Paġna L-ambjent hu dak li jagħtina l-ħajja u wirt kulturali. Il-preservazzjoni, il-protezzjoni u t-titjib huma valur Ewropew komuni, bil-liġi ambjentali tal-UE li tistabbilixxi qafas komuni ta' obbligi għall-awtoritajiet pubbliċi u ta' drittijiet għall-pubbliku. Id-dritt tal-UE jagħraf li, fil-qasam tal-ambjent, l-aċċess għall-ġustizzja jrid jirrifletti l-interessi pubbliċi li huma involuti. Minbarra li b'dan jiġi ssodisfat impenn internazzjonali, l-iżgurar li l-individwi u l-NGOs ikollhom aċċess għall-ġustizzja skont din il-Konvenzjoni hu mezz importanti wkoll ta' kif titjieb l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tal-liġijiet ambjentali tal-UE mingħajr ma jkollha bżonn tintervjeni l-Kummissjoni. F'dan l-isfond, ġew identifikati diversi problemi: L-individwi u l-NGOs huma affettwati b'mod avvers minn ostakli għall-aċċess għall-qrati nazzjonali. Dan jgħin sabiex jispjega għaliex qrati nazzjonali differenti ppreżentaw fluss ta' referenzi preliminari lill-QtĠ sabiex ifittxu kjarifika dwar jekk jenħtieġx li jingħata l-aċċess u b'liema kundizzjonijiet. Il-pubbliku jkun affettwat b'mod iktar indirett meta l-aċċess ineffettiv għall-ġustizzja jikkontribwixxi għal nuqqasijiet fl-implimentazzjoni, eż. livelli ta' tniġġis fl-arja mhux tajbin għas-saħħa li jirriżultaw minn nuqqas ta' azzjoni amministrattiva. L-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-qrati nazzjonali jaffaċċjaw piżijiet minħabba litigazzjoni ffokata fuq kwistjonijiet relatati mal-aċċess għall-ġustizzja. Jenħtieġ li l-forniment ta' iktar ċarezza fuq il-bażi tal-ġurisprudenza eżistenti tal-QtĠ jikkontribwixxi għall-amministrazzjoni pubblika kif ukoll għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja. It-twaqqit u qafas legali ċar huma ta' rilevanza partikolari għal intrapriżi żgħar u medji ("SMEs") li ma jistgħux jaffordjaw proċeduri ta' awtorizzazzjoni twal għalxejn u inċertezza dwar ir-riskji u l-ambitu tal-litigazzjoni. In-negozji jistgħu jbatu wkoll meta l-aċċess ineffettiv għall-ġustizzja jikkontribwixxi għal nuqqas milli jiġu pprovduti bl-ambjent nadif li fuqu ħafna minnhom jiddependu jew nuqqas mill-gvern milli jagħmel investimenti li huma tajbin għall-ekonomija ekoloġika. Wara li kkunsidrat diversi għażliet, il-Kummissjoni ddeċidiet li Komunikazzjoni Interpretattiva dwar l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali (jiġifieri din in-Notifika) tkun l-iktar mezz xieraq u effettiv biex jiġu indirizzati l-problemi. Billi tiġbor flimkien il-ġurisprudenza sostanzjali eżistenti kollha tal-QtĠ, u billi tislet bir-reqqa inferenzi minnha, din tkun qed tipprovdi ċarezza sinifikanti u sors ta' riferiment għal dawn li ġejjin: l-amministrazzjonijiet nazzjonali li huma responsabbli għall-iżgurar tal-applikazzjoni korretta tal-liġi ambjentali tal-UE; il-qrati nazzjonali, li jiggarantixxu rispett għad-dritt tal-UE u li huma kompetenti biex jirreferu mistoqsijiet dwar il-validità u l-interpretazzjoni tad-dritt tal-UE għall-QtĠ; il-pubbliku, b'mod partikolari l-individwi u l-NGOs ambjentali, li jeżerċitaw rwol ta' rappreżentanza tal-interess pubbliku; u l-atturi ekonomiċi, li jaqsmu interess fl-applikazzjoni prevedibbli tal-liġi. Il-proċedura ħafifa tal-adozzjoni tgħin lill-Kummissjoni twettaq inizjattiva effettiva fit-terminu qasir. Fi ħdan