INTRODUZZJONI Fis-16 ta' Ottubru 2015, il-Presidenza tal-Lussemburgu tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea organizzat ir-raba' Seduta ta' Smigħ tal-Aġenzija, bit-titlu "L-Edukazzjoni Inklużiva – Ħu Azzjoni!". Tnejn u sebgħin żagħżugħ u żagħżugħa minn madwar l-Ewropa, kemm bi bżonnijiet edukattivi speċjali u/jew b'diżabilitajiet kif ukoll le, kellhom lopportunità biex jiddiskutu kif l-iskejjel u l-komunitajiet tagħhom jiżguraw ledukazzjoni inklużiva għalihom. Fid-diskors tal-ftuħ tiegħu, Claude Meisch, il-Ministru tal-Edukazzjoni, it-Tfal u żŻgħażagħ tal-Lussemburgu, irrefera għall-pubblikazzjoni tal-Karta Tal-Lussemburgu fl-1996, bħala riżultat tal-kooperazzjoni Ewropea fil-qasam tal-integrazzjoni taliskejjel. Huwa esprima s-sodisfazzjon tiegħu li, kważi 20 sena wara l-Karta, ilLussemburgu kien qed jikkoordina r-Rakkomandazzjonijiet tal-Lussemburgu li rriżultaw mis-Seduta ta' Smigħ tal-2015, li hu kien imbagħad ippreżenta lill-kollegi tiegħu fil-Kunsill tal-Ministri tal-Edukazzjoni fit-23 ta' Novembru 2015. Is-Sur Meisch ħeġġeġ lid-delegati żgħażagħ biex jieħdu l-opportunità ħalli jesprimu ruħhom liberalment, u jippreżentaw il-miżuri inklużivi li jibbenefikaw minnhom fl-iskejjel tagħhom u l-aspetti li jeħtieġu jiġu mtejjba. Huwa ddeskriva l-iżviluppi u t-titjib ewlenin lejn l-inklużjoni fis-sistema tal-edukazzjoni tal-Lussemburgu. Fil-preżentazzjoni tagħha, is-Sinjura Marianne Vouel, Direttriċi tad-Dipartiment talEdukazzjoni Speċjali fil-Ministeru tal-Edukazzjoni, it-Tfal u ż-Żgħażagħ talLussemburgu, iddikjarat b'mod espliċitu li l-professjonisti u dawk li jfasslu l-politika jaqsmu l-istess tħassib bħall-istudenti u li dawn qed jistinkaw biex itejbu l-kwalità tal-edukazzjoni. Għandha titpoġġa enfasi fuq l-istudenti bi ħtiġijiet iżjed kumplessi, għaliex dawn ukoll ħaqqhom ikunu viżibbli. Hi enfasizzat li kulħadd huwa differenti u kulħadd għandu ħtiġijiet differenti. Sfida ewlenija għas-sistemi tal-edukazzjoni hija li dawn ikunu konxji minn u jwieġbu għad-diversità. (It-test sħiħ tal-preżentazzjonijiet tal-uffiċjali tal-Lussemburgu huwa disponibbli fuq il-websajt tas-Seduta ta' Smigħ: https://www.europeanagency.org/events/takeaction.) L-avveniment kellu l-għan li jagħti s-setgħa lill-istudenti u jiżgura l-involviment tagħhom fil-formazzjoni tal-politiki tal-edukazzjoni. L-idea kienet li l-istudenti li għandhom 15/16-il sena, minn 28 pajjiż membru tal-Aġenzija, jippreżentaw kif ledukazzjoni inklużiva tiġi implimentata fl-iskejjel tagħhom u biex jgħinu jidentifikaw il-progress li sar fl-edukazzjoni inklużiva sa mill-ewwel Seduta ta' Smigħ fl-2003. Din is-Seduta ta' Smigħ segwiet mir-riżultati tat-tliet Seduti ta' Smigħ preċedenti talAġenzija, li saru fi Brussell (2003 u 2011; https://www.europeanagency.org/events/young-views-on-inclusive-education-european-hearing-2011brussels) u f' Lisbona (2007; https://www.european-agency.org/events/young6 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva voices-meeting-diversity-in-education). Aktar minn 240 żagħżugħ u żagħżugħa, li jirrappreżentaw l-edukazzjoni sekondarja, vokazzjonali u ogħla, ipparteċipaw fit-tliet Seduti ta' Smigħ preċedenti. Fil-preparazzjoni għall-avveniment, it-72 parteċipant żagħżugħ u żagħżugħa rċevew dokument bir-riżultati ewlenin tat-tliet Seduti ta' Smigħ preċedenti, kif ukoll xi mistoqsijiet għal riflessjoni u diskussjoni fl-iskejjel rispettivi tagħhom. Il-mistoqsijiet għad-diskussjoni kienu jirreferu għall-modi li bihom l-iskejjel tagħhom jagħtuhom sostenn fl-edukazzjoni tagħhom, eżempji ta' kif l-għalliema u l-ħbieb talklassi jieħdu inkunsiderazzjoni l-ħtiġijiet tagħhom, l-aċċessibbiltà, l-organizzazzjoni tal-klassijiet u suġġerimenti għal modi biex jiġu ssuperati l-ixkilijiet għall-inklużjoni. Matul is-Seduta ta' Smigħ, l-istudenti żgħażagħ, maqsumin f'sitt workshops, kellhom l-opportunità li jkomplu jiddiskutu dawn il-kwistjonijiet u l-mistoqsijiet prinċipali, jaqsmu l-esperjenzi personali tagħhom u jwasslu wkoll il-messaġġi tal-pari tagħhom. Ir-riżultati ewlenin tad-diskussjonijiet tal-workshop ġew ippreżentati fis-sessjoni plenarja, fil-forma ta' messaġġi prinċipali, u kienu l-bażi għall-formulazzjoni tarRakkomandazzjonijiet tal-Lussemburgu. Figura 2: Id-delegati żgħażagħ u rappreżentanti oħra