Paġna Wara din il-kriżi tal-VTEC fl-2011, il-Kummissjoni talbet lill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) biex tagħti l-parir tagħha dwar ir-riskji għas-saħħa pubblika li jikkawżaw il-patoġeni fl-ikel ta' oriġini mhux mill-annimali u, b'mod partikolari, biex tindirizza l-fatturi tar-riskju u l-alternattivi għat-tnaqqis tar-riskji, fosthom il-kriterji possibbli mikrobijoloġiċi. Bi tweġiba għal din it-talba, l-EFSA ħarġet sitt opinjonijiet xjentifiċi dwar il-kombinazzjonijiet ta' ikel u patoġeni li jidhru hawn taħt, u li ġew identifikati li huma l-aktar riskji importanti fl-ikel li mhuwiex ta' oriġini mill-annimali: Din il-linja gwida tqis l-opinjonijiet rilevanti tal-EFSA u l-konsultazzjonijiet mal-esperti mill-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati. Minkejja li hija maħsuba biex tkun ta' għajnuna għall-bdiewa, tista' tintuża wkoll mill-ispetturi uffiċjali waqt l-awditi tagħhom meta jkun il-lok. L-EFSA kkonfermat li għandha titkompla r-riċerka dwar ir-riskji possibbli u dwar il-miżuri ta' mitigazzjoni tar-riskji marbuta mal-FĦF. L-użu ta' din il-gwida għandu jitqies prijorità għall-FĦF li jittiekel nej, u kemm jista' jkun, il-gwida għandha tiġi segwita wkoll fil-każ tal-FĦF li jittiekel imsajjar. Din il-gwida hija ddedikata speċifikament lejn kif għandhom jiġu indirizzati l-perikli mikrobijoloġiċi. Il-bdiewa kollha jridu jikkonformaw mar-regolamenti rilevanti tal-UE li huma assoċjati mal-prattiki deskritti f'din il-gwida. Biex dak li jkun jifhem sew, huwa essenzjali li l-gwida tfakkar fil-leġiżlazzjoni tal-UE li hija l-iżjed rilevanti għall-prattiki t-tajba fil-produzzjoni primarja tal-ħaxix u l-frott frisk. Il-fatturi ambjentali, fosthom il-ħwat jew il-kanali tal-ilma għall-annimali jistgħu jkunu sors ta' kontaminazzjoni tal-FĦF, u dawn ir-riskji għandhom jintlaqgħu jew għallinqas jitnaqqsu kemm jista' jkun. Jekk l-analiżi tkun uriet li l-art hija kkontaminata, il-lista ta' kontroll nru 2 tista' tgħin lill-bdiewa jidentifikaw is-sors tal-kontaminazzjoni u jieħdu l-azzjonijiet rilevanti biex jissodisfaw ir-rekwiżiti u r-rakkomandazzjonijiet xierqa tal-UE. L-annimali (kemm dawk domestiċi kif ukoll annimali slavaġ) jistgħu jidħlu fl-art fejn jitkabbru l-ħxejjex jew il-frott? L-annimali (domestiċi jew slavaġ) għandhom aċċess għas-sorsi tal-ilma li jintuża fil-produzzjoni primarja u fl-operazzjonijiet marbuta ma' din? Jeżistu xi żoni fejn jinżamm id-demel qrib iż-żona tat-tkabbir li minnhom hemm xi ilma kkontaminat mid-demel li qed inixxi, jgħaddi għal-ġol ħamrija, jew inkella jfur? Jeżistu xi żoni fejn hemm fil-preżent, jew kien hemm fl-imgħoddi, xi skart perikoluż qrib iż-żona tat-tkabbir? Hemm, jew qatt kien hemm fl-imgħoddi, xi sit tat-trattament tad-dranaġġ qrib iż-żona tat-tkabbir? Hemm, jew qatt kien hemm fl-imgħoddi, xi sit industrijali jew xi minjieri qrib iż-żona tat-tkabbir? Teżisti l-possibbiltà li jiskula xi ilma mill-għelieqi li hemm fil-qrib? Teżisti l-possibbiltà li l-art tat-tkabbir tingħarraq minn xi ilma kkontaminat? Hemm xi ilma tal-wiċċ fiż-żona ta' madwar l-art tat-tkabbir? Jeżistu xi sorsi oħra ta' kontaminazzjoni? Dan qed isir għall-patoġeni u/jew għall-mikroorganiżmi indikaturi? Kull meta jsir l-ittestjar? L-informazzjoni li tinġabar tintuża biex jiġi elaborat kuntest storiku li minnu jiġu ddeterminati l-akbar riskji skont il-punti/iż-żmien meta jittieħdu l-kampjuni? L-impjegati jafu li jekk iħossuhom ma jifilħux, speċjalment jekk ikollhom sintomi bħal dijarea jew remettar, ma għandhomx ikomplu jaħdmu f'kuntatt mal-prodott? L-impjegati jirrappurtaw lill-maniġment jekk ikunu mardu jew weġġgħu? Jekk l-impjegati jkollhom xi grif, qatgħat jew feriti, dawn jitgħattew qabel ma jkunu jistgħu jkomplu b'xogħolhom? Jeżistu rekords tal-okkorrenza ta' pesti jew ta' mard li jistgħu jaffettwaw is-sigurtà tal-prodotti ta' oriġini mill-pjanti (rekords meħtieġa skont il-Liġi)? Jinżammu r-riżultati ta' xi analiżijiet rilevanti li twettqu fuq kampjuni miġbura mill-pjanti jew minn kampjuni oħrajn li jkollhom importanza għas-saħħa tal-bniedem (eż. ttestjar tal-kwalità tal-ilma, analiżijiet mikrobijoloġiċi tal-prodotti...) (Rekords meħtieġa skont il-liġi)? Jeżistu rekords dwar l-użu ta' fertilizzanti li ġew applikati, li jista' jkun fihom ukoll l-identifikazzjoni tal-oriġini tal-fertilizzant? Jeżistu rekords tat-tindif u d-diżinfezzjoni tal-faċilitajiet u tat-tagħmir? Jeżistu rekords dwar it-taħriġ tal-persunal dwar il-produzzjoni ta' ikel sikur? Jeżistu rekords u politika dwar il-memri tal-persunal li jidħlu lura x-xogħol wara xi mard? Jeżistu rekords dwar il-verifiki fuq it-temperatura kkontrollata u dwar il-kalibrazzjoni tat-tagħmir ta' monitoraġġ? Jeżistu rekords dwar il-verifiki tal-attivitajiet tal-produzzjoni (l-oriġini taż-żerriegħa, id-dejta dwar il-verifiki fuq il-produzzjoni tal-FĦF, eċċ.)? Il-FĦF jitkabbar u jinħasad f'firxa wiesgħa ta' kundizzjonijiet klimatiċi u f'diversità ta' żoni ġeografiċi. Jista' jitkabbar f'siti tat-tkabbir ġewwa (eż. fis-serer) u barra, jinħasad, u jiġi ppakkjat jew mill-ewwel fl-għelieqi jew jiġi ttrasportat lejn stabbiliment tal-ippakkjar. Il-prattiki tal-produzzjoni, il-kundizzjonijiet tat-tkabbir u fejn tinsab il-parti li tittiekel waqt it-tkabbir (fil-ħamrija, f'wiċċ il-ħamrija, 'il fuq minn wiċċ il-ħamrija) flimkien mal-fatturi intrinsiċi u estrinsiċi u fatturi ta' ħsad u ta' pproċessar, jaffettwaw l-istatus mikrobijoloġiku aħħari tal-FĦF meta dan jiġi kkunsmat. Intwera li l-perikli għas-sikurezza mikrobijoloġika tal-ikel u s-sorsi ta' kontaminazzjoni jvarjaw ħafna bejn tip ta' produzzjoni u ieħor tal-FĦF u bejn post jew kuntest partikolari u ieħor, anki meta jikkonċerna l-istess tip ta' FĦF. Dawn il-fatturi diversi jistgħu jiġu indirizzati mill-prattiki agrikoli tajbin u tal-iġjene. Iżjed 'il quddiem f'dan id-dokument jinsabu l-eżempji u r-rakkomandazzjonijiet dwar kif wieħed għandu jimplimenta l-obbligi kollha li jinsabu fl-Anness I (Produzzjoni Primarja) tar-Regolament (KE) Nru 852/2004. Jekk persuna li tkabbar il-ħaxix u l-frott frisk tissuspetta li hemm riskju