandha titpoġġa, xi tfisser il-kelma, x'kienet tfisser f'dak iż-żmien, x'seta' fehem biha l-awtur. Hemm ukoll prinċipji speċjali inkwantu hija l-Kelma t'Alla u tinftiehem fid-dawl tal-fidi u tat-tradizzjoni tal- Knisja. KTIEB MILL-QRIB Kav. Joe M. Attard 'Il-KANTIKU TAX-XAGĦRA' — Ġabra ta' poeżiji tal- ex Imħallef J) Cremona Fl-2012 il-Klabb Kotba Maltin ippubblika l-ktieb tal- poeżiji Il-Kantiku tax-Xagħra, li ħareġ mill-pinna tal- kittieb Għawdxi mwieled ix-Xagħra fis-6 ta' Jannar 1918, John J Cremona, magħruf għall-karriera importanti tiegħu bħala ġurist fl-oqsma sew nazzjonali kemm. internazzjonali u li fassal il-Kostituzzjoni ta' Malta. Iżda minn dak li qrajt, dan il-kumpajżan tagħna, li jien qatt ma ltqajt miegħu għalkemm illum jgħodd mal-95 sena, għamel ukoll isem sabiħ għalih u għal pajjiżna fil- Letteratura tant li wħud mill-poeżiji tiegħu ġew tradotti wkoll f'għadd ta' ilsna oħra. Ħareġ seba' kotba tal- poeżija li huma: Eliotropi (bit-Taljan fl-1937), Songbook of the South (bl- Ingliż fl-1940), Malta Malta (bl-Ingliż fl-1992), Mas-Sebħ Għasafar (bil- Malti fl-2004), Ekwinozju (bil-Malti fl-2006), Poesie-Poems-Poeżiji (fi tliet ilsna fl-2009) u l-ktieb bil-poeżiji bil-Malti Il-Kantiku tax-Xagħra (2012) li dwaru ħa ngħidu xi ħaġa hawn. Imma qabel ngħidu xi ħaġa dwar din l-aħħar pubblikazzjoni ta' dan 'il- poeta magħruf', tajjeb li tkunu tafu li John J Cremona beda l-karriera poetika tiegħu qabel il-gwerra, l- ewwel f'Malta u mbagħad f'Ruma mnejn kiseb id- Dottorat fil-Letteratura. Hemm ukoll kien jippubblika l-poeżiji tiegħu bit-Taljan f'xi wħud mill- aħjar rivisti, rebaħ darbtejn premju fil-Mostra Nazionale di Poesia Contemporanea u ġie tradott bil-Franċiż. minn Jeanne Tisseau f'la Revue Nationale ta' Brussell, li ddeskrivietu bħal wieħed mill-kapijiet tal-moviment letterarju żagħżugħ. Ta' min jgħid li l-poeżiji tiegħu (bl-Ingliż) dehru wkoll f'xi wħud mill-aħjar rivisti Ingliżi, Awstraljani u Amerikani kif ukoll kien ġie mistieden biex ikun il- poeta li jirrappreżenta lil Malta fl-Antoloġija prestiġjuża tal-English Association, Commonwealth Poems Todav, u dan lura fis-sena 1967. Dan il- poeta Xagħri kien għal bosta snin Viċi President tal- International Poetrv Societv tal-Ingilterra meta kellha bħala President tagħha lil Christopher Frv. il-pont IL-KANTIKU TAX-XAGĦRA Poeżija tiegħu kienet ġiet moqrija mill-Poet Laureate Ingliż Cecil Dav-Lewis fl-1969, u xi snin wara, fl-1992, waħda mill-poeżiji tiegħu tal-Gwerra, li iktar tard kienet ġiet ukoll immużikata minn Charles Camilleri, kienet inqrat mir-Reġina Eliżabetta t-Tieni waqt l-Inawgurazzjoni Uffiċjali tas- Siege Bell Memorial. Il-ktieb li għandna f'idejna, sponsorjat mill-Bank of Valletta, għandu biblijografija ta' Marv