fis-Seduta ta' Smigħ Ewropea Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 7 IR-RIFLESSJONIJIET U L-PROPOSTI TAD-DELEGATI ŻGĦAŻAGĦ Ir-riżultati tas-Seduta ta' Smigħ tal-2015 huma konformi ma' u jibnu fuq ir-riżultati tat-tliet Seduti ta' Smigħ preċedenti organizzati mill-Aġenzija fl-2003, l-2007 u l2011. Ir-riżultati minn dawn is-Seduti ta' Smigħ preċedenti rrapportaw li sar progress rigward l-edukazzjoni inklużiva fil-pajjiżi Ewropej differenti. L-Aġenzija żviluppat korp ta' għarfien ibbażat fuq ir-riżultati ewlenin taddiskussjonijiet tal-istudenti żgħażagħ fit-tliet Seduti ta' Smigħ preċedenti. Dan wassal ukoll għall-istabbiliment ta' ċerti prinċipji li jeħtieġu jiġu kkunsidrati flimplimentazzjoni tal-edukazzjoni inklużiva. Dawn jinkludu: • Prinċipji ta' gwida dwar id-drittijiet relatati ma': − Ir-rispett: id-dritt li tkun rispettat, li tkun involut kompletament fiddeċiżjonijiet kollha li jikkonċernawk u li ma tkunx iddiskriminat. − Il-kwalità u l-ekwità fl-edukazzjoni: id-dritt li tingħata edukazzjoni ta' kwalità, ta' opportunitajiet ta' ugwaljanza fl-edukazzjoni, u għal sostenn xieraq li jippermetti aċċess u parteċipazzjoni sħiħa fl-attivitajiet edukattivi u fl-iskejjel mal-gruppi ta' pari lokali tiegħek. − Il-ħajja soċjali u tax-xogħol: id-dritt li tgħix indipendentement, li jkollok familja, li jkollok dar adatta, li ssegwi aktar studji (l-università), li jkollok impjieg u ma tkunx separat minn persuni b'diżabilitajiet fl-oqsma kollha ta' ħajtek. • Il-prinċipju ewlieni dwar il-benefiċċji tal-edukazzjoni inklużiva: − Inti tikseb iżjed ħiliet soċjali, titgħallem kif tgħix flimkien mal-pari tiegħek, titgħallem tkun aktar b'saħħtek u indipendenti – filwaqt li tiġġieled iddiskriminazzjoni u l-isterjotipar –, inti titgħallem kif tirnexxi fid-dinja reali, u tkun ippreparat aħjar biex issib impjieg aktar 'il quddiem. Dan huwa lewwel pass biex issir membru sħiħ tas-soċjetà. L-edukazzjoni inklużiva hija ta' benefiċċju għal kulħadd – tinfetaħ dinja ġdida u d-diversità hija pożittiva. Fis-Seduta ta' Smigħ tal-2015, iż-żgħażagħ esprimew is-sodisfazzjon ġenerali tagħhom bl-edukazzjoni tagħhom. Madankollu, dawn enfasizzaw ukoll in-nuqqasijiet eżistenti fl-edukazzjoni tagħhom u ppreżentaw proposti konkreti. Is-sitwazzjoni taledukazzjoni rapportata miż-żgħażagħ, kif ukoll il-proposti tagħhom, inġabru fil-qosor biex jifformaw il-bażi tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Lussemburgu. Irrakkomandazzjonijiet għandhom l-għan li jsostnu l-implimentazzjoni tal-edukazzjoni inklużiva bħala l-aħjar għażla fejn jeżistu l-kundizzjonijiet meħtieġa. Irrakkomandazzjonijiet huma raggruppati f'madwar ħames messaġġi importanti li żżgħażagħ esprimew matul id-diskussjonijiet tagħhom u l-preżentazzjoni tar-riżultati. 8 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva Il-messaġġi u r-rakkomandazzjonijiet prinċipali 1. Kollox dwarna, magħna L-ewwel messaġġ – Kollox dwarna, magħna – jikkonċerna l-involviment dirett tażżgħażagħ fit-teħid ta' deċiżjonijiet li jikkonċernawhom: • Il-vuċijiet taż-żgħażagħ, kif ukoll tal-familji tagħhom, għandhom jinstemgħu u jiġu kkunsidrati f'kull deċiżjoni li tittieħed li tikkonċernahom direttament jew indirettament. • Iż-żgħażagħ għandhom jiġu mistoqsija dwar il-bżonnijiet tagħhom. • L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ għandhom ikunu involuti b'mod sistematiku. Iż-żgħażagħ esprimew b'mod ċar li huma u l-familji tagħhom jeħtieġu jkunu involuti attivament u li jinstemgħu qabel ma jittieħdu d-deċiżjonijiet, u li tingħata kunsiderazzjoni għall-ħtiġijiet u x-xewqat reali tagħhom. Bl-istess mod, dawn jirsistu għar-rwol pożittiv li għandu l-involviment sistematiku tal-organizzazzjonijiet differenti taż-żgħażagħ u tal-persuni b'diżabilitajiet. Dawn iqisu lil dawn lorganizzazzjonijiet bħala kruċjali fis-sostenn tagħhom. Il-kunsilli tal-istudenti taliskejjel jew il-parlamenti tal-istudenti għandhom rwol differenti. Il-parteċipazzjoni u l-involviment taż-żgħażagħ f'dawn il-kunsilli huma perċepiti bħala mod importanti kif ikunu involuti kompletament fil-ħajja skolastika, u dawn huma mħeġġa sew. Eżempji mogħtija mid-delegati L-involviment tal-istudenti u tal-familji: Meta jitwettqu strateġiji ġodda, hemm il-ħtieġa li ż-żgħażagħ (bi bżonnijiet edukattivi