dawn il-limiti, in-Notifika se tikkontribwixxi għal implimentazzjoni aħjar tal-liġi ambjentali tal-UE fl-Istati Membri billi tiċċara kif il-pubbliku jista' jibbaża fuq il-qrati nazzjonali, li spiss ikunu f'pożizzjoni aħjar li jidentifikaw soluzzjonijiet xierqa peress li huma eqreb għall-fatti u għall-kuntest tagħhom. B'dan il-mod, in-Notifika se tikkontribwixxi għall-istat tad-dritt ukoll, valur fundamentali tal-ordinament ġuridiku tal-UE. L-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali hu intrinsiku għal-liġi ambjentali tal-UE, u hu msejjes fuq il-prinċipji fundamentali tad-dritt tal-UE li huma riflessi fid-dispożizzjonijiet tat-Trattati tal-UE, fil-Konvenzjoni ta' Aarhus u fil-leġiżlazzjoni sekondarja kif interpretata fil-ġurisprudenza tal-QtĠ. il-preżervazzjoni, il-protezzjoni u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent; il-ħarsien tas-saħħa tal-bniedem; l-użu prudenti u razzjonali tar-riżorsi naturali; u il-promozzjoni ta' miżuri fil-livell internazzjonali biex jitrattaw problemi ambjentali reġjonali jew globali, u b'mod partikolari li jiġġieldu t-tibdil fil-klima. Din il-leġiżlazzjoni toħloq firxa wiesgħa ta' obbligi li l-awtoritajiet pubbliċi fl-Istati Membri jridu jissodisfaw, u hi rilevanti għal kategoriji sinifikanti ta' deċiżjonijiet, ta' atti u ta' omissjonijiet taħt ir-responsabbiltà tagħhom. Il-protezzjoni ġudizzjarja effettiva hi marbuta mill-qrib mal-interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-UE mill-QtĠ u mal-possibbiltà għall-qrati nazzjonali — u kultant ir-rekwiżit għal dawn — li jippreżentaw mistoqsijiet dwar il-validità u l-interpretazzjoni tal-atti tal-istituzzjonijiet u tal-korpi tal-UE lill-QtĠ permezz ta' referenza preliminari skont l-Artikolu 267 tat-TFUE. Ir-rwol tal-Artikolu 267 jista' jinxteħet f'dubju jekk l-aċċess għall-qrati nazzjonali jkun impossibbli jew isir estremament diffiċli. Dan li ntqal hawn fuq jirrappreżenta l-qafas wiesa' għall-aċċess għall-ġustizzja fl-UE fi kwistjonijiet ambjentali fi ħdan l-Istati Membri. Filwaqt li l-qafas ġie stabbilit fil-livell tal-UE, hu fil-livell tal-Istati Membri — u b'mod partikolari, tal-qrati nazzjonali — li jikseb realtà u sinifikat prattiċi. Fil-leġiżlazzjoni għall-preservazzjoni, għall-protezzjoni u għat-titjib tal-kwalità tal-ambjent, il-leġiżlatura tal-UE fil-parti l-kbira lleġiżlat favur l-interessi pubbliċi ġenerali bħall-arja nadifa, riżorsi tal-ilma sikuri u adegwati, bijodiversità f'saħħitha u l-evitar tal-iskart. Dawn huma interessi pubbliċi ġenerali għaliex il-benesseri soċjetali jiddependi fuqhom. Il-miżuri implimentati mil-leġiżlatura tal-UE għall-iżgurar ta' dawn l-interessi pubbliċi ġenerali jinkludu dawn li ġejjin: Dawn il-miżuri jridu jiġu ssupplimentati fil-livell tal-Istati Membri b'leġiżlazzjoni nazzjonali ta' implimentazzjoni u b'atti reoglatorji ġenerali u b'deċiżjonijiet individwali u b'atti tal-awtoritajiet pubbliċi. Il-QtĠ irrikonoxxiet li l-interessi pubbliċi msemmija hawn fuq u l-obbligi imposti fuq l-awtoritajiet pubbliċi jġibu magħhom drittijiet għall-individwi u għall-assoċjazzjonijiet tagħhom, li jridu jiġu protetti mill-qrati nazzjonali. Dawn id-drittijiet huma proċedurali kif ukoll sostantivi fin-natura tagħhom. Jistgħu jkunu involuti diversi drittijiet proċedurali u sostantivi fl-istess