possibbli minħabba l-użu preċedenti taż-żona tal-produzzjoni primarja minn siti li jmissu magħha, jew minn xi attività industrijali fil-viċinat, din għandha tikkonsulta lil speċjalisti tekniċi, u jista' jkun li s-siti jkunu jridu jiġu analizzati dwar ir-riskji li jkunu ta' tħassib. jeħtieġ li min ikabbar il-frott u l-ħaxix frisk jiżgura li l-art madwar ċerti strutturi protettivi (serer tal-plastik għoljin (high tunnel), serer tal-plastik baxxi (hoop house), eċċ. titnaddaf minn sorsi potenzjali ta' kontaminazzjoni, pereżempju il-fdalijiet tal-pjanti u l-imniezel tal-pjanti mwarrba għandhom jitneħħew minnufih miż-żoni tat-tkabbir. Bħala miżuri ta' prevenzjoni tal-kontaminazzjoni taż-żona tat-tkabbir huma rakkomandati l-barrikati fiżiċi, bħalma huma l-imniezel, l-ilqugħ veġetali u l-gandotti, biex jidderiġu jew inaqqsu l-iskol li jkun ġej minn xi operazzjonijiet tal-produzzjoni tal-annimali jew tal-ġestjoni tal-iskart. L-użu ta' magni li jikkawżaw l-ansjetà fl-annimali, u tagħmir ieħor li jkeċċi l-pesti, bħal tagħmir li jagħmel l-istorbju jew jimita l-għajat ta' predatur, ċint soniku jew ħsejjes ultrasoniċi li jkeċċu l-ġrieden, jistgħu jnaqqsu l-attività tal-annimali. Dawk li jkabbru l-FĦF jistgħu jużaw in-naffara, in-nases mekkaniċi, l-istrixxi riflettivi jew l-isparar biex iżommu 'l bogħod l-għasafar u l-pesti biex ma jikkontaminawx il-FĦF. Jekk jista' jkun, ma għandux ikun hemm linji tal-elettriku għaddejjin minn fuq l-għelieqi fejn jitkabbru l-pjanti maħsubin biex jittieklu nejjin, biex tkun evitata l-kontaminazzjoni mill-għasafar li joqogħdu fuq il-linji. Għaldaqstant, il-fertilizzanti organiċi ma għandux ikun fihom kontaminanti mikrobjali, fiżiċi, jew kimiċi fi kwantitajiet li jistgħu jaffettwaw ħażin is-sikurezza tal-FĦF, u jeħtieġ li l-użu tagħhom jikkonforma mar-regolamenti rilevanti tal-UE u jqis il-linji gwida tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa dwar l-użu fis-sikur tal-ilma skartat u tal-eskrementi fl-agrikultura, skont ir-rilevanza. Meta jintużaw id-demel, il-ħama tad-dranaġġ u fertilizzanti organiċi oħrajn, dawn għandhom, kemm jista' jkun malajr, jitħalltu sew mal-ħamrija, u f'kull każ qabel ma jsir xi tħaffir u tħawwil ta' FĦF, billi dan it-taħlit inaqqas il-potenzjal tal-kontaminazzjoni diretta tal-FĦF, u jnaqqas l-irwejjaħ u l-emissjonijiet tal-ammonja u l-potenzjal li l-fertilizzanti jmorru mal-ilma. Evita li jkollok iż-żoni ta' trattament jew ta' ħżin tad-demel u ta' fertilizzanti organiċi oħrajn (dan jinkludi l-ħżin tal-ħama tad-dranaġġ) viċin wisq taż-żoni tat-tkabbir tal-FĦF. Ilqa' kontra milli jkun hemm skol jew lissija miż-żoni tat-trattament u tal-ħżin li jikkontamina l-art, l-ilma tal-wiċċ u ta' taħt l-art, eċċ. tal-madwar, billi tuża l-barrikati fiżiċi xierqa (eż. gandotti tad-dranaġġ). Kull tagħmir li jkun ġie f'kuntatt mad-demel, mal-ħama tad-dranaġġ jew ma' fertilizzanti organiċi oħrajn għandu jitnaddaf sew u, fejn hemm bżonn, jiġi ddiżinfettat qabel ma jerġa' jintuża. Kemm jista' jkun, il-moviment tal-vetturi tar-razzett għandu jkun ikkontrollat biex jipprevjeni l-kontaminazzjoni kroċjata taż-żoni tat-tkabbir u tal-produzzjoni. Il-membri tal-persunal li jaħdmu d-demel u l-ħama tad-dranaġġ jeħtieġ li jużaw prattiki ta' iġjene personali tajbin (eż. jaħslu jdejhom wara li jkunu ħadmu b'dawn il-materjali u qabel ma jmissu l-FĦF, qabel ma jieklu jew jixorbu, eċċ.), għandhom jilbsu l-apparat xieraq tal-protezzjoni personali u ħwejjeġ ta' barra addattati, li jinkludu l-ingwanti u żraben jew bwiez li ma jistax jgħaddi l-ilma minnhom u li jistgħu jitnaddfu tajjeb u jiġu ddiżinfettati wara l-użu. B'mod ġenerali, id-demel ittrattat ma għandux jintuża għall-FĦF wara t-tħawwil. Madankollu, meta dan ikun essenzjali għas-sistema tal-produzzjoni, id-demel ittrattat jista' jintuża fil-ħamrija biex din tilħaq il-bżonnijiet nutrittivi tal-FĦF waqt il-perjodu tat-tkabbir sakemm ikun intuża proċess validu tal-kompostar (ara l-gwida għall-ikkompostar aktar 'l isfel) u ma jkunx hemm kuntatt dirett jew indirett mal-partijiet li jittieklu tal-FĦF. Meta jintuża d-demel li jinħażen f'lottijiet (jew demel "immaturat"), iż-żmien meħtieġ għall-ħżin jew għat-trattament passiv tiegħu jkun ivarja skont ir-reġjun, il-klima u l-oriġini tad-demel. Waqt dan il-perjodu ta' ħżin m'għandux jinżied demel frisk ma' dak li jkun inħażen. Il-kompostar tad-demel solidu huwa metodu effettiv ħafna għall-kontroll tal-patoġeni mikrobjali meta jkun ġestit b'mod attiv. Huwa rrakkomandat li d-demel jiġi ttrattat bħala lott u jiddawwar b'mod regolari (eż. mill-inqas darbtejn fl-ewwel sebat ijiem, jew b'tagħmir li jgħabbi minn quddiem jew, preferibbilment, b'tagħmir apposta li jdawwar il-kompost). B'hekk, fuq perjodu ta' żmien jiġu ġġenerati temperaturi għoljin biżżejjed (minimu ta' 55 °C għal tlett ijiem) li effettivament joqtlu l-patoġeni. Bħala parti mill-proċess, id-demel ikkompostat jeħtieġ li jitħalla jimmatura, u b'mod ġenerali, il-proċess kollu għandu jdum mill-inqas tliet xhur qabel ma jintuża d-demel. It-trattament tad-demel likwidu bil-ġir (fejn jinżied il-ġir verġni jew l-idrossidu tal-kalċju mad-demel biex jgħolli l-pH għal 12 għal mill-inqas sagħtejn) huwa metodu effettiv biex jiddeżattiva l-patoġeni batterjali. Bħala parti mill-proċess tat-trattament tal-lott, id-demel likwidu jrid jitħalla jimmatura. B'mod ġenerali, qabel ma jintuża d-demel likwidu, għandu jitħalla jimmatura għal mill-inqas tliet xhur. B'mod ġenerali, għandu jittawwal kemm jista' jkun il-perjodu taż-żmien bejn l-applikazzjoni tad-demel jew fertilizzanti organiċi oħrajn mhux ittrattati jew ittrattati parzjalment u t-tħawwil u l-ħsad (l-intervall ta' qabel il-ħsad) tal-FĦF li jittiekel nej, minħabba li l-patoġeni mikrobjali jmutu maż-żmien. Il-klima, it-tip ta' ħamrija u l-oriġini tad-demel ukoll jaffettwaw kemm idumu ħajjin il-patoġeni fid-demel, fil-ħamrija miżjuda bil-fertilizzanti u fil-ħmieġ tal-annimali li jiġi depożitat direttament (jekk l-art tkun intużat qabel biex jirgħu fiha l-annimali). F'ċerti każijiet huma rakkomandati l-intervalli ta' qabel il-ħsad li