Samut- Tagliaferro u mżewwaq. b'pitturi ta' Luciano Micallef. L-awtur jaqsam il-poeżiji tiegħu f'erba' taqsimiet: Il-Kantiku tax-Xagħra, Rabta, Fi Pjazza Battala, u Il-Ħajja. Jinqeda b'versi liberi u maħlula u r-rima ftit li xejn tagħmel bih; tistenniex ngħidu aħna l-versi tas-sitta, tat-tmienja jew tal-ħdax, li ngħid għalija jien jinżluli għasel. Il-poeta jħossu komdu. jitkellem — mal-qarrejja tiegħu u jesprimi dak li jħoss waqt li jagħmel użu wkoll minn kliem safi u pur li bih hija għanja l-lingwa tagħna. Fit-tieni Taqsima tal-ktieb jinħass. in-nuqqas ta' martu Beatrice li issa ħallietu waħdu; Lil Marti, Eleġija għal Beatrice, Int Mort u ħallejt dellek — dan biex nagħti xi eżempji. Jidher li l-mewt ta' martu ispiratu għal għadd ta' poeżiji liriċi li ftit jeżistu bħalhom meta tqalleb il-kotba tal-poeżijal Anton Buttiġieġ ukoll jidher li l-mewt tas-sieħba kienet tatu ġewwa sew. Mill-ewwel taqsima mbagħad nixtieq nislet il-poeżija Ħija Edgar li milli nista' nifhem il-poeta tilfu meta kien għadu daqsxejn ta' tarbija. Isimgħu lill-poeta fin- nostalġija tat-tfulija: 'Lil Edgar ċkejken ħija niftakru sewwa iżda kemm kemm nafu għax miet kważi tarbija. Niftakar li fix-xemx Kien jagħfas għajnejh żoroq għax isibha wisq qawwija iżda b'dan kollu kien jidħkilha, kien KTIEB MILL-QRIB (minn paġna5) jitkaxkar fl-art jistagħġeb bin-nemel jiġru mgħaġġla geġwiġija, kien jilgħab mal-qattus sakemm jigirfu, kien jorqod dritt wara l-avemarija jitbissem joħlom b'ħafna ħlejjaq oħra li jittawlulu minn wara l-purtieri sakemm ħaduh ġo karru miżbugħ abjad b'anġlu żgħir ikrah waħx fuq kull waħda mill-erba' Naħseb li dan huwa eżempju tal-poeżija moderna f'Malta li ħiereġ mill-pinna ta' kittieb li kiser sewwa d-disgħin. Kif jistqarr l-istudjuż u kritiku Charles Briffa, 'jekk il-ġrajja legali ta' pajjiżna turi l-kobor ta' Cremona bħala figura pubblika, il-kritika letterarja trid tispjegah bħala bniedem sensittiv…. l-ex imħallef ifittex iċ-ċarezza fl-espressjoni billi jinqeda bi xbihat preċiżi bħala elementi bażiċi'. Jien mhux se noqgħod nikkummenta fuq kull taqsima tal-ktieb għax inkella ntawwal ħafna; inħalli għalikom li taqrawh u taraw x'hemm mistur bejn il-versi ta' dan il-kittieb Għawdxi mgħobbi bis-snin u bl- esperjenza tal-ħajja. Nagħlaq dawn il-kelmtejn billi nissellef xi ftit minn dak li kiteb dwaru l-awtur u kittieb Victor Fenech: 'John J Cremona jibqa' magħruf għall-ħajja professjonali tiegħu. Kien Prim Imħallef u Viċi President tal-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal- Bniedem. Huwa wkoll il-bniedem li fassal il- Kostituzzjoni l-ġdida meta Malta kisbet l- Indipendenza mir-Renju Unit fl-1964 u anki l-awtur ta' għadd ta' pubblikazzjonijiet ta' xejra kostituzzjonali. Imma Cremona huwa wkoll poeta tal-ogħla grad, poeta pur fi tliet lingwi (Taljan, Ingliż u Malti) u surmast f'kull waħda minnhom. ' Il-kittieb Żebbuġi li m'għadux magħna, Frans Sammut, lil John J Cremona jsejjaħlu Missier il- poetika Maltija moderna. il-pont L-GĦAJTA TA' VIKRAM SETH FAVUR IL-KOMUNITÀ LGBT FI NEW DELHI Il-komunità LGBT uriet kemm rabja kif ukoll diżappunt wara li l-Qorti Suprema fi New Delhi, fl- Indja, irrifjutat li tirrevedi l-verdett li jikkriminalizza s-sess omosesswali f'Jannar li għadda. Il-kittieb u poeta Vikram Seth ukoll esprima permezz tal- poeżija d-dwejjaq tal-komunità LGBT f'rabta ma' din id-deċiżjoni min-naħa tal-Qorti Suprema rigward id-drittijiet tal-omosesswali. Membri tal- LGBT organizzaw mixja għad-dawl tax-xemgħat f'Jantar Mantar u ħalfu li se jkomplu l-ġlieda favur id-drittijiet tagħhom. L-attivista gav, Mohnish Malhorta, sostna li huwa d-dover tal-Qorti Suprema li tipproteġi d-drittijiet fundamentali ta' kull ċittadin. Il-poeżija ta' Vikram Seth hi din: Vikram Seth twieled fl-20 ta' Ġunju 1952, f'Kolkata, fl-Indja. Kiteb rumanzi, poeżiji, kitba tal-vjaġġ, letteratura għat-tfal u anki bijografija. Fost ir- rumanzi tiegħu The Golden Gate (1986), A Suitable Bov (1993) u An Equal Music (1999). IL-POEŻIJI BIĊĊA SILĠ Għalkemm is-snin għaddew bil-gzuz u wiċċha ddendel u xagħarha bjad jiġu mumenti; u kif ma tafx tiġi lejk tersaq u b'idejha sħan rasek inżommlok …. biex fuq moħħok tmellsek b'xufftejha u lilek tbus. Biex dil-ħlewwa li nibtet ġo fiha lilek tgħaddiha qabel ma tgħib u tmut. U kif tmiss miegħek jiksħu xufftejha jibbiesu jdejha; jitkemmxu u jikriehul Flok ħarsa jew mossa li tkattar dil-benna issib kesħa li twebbes il-qlubl Minn ħdejk 'il bogħod tersaq imriegħda u maħsuda taqa' u tiżżerżaq, f'elf biċċa miksural Titfarrak, tinħall, u tispiċċa fix-xejni il-pont a SI MING GUO ĦAJKU Żiffa fuq ramla maħsula b'raġġ dehbieni. Għodwa xitwija. Ġidra fuq sedja u basal żewġ ringieli. Avviż ġo Malta għall-poplu tagħha Malti… bl-Ingliż imwassal. In-nannu daħal b'lajma waqtli t-tfal ħarbu. ANSELM SCIBERRAS (minn Umbrelel tal-Karti) Nimxu id f'id, jien u int, lejn ix-xifer. U arana naqbżu mill-irdum għal isfel. U arana neżlin, b'għajnejna mitbuqin. Bla biża' li se nitilfu xiħaġa. Bla barxa, mingħajr selħa, bla mimsusin mill-ħażen tad-dinja, mill-għajb tal-bnedmin. Insibu lill-anġli fid-dawl imgħargħrin, hemm, hemm isfelnett, b'dirgħajhom miftuħin, iroddulna merħba, jilqgħuna henjin, raġel u tifla li jħobbu lil xulxin. MINN FUQ L-IXKAFFA JASMINA — POEŻIJI ta' Carmel Scicluna, 2013. Din hija ġabra ta' 86 poeżija li tinfirex fuq 263 paġna u tinqasam f'ħames partijiet: Jasmina; Pentimento; Krib kiebi mill-art; Il-kalċi qiegħed ifur; u Uħud mill-versi bikrin (1989-1998). Il-ktieb