ħin, bħal meta deċiżjoni, att jew omissjoni ta' awtorità pubblika jkunu jinvolvu kwistjonijiet ta' parteċipazzjoni tal-pubbliku kif ukoll l-issodisfar ta' obbligi sostantivi tal-protezzjoni ambjentali. Dan jenfasizza li l-ħsieb wara l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali jinkludi l-bżonn li jiġi żgurat li jiġu ssodisfati l-obbligi maħluqa mil-liġi ambjentali tal-UE. Madankollu, il-kundizzjonijiet għall-preżentazzjoni ta' kawża quddiem qorti nazzjonali jistgħu jvarjaw skont min jitqies li hu kkonċernat. F'dan il-kuntest, hemm bżonn li ssir distinzjoni bejn NGOs ambjentali u individwi. Dan hu partikolarment importanti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura, għaliex f'dan il-qasam jista' jkun diffiċli li wieħed jargumenta li deċiżjonijiet u atti ta' omissjonijiet ta' awtoritajiet pubbliċi jistgħu jaffettwaw drittijiet speċifiċi tal-individwi, bħal dawk relatati mas-saħħa tal-bniedem. Id-drittijiet proċedurali normalment ikunu relatati mal-parteċipazzjoni pubblika. Tipikament, dawn ikollhom x'jaqsmu mal-arranġamenti prattiċi li skont dawn awtorità pubblika tgħarraf lill-pubbliku dwar deċiżjoni proposta, tirċievi kwalunkwe sottomissjoni, li tieħu f'kunsiderazzjoni, u tħabbar b'mod pubbliku d-deċiżjoni tagħha. Il-parteċipazzjoni pubblika hi prevista fil-Konvenzjoni ta' Aarhus għal: Minbarra d-drittijiet proċedurali, il-QtĠ irrikonoxxiet ukoll li ċerta leġiżlazzjoni sekondarja ambjentali tal-UE tagħti drittijiet sostantivi lill-individwi u lill-assoċjazzjonijiet tagħhom. Ksur possibbli tad-drittijiet dwar il-proprjetà, u d-dannu pekunarju relatat, li jirriżulta minn deċiżjoni, minn att jew minn omissjoni ta' awtorità pubblika li jiksru l-liġi ambjentali, jista' jintitola lil individwu sabiex jinvoka l-liġi ambjentali quddiem qorti wkoll. F'dan l-isfond, it-taqsimiet li jifdal ta' din in-Notifika jeżaminaw l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali minn diversi perspettivi differenti: il-kamp ta' applikazzjoni tar-rieżami, jiġifieri r-raġunijiet tar-rieżami u l-intensità tal-iskrutinju li jenħtieġ li japplikaw għad-deċiżjonijiet, għall-atti u għall-omissjonijiet ikkontestati; ir-rimedji effettivi għall-indirizzar ta' deċiżjonijiet, ta' atti u ta' omissjonijiet li jinstab li huma legalment żbaljati; l-ispejjeż tal-litigazzjoni u l-fatturi li jridu jiġu kkunsidrati sabiex jiġi evitat milli dawn ikunu projbittivi; u it-tempestività tal-proċeduri u l-bżonn li l-pubbliku jiġu pprovdut b'informazzjoni prattika. Talbiet għal informazzjoni ambjentali u intitolament għar-riċevuta ta' informazzjoni (Taqsima C.2.2) Attivitajiet speċifiċi li huma soġġetti għal rekwiżiti tal-parteċipazzjoni pubblika (Taqsima C.2.3) Talbiet għal azzjoni skont ir-regoli dwar ir-responsabbiltà għall-ħsara ambjentali (Taqsima C.2.4); Suġġetti oħra, bħal leġiżlazzjoni ta' implimentazzjoni nazzjonali, atti regolatorji ġenerali, pjanijiet u programmi u derogi (Taqsima C.2.5). Ħafna mil-leġiżlazzjoni kkonċernata tipprevedi stadju ta' konsultazzjoni pubblika obbligatorja matul il-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet. F'dan ir-rigward, l-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni ta' Aarhus teħtieġ konsultazzjoni pubblika għal pjanijiet u għal programmi li jaqgħu taħt il-kamp ta' applikazzjoni wiesa' tagħha. Fuq