Paġna Nhar l-14 ta' Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-16 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'121 vot favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv qiegħed dejjem jinfirex għal aktar komunitajiet u bliet mad-dinja kollha li qegħdin jużaw in-netwerks teknoloġiċi sabiex jagħmlu iktar b'inqas, permezz ta' attivitajiet bħall-kiri, is-self, l-iskambju, it-tpartit, l-għoti jew il-qsim ta' prodotti fuq skala li qatt ma kien hemm bħala. B'konsegwenza, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jikkomplementa, b'mod innovattiv u b'mod vantaġġuż mil-lat ekonomiku, soċjali u ekoloġiku, l-ekonomija produttiva permezz tal-ekonomija tal-użu. Barra minn hekk joffri soluzzjoni għall-kriżi ekonomika u finanzjarja hekk kif jippermetti li jsir skambju tal-affarijiet f'każijiet ta' bżonn. Minħabba l-kumplessità u l-importanza tal-ħolqien ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, hemm bżonn li l-istituzzjonijiet rilevanti, abbażi ta' studji preċiżi, jirregolaw u jorganizzaw il-prattiki mwettqa fi ħdan dawn il-forom ta' konsum, b'tali mod li jistgħu jiġu stabbiliti d-drittijiet u r-responsabbiltajiet tal-partijiet interessati kollha involuti. Minn naħa, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' jkopri l-bżonnijiet soċjali f'sitwazzjonijiet fejn m'hemmx interess kummerċjali u, min-naħa l-oħra, bħala attività għall-profitt, jista' jgħin jiġġenera l-impjieg filwaqt li jiġu rispettati r-regoli dwar it-tassazzjoni, is-sigurtà, ir-responsabbiltà, il-ħarsien tal-konsumatur u regoli essenzjali oħra. Il-Kummissjoni għandha tindirizza l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv fil-programm ta' ħidma tagħha, f'fażijiet differenti: L-ewwel u qabel kollox għandhom jinġabru d-drittijiet u l-prinċipji bażiċi li diġà jinsabu mnaqqxa fil-liġi tal-UE u li jipproteġu liċ-ċittadini, bħalma ġara għall-kodiċi tal-UE tad-drittijiet onlajn. Imbagħad għandhom jitfasslu l-istudji rilevanti. Dan huwa pass essenzjali sabiex il-Kummissjoni tkun tista' tidentifika kwalunkwe tip ta' ostaklu għat-tħaddim ta' dawn l-attivitajiet u kwalunkwe problemi li jkunu jridu jiġu solvuti, waqt li jiġi enfasizzat il-valur miżjud Ewropew jekk tiġi adottata miżura bi skop Ewropew. Il-Kummissjoni għandha talloka biżżejjed riżorsi finanzjarji għal dan, kemm permezz ta' DĠ SANCO kif ukoll permezz ta' DĠ ĠUSTIZZJA. Għandha wkoll tinħoloq bażi ta' data u ta' skambji ta' esperjenza u prattiki tajbin tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv u li għandha tkun aċċessibbli għall-konsumaturi kollha. Fl-istess ħin jistgħu jiġu organizzati kampanji ta' sensibilizzazzjoni u informazzjoni dwar il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv. Fl-aħħar, abbażi tal-esperjenza miksuba, għandha tipproċedi għall-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni dwar il-kwistjonijiet transkonfinali u dawk li jagħtu valur miżjud Ewropew lill-kwistjoni. It-tnaqqis gradwali tas-sistema attwali u l-inabbiltà tagħha li tissodisfa t-talbiet individwali u kollettivi taċ-ċittadini jissuġġerixxu li hemm bżonn ta' alternattivi li jirriflettu l-ħtiġiet u l-isfidi li jimponi futur ibbażat fuq in-netwerks diġitali. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' jkun reżistenti għas-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja attwali u jista' joffri risposti għall-inċertezzi li qegħdin dejjem jiżdiedu kkawżati mill-kriżi ekonomika. Jista' jirrappreżenta opportunità sabiex nerġgħu lura fit-triq lejn l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u uman sostenibbli b'mod li jirrispetta l-ambjent tal-pjaneta tagħna. Barra minn hekk, l-eċċessi tal-konsum żejjed għenu biex jinħoloq distakk ta' inugwaljanza bejn ir-reġjuni produtturi u dawk li jikkonsmaw, fejn l-esklużjoni soċjali u l-obesità, jew ir-rimi u d-deprivazzjoni, jeżistu flimkien b'mod antagonistiku. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' joffri għodda addizzjonali tas-suq li tista' tintuża biex jerġa' jinbeda u jiġi ġġenerat mill-ġdid is-suq intern, jiġi rristrutturat u jsir aktar bilanċjat u sostenibbli, dejjem sakemm għandu strutturi fissi. Jidher ċar li l-produzzjoni żejda u l-konsum żejjed mhumiex sostenibbli. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jippromovi valuri kooperattivi u solidarjetà fil-prattika. Ir-revista Forbes reċentement stmat li l-flussi tad-dħul finanzjarju permezz tal-konsum kollaborattiv ser jiżbqu t-USD 3,5 biljun din is-sena, b'żieda ta' aktar minn 25 %. Għalhekk il-provvista u l-konsum ma jitqisux biss bħala l-pussess tal-oġġetti iżda l-aċċess kondiviż għat-tgawdija tagħhom, sabiex jilħqu l-bżonnijiet reali u jiżguraw is-sodisfazzjon personali, li huwa 'l bogħod mill-konsum simboliku u l-kisba ta' xewqat maħluqa b'mod artifiċjali. Il-kriżi ekonomika qed testendi t-tendenza li n-nies jippossjedu inqas, joqogħdu attenti x'jonfqu u jżommu għajn fuq il-valur għal flushom meta jqisu l-bżonnijiet tagħhom, abbażi tal-fehim li l-akkumulazzjoni tal-pussessi mhux ser tiggarantixxi l-benessri tagħhom. Il-kwistjoni prinċipali hija r-rabta bejn il-persuni li jeħtieġu aċċess għal riżorsa u dawk li għandhom din ir-riżorsa li mhix qed tintuża biżżejjed u li tista' tiġi misselfa, mogħtija, imparta, mikrija eċċ. Din ir-rabta hija bbażata fuq is-sens ta' komunità, kondiviżjoni u parteċipazzjoni fost l-utenti, fejn il-fiduċja hija r-rabta li tippermetti li jiġu stabbiliti konnessjonijiet, jiġi żviluppat il-konsum alternattiv u, fuq perjodu fit-tul, jinżammu r-relazzjonijiet li jinħolqu. Dan kollu jrid iseħħ f'kuntest ta' trasparenza, speċjalment fir-rigward tal-kwistjonijiet finanzjarji u f'termini tar-responsabbiltà tal-pjattaformi li jippromovu l-konsum kollaborattiv. Jekk biss titqies id-diġitizzazzjoni tal-kontenut (ritratti, mużika, vidjows, kotba, eċċ.) wieħed jista' jara li dan ġiegħel lin-nies jindunaw li ta' spiss dak li jridu mhux id-disk innifsu, iżda l-mużika li tinsab fih. Huma kuntenti li jistgħu jaċċessaw il-mużika meta jeħtieġuha, aktar u aktar jekk dan jieħu inqas mill-ħin u l-ispazju personali tagħhom. Il-kunċett ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jipprovdi wkoll opportunità lill-aktar gruppi vulnerabbli, speċjalment il-familji li għandhom sitwazzjoni ekonomika diffiċli jew li setgħu ġew esklużi mill-kanali konvenzjonali ta' aċċess għall-kreditu sabiex jixtru l-oġġetti li għandhom bżonn, meta jitqiesu ċ-ċirkostanzi soċjali attwali. Iżda dan huwa wkoll għażla, madankollu għal dawk li jistgħu jaċċessaw is-suq tal-oġġetti u s-servizzi b'mod normali, iżda li volontarjament jagħżlu li ma jagħmlux dan abbażi tal-impenn għall-valuri personali tagħhom. L-aktar definizzjoni komuni ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv hija l-mod tradizzjonali ta' kondiviżjoni, skambju, self, kiri u għoti ta' rigali, definita mill-ġdid permezz tat-teknoloġija moderna u l-komunitajiet. Din ir-referenza tagħmilha ċara li l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv mhu bl-ebda mod idea ġdida; fil-fatt huwa t-tqajjim ta' prattika li tibbenefika mit-teknoloġija tal-lum sabiex is-servizzi jsiru aktar effiċjenti u li jmorru 'l quddiem. Fl-istess ħin, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv għandu jkun ibbażat dejjem fuq inizjattiva proprja u parteċipazzjoni volontarja. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jirrappreżenta t-tielet mewġa tal-Internet, fejn in-nies jiltaqgħu fuq l-internet sabiex jikkondividu barra l-Internet. Ġie deskritt ukoll b'mod adatt skont il-funzjoni tiegħu li jitfa' f'ċirkolazzjoni dak kollu li jeżisti. Il-fiduċja bejn nies li ma jafux lil xulxin forsi hija l-iktar aspett kruċjali sabiex il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv ikollu suċċess. Min-naħa tagħha, it-teknoloġija tippermetti lin-nies jaċċessaw is-servizzi onlajn li min-naħa tagħhom jgħinu jinħolqu konnessjonijiet offlajn b'livell għoli ta' fiduċja. Il-kondiviżjoni tar-riżorsi teħtieġ fiduċja u reputazzjoni tajba, speċjalment meta jridu jiġu attratti aktar utenti. L-inizjattivi tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv għandhom jassiguraw li l-komunitajiet tagħhom huma siguri. Għalhekk jista' jiġi previst li l-kondiviżjoni onlajn sikwit twassal ukoll għall-kondiviżjoni offlajn. Fid-dinja offlajn, l-aktar mod sempliċi sabiex tinbena l-fiduċja fil-kondiviżjoni huwa li jiġi limitat id-daqs tal-komunità jew tintuża xi tip ta' komunità li teżisti diġà fejn hemm livell ta' fiduċja u affinità. Xi skemi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jippermettu li jinħolqu gruppi magħluqa fejn jiġu koperti l-bżonnijiet tal-utenti u tinbeda l-fiduċja, peress li dawn huma aktar sempliċi biex jiġu ġestiti. Meta jinħoloq sentiment ta' komunità fost l-utenti tas-servizz, titjieb ukoll il-fiduċja fis-servizz innifsu u fost l-utenti tiegħu. L-utenti jieħdu ħsieb l-azzjonijiet u l-interazzjonijiet tagħhom sabiex ikunu jistgħu jibnu u jipproteġu r-reputazzjoni tajba tagħhom, peress li dan huwa l-element li ser jippermettilhom jinteraġixxu mal-komunità u jużaw is-sistema, bħalma jiġri fis-swieq kollha. Huwa impossibbli li jiġu eliminati r-riskji kollha. Fi kwalunkwe każ, il-pjattaformi li jiffaċilitaw l-iskambji għandhom jiżguraw li l-membri jkunu jafu b'dawn ir-riskji u li jkollhom biżżejjed informazzjoni sabiex jiġġestuhom b'mod effettiv. Min-naħa l-oħra, it-teknoloġija hija fattur ewlieni sabiex tiġi ottimizzata l-allokazzjoni tar-riżorsi, sabiex jinġabru gruppi ta' nies bl-istess interessi u sabiex jinbnew komunitajiet. It-teknoloġiji tal-mowbajl u tal-ħin reali jagħmluha aktar faċli u eħfef kemm biex tiżdied l-informazzjoni dwar il-lokalità kif ukoll sabiex tiġi ffaċilitata sistema ta' ħlas sempliċi meta meħtieġ. Madankollu, fir-rigward tat-tfassil tal-fluss tas-servizz, huwa importanti li jiġi żgurat li dan ikun aċċessibbli u faċli biex jintuża, jippromovi rabta stretta u ta' fiduċja fost l-utenti u mal-provveditur tas-serizz, jipprovdi miżuri ta' sigurtà adegwati u rassiguranti u joffri esperjenzi ffokati fuq l-utent sabiex jiġu stabbiliti banek ta' reputazzjoni tajba permezz ta' bażijiet ta' data ċentralizzati u adegwati. Iċ-ċittadini diġà qed jesprimu l-bżonnijiet u l-interessi tagħhom billi jaġixxu u jikkonsmaw b'mod aktar rilevanti u trasparenti, waqt li jinkorporaw kunsiderazzjonijiet soċjali ċari fil-kriterji ta' xiri tagħhom u b'mod attiv iżidu l-kontenut emozzjonali għad-deċiżjonijiet tagħhom. Fl-aħħar, il-konsumatur impenjat jislef l-influwenza u l-appoġġ tiegħu lill-marka, waqt li jaqdi parti attiva fis-suċċess tal-inizjattiva kondiviża, li ssaħħaħ u titma' lill-proċess. Fil-qosor, l-għan huwa li l-ekwazzjoni: kreditu + pubbliċità + sjieda privata = konsum żejjed, li tirrifletti l-ispirtu tas-seklu XX, tiġi formulata mill-ġdid f'ekwazzjoni oħra li għandha l-għan li tirfina dan is-seklu: reputazzjoni + komunità + aċċess kondiviż = konsum kondiviż jew kollaborattiv. Il-konsum kollaborattiv jaqsam ħafna mill-objettivi ta' politika tal-Unjoni, speċjalment tas-suq uniku, bħal pereżempju ż-żieda fl-effiċjenza tar-riżorsi u t-tisħiħ tal-innovazzjoni soċjali sabiex jinħolqu l-impjiegi u l-prosperità ekonomika. Ħafna intrapriżi ġodda tal-konsum kollaborattiv iwettqu l-attivitajiet tagħhom fit-territorju tal-Unjoni, u dan ifisser li l-Ewropa tista' ssir "inkubatur" għal mudelli ġodda ta' negozju u b'hekk jinħoloq żvilupp ekonomiku aktar sostenibbli. Peress li l-konsum kollaborattiv jirrappreżenta bidla ekonomika, soċjali u kulturali importanti, il-Kummissjoni għandha tneħħi l-ostakli li jista' jkun hemm fil-livell Ewropew għal dawn l-attivitajiet, waqt li jinħoloq qafas regolatorju li joffri ċertezza fit-tul lis-settur. Diġà teżisti firxa wiesgħa ta' proposti u esperjenzi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv fil-livell globali li juru b'mod ċert li mod ieħor ta' konsum mhux biss huwa possibbli iżda saħansitra jagħti kontribut sostanzjali sabiex titjieb id-dinja li ngħixu fiha, u b'mod aktar importanti, tiġi ppreservata għall-ġenerazzjonijiet futuri. B'riżultat tal-kriżi ekonomika ħarġu pjattaformi, pereżempju, sabiex jinbiegħu u jinxtraw il-ħwejjeġ tat-tieġ u l-aċċessorji użati, għall-akkomodazzjoni privata, il-kiri ta' karozzi jew ta' ħwejjeġ gala, inklużi l-ħwejjeġ ta' diżinjaturi jew aċċessorji ta' lussu. Jeżistu wkoll komunitajiet fejn l-utenti jippubblikaw kompitu, pereżempju sabiex titwaħħal l-għamara jew jinġabar pakkett, u l-prezz li jiġi offrut lill-persuna li tagħmel dan. Eżempju paradigmatiku tal-valur tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv huwa n-numru għoli ta' għodod u utensili li rarament jintużaw minkejja l-prezz imħallas għalihom jew, li jfisser l-istess ħaġa, in-nuqqas ta' użu tal-oġġetti jew in-nuqqas li jsir l-aħjar użu minnhom jew tal-possibbiltajiet tagħhom. Eżempji tipiċi ta' dan huwa x-xiri ta' driller sabiex jintuża biss għoxrin minuta tul il-ħajja kollha jew anke x-xiri ta' karozza li tqatta' aktar ħin ipparkjata milli misjuqa. kiri (22 % fil-każ tal-għodod); xiri fi grupp (19 %); DIY (12 % f'referenza għall-ħjata); xiri lokalment (0 km) (75 % tan-nies jixtiequ jevitaw distribuzzjoni eċċessiva); xiri ta' prodotti użati (19 %). Minkejja li l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv ikopri spettru wiesa' u miftuħ ta' inizjattivi, ħaġa waħda li għandhom komuni, bħalma diġà ntqal qabel, hija li jiffaċilitaw ir-rabta bejn dawk li għandhom riżorsi mhux użati biżżejjed u dawk li għandhom bżonn dawn l-istess riżorsi. Din il-karatteristika tintwera perfettament mill-fatt li għandna t-tendenza li nitkellmu dwar li niffabbrikaw prodotti aktar ekoloġiċi, iżda huwa aktar ekoloġiku li jsir użu