Apparti l-ftit studenti postsekondarji u universitarji li studjaw jew li qed jistudjaw illetteratura Franċiża naħseb li ftit huma l-qarrejja Maltin li semgħu b'Alain-Fournier, l-awtur ta' Le Grand Meaulnes, li b'xorti ħażina għal-letteratura Franċiża u dik dinjija kellu jtemm ħajtu ħesrem u traġikament fl-età ta' 27 sena fil-kamp tal-battalja matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. Id-deċiżjoni li nittraduċi dan ir-rumanz għall-Malti ħadtha madwar għoxrin sena ilu meta hu kien jagħmel parti mit-taqsima tal-letteratura tas-sillabu għall-Matrikola Avvanzata tal-eżami tal-Franċiż. Fattur ieħor importanti għala ħadt din id-deċiżjoni kien li hu kien ukoll l-ewwel ktieb tal-letteratura Franċiża li għallimt fil-livell postsekondarju, għalkemm din ma kenitx lewwel darba li ltqajt mal-awtur, billi snin qabel bħala student niftakar eżattament li fl-eżami tal-Matrikola Avvanzata, li fih kienet għadha ssir it-traduzzjoni, kellna nittraduċu silta minnu għall-Ingliż. Kien hemm żmien meta kont waqaft naħdem fuq it-traduzzjoni ta' dan ir-rumanz billi kont qed naqta' qalbi li xi darba nispiċċah minħabba impenji oħra li ftit li xejn ħallewli ħin għalih. Madankollu, iddeċidejt li nkompli nittraduċih billi nemmen li t-traduzzjoni ta' kitbiet letterarji minn lingwi barranin għall-Malti żżid l-għażla, li għadha kemxejn limitata, għallqarrej li jħobb jaqra bil-Malti. Għalhekk ix-xewqa tiegħi b'din it-traduzzjoni hi li nkompli nżid mal-għadd ta' xogħlijiet letterarji tradotti għall-Malti minn diversi lingwi barranin f'dawn l-aħħar deċennji minn tradutturi bħal Toni Aquilina, Charles Briffa, Alfred Palma, Paul Sammut, Pietru Pawl Saydon, Karmenu Vassallo, Victor Xuereb u oħrajn, tradutturi li taw jew qed jagħtu kontribut enormi u fejjiedi lill-ilsien Malti u fuq kollox lil-letteratura lokali għax għal diversi raġunijiet, kif isostnu bosta teoristi tat-traduzzjoni, il-letteratura tradotta fl-aħħar mill-aħħar tispiċċa ssir parti integrali mil-letteratura lokali avolja l-oriġini tagħha tkun lil hinn mill-fruntieri nazzjonali u kulturali tal-lingwa li fiha ssir it-traduzzjoni. Liema qarrej, ikun ta' liema pajjiż ikun, ma jħossx il-kotba sagri bħala parti mil-letteratura ta' pajjiżu? Jew liema studjuż tal-letteratura ma jqisx bħala seminali l-epiċi Griegi li disgħa u disgħin fil-mija llum il-ġurnata jinqraw biss minn sorsi tradotti? Meta fl-Ewropa l-lingwi vernakulari ħadu post il-Latin bdiet mewġa ta' traduzzjonijiet tal- Bibbja u ta' xogħlijiet klassiċi lejn u bejn il-lingwi tal-popli Ewropej. Għalhekk, filwaqt li flIngliż, il-Franċiż, il-Ġermaniż u t-Taljan, biex insemmu biss xi wħud mil-lingwi ewlenin, ilproċess ta' traduzzjoni beda sekli ilu, fil-Malti dan għadu nistgħu ngħidu fil-fażi bikrija jew embrijonika tiegħu. Biżżejjed wieħed jinnota li l-verżjoni integrali tal-Bibbja bil-Malti tradotta minn Saydon kellha tistenna sal-1965 biex tkun ippubblikata f'volum wieħed meta bl-Ingliż il-King James Bible tlestiet fl-1568. Filwaqt li biex ikollna bi lsien pajjiżna l-epiċi Omeriċi (L-Ilijade u L-Odissea) u l-epika Latina ta' Virġilju (L-Enejde) kellna nistennew salaħħar tas-seklu għoxrin mentri, biex inkomplu bl-eżempju fl-Ingliż, George Chapman ippubblika l-verżjoni tiegħu tax-xogħlijiet ta' Omeru fl-1616. Meta l-Grieg u speċjalment il-Latin ma baqgħux jintużaw