din il-bażi, il-pjanijiet u l-programmi relatati mal-ambjent li huma obbligatorji skont id-dritt tal-UE, iżda li għalihom ma ġiet stabbilita l-ebda dispożizzjoni espliċita dwar il-parteċipazzjoni pubblika,xorta waħda jista' jkollhom bżonn jinkludu konsultazzjoni pubblika. Il-kamp ta' applikazzjoni tar-rieżami ġudizzjarju hu element importanti ta' sistema effettiva tar-rieżami ġudizzjarju peress li dan jiddetermina kif l-imħallfin nazzjonali jivvalutaw il-legalità tad-deċiżjonijiet, tal-atti u tal-omissjonijiet ikkontestati. Għandu żewġ aspetti ewlenin. L-ewwel wieħed hu relatat mal-oqsma tal-liġi u mal-argumenti legali li jistgħu jitqajmu f'kontestazzjoni legali, b'mod partikolari fir-rigward ta' jekk rikorrent huwiex intitolat li jinvoka d-dispożizzjonijiet rilevanti kollha tal-liġi ambjentali tal-UE biex jibni kawża. Dan hu indirizzat fit-Taqsima C.3.2. It-tieni aspett hu relatat mal-intensità tal-iskrutinju li jridu jeżerċitaw l-imħallfin meta jivvalutaw il-legalità u hu indirizzat fit-Taqsima C.3.3. Din il-kategorija hi koperta mill-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta' Aarhus. Kif intqal iktar 'il fuq, l-Artikolu 9(2) hu mmirat biex jipprovdi għall-aċċess għall-ġustizzja b'rabta mad-deċiżjonijiet, mal-atti jew mal-omissjonijiet f'attivitajiet speċifiċi koperti mir-rekwiżiti dwar il-parteċipazzjoni pubblika tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni. Dan ifisser li, skont reġim ta' indeboliment tad-drittijiet, f'applikazzjonijiet ippreżentati minn individwi, il-qorti nazzjonali tista' tillimita l-eżaminazzjoni tagħha għad-dispożizzjonijiet li intitolaw lill-individwu jippreżenta l-kontestazzjoni legali. Skont l-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni ta' Aarhus, il-membri tal-pubbliku ikollhom aċċess għal proċedimenti ġudizzjarji meta dawn jissodisfaw il-kriterji stabbiliti fil-liġi nazzjonali. B'hekk, skont approċċ ta' indeboliment tad-drittijiet, l-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-kamp ta' applikazzjoni tar-rieżami għal talbiet relatati mad-drittijiet li r-rikorrent jargumenta li ġew indeboliti. L-intensità tal-iskrutinju jew tal-istandard tar-rieżami tiddetermina f'liema dettall il-qorti nazzjonali hi obbligata tivvaluta l-legalità tad-deċiżjoni, tal-att jew tal-omissjoni inkwistjoni. L-approċċi jvarjaw b'mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri. Jistgħu jestendu minn enfasi fuq kwistjonijiet proċedurali sa rieżami sħiħ tad-deċiżjonijiet, tal-atti jew tal-omissjonijiet ikkontestati, b'possibbiltà għall-imħallfin li jbiddlu s-sejbiet tal-amministrazzjoni mal-valutazzjoni tagħhom stess. L-intensità tal-iskrutinju jew tal-istandard tar-rieżami mhijiex stabbilita f'dettall fil-Konvenzjoni ta' Aarhus jew fil-leġiżlazzjoni sekondarja tal-UE. Madankollu, il-ġurisprudenza tal-QtĠ tixħet dawl fuq ir-rekwiżiti minimi li jridu jiġu ssodisfati sabiex ir-rieżami ġudizzjarju jitqies effettiv. Ir-rieżami ġudizzjarju stabbilit fl-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta' Aarhus — u fil-leġiżlazzjoni sekondarja tal-UE li tittrasponiha — hu meħtieġ biex tiġi vvalutata l-legalità sostantiva u proċedurali tad-deċiżjonijiet, tal-atti u tal-omissjonijiet ikkontestati. Madankollu, la l-Konvenzjoni ta' Aarhus u lanqas il-leġiżlazzjoni sekondarja