jkunu ta' tnax-il xahar jew itwal għall-FĦF li jittiekel nej (eż. f'pajjiżi li jkollhom klima relattivament bierda u livelli pjuttost baxxi ta' radjazzjoni solari, bħall-pajjiżi fit-Tramuntana tal-Ewropa). It-Tabella 1 tagħti eżempju ta' xi intervalli ta' qabel il-ħsad rakkomandati għall-applikazzjoni ta' firxa ta' fertilizzanti organiċi (fosthom id-demel ittrattat u d-demel mhux ittrattat) fuq tipi differenti ta' FĦF li jittiekel nej kif ukoll imsajjar. Għandhom jiġu implimentati kontrolli stretti meta tintuża l-ħama tad-dranaġġ f'art fejn jitkabbar il-FĦF. Qabel ma jiġi applikat il-ħama tad-dranaġġ, il-ħamrija trid tiġi ttestjata mill-fornitur tal-ħama. Għandu jittawwal kemm jista' jkun il-perjodu taż-żmien bejn l-applikazzjoni tal-ħama tad-dranaġġ ittrattata u l-ħsad (l-intervall ta' qabel il-ħsad), u għandu jirrifletti t-tip ta' trattament li jkun sar lill-ħama (jiġifieri l-livell tat-tnaqqis tal-patoġeni fil-ħama tad-dranaġġ ittrattata) u l-FĦF li jkun qiegħed jitkabbar. Normalment ikun rakkomandat perjodu ta' qabel il-ħsad itwal meta: it-tnaqqis tal-patoġeni ma jkunx wisq kbir; il-FĦF li qed jitkabbar normalment jittiekel nej; u meta jista' jkun hemm kuntatt dirett bejn il-parti li tittiekel tal-FĦF u l-ħamrija. Għandhom jiġu żviluppati l-ispeċifikazzjonijiet tal-garanzija tal-kwalità rilevanti għall-fertilizzanti li huma diġestat anaerobiku u dawk ibbażati fuq il-kompost, li jinxtraw mingħand fornituri esterni, dan jinkludi wkoll l-ispeċifikazzjonijiet għall-prodott finali (il-fertilizzant). Fejn jixraq għandu jinżied l-istadju tal-pasturizzazzjoni fil-produzzjoni ta' diġestati anerobiċi. Barra minn hekk, fejn hu possibbli għandhom jiġu żviluppati u implimentati protokolli standardizzati li jkopru l-produzzjoni u l-użu ta' diġestati anerobiċi u komposti li l-kwalità tagħhom tkun garantita, inkluża l-ispeċifikazzjoni tal-materjal ta' skart organiku xieraq li jiddaħħal, issegregat mis-sors (il-materja prima). Jeħtieġ li l-bdiewa joqogħdu attenti għall-potenzjal li l-materjali li jiddaħħlu u d-diġestati anaerobiċi/il-komposti jistgħu jkunu kkontaminati b'xi ħġieġ, metall, jew plastik iebes, partikolarment meta dan il-materjal ikun se jintuża fuq art fejn jitkabbru l-patata u l-FĦF tal-għerq. Il-bdiewa li jixtru d-demel tal-bhejjem, il-ħama tad-dranaġġ u fertilizzanti organiċi oħrajn mis-suq għandhom jagħżlu fornitur reputabbli u jakkwistaw id-dokumenti li jidentifikaw l-oriġini, it-trattament li ntuża, u r-riżultati tat-testijiet kollha (anki dawk għall-kontaminanti mikrobijoloġiċi u kimiċi) li jkunu twettqu fuq il-prodott finali. It-Tabella 1 tagħti eżempju tal-intervalli ta' qabel il-ħsad li jridu jinżammu meta l-bdiewa jużaw il-fertilizzanti organiċi. Hemm ħafna fatturi marbutin mal-użu tal-ilma fl-agrikulturi li jistgħu jinfluwenzaw l-ammont ta' riskju li l-FĦF jiġi kkontaminat bil-mikrobi, bħal: is-sors tal-ilma, it-tip ta' tisqija (bil-qatra, bil-bexx, eċċ.) jekk il-FĦF ikollux kuntatt dirett mal-ilma tat-tisqija, l-applikazzjoni mill-bidwi ta' trattament bl-ilma, iż-żmien tat-tisqija b'relazzjoni mal-ħsad, il-possibbiltà li xi annimali jkollhom aċċess għas-sors, eċċ. Kwistjoni importanti oħra li għandha titqies hija l-istadju fil-katina alimentari: eż. jekk ikun għad fadal xi sors ta' kontaminazzjoni, dan jista' jiġi eliminat jew imnaqqas, pereżempju permezz ta' tnixxif (bir-raġġi tax-xemx fl-għalqa), permezz ta' ħasil, jew b'xi mod ieħor. L-oġġetti tal-ikel li jinbiegħu lesti biex jittieklu u oġġetti tal-ikel li jkunu qrib il-punt tal-konsum ikunu jeħtieġu ilma ta' kwalità ogħla. Barra mir-rakkomandazzjonijiet għall-kontrolli tal-ilma deskritti f'din it-taqsima, għandu jitqies ukoll dan li ġej: Għal gwida dwar kif titwettaq valutazzjoni tar-riskji fuq l-ilma, il-bdiewa jistgħu jirreferu għall-approċċ li jidher fid-Dijagramma Sekwenzjali nru 3 li jgħin biex wieħed jidentifika s-sorsi possibbli tal-kontaminazzjoni tal-ilma fil-produzzjoni primarja tal-FĦF. Dan japplika kemm għall-ilma tat-tisqija kif ukoll għall-ilma li jintuża f'xogħol assoċjat (eż. l-applikazzjoni tal-pestiċidi, il-fertigazzjoni, il-ħasil, eċċ.). Metodu aktar sempliċi u ħafif huwa li dak li jkun juża "ġerarkija tad-deċiżjonijiet" bħal dik li tidher fl-Anness III ta' dan id-dokument ta' gwida, li fiha r-riżultat iqis għadd limitat ta' rakkomandazzjonijiet għat-teħid tal-kampjuni, meta mqabbel ma' dawk li hemm fl-Anness II. L-għodot it-tnejn li huma jistgħu jintużaw biex dak li jkun jieħu deċiżjoni skont il-profil tar-riskji tal-ilma agrikolu, iżda billi ż-żewġ metodi huma differenti minn xulxin, ir-riżultati tagħhom ma jistgħux jitqabblu jew jiġu estrapolati. Il-passi li jista' juża kull bidwi biex jidentifika s-sorsi possibbli tal-kontaminazzjoni mill-ilma fil-produzzjoni primarja tal-FĦF ingħataw fid-Dijagramma Sekwenzjali nru 3 hawn taħt. Mod prattiku li bih wieħed jista' jwettaq il-valutazzjoni tar-riskji tal-ilma agrikolu fid-Dijagramma Sekwenzjali Nru 3 huwa billi jimla t-tabella li ġejja. Għall-fini tal-konformità mal-obbligi tal-UE (ara t-taqsima 7.3.3), ir-riżultati ta' din il-valutazzjoni tar-riskji jkunu ta' għajnuna billi jiddefinixxu safejn għandhom jiġu applikati l-Prattiki t-Tajbin tal-Iġjene (7.3.3) inklużi r-rakkomandazzjonijiet dwar l-analiżijiet tal-ilma għall-użu agrikolu. Ma għandux jintuża l-ilma tad-dranaġġ (urban) mhux ittrattat. L-awtoritajiet kompetenti għandhom jiġu kkonsultati qabel ma wieħed jikkunsidra li juża xi ilma skartat ieħor minħabba li jista' jkun hemm xi restrizzjonijiet legali. Għandha tiġi ttestjata l-kwalità tal-ilma agrikolu riċirkolat li jista' jintuża fil-livell tal-biedja. Jekk hemm bżonn, l-ilma jkollu jiġi ttrattat jew iddiżinfettat qabel ma jerġa' jintuża. Għandu jkun evitat l-aċċess tal-bhejjem għas-sorsi tal-ilma u għaż-żoni tal-ippumpjar. Għandhom jittellgħu l-barrikati biex kemm jista' jkun jiġi evitat l-aċċess tal-annimali slavaġ għall-ilma li jintuża fil-produzzjoni primarja tal-FĦF. Hija rakkomandata valutazzjoni tal-possibbiltajiet li jiġu kkontaminati l-ħamrija u l-ilma bi skol tal-ilma tal-wiċċ meta jkun