bħala lingwi franki, li bihom kellu jsir it-tagħlim, inħolqu kurrenti ta' traduzzjonijiet bejn il-lingwi prinċipali Ewropej. B'hekk ma damitx ma nħasset il-ħtieġa li tissawwar progressivament industrija sħiħa ta' traduzzjoni. Nistgħu għalhekk ngħidu li l-iskop tat-tagħlim wassal finalment għall-kummerċjalizzazzjoni tat-traduzzjoni li, fortunatament jew sfortunatament, ta' spiss illum il-ġurnata hi l-aktar fattur importanti biex ktieb, kemm xjentifiku jew letterarju, jiġi tradott f'lingwi barranin. Biżżejjed wieħed iħares lejn u jieħu bħala eżempju t-traduzzjonijiet reċenti għal bosta lingwi tattriloġija ta' J.R.R. Tolkien wara s-suċċess li kellu l-iffilmjar ta' Lord of the Rings. F'lingwi bħat-Taljan u l-Franċiż li għandhom tradizzjoni qawwija ta' traduzzjonijiet ta' xogħlijiet letterarji speċjalment ta' kotba Ingliżi, ix-xogħol ta' Tolkien kien ġie tradott bit-Taljan bejn l1967 u l-1970 minn Vittoria Alliata di Villafranca bl-isem ta' Il Signore degli Anelli u bilFranċiż bejn l-1972 u l-1973 minn Francis Ledoux bit-titlu Le Seigneur des Anneaux. Ċertament dawn iż-żewġ traduzzjonijiet saru mingħajr l-aspettattivi u l-interessi kummerċjali li wasslu għat-traduzzjonijiet reċenti f'lingwi oħrajn b'riżultat tas-suċċess kbir li kellu l-film tad-direttur Peter Jackson. F'Malta, il-limitazzjoni tas-suq tal-kotba bil-Malti li minħabba ddaqs tal-popolazzjoni u l-bilingwiżmu essenzjalment se tibqa' perenni, żgur li l-interess kummerċjali mhux il-fattur ewlieni li jiddetermina għandhiex issir traduzzjoni ta' ktieb jew le. Għalhekk, ħafna drabi jirriżulta li l-għażla tat-traduzzjoni kemm letterarja jew xjentifika għas-suq lokali tiddependi l-aktar fuq il-gosti tat-traduttur innifsu. Hu impossibbli li wieħed jaħkem il-lingwi kollha li jeżistu jew li eżistew; għalhekk ittraduzzjoni, billi tneħħi l-ostakoli lingwistiċi, isservi ta' muftieħ li jiftaħ ix-xatba biex jiddakkar il-ġnien letterarju dinji. Marcel Proust, il-ġgant tal-letteratura Franċiża tal-bidu tasseklu għoxrin, jammetti li l-aktar ktieb li influwenzah kien Mill on the Floss ta' George Eliot, ktieb li kien jemozzjonah u li hu kien jgħaddi ż-żmien jittraduċi flimkien ma' ommu qabel ma kien biss għad ħolom li jikteb À la recherche du temps perdu. Dan l-eżempju juri li lletteratura ma għandhiex fruntieri fissi; għal din ir-raġuni toriġina minn fejn toriġina hi tħalli influwenza fuq kittieba oħrajn li jappartjenu għal-lingwi differenti. Mela, jekk il-kittieb Malti jrid jilħaq il-livell tal-kittieba barranin ma jistax jiddependi biss fuq il-kreattività artistika li jitwieled biha iżda jeħtieġlu wkoll jibni l-intertestwalità personali tiegħu billi jaqra bla hedu u jistruwixxi lilu nnifsu fil-letteratura lokali u dinjija – f'din tal-aħħar mhux biss bil-lingwi oriġnali iżda wkoll fejn mhux kapaċi jagħmel dan u fejn dan hu possibbli bi traduzzjonijiet ta' xogħlijiet letterarji bil-Malti. B'hekk l-intertestwalità akkwistata mill-qari personali tisqi lkitba tal-awtur kemm minn xogħlijiet letterarji bil-Malti u b'lingwi barranin li kapaċi jaqra bihom kif ukoll minn xogħlijiet barranin b'lingwi oħrajn li ma għandux għarfien tagħhom u li bis-saħħa tat-traduzzjoni jkunu ġew adottati mill-Malti. Ta' min isemmi wkoll li barra milli tintroduċi fil-Malti forom u stili ta' kitba ġodda kemm fil-proża kif ukoll