aktar ottimu ta' dak kollu li diġà għandna. Fir-rigward tal-leġislazzjoni tal-UE, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jixbah l-aktar il-provvista ta' servizzi fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 57 tat-TFUE iżda dan iqajjem numru ta' mistoqsijiet. Madankollu jeħtieġ li ssir differenza fi ħdan il-konsum kollaborattiv, bejn l-attivitajiet mhux għall-profitt u dawk li jsiru għall-profitt, peress li huma dawn tal-aħħar biss li għandu jkollhom l-attenzjoni tal-leġislatur Ewropew. Fi sforz sabiex tinġieb xi ftit ordni lid-diversità dejjem tikber ta' inizjattivi li jaqgħu taħt il-kunċett ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, l-ekonomija tal-kondiviżjoni tista' titqies f'li tikkonsisti f'erba' oqsma: mill-konsumatur għall-konsumatur (C2C), mill-konsumatur għall-konsumatur iżda permezz ta' negozju (C2B), min-negozju għall-konsumatur (B2C) u min-negozju għan-negozju (B2B). il-mobbiltà (car sharing, il-kiri u l-użu kondiviż tal-vetturi, taksis, roti u postijiet ta' parkeġġ, car pooling jew il-mili tal-postijiet vojta fil-karozzi b'passiġġieri oħra li sejrin fl-istess direzzjoni), l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija (l-użu kondiviż tal-għodda tad-dar), l-akkomodazzjoni u ż-żoni għat-tkabbir tal-ikel (il-kiri ta' kmamar, użu kondiviż ta' akkomodazzjoni u ta' għelieqi urbani u rurali), in-negozji (coworking jew l-użu flimkien ma' ħaddieħor ta' postijiet għal uffiċju), il-komunikazzjonijiet (pjattaformi għall-mowbajl fejn l-utenti jistgħu jixtru u jbiegħu oġġetti u servizzi lil persuni li jgħixu fl-istess komunità), ix-xogħol (mikrokompiti, l-impjegar ta' nies għal xogħol speċifiku, "faktotu" fid-dar fejn l-aħjar offerent jingħata biċċiet xogħol li jvarjaw minn twaħħil ta' frejms għal armar ta' biċċiet ta' għamara), l-edukazzjoni (komunitajiet diġitali għat-tagħlim tal-lingwi), il-ħin u l-kapaċitajiet (banek ta' ħin), id-divertiment (qsim ta' kontenut diġitali), il-finanzi (self bejn individwi, self dirett minn individwi lill-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, crowdfunding jew il-finanzjament kollettiv, crowdfunding for crowdbenefits), l-arti, kif ukoll is-swieq għat-tpartit u l-għoti ta' ħwejjeg u affarijiet għat-tfal, it-tiswija u ir-riċiklaġġ tal-oġġetti, fost ħafna inizjattivi oħra li jistgħu jingħaddu, iżda li analiżi komprensiva ta' dawn mhux l-għan ta' din l-Opinjoni, il-promozzjoni tal-użu tal-enerġiji rinnovabbli, fejn possibbli l-kondiviżjoni tal-eċċess tal-enerġija permezz tan-netwerks intelliġenti. B'mod ġenerali, jeħtieġ biss li jiġu identifikati liema oġġetti, għarfien jew servizzi għandhom kapaċità li mhux tintuża u li jistgħu jiġu kondiviżi f'xenarju li jwassal għall-iżvilupp tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv. Xenarju bħal dan jikkombina sitwazzjoni ekonomika dgħajfa b'mod permanenti, talba dejjem tikber għall-iżvilupp etiku u sostenibbli u ħajja ta' kuljum fejn in-nies qegħdin dejjem aktar ikunu konnessi. Dawn il-kundizzjonijiet kollha jinsabu fir-realtà. Għalhekk il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex tadotta l-miżuri rilevanti għall-protezzjoni tal-konsumatur sabiex, abbażi tal-istudji adegwati, ikunu jistgħu jiġu implimentati l-inizjattivi proposti hawnhekk. Iktar 'il quddiem hawn sommarju qasir tal-linji ta' azzjoni li nqisu li għandhom jagħmlu parti minn strateġija għall-iżvilupp sistematiku tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, b'miżuri li jappoġġjaw, jikkomplementaw u jissorveljaw il-politika ta' ħarsien tal-konsumaturi implimentata mill-Istati Membri: Tixrid, ogħti ta' parir u sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar l-inizjattivi tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv u tal-benefiċċji individwali u kollettivi li joffru. Ir-reklamar tal-aspetti obbligatorji tal-qafas legali eżistenti għall-prodotti kondiviżi (bħar-riċiklaġġ, l-użu mill-ġdid, l-aġġornament u s-sostenibbiltà). Informazzjoni u gwida lill-konsumaturi u l-utenti dwar il-parteċipazzjoni responsabbli fl-inizjattivi, waqt li jiġu promossi proġetti pilota u inizjattivi dwar il-konsum kollaborattiv. L-iżvilupp ta' strutturi stabbli billi jinħolqu pjattaformi għall-iżvilupp tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, speċjalment fir-rigward tat-teknoloġija u n-netwerks. It-tisħiħ u l-firxa tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv billi jiġi attivitat u jingħata impetu lin-netwerks promossi. Il-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej f'inizjattivi dwar il-konsum kollaborattiv jew kondiviż, kemm bħala utenti kif ukoll billi jagħmlu r-riżorsi tagħhom disponibbli. Is-soċjetà ċivili tista' taqdi rwol attiv fl-aċċess għall-oġġetti ta' sjieda pubblika sabiex jiġi żgurat li soċjalment dawn jitgawdew kemm jista' jkun, bil-ħolqien ta' infrastrutturi kollettivi kondiviżi. Huwa propost, barra minn dan, li l-istrateġija ta' azzjoni tiġi implimentata b'mod speċifiku f'dawn l-oqsma: Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar l-14 ta; Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-19 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'129 vot favur, l-ebda (0) vot kontra u 4 astensjonijiet. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jaħseb li huwa neċessarju li tiġi mtennija l-importanza tal-ġlieda kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, flimkien u f'sinerġija mal-ħidma li qiegħda ssir mill-Kummissjoni Ewropea, minn istituzzjonijiet speċjalizzati bħall-Eurofund u organizzazzjonijiet internazzjonali oħrajn, mhux l-inqas il-Bank Dinji. Quddiem il-kriżi ekonomika serja li għaddejja bħalissa fl-Ewropa, il-KESE jixtieq jenfasizza l-impatt negattiv ta' dawn il-fenomeni f'termini tax-xejriet ta' tkabbir tal-kumpaniji u l-opportunitajiet għall-innovazzjoni u l-iżvilupp tar-riżorsi umani. Għalhekk, li kumpaniji u ħaddiema jinħarġu mill-ekonomija sewda jista' jkun fattur fl-irkupru ekonomiku u jibni l-pedamenti għal żvilupp iktar sostenibbli. Għalkemm dawn il-politiki huma r-responsabbiltà tal-Istati Membri, huwa rikonoxxut b'mod wiesa' li sabiex wieħed ikun effettiv f'dan il-qasam huwa neċessarju li jiġi organizzat skambju sistematiku ta' informazzjoni, data u studji fil-livell tal-Unjoni Ewropea (UE), sabiex jiġu żgurati l-parteċipazzjoni u l-kooperazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti u l-imsieħba soċjali kkonċernati. Għalhekk, min-natura proprju tiegħu, il-KESE huwa l-forum ideali fejn jista' jitrawwem u jitħeġġeġ il-qsim tal-għodod, il-politiki u l-aħjar prattika, sabiex tittieħed azzjoni fir-rigward ta' fatturi ekonomiċi kif ukoll fil-kuntest kulturali u soċjali, fl-isfond tal-istrateġija – definita mill-UE għall-ġlieda kontra l-impjieg irregolari u l-evażjoni tat-taxxa, li hija msejsa fuq suq tax-xogħol formali inklużiv. L-ewwel u qabel kollox, il-KESE jemmen li hija ta' importanza kritika li ssir valutazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva tas-sitwazzjoni, li tvarja ħafna minn Stat Membru għal ieħor, u tal-effetti ekonomiċi u soċjali negattivi tagħha, li wkoll ivarjaw bejn l-Istati Membri, minħabba kundizzjonijiet strutturali u bażiċi differenti. Mingħajr data u informazzjoni koerenti għall-Istati Membri differenti, l-istrateġija titlef l-impatt tagħha, peress li hemm bżonn ta' miżuri sabiex jitkejjel kemm hi kbira l-problema u jiġi valutat l-impatt tal-politiki fis-seħħ. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li tiġi indirizzata l-problema tal-metodoloġija għall-istimar tad-daqs u l-iżvilupp tal-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, li s'issa għadu mhux komplet u huwa fframmentat, billi jiġi applikat metodu msejjes fuq stħarriġ tal-forza tax-xogħol imwettaq b'mod identifku fl-Istati Membri kollha. Dan il-metodu ġie żviluppat mill-istitut nazzjonali tal-istatistika tal-Italja, u għalhekk ġie testjat f'pajjiż li huwa partikolarment vulnerabbli għal dawn il-fenomeni, u li għandu differenzi reġjonali kbar. Id-differenzi ewlenin huma relatati mal-estent/firxa tal-ekonomija sewda, li f'xi Stati Membri u reġjuni tilħaq sa 30 % tal-produzzjoni totali, u mhijiex problema residwali iżda parti integrali tas-sistema produttiva tagħhom. Għal din ir-raġuni, il-KESE jixtieq jenfasizza l-ħtieġa biex titnieda taħlita ta' politiki, li tiġi differenzjata għal tipi diversi reġjonali, tas-settur tal-produzzjoni u tal-impjieg, sabiex jiġu indirizzati b'mod effettiv il-fatturi speċifiċi li jikkontribwixxu għall-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, ikun xi jkunu, ekonomiċi, kulturali jew soċjali. Iż-żewġ naħat tal-industrija jistgħu jgħinu biex toħroġ fil-beraħ l-ekonomija sewda, b'mod partikolari f'oqsma fejn mhijiex biss mezz klandestin kif jiġu ffrankati l-ispejjeż tal-produzzjoni, iżda tidher li hija parti integrali mill-proċess produttiv. Il-politiki meħtieġa biex tiġi indirizzata l-problema jeħtieġu l-attivazzjoni ta' netwerks bejn l-atturi Ewropej, nazzjonali u lokali li huma konxji tal-problema u kapaċi jieħdu miżuri biex jiżguraw li m'għadux konvenjenti li wieħed jopera fl-ekonomija sewda. Dan huwa possibbli billi jiġi penalizzat min jopera fl-ekonomija sewda permezz ta' miżuri effikaċi li jservu ta' deterrent u jinċentiva l-immersjoni b'azzjonijiet ta' prevenzjoni u ta' "kura", wisq probabbli iktar utli fil-kriżi ekonomika attwali. Fil-livell lokali, il-KESE qed jipproponi l-istabbiliment ta' osservatorji sabiex tiġi monitorjata l-ekonomija sewda, u dan jinvolvi rappreżentanti ta' min iħaddem, tal-junjins u tal-awtoritajiet pubbliċi kompetetni, bil-għan li tiġi studjata l-problema u l-mod kif żviluppat fiż-żmien, jiġu identifikati l-fatturi prevalenti, jiġu magħżula l-miżuri l-iżjed effettivi u jiġu monitorjati fil-prattika. Il-KESE jappella biex il-ġlieda kontra l-ekonomija sewda ma tkunx limitata fil-konfini tal-UE, iżda li tiġi applikati r-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji għan-nuqqas ta' standards minimi għal xogħol diċenti u huma sottokuntrattati minn kumpaniji tal-UE. Din il-prattika mhux biss tgħawweġ il-kompetizzjoni bejn il-kumpaniji, iżda hija miftuħa wkoll għall-użu tat-tfal ħaddiema, u fejn regoli bażiċi ta' sikurezza jiġu injorati, tqiegħed dawn il-ħaddiema fil-periklu, kif kien il-każ reċentement bil-kollass ta' fabbrika fil-Bangladexx. L-ekonomija sewda għandha impatt fuq it-tħaddim adatt tal-attivitajiet produttivi u fuq il-kwalità tal-forza tax-xogħol, tostakola l-politiki ekonomiċi, soċjali u finanzjarji mmirati lejn it-tkabbir, u ddgħajjef l-isforzi sabiex jintlaħqu l-objettivi ambizzjużi ekonomiċi u relatati mal-impjieg stabbiliti fl-istrateġija Ewropa 2020. L-effetti negattivi qed jiħraxu bl-impatt soċjali u fuq l-impjieg tal-kriżi finanzjarja, li qed tnaqqas l-opportunitajiet ta' xogħol u tipperikola l-prospetti għal profitti u dħul tal-kumpaniji u tal-ħaddiema. Fl-ewwel Opinjoni tiegħu, il-KESE laqa' b'sodisfazzjon l-istrateġija, ibbażata fuq l-inklużjoni fis-suq tax-xogħol formali u taħlita ta' politika li tista' tiġi adattata għall-kuntesti diversi leġislattivi u produttivi tal-Istati Membri. Enfasizza wkoll għadd ta' ambigwitajiet u sottovalutazzjonijiet f'relazzjoni mad-definizzjoni tax-xogħol mhux iddikjarat, id-distinzjoni bejn ħaddiema li huma obbligati jibqgħu fl-ekonomija sewda u dawk li jagħmlu għażla deliberata li jagħmlu hekk, il-piż amministrattiv u fiskali fuq intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, il-ġestjoni ta' immigranti illegali, ir-regolazzjoni ta' tipi ġodda ta' xogħol, id-diversità tat-tipi ta' xogħol mhux iddikjarat, u l-ineffiċjenza potenzjali ta' wħud mill-miżuri ppjanati. L-ekonomija sewda mhijiex ikkawżata biss minn spejjeż meqjusa eċċessivi (b'mod speċjali spejjeż għax-xogħol) u għaldaqstant mhijiex immirata biss lejn it-tnaqqis tal-ispejjeż tal-produzzjoni b'mod illeċitu permezz ta' frodi fiskali u tal-assikurazzjoni soċjali. Tirrigwarda wkoll ix-xewqa li wieħed jevita r-regolamenti u l-istandards tax-xogħol (bħall-paga minima, ħinijiet massimi ta' xogħol, sikurezza u ċertifikazzjoni). Mhux qed nitkellmu dwar attivitajiet kriminali jew attivitajiet legali mwettqa minn operaturi mhux awtorizzati; iżda, qed nirriferu hawnhekk għall-ħaddiema informali u okkażjonali li jaħdmu mal-familja jew mal-ġirien; għalkemm hemm iktar aċċettazzjoni soċjali ta' din il-kategorija. Il-ħtieġa li tiġi indirizzata l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat toħroġ fid-dieher proprjament mill-effetti numerużi fuq il-kumpaniji u fuq il-ħaddiema, biex ma nsemmux l-ispiża pubblika: il-kompetizzjoni mhux ġusta u mgħawwġa bejn dawk li jobdu r-regoli u dawk li ma jobduhomx, kumpaniji li jinżammu f'attività li kieku aktarx ma jkunux preżenti fis-suq; toħloq ukoll dinamika ta' ineffiċjenza, fejn il-kumpaniji jxekklu t-tkabbir tagħhom stess sabiex jibqgħu fl-ekonomija sewda u ma jkollhomx aċċess adegwat għal kreditu; il-ħaddiema kkonċernati jbatu minn kundizzjonijiet ħżiena f'termini ta' sikurezza, dħul u sigurtà soċjali, b'konsegwenzi mhux biss mil-lat tal-etika fir-rigward tad-dinjità tagħhom, iżda wkoll f'termini ta' produzzjoni, billi huma mċaħħda mill-opportunità tat-tagħlim tul il-ħajja, it-taħriġ mill-ġdid u milli jżommu aġġornati bil-ħiliet, il-proċessi ta' produzzjoni u l-prodotti; ir-riżorsi jintilfu fil-borża pubblika, hekk kif jonqos id-dħul mit-taxxi u s-sigurtà soċjali (il-qasma fiskali), li jfisser li l-ispiża tas-servizzi pubbliċi u tal-istat assistenzjali mhijiex maqsuma b'mod ekwu (l-hekk imsejjaħ "free-riding"). Il-proċess ta' globalizzazzjoni ekonomika u tibdil soċjodemografiku jipprovdi wkoll art potenzjalment fertili għall-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, u