speċjali) jkunu inklużi fit-tfassil ta' policies fuq kull livell, mill-gvern sal-prattika ta' kuljum. Għandhom jiġu kkunsidrati l-bżonnijiet tal-individwu (Amund u Helene, in-Norveġja). Huwa importanti ħafna li l-ġenituri jkunu involuti fid-deċiżjonijiet li jikkonċernaw lil uliedhom (Jack, ir-Renju Unit – l-Irlanda ta' Fuq; Kristina, isSlovakkja). Il-kunsilli tal-istudenti: Inħossni parti mill-klassi. Jien membru tal-kunsill tal-istudenti u ġejt elett millħbieb tal-klassi tiegħi. Għandi għalliem ta' sostenn li jgħinni (Andrea, Malta). Għandna kunsill tal-istudenti fl-iskola li jiffoka fuq il-kooperazzjoni mal-istudenti bi bżonnijiet speċjali. It-tfal li huma parti mill-kunsill tal-iskola jieħdu parti Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 9 speċjalment attiva (Agné u Kornelijus, il-Litwanja). Napprezza l-kunsill tal-istudenti li fih nista' nagħti l-opinjoni tiegħi dwar ilpjanijiet (Blake, l-Irlanda). Saul ġie elett biex ikun il-"head boy" (pożizzjoni għolja fil-kunsill tal-istudenti) mill-voti tat-tfal fl-iskola (Alexander u Saul, ir-Renju Unit – l-Ingilterra). L-involviment tal-organizzazzjonijiet: F'pajjiżi, għandna assoċjazzjoni nazzjonali. Permezz ta' din l-organizzazzjoni aħna nsolvu wħud mill-problemi. L-użu tas-sottotitoli, li huwa importanti ħafna għal persuni bi problemi ta' smigħ. L-organizzazzjoni tieħu l-films u żżidilhom issottotitoli (Javier, Spanja). F'pajjiżi, hemm organizzazzjoni tajba ħafna. Pereżempju, din għandha klassijiet għal studenti b'diżabilitajiet li ma jistgħux isegwu klassi normali. U dawn jingħataw tagħlim privat fl-organizzazzjoni. Għandna wkoll organizzazzjoni oħra msejjħa "id-dar għall-persuni nieqsa mid-dawl" u din ittejjeb il-ħajja ta' dawk li huma nieqsa mid-dawl (Céline u Florence, il-Lussemburgu). F'pajjiżi, hemm assoċjazzjoni għal persuni li ma jistgħux jaraw sew jew li huma nieqsa mid-dawl. Din l-assoċjazzjoni tagħtini l-opportunità biex naqra fuq ilkompjuter tiegħi. Permezz tal-iPad jew il-kompjuter tiegħi, nista' naqra informazzjoni (Lorenzo u Matteo, l-Italja). F'pajjiżi, hemm assoċjazzjonijiet speċjali li jgħinu lit-tfal b'diżabilitajiet. Dawn jippromwovu soluzzjonijiet għall-problemi u jikkooperaw mill-qrib mal-Ministeru tal-Edukazzjoni (Georgia u Minas, Ċipru; Stefanos u Georgios, il-Greċja). F'pajjiżi, hemm soċjetà għad-dyslexia. Din għandha websajt speċjali biex tavża lin-nies dwar il-punti pożittivi u n-nuqqasijiet tad-dyslexia (Erazem u Primož, isSlovenja). Nemmen li għandha nappellaw lill-politikanti u nippruvaw nagħtu kemm nistgħu sostenn lil dawn l-organizzazzjonijiet. Dawn għandhom rwol pożittiv f'ħajjitna. Dawn jgħinuna niddefendu d-drittijiet tagħna. Dawn jgħinuna nqajmu kuxjenza fis-soċjetà (Adrià, moderatur, Spanja). 2. Skejjel mingħajr xkiel It-tieni messaġġ – Skejjel mingħajr xkilijiet – huwa relatat mal-eliminazzjoni ta' kull xkiel fiżiku u tekniku: 10 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva • Ħafna xkilijiet diġà ġew issuperati fl-iskejjel, iżda jridu jitneħħew l-ixkilijiet kollha sabiex ikun hemm il-kapaċità fiżika li jintlaħqu ċ-ċentri edukattivi lokali, jinkiseb aċċess faċli għalihom u l-moviment fihom. • Il-bini edukattiv li għaddej minn rikostruzzjoni jew modernizzazzjoni għandu jirrispetta l-prinċipji ta' aċċessibbiltà, bħall-ħolqien ta' spazji multifunzjonali u/jew kwieti fl-iskejjel, kif ukoll li tiżdied id-disponibbiltà ta' tagħmir edukattiv flessibbli. • Għandu jkun hemm disponibbli għajnuniet tekniċi u materjali edukattivi adegwati skont il-bżonnijiet individwali. Iż-żgħażagħ iddiskutew erba' kwistjonijiet. L-ewwel nett, l-ilħuq taċ-ċentri edukattivi xorta jista' jkun ta' sfida. L-użu tat-trasport pubbliku hija l-għażla preferuta, iżda dan ifisser li jrid jiġi adattat. It-trasport speċjali huwa perċepit bħala alternattiva biss meta ma jkun hemm l-ebda għażla oħra. Skont iż-żgħażagħ, in-nuqqas ta' trasport konvenjenti jidher li huwa fattur wieħed, fost oħrajn, li jipprevjeni lill-istudenti milli jattendu l-iskola lokali tagħhom. It-tieni nett, iż-żgħażagħ irrapportaw li l-aċċess għall-iskejjel tjieb. Dawn esprimew sodisfazzjon ċar bl-adattabilità u l-aċċessibbiltà tal-iskejjel tagħhom, kemm formalment – permezz tal-installazzjoni ta' rampi, liftijiet u tojlits adattati – kif ukoll "kreattivament" – meta l-iskejjel u l-ħbieb tal-klassi (l-aktar) jkunu lesti jgħinu fil-każ ta' diffikultajiet (meta l-lift ma jkunx qed jaħdem, pereżempju). Huwa meħtieġ ċertu titjib biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-ħruġ tal-emerġenza, għal kmamar differenti bħall-ġinnasju u l-kafetterija, jew l-aċċess għal-liftijiet meta tkun meħtieġa ċavetta biex tiftaħhom. Huwa importanti li jiġu żgurati s-sigurtà u s-sikurezza personali talistudenti kollha. It-tielet nett, il-moviment fl-iskola qed jittejjeb u jiġi ffaċilitat. Iż-żgħażagħ irrapportaw l-eżistenza ta' kurituri wesgħin u l-preżenza ta' sinjali bil-Braille filpostijiet meħtieġa. Postijiet kwieti u spazji multifunzjonali fl-iskejjel huma perċepiti bħala faċilitatur għall-istudenti kollha, u dawn għandhom ikunu implimentati aktar sikwit. Id-delegati indikaw li l-lezzjonijiet iseħħu fil-klassijiet li l-ħbieb kollha tal-klassi jistgħu jaċċessaw. Fl-aħħar nett, għajnuniet u materjali tekniċi adatti qed ikunu dejjem iżjed disponibbli u jikkostitwixxu rekwiżit għall-inklużjoni. L-istudenti żgħażagħ enfasizzaw li ma hemm l-ebda soluzzjoni universali, għalhekk huwa importanti ħafna li wieħed jistaqsi dwar u jirrispetta l-ħtiġijiet individwali. Liskejjel għandhom ikunu flessibbli u kapaċi jimprovizzaw bl-alternattivi. Il-faċilitajiet fl-iskola għandhom ikopru l-ħtiġijiet kollha tal-istudenti. Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 11 Eżempji mogħtija mid-delegati L-aċċessibbiltà fit-triq lejn l-iskola: Ix-xarabanks tal-iskola għandhom ikunu aċċessibbli. L-istudenti kollha jeħtieġu jkunu jistgħu jipparteċipaw fl-attivitajiet kollha, bħall-isport ... (Blake, l-Irlanda). Hemm trasport adattat għall-istudenti b'diżabilità fiżika, iżda l-istudenti nieqsa mid-dawl jużaw it-trasport pubbliku bħall-istudenti l-oħrajn kollha (Reinis u Georgs, il-Latvja; Lillý, l-Iżlanda; Elisabeth, l-Estonja). Għandna l-għażla wkoll li nieħdu taxi, iżda l-baġit huwa limitat, għalhekk nistgħu nużawh biss ċertu numru ta' drabi (Elisabeth, l-Estonja). L-aċċessibbiltà fl-iskola: L-iskola hija aċċessibbli għall-istudenti b'diżabilitajiet fiżiċi u għall-utenti tassiġġijiet tar-roti, eż. rampi, liftijiet, tojlits aċċessibbli, eċċ. (Matteo, l-Italja; Georgios, il-Greċja; Lillý u Hrefna, l-Iżlanda; Rolf u Casper, id-Danimarka; Dénes u Borbála, l-Ungerija; Tom u Paul, il-Ġermanja; Miguel Ângelo, il-Portugall; Kristina u Tova, l-Iżvezja). Għandna liftijiet fl-iskola sekondarja tagħna, iżda fiha wkoll ħafna taraġ. Erba' sulari, u jrid ikollok ċavetta biex tuża l-lift, u dan jagħmel l-affarijiet aktar ikkumplikati. L-iskola wegħdet li ttejjeb is-sitwazzjoni (Eelis, il-Finlandja). L-ostakoli fiżiċi jeħtieġu jiġu kkunsidrati meta jiġu mfassla pjanijiet għarrikostruzzjoni ta' skola. Iridu jiġu allokati biżżejjed flus mill-baġit (Robert, irRenju Unit – L-Irlanda ta' Fuq). L-iskola tiegħi tipprova ssib fondi biex jitneħħa kull ostakolu li fadal, iżda dan huwa diffiċli (Natalia u Marcin, il-Polonja). Minħabba li l-iskola tiegħi nbniet mill-ġdid sentejn ilu, il-kundizzjonijiet huma tajbin ħafna. Madankollu għad hemm ħafna storbju minħabba studenti oħrajn, li jista' jkun ostakolu fiżiku għalija (David, il-Portugall). Hemm lift, iżda ma tistax taċċessa l-bini jekk tkun tuża siġġu tar-roti (Jakob, lAwstrija). Għandna lift, iżda l-bibien diffiċli tiftaħhom (Paul, il-Ġermanja). Fl-iskola tiegħi, hemm id-dwal fl-entrati li jteptpu meta tmur fil-klassi. Hemm rampi u poġġamani għal persuni li għandhom problemi ta' mobilità jew li huma 12 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva f'siġġijiet tar-roti. L-għalliema ġew edukati dwar il-mod kif jaħdmu ma' persuni b'diffikultajiet ta' tagħlim. Hemm ukoll il-logopedy biex jgħinna, sabiex inkunu nistgħu nistudjaw fl-istess mod bħall-pari tagħna (Javier, Spanja). Persuna li takkumpanjani qed tgħin fil-klassi. Il-lift ġie adattat għaliex hemm żewġ utenti ta' siġġijiet tar-roti fl-iskola. Hemm xi riskji fil-każ ta' nar fl-iskola. Darba minnhom, kien hemm prova tan-nar u kelli bżonn ninżel isfel u ġarrewni xi studenti oħrajn u ħassejtni veru mbeżża' (Lucas, il-Belġju – komunità li titkellem bil-Fjamming). L-aċċessibbiltà fil-klassi: L-iskola qed tuża l-Braille għal studenti nieqsa mid-dawl. Il-materjali tat-tagħlim huma disponibbli bil-Braille (Tova, l-Iżvezja; Reinis u Georgs, il-Latvja; Emili u Elisabeth, l-Estonja). Għandi limitazzjoni fis-smigħ. Għalhekk nuża l-headphones li nista' nikkonnettja biex nisma' aħjar. L-għalliema huma mmotivati biex jitgħallmu dwar iddiżabilitajiet differenti, biex jgħinuna nissuperaw il-problemi (Lucía, Spanja). Basktijiet tqal bil-kotba wkoll jistgħu jkunu ostakolu fiżiku. Il-kotba elettroniċi, illaptops u t-tablets huma t-triq li għandna nsegwu (Dénes, l-Ungerija). 