hemm xita qawwija, u li jinbnew l-istrutturi biex iwaqqfu dan l-iskol (barrikati magħmulin minn strixxi ta' veġetazzjoni, l-użu ta' kanali tad-dranaġġ, eċċ.). Is-sistemi tad-distribuzzjoni tal-ilma, fosthom vaski, tankijiet u ħażniet ta' tal-ilma għandhom jingħataw il-kura u jitnaddfu tajjeb biex jiġu evitati l-kontaminazzjoni mikrobjali tas-sors tal-ilma u l-formazzjoni ta' bijorita. Il-latrini, il-ħażniet tad-demel, tal-iskart fekali u tal-fertilizzanti għandhom ikunu f'pożizzjoni ta' inklinament 'l isfel mis-sorsi tal-ilma, u mill-inqas 250 metri 'l bogħod biex tiġi evitata l-kontaminazzjoni. Jekk ikun hemm bżonn, il-bdiewa għandhom jivvalutaw is-sitwazzjonijiet lokali u jipprevedu distanza itwal. Jekk ir-riżultat tat-test mikrobijoloġiku tas-sors tal-ilma ma jkunx tajjeb, jew tiġi identifikata problema, għandhom jiġu applikati wkoll il-miżuri ta' korrezzjoni li ġejjin, skont xi jkun is-sors tal-ilma. Għall-ilma ta' taħt l-art li jittella' mill-bjar, għandhom jitqiesu l-miżuri speċifiċi li ġejjin: Il-kura regolari tal-bjar. Ivverifika li hemm separazzjoni tajba bejn il-bir u dawn li ġejjin: sistemi tal-iskart domestiku, faċilitajiet tal-ħżin ta' sustanzi kimiċi, binjiet fejn jinżammu l-annimali (fejn jinżammu l-klieb, il-qwiegħi, iż-żoni tat-tismin), tojlits, fossa jew tank tal-eskrement, żoni tat-trattament u tal-ħżin tad-demel likwidu u tal-fertilizzanti organiċi. Iċċekkja l-kisi u l-għatu tal-bir b'mod regolari biex tara li ma hemmx xquq jew ksur fihom, u ara li l-għatu tal-bir jidħol kexxun. Il-fetħa ta' fuq tal-bir għandha tkun mill-inqas 30 cm 'l fuq mill-art, biex fil-bir ma jkunux jistgħu jidħlu la l-ilma tal-wiċċ u lanqas kontaminanti. Ara li ż-żona madwar il-fetħa tal-bir tkun inklinata 'l barra minnu, u li ma jkunx fiha weraq, ħaxix u skart ieħor. Ibni xoffa tal-konkrit (b'radju ta' metru) madwar il-bir jew il-pompi tal-idejn. Iddiżinfetta s-sistema tal-pajpijiet (pereżempju b'sanitizzanti magħmulin bil-kloru jew trattamenti tad-diżinfezzjoni oħrajn). Jekk l-istrateġiji ta' mitigazzjoni li jeżistu ma jservux sew biex jevitaw il-kontaminazzjoni tas-sors tal-ilma, għandek taħseb biex tagħmel it-tiswijiet fuq il-bir li hemm jew tibni bir ġdid. Għall-ilma tax-xita, għandhom jitqiesu l-miżuri speċifiċi li ġejjin: Ipproteġi t-tankijiet tal-ħżin miftuħin tal-ilma tax-xita biex ma jkunx hemm kontaminazzjoni mill-iskart, mill-weraq, mill-annimali u mill-insetti li jbidu (l-insetti jistgħu jkunu vetturi tal-kontaminazzjoni mikrobjali). Naddaf b'mod regolari, jew żid il-frekwenza tat-tindif tat-tankijiet, tal-imagħqad u tal-qattara tal-ilma tax-xita tas-sistemi tal-ħsad biex tiġbor u żżomm il-kwalità t-tajba tal-ilma tax-xita. Fejn u meta jeħtieġ, biddel it-tankijiet u l-qattara tal-ilma. Għat-trattament tal-ilma (trattament primarju jew sekondarju u/jew diżinfezzjoni tal-ilma), għandek taħseb biex issegwi dawn il-miżuri speċifiċi:- Iċċekkja l-effikaċja tat-tagħmir tat-trattament tal-ilma li qiegħed jintuża. Iddiżinfetta l-installazzjonijiet tat-trattament tal-ilma (eż. billi tuża xi bijoċida jew sanitizzant) jew biddel it-tankijiet u s-sistemi tal-pajpijiet tal-ilma li jinġabar lokalment. Biddel it-tagħmir tat-trattament tal-ilma. Il-kwalità tal-ilma li jintuża f'sistemi tat-tkabbir mingħajr ħamrija għandha tkun iċċekkjata b'mod regolari, u l-ilma għandu jinbidel ta' spiss, jew jekk jiġi rriċiklat, għandu jkun ittrattat biex kemm jista' jkun titnaqqas il-kontaminazzjoni bil-mikrobi. Jekk ma tiġix osservata konformità mal-indikaturi, għandhom jitwettqu strateġiji ta' mitigazzjoni bbażati b'mod ewlieni fuq it-teknika tat-trattament tal-ilma. Dwar is-sistemi tat-tisqija: Ifflaxxja l-pajpijiet ewlenin u sekondarji u t-tubi l-oħrajn tat-tisqija b'mod regolari biex tnaqqas li jinġabru xi materjali organiċi jew bijoriti. Huwa rrakkomandat li l-ilma jitħalla għaddej mill-pajp tal-qtar għal mill-inqas minuta, sakemm l-ilma joħroġ ċar. Meta jkun hemm perjodu twil ta' ħafna xita, huwa rrakkomandat li tifflaxxja s-sistema tat-tisqija qabel ma jibda l-istaġun tat-tisqija li jmiss. Ġeneralment, il-ħasil (kemm billi l-prodotti jitgħaddsu fl-ilma kif ukoll permezz tat-traxxix) tal-prodott frisk jista' jnaqqas xi ftit mit-tagħbija mikrobjali. Dan huwa pass importanti għaliex il-parti l-kbira tal-kontaminazzjoni mikrobjali qiegħda fuq wiċċ il-FĦF. Madankollu, l-ilma tal-ħasil jista' wkoll iferrex il-mikroorganiżmi u potenzjalment jikkontamina proporzjon akbar tal-prodott. L-ilma tal-ħasil li jintuża jeħtieġ li jkun għallinqas ta' kwalità ta' ilma nadif fl-istadji bikrija tal-ħasil. L-ilma li jintuża għat-tlaħliħiet tal-aħħar irid ikun ta' kwalità li tkun tajba għax-xorb jekk il-FĦF ħafna drabi jkun ikkunsmat bħala lest biex jittiekel (eż. it-tadam, it-tuffieħ, il-lanġas, iz-zunnarija żgħira, basal tar-Rebbiegħa ...). Għalhekk għandha ssir valutazzjoni tar-riskji skont id-Dijagramma Sekwenzjali Nru 2 u jistgħu jintużaw l-għodod previsti fl-Anness II jew fl-Anness III biex issir l-evalwazzjoni tal-kwalità tal-ilma tal-ħasil meħtieġa. Jekk il-bidwi biħsiebu juża l-għajnuniet għall-ipproċessar fl-ilma tal-ħasil ta' prodott maħsud, dan jeħtieġ li jikkonsulta lill-awtoritajiet kompetenti, peress li l-użu ta' għajnuniet għall-ipproċessar bħala dekontaminanti kimiċi ġeneralment ikun suġġett għal-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istati Membri. L-istess jgħodd għall-ħasil tat-tankijiet biex tinżamm il-kwalità tal-ilma. Jekk jintużaw diżinfettanti tal-kloru, wieħed irid joqgħod attent li fl-ikel ma jkunx hemm xi residwi tal-prodotti sekondarji tal-klorat li jaqbżu l-livelli massimi għar-residwi. L-azzjonijiet elenkati hawn taħt jistgħu jnaqqsu l-kontaminazzjoni tal-ikel bil-klorat: Jintużaw l-iżgħar konċentrazzjonijiet possibbli tad-diżinfettanti tal-kloru li bihom jinkiseb il-livell ta' diżinfezzjoni l-mixtieq. Rata tajba ta' tibdil tal-ilma tal-ħasil. Filwaqt li l-kloru attiv jevapora, ir-residwi tal-klorat jibqgħu jikkonċentraw f'dan l-ilma. Id-diżinfettanti jeħtieġ li jinħażnu kif suppost, billi jekk ikunu esposti għad-dawl jew għal temperaturi