għal din ir-raġuni l-politiki li jiġġieldu kontrihom iridu jevolvu l-ħin kollu, jadattaw għal bidliet fil-kundizzjonijiet u jindirizzaw fenomeni ġodda. Eżempji jinkludu d-domanda ikbar għal għajnuna domestika u servizzi tal-kura, it-tnaqqis f'forom standard ta' xogħol, il-flessibilità dejjem tiżdied ta' relazzjonijiet kuntrattwali, iż-żieda fix-xogħol ta' min jaħdem għal rasu u l-esternalizzazzjoni, kif ukoll it-tkabbir ta' kumpaniji multinazzjonali. Dan kollu jfisser li għandha tingħata iktar attenzjoni lit-tfassil tal-leġislazzjoni, lill-għodda ta' monitoraġġ u ta' kontroll, u lill-koordinazzjoni internazzjonali. Mil-lat tal-istatistika, attivitajiet ekonomiċi sewda huma parti integrali tal-PDG, u huma meħtieġa metodoloġiji adatti sabiex dawn jitkejlu. Huwa diffiċli li wieħed jakkwista informazzjoni affidabbli u kumparabbli fl-UE fir-rigward tal-iskala u l-istruttura tagħhom, madankollu, għal tal-inqas tliet raġunijiet: i) in-natura tagħhom stess ifisser li ma jistgħux jiġu osservati direttament; (ii) l-Istati Membri jieħdu ħafna approċċi differenti, li jwassal għal regoli nazzjonali li jvarjaw; (iii) it-tekniki ta' kalkolu użati jvarjaw ukoll. Ovvjament, approċċi differenti jwasslu għal riżultati differenti li jistgħu jvarjaw b'mod sinifikanti, anke f'pajjiż wieħed (Tabella 1). Ġeneralment, iċ-ċifri ppubblikati minn sorsi nazzjonali uffiċjali huma iktar baxxi minn dawk inklużi fl-istudji ta' esperti u organizzazzjonijiet internazzjonali. Hemm tliet modi kif jitkejjel id-daqs tal-ekonomija sewda, u dawn jistgħu jiġu applikati wkoll għal diversi suġġetti ta' analiżi (valur miżjud jew impjieg): stimi indiretti fil-livell makroekonomiku, ibbażati fuq kwantitajiet oħra li huma magħrufa u li jaqblu mal-ekonomija sewda, bħall-kontijiet nazzjonali, xejriet fis-suq tax-xogħol, il-konsum u d-domanda għal flus; mudelli ekonometriċi li jittrattaw lill-ekonomija sewda bħala varjabbli li ma tistax tiġi osservata, abbażi tal-fatturi ewlenin li jinkoraġġixxuha u indikaturi għal attivitajiet tan-negozju li ma jirrispettawx il-liġi. Bħalissa, id-data komparabbli għall-Istati Membri kollha toriġina jew minn mudelli ekonometriċi għall-ekonomija sewda jew minn sondaġġi diretti tal-proporzjon tal-forza tax-xogħol (impjegati u min jaħdem għal rasu) li hija impjegata informalment; ir-riżultati miksuba huma parzjalment konfliġġenti peress li janalizzaw aspetti li jvarjaw minn xulxin (ara t-Tabella 2). Barra minn hekk, huma biss ftit Stati Membri li għandhom statistika perjodika ta' dan il-fenomenu. Id-dinamika tal-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, għalhekk, b'mod speċjali wara l-kriżi, iħallu impatt fuq il-forza tax-xogħol b'modi differenti, f'diversi Stati Membri kif ukoll fi ħdan l-ekonomiji individwali. Id-diversità tal-impatt trid titqies b'mod adatt fit-tfassil tal-politiki kontra l-ekonomija sewda u meta jiġu mnedija politiki soċjali kontroċikliċi. Ġeneralment, il-miżuri proposti jvarjaw u japplikaw għal aspetti differenti tal-problema: jagħmluh iktar ekonomiku u faċli għall-kumpaniji li jobdu r-regoli, jirriformaw u jissimplifikaw proċeduri amministrattivi u fiskali; jinkoraġġixxu t-tkabbir ta' negozji żgħar u ta' daqs medju u japplikaw politiki industrijali sabiex iħeġġu lis-setturi produttivi b'intensità għolja ta' xogħol ikkwalifikat; jagħmlu x-xogħol mhux iddikjarat inqas attraenti għall-ħaddiema, pereżempju billi jipprovdu appoġġ għad-dħul u jagħmlu iktar ċara r-rabta bejn il-kontributi u l-benefiċċji soċjali; jirregolaw forom ġodda ta' xogħol b'tali mod li ma jkunux soġġetti għall-abbuż iżda li jippermettu li jiġu kkombinati l-ħtiġijiet tal-kumpaniji u tal-ħaddiema; inaqqsu l-aċċettabilità soċjali tal-ekonomija sewda u jħarsu l-etika fiskali, iżidu l-għarfien tal-pubbliku, ifittxu iktar ġustizzja fil-piż tat-taxxa u jżidu l-fiduċja fl-amministrazzjonijiet pubbliċi u fil-politika; ifasslu rapporti ta' monitoraġġ regolari, jevalwaw xejriet attwali u l-effettività tal-miżuri meħuda; Madankollu, dawn il-miżuri kollha għandhom għan komuni: għall-kumpaniji, sabiex l-ispejjeż f'termini ta' multi u telf tar-reputazzjoni jkunu ikbar minn kwalunkwe benefiċċju ggwadanjat mill-frodi jew prattiki illegali, u għaldaqstant inqas vallapena r-riskju; u għall-ħaddiema, sabiex jiġi żgurat li l-impjieg iddikjarat jitħallas aħjar mix-xogħol mhux iddikjarat f'termini ta' dħul fix-xahar u prospetti futuri. Dan se jinvolvi, neċessarjament, forom ta' appoġġ sabiex ix-xogħol mhux iddikjarat ikun jista' jiġi mibdul f'impjieg legali. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar l-14 ta' Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jfassal opinjoni- fuq inizjattiva proprja dwar: L-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem għal persuni b'diżabilitajiet. Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta' Novembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'152 vot favur u 3 astensjonijiet. Il-KESE jappella lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jirrikonoxxu li l-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet ta' persuni b'diżabilitajiet (UN CRPD) jikkostitwixxi dritt tal-bniedem fih innifsu u għaldaqstant l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu trid twassal għall-ħolqien tal-kundizzjonijiet neċessarji permezz ta' miżuri legali u ta' politika sabiex il-persuni b'diżabilitajiet ikollhom aċċess għal kull tip ta' ambjent u aspett tal-ħajja. Dan huwa indispensabbli għat-tgawdija sħiħa tad-drittijiet ċivili u politiċi, kif ukoll id-drittijiet soċjali, ekonomiċi u kulturali. L-aċċessibilità tibbenefika s-soċjetà kollha. Il-KESE jirrikonoxxi lill-aċċessibilità bħala prerekwiżit bażiku għas-sostenibilità u d-dimensjoni soċjali tagħha, fil-ġlieda kontra l-faqar u l-marġinalizzazzjoni u l-promozzjoni tal-koeżjoni soċjali. Il-KESE jirrikonoxxi li ttieħdu passi pożittivi f'oqsma bħat-trasport u t-telekomunikazzjonijiet (pereżempju l-Aġenda Diġitali), iżda huma meħtieġa iktar azzjonijiet, inkluż fis-Suq Intern. Il-KESE jirrikonoxxi li n-nuqqas ta' aċċessibilità huwa diskriminazzjoni fih innifsu, u għalhekk jenfasizza l-ħtieġa li l-UE tiżviluppa leġislazzjoni kontra d-diskriminazzjoni u jappella lill-Kunsill biex jiżblokka l-Proposta għal Direttiva dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali bejn persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sewwali COM(2008) 426 (Artikolu 19 TFUE). Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea (KE) biex twettaq l-impenn li ilha li ħadet u tippreżenta Att dwar l-Aċċessibilità Ewropew li huwa legalment vinkolanti. Il-KESE jappella lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jaqblu dwar l-inklużjoni ta' kundizzjonalitajiet ex-ante obbligatorji dwar l-aċċessibilità u d-diżabilità fir-regolament attwali tad-dispożizzjonijiet komuni tal-Fondi Strutturali, u fl-istrumenti tal-għajnuna esterna u strumenti ta' finanzjament oħrajn. Il-KESE huwa tal-fehma li l-kriżi u l-miżuri ta' awsterità li rrizultaw minnha m'għandhomx jintużaw mill-UE u l-Istati Membri bħala skuża biex idgħajfu r-rispett għall-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem. Il-KESE jinnota li, meta tkun qed tiġi inforzata l-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem, għandhom jiġu kkunsidrati dawn il-prinċipji fundamentali li ġejjin: il-libertà li wieħed jagħżel u u l-libertà tal-moviment, il-ħajja indipendenti, akkomodazzjoni raġonevoli, il-parteċipazzjoni, id-disinn universali u l-obbligu antiċipatorju. Il-KESE jappella lill-UE u lill-Istati Membri tagħha biex jistabbilixxu mekkaniżmi ta' monitoraġġ u ta' infurzar bil-parteċipazzjoni ta' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw il-persuni b'diżabilitajiet. Il-KESE jenfasizza li dawn l-oqsma ta' politika li ġejjin jeħtieġu dimensjoni ta' aċċessibilità: il-kapaċità legali, il-parteċipazzjoni politika, l-impjieg, l-għajnuna mill-Istat, it-trasport, l-edukazzjoni, l-aċċess għall-prodotti u s-servizzi, ir-riċerka, il-politika barranija u l-akkomodazzjoni. Il-KESE huwa tal-fehma li l-istituzzjonijiet tal-UE, meta jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tas-CRPD, għandhom jinkludu l-aċċessibilità f'dawn l-istrumenti li ġejjin: l-istandardizzazzjoni, l-armonizzazzjoni, ir-rekwiżiti tekniċi, l-inċentivi għall-kumpaniji, il-politiki tat-trejdjunjins, u l-ftehimiet kollettivi. Il-KESE jinnota li strateġiji ta' sensibilizzazzjoni huma mezz kruċjali kif jintlaħaq ir-rispett għall-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem min-naħa tas-soċjetà, inklużi ċ-ċittadini nfushom u l-atturi ewlenin bħall-iskejjel u l-mezzi tax-xandir, skont l-Artikolu 8 (UN CRPD). Il-KESE jaħseb li l-aċċessibilità għandha tiġi inkluża fil-kurrikula ta' dixxiplini xjentifiċi (pereżempju l-arkitettura, l-inġinerija, ix-xjenza tal-kompjuters, eċċ.). Il-KESE jaħseb li għad m'hemmx biżżejjed strumenti ta' statistika sabiex jiġi appoġġat l-infurzar tal-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem u għaldaqstant jappella lill-Eurostat biex jiżgura l-iżvilupp ta' dawn l-indikaturi. Il-KESE jtenni l-impenn li esprima f'opinjonijiet preċedenti biex joħloq Kumitat ta' Tmexxija sabiex tiġi monitorjata l-implimentazzjoni tal-UN CRPD. L-approċċ tad-drittijiet tal-bniedem għad-diżabilità jfisser li l-UE, bħala firmatarja għall-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilitajiet, (UN CRPD) u ċ-ċittadini kollha għandhom ir-responsabilità li jibnu soċjetà fejn il-bnedmin kollha, inklużi l-persuni b'diżabilitajiet, jistgħu jgawdu d-drittijiet ċivili, politiċi, ekonomiċi, soċjali u kulturali tagħhom. L-UE akkumpanjat il-konklużjoni tagħha tal-UN CRPD b'lista ta' kompetenzi, li fosthom l-aċċessibilità tagħmel parti integrali. L-UN CRPD huwa l-uniku trattat dwar id-drittijiet tal-bniedem konkluż mill-UE s'issa. Il-punt fokali tal-UN CRPD (li jinsab fil-KE) għandu rwol fundamentali fl-implimentazzjoni tal-UN CRPD u jrid jitwettaq b'mod proattiv ħafna. Fid-29 ta' Ottubru 2012, il-Kunsill tal-UE approva t-twaqqif ta' qafas għall-ħarsien, il-promozzjoni u l-monitoraġġ tal-implimetnazzjoni tal-UN CRPD, magħmul mill-Ombudsman Ewropew, il-Kumitat tal-Petizzjonijiet tal-Parlament Ewropew, l-Aġenzjija dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-Forum Ewropew dwar id-Diżabilità u l-Kummissjoni Ewropea. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-parteċipazzjoni sħiħa tal-Forum Ewropew dwar id-Diżabilità fil-qafas iżda jenfasizza l-ħtieġa biex is-soċjetà ċivili tkun involuta mill-qrib ħafna f'xogħolu. L-UN CRPD jirrikonoxxi l-aċċessibilità bħala dritt fl-Artikoli 9, 3 u 21. L-artikoli tal-UN CRPD dwar l-aċċessibilità jistabbilixxu aġenda legali/politika importanti tiegħu stess li ma tistax titqies b'mod iżolat, u għalhekk l-aċċessibilità trid tiġi kkunsidrata bħala faċilitatur għall-aċċess ta' kwalunkwe dritt ċivili, ekonomiku, soċjali u kulturali. L-Aġenda Diġitali għall-Ewropa hijwa mudell tajjeb biex jiġu introdotti strateġiji ta' politika ġenerali, filwaqt li tinkludi wkoll azzjonijiet speċifiċi sabiex jiġi żgurat l-aċċess għall-persuni b'diżabilitajiet. Il-progress fil-qasam tal-aċċessibilità se jolqot ukoll lis-soċjetà u l-ekonomija inġenerali, billi joħloq impjiegi ġodda u jġib miegħu valur miżjud. L-implimentazzjoni sħiħa ta' din l-Aġenda għandha tirriżulta f'Ewropa diġitali mingħajr ostakli għall-persuni b'diżabilitajiet. Jeħtieġ li jintuża l-potenzjal tal-aċċessibilità għas-suq intern peress li se ssaħħaħ il-mobilità transnazzjonali fl-Ewropa filwaqt li tiffaċilita l-mobilità tal-ħaddiema u tal-persuni b'diżabilitajiet. Għandu jiġi żgurat l-aċċess għall-iskemi ta' tagħlim tul il-ħajja. L-istrateġiji Ewropej għall-impjieg għandhom jinkludu wkoll il-ħtieġa għaż-żamma tal-impjiegi u t-taħriġ mill-ġdid għal dawk li jiżviluppaw diżabilità matul il-ħajja tax-xogħol tagħhom. L-Istrateġija Ewropa 2020 setgħet ħadet approċċ iktar komprensiv lejn id-diżabilità, inkluż l-aċċessibilità u l-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilitajiet u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom tagħhom. In-nuqqas ta' indikaturi komprensivi għad-diżabilità f'din l-istrateġija wassal għal nuqqas ta' attenzjoni, informazzjoni u allokazzjoni ta' riżorsi għad-diżabilità. Il-ħolqien tal-impjiegi huwa l-istrateġija fundamentali biex tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali. Il-KESE jenfasizza li għad hemm ħafna iktar xi jsir u għalhekk jilqa' b'sodisfazzjon il-Proposta tal-KE għal Direttiva dwar l-Aċċessibilità tas-Siti Elettroniċi tal-Entitajiet tas-Settur Pubbliku. Il-KESE jappella lill-KE biex twettaq l-impenn tagħha li tipproponi Att dwar l-Aċċessibilità Ewropew legalment vinkolanti mingħajr iktar dewmien jew posponiment. L-UE trid tadotta programm speċifiku sabiex jiġi żgurat lit-tfal b'diżabilitajiet jkollhom aċċess għal kull ambjent u aspett tal-ħajja. L-Ewropa teħtieġ it-tkabbir inklużiv u l-aċċessibilità bħala prerekwiżiti bażiċi għas-sostenibilità u b'mod speċjali għall-implimentazzjoni tad-dimensjoni soċjali tagħha, fil-ġlieda kontra l-faqar u l-marġinalizzazzjoni u l-promozzjoni tal-koeżjoni soċjali permezz tal-inklużjoni tal-persuni b'diżabilitajiet. Il-KESE jemmen li "l-aċċessibiità bħala dritt tal-bniedem" jeħtieġ li tiġi trasformata f'kunċett politiku u operattiv. Dan huwa kunċett validu għas-soċjetà kollha kemm hi u mhux biss għall-persuni b'diżabilitajiet. Il-KESE jenfasizza li d-dritt għall-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem, u f'relazzjoni ma' aġenda politika, għandu jinfiehem f'żewġ modi: bħala dritt tal-bniedem fih innifsu, b'referenza għall-possibilità li wieħed jipparteċipa, jaġixxi, jikkomunika u jkun