għandu żewġ studji kritiċi tal-Prof. Oliver Friggieri dwar il-poeżiji ta' Carmel Scicluna. Fuq wara wieħed isib studji kritiċi oħrajn mill-pinna tal-Prof. Charles Briffa dwar ir-rumanz ta' Scicluna stess, Barnev l-Ispiżjar (2012), ta' Patrick Sammut (dwar Barnev l-Ispiżjar ukoll), u silta mir-rumanz Ossessjoni, rebbieħ tal- Ewwel Premju f'Konkors Letteratura għaż-Żgħażagħ (2011-2012). Fi kliem Friggieri dik ta' Scicluna hi ''poeżija ta' indirizz, esperjenza verbali fil-vokattiv mill-bidu sal- aħħar. Il-poeta qiegħed jitkellem miegħu nnifsu imma bis-saħħa ta' udjenza ideali, interjuri, rappreżentata f'figura femminili.' Jasmina jinsab imqassam fil-libreriji pubbliċi. UMBRELEL TAL-KARTI— ĠABRA TA' ĦAJKU U SENRIJU ta' Anselm Sciberras, 2013. Hawn Anselm Sciberras qed jippreżenta l-ewwel ġabra tiegħu ta' poeżiji (177 b'kollox) fi stil Ġappuniż ta' ħajku u senriju. L-attenzjoni tingħata kollha kemm hi lin- natura u lill-ħajja tal-bniedem. Fil-konċiżjoni tagħhom dawn il-versi jgħinu lill-qarrej jinġibed lejn id-dettalji misluta u fl-istess ħin jirrifletti dwarhom. Skont il-Prof. Oliver Friggieri, Sciberras ''jirriviżita daqskemm jimraħ waħdu, jirrifletti u jiddeskrivi, jikkritika u jfaħħar, dejjem b'ton ħlejju, b'mewġa ritmika soda, b'kelma mirquma, u b'serjetà li tinħass fl-isfond anki f'waqtiet kemmxejn ċajtiera. ' Il-ktieb għandu daħla Umbrelel tal-Karti kritika ta' Dr Terence Portelli li jikteb, fost oħrajn: 'iIl-ħajku ta' Anselm Sciberras 7 ll a jolqtok mill-ewwel għad-delikatezza tiegħu. Il-poeta jaf jinkwadra b'ħila mument partikulari hekk li kieku ma jkunx hu li jikkristallizzah fil-kliem u fiż-żmien, jibqa' għaddeju jintesa.' L-IMĦABBA TAL-ISTILLA POLARI - POEŻIJI ROMANTIĊI ta' Vana Psaila, 2013. L-awtriċi żagħżugħa, li twieldet fis-Siberja imma ilha disa' snin tgħix f'Malta, issejjaħ lil dan il-ktejjeb souvenir poetiku. Jiġbor fih 11-il poeżija li hija kitbet direttament bil- Malti. Vana Psaila llum tgħid li l-Malti għaliha sar it-tieni Isien nattiv tagħha. F'dawn l- aħħar snin hija saret membru tal-Għaqda Poeti Maltin u hija frekwentatriċi attiva billi taqra regolarment il-versi tagħha bil-Malti waqt il-Lejliet ta' Poeżija li din l- Għaqda torganizza regolarment matul is-sena. Dak li joħroġ mill-versi f'din il-ġabra L-IMĦABBA TAL-ISTILLA POLARI hu leħen romantiku għall-aħħar, imma anki riflessiv, nostalġiku, melankoniku, xi JA kin drabi saħansitra ironiku. Toħroġ ċara l-imħabba tagħha lejn l-ilsien Malti kemm fit- tħaddim meqjus ta' dan ilsienna kif ukoll f'poeżija bħal Lill-Prof. AŻ Vana Psaila tissaħħar f'kuntatt mal-qamar, tapprezza s-sbuħija tax-xemx u l-baħar li jżejnu l-gżejjer Maltin, tiddjaloga ma' preżenza inviżibbli, u ma taħfirhiex lill-plejboj Mediterranju.