tal-UE ma jispeċifikaw il-firxa tar-rieżami tal-legalità sostantiva u proċedurali li jrid isir. Nuqqasijiet proċedurali li jistgħu jwasslu għall-illegalità ta' deċiżjoni, ta' att jew ta' omissjoni jistgħu jkunu relatati ma' (1) il-kompetenza tal-awtorità sabiex tieħu d-deċiżjoni jew l-att inkwistjoni, (2) proċedura obbligatorja stabbilita għall-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet (eż. konsultazzjoni pubblika jew it-twettiq ta' valutazzjoni tal-impatt ambjentali) jew (3) il-forma li fiha jinstabu deċiżjoni, att jew omissjoni. Filwaqt li (1) u (3) normalment jiġu ddeterminati mill-Istati Membri f'konformità mal-awtonomija proċedurali tagħhom, (2) aktarx li tkun iddeterminata mid-dritt tal-UE fejn ir-rekwiżiti obbligatorji dwar il-parteċipazzjoni pubblika huma stabbiliti fil-Konvenzjoni ta' Aarhus u fil-leġiżlazzjoni sekondarja relatata tal-UE. Pereżempju, id-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, 2011/92/UE, tistabbilixxi r-rekwiżiti formali tal-konsultazzjoni pubblika li awtorità pubblika trid tissodisfa meta twettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali. L-issodisfar ta' dawn ir-rekwiżiti hu essenzjali sabiex tiġi żgurata parteċipazzjoni pubblika effettiva fil-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet. Konsegwentement, fl-applikazzjoni tal-approċċ imsemmi hawn fuq, il-qorti nazzjonali trid tingħata s-setgħa li teżamina l-konformità ma' dawn ir-rekwiżiti formali u tiddeċiedi dwar rimedji adegwati fil-każ ta' nuqqasijiet fil-proċedura. Ir-rekwiżiti formali obbligatorji mhumiex għad-diskrezzjoni tal-awtorità pubblika. L-ewwel aspett tar-rieżami tal-legalità sostantiva jikkonċerna l-fatti tal-kawża. Miġbura mill-amministrazzjoni u eventwalment emendati fi proċess ta' konsultazzjoni pubblika, dawn huma l-bażi li fuqha l-awtorità kompetenti tiddeċiedi jekk tiħux xi deċiżjoni jew azzjoni u b'liema kontenut u ġustifikazzjoni. Meta l-fatti jkunu inkompluti jew żbaljati, jew interpretati ħażin, l-iżball ikollu konsegwenza diretta fuq il-kwalità tad-deċiżjoni amministrattiva meħuda u jista' jxekkel l-objettivi tal-liġi ambjentali tal-UE. Il-qrati nazzjonali ġeneralment mhumiex meħtieġa jwettqu xi ġbir ta' informazzjoni jew investigazzjoni fattwali huma stess. Madankollu, biex jiġi żgurat rieżami effettiv tad-deċiżjonijiet, tal-atti jew tal-omissjonijiet inkwistjoni, irid jiġi applikat standard minmu għall-eżaminazzjoni tal-fatti sabiex jiġi żgurat li rikorrent jista' jeżerċita d-dritt tiegħu li jitlob rieżami b'mod effettiv anki f'dak li għandu x'jaqsam mal-eżaminazzjoni tal-fatti. Jekk qorti nazzjonali qatt ma tista' tirrieżamina l-fatti li fuqhom l-amministrazzjoni bbażat id-deċiżjoni tagħha, din tista', mill-bidu nett, tipprevjeni milli rikorrent jippreżenta b'mod effettiv pretensjoni potenzjalment ġustifikata. Dan ifisser li l-istandard tar-rieżami applikat irid jiżgura li l-objettivi u l-kamp ta' applikazzjoni tad-dritt tal-UE inkwistjoni huma ssalvagwardjati. Irid jitqies ukoll il-firxa tad-diskrezzjoni ta' min ħa d-deċiżjoni fl-evalwazzjoni tal-fatti u fil-ħruġ ta' konklużjonijiet u tas-sejbiet minnhom. Il-ġurisprudenza tal-QtĠ tipprovdi ċarezza dwar kif jenħtieġ li l-imħallfin nazzjonali jiskrutinizzaw id-diskrezzjoni tal-awtoritajiet pubbliċi f'diversi kuntesti speċifiċi. Kif