informat b'mod awtonomu u sigur; u bħala dritt tal-bniedem inerent fl-implimentazzjoni ta' drittijiet oħra tal-bniedem, li jfisser li huwa fattur u faċilitatur fundamentali. Il-KESE jirrikonoxxi l-linji gwida tal-UN CRPD biex jiġi żviluppat il-kunċett tal-aċċessibilità u jemmen li t-tfassil ta' politika f'dan il-qasam għandu jinkludi: li l-persuni b'diżabilitajiet ikunu jistgħu jgħixu indipendentement u jipparteċipaw bis-sħiħ f'kull aspett tal-ħajja; u li jiġu adottati miżuri li jinkludu l-prevenzjoni, l-identifikar u l-eliminazzjoni ta' ostakli u xkiel għall-aċċessibilità. Il-KESE jaqbel dwar il-ħtieġa li jiġi żgurat għajxien indipendenti (relatat mal-għajxien u l-ħajja fil-komunità), kif inhu msemmi fl-Artikolu 19 tal-UN CRPD, permezz ta' tliet azzjonijiet ewlenin: li jiġi żgurat li l-persuni b'diżabilitajiet jistgħu jagħżlu jgħixu fejn jippreferu; li jingħata l-appoġġ meħtieġ sabiex wieħed igawdi mill-istess drittijiet bħall-membri l-oħra tas-soċjetà; u li jiġi żgurat l-aċċess għas-servizzi ġenerali fuq bażi ugwali għall-persuni b'diżabilitajiet. Il-KESE jinnota li l-persuni b'diżabilitajiet iridu jkunu jistgħu jeżerċitaw il-libertà li jagħżlu b'mod indipendenti u awtonomu fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor. Il-KESE jirrikonoxxi li l-istituzzjonalizzazzjoni tikser b'mod estrem id-drittijiet tal-bniedem u hija konsegwenza sfortunata tal-iżvilupp tas-servizzi soċjali fl-Ewropa, meta mqabbla ma' partijiet oħra tad-dinja, u taffettwa lill-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea, ikun xi jkun il-livell tal-għajxien tagħhom. L-istrateġiji ta' deistituzzjonalizzjoni jridu jiġu segwiti mill-iżvilupp ta' servizzi alternattivi bbażati fil-komunità, peress li mingħajr servizzi ma jistax ikun hemm titjib; persuni b'diżabilitajiet isiru persuni bla dar. Il-KESE jaħseb li "ostaklu" għandu jinfiehem mhux bħala ostaklu fiżiku biss, iżda wkoll bħala ostakli attitudinali u leġislattivi, kif ukoll bħala politika, imġiba u drawwiet, nuqqas ta' għarfien u diskriminazzjoni kulturali. Il-KESE jfakkar li t-tneħħija ta' dawn l-ostakli tkun ta' benefiċċju għas-soċjetà kollha kemm hi. Il-KESE jinnota li għandha tingħata iktar attenzjoni lill-għarfien tal-lingwa tas-sinjali u tipi oħra ta' komunikazzjoni għall-persuni neqsin mis-smigħ, kif ukoll formats ta' "vuċi għal test" għal persuni li għandhom diżabilitajiet ta' smigħ. Għandu jkun hemm ukoll faċilitajiet li jiżguraw l-għoti ta' dokumenti bil-braille u "screen readers" għall-persuni għomja u informazzjoni li tinqara faċilment għall-persuni b'diżabilitajiet intellettwali u ta' imġiba. Il-KESE jixtieq jirrimarka li s-sinjali, l-informazzjoni aċċessibbli u l-komunikazzjoni, is-servizzi ta' appoġġ, l-orjentament u l-moviment fil-bini u minn bini għal ieħor huma kruċjali għal ħafna persuni b'diżabilitajiet, speċjalment dawk li jesperjenzaw għeja konjittiva. Il-KESE jinnota żewġ strumenti fundamentali li għandhom jiġu kkunsidrati fl-analiżi tal-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem: Akkomodazzjoni raġonevoli tfisser modifika neċessarja u adegwata u aġġustamenti li ma jimponux piż sproporzjonat jew eċċessiv, meta tkun meħtieġa f'każ partikolari, biex jiġi żgurat li l-persuni b'diżabilità jistgħu jgawdu u jeżerċitaw fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali kollha (Artikolu 2 tal-CRPD). L-akkomodazzjoni raġonevoli bl-ebda mod ma tissostitwixxi l-obbligu li tiġi żgurata l-aċċessibilità tal-infrastruttura, tal-ambjent mibni u tas-servizzi u tal-prodotti skont il-prinċipji ta' disinn universali. L-akkomodazzjoni raġonevoli tfittex li tiżgura ġustizzja individwali fis-sens li jiġu pprovduti n-nondiskriminazzjoni u l-ugwaljanza, filwaqt li jitqiesu d-dinjità, l-awtonomija u l-għażliet tal-persuna. Il-KESE jemmen li tisħiħ ġenerali tal-istandards ta' aċċessibbilità jwassal għal akkomodazzjoni aktar raġonevoli; Il-KESE jemmen li għandu jiġi implimentat il-prinċipju ta' "piż sproporzjonat jew eċċessiv" skont ir-regolamenti attwali, u għalhekk jappella lill-awtoritajiet pubbliċi biex jikkontrollaw u jappoġġaw l-implimentazzjoni ta' akkomodazzjoni raġonevoli permezz ta' mezzi alternattivi (fondi, akkwist, eċċ.). Dan għandu jinkludi valutazzjoni tal-impatt fejn id-dritt taċ-ċittadin għandu jingħata preċedenza fuq il-ħtiġijiet tal-provveditur. Huwa importanti li jiġi żgurat li jkunu rari l-eċċezzjonijiet għall-applikazzjoni tal-prinċipju ta' akkomodazzjoni raġonevoli. Il-konformità mal-obbligu antiċipatorju ta' aċċessibilità tista' ġġib magħha benefiċċji kbar lill-persuni b'diżabilitajiet billi tantiċipa l-ħtiġijiet tagħhom qabel ma joħorġu fid-dieher. Mill-perspettiva tal-prodotti jew is-servizzi, dan se jeħtieġ li dawn il-ħtiġijiet potenzjali jitqiesu matul il-fażi tad-disinn. Il-KESE jinnota li l-għajnuna personali (inkluża l-għajnuna diretta ("live assistance") kif imsemmi fil-CRPD tan-NU) hija azzjoni mmirata fundamentali li tiżgura li l-persuni b'diżabilitajiet ikollhom aċċess għal għadd ta' drittijiet. Il-KESE jirrikonoxxi li n-nondiskriminazzjoni hija strument fundamentali sabiex jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, iżda m'hijiex biżżejjed jekk ma tkunx akkumpanjata min strumenti oħrajn bħall-azzjoni pożittiva u l-istandardizzazzjoni, kif ukoll permezz tat-taħriġ u l-promozzjoni tad-drittijiet ta' persuni b'diżabilitajiet fost dawk li jħaddmu, l-inġinjiera ċivili, il-periti, l-avukati, l-ekonomisti, eċċ. Dan it-taħriġ għandu jkun inkluż fil-kurrikula edukattiva tagħhom. Il-KESE jemmen li għandu jsir progress bil-Proposta għal Direttiva, li bħalissa twarrbet, dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali bejn persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sewwali COM(2008) 426 (abbażi tal-Artikolu 19 tat-TFUE). Mhux ħa jkun hemm l-ebda implimentazzjoni fundamentali tal-obbligi ta' aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem jekk ma jkunx hemm il-parteċipazzjoni sustantiva u li tagħmel sens tal-organizzazzjonijiet tal-persuni b'diżabilitajiet (DPOs) fl-implimentazzjoni tal-Artikoli 4(3) u 33 fl-indirizzar tal-aċċessibilità. Il-parteċipazzjoni tista' tiġi żgurata jekk l-organizzazzjonijiet tal-persuni b'diżabilitajiet jirċievu r-riżorsi finanzjarji meħtieġa biex jiżviluppaw l-attivitajiet li jippromovu drittijiethom tagħhom. Il-KESE jappella għall-programm dwar il-Drittijiet Fundamentali, li se jieħu post il-programm PROGRESS, sabiex jiggarantixxi l-istess livell ta' appoġġ finanzjarju għall-organizzazzjonijiet globali u speċifiċi tal-persuni b'diżabilitajiet. Il-KESE jenfasizza li l-livell li fih il-persuni b'diżabilitajiet igawdu mid-drittijiet tal-bniedem huwa differenti minn żoni rurali għal żoni urbani, u dan l-iżbilanċ għandu jiġi indirizzat permezz ta' politiki effettivi fil-livell nazzjonali u reġjonali. Il-kumpaniji u dawk li jħaddmu fl-UE għandhom jinkludu l-aċċessibilità fil-politiki ta' diversità tagħhom u għandhom jippromovu l-ħolqien ta' pjani ta' diversità. Il-KESE jirrikonoxxi l-impatt tal-aċċessibilità fuq il-koeżjoni soċjali u għalhekk l-istrateġiji tal-UE għas-sostenibilità għandhom jinkludu l-aċċessibilità bħala mod kif jiġu implimentati l-objettivi tagħhom. Il-KESE jinnota li n-nisa b'diżabilitajiet jiffaċċjaw restrizzjonijiet fl-aċċess għal drittijiethom f'oqsma bħas-saħħa, l-inklużjoni soċjali, l-edukazzjoni u l-impjieg. Dawn ir-restrizzjonijiet jirriżultaw f'kundizzjonijiet agħar tal-għajxien u s-saħħa, kif ukoll fil-qgħad u l-faqar. L-istess japplika għal persuni vulnerabbli oħrajn b'diżabilitajiet, bħat-tfal, l-anzjani u persuni li jeħtieġu livelli għoljin ta' appoġġ u li jiffaċċjaw restrizzjonijiet gravi biex ikollhom aċċess għad-drittijiet tagħhom. Il-KESE jinnota li ż-żgħażagħ tal-lum huma l-ġejjieni u li kundizzjonijiet aċċessibbli jridu jinħolqu sabiex jippermettu lil dawk b'diżabilitajiet biex igawdu bis-sħiħ mid-drittijiet tagħhom. Il-KESE jappella lill-UE biex tiżgura li l-politiki taż-żgħażagħ tagħha jinkludu dimensjoni speċifika sabiex iż-żgħażagħ b'diżabilitajiet jiġu appoġġati. Il-KESE jinnota li wara li l-UE kkonkludiet l-UN CRPD, kull inizjattiva ta' politika/legali proporzjonata fl-UE għandha tiġi analizzata mill-perspettiva li jiġi żgurat għajxien indipendenti għall-persuni b'diżabilitajiet, parteċipazzjoni sħiħa u tneħħija tal-ostakli. Dan il-kunċett għandu jkollu impatt fuq ir-regolamenti attwali tal-UE, li wħud minnhom huma speċifikati fid-dikjarazzjoni ta' kompetenzi. Il-KESE jqis li s-Suq Intern għandu jiġi żviluppat b'tali mod li jiġi żgurat li jinkludi d-diżabilità, l-istandardizzazzjoni u l-armonizzazzjoni tal-aċċessibilità bħala mod kif jiġi modernizzat kif ukoll biex isir iktar kompetittiv u inklużiv fil-ekonomija globali. Teżisti ekonomija ta' diżabilità. Il-KESE jappella għall-ħolqien ta' aġenda tal-UE msejsa fuq żewġ elementi: id-dritt tal-bniedem għall-aċċessibilità; u l-inklużjoni tal-aċċessibilità f'każijiet oħra ta' tfassil ta' politika integrat. Il-KESE huwa tal-fehma li l-aċċessibilità hija dritt fundamentali li jesiġi aġenda politika speċifika, u jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tippreżenta proposta għal aġenda dwar l-aċċess għad-drittijiet b'rabta mat-tfassil ta' politika tagħha. Il-KESE jappella għall-analiżi tal-oqsma li ġejjin, mill-perspettiva tal-aċċessibilità bħala dritt tal-bniedem: l-aċċess għal ċerti servizzi u politiki soċjali jesiġi t-tgawdija sħiħa tal-kapaċità legali. L-UE għandha tiżgura l-armonizzazzjoni tal-priniċpji ta' kapaċità legali għal persuni b'diżabilitajiet fl-Unjoni Ewropea; il-parteċipazzjoni politika u d-dritt tal-vot ta' persuni b'diżabilitajiet fl-elezzjonijiet kollha (lokali u nazzjonali), b'mod speċjali l-elezzjonijiet Ewropej, għandhom jiġu żgurati legalment billi jkun żgurat l-aċċess għall-postijiet tal-votazzjoni, il-lista tal-kandidati, informazzjoni minn partiti politiċi, eċċ.; id-drittijiet ċivili (proprjetà, dritt għall-ħajja, awtonomija, sikurezza, eċċ.). L-aċċess għal dawn id-drittijiet ċivili bażiċi jrid jiġi żgurat minn azzjoni Ewropea, inkluża l-għajnuna personali sabiex il-persuni b'diżabilitajiet ikollhom il-libertà tal-għażla għat-tgawdija tal-aċċessibilità. Il-partiti politiċi tal-UE jridu jinkludu fil-proċeduri interni modi kif jippermettu l-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilitajiet. L-imsieħba soċjali għandhom jiżguraw li l-ftehimiet kollettivi jinkludu l-persuni b'diżabilitajiet u modi kif dawn jaċċessaw l-impjieg u l-akkomodazzjoni raġonevoli. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-Ftehim Qafas dwar Swieq tax-Xogħol Inklużivi u jappella għal implimentazzjoni sħiħa ta' dan il-ftehim fil-livell nazzjonali. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jippromovu azzjonijiet li jinkludu aċċess għall-persuni b'diżabilitajiet fil-ħtiġijiet soċjali ġenerali tagħhom. Il-partijiet interessati kollha msemmija f'dan il-paragrafu għandhom jiżguraw li l-bini, is-siti tal-internet, il-proċeduri interni u l-politiki ta' reklutaġġ tagħhom ikunu aċċessibbli. Il-KESE jappella għall-iżvilupp u t-tisħiħ tal-inklużjoni ta' strateġija dwar l-istandardizzazzjoni u l-aċċessibilità fl-iżvilupp tat-teknoloġija. Il-KESE jinnota li l-aċċessibilità se tippermetti li tiġi żviluppata attività f'setturi ġodda, fejn huma meħtieġa ħiliet ġodda, b'mod partikolari fl-ICT. Persuni b'diżabilitajiet għandhom ikunu jistgħu jegħlbu d-distakk diġitali bl-appoġġ ta' politiki mmirati tal-UE. Il-KESE jemmen li huwa meħtieġ il-bini ta' kapaċitajiet għall-partijiet interessati kollha: l-awtoritajiet pubbliċi, il-kumpaniji privati, is-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet tal-persuni b'diżabilitajiet. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-SMEs. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex twettaq l-impenn li ilha li ħadet u tippreżenta Att dwar l-Aċċessibilità Ewropew li jkun legalment vinkolanti. l-Internet (jiġifieri servizzi u kontenut) sar l-għodda naturali biex wieħed ifittex impjieg, jikseb informazzjoni, ikollu aċċess għall-edukazzjoni, jixtri prodotti u jissoċjalizza; il-kontenut ta' servizzi fuq l-internet għandu jkun aċċessibbli għall-operaturi kollha (il-kumpaniji jew is-settur pubbliku). Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-inklużjoni tal-kriterji ta' aċċessibilità u l-kundizzjonalità tad-diżabilità fir-regolamenti tal-Fondi Strutturali u f'oqsma oħra bħat-trasport u d-drittijiet tal-passiġġieri. Il-KESE huwa tal-fehma li l-laqgħa tal-Presidenti tal-UE dwar id-diżabilità u l-laqgħa tad-DĠs tal-KE dwar l-implimentazzjoni tal-UN CRPD għandhom isiru perjodikament, kif tħabbar, bil-parteċipazzjoni ta' rappreżentanti tal-moviment Ewropew tad-diżabilità bil-għan li jsir monitoraġġ politiku u l-promozzjoni tal-implimentazzjoni tal-UN CRPD, inklużi d-dispożizzjonijiet ta' aċċessibilità tiegħu. Il-KESE jinnota li filwaqt li huwa ċar li m'hemmx biżżejjed fondi, l-inklużjoni tal-aċċessibilità bħala kriterju għas-sistemi attwali ta' finanzjament għandha twassal għal titjib f'dan il-qasam: Fondi Strutturali, pakkett ta' investiment soċjali, eżenzjonijiet ta' kategorija ġenerali futuri fuq l-għajnuna mill-istat fl-impjieg, linji gwida dwar it-TEN-T. Il-KESE jemmen ukoll li jridu jissaħħu l-aċċess għall-mezzi ta' komunikazzjoni tal-massa u l-viżibilità tal-ħtiġijiet ta' persuni b'diżabilitajiet f'dawn it-tipi ta' mezzi tax-xandir. Il-KESE jappella biex tiġi żviluppata strateġija tal-għoti tas-setgħa taċ-ċittadini, bħala l-mod fundamentali biex tiġi żgurata implimentazzjoni sħiħa tal-aċċessibilità. Hemm bżonn li jiġu organizzati kampanji ta' sensibilizzazzjoni kif ukoll li jiġu edukati l-persuni b'diżabilitajiet, u ċ-ċittadini kollha l-oħra, dwar id-drittijiet ta' aċċessibilità tagħhom. Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta' indikaturi f'dan il-qasam u jappella lill-Eurostat biex jipprovdi strateġija sabiex jiġu żviluppati indikaturi speċifiċi msejsa fuq l-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli għad-Drittijiet tal-Bniedem (OHCHR) u fuq l-Abbozz tal-Kumment Ġenerali tal-Kumitat tal-UN CRPD dwar l-Artikolu 9. Il-KESE jemmen li jridu jinħolqu sistemi ta' infurzar b'saħħithom, billi bħalissa qed ifallu fl-Ewropa. Il-KESE jaħseb li strateġiji ta' edukazzjoni Ewropej u nazzjonali għandhom jinkludu l-aċċessibilità għal persuni b'diżabilitajiet fil-kurrikula ta' skejjel u universitajiet. Il-KESE jtenni l-impenn tiegħu li semma f'opinjonijiet preċedenti biex jinħoloq Kumitat ta' Tmexxija sabiex tiġi monitorjata l-implimentazzjoni tal-UN CRPD mill-KESE fl-iżvilupp tal-attivitajiet tiegħu bħala korp politiku. Għandha tiġi promossa sistema Ewropea ta' mekkaniżmi ta' ċertifikazzjoni tal-aċċessibilità. Għandhom jiġu involuti l-organizzazzjonijiet tal-persuni b'diżabilitajiet. Id-dimensjoni tal-aċċessibilità għandha tkun inkluża fil-valutazzjonijiet tal-impatt legali u politiċi tal-UE. Iridu jiġu stabbiliti għodod sabiex tiġi promossa l-inklużjoni b'mod armonizzat fl-Istati Membri kollha. Il-KESE jappella biex tiġi monitorjata l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità mill-istituzzjonijiet tal-UE (inkluż il-KESE) u jixtieq jirrimarka li għandhom jiġu żgurati l-ħtiġijiet ta' aċċessibilità tal-bini, tal-politiki ta' reklutaġġ u tal-informazzjoni (kemm fiżika kif ukoll elettronika). L-eżami tal-Istrateġija fl-2015 għandu jagħti attenzjoni speċjali lil dan il-qasam ta' politika. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Igawdu aċċess għal materjali kulturali f'formats aċċessibbli; Igawdu aċċess għal programmi televiżivi, films, teatru u attivitajiet kulturali oħra, f'formats aċċessibbli; Igawdu aċċess għal postijiet ta' wirjiet jew servizzi kulturali, bħal teatri, mużewijiet, swali taċ-ċinema, libreriji u servizzi turistiċi, u, sa fejn possibbli, igawdu aċċess għal monumenti u siti ta' importanza kulturali nazzjonali. Nhar l-14 ta' Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar (Opinjoni fuq inizjattiva proprja). Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta' Novembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'135 voti favur, 19-il vot kontra u 12-il astensjoni. Għadd kbir ta' ċittadini fl-Unjoni Ewropea qed jiffaċċjaw gradi differenti ta' diffikultajiet ekonomiċi serji, skont l-Istat Membru, biex jiksbu aċċess għal servizzi essenzjali, fosthom fil-qasam tal-akkomodazzjoni, l-enerġija, il-komunikazzjoni elettronika, it-trasport, l-ilma, il-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali. Madankollu, fil-livell tal-Unjoni m'hemm l-ebda definizzjoni jew approċċ uniformi għal prezz li jintlaħaq jew għall-aċċessibbiltà ekonomika tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, bħalma ma jeżistux strumenti biex ikejlu dan, filwaqt li nżommu quddiem għajnejna l-fatt li l-Istati Membri, fil-kompetenza tagħhom li joħloqu servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali għandhom poter kbir ta' diskrezzjoni biex jimplimentawhom. Għalhekk, il-KESE jipproponi li l-UE, minn naħa, tiċċara l-kunċett ta' prezz li jintlaħaq għas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali għal kulħadd u tadattah għall-eżiġenzi tat-trattat ta' Lisbona (Protokoll 26), kif ukoll dawk tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabbiltà u, min-naħa l-oħra tintroduċi miżuri leġislattivi sekondarji, li jobbligaw lill-Istati Membri: jiddefinixxu indikaturi biex jiddeterminaw jekk servizz għandux prezz li jintlaħaq, kif ukoll mekkaniżmu ta' valutazzjoni indipendenti tal-prestazzjonijiet tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, bl-inklużjoni tar-rispett tal-aċċessibbiltà ekonomika; jistabbilixxu pakkett ta' servizzi bażiċi li r-rata ta' affordabbiltà ta' familja għalihom hija stabbilita skont dak li huwa aċċettabbli, meta mqabbel mad-dħul disponibbli. Livell massimu tal-ispejjeż għal dawn is-servizzi essenzjali għandu jagħti bażi oġġettiva biex jiġi kwantifikat il-kunċett ta' prezz li jintlaħaq u biex jiġi deċiż il-perċentwali ġenerali tal-ispejjeż ta' dar li 'l fuq minnu jiġu spejjeż żejda, li jagħtu d-dritt, f'każ ta' bżonn għal għajnuniet pubbliċi; li jiġi ċċarat il-kunċett ta' "persuni vulnerabbli" jew "gruppi żvantaġġati". F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni Ewropea għandha tqis mill-ġdid il-mod kif tieħu d-deċiżjonijiet tagħha fil-qasam tal-kontroll tal-iżbalji evidenti fil-kwalifikazzjoni għall-għajnuna mill-Istat. B'rispett sħiħ tar-responsabbiltà u l-kompetenza tal-Istati Membri, l-inklużjoni tad-data ewlenija tas-SIĠ fis-Semestru Ewropew hija kundizzjoni għat-tisħiħ tad-dimensjoni soċjali tal-UE u s-suq tagħha, b'mod partikolari fi żmien ta' kriżi. Rigward is-servizzi ta' interess ġenerali (SIĠ), kemm jekk huma ta' natura ekonomika (SIEĠ) jew le (SINEĠ), kull abitant tal-pajjiż ikkonċernat għandu jiġi garantit aċċess għal dawn is-servizzi u għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali; dawn huma marbutin mill-qrib mal-għan tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali segwiti mill-Unjoni Ewropea. L-Istati Membri għandhom poter kbir ta' diskrezzjoni biex jiddefinixxu, jorganizzaw u jiffinanzjaw is-SIĠ minn, u b'referenza għal azzjoni soċjali u ċivika, li tirrispondi għall-ħtiġijiet tal-utenti. F'dak li jirrigwarda is-SIEĠ, dawn is-servizzi huma bbażati fuq approċċ ta' kummerċ u soġġetti għar-regoli tal-UE tal-kompetizzjoni u tas-suq intern, ħlief jekk dawn jostakolaw it-twettiq tal-missjoni partikolari tas-SIEĠ. Fid-definizzjoni tagħhom, is-SINEĠ mhumiex marbuta bl-approċċ tas-suq u huma l-kompetenza esklużiva tal-Istati Membri, fuq il-bażi tal-Artikolu 2 tal-Protokoll 26. L-Unjoni tirrikonoxxi u tirrispetta l-aċċess għal servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali kif previst fil-liġijiet u l-prattiċi nazzjonali, skont l-Karta tad-drittijiet fundamentali annessa mat-Trattat ta' Lisbona, li ssemmi b'mod espliċitu li huma l-liġijiet u l-prattiki nazzjonali li jiffurmaw il-bażi għalihom. Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabbiltà ratifikata mill-Unjoni Ewropea b'mod globali tistabbilixxi livelli minimi ta' ħarsien u salvagwardja ta' firxa sħiħa ta' drittijiet ċivili, politiċi, soċjali u ekonomiċi li jgawdu l-persuni b'diżabbiltà, fosthom l-aċċessibbiltà għas-SIEĠ. Għadd ta' Stati Membri jassoċjaw dan id-dritt ta' aċċess mal-kundizzjoni tal-prestazzjoni ta' servizz "b'kundizzjonijiet ekonomiċi aċċettabbli għal kulħadd", u biex jilħqu dan, japplikaw programmi ta' għajnuna soċjali individwali u kollettivi bi gradi differenti. Madankollu, fil-prattika, għadd kbir ta' ċittadini fl-Unjoni Ewropea jiffaċċjaw diffikultajiet serji biex jiksbu aċċess għal servizzi essenzjali, b'mod partikolari fil-qasam tal-akkomodazzjoni, l-enerġija, il-komunikazzjoni elettronika, it-trasport, l-ilma, il-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali. Nuqqas ta' aċċessibbiltà tas-SIEĠ jista' jirriżulta minn fatturi differenti: jista' jiddependi mill-istorja nazzjonali li tvarja ħafna b'mudelli u servizzi soċjali differenti minn Stat Membru għall-ieħor. Jista' wkoll ikun ta' natura ekonomika (prezz tas-servizz li ma jintlaħaqx), ġeografika (servizz mhux offrut fiż-żona partikolari), soċjali (inugwaljanza fit-trattament), fiżika (konsiderazzjoni ta' diżabbiltà) jew nuqqas ta' adattament għall-ħtiġijiet u/jew il-progress tekniku (nuqqas ta' adegwatezza/livell insuffiċjenti tal-kwalità u/jew ta' sigurtà). F'dak li jirrigwarda s-SIEĠ, livell għoli ta' kwalità, ta' sigurtà u prezzijiet li jintlaħqu tajjeb, l-ugwaljanza fit-trattament u l-promozzjoni tal-aċċess universali u tad-drittijiet tal-utenti jiffurmaw sitta mill-erbatax valuri komuni li jissemmew fil-Protokoll 26 dwar is-SIĠ (anness għat-Trattati ta' Lisbona, it-TUE u t-TFUE) li l-UE u l-Istati Membri, fir-rispett tas-setgħat tagħhom u mingħajr ma jinqabeż il-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattati, iridu jqisu b'mod sħiħ meta jimplimentaw il-politiki tagħhom kollha li jirrigwardaw is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali fis-sens tal-Artikolu 14 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE. Dawn l-erbatax-il valur, klassifikati fi tliet gruppi, huma interdipendenti kemm fi ħdan il-grupp kif ukoll bejniethom, b'tali mod li ma jistgħux jiġu klassifikati f'ġerarkija Għalhekk SIEĠ kompletament affordabbli ma jkunx konformi mal-Protokoll 26 jekk ma jiġix żgurat livell għoli ta' kwalità jew sigurtà, jew jekk ma jiġix promoss l-aċċess universali għaċ-ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat, kif ukoll jekk fil-livell nazzjonali ma ssirx distinzjoni bejn id-diversi sitwazzjonijiet ġeografiċi, soċjali jew kulturali, jew jekk pereżempju awtorità nazzjonali tipprojbixxi SIEĠ filwaqt li awtorità reġjonali jew lokali għandha d-dritt, skont id-drawwiet jew il-leġislazzjoni nazzjonali, li torganizza dan is-SIEĠ, u b'hekk tmur kontra r-rwol essenzjali u s-setgħa diskrezzjonali wiesgħa tagħhom. Fil-livell tal-Unjoni m'hemm l-ebda definizzjoni omoġenja jew approċċ uniformi għal prezz li jintlaħaq jew għall-aċċessibbiltà ekonomika tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, bħalma ma jeżistux strumenti biex ikejlu dan. Prezz li jintlaħaq spiss jiddependi minn perċezzjoni suġġettiva tal-utent ta' dak li jiswa u dak li jikkontribwixxi għall-benessri taċ-ċittadin. Servizz jista' jintlaħaq minn kulħadd jekk jingħata b'xejn liċ-ċittadini, bħal pereżempju f'ċerti bliet jew reġjuni li joffru trasport pubbliku urban b'xejn. Biex joħorġu fid-dieher il-kumplessità, id-diffikultajiet u d-diversitajiet tal-implimentazzjoni fil-prattika ta' prezz li jintlaħaq, il-KESE jikkwota hawn taħt, bħala eżempju, l-interpretazzjonijiet relatati applikati fis-setturi tal-akkomodazzjoni, tat-telekomunikazzjonijiet, tal-elettriku u tal-gass. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li l-aċċess għall-kura tas-saħħa qiegħed jiġi mhedded f'għadd ta' Stati Membri b'rabta mad-dħul tal-persuni li meta jonqsulhom il-mezzi meħtieġa jirrinunċjaw għall-kura. Ir-rapport dwar l-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-UE "is-solidarjetà fis-saħħa:it-tnaqqis tal-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa fl-UE" tal-2009, josserva l-aktar rabta qawwija bejn in-nuqqas ta' mezzi u l-problemi fis-saħħa li jirriżultaw minnu. Ir-rekwiżit bi prezz li jintlaħaq iddaħħal mal-liġijiet marbutin mal-liberalizzazzjoni tal-industriji li jużaw netwerk, bħala element indiviżibbli mis-servizz universali nazzjonali tat-telekomunikazzjonijiet, tal-elettriku u tas-servizzi postali, u b'rabta mill-qrib mal-għan tal-koeżjoni soċjali u territorjali segwit mill-UE. L-approċċ tal-Unjoni huwa bbażat fuq żewġ kunċetti ta' prezz li jintlaħaq: wieħed b'dimensjoni universali, l-ieħor limitat għall-popolazzjonijiet li għandhom dħul baxx, li huma żvantaġġati jew vulnerabbli, bħall-persuni b'diżabbiltà jew li għandhom ħtiġijiet soċjali speċifiċi. Dan it-tieni kunċett m'għandux sens ħlief jekk jimmira għall-"promozzjoni ta' aċċess universali" b'konformità mal-Protokoll 26. Madankollu, irid jiġi rikonoxxut li minkejja li prezz li jintlaħaq sar valur komuni tal-Unjoni Ewropea, u r-rispett tiegħu huwa obbligatorju għall-Istati Membri, tariffi bħal, pereżempju, il-prezz tal-enerġija, is-servizzi tar-roaming tal-komunikazzjoni mobbli, it-trasport, jew il-prezz u l-kiri tal-akkomodazzjoni, jibqgħu sproporzjonati meta mqabbla mad-dħul disponibbli ta' klassi tal-popolazzjoni li kulma tmur qed tikber. Barra minn hekk, id-definizzjonijiet ta' prezz li jintlaħaq, li jeżistu f'diversi regolamenti tal-UE, li l-KESE qed jikkwota hawn taħt bħala eżempji mhux eżawrjenti, ivarjaw ħafna u, qabel xejn, huma approssimattivi ħafna. L-istħarriġ baġitarju tad-djar (UE-SILC), li sar fl-Istati Membri kollha, jistabbilixxi r-rata ta' affordabbiltà ekonomika massima għal akkomodazzjoni għal 40 % tad-dħul disponibbli f'dik id-dar. Jekk il-prezz ta' akkomodazzjoni jaqbeż dan il-livell, għandu jitqies bħala prezz li ma jintlaħaqx. L-Istati Membri jintervjenu b'mod diversifikat ħafna u bi gradi varji ħafna fil-mod kif jaħdem is-suq tagħhom tal-akkomodazzjoni bil-għan li jippermettu lil kull ċittadini li jkollu aċċess għal akkomodazzjoni deċenti bi prezz li jintlaħaq, permezz ta' għajnuna għall-akkomodazzjoni, f'każ ta' bżonn. Il-maġġoranza l-kbira tal-Istati Membri stabbilixxew mekkaniżmi ta' għajnuna soċjali jew ta' għajnuna fiskali bil-għan li jibbilanċjaw dan l-aspett prinċipali tal-ispejjeż li huma ta' piż fuq id-djar u jissussidjaw offerta parallela ta' akkomodazzjoni msejħa "akkomodazzjoni soċjali" b'mod kumplementari għall-offerta li tinstab b'mod spontanju fis-suq privat. L-akkomodazzjoni soċjali hija risposta tal-awtoritajiet pubbliċi għall-bżonnijiet tal-akkomodazzjoni li ma jiġux koperti mis-suq u tiggarantixxi l-aċċess għal akkomodazzjoni diċenti bi prezz jew kera li jintlaħqu minn kulħadd. 