3. Inkissru l-isterjotipi It-tielet messaġġ – Inkissru l-isterjotipi – huwa kollu dwar il-kunċett tan-"normalità". Jekk naċċettaw li kulħadd huwa differenti, allura minn huwa "normali"? • Li l-għalliema, il-personal tal-iskola, iż-żgħażagħ, il-familji u s-servizzi ta' sostenn ikunu pprovduti b'informazzjoni affidabbli dwar il-bżonnijiet differenti tal-istudenti huwa importanti ħafna biex jitrawwmu r-rispett u t-tolleranza reċiproċi. • Id-diversità għandha tkun perċepita bħala fatt pożittiv; valur kondiviż għandu jkun "li d-diżabilità titqies bħala normali". • Kulħadd huwa differenti u kulħadd għandu jkun aċċettat. It-tolleranza hija bbażata fuq li nifhmu 'l xulxin. • Il-komunità edukattiva teħtieġ tkun aktar konxja dwar, u iktar tolleranti lejn, persuni b'diżabilitajiet. Hija meħtieġa informazzjoni tajba – kontra d-diskriminazzjoni u l-bullying, pereżempju – biex jiġi żgurat li din l-idea importanti tiġi aċċettata. L-informazzjoni rilevanti teħtieġ tiġi indirizzata lill-għalliema, lill-persunal tal-iskola – inkluż lillIr-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 13 maniġment –, lill-ħbieb tal-klassi, lill-familji u lil kwalunkwe servizz involut fl-iskola, sabiex jinbidlu l-attitudnijiet. L-aħjar riżultat ser ikun ir-rispett reċiproku u t-tolleranza. Id-diversità mhux sfida, iżda sitwazzjoni pożittiva u normali; id-diżabilità mhijiex anormali; it-tolleranza hija bbażata fuq li wieħed jifhem lill-ieħor. Iż-żgħażagħ enfasizzaw li l-attitudnijiet jeħtieġu jinbidlu, sabiex huma jiġu kkunsidrati għal dak li JISTGĦU jagħmlu u mhux għad-diżabilità tagħhom. Figura 3: Id-delegati żgħażagħ (Jack Love, ir-Renju Unit – l-Irlanda ta' Fuq; Blake O'Gorman, lIrlanda; Nakita Hallissey, l-Irlanda; u Robert Gault, ir-Renju Unit – l-Irlanda ta' Fuq) jesprimu lopinjonijiet tagħhom Eżempji mogħtija mid-delegati Inżidu l-għarfien: Taħriġ kontra d-diskriminazzjoni u l-bullying kieku jgħin. Għandna niġu kkunsidrati għal dak li nistgħu nagħmlu u mhux għad-dehra tagħna (Lucie, irRepubblika Ċeka). L-istudenti mhumiex ċerti dwar kif jittrattaw mad-diżabilitajiet. Inħossni 14 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva attakkat u mdejjaq ħafna meta nħossni qed niġi osservat b'mod intensiv (Johannes, il-Ġermanja). Huwa faċli li teħodha kontra persuni li ma tifhimx. Trid tispjega xi tfisser tkun nieqes mid-dawl, sabiex in-nies ikunu jistgħu jifhmuk (Emelie, l-Iżvezja). Huma meħtieġa iktar rispett u fehim mill-għalliema. L-istudenti bil-bżonnijiet speċjali ma għandhomx iħossuhom maqtugħin mis-soċjetà. It-tfal kollha għandhom jiġu megħjunin iħossuhom parti mil-grupp (Jack, ir-Renju Unit – l-Irlanda ta' Fuq). Hemm għalliema li jemmnu li jekk aħna nieqsa mis-smigħ jew għandna diżabilità, aħna inqas importanti mill-istudenti l-oħrajn. Dawn għandhom jiġu edukati. Kun af li aħna l-istess bħal kwalunkwe persuna oħra (Céline, Florence u Lara, il-Lussemburgu). Nemmnu li s-soċjetà teħtieġ taċċetta lil kulħadd, għal dak li huma. Mhux biss bid-diżabilità tagħhom. Iżda anke s-sess tagħhom, ir-razza tagħhom, ilpassatempi tagħhom. Nemmen li ninsabu f'livell pjuttost tajjeb ta' tolleranza. Madankollu, għad hemm xogħol li jrid isir. L-aħjar strument biex niġġieldu kontra d-diskriminazzjoni hija t-tolleranza. Irridu nżidu l-għarfien dwar iddifferenzi bejnietna (Adrià, moderatur, Spanja). Li jiġu organizzati kampanji kontra l-bullying. Li nippruvaw nikkomunikaw u nżommu konnessjonijiet mal-istudenti bi bżonnijiet edukattivi speċjali; li nistednuhom għal avvenimenti u attivitajiet soċjali (Agné u Kornelijus, ilLitwanja). Irridu nżidu l-għarfien dwar l-istudenti b'diżabiltà: studenti oħrajn ma jafux x'għandhom jgħidu u jibżgħu li sejrin jinsulentaw lit-tfal b'diżabilitajiet. Lgħalliema għandhom bżonn iżjed taħriġ, u l-iskejjel