osservat fit-Taqsima C.1.2, il-leġiżlazzjoni ambjentali tal-UE għas-salvagwardja tal-interessi pubbliċi — inkluż l-interess tal-involviment pubbliku — se tiddependi, minn naħa, fuq il-leġiżlazzjoni ta' implimentazzjoni nazzjonali u fuq atti regolatorji ġenerali. Ma jistax jiġi eskluż li l-atti leġiżlattivi u regolatorji stess kultant jistgħu jkunu żbaljati, u iktar restrittivi fir-rikonoxximent tad-drittijiet imsemmija fit-Taqsima C.1 milli hu ġġustifikat mil-leġiżlazzjoni ambjentali tal-UE kkonċernata. Leġiżlazzjoni ta' implimentazzjoni nazzjonali u atti regolatorji żbaljati jistgħu jirriżultaw f'nuqqas ta' applikazzjoni uniformi tal-liġi ambjentali tal-UE u, għalhekk, il-QtĠ irrikonoxxiet in-neċessità tal-għoti tal-possibbiltà tar-rieżami tagħhom f'ċerti ċirkustanzi. id-dispożizzjoni kkontestata tal-liġi nazzjonali tikkostitwixxi miżura li tittrasponi korrettament id-dritt tal-UE dwar il-ħarsien tal-ambjent; l-adozzjoni u d-dħul fis-seħħ ta' dispożizzjoni ġdida tal-liġi nazzjonali ma jagħmluhiex possibbli li jiġu evitati l-effetti ta' ħsara lill-ambjent li jirriżultaw mit-tħassir tad-dispożizzjoni kkontestat tal-liġi nazzjonali; it-tħassir ikollu l-istess effett bħall-ħolqien ta' vojt ġuridiku rigward it-traspożizzjoni li jkun ta' ħsara ikbar għall-ambjent, fis-sens li t-tħassir jirriżulta f'inqas protezzjoni; l-effetti ta' dispożizzjoni kkontestata miżmuma fis-seħħ b'mod eċċezzjonali idumu biss għall-perjodu strettament neċessarju sabiex jiġu adottati miżuri għar-rimedju tal-irregolarità. l-istat tad-dritt tal-Unjoni Ewropea jrid ikun jagħtihom drittijiet; il-ksur tar-regola jrid ikun serju biżżejjed; u L-ispejjeż ta' proċedura ta' rieżami ġudizzjarju jippreżentaw deterrent qawwi potenzjali għall-preżentazzjoni ta' kawżi quddiem qorti nazzjonali. Dan hu partikolarment minnu f'kawżi ambjentali, li spiss jinfetħu biex iħarsu l-interessi pubbliċi ġenerali u mingħajr ebda skop ta' qligħ finanzjarju. Tabilħaqq, wara li jiżen il-benefiċċji potenzjali ta' litigazzjoni kontra r-riskju li jġarrab spejjeż għaljin għal-litigazzjoni, il-pubbliku kkonċernat jista' jżomm lura milli jfittex rieżami ġudizzjarju anki f'każijiet iġġustifikati sew. F'dan ir-rigward, il-QtĠ żviluppat numru ta' kriterji mmirati biex jevitaw milli l-ispejjeż tal-litigazzjoni jsiru għaljin b'mod projbittiv. L-elementi soġġettivi jinkludu: is-sitwazzjoni finanzjarja tal-persuna kkonċernata; jekk ir-rikorrent għandux prospettiva raġonevoli ta' suċċess; l-importanza ta' x'inhu inkwistjoni għar-rikorrent u għall-ħarsien tal-ambjent; il-kumplessità tal-liġi u tal-proċedura rilevanti u Meta japplika l-prinċipju ta' min jitlef iħallas, jista' jkun siewi li jintuża approċċ ta' allokazzjoni tal-ispejjeż li jinvolvi l-limitar tal-ispejjeż. Dan jipprovdi prevedibbiltà ikbar — u kontroll ikbar — fuq l-esponiment għall-ispejjeż. Jinvolvi mekkaniżmu — l-ordni protettiva tal-ispejjeż — li bih mill-bidu nett tal-proċedimenti jiġi stabbilit limitu dwar kemm rikorrent se jkollu jħallas spejjeż jekk jitlef — u, fil-limitar reċiproku tal-ispejjeż, kemm mill-ispejjeż jista' jirkupra jekk jirbaħ. B'limitar unidirezzjonali tal-ispejjeż, l-ispejjeż li jridu jiġġarrbu minn rikorrent jekk jitlef il-kawża huma limitati għal ċertu ammont, u b'hekk tiżdied il-prevedibbiltà tar-riskju