għoljin, id-diżinfettanti jibdew jiddegradaw għall-istat ta' klorat qabel stess jintużaw. Il-ħasil enerġetiku tal-prodott li ma jeħtieġx tħakkik iżid il-probabbiltà li jitneħħew il-patoġeni. Il-ħasil bil-ħakkieka huwa aktar effettiv mill-ħasil mingħajrhom. Il-ħakkieka li jintużaw fil-ħasil iridu jitnaddfu ta' spiss. Jekk l-ilma jiġi kkontaminat waqt il-ħasil u mbagħad jiġi riċirkolat, jista' jkun mezz ta' kontaminazzjoni kroċjata. Għaldaqstant, jintuża l-metodu li jintuża għall-ħasil, il-bdiewa għandhom isegwu prassi tajba li tiżgura u żżomm kwalità tajba tal-ilma billi: jibdlu l-ilma tal-ħasil bi frekwenza fissa (proċess mhux kontinwu) iżommu t-tagħmir tal-ħasil mimli b'volum fiss (proċess kontinwu) japplikaw it-trattament tal-ilma jużaw l-aġenti diżinfettanti tal-ilma b'mod ikkontrollat biex jevitaw il-kontaminazzjoni kroċjata. Għal ċerti operazzjonijiet, sensiela ta' ħasliet taf tkun iżjed effettiva minn ħasla waħda biex jitneħħew il-ħamrija, il-fdalijiet u l-effużjonijiet. Pereżempju, għandhom jikkunsidraw li jużaw l-ewwel ħasla biex titneħħa l-parti l-kbira tal-ħamrija mill-prodott, imbagħad sensiela ta' ħasliet u fl-aħħar nett tlaħliħa b'ilma li hu tajjeb għax-xorb. L-installazzjoni, l-ispezzjonijiet ta' rutina u l-manutenzjoni tat-tagħmir bħall-apparati tar-rifluss u apparati fejn tinqabad l-arja huma meħtieġa biex ma jkunx hemm kontaminazzjoni tal-ilma nadif b'ilma li jista' jkun ikkontaminat (bħal bejn il-pajpijiet li jimlew it-tagħmir bl-ilma tajjeb għax-xorb u l-pajpijiet tad-dranaġġ għal ġot-tank tal-iskart). Billi l-ħxejjex friski werrieqa ġieli jitraxxu b' ammonti żgħar ta' ilma waqt il-ħsad li jsir bil-magni, jew fil-kontenitur li jitqiegħdu fih fl-għalqa wara l-ħsad, biex ma jinxfux, irid jintuża ilma li hu tajjeb għax-xorb għal dawn il-proċessi fejn ikun hemm kuntatt dirett bejn l-ilma u l-partijiet tal-ħxejjex li jittieklu. It-tadam li jitkabbar fil-ħamrija jista' jinħasel biex jitneħħielu t-trab, jitnixxiflu l-wiċċ, jintagħżel skont id-daqs u jiġi ppakkjat. Anki f'dan il-każ għandu jintuża ilma li hu tajjeb għax-xorb. Kultant jintużaw tankijiet tal-ilma skartat biex jiġu ttrasportati l-bettieħ u d-dulliegħ mill-kontenituri fl-għalqa sal-istabbiliment tal-ippakkjar. F'dan il-każ: It-temperaturi tal-ilma jridu jkunu ogħla mit-temperaturi interni tal-bettiħ u tad-dulliegħ, biex jitnaqqas kemm jista' jkun ir-riskju li l-ilma jinfiltra fihom. Għandu jkun kemm jista' jkun qasir il-ħin li l-bettieħ u d-dulliegħ jibqa' fit-tank tal-ilma skartat. Meta jkun possibbli, il-kwalità mikrobijoloġika tal-ilma skartat fit-tank għandha tiġi kkontrollata, issorveljata u rreġistrata. Jekk hemm bżonn, għandhom jitwettqu miżuri li jiggarantixxu l-kwalità mikrobijoloġika tal-ilma. Qabel ma tinbeda strateġija tal-kampjunar tal-ilma huwa rrakkomandat li wieħed jiżgura li l-valutazzjoni tar-riskji għadha valida u li l-miżuri ta' prevenzjoni ġew implimentati tajjeb u ġew ivvalidati. Il-valutazzjonijiet tar-riskji (ara 7.3.2) għandhom jiġu rieżaminati kull sena. Perjodikament għandhom isiru spezzjonijiet viżivi u bix-xamm biex jekk ikun hemm xi kontaminazzjoni din tinsab. Jekk ikun hemm xi tibdil fid-dehra/tar-riħa, għandhom jittieħdu l-kampjuni għall-analiżi ta' kontroll. Għandhom jittieħdu l-kampjuni tal-ilma mill-punt fejn dan jintuża. Għandhom jittieħdu kampjuni addizzjonali jekk ikun hemm xi avvenimenti bħal tgħarriq, tifwir f'postijiet fejn jinħażen id-demel, kontaminazzjoni temporanja jew li sseħħ xi kultant, xita qawwija, eċċ. Dawn it-testijiet addizzjonali jridu jsiru eżatt wara l-avveniment. Ieqaf milli tuża dak l-ilma sakemm joħorġu riżultati tat-testijiet favorevoli, u jekk ikun possibbli u fattibbli, ibdel is-sors tal-ilma. Inkella, ittratta l-ilma qabel ma tużaħ għat-tisqija (eż. billi tiddiżinfettaħ permezz ta' dawl ultravjola, filtrazzjoni bl-ożmożi inversa, diżinfettanti bbażati fuq l-ożonu jew fuq il-kloru, eċċ.) skont il-prassi tad-diżinfezzjoni tal-Istat Membru. Eżamina mill-ġdid il-valutazzjoni tar-riskji attwali (ara 7.3.1) billi tiffoka fuq is-sorsi potenzjali tal-kontaminazzjoni fekali. Jekk, wara li jkun wettaq il-miżuri korrettivi, it-test tal-ilma jibqa' jagħti riżultat li ma jkunx favorevoli, u jekk il-bidwi ma jkunx jista' jibdel is-sors tal-ilma, dan jeħtieġlu jżid l-intervall taż-żmien bejn l-aħħar tisqija u l-ħsad, u jbiddel il-metodu tat-tisqija billi, pereżempju juża t-tisqija bil-qatra biex l-ilma ma jitħalliex jiġi f'kuntatt mal-parti tal-FĦF li tittiekel. Il-ħaddiema kollha għandhom ikunu jafu l-prinċipji bażiċi tal-iġjene u tas-saħħa, u għandhom jiġu infurmati dwar ir-riskji kollha possibbli marbutin mal-kontaminazzjoni tal-prodott. Għandhom jingħataw taħriġ dwar l-iġjene li jkun addattat għall-kompiti tagħhom u kultant jiġu ttestjati. Dan it-taħriġ irid isir b'lingwa u b'mod li jiżguraw li l-ħaddiema jifhmu x'inhi l-prassi iġjenika meħtieġa. B'mod ġenerali, ma għandhomx jidħlu viżitaturi mhux awtorizzati fiż-żoni fejn jiġi prodott u ttrattat l-ikel. Jekk ikun hemm viżitaturi awtorizzati, dawn iridu jimlew kwestjonarju ta' evalwazzjoni tas-saħħa qabel ma jitħallew jidħlu, u fejn hu xieraq għandhom jilbsu lbies protettiv u jirrispettaw id-dispożizzjonijiet dwar l-iġjene tal-personal tan-negozju tal-ikel. Kemm hu possibbli, il-proċessi tal-ħsad, tal-ippakkjar u tal-ispezzjoni għandhom ikunu maħsubin biex il-prodotti jitmissu mill-inqas. Ma għandhomx jintlibsu jew jiddaħħlu oġġetti personali, bħal ġojjelli, arloġġi, eċċ. fiż-żoni tat-tkabbir u tal-produzzjoni tal-FĦF. Meta l-prattiki normali jirrikjedu li jintużaw għodod jew oġġetti żgħar, dawn għandhom ikunu nnumerati jew identifikati b'xi mod ieħor. Fejn jixraq, il-ħaddiema għandhom jilbsu l-ħwejjeġ u ż-żraben protettivi addattati. Jista' jkun utli li jintużaw l-ingwanti, dejjem jekk dawn jinħaslu jew jinbidlu ta' spiss biex jiġi evitat li jinfirxu l-mikroorganiżmi. Iżda l-ilbies tal-ingwanti biss ma jissostitwixix il-prattika tal-ħasil sew tal-idejn, b'mod partikolari: Jekk l-ingwanti jkunu ta' tip li jistgħu jintużaw aktar minn darba, jeħtieġ li jkunu magħmulin