jeħtieġu iktar sostenn millawtoritajiet (Elisabeth, l-Estonja). Il-komunikazzjoni hija l-qofol tas-suċċess. Il-komunikazzjoni dwar dak li twettaq sew. Il-qsim tal-esperjenzi. Kunsilli speċjali biex tintlaħaq l-inklużjoni. Ajjutanti pari, voluntiera fil-klassi. L-għalliema għandhom jisimgħu l-istudenti u jkunu pari tagħhom (Derrick u Mark, ir-Renju Unit – l-Iskozja; Saul u Alexander, ir-Renju Unit – l-Ingilterra). Esperjenzi pożittivi: Kultant jiġu organizzati "lezzjonijiet dwar it-tolleranza". L-iskola tiegħi tenfasizza Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 15 t-trattament ugwali (Natalia, il-Polonja). Il-ħbieb tal-klassi tiegħi jiċċajtaw dwar il-fatt li jien nieqes mid-dawl u dan jgħin u jagħmel persuni oħrajn iħossuhom rilassati. Għaliex in-nies iwettqu l-bullying? Ma jagħmlux dan bi skop; irrid nitgħallem ma neħodhomx bis-serjetà (Tova, lIżvezja). L-attitudni tal-għalliem tgħin ħafna (Isaac, Malta). Fil-bidu, ma stajtx nifhem lill-persuni b'diżabilitajiet. Iżda b'din il-konferenza, nifhem aħjar kif iħossuhom persuni b'diżabilitajiet u d-diffikultajiet li jesperjenzaw (Lara, il-Lussemburgu). L-ebda bullying; skola ideali biex tkun fiha (Pinja, il-Finlandja). Nagħmlu proġett fejn l-istudenti kollha huma mgħammda biex jifhmu aħjar issitwazzjoni tal-istudenti nieqsa mid-dawl. Ippruvajna wkoll nużaw il-bsaten talmixi biex inħallu l-istudenti kollha jgħixu d-diżabilità ta' xulxin (Emili, l-Estonja; Eelis, il-Finlandja; Reinis, il-Latvja). Sa minn età żgħira, nitgħallmu li mhux kulħadd ġej mill-istess sfond. Għalhekk ma naħsbux dwar id-differenzi fil-klassi (Lillý, l-Iżlanda). 4. Id-diversità hija t-taħlita, l-inklużjoni hija dik li tgħin lit-taħlita taħdem Ir-raba' messaġġ jiffoka fuq slogan użat minn ċerti żgħażagħ – Id-diversità hija ttaħlita, l-inklużjoni hija dik li tgħin lit-taħlita taħdem: • Kulħadd għandu jiffoka fuq dak li jista jsir, mhux fuq dak li ma jistax. • L-edukazzjoni għandha tkun kompletament aċċessibbli, u tirrispetta l-ħtiġijiet tal-istudenti kollha bħala l-bażi għal edukazzjoni ta' kwalità għal kulħadd. • Il-kooperazzjoni fost l-għalliema u professjonisti oħra, kif ukoll l-għoti ta' opportunitajiet ta' taħriġ tajbin, huma fundamentali. • L-għoti tal-appoġġ uman u/jew tekniku meħtieġ mill-għalliema u l-ħbieb talklassi huwa kruċjali. Iż-żgħażagħ enfasizzaw l-effett pożittiv tal-implimentazzjoni tal-miżuri edukattivi, bħal pjanijiet ta' edukazzjoni individwali, programmi adattati, l-użu ta' għajnuniet tekniċi, is-sostenn ipprovduti mill-għalliema ta' sostenn jew l-assistenti, il-ħidma fi gruppi żgħar, kif ukoll l-organizzazzjoni flessibbli tal-eżamijiet (eżamijiet bil-miktub jew orali, pereżempju, li jinkludu ħin żejjed, eċċ). Dawn enfasizzaw li jekk jingħata iżjed ħin, it-testijiet ikunu inqas stressanti għalihom. 16 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva It-talba ewlenija taż-żgħażagħ kienet li l-għalliema u l-personal l-ieħor jiffukaw dejjem fuq dak li jista' jsir, aktar milli dak li ma jistax isir, u li jgħinuhom u jsostnuhom. Li tingħata attenzjoni lill-ħtiġijiet tal-istudenti kollha tinvolvi t-tisħiħ tassaħħiet u l-kapaċitajiet, minflok tingħata attenzjoni lin-nuqqasijiet. Dawn indikaw ukoll li tgħallmu li għandhom id-dritt li jiksbu għajnuna, jekk tkun meħtieġa. Edukazzjoni aċċessibbli kompletament hija l-bażi għal edukazzjoni ta' kwalità għal kulħadd. Iż-żgħażagħ kienu konxji li l-għalliema, kif ukoll il-ħbieb tal-klassi tagħhom, għandhom rwol importanti fis-sostenn tagħhom. L-għalliema u l-ħbieb tal-klassi jeħtieġu iktar informazzjoni u taħriġ, f'livelli differenti skont ir-rwoli rispettivi tagħhom. Ir-riżultat ser ikun sostenn u fehim aħjar tal-ħtiġijiet ta' tagħlim. Iż-żgħażagħ enfasizzaw ukoll il-ħtieġa għal kooperazzjoni aħjar fost l-għalliema, mhux biss biex jingħata s-sostenn meħtieġ, iżda wkoll biex jiġu żgurati fażijiet ta' tranżizzjoni aħjar tul l-edukazzjoni tagħhom. Eżempji mogħtija mid-delegati Suġġerimenti għall-għalliema: L-għalliema għandhom jiffukaw fuq is-saħħiet tiegħi u mhux in-nuqqasijiet (Michaela, ir-Repubblika Ċeka). L-għalliema jippruvaw jispjegaw l-affarijiet b'mod ċar u jagħtu għajnuna meta din tkun meħtieġa, biex nitgħallmu flimkien f'pari jew fi gruppi (Jakob u Til, lAwstrija; Kristina, l-Iżvezja). Esperjenzi