finanzjarju. Madankollu, b'limitar reċiproku tal-ispejjeż, ir-responsabbiltà tal-awtorità pubblika li tħallas lil rikorrent li jirbaħ tiġi limitata wkoll u kwalunkwe eċċess ikollu jiġġarrab mir-rikorrent waħdu. Il-"qlib tal-ispejjeż b'mod unilaterali" hu approċċ għall-allokazzjoni tal-ispejjeż li bih rikorrent ambjentali jista' jirkupa l-ispejjeż tiegħu stess (bħal bil-prinċipju ta' min jitlef iħallas) iżda min ma jirbaħx jiffranka milli jkollu jħallas, b'mod sħiħ jew parzjali, l-ispejjeż tal-parti l-oħra. Il-qlib tal-ispejjeż jista' jestendi għall-ħlas mill-istat ta' parti mill-ispejjeż ta' rikorrent li jitlef il-kawża — bħal meta l-litigazzjoni titqies li tirrifletti interess pubbliku qawwi. B'hekk, il-qlib unilaterali tal-ispejjeż jista' jippreżenta karatteristiċi li jindirizzaw nuqqasijiet potenzjali ta' approċċi oħra ta' allokazzjoni tal-ispejjeż (f'termini tal-bżonn li l-ispejjeż ma jkunux oġġettivament irraġonevoli u f'termini tal-proċeduri li jenħtieġ li jkunu ġusti u ekwitabbli). L-Artikolu 9(5) tal-Konvenzjoni ta' Aarhus jeħtieġ li l-partijiet kontraenti jikkunsidraw l-istabbiliment ta' mekkaniżmi ta' assistenza xierqa biex ineħħu jew inaqqsu ostakli finanzjarji oħrajn għall-aċċess għall-ġustizzja. Din id-dispożizzjoni ma teħtieġx li tiġi pprovduta skema ta' għajnuna legali u l-leġiżlazzjoni ambjentali sekondarja tal-UE ma ssemmix din il-kwistjoni. Għaldaqstant, l-Istati Membri jistgħu jagħżlu jekk ikollhomx skema ta' għajnuna legali li tikkontribwixxi għat-tnaqqis tar-riskju tal-ispejjeż tal-litigazzjoni f'kawżi ambjentali. Madankollu, l-eżsitenza ta' reġim ta' għajnuna legali ma jistax minnu nnifsu juri li l-ispejjeż mhumiex projbittivi, jekk l-aċċess għall-għajnuna legali jkun jinvolvi test tal-mezzi u jkun miftuħ għall-individwi biss. Dan għaliex ir-rekwiżit li l-ispejjeż ma jistgħux ikunu projbittivi japplika għal individwi b'kapaċità li jħallsu kif ukoll għal assoċjazzjonijiet. Hemm numru ta' kunsiderazzjonijiet temporali li huma rilevanti għall-aċċess għall-ġustizzja ambjentali: rekwiżiti li r-rikorrenti ambjentali jridu jippreżentaw il-kontestazzjonijiet tagħhom sa termini perentorji speċifikati, u rekwiżiti li jenħtieġ li l-proċeduri ta' rieżami ġudizzjarju jsiru b'mod tempestiv. It-tempestività tal-proċeduri tal-qorti hi garanzija importanti li r-rieżami ġudizzjarju se jkun effiċjenti. Kif xieraq, l-Artikolu 9(4) tal-Konvenzjoni ta' Aarhus jeħtieġ li l-proċeduri msemmija fl-Artikolu 9(1), (2) u (3) ikunu tempestivi. Proċeduri tempestivi jservu għal diversi skopijiet. Jippermettu li tiġi pprovduta ċarezza tad-dritt u li jiġu solvuti kontestazzjonijiet legali, mingħajr dewmien żejjed. Proċeduri fit-tul għandhom tendenza li jiġġeneraw spejjeż ta' litigazzjoni ikbar, u b'hekk iżidu l-piż finanzjarju fuq il-partijiet għal tilwima legali; jistgħu jikkawżaw ukoll dewmien fi proġetti u f'attivitajiet ekonomiċi oħra li finalment jiġu kkonfermati bħala regolari. B'hekk, il-proċeduri tempestivi mhumiex biss fl-interess tar-rikorrenti ambjentali iżda tal-partijiet kollha għal tilwimiet legali, inklużi l-atturi ekonomiċi. Ir-rekwiżit fl-Artikolu 9(4) tal-Konvenzjoni li l-proċeduri jridu jkunu tempestivi mhuwiex ċar u mhux kondizzjonat biżżejjed biex ikun direttament applikabbli u, għalhekk, irid jiġi traspost fil-liġi nazzjonali sabiex