minn materjal li faċilment jitnaddaf u jiġi ddiżinfettat, u għandhom jitnaddfu b'mod regolari u jinżammu f'post nadif u niexef. Jekk jintużaw ingwanti ta' darba biss, dawn għandhom jintremew meta jitqattgħu jew jitħammġu. Il-ħaddiema li jkunu f'kuntatt dirett mal-FĦF għandhom iżommu standard għoli ta' iġjene personali. B'mod ġenerali, jeħtieġ li jaħslu u jixxuttaw idejhom tajjeb qabel ma jmissu l-FĦF u mal-uċuħ li jmissu mal-FĦF, speċjalment waqt u wara l-ħsad (eż. meta jmissu l-FĦF fil-bidu tal-ħsad, waqt il-ħsad, u wara l-ħsad, wara li jieklu, wara li jużaw it-tojlit, eċċ.). Jeħtieġ li l-ħaddiema jevitaw imġiba li tista' twassal għall-kontaminazzjoni tal-FĦF, pereżempju: li jpejpu, jobżqu, jogħmodu ċ-chewing gum jew jieklu, jew jgħattsu jew jisogħlu fuq il-prodotti friski. Kull persuna li tkun ma tiflaħx għandha minnufih tirrapporta l-mard jew is-sintomi tal-mard lill-bidwi/lill-maniġer u ma għandhiex taħdem f'kuntatt mal-FĦF. Ikunu maħsubin biex jiżguraw li l-ħmieġ jintrema b'mod iġjeniku u ma jikkontaminax is-siti tat-tkabbir, il-FĦF jew l-inputs agrikoli (l-affarijiet għat-tkabbir tal-pjanti li jinżiedu mal-ħamrija, eż. l-ilma agrikolu, il-fertilizzanti organiċi). Ikun hemm faċilitajiet tajbin għall-ħasil (tal-idejn). Jinżammu f'kundizzjoni nadifa u jaħdmu tajjeb. Ikun hemm fihom ilma ġieri tajjeb għax-xorb, sapun, tojlit pejper jew xi ħaġa oħra li tista' tintuża bħala tojlit pejper, u karti biex dak li jkun inixxef idejħ u jarmihom, jew xi ħaġa ekwivalenti. Jekk ma jkunx possibbli tipprovdi l-ilma ġieri tajjeb għax-xorb, l-awtorità kompetenti għandha tirrakkomandalek xi metodu alternattiv għat-tindif tal-idejn (eż. xi sapun jew diżinfettant). It-tojlits portabbli ma għandhomx jitnaddfu fiż-żoni tat-tkabbir tal-FĦF jew qrib sorsi tal-ilma li jintuża għat-tisqija jew qrib il-pajpijiet li jwasslu l-ilma għall-ħxejjex. Il-bdiewa jridu jsibu l-postijiet fejn jiestgħu jqiegħdu t-tojlits portabbli b'mod sikur. It-taħriġ għandu jinkludi l-proċeduri l-korretti għall-ħasil u t-tnixxif tal-idejn, għall-użu tat-tojlits u għar-rimi tat-tojlit pejper jew tal-prodott li jkun l-ekwivalenti tiegħu. Jekk il-ħaddiema jkollhom xi qtugħ jew xi ġrieħi f'idejhom, dawn iridu jitgħattew b'xi stikka jew faxxa li ma jgħaddix ilma minn ġo fiha, u jridu jintlibsu l-ingwanti fuqha fejn hu possibbli. Jekk ma jkunx hemm forniment ta' dawn l-affarijiet, il-persuna li jkollha xi ġerħa jew qatgħa għandha tingħata xogħol f'post ieħor fejn ma jkollhiex il-kompitu li tmiss mal-FĦF jew mal-uċuħ li jmissu mal-prodott. Irid ikun hemm żoni fejn il-ħaddiema jkunu jistgħu jistrieħu ftit mix-xogħol u fejn jieklu, imwarrba mill-għelieqi u mill-post tal-ippakkjar. Il-ħaddiema ma għandhomx idaħħlu ikel magħhom fiż-żoni tal-produzzjoni, biex tiġi evitata l-possibbiltà li l-FĦF jiġi kkontaminat b'xi allerġeni tal-ikel. Il-metodi tal-ħsad ivarjaw skont il-karatteristiki tal-prodott. Il-ħsad mekkaniku huwa prattika komuni għal ċerti FĦF, u jnaqqas il-kontaminazzjoni kroċjata li tista' sseħħ fil-ħsad bl-idejn. Iżda jekk it-tagħmir mekkaniku tal-ħsad jieqaf jaħdem waqt il-ħsad, jew ma jkunx miżmum tajjeb, ma jkunx tnaddaf jew ġie ddiżinfettat sew, jew jagħmel ħsara lill-pjanti li jinħasdu, jista' jikkaġuna t-tifrix ta' kontaminazzjoni bil-mikrobi u/jew kundizzjonijiet li jiffavorixxu t-tkabbir tal-mikrobi (jiġifieri FĦF imħassar). Il-FĦF għandu jinħażen u jiġi ttraspurtat f'kundizzjonijiet iġjeniċi tajbin. Il-faċilitajiet tal-ħżin u l-vetturi tat-trasport tal-FĦF maħsud iridu jkunu magħmulin b'mod li jnaqqas kemm jista' jkun il-ħsara għall-FĦF u ma jħallux li jidħlu pesti bħal insetti, rodituri u għasafar. It-tfassil u d-disinn tal-faċilitajiet irid ikun b'mod li jiżgura li ma hemm l-ebda riskju ta' kontaminazzjoni kroċjata mikrobijoloġika, kimika jew fiżika. Il-passi kollha tal-fluss tal-prodott fil-faċilità (jiġifieri kull pass minn meta tasal il-materja prima, l-ewwel ħasla, it-tindif mill-partijiet żejda, l-ippakkjar, sal-ħżin u t-trasport) iridu jitqiesu, u jiġu indirizzati r-riskji kollha tal-kontaminazzjoni kroċjata. Meta l-prodott frisk jiġi ppakkjat fl-għalqa, wieħed għandhu joqgħod attent li l-kontinaturi ma jiġux ikkontaminati minħabba xi kuntatt ma' demel, ħmieġ tal-annimali, ħamrija jew ilma. Meta mat-tagħmir tal-ippakkjar li jintuża wara l-ħsad, jintuża xi kkuttunar biex jevita ħsara għall-prodott, dan għandu jkun magħmul minn materjal li jista' jitnaddaf, u, jekk inhu possibbli, jiġi ddiżinfettat. Il-bdiewa għandhom ineħħu l-biċċa l-kbira tal-ħamrija u t-tajn minn mal-prodott u/jew il-kontenituri waqt il-ħsad u għandhom inaddfu l-għodod kollha u l-kontenituri li jintużaw il-ħin kollhu waqt il-ħsad, wara kull tagħbija. Il-bdiewa għandhom jevitaw li jpoġġu l-kontenituri għall-prodott maħsud u l-prodott frisk maħsud direttament fuq il-ħamrija waqt u wara l-ħsad qabel ma jgħabbuhom fil-vettura tat-trasportazzjoni. Għandhom jevitaw li jużaw il-kontenituri għall-prodotti maħsuda, li jiġu f'kuntatt dirett mal-prodotti, għal skopijiet oħra minbarra dan. Il-prodotti ppakkjati li huma maħsuba direttament għall-konsum għandhom jiġu ttikkettati tajjeb u jinħażnu kif suppost. Fejn hemm bżonn, għall-ħżin għandhom jiġu ssettjati t-temperaturi u l-kundizzjonijiet ta' umdità relattivi. Il-bdiewa għandhom jevitaw li jimlew iżżejjed l-ixkejjer u t-tankijiet tal-ġarr, biex jevitaw it-trasferiment possibbli ta' kontaminanti għal fuq il-prodott frisk waqt it-tagħbija. Dan jevita wkoll li ssir ħsara lill-prodott. Il-ħsad għandu jsir permezz ta' xafra li taqta' dritt, mingħajr ħsara għaz-zokk. Fi tmiem kull ġurnata ta' ħsad, għandhom jinġabru u jitneħħew mill-għalqa l-materjal tal-ippakkjar li jkun fadal u l-prodotti li jiġu skartati. L-FĦF li ma jkunx tajjeb għall-konsum mill-bniedem m'għandux jinħasad, inkella jiġi ssegregat waqt il-ħsad. Il-prodotti skartati għandhom jitneħħew b'mod iġjeniku fil-faċilità tal-ħsad minn ħaddiema li ma jmissux il-frott jew il-ħaxix it-tajjeb, u għandu jintrema b'mod li ma jattirax xi pesti fil-faċilità. Meta, waqt it-tkabbir tal-frott artab, tat-tadam, tal-bettieħ u tad-dulliegħ, jintuża xi materjal taħthom biex inaqqas il-kuntatt mal-ħamrija (eż. xi mulch jew xi materjal bijodegradabbli, bħalma hu t-tiben), jew waqt il-ħsad, biex jipproteġi l-frott li jkun inġabar (eż. plastik jew xi materjal bijodegradabbli bħal weraq jew karti tat-tgeżwir jew qfief bijodegradabbli): Il-plastik irid ikun nadif u mingħajr mikrobi. Il-materjali bijodegradabbli u/jew il-mulch ma għandhomx jerġgħu jintużaw, biex tiġi evitata l-kontaminazzjoni kroċjata. Għandha tinżamm prassi tal-iġjene tajba tul il-katina alimentari, billi l-frott artab fil-biċċa l-kbira jittiekel nej u/jew il-proċessi bħat-tindif, il-ħasil jew it-tkessiħ tiegħu jsiru mill-inqas. Il-frott artab għandu jitkessaħ minnufih wara l-ħsad. Meta jkun hemm bżonn, il-bdiewa għandhom jużaw ilma tajjeb għax-xorb biex jagħmlu s-silġ jew fil-magni tat-tkessiħ bl-ilma, għat-tkessiħ minn qabel, biex jitnaqqsu r-riskji ta' kontaminazzjoni. Meta l-ħsad isir bl-idejn, il-bdiewa għandhom jieħdu nota tal-gwida li ġejja: Id-dehra u l-ebusija tal-frott artab normalment huma assoċjati mal-freskezza u l-kwalità t-tajba. Jekk il-frott artab jintmiss iżżejjed, jista' jitħassar u b'hekk tiġi affettwata l-kwalità tiegħu. Barra minn hekk, jekk it-temperatura ma tkunx favorevoli jekk il-ħsad isir meta t-temp ikun sħun u/jew umdu, dan jaffettwa ħażin il-kwalità tal-frott, u jista' jaffettwa wkoll is-sikurezza tiegħu minħabba li l-frott jista' jitħassar u joħroġlu l-meraq, u dan jista' jinfirex fuq il-frott it-tajjeb u jikkontaminah. Il-bdiewa huma mħeġġa jaħtru persuna responsabbli biex tissorvelja l-ħsad il-ħin kollu, biex tiżgura li min jiġbor il-frott juża l-proċeduri l-korretti tal-ħasil tal-idejn u li jevita li jiġbor frott li jkun imxarrab, li jkollu d-daqqiet u/jew xi ħsara. Xi bdiewa jqiegħdu l-bettieħ u d-dulliegħ li jkun qed jikber fuq kuxxini tal-plastik żgħar, jew fuq sodod tal-plastik mgħottija bil-mulch, inkella fuq zkuk tal-bambù maqtugħa min-nofs biex inaqqsu l-kuntatt dirett tal-bettieħ u d-dulliegħ mal-ħamrija u b'hekk inaqqsu li jiffurmawlu t-tikek. Waqt l-istaġun tat-tkabbir, dan il-frott jista' wkoll kultant jiddawwar bl-idejn biex ma jinħaraqx mix-xemx jew jiżviluppawlu t-tikek fejn imiss mal-art, inkella jista' jitgħatta b'xi materjal bijodegradabbli, bħat-tiben tar-ross, biex ma jinħaraqx mix-xemx. Dawn il-prattiki li ġejjin huma rakkomandati meta jintużaw il-kuxxini tal-plastik jew xi materjal bijodegradabbli: Qabel ma jitpoġġew il-kuxxini taħt il-bettieħ/id-dulliegħ, wieħed għandu jiżgura li dawn huma ndaf, mingħajr mikrobi u mingħajr xfar li jaqtgħu, u li l-użu tagħhom ma jikkawżax li jinġabar l-ilma taħt il-frotta. Wieħed għandu jiżgura li l-ħaddiema li jdawru l-frott fuq il-kuxxini u li jaħsduh isegwu l-prassi tal-iġjene l-korretta. Il-materjali bijodegradabbli għandhom jintużaw darba biss, biex ma sseħħx kontaminazzjoni kroċjata. Il-prodotti għandhom jitgħabbew b'mod li ma jġarrbux ħsara waqt it-trasport. Għandu jsir kull sforz biex il-prodotti maħsuda jkunu protetti mix-xemx, mir-riħ, mix-xita u mill-pesti u annimali oħrajn. Il-prodotti maħsuda għandhom jittieħdu fil-post tat-trattament u tal-ippakkjar kemm jista' jkun malajr. Fejn it-temperaturi jkunu għoljin, dan it-trasferiment għandu jkun iżjed mgħaġġel. Il-prodott jista' jitqiegħed f'kaxxi tal-għalqa jew f'xi kontenituri oħrajn li jkunu addattati biex jintużaw għall-prodotti tal-ikel, mingħajr ma jintefgħu fihom, u mingħajr ma jitgħafsu flimkien. Il-kaxxi m'għandhomx jimtlew 'il fuq mix-xifer. Iż-żoni tal-ħżin iridu jkunu ndaf u addattati għal kull tip ta' prodott li jinħażen fihom. Il-prodotti maħsuda ma għandhomx jinħażnu flimkien ma' affarijiet li jistgħu jikkawżaw il-kontaminazzjoni, eż. annimali, prodotti kimiċi, eċċ. Il-vetturi tat-trasport iridu jkunu nodfa: Il-FĦF ma għandux jinħażen flimkien ma' affarijiet li jistgħu jikkawżaw il-kontaminazzjoni, eż. annimali, prodotti kimiċi. Jekk il-vetturi jkunu ntużaw biex jittrasportaw xi annimali, xi prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, bijoċidi, lubrikanti tal-magni, karburanti, jew xi materjal ta' skart, għandhom jitnaddfu sew, u jekk hemm bżonn, jiġu ddiżinfettati, qabel ma jintużaw biex jittrasportaw il-FĦF. F'kull każ, il-vetturi li jintużaw għat-trasportazzjoni tal-FĦF kull tant żmien iridu jitnaddfu. Il-FĦF li mhuwiex tajjeb biex jittiekel mill-bniedem għandu jiġi sseparat qabel il-ħżin jew it-trasportazzjoni. Dak li ma jistax jiġi pproċessat iżjed biex isir tajjeb għall-ikel għandu jintrema b'mod iġjeniku. Il-kaxxi tal-għalqa jew il-kontenituri li jintużaw għat-trasportazzjoni tal-FĦF għandhom jitnaddfu kull tant żmien u ma għandux ikollhom xi xquq jew xi mbuzzar li jistgħu jagħmlu ħsara lill-prodott. Il-proċeduri tat-tindif għandhom jinkludu t-tneħħija ta' fdalijiet mill-uċuħ tat-tagħmir, l-applikazzjoni ta' soluzzjoni deterġenti, tlaħliħ bl-ilma, u fejn hemm bżonn, id-diżinfezzjoni. L-effikaċja tat-tindif u d-diżinfettar tal-uċuħ li jiġu f'kuntatt mal-ikel għandha tiġi vverifikata kull tant żmien permezz ta' swabbjar. Fejn hemm bżonn, fil-faċilitajiet tal-produzzjoni primarja ġewwa l-bini, għandu jkun hemm sistema xierqa ta' distribuzzjoni u ħżin tal-ilma nadif. Għandu jintuża ilma nadif għat-tindif tat-tagħmir kollu li jiġi f'kuntatt dirett mal-FĦF, dan jinkludi l-magni li jintużaw fir-razzett, it-tagħmir tal-ħsad u tat-trasport, il-kontenituri u s-skieken. L-ilma li mhuwiex tajjeb għax-xorb għandu jkollu sistema separata għalih. Is-sistemi tal-ilma mhux tajjeb għax-xorb għandhom ikunu mmarkati b'mod ċar, u ma għandhomx ikunu konnessi mas-sistemi tal-ilma tajjeb għax-xorb, jew ikunu magħmulin b'mod li l-ilma mhux tajjeb għax-xorb ikun jista' jmur fis-sistemi tal-ilma tax-xorb. Għandu jkun hemm sistemi u faċilitajiet tajbin tad-dranaġġ u tal-iskart. Il-bdiewa għandhom iżommu t-tagħmir kif suppost, u jaqtgħu l-ħaxix ħażin kollu ta' madwar il-bini. Il-bdiewa għandhom jevitaw li jsuqu t-tagħmir tal-ħsad f'għelieqi fejn intuża d-demel jew il-kompost. Huwa rrakkomandat li l-bdiewa jnaddfu u jiddiżinfettaw it-tagħmir tal-ħsad