personali: Inħoss li l-iskola tiegħi riedet tintegrani, filwaqt li ċertu skejjel oħrajn ma xtaqux. L-għalliem tal-bżonnijiet speċjali għen ħafna (João, moderatur, il-Portugall). Hemm kemm esperjenzi pożittivi kif ukoll negattivi mal-għalliema u l-ħbieb talklassi. Jistgħu jiżolawk jew jgħinuk. Li nħossni "interessanti" għalihom għandu impatt negattiv fuq l-istudji tiegħi (Robert, ir-Renju Unit – l-Irlanda ta' Fuq). Huwa diffiċli li nesprimi dak li neħtieġ, iżda rrid nitgħallem li rrid nistaqsi sabiex inkun nista' nikseb xi ħaġa (Johannes, il-Ġermanja). L-għalliema u -ħbieb tal-klassi kollha jgħinu u jipprovdu l-appoġġ tagħhom, u għalhekk inħobb immur l-iskola (Borbála, l-Ungerija; Miguel Ângelo, ilPortugall). Nixtieq ngħid li nieħdu gost ħafna l-iskola, mal-istudenti ħbieb tagħna kif ukoll Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 17 mal-għalliema tagħna (Georgia, Ċipru). L-iskola tiegħi tieħu ħsiebni ħafna u hija adatta sew (Primož, is-Slovenja). Miżuri ta' appoġġ: Għandna għalliema ta' sostenn (Jakob, l-Awstrija; Michaela, ir-Repubblika Ċeka; Tom, il-Ġermanja; Kristina, l-Iżvezja; Matteo, l-Italja; Dénes, l-Ungerija). L-għalliema jistennew u jagħtu ħin żejjed jekk dan ikun meħtieġ lil dawk li jitolbuh. Hemm kamra speċjali fejn tieħu brejk, biex tirrilassa (Nakita, l-Irlanda; Andrea u Isaac, Malta). Jiġu pprovduti materjali differenti mill-għalliema skont il-ħtiġijiet tal-istudenti. Jingħata ħin żejjed jekk dan ikun meħtieġ (Dénes, l-Ungerija; Maros, isSlovakkja). Għandi assistent fil-klassi li jgħinni nifhem u jispjegali l-lezzjonijiet (Mathilde u Thelma, Franza; Jade u Lucas, il-Belġju – komunità li titkellem bil-Fjamming). Jiġu organizzati eżamijiet orali minflok eżamijiet bil-miktub (Jade u Lucas, ilBelġju – komunità li titkellem il-Fjamming). L-iskola għandha stampatur speċjali tal-Braille, sabiex it-testijiet kollha jiġu stampati bil-Braille (Georgs, il-Latvja). Hemm il-possibbiltà li l-kamra tinqasam biex jinħolqu żoni kwieti (Casper, idDanimarka). 25–30 student fil-klassi, li tista' tkun xi ftit kbira wisq għall-ħtiġijiet tiegħi. Kultant l-interpretu ma jifhimx punt, iżda sħabi jispjegaw dak li jkun qed isir (Eelis, il-Finlandja). Inżidu l-għarfien: Naħseb li l-persuni b'diżabilità kultant iħossuhom xi ftit imwarrbin. Nitkellmu dwar id-diżabilitajiet mingħajr ma nafu t-tbatija li din il-kelma taħbi. Irridu npoġġu ruħna minflokhom. In-nies għandhom jirrealizzaw u jgħinu lill-persuni b'diżabilità jgħixu ħajja aħjar (Lorenzo, l-Italja). Il-messaġġ li nixtieq nibgħat huwa li meta persuni mingħajr diżabilità jirrealizzaw li huma mdawwrin minn persuni b'diżabilità, jkunu jridu jieħdu ħsiebhom, daqslikieku kienu ħuhom jew oħthom (Matteo, l-Italja). 18 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva Fehim aħjar iwassal għal inqas bullying. L-għaqda tipprevjeni l-bullying (Lillý, lIżlanda; Elisabeth, l-Estonja). Ma għandniex niġġeneralizzaw: jekk jien nesprimi bżonn, ma jfissirx li dan jgħodd għall-persuni kollha nieqsa mid-dawl (Tova, l-Iżvezja). Figura 4: Intervista ma' Darnell With min-Netherlands 5. Insiru ċittadini sħaħ Il-ħames messaġġ – Insiru ċittadini sħaħ – huwa relatat mal-impatt tal-edukazzjoni inklużiva biex wieħed ikun inkluż kompletament fis-soċjetà: • Huwa essenzjali li wieħed ikun inkluż fl-iskejjel ewlenin, sabiex jiġi inkluż fissoċjetà. • L-għan huwa li kulħadd ikun jista' jsib postu fis-soċjetà. Iż-żgħażagħ ikkunsidraw li l-istudenti kollha jeħtieġu jitgħallmu flimkien sabiex jgħixu flimkien. Dawn qalu li dan huwa l-ewwel pass fil-proċess lejn l-inklużjoni soċjali. Aktar ma jkunu għadhom żgħar l-istudenti meta jitlaqqgħu flimkien, aħjar ikun biex dawn jitgħallmu t-tolleranza reċiproka u jirrispettaw id-differenzi. Jitgħallmu minn Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 19 età żgħira jikkomunikaw, jilqgħu u jaqsmu l-esperjenzi differenti u jagħrfu s-saħħiet aktar milli jiffokaw fuq id-dgħufijiet. Jitgħallmu l-iskola li għandhom jiġu kkunsidrati għal dak li jistgħu jagħmlu u mhux għad-diżabilità tagħhom jew il-mod kif jidhru. Dan ifisser mhux biss l-inklużjoni tagħhom fil-programmi edukattivi, iżda wkoll linvolviment tagħhom fl-attivitajiet kollha rikreattivi. Iż-żgħażagħ indikaw li t-tagħlim flimkien fl-iskola jippermettilhom isibu