fil-poeżija, ittraduzzjoni tippreżerva l-idjoma u l-vokabularju Malti u toħloq terminoloġija ġdida f'diversi livelli li bl-użu tiddaħħal kemm fil-lingwa ħalli jonqsu n-nuqqasijiet lessikali kif ukoll fiddizzjunarji Maltin meta dawn jiġu aġġornati. Iż-żieda ta' rumanz ieħor Franċiż bħal Meaulnes it-Twil ma' rumanzi oħrajn barranin li jistgħu jinqraw bil-Malti għandha għalhekk isservi biex jissaħħu l-ideal u l-mira li bħala Maltin, safejn hu possibbli, ma jkollniex bżonn nirreferu għal traduzzjonijiet b'lingwi oħrajn ta' xogħlijiet letterarji li m'aħniex kapaċi naqraw bil-lingwa oriġinali. Personalment, billi sfortunatament ma nafx il-Grieg Klassiku mhux biss ħadt gost naqra L-Ilijade u L-Odissea bil-Malti bħalma kont ħadt gost naqrahom bl-Ingliż u b'diversi lingwi oħrajn, iżda ħassejtni tassew kburi li fl-aħħar stajt naqrahom ukoll bi lsien twelidi. Xi ħaġa li għamilt għal darba darbtejn u li biħsiebni nkompli nagħmel. Żgur li hu ta' vantaġġ kbir għalina li jkollna fuq lixkafef tal-kotba tagħna l-akbar għadd possibbli ta' xogħlijiet letterarji dinjin ewlenin billingwa nazzjonali. Mhux faċli imma l-anqas ma hu impossibbli li jintlaħaq ideal ta' din ixxorta u biex dan verament isir bosta tradutturi oħrajn jeħtiġilhom ixammru kmiemhom. Għalhekk, kull meta jiżdied ktieb ieħor tradott bil-Malti mal-għadd li diġà ġew tradotti tkun donnha qed tintefa' ċagħka oħra li timla dan il-vojt immens li għadu jeżisti u jinħass minna li tassew ngħożżu lsien pajjiżna u li lesti ninvestu fih kemm il-ħin kif ukoll il-kapaċitajiet intellettwali tagħna. L-istorja tar-rumanz Le Grand Meaulnes li bil-Malti kif jidher fil-qoxra qed nittraduċih bħala Meaulnes it-Twil issib il-ġenesi tagħha f'ħajjet l-awtur stess. Fil-fatt uħud mill-kritiċi jqisu dan ir-rumanz bħala l-aktar rumanz awtobijografiku fil-letteratura Franċiża saħansitra anki meta jitqabbel max-xogħol monumentali ta' À la recherche du temps perdu ta' Proust. Ilpożizzjoni tagħhom f'dan ir-rigward hi bbażata fuq il-fatt li n-narrattiva, il-persunaġġi, illokalitajiet u saħansitra ċertu diskors li niltaqgħu miegħu fir-rumanz, ilkoll isibu b'xi mod jew ieħor l-oriġini tagħhom fil-ħajja qasira tal-awtur innifsu. Biżżejjed wieħed isemmi li ttliet persunaġġi prinċipali François Seurel, Augustin Meaulnes (fit-traduzzjoni Wistin Meaulnes) u Frantz de Galais mhumiex ħlief riflessjonijiet tal-karattru ta' Alain-Fournier innifsu. Filwaqt li l-persunaġġ ta' Yvonne de Galais hu msejjes fuq Yvonne de Quiévrecourt li Alain-Fournier kien raha għall-ewwel darba f'Pariġi u li kien kellimha darba biss qabel ma żżewġet lil ħaddieħor. Yvonne infatwatu għall-kumplament ta' ħajtu bi mħabba li ma setax jeħles minnha ħlief billi joħloq il-persunaġġ fittizju tagħha fl-uniku rumanz li laħaq kiteb. Nistgħu ngħidu mingħajr tlaqliq ta' xjen li l-passjoni li Alain-Fournier kellu għal Yvonne de Quiévrecourt qanqlet fih il-muża li wasslitu biex niseġ il-ġrajja ta' Meaulnes it-Twil. B'xi ftit eċċezzjonijiet il-persunaġġi l-oħrajn kollha, ibda mis-Sur Seurel u spiċċa fl-aktar wieħed sekondarju, ilkoll kemm huma jikkorrispondu ma' persuni li kienu jagħmlu parti minn ħajjet l-awtur. L-istess bħall-persunaġġi, il-ġeografija li tinsab fir-rumanz hi simetrikament imfassla fuq dik ta' ħajjet l-awtur li minħabba l-ossessjoni nostalġika li kellu lejn tfulitu u żgħoritu