kull staġun, jew kull meta jkun hemm bżonn. Huwa rrakkomandat li jkun hemm skeda għat-tindif u d-diżinfezzjoni ta' dawn il-faċilitajiet u tat-tagħmir u l-għodod li jintużaw għall-ippakkjar. It-tindif u d-diżinfettar ma għandhomx isiru f'post fejn l-ilma tat-tlaħliħ jista' jikkontamina l-FĦF. Il-bdiewa jistgħu jużaw il-bijoċidi biex jiddiżinfettaw l-uċuħ li jiġu f'kuntatt mal-ikel, it-tagħmir tal-ħasil, tat-tlaħliħ u tat-tkessiħ tal-FĦF. Rakkomandazzjonijiet oħra għall-prassi tajba b'rabta mal-faċilitajiet tal-ħżin u tal-ippakkjar għal min ikabbar it-tadam, il-frott artab, il-bettieħ/id-dulliegħ u l-ħxejjex ħodor werrieqa. Waqt it-tkessiħ u l-ħasil tal-ħxejjex ħodor werrieqa, għandha tiġi żgurata l-kwalità mikrobika jew billi l-ilma jinbidel ta' spiss, jew billi jiġi ttrattat, biex jitnaqqsu l-akkumulazzjoni tal-mikroorganiżmi u r-riskji tal-kontaminazzjoni kroċjata tal-prodotti. Biex ikun hemm sistema effikaċi ta' traċċabbiltà ('il quddiem u lura) għandhom jinżammu d-dokumenti li jindikaw is-sors ta' prodott, u għandu jinħoloq mekkaniżmu biex il-prodott jiġi mmarkat jew identifikat, li permezz tiegħu l-prodott jista' jiġi rintraċċat għar-razzett. Biex iżomm ir-rekords, il-bidwi jista' jkollu l-għajnuna ta' persuni oħra bħall-ħaddiema tekniċi tar-razzett. Din l-informazzjoni għandha tingħata lill-awtoritajiet kompetenti jew lill-operaturi tan-negozji tal-ikel li jixtru l-prodotti maħsuda, meta tintalab. Għandhom jinżammu rekords dettaljati li juru kull fornitur fil-katina tal-provvista tal-prodott li jkun involut fil-produzzjoni primarja, dawn jinkludu t-tipi ta' rekords li ġejjin: L-identifikazzjoni tar-razzett u tal-post tal-produzzjoni (eż. għalqa jew serra tal-plastic jew kamra tat-tkabbir...) It-tip ta' prodott (eż. l-isem tal-frott jew tal-ħaxix u/jew isem il-varjetà...) Is-sors taż-żerriegħa/tal-pjanti għall-propagazzjoni Id-data taż-żriegħ/tat-taħwil tal-prodott maħsud u l-metodu tal-ħsad Is-sors tal-ilma tat-tisqija u l-metodu tat-tisqija L-aħħar data tat-tisqija qabel ma nħasad l-FĦF Is-sustanzi li ntużaw fuq l-FĦF (il-fertilizzanti, il-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, flimkien mad-dati u d-dożi...) Id-data tal-ippakkjar u l-ħruġ L-identifikazzjoni tal-lott L-identifikazzjoni tal-mezz tat-trasport Il-livelli tat-temperaturi fil-kamra tal-ħżin Rekords dwar it-taħriġ tal-impjegati, rekords dwar il-monitoraġġ tat-tagħmir u l-manutenzjoni tiegħu Ir-rapporti tat-tindif u tad-diżinfezzjoni tal-binjiet, tal-istrutturi u tat-tagħmir Ir-riżultati tat-testijiet mikrobijoloġiċi li twettqu biex tiġi vverifikata l-effikaċja tat-tindif u tad-diżinfezzjoni tal-uċuħ li jiġu f'kuntatt mal-ikel u tat-tagħmir Rekords tal-ispezzjonijiet/tal-awditjar. Huwa rrakkomandat li r-rekords jinżammu għal mill-inqas tliet snin. Għandhom jiġu rreġistrati l-miżuri li jitwettqu għall-kontroll tal-perikli fil-produzzjoni tal-FĦF (ara t-taqsimiet ta' qabel f'dan id-dokument dwar il-kontrolli li huma rakkomandati), eż. għandu jinżamm rekord tal-patoġeni batteriċi u tal-kontaminanti kimiċi. Għandhom jinżammu rekords tal-kontrolli li jitwettqu fuq: l-ilma li jkun intuża kemm għat-tisqija kif ukoll biex tħallat mal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u mal-fertilizzanti, li ntuża fil-ħasil tal-prodotti tal-ikel u tat-tagħmir, li ntuża għall-iġjene personali Il-fertilizzanti organiċi Il-materjal skartat Il-persunal — it-taħriġ li juri li l-persunal jaf x'inhuma l-perikli possibbli, meta daħlu lura għax-xogħol wara xi mard. Pjan għas-sejħa lura jew għall-irtirar tal-ikel ikun fih sett ta' dokumenti jew ta' materjali ta' ġustifikazzjoni maħsubin biex jiffaċilitaw it-tneħħija tal-prodott tal-ikel mis-suq u biex jagħtu l-informazzjoni l-korretta lin-negozji, lill-konsumaturi u lill-awtoritajiet kompetenti. Il-bidwi għandu jiżgura li l-ikel li jkun issejjaħ lura ma jerġax jitqiegħed fis-suq permezz ta' toroq oħrajn. Jekk jiġri li jkun hemm xi tifqigħa ta' mard marbuta mal-FĦF, iż-żamma ta' rekords tajbin dwar il-produzzjoni u l-ħidmiet assoċjati magħha, bħall-ippakkjar u t-trasportazzjoni, jistgħu jgħinu biex jiġi identifikat is-sors tal-kontaminazzjoni fil-katina alimentari u b'hekk jiffaċilitaw is-sejħa lura tal-prodott. Japplikaw id-definizzjonijiet stabbiliti fir-Regolamenti (KE) Nru 178/2002, (KE) Nru 852/2004, (KE) Nru 2073/2005, u fid-Direttiva 86/278/KEE, u qegħdin immarkati b'linja taħthom. Għall-fini ta' dan id-dokument ta' gwida, it-termini li ġejjin huma ddefiniti kif jidher hawn taħt: L-għażla, it-tneħħija tal-weraq ta' barra, il-ħasil u t-tlaħliħ, l-ippakkjar, it-tkessiħ, it-trasportazzjoni, il-ħżin u t-trattament tal-prodotti primarji fil-post tal-produzzjoni, sakemm dawn ma jibdlulhomx in-natura tagħhom b'mod sostanzjali. It-terminu "produzzjoni primarja" f'dan id-dokument ta' gwida għandu jinftiehem bħala l-produzzjoni primarja li tinkludi dawn l-operazzjonijiet assoċjati. Il-ħsad ta' faqqiegħ, alka u frott artab li jikbru slavaġ, u t-trasportazzjoni ta' dawn għal stabbiliment. Din il-matriċi tissuġġerixxi li l-bidwi għandu jieħu għadd ogħla ta' kampjuni minn FĦF li jittiekel nej mill-konsumatur, u tipproponi l-azzjonijiet li jistgħu jsiru biex inaqqsu r-riskju ta' kontaminazzjoni tal-FĦF. Fil-każ tat-tisqija, il-kampjuni għandhom jittieħdu waqt l-istaġun meta jintuża l-iżjed ilma tat-tisqija u jekk jitkabbru l-għelejjel fis-sajf, mill-inqas kampjun wieħed minnhom għandu jittieħed f'dan l-istaġun. Jekk ir-riżultat tat-testijiet tas-sors tal-ilma jkun ħażin jew juri li hemm possibbiltà ta' problema, il-bidwi għandu jieħu xi miżuri korrettivi minn dawk li jidhru fil-punti 7.3.4.1 u 7.3.4.2, biex inaqqas ir-riskju għall-konsumaturi, u wara, għandu jerġa' jittestja l-ilma biex jivverifika l-effikaċja tal-miżuri li jkun ħa. Dan il-metodu huwa iżjed sempliċi minn dak deskritt fl-Anness II, billi r-riżultat iqis biss għadd limitat ta' rakkomandazzjonijiet għall-kampjunar. Ta' min wieħed jinnota li r-riżultati li jinkisbu minn din il-ġerarkija tad-deċiżjonijiet (fl-Anness III) u mill-matriċi (fl-Anness II) ma jistgħux jitqabblu.