jieħu effett. Obbligu ġenerali biex jiġi żgurat tul raġonevoli tal-proċedimenti hu mnaqqax ukoll fl-Artikolu 47(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li jikkorrispondi għall-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem dwar id-dritt għal proċess ġust. F'termini tad-destinatarji, jenħtieġ li jiġi żgurat li l-informazzjoni tista' tilħaq lil pubbliku ġenerali u rappreżentattiv. Il-forniment ta' informazzjoni prattika fuq sit web biss jista' ma jkunx biżżejjed, għaliex sehem konsiderevoli tal-popolazzjoni jista' ma jkollux aċċess għal riżorsi bbażati fuq il-web. Filwaqt li hi għodda effettiva u effiċjenti, jenħtieġ li din tkun ikkomplimentata minn miżuri oħra. F'termini tal-kontenut, jenħtieġ li l-informazzjoni dwar il-proċedura ta' rieżami tinkludi l-aspetti rilevanti kollha biex tiġi ffaċilitata deċiżjoni ta' membru tal-pubbliku dwar jekk jiftaħx kawża l-qorti. Rigward il-mod kif għandha tiġi ppreżentata l-informazzjoni, jenħtieġ li l-informazzjoni tkun ċara u tinftiehem minn min mhuwiex avukat. L-analiżi turi li, kif interpretat il-QtĠ, ir-rekwiżiti eżistenti tal-acquis tal-UE, b'mod partikolari dawk li jirriżultaw mil-liġi ambjentali sekondarja u mill-impenji internazzjonali tal-UE, diġà jipprovdu qafas koerenti għall-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali. Ir-rekwiżiti eżistenti jindirizzaw l-aspetti ewlenin kollha tas-suġġett, filwaqt li jiżguraw li l-membri tal-pubbliku, inklużi l-NGOs ambjentali, ikunu intitolati jiftħu kawżi quddiem qrati nazzjonali u jkollhom dawk il-kawżi eżaminati kif suppost u ssoġġettati għal rimedji effettivi. Barra minn hekk, sentenzi suċċessivi maqtugħin tul l-aħħar deċennju juru l-importanza li l-QtĠ tagħti lill-qrati nazzjonali bħala mezz kif tiġi żgurata l-effikaċja tad-dritt tal-UE. Kawżi ppreżentati quddiem qrati nazzjonali mhumiex biss mezz ta' kontestazzjoni ta' deċiżjonijiet, ta' atti u ta' omissjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri fuq il-bażi tal-liġi ambjentali tal-UE. Permezz ta' referenzi preliminari skont l-Artikolu 267 tat-TFUE, dawn jagħmluha possibbli wkoll biex il-QtĠ tiġġudika fuq l-interpretazzjoni u fuq il-validità tal-atti tal-UE. Din in-Notifika tiffaċilita l-aċċess għall-qrati nazzjonali billi tispjega u tinterpreta r-rekwiżiti legali eżistenti. B'dan il-mod, tikkontribwixxi għat-titjib tal-applikazzjoni tad-dritt tal-UE. Hi mmirata biex tgħin lill-Istati Membri, lill-qrati nazzjonali, lill-ġuristi u lill-pubbliku, u l-Kummissjoni se ssegwi b'interess kif dawn il-benefiċjarji fil-mira se jużawha, u kif l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali jevolvi madwar l-UE. Ir-rwol tal-QtĠ se jibqa' fundamentali fl-interpretazzjoni tad-dritt tal-UE rilevanti għall-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, inkluż l-issodisfar tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 19(1) tat-TUE dwar il-protezzjoni ġudizzjarja effettiva. F'dan ir-rigward, il-ġurisprudenza eżistenti turi r-riżultati siewja tal-kooperazzjoni bejn il-QtĠ u l-qrati nazzjonali fi ħdan il-kuntest tal-Artikolu 267 tat-TFUE. Din hi mistennija tkompli. Il-Kummissjoni se ssegwi u tivvaluta bir-reqqa l-ġurisprudenza l-ġdida rilevanti li tistabbilixxi l-QtĠ, u se tikkunsidra li taġġorna din in-Notifika jekk ikun hemm bżonn fil-ġejjieni.