rnexxielu joħloq illużjoni li biha kisser il-konfini li jeżistu bejn ir-realtà u d-dinja immaġinarja. Hu u jaqra Meaulnes it-Twil il-qarrej forsi jista' jitqarraq billi jieħu l-impressjoni li r-rumanz mhux ħlief sempliċi rakkont ta' avventuri li seħħew f'dinja immaġinarja. Madankollu, jekk hu jfittex u jinteressa ruħu fil-ħajja tal-awtur u fl-istess waqt joqgħod attent għal dak li jkun qed jaqra għandu jinduna kemm dan ir-rumanz, fejn id-dinja reali tingħaġen mad-dinja mistħajla, jista' joffrilu ħafna aktar x'jomgħod milli jidher. Jeżistu fih għaldaqstant bosta temi profondi li Robert Gibson, wieħed mill-istudjużi ewlenin ta' Alain-Fournier, jelabora dwarhom. Fost dawn it-temi hemm dawk tat-tfulija, tan-nostalġija, tad-differenza bejn être u paraître (dak li jidher u dak li hu mistħajjel), il-ħbiberija, is-simboliżmi li joriġinaw millideali li kellu l-awtur fost ħwejjeġ oħra tal-kampanja u tal-baħar, it-tema tal-ħarba, u mhux anqas minnhom it-temi tal-mewt u tat-tbatija li jfakkru lill-qarrej li l-ħajja ta' spiss, kif jgħid il-Malti, mhix ħlief boqqa ħelwa u bettija morr. Il-karattri li niltaqgħu magħhom fir-rumanz ilkoll għandhom sa ċertu punt l-idjosinkraziji tagħhom li jiddistingwuhom minn xulxin, iżda meta wieħed janalizzahom jiskopri li għemilhom u l-ħolqien tagħhom jirriżulta kemm millimmaġinazzjoni tal-awtur kif wkoll minn ħajtu; mill-va et viens (iċ-ċaqliq minn naħa għal oħra) li dan joħloq bejn l-immaġinarju u dak li hu minnu biex b'hekk b'dan iċ-ċaqliq il-qarrej kontinwament jgħaddi minn dinja konkreta għal waħda ta' fantasija misterjuża. Fir-rumanz it-tema tat-tfulija, li Alain-Fournier jassoċjaha mal-istat idilliku tal-Ġenna talArt/l-Arkadja/l-Utopja, li ladarba jintilef ma jistax jerġa' jiġi akkwistat lura, hi l-aktar waħda b'saħħitha. B'hekk fir-rumanz tinħoloq atmosfera ta' nostalġija misterjuża u stramba b'effetti mistiċi fejn simbolikament l-adolexxenza toqtol l-innoċenza u s-safa li jikkaratterizzaw ittfulija. Hu u jaqra r-rumanz il-qarrej iħoss ukoll l-effett taċ-ċiklu tal-ħajja fejn it-tfulija, iżżgħorija jitqiesu bħar-rebbiegħa, is-sajf li fl-aħħar mill-aħħar iwasslu għall-ħarifa,ix-xitwa li jeqirdu kollox iżda li paradossalment jerġgħu jwasslu għal bidu ġdid tal-istess ritwal tależistenza tal-bniedem u tan-natura. Il-kriżi spiritwali li l-awtur kien għaddej minnha matul iż-żmien li fih dam jikteb ir-rumanz tinħass ukoll fit-tfittxija għas-sens tal-ħajja li wara li tgħaddik minn dar is-sliema, l-istat utopiku, toħorġok minnha bit-telf tal-innoċenza u s-safa li tagħmel x'tagħmel qatt ma tista' terġa' takkwistahom lura f'din il-ħajja. Forsi l-memorja biss għandha s-saħħa li treġġa' lura larloġġ lejn dan l-istat ta' perfezzjoni; però, it-treġġigħ lura tiegħu mill-memorja finalment mhux ħlief illużjoni li tgħatti l-aspett lineari u irriversibbli taż-żmien u li fil-proċess toħloq sens ta' nostalġija maġika mimlija lacrymae rerum għall-imgħoddi mitluf li jwassal miegħu ttelf tal-innoċenza u s-safa tat-tfulija. Ma' dan l-aspett tar-rumanz wieħed irid iżid u jżomm quddiem għajnejh it-tema tal-mors et fatum (il-mewt u d-destin) li l-iskop tagħha hu li ġġiegħel lill-qarrej jirrifletti dwar is-sens u t-tifsira tal-ħajja. F'Meaulnes it-Twil jinħass sew l-isfruttament tal-intertestwalità mill-awtur. Din tirriżulta minħabba li Alain-Fournier