posthom u jiġu inklużi fis-soċjetà. Eżempji mogħtija mid-delegati Huwa kruċjali għalina li nkunu inklużi fl-iskejjel ewlenin sabiex niġu inklużi fissoċjetà (Andrea u Isaac, Malta; Nathan u Loïse, l-Iżvizzera; Mathilde u Thelma, Franza; Adriana u Mandy, il-Belġju – komunità li titkellem bil-Fjamming; Darnell u Vincent, in-Netherlands; Jade u Lucas, il-Belġju – komunità li titkellem bilFjamming). Kulħadd għandu jkollu ċans jieħu sehem fil-klassijiet kollha u l-għalliema għandhom jgħinu jagħmlu dan possibbli, sabiex ikun iktar faċli għalina meta nidħlu fis-suq tax-xogħol (Amund u Helene, in-Norveġja). Naħseb li għandna nistudjaw flimkien. Għaliex fis-soċjetà ngħixu flimkien ukoll. Jekk naqsmu l-edukazzjoni flimkien, diġà nkunu qed nitgħallmu ngħixu flimkien. Għaliex din hija xi ħaġa li niksbu għal ħajjitna. Grazzi għal dawn ir-riżorsi, nitgħallmu kif inkunu awtonomi. L-idea hija li kulħadd isib postu fis-soċjetà (Adrià, moderatur, Spanja). Kulħadd irid jikkomunika u jieħu parti u jaqsam l-esperjenzi ma' persuni oħrajn (Paul, il-Ġermanja). 20 Ħu Azzjoni għall-Edukazzjoni Inklużiva KUMMENTI FINALI Ir-riżultati tas-Seduta ta' Smigħ u r-Rakkomandazzjonijiet tal-Lussemburgu huma konformi ma' u kumplimentari għad-dokumenti Ewropej u internazzjonali uffiċjali rilevanti fil-qasam tal-ħtiġijiet speċjali u l-edukazzjoni inklużiva. Il-ħames messaġġi juru d-deskrizzjoni taż-żgħażagħ tal-edukazzjoni tagħhom, kif ukoll is-suġġerimenti tagħhom biex jitjiebu l-affarijiet. Il-messaġġi jiddeskrivu – b'mod konkret u prattiku ħafna – ċertu kunċetti mqajma f'ħafna studji dwar ledukazzjoni inklużiva. Iż-żgħażagħ enfasizzaw l-edukazzjoni inklużiva bħala kwistjoni ta' drittijiet umani u poġġew kunċetti ewlenin bħan-normalità, it-tolleranza, irrispett u ċ-ċittadinanza, fiċ-ċentru tad-diskussjonijiet tagħhom. Dawn kienu qed jiddeskrivu wkoll dak li d-disinn universali jfisser għalihom, u għaliex it-tagħlim privat/sostenn bejn il-pari, it-tagħlim kooperattiv u l-programmi individwalizzati għandhom effett pożittiv fuq l-edukazzjoni tagħhom. L-istudenti żgħażagħ qalu b'mod espliċitu li l-vuċijiet tagħhom għandhom jingħataw kunsiderazzjoni fi kwalunkwe teħid ta' deċiżjonijiet li jikkonċernawhom. Sabiex tinkiseb l-inklużjoni reali, għandha tittieħed azzjoni reali, b'kooperazzjoni malpartijiet kollha involuti. L-għalliema u l-mexxejja tal-iskola għandhom jaħdmu flimkien biex jiżguraw l-inklużjoni; il-ħbieb tal-klassi għandhom jgħinu lil xulxin; ittaħriġ tal-għalliema għandu jiżgura li l-għalliema jafu kif jiffaċilitaw l-aħjar edukazzjoni għal kulħadd u jagħtu sostenn lil xulxin; l-għalliema ta' sostenn għandhom jgħinu u mhux jagħmlu x-xogħol minflok l-istudent; u l-partijiet kollha għandhom jiffukaw biex isolvu s-sitwazzjonijiet u mhux jaġixxu daqslikieku hemm ilproblemi. Id-delegati enfasizzaw li, filwaqt li jinkwetaw fuq id-dettalji prattiċi, it-tħassib ewlieni tagħhom huwa relatat mal-attitudnijiet u l-mod kif għandu jingħeleb il-preġudizzju. Dawn irrikonoxxew li, fil-maġġoranza tal-każijiet, l-għalliema u l-ħbieb tal-klassi huma tolleranti u jifhmu d-diżabilità tagħhom, sakemm jingħataw iż-żmien biex jifhmu s-sitwazzjoni – l-eċċezzjonijiet huma rari ħafna. Għandu jitpoġġa enfasi fuq iż-żieda fl-għarfien dwar id-diżabilità, sabiex in-nies ikunu infurmati fuq il-ħtiġijiet u l-punti tajbin tal-persuni b'diżabilitajiet. Huwa importanti li wieħed ma jiġġeneralizzax. Sempliċiment għaliex xi ħaġa taħdem għal persuna waħda b'diżabilità dan ma jfissirx li l-istudenti kollha b'diżabilità huma l-istess. Fl-aħħar nett, l-inklużjoni mhux biss tirreferi għal persuni b'diżabilità, iżda wkoll għall-inklużjoni ta' persuni minn sfondi differenti. Xi parteċipanti żgħażagħ indikaw li kienu sofrew diskriminazzjoni doppja minħabba li għandhom diżabilità u jiġu minn grupp kulturali differenti mill-pari tagħhom jew minħabba li għandhom sfond ta' immigrant. Ir-Riflessjonijiet u l-Proposti tad-Delegati 21 Ir-Rakkomandazzjonijiet tal-Lussemburgu kienu ppreżentati lill-Kunsill tal-Ministri matul il-laqgħa "Edukazzjoni, Żgħażagħ, Kultura u Sports" fit-23 ta' Novembru 2015, u lill-Kumitat tal-Edukazzjoni fit-2–3 ta' Diċembru 2015, għall-kunsiderazzjoni tagħhom u bħala bażi għal aktar azzjoni. Figura 5: Il-parteċipanti tas-Seduta ta' Smigħ Ewropea