25 miljun familja Ewropea tgħix f'akkomodazzjoni soċjali. Bid-deċiżjoni tagħha tal-20 ta' Diċembru 2011 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna mill-Istat taħt il-forma ta' kumpens għas-servizzi pubbliċi mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bil-ġestjoni ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, il-Kummissjoni illimitat il-provvista ta' akkomodazzjoni soċjali sussidjata għall-persuni żvantaġġati jew għal gruppi soċjali anqas vantaġġjati li huma identifikati b'mod ċar bħala tali, li, għal raġunijiet ta' likwidità, ma jistgħux isibu akkomodazzjoni bil-kundizzjonijiet tas-suq, u dan iqajjem dubji fir-rigward tal-valuri msemmija fil-Protokoll 26. Jekk is-suq intern u l-kompetizzjoni ħielsa kkontribwew biex jonqsu t-tariffi unitarji tat-telekomunikazzjoni, dan it-tnaqqis huwa dovut ukoll, tal-anqas parzjalment, għall-iżvilupp teknoloġiku u għal-limiti imposti fuq il-prezzijiet tal-komunikazzjoni mobbli bir-roaming mill-awtoritajiet tal-UE. Għandu jiġi nnotat li l-kunċett ta' faqar enerġetiku ma jirrigwardax ħlief is-setturi tal-elettriku u tal-gass u ma jinkludix il-karburanti l-oħra użati b'mod partikolari għat-tisħin urban. Il-politika tal-enerġija tal-UE tibbaża fuq it-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija bl-appoġġ ta' miżuri ta' użu effikaċi tal-enerġija jew tal-iżolazzjoni termika tal-akkomodazzjonijiet biex iżżid l-aċċessibbiltà għas-servizzi tal-enerġija. Madankollu, it-titjib fil-prestazzjoni enerġetika titlob investiment sostanzjali li r-ritorn ekonomiku tiegħu bit-tnaqqis tal-ispejjeż tal-enerġija ma jinkisibx ħlief fuq perjodu twil. Fl-opinjoni fuq inizjattiva proprja tiegħu "Lejn azzjoni Ewropea kkoordinata għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija" (CES2517-2013), il-KESE żviluppa proposti konkreti f'dan il-qasam. Fl-2004, fil-qafas tal-valutazzjoni tal-prestazzjoni tas-SIEĠ tal-industriji tan-netwerk, il-Kummissjoni kienet kejlet kemm it-tariffi ta' dawn in-netwerks jistgħu jintlaħqu faċilment permezz ta' indikatur li jibbaża fuq il-perċentwali tad-dħul annwali li utent għandu jonfoq kull sena biex jikseb ċertu pakkett ta' servizzi. L-istħarriġ tal-Ewrobarometru dwar is-sodisfazzjon taċ-ċittadini Ewropej rigward is-servizzi tal-industriji li jużaw netwerk joffri biss valutazzjoni suġġettiva ta' kemm il-prezz ta' dawn is-servizzi jista' jintlaħaq u l-aktar li jista' jservi huwa bħala indikazzjoni ta' tendenza ġenerali. Ma jeżistux kriterji uffiċjali tal-UE sabiex tiġi determinata l-aċċessibbiltà ekonomika tas-SIEĠ. It-testi tal-UE jiffukaw aktar fuq il-prinċipji u r-regoli armonizzati tal-iffissar tal-prezzijiet "ibbażati fuq l-ispejjeż", jew "aktar relatati mal-ispejjeż", jew aħjar fuq "il-kopriment tal-ispejjeż" (hekk kif timponi d-direttiva qafas dwar l-ilma), filwaqt li tkun assigurata l-provvista tas-SIEĠ għall-popolazzjoni kollha. Madankollu, it-tariffi bbażati fuq l-ispejjeż, anke mingħajr profitt għall-fornitur, mhumiex sinonimi ma' aċċessibbiltà ekonomika u ma jiggarantux aċċess għas-servizzi kollha bi prezzijiet li jintlaħqu. Skont il-Green Paper dwar is-servizzi ta' interess ġenerali fl-2003 l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu xi kriterji sabiex jiġi determinat kemm servizz ikun bi prezz li jintlaħaq. Huma għandhom jiżguraw li l-kriterji stabbiliti jirriflettu l-aderenza għal sett ta' drittijiet għall-konsumaturi u l-utenti, bħall-aċċessibbiltà għas-SIEĠ għall-persuni b'diżabbiltà, filwaqt li jdaħħlu fis-seħħ mekkaniżmu biex jikkontrollaw il-prezzijiet u/jew billi jipprovdu sussidji lil dawk ikkonċernati. Dawn il-kriterji jistgħu jkunu marbuta, pereżempju, mal-prezz ta' baskett ta' servizzi bażiċi, li jrid jiġi definit fil-livell tal-Istati Membri, fejn il-prezz massimu (ir-rata ta' affordabbiltà) huwa stabbilit skont dak li huwa aċċettabbli fir-rigward tad-dħul disponibbli għall-aktar ċittadini vulnerabbli. Skont il-Green Paper dwar is-SIĠ "meta jkun hemm kompetizzjoni effettiva, il-mekkaniżmi tas-suq jistgħu jiżguraw il-forniment ta' servizzi bi prezz raġonevoli u ta' kwalità xierqa, li jnaqqas bil-kbir il-ħtieġa għal intervent regolatorju." Fir-rigward tal-kuntest il-ġdid tat-Trattati, il-Kummissjoni Ewropea tindika madankollu fil-Komunikazzjoni tagħha Qafas ta' kwalità għas-Servizzi ta' Interess Ġenerali fl-Ewropa (COM (2011) 900 final) "Dan se jiżgura – f'każ ta' bżonn bil-għajnuna ta' qafas ta' kwalità uniku – li fis-snin li ġejjin l-ambjent regolatorju fil-livell tal-UE jkompli jsaħħaħ id-dimensjoni soċjali tas-suq uniku, biex iqis aħjar in-natura speċifika ta' dawn is-servizzi, u biex jilqa' l-isfida sabiex dawn is-servizzi jitwasslu b'mod li jkun jinkorpora l-valuri ta' kwalità, sigurtà u affordabbiltà, it-trattament ugwali, l-aċċess universali u d-drittijiet tal-utenti kif rikonoxxuti fil-Protokoll" 26, jiġifieri: livell għoli ta' kwalità u ta' sigurtà u, bi prezz li jintlaħaq, l-ugwaljanza tat-trattament u l-promozzjoni tal-aċċess universali u d-drittijiet tal-utenti. Fost l-obbligi tas-servizz pubbliku previsti mil-leġislazzjoni tal-UE hemm wkoll l-aċċess u l-prezz li jintlaħaq għall-konsumaturi kollha b'dispożizzjonijiet speċifiċi għall-konsumaturi vulnerabbli u b'diżabbiltà. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Kummissjoni għandha, minn naħa waħda toħloq koordinazzjoni aħjar bejn is-servizzi tagħha stess kif ukoll għodda ta' statistika ġenwina permezz ta' qsim u ġbir tad-data (b'konformità stretta mal-kunfidenzjalità tad-data). U min-naħa l-oħra għandha tiċċara l-kunċett ta' affordabbiltà għas-SIEĠ għal kulħadd u tadattah għall-ħtiġijiet tat-Trattat ta' Lisbona (Protokoll 26) u l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabbiltà, filwaqt li tipproponi miżuri leġislattivi li jinkorporaw fihom dan l-obbligu għall-Istati Membri: jiddefinixxu indikaturi biex jiddeterminaw jekk servizz għandux prezz li jintlaħaq, kif ukoll mekkaniżmu ta' valutazzjoni indipendenti tal-prestazzjonijiet tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, bl-inklużjoni tar-rispett tal-aċċessibbiltà ekonomika; li jiddeterminaw baskett ta' servizzi bażiċi, li għalihom hija determinata r-rata ta' affordabbiltà aċċettabbli ta' familja, meta mqabbla mad-dħul disponibbli. Biex tiġi determinata l-affordabbiltà ta' baskett ta' servizzi, jeħtieġ li ma jintrabtux is-servizzi differenti għad-dħul disponibbli skont is-settur. Għalhekk jeħtieġ li jiġu kkunsidrati s-servizzi kollha meqjusa essenzjali (għandhom jiġu ddeterminati mill-Istati Membri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà) sabiex jiġi determinat il-perċentwal globali tal-ispejjeż ta' familja fejn hemm spiża eċċessiva (simili għal dak li jsir għall-akkomodazzjoni) u f'dan il-każ, jiġu previsti modi ta' finanzjament alternattivi skont l-Artikolu 14 tat-TFUE sabiex jiġi żgurat l-aċċess għas-SIEĠ; li jiġi ċċarat il-kunċett ta' "persuni vulnerabbli" jew "gruppi żvantaġġati". F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni Ewropea għandha tqis mill-ġdid il-mod kif tieħu d-deċiżjonijiet tagħha fil-qasam tal-kontroll tal-iżbalji evidenti fil-kwalifikazzjoni għall-għajnuna mill-Istat. Hija għandha tħalli f'idejn l-Istati Membri r-responsabbiltà tad-definizzjoni tal-kundizzjonijiet tal-aċċess bi prezz li jintlaħaq b'referenza għall-bżonnijiet taċ-ċittadini u l-preferenzi nazzjonali jew lokali, kif ukoll il-bżonnijiet reali taċ-ċittadini żvantaġġati jew tal-gruppi soċjali inqas vantaġġati fil-livell soċjali, b'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Protokoll 26 dwar is-servizzi ta' interess ġenerali. B'rispett sħiħ tar-responsabbiltà u l-kompetenza tal-Istati Membri, l-inklużjoni tad-data ewlenija tas-SIĠ fis-Semestru Ewropew hija kundizzjoni għat-tisħiħ tad-dimensjoni soċjali tal-UE u s-suq tagħha, b'mod partikolari fi żmien ta' kriżi. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti: L-emenda għal punt 1.4 hija relatata ma dik tal-punt 5.4 u l-vot għaż-żewġ emendi sar flimkien Ibdel it-test kif ġej: Ibdel it-test kif ġej: Astensjonijiet Nhar l-20 ta' Novembru 2013, is-Sur ŠEFČOVIČ, Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ifassal opinjoni esploratorja dwar Nhar il-15 ta' Ottubru 2013 il-Bureau tal-Kumitat ta istruzzjonijiet lis-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett. Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu tal-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar 2014) li jaħtar lis-Sur Dimitriadis bħala relatur ġenerali, u s-Sur Palmieri bħala korelatur ġenerali u adotta din l-Opinjoni b' 150 vot favur, 0 voti kontra u 3 astensjonijiet. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-attenzjoni speċjali mogħtija lit-tfassil ta' Strateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun Adrijatiku u Joniku (EUSAIR), sabiex jiġu appoġġati l-koeżjoni u l-kompetittività fid-dawl tal-isfidi li ma jistgħux jiġu solvuti b'mod sodisfaċenti minn reġjuni jew pajjiżi waħedhom permezz tal-mezzi tas-soltu. Il-KESE jinnota li d-dokument ta' diskussjoni ma jsemmix il-valur strateġiku tal-kooperazzjoni Mediterranja. Il-KESE jixtieq jenfasizza li filwaqt li l-kooperazzjoni reġjonali Adrijatika u Jonika hija fundamentali biex tassisti l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent fil-proċess ta' qabel l-adeżjoni, u għat-tisħiħ tar-rabtiet mal-makroreġjuni tad-Danubju u tal-Baltiku, huwa essenzjali wkoll li ż-żona Adrijatika u Jonika titqies bħala żona funzjonali fil-baċir tal-Mediterran. Il-KESE jinnota l-assenza totali tas-settur privat fid-dokument ta' diskussjoni u jenfasizza r-rwol importanti li jaqdi dan is-settur bħala mutur għat-tkabbir u l-impjiegi. Huwa jenfasizza l-ħtieġa kemm għas-settur privat kif ukoll għall-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili biex ikunu involuti b'mod iktar attiv fit-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-EUSAIR. Huwa rakkomandat bil-qawwa li jsir użu aħjar tal-potenzjal tas-settur privat biex jiġbed l-investiment (kemm lokali kif ukoll internazzjonali) u biex jinħolqu opportunitajiet ta' negozju. Il-KESE jemmen li l-istrateġija għandha tinkludi dimensjoni soċjali iktar b'saħħitha, sabiex jiġi appoġġat aħjar it-tkabbir inklużiv fir-reġjun Adrijatiku u Joniku. Huwa ta' importanza vitali wkoll li jiġu involuti r-rappreżentanti ta' gruppi soċjali "esklużi" fid-djalogu soċjali bħall-komunitajiet tal-migranti, persuni b'diżabilitajiet u organizzazzjonijiet tan-nies, u li jiġu appoġġati bis-sħiħ politiki tal-UE mmirati lejn il-prevenzjoni tad-diskriminazzjoni abbażi tal-oriġini razzjali jew etnika, diżabilità, età, orjentazzjoni sesswali jew ġeneru. Il-KESE jiddispjaċih li d-dokument ta' diskussjoni ma jindirizzax b'mod adegwat il-kwistjonijiet madwar il-flussi ta' migrazzjoni irregolari u illegali. L-UE trid tagħmel aktar sforzi biex tgħin lir-reġjun Adrijatiku u Joniku biex jiffaċċja l-isfida tal-migrazzjoni u biex jintegra lill-immigranti fis-soċjetà. Minkejja li f'dawn l-aħħar snin twettqu bosta inizjattivi u proġetti ta' sħubija relatati mal-kwsitjonijiet makroreġjonali fil-qasam ta' kooperazzjoni konċernat (l-Ewroreġjun Adrijatiku, il-Forum tal-Kmamar tal-Kummerċ tal-Adrijatiku u l-Joniku, il-Forum tal-Bliet Adrijatiċi u Joniċi, Uniadrion, eċċ), il-KESE jixtieq ukoll juri li din l-istrateġija ħadet żmien twil biex twettqet minkejja l-fatt li d-diskussjonijiet dwar l-Inizjattiva Adrijatika u Jonika ilhom li bdew minn Ottubru 1999 fuq talba tal-gvern Taljan u ġew stabbiliti uffiċjalment f'Mejju 2000 bid-Dikjarazzjoni ta' Ancona. Wara dan id-dewmien kollu, f'daqqa waħda l-iskadenza ta' żmien għall-approvazzjoni finali ġiet kkondensat b'mod li huwa diffiċli immens għall-membri tal-KESE biex jaħdmu b'mod adegwat fuq il-pożizzjoni tal-Kumitat. Fid-19 ta' Novembru 2012, waqt laqgħa ministerjali bejn il-Kummissjoni u l-Ministri tal-Affarijiet Barranin mir-Reġjun Adrijatiku u Joniku, ġew adottati dawn id-deċiżjonijiet: Appoġġ qawwi għall-istrateġija l-ġdida mogħti lill-partijiet kollha; Il-miżuri m'għandhomx ikunu duplikazzjoni ta' dawk tal-Istrateġija Marittima; L-istrateġija għandha tingħata r-riżorsi umani neċessarji, u numru adatt ta' persunal għandu jkun dedikat għat-tfassil u l-implimentazzjoni tagħha; Fil-pjan ta' azzjoni għandhom jiġu identifikati miżuri u proġetti konkreti; Oqsma u membri addizzjonali jistgħu jiġu kkunsidrati fi stadju aktar tard. Fit-22 ta' Ottubru 2013, il-Kunsill, għall-ewwel darba, adotta kriterji strateġiċi għall-karatteristiċi bażiċi tal-istrateġiji makroreġjonali. It-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri kkonċernati, ma' stati interessati mhux ikkonċernati u ma' pajjiżi interessati li mhumiex fl-UE f'oqsma ta' interess komuni; L-immobilizzar ta' diversità ta' sorsi ta' finanzjament disponibbli u l-partijiet interessati rilevanti lejn żvilupp ta' politika mtejjeb u l-implimentazzjoni ta' politiki differenti tal-UE, nazzjonali u reġjonali; It-titjib ta' mekkaniżmi u netwerks ta' kooperazzjoni li diġà jeżistu; Il-kontribut għall-iżviluppar u t-titjib tal-aċċess għall-finanzjament għal proġetti ġodda ta' kwalità għolja. L-istrateġija Adrijatika u Jonika tgawdi minn impenn politiku qawwi u minn sensibilizzazzjoni fil-pajjiżi involuti, u tirrappreżenta mhux biss sfida, iżda wkoll opportunità kbira għall-UE stess. Il-missjoni tal-istrateġija hija "konnessjoni u protezzjoni". Se tappoġġa l-koeżjoni lil hinn mill-fruntieri tal-UE, f'żona li hija importanti ħafna għall-istabbilità tal-kontinent. L-istrateġija Adrijatika u Jonika tikkomplementa politikament u teknikament il-makroreġjun tad-Danubju (li jinkludi diversi stati involuti wkoll fl-istrateġija Adrijatika u Jonika) u l-makroreġjun tal-Baltiku. Ir-reġjun Adrijatiku u Joniku qed jiffaċċja għadd ta' sfidi ewlenin, bħal kwistjonijiet ekoloġiċi u ambjentali, konnessjonijiet tat-trasport mhux effiċjenti u kooperazzjoni mhux adegwati għat-tisħiħ tal-koeżjoni, il-kompetittività u l-innovazzjoni. Fattur ewlieni sabiex dan jiġi indirizzat b'suċċess huwa li jissaħħu l-kultura moderna tan-negozju u l-iżvilupp tal-SMEs fir-reġjun billi tiġi promossa l-kooperazzjoni bejniethom u t-trasferiment tal-aħjar prattiki. Strateġija bbażata fuq approċċ makroreġjonali tista' tipprovdi spinta ta' valur għall-appoġġ tal-integrazzjoni fl-Ewropa tal-Balkani u tal-pajjiżi tal-Lvant tal-Ewropa, għall-appoġġ ta' politiki ta' żvilupp integrati u użu aħjar tal-fondi tal-UE u dawk nazzjonali, u għat-tisħiħ ta' skambji u sħubiji bejn is-soċjetajiet ċivili fil-pajjiżi involuti. Il-kooperazzjoni makroreġjonali tiffaċilita l-progress lejn l-allinjament mal-istandards tal-UE – l-"acquis communautaire" – u b'hekk għandha impatt pożittiv fuq it-triq lejn l-Ewropa u fuq l-istabbilità tal-pajjiżi Adrijatiċi u Joniċi, kif ukoll fil-livell reġjonali. Barra minn hekk, strateġija makroreġjonali hija essenzjali għall-promozzjoni tal-koeżjoni u tal-integrazzjoni soċjoekonomika bejn it-territorji. Kwalunkwe approċċ makroreġjonali effettiv lejn it-tisħiħ ta' sinerġiji bejn politiki differenti tal-UE u l-koordinazzjoni tal-isforzi ta' firxa wiesgħa ta' partijiet interessati fir-reġjun Adrijatiku u Joniku għandhom jissejsu fuq ir-regola tat-tliet affermazzjonijiet ("three YESes rule"): iktar finanzjament komplementari, iktar koordinazzjoni istituzzjonali u iktar proġetti ġodda. F'dan ser jiġi allokat rwol importanti lis-settur privati. Strateġija makroreġjonali strutturata tajjeb tista' tipprovdi qafas Ewropew komuni biex jiġi promoss l-arrikkament kulturali u l-għoti tas-setgħa lis-soċjetajiet ċivili nazzjonali fil-livell reġjonali. Dan huwa importanti b'mod partikolari għal reġjuni bħal fil-Lvant tal-Ewropa jew fil-Balkani, fejn il-konsolidazzjoni ta' prattiki demokratiċi timxi id f'id mal-iżvilupp ta' sfera pubblika attiva u dinamika. Strateġija makroreġjonali tista' tagħmel possibbli li jiġi ppjanat l-iżvilupp tal-infrastruttura fuq skala ġeografika transnazzjonali, jiġi promoss l-iżvilupp ta' netwerks tal-ICT, awtostradi, linji ferrovjarji u portijiet, u b'hekk jiġu żgurati l-koeżjoni territorjali u l-kompetittività mingħajr ostakli u konġestjoni. Minkejja l-bidu mtawwal tal-proġett, riċentement ġie dikjarat urġenti u l-aħħar xogħlijiet qed jiġu kompressati għad-detriment tar-riżultat finali. Fl-EUSAIR, il-Baħar Jonju jirrappreżenta fattur komuni u essenzjali. L-istrateġija għandha tiffoka fuq oqsma ta' interess reġjonali reċiproku b'relevanza qawwija għall-pajjiżi Adrijatiċi u Joniċi u tikkjarifika l-kwistjonijiet prattiċi kollha (pilastri bażiċi, governanza, eċċ.). L-oqsma ta' prijorità u l-objettivi tal-pjan ta' azzjoni għandhom jiġu żviluppati mill-gvernijiet u r-rappreżentanti tal-imsieħba soċjali bħala aspirazzjonijiet komuni u soluzzjonijiet sostenibbli għal sfidi komuni, filwaqt li tingħata attenzjoni speċifika lill-investimenti marittimi u marini għat-tkabbir u l-impjieg. L-għan globali tal-EUSAIR huwa li tippromovi l-prosperità ekonomika u soċjali sostenibbli tar-reġjun Adrijatiku u Joniku permezz tat-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi, billi ttejjeb l-attrattività, il-kompetittività u l-konnettività tagħha, filwaqt li tippreżerva l-ambjent ta' żoni fl-intern u ekosistemi kostali u marini. Il-KESE jinnota li s-sensibilità dwar il-kwistjonijiet differenti tvajra b'mod konsiderevoli fost in-nies tal-pajjiżi tar-reġjun. Id-diversità estrema ta' esperjenzi, b'erba' Stati Membri u erba' stati mhux memberi, kollha b'livelli differenti ta' sensibilizzazzjoni u żvilupp, teħtieġ strateġija għar-reġjun li tkun imfassla b'mod adegwat għall-potenzjal territorjali li f'kull wieħed. Għaldaqstant, hemm il-ħtieġa li l-Kummissjoni tgħin biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni u tiżgura l-involivment dirett tas-settur privat u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà aktar fil-wisa'. Fi kwalunkwe każ, din hija sfida kbira. Il-KESE jaqbel fundamentalment mad-dokument ta' diskussjoni, li janalizza fid-dettall l-ingredjenti bażiċi għall-appoġġ ta' tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv tar-reġjun Adrijatiku u Joniku. L-erba' pilastri jiddeskrivu b'mod adegwat il-problemi, l-isfidi u l-objettivi ewlenin. Il-KESE jixtieq ifaħħar l-isforzi li saru biex titfassal strateġija għall-Baħar Adrijatiku u l-Baħar Jonju. L-abbozz għal diskussjoni identifika dgħufijiet, stabbilixxa sinerġiji u viżjoni komuni, u ressaq sensiela ta' proposti li jifformaw bażi soda għall-iżviluppar tal-istrateġija, inklużi sensiela ta' miżuri realistiċi u l-parteċipazzjoni attiva tal-partijiet interessati kollha. Il-KESE jemmen fir-rwol kruċjali li l-istrateġiji makroreġjonali jistgħu jaqdu għall-pajjiżi tar-reġjun. Strateġija maħsuba tajjeb tista' tipprovdi qafas ta' referenza globali li tista' titqies bħala eżerċizzju li jsaħħaħ l-istabbilità, li hija dejjem prerekwiżit biex jiġu attratti investimenti tas-settur privat fir-reġjun u minn barra. Il-KESE japprova l-prijoritajiet li ġew identifikati bħala l-vantaġġi tar-reġjun, bħall-importanza tiegħu bħala ċentru għall-moviment tal-prodotti, in-nies u l-enerġija u l-vantaġġi kompetittivi tiegħu għal attivitajiet blu u t-turiżmu. Jidher li dawn is-setturi jistgħu jsiru mutur reali għal investimenti, tkabbir u impjieg. Il-KESE jaqbel ukoll mas-sejbiet tal-abbozz tal-istrateġija li jikkonfermaw li għandhom jissaħħu s-sinerġiji għal kooperazzjoni fir-reġjun. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-pjan ta' azzjoni għandu jenfasizza l-importanza tat-twaqqif ta' pjattaformi ta' clustering u netwerking sabiex ikun involut f'inizjattivi komuni sabiex jiġu indirizzati dgħufijiet komuni u għandha tissawwar viżjoni komuni għall-iżvilupp ta' ekonomiji sostenibbli u kompetittivi ħafna fir-reġjun. Il-KESE jinnota li d-dokument jonqos milli jindirizza b'mod adegwat uħud mill-aspetti importanti dwar il-koeżjoni territorjali, soċjali u ekonomika. Il-KESE jirrakkomandali kwistjonijiet rilevanti bħar-riċerka, l-innovazzjoni u l-iżvilupp tal-SMEs u l-Bini tal-Kapaċità m'għandhomx jiġu proposti biss bħala aspetti trasversali, iżda għandhom jingħataw rwol iżjed prominenti sabiex isiru muturi reali għall-appoġġ tal-koeżjoni u l-kompetittività reġjonali. Id-dokument ta' diskussjoni ma jsemmix il-valur strateġiku tal-kooperazzjoni Mediterranja. Filwaqt li l-kooperazzjoni reġjonali Adrijatika u Jonika hija fundamentali biex il-pajjiżi tal-Punent tal-Balkani jingħataw l-għajnuna fil-proċess ta' preadeżjoni, u biex jissaħħu r-rabtiet mal-makroreġjuni tad-Danubju u l-Baltiku, huwa essenzjali wkoll li ż-żona Adrijatika u Jonjika tiġi kkunsidrat bħala żona funzjonali tal-baċir tal-Mediterran. Il-problemi relatati mal-flussi ta' migrazzjoni irregolari mhux qed jiġu indirizzati b'mod adegwat. B'mod partikolari, l-involviment tar-reġjuni tan-nofsinhar tal-Italja (Apulia, Basilicata, Calabria u Sqallija) fl-istrateġija Adrijatika u Jonika jfisser li huwa neċessarju li ssir enfasi ikbar fuq kwistjonijiet umanitarji u ta' sikurezza relatati mal-migrazzjoni minn pajjiżi tal-Afrika ta' Fuq. Il-KESE jemmen li fil-forma preżenti tagħha, l-istrateġija fiha lista relattivament twila ta' oqsma problematiċi, dgħufijiet strutturali u objettivi. Il-lista estensiva ma sservi l-ebda għan utli u għandha tiġi mqassra għal lista ta' tul iktar ġestjonabbli ta' miżuri realistiċi. Għalhekk jixtieq jirrakkomanda li l-kontenut tal-istrateġija jiġi ristrett għall-oqsma ta' azzjoni l-iżjed importanti jew li l-attivitajiet jiġu prijorizzati skont jekk humiex fuq medda ta' żmien qasira, medja jew twila u jinbdew l-ewwel l-aktar kwistjonijiet attraenti. Il-KESE jieħu nota tad-deċiżjonijiet meħuda mill-Kunsill b'mod li strateġija makroreġjonali m'għandhiex tesiġi iktar flus, iktar regolazzjoni jew iktar entitajiet ġestjonali (it-tliet rifjuti (the three NOs)), iżda jemmen li huwa meħtieġ iktar finanzjament għal għajnuna teknika sabiex tkun żgurata implimentazzjoni ta' suċċess tal-istrateġija fil-futur. Il-KESE jemmen ukoll li l-finanzjament konsiderevoli li diġà ġie allokat mill-UE għal programmi reġjonali permezz tal-fondi strutturali jirrappreżenta mezzi adegwati, li jridu jintużaw b'mod effettiv għall-implimentazzjoni tal-istrateġija, permezz ta' azzjonijiet aktar koordinati, li jkunu soġġetti għal approċċ strateġiku unifikat. L-istrateġija tidentifika tajjeb l-attivitajiet blu bħala setturi li fuqhom għandha ssir enfasi, meta wieħed iqis li l-akkwakultura diġà ġibdet investiment ta' ċertu daqs fil-pajjiżi l-kbar fir-reġjun u li oħrajn jistgħu jużaw bħala eżempji. Investiment ġdid f'faċilitajiet u attivitajiet supplementarji għalhekk għandu jkun mistenni jiġġenera dħul b'mod mgħaġġel, u b'hekk ikun attraenti li l-finanzjamenti jingħataw permezz tal-BEI u investiment privat barrani u lokali. Il-KESE jaqbel dwar il-ħtieġa għal "kultura tan-negozju li tuża r-riżorsi b'effiċjenza", bħala mezz kif jitjiebu l-prattiki ġestjonali fl-oqsma ewlenin ta' attività. Il-pajjiżi fir-reġjun, b'mod speċjali l-pajjiżi li mhumiex fl-UE, jiffaċċjaw limitazzjonijiet u filosfija tan-negozju restrittiva li tista' tibbenefika ħafna minn kooperazzjoni mill-qrib fl-adozzjoni ta' kultura tan-negozju ġdida. Il-KESE jaħseb li n-negozji privati għandhom ikunu muturi li jixprunaw is-suċċess ta' din l-intrapriża. Il-KESE jirrakkomanda li l-idea proposta li dan ir-reġjun isir ċentru għal attivitajiet "innovattivi" tkun objettiv fit-tul ħafna. Bħalissa, ir-reġjun għandu biss kapaċità limitata. L-istrateġija għalhekk għandha timmira biex tibni sinerġiji u ttejjeb l-infrastruttura tat-taħriġ u edukattiva sabiex tiżviluppa b'mod gradwali attivitajiet blu u tnaqqas l-iżbilanċji fid-domanda u l-provvista ta' forza tax-xogħol ikkwalifikata u b'ħiliet. L-UE, bl-appoġġ tal-komunità tan-negozju, iż-żewġ naħat tal-industrija u s-soċjetà ċivili, tista' taqdi rwol importanti fit-trasferiment u l-appoġġ tal-aħjar prattiki u l-għarfien espert fir-reġjun. Il-KESE jaħseb li s-sajd jaqdi rwol soċjali u ekonomiku importanti fil-Baħar Adrijatiku u l-Baħar Jonju, iżda li l-infrastruttura bażika f'xi pajjiżi mhijiex adegwata. Il-pjan ta' azzjoni għalhekk għandu jistudja s-sitwazzjoni bir-reqqa u jippreżenta pjan realistiku. Iħeġġeġ ukoll lill-pajjiżi li mhumiex fl-UE biex juru impenn akbar lejn il-leġislazzjoni Ewropea dwar is-sajd. Il-KESE jappoġġa l-Awtostrada tal-Baħar għall-Baħar Adrijatiku u l-Baħar Jonju proposta sabiex tiġi ġestita aħjar il-konġestjoni tat-traffiku tat-triq, titnaqqas id-differenza fil-kompetittività għall-gżejjer u ż-żoni interni u jitjiebu l-konnessjonijiet ma' passaġġi ta' trasport oħra fil-Mediterran. Il-KESE jaħseb li d-dokument ta' diskussjoni ma jagħtix il-prominenza neċessarja lill-kwistjonijiet tal-enerġija, peress li l-UE qed tfittex kontinwament għal sorsi ta' enerġija alternattivi u rotot ġodda ma' pajjiżi li jesportaw iż-żejt u l-gass. Pipelines ġodda ewlenin li joħolqu konnessjoni bejn l-Ewropa u l-produtturi tal-enerġija apparentament qed jiġu ppjanati li jgħaddi mir-Reġjun Adrijatiku u Joniku. Eżempju wieħed ta' dan huwa l-ftehim bejn l-Azerbajġan, il-Greċja u l-Italja fir-rigward tat-TAP. Il-KESE jaħseb li meta wieħed iqis il-problemi tat-traffikar tad-droga u l-migrazzjoni irregolari li jikkaratterizzaw iż-żona, ir-reġjun Adrijatiku u Joniku jeħtieġ mudell ta' governanza aġġornat, sistema tal-pulizija effettiva u kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn l-awtoritajiet reġjonali u tal-UE. Għalhekk il-KESE jappella lill-Kunsill Ewropew biex iżid il-baġit tal-FRONTEX u l-kapaċità tiegħu biex jieħu azzjoni. Japprova wkoll l-adozzjoni ta' tekniki ta' ġestjoni avvanzati għat-traffiku, sabiex jitnaqqas l-iskart fil-baħar u tas-saborra u biex jiġu promossi proġetti għall-ġestjoni tal-iskart minn attivitajiet kostali bbażati fuq l-art. Il-KESE jappoġġa l-implimentazzjoni ta' approċċi tal-Ippjanar Spazjali tal-Baħar, Żoni Protetti tal-Baħar, Natura 2000 u l-Ġestjoni Integrata taż-Żona Kostali. Il-KESE jirrimarka li l-konformità hija neċessarja mhux biss għall-membri tal-UE iżda wkoll – u b'mod speċjali – għall-pajjiżi li mhumiex membri fl-UE sabiex jiġi faċilitat id-dħul tagħhom fl-Unjoni. Il-KESE jaħseb ukoll li t-tisħiħ tal-kooperazzjoni fil-livelli kollha għall-iskambju tal-aħjar prattiki fost l-awtoritajiet ta' Żoni Protetti Marini huwa mod effettiv kif jiġi protett l-ambjent. Il-KESE jissuġġerixxi li t-turiżmu għandu jkun soġġett għal prattiki ta' ġestjoni stretti, sabiex ikun iżjed ekoloġiku kif ukoll aktar inklużiv. Il-Kumitat jixtieq jirrimarka li l-komunità tan-negozju, iż-żewġ naħat tal-industrija u s-soċjetà ċivili jistgħu jagħtu appoġġ ta' valur inestimabbli f'dan ir-rigward. Il-KESE jaħseb li s-settur tal-kruċieri għandu jingħata rwol ikbar, filwaqt li jiġi ġestit aħjar u integrat fil-prodott turistiku, u jappoġġa enfasi iktar qawwija fuq it-turiżmu marittimu permezz ta' inizjattivi ta' politika ġodda u l-objettivi tal-Ewropa 2020 bħala parti mill-isforzi tal-Kummissjoni biex tiżviluppa strateġija integrata għat-turiżmu kostali u marittimu. Il-KESE jixtieq jirrakkomanda li l-aspetti kulturali u arkitettoniċi jiġu integrati b'mod qawwi fl-attivitajiet turistiċi. It-turiżmu għandu jiġi divrenzjat billi jiġu involuti attivitajiet oħra bħal konferenza, l-ekoturiżmu, l-agroturiżmu, prodotti u rotot tematiċi, studji akkademiċi, in-negozju u l-industrija kreattiva. Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-attivitajiet kollha tat-turiżmu għandhom ikunu mmexxija mill-prinċipji tad-Disinn Universali. Il-KESE jaħseb li l-istrateġija makroreġjonali għandha tgħin lill-partijiet interessati fis-settur tat-turiżmu biex jindirizzaw sfidi interni u esterni bħaż-żieda fi-kompetizzjoni minn destinazzjonijiet oħra u kwistjonijiet ta' tibdil fil-flussi staġjonali u jippenetraw swieq ġodda li s'issa ġew injorati mill-industrija tat-turiżmu bħalma huma t-turisti b'diżabbiltajiet u t-turisti anzjani billi jiġu adottati l-aħjar prattiki fl-iżviluppar ta' pjani ta' azzjoni integrati għall-iżvilupp territorjali. Nhar il-25 ta' Novembru 2013, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 148(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Kumitat iddeċieda, matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu tal-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), b'150 vot favur, l-ebda vot kontra u 5 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar l-14 ta' Jannar 2014, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar it-18 ta' Ottubru 2013 u nhar l-10 ta' Ottubru 2011, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar: Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-16 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'140 vot favur u 3 astensjonijiet. Il-parametri referenzjarji finanzjarji għandhom rwol ewlieni fis-settur finanzjarju, kemm għall-ipprezzar ta' prodotti differenti, kif ukoll biex il-kapital u l-kapital ta' riskju jitqassmu tajjeb. Għalhekk, għat-tħaddim effiċjenti tas-swieq finanzjarji, huwa kruċjali li l-parametri referenzjarji jkunu kredibbli u affidabbli. In-numru ta' manipulazzjonijiet tal-parametri referenzjarji ħolqu inċertezzi u tħassib fir-rigward tal-integrità tal-parametri referenzjarji madwar id-dinja, u dgħajfu l-integrità tas-sistema u ċ-ċertezza fil-kummerċ. Il-KESE huwa mħasseb dwar in-natura serja tal-konsegwenzi li jirriżultaw minn dawn l-azzjonijiet. Effettivament, il-manipulazzjoni tista' tikkawża telf kbir ħafna għall-investituri, distorsjoni fl-ekonomija reali u, b'mod aktar ġenerali, iddgħajjef il-fiduċja fis-swieq. Il-KESE għalhekk jitlob u jirrakkomanda li l-miżuri ġodda proposti jiġu adottati b'urġenza kbira ħafna. F'April 2013, ir-Renju Unit stabbilixxa l-Awtorità tal-Kondotta Finanzjarja (FCA), aġenzija li timmonitorja l-imġiba tal-istituzzjonijiet finanzjarji. L-FCA rregolat l-attivitajiet ta' produzzjoni tal-LIBOR, stabbilixxiet rekwiżiti ġodda biex jissaħħu l-governanza u l-kontrolli, u daħħlet miżuri li jippenalizzaw lil dawk responsabbli għall-manipulazzjoni tal-LIBOR. Permezz tal-emendi għall-proposti eżistenti għar-Regolament dwar l-abbuż tas-suq (Regolament dwar l-abbuż minn informazzjoni privileġġata u l-manipulazzjoni tas-suq – MAR) u għad-Direttiva dwar pieni kriminali għall-abbuż tas-suq (id-Direttiva dwar sanzjonijiet kriminali għal abbuż minn informazzjoni privileġġata u manipulazzjoni tas-suq – CSMAD), il-Kummissjoni Ewropea stabbilixxiet l-illegalità ta' kwalunkwe manipulazzjoni tal-parametri referenzjarji finanzjarji, u tipprovdi għal sanzjonjiet amministrattivi jew kriminali. Il-mekkaniżmu tas-sanzjonijet, għalkemm meħtieġ, madankollu mhuwiex biżżejjed biex jiġi evitat ir-riskju ta' manipulazzjonijiet ġodda fil-futur. Għalhekk, il-KESE jfaħħar din il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament u jqis li bil-proposta se jintlaħaq l-għan li tittejjeb il-leġislazzjoni sabiex tassigura l-integrità meħtieġa tas-suq u tal-valuri li joħorġu mill-parametri referenzjarji, u se jiġi assigurat li huma ma jiġux imxekkla minn kwalunke kunflitt ta' interess, jirriflettu r-realtà ekonomika u jintużaw sew. L-objettiv tal-ordni pubbliku ekonomiku jidher ċar. Il-miżuri għall-protezzjoni tal-ħaddiema informaturi (whistleblowers) għandhom importanza partikolari. Il-KESE jirrakkomanda li fir-Regolament tiddaħħal referenza għall-proposta li temenda d-Direttiva 2003/6/KE dwar l-abbuż tas-suq li tipprevedi b'mod ċar l-obbligu tal-Istati Membri biex jadottaw regoli għall-protezzjoni tal-informaturi. Il-KESE jinsab sodisfatt li l-Proposta hija konformi mal-prinċipji identifikati fis-sajf li għadda mill-IOSCO wara għadd kbir ta' konsultazzjonijiet, u b'hekk tnaqqas b'mod sinifikanti l-ispejjeż ta' implimentazzjoni. L-iskandli li dehru fir-rigward tal-manipulazzjoni tal-LIBOR u l-EURIBOR, u dawk suċċessivi fir-rigward tal-manipulazzjoni tal-parametri referenzjarji tar-rati tal-kambju u tal-prezzijiet taż-żejt mhux raffinat, u tal-prodotti taż-żejt u l-bijofjuwils, jindikaw il-ħtieġa ta' regolazzjoni ta' firxa wiesgħa ta' parametri referenzjarji, inkluż dawk użati għad-derivattivi tal-enerġija u tal-komoditajiet. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ u jinkoraġġixxi b'mod qawwi l-kamp ta' applikazzjoni wiesa' fil-proposta għal Regolament, skont il-prinċipju tal-proporzjonalità. Dan ir-Regolament iġib żieda fit-trasparenza tas-suq flimkien ma' miżuri li jnaqqsu l-frammentazzjoni. Applikazzjoni uniformi tal-leġislazzjoni tneħħi r-riskju ta' arbitraġġ regolatorju, li huwa għoli ħafna fis-swieq finanzjarji, u għalhekk l-utenti aħħarin se jkollhom il-vantaġġ ta' uniformità fil-parametri referenzjarji transkonfinali. Il-KESE, li minn dejjem wera interess biex tissaħħaħ il-protezzjoni tal-konsumatur, iqis li dan ir-Regolament jikkumplementa b'mod adatt il-leġislazzjoni eżistenti li, fin-nuqqas t'hekk, ma toffri ebda miżura li tassigura evalwazzjoni xierqa u adatta tal-parametri referenzjarji. L-investituri għandhom id-dritt li jkollhom it-titoli (self, derivattivi, eċċ.) tagħhom protetti bil-quddiem kontra telf ikkawżat minn manipulazzjoni tas-suq. Il-Kummissjoni Ewropea tipproponi li tintroduċi Regolament li jistabbilixxi regoli għall-parametri referenzjarji fi strumenti finanzjarji u kuntratti finanzjarji fi ħdan l-Unjoni Ewropea. L-għan ġenerali tal-proposta huwa li tassigura l-integrità tal-parametri referenzjarji, u tiggarantixxi li: a. ma jiġux imxekkla minn kunflitti ta' interess b. jirriflettu r-realtà ekonomika li suppost jirrappreżentaw u jkejlu; c. jintużaw b'mod adatt. Il-karatteristiċi ewlenin tal-proposta jistgħu jinġabru fil-qosor f'dawn il-punti ewlenin: Il-proposta ddaħħal ukoll miżuri sabiex l-amministraturi tal-parametri referenzjarji jevitaw kunflitti ta' interess, fejn possibbli, jew għall-anqas jamministrawhom b'mod adatt meta dan ikun inevitabbli; Biex jiġu determinati l-parametri referenzjarji, meta jkun possibbli għandhom jintużaw id-data dwar t-transazzjonijiet, u, meta ma jkunux disponibbli, dan isir abbażi ta' stimi li jistgħu jiġu vverifikati; Il-banek ċentrali ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tar-regoli minħabba li diġà għandhom skemi ta' garanzija u regolazzjoni. L-annessi tal-proposta fihom dispożizzjonijiet dettaljati dwar il-parametri referenzjarji tal-oġġetti u għad-determinazzjoni tar-rati tal-imgħax. Sabiex tiġi evitata regolamentazzjoni doppja, il-parametri referenzjarji li għalihom id-data jingħataw minn ċentri regolati, ma jkunux soġġetti għal ċerti obbligi sakemm dawn ikunu koperti minn dispożizzjonijiet leġislattivi Ewropej oħra u minn obbligi ta' superviżjoni. Il-KESE jirrikonoxxi, jappoġġa u japprezza l-impenn tal-Kummissjoni Ewropea li, bil-programm ta' ħidma dettaljat tagħha u fi żmien limitat, qiegħda taħdem biex ittejjeb l-effiċjenza u l-istabbiltà tas-suq tas-servizzi finanzjarji. Il-KESE jtenni li dan huwa prerekwiżit bżonnjuż biex jiġi assigurat li d-dinja finanzjarja tkun għas-servizz tal-ekonomija reali. Il-KESE jqis li dan ir-Regolament huwa skont l-għan tal-promozzjoni ta' ambjent finanzjarju stabbli, sorveljat, aktar responsabbli, u għalhekk eqreb għall-ħtiġijiet tal-konsumatur u l-ekonomija b'mod ġenerali. Il-KESE huwa mħasseb ħafna li r-Regolament inkwistjoni ma jkunux jista jiġi approvat malajr, u jiddiżappunta l-istennijiet taċ-ċittadini Ewropej, li qed jistennew tweġiba soda u rigoruża kontra l-manipulazzjoni tas-suq u l-istrumenti li jindikaw it-tendenzi fl-ishma, fil-valuri, u fil-parametri referenzjarji, u dan jikkawża ħsara enormi fil-kuntest ta' diffikultajiet kbar kumplessivi. Jittama għalhekk li jiġi approvat malajr, mingħajr ma jkun hemm għalfejn nistennew l-iskandlu finanzjarju li jmiss biex ifakkarna li hemm bżonn indaħħlu leġislazzjoni u b'mod tajjeb. Il-KESE jinnota li l-kumplessità u l-vastità tal-għanijiet fir-regolamentazzjoni proposta jistgħu jżommu lura l-proċess ta' approvazzjoni. Il-parametri referenzjarji differenti li huma attwalment preżenti fis-swieq finanzjarji (eż. il-LIBOR u l-EURIBOR għar-rati tal-imgħax interbankarji jew l-indiċi tal-borża) huma komponent importanti tas-sistema finanzjarja. Skont l-BĊE, f'Marzu 2012, medja ta' kważi 60 % tas-self totali lis-settur mhux finanzjarju fiż-żona tal-euro kienet ibbażata fuq rati tal-imgħax varjabbli u fl-istess perjodu l-proporzjon ta' self lil familji bbażat fuq rati tal-imgħax varjabbli laħaq l-40 %. L-iskandli reċenti rigward il-manipulazzjoni tal-LIBOR u l-EURIBOR (iżda hemm ukoll dawk li seħħew wara b'rabta mal-manipulazzjoni tal-parametri referenzjarji għar-rati tal-kambju jew il-prezzijiet tal-enerġija) qanqlu dubji u tħassib dwar l-integrità tal-parametri referenzjarji madwar id-dinja. Il-KESE jaqbel mal-objettiv tal-Kummissjoni li tirregola kull manipulazzjoni possibbli tal-parametri. Jekk il-parametri referenzjarji jkollhom distorsjoni, minħabba li jkunu manipulati jew mhux affidabbli, dawn ma jirriflettux dak li jkunu maħsuba ikejlu, u l-investituri u l-konsumaturi jintlaqtu u jitilfu l-fiduċja fis-swieq. Filwaqt li xi parametri referenzjarji huma nazzjonali, is-settur ta' referiment huwa b'mod ġenerali wieħed internazzjonali. Għalhekk is-suq tal-UE għas-servizzi finanzjarji għandu jkollu qafas komuni ta' referenza, affidabbli, u li jintuża b'mod tajjeb fil-pajjiżi differenti tal-UE. Madankollu, kif issostni l-Kummissjoni stess, jekk issir biss modifika tar-reġim tas-sanzjonijiet din mhux se ttejjeb l-użu u l-mod kif jiġu stabbiliti l-parametri referenzjarji. Fil-fatt, is-sanzjonijiet ma jneħħux ir-riskji ta' manipulazzjoni li jirriżultaw minn governanza mhux adatta fil-mod ta' kif jiġu stabbiliti l-parametri referenzjarji u li tkun karatterizzata minn kunflitti ta' interess u ta' diskrezzjoni. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ din il-pożizzjoni u jħoss il-ħtieġa għal sistema ta' regoli li jassiguraw it-trasparenza. Barra minn hekk, sabiex jiġu protetti l-investituri u l-konsumaturi, huwa meħtieġ li l-parametri referenzjarji jkunu robusti, kredibbli u tajbin għall-iskop użati għalih. Il-KESE, li minn dejjem kellu interess fil-protezzjoni għolja tal-interessi tal-investituri u l-konsumaturi, huwa sensittiv għal din il-problema u ma jistax ma jaqbilx bis-sħiħ ma' dan il-bżonn. L-investituri jistgħu jibbenefikaw minħabba li jkollhom ċertezza li l-parametri referenzjarji użati fl-istrument finanzjarju li jkollhom ikunu robusti u ħielsa mill-manipulazzjoni. Għal dan il-għan, ifakkar fit-talba tiegħu li għamel diversi drabi biex titwaqqaf Aġenzija Ewropea għall-protezzjoni tal-konsumatur tas-servizzi finanzjarji, bl-istess mod kif isir fl-Istati Uniti permezz tal-liġi magħrufa bħala l-Att Dodd-Frank. F'dan il-kuntest, il-KESE jikkunsidra estremament importanti li r-Regolament ikun jipprevedi li tiżdied il-protezzjoni tal-investituri permezz ta' dispożizzjonijiet speċifiċi dwar it-trasparenza. Fil-fatt, il-prinċipju tat-trasparenza ma jfissirx tixrid ta' informazzjoni proprjetarja u t-trażmissjoni tagħha lill-kompetituri. Għall-kuntrarju, it-trasparenza tiggarantixxi kuntest ta' ċarezza u sigurtà fil-kummerċ, fejn il-kompetizzjoni tkun tista' taħdem aħjar. Il-KESE jqis li l-proposta tista' tittejjeb, fir-rigward tal-protezzjoni adatta tal-investituri u l-konsumaturi, u tassigura drittijiet ta' appell u ta' kumpens eżerċitabbli, ċari u aċċessibbli u li għandhom ikunu mqassma bejn: drittijiet ta' appell tal-konsumatur għall-prodott jew is-servizz ikkuntrattat, bi proċeduri flessibbli u rapidi; drittijiet ta' appell quddiem l-amministratur, skont l-Artikolu 5(d) tal-proposta u l-Anness II, Sezzjoni 5a. F'dan il-każ ta' appell quddiem l-amministratur, jeħtieġ li tinstab formula sabiex is-sistema tal-appell tkun ġestita minn partijiet terzi indipendenti li, b'mod oġġettiv, ikunu jistgħu jeżaminaw u jiddeċiedu dwar il-proċedura. Fil-proposta tal-Kummissjoni l-perjodi ta' żmien li ġew stabbiliti għal 6 xhur jidhru twal wisq. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-konsumatur, id-Direttiva dwar il-kreditu tal-konsumatur, tinkludi regoli dwar informazzjoni adatta; id-Direttiva dwar il-kreditu ipotekarju, li dalwaqt se tiġi adottata, tindirizza wkoll dan il-punt. Ir-regoli tal-UE għall-protezzjoni tal-konsumatur ma jqisux l-idoneità tal-parametri finanzjarji fil-kuntratti finanzjarji: hemm bżonn li l-proposta tkun koerenti mal-bqija tal-qafas legali tal-Unjoni. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġi ċċarat l-Artikolu. 18, jiġifieri li l-valutazzjoni tal-idoneità tal-parametri finanzjarji skont il-profil tal-konsumatur hija waħda obbligatorja (bl-istess mod kif stipulat fil-MiFID) u, f'każ li ma jkunx hekk, l-entità soġġetta għal superviżjoni għandha tipproponi parametru referenzjarju differenti u aktar adatt. Il-KESE, f'konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-IOSCO, jappoġġa l-pjani tal-Kummissjoni li tuża sistema aktar "oġġettiva" sabiex jiġu stabbiliti parametri referenzjarji li jkunu bbażati fuq transazzjonijiet imwettqa, aktar milli fuq stħarriġ uffiċjali. Il-KESE jappoġġa l-kamp ta' applikazzjoni wiesa' tal-prinċipji stabbiliti fir-Regolament, b'konformità mal-prinċipji proposti mill-IOSCO u ppubblikati f'Lulju 2013, li jista' jkopri firxa wiesgħa ta' parametri referenzjarji. Fl-istess ħin, il-KESE jissuġġerixxi li jiġu stabbiliti proċeduri li jistgħu jiġu applikati biex jassiguraw il-prinċipju tal-proporzjonalità. Il-parametri referenzjarji huma differenti ħafna bejniethom, jiġifieri kemm huma mxerrdin jew sinifikanti, jew kemm huma suxxettibbli għall-manipulazzjoni. Għalhekk, il-KESE jikkunsidra li huwa xieraq li jiġu