innifsu kien qarrej prolifiku. Fl-awtur żagħżugħ li kien għadu qed jesperimenta bl-istil letterarju tiegħu jinsabu traċċi u jinħassu sew l-influwenzi ta' awturi li kienu stabbiliti fosthom André Gide (id-djarju ta' Meaulnes fl-aħħar tar-rumanż jixbah liddjarju ta' Alissa f'La Porte étroite), Dostoevsky (l-attitudni lejn l-hena fiż-żwieġ li għandhom Meaulnes u Frantz tixbah lil dik tal-eroj epilettiku ta' L-Idjota), u Victor Hugo (l-azzjoni melodrammatika li ġġiegħel lil Meaulnes josserva l-ħalfa li jkun ta lil Frantz mhix ħlief l-eku ta' dak li niltaqgħu miegħu fid-dramm romantiku Hernani li ttalla' għall-ewwel darba minn Hugo fl-1830). Mhux eskluż ukoll li Alain-Fournier, li kien midħla u influwenzat mill-kitba tal-filosfu Kattoliku Blaise Pascal u tax-xogħlijiet ta' Paul Claudel, l-esponent ewlieni taddramm Kattoliku Franċiż tas-seklu għoxrin, seta' waqa' wkoll matul il-kriżi spiritwali tiegħu taħt l-influwenza tal-Konfessjonijiet ta' Santu Wistin. Ix-xebh bejn l-episodju tat-tfal jisirqu lħawħ mill-ġnien fil-bidu ta' Meaulnes it-Twil mal-episodju li fih Santu Wistin jirrakkonta meta fi tfulitu fl-età ta' sittax-il sena kien daħal ma' ċorma tfal tamparu jisirqu l-lanġas minn ġnien viċin tal-għalqa tad-dwieli tagħhom jindika din l-influwenza. L-istqarrijiet spiritwali ta' Santu Wistin jittrattaw ukoll dak li jwassal għat-telfa tas-safa minħabba l-ġibdiet u ddgħufijiet tal-bniedem, tema li kontinwament niltaqgħu magħha f'Meaulnes it-Twil. Barra minn hekk, jeżisti wkoll xebh bejn l-użu simboliku tal-funtana fir-rumanz u l-idea mistika tagħha fil-konfessjonijiet tad-duttur tal-Knisja. Finalment, f'dan ir-rigward ta' min isemmi wkoll li hemm xebh bejn id-diskors tal-Isqof ta' Ippona dwar il-memorja, li nsibuh fl-Għaxar Ktieb tiegħu tal-Konfessjonijiet, u l-mod kif permezz tat-teknika tal-mise en abîme, jiġifieri tar-rakkont ta' storja fi storja, titħaddem il-memorja tal-awtur li qed jikteb dwar tifkirietu bissaħħa tal-memorja ta' Francois Seurel in-narratur prinċipali u ta' Wistin Meaulnes meta dan juża l-memorja biex jirrakkonta minn xiex għadda u biex jirrikostitwixxi dak li kien nesa biex jasal għal dak li kien tilef jew li kien mitluf. B'kuntrast mat-tfulija kif nafuha llum, meta tfal ta' ħdax/tnax-il sena diġà jkunu tilfu b'mod bikri l-innoċenza ta' tfulithom kawża ta' dak kollu li toffri d-dinja materjalista taż-żminijiet li qed ngħixu fihom, ninnotaw fir-rumanz li t-tfulija tal-karattri testendi – inċidentalment bħalma jiġri fil-każ tal-kitba ta' Santu Wistin li seħħet kważi elf u ħames mitt sena ilu – għall-età ta' sittax/sbatax-il sena u aktar: il-perjodu intermedjarju bejn it-tfulija u ż-żgħożija li jwassal għall-istat adult. Kważi kważi wieħed jasal biex jgħid li t-telf tat-tfulija estiża jew le jwassal għat-telf tal-innoċenza fil-bniedem. Telf li fl-aħħar mill-aħħar hu inevitabbli minħabba l-fatt li xi darba l-bniedem irid jew ma jridx ikollu jħalli tfulitu warajh. Għalhekk, l-imħabba fir-rumanz tibda bħala waħda innoċenti, pura u idealizzata li aktar tixbah lil dik li nsibu fil-ħrejjef kavallereski medjevali (bħal-leġġendi tar-Re Arturu u l-Kavallieri tal-Mejda Tonda) li fihom din issir żienja meta titlef l-innoċenza tat-tfulija biex b'hekk l-eroj jitlef ilperfezzjoni spiritwali oriġinali tiegħu u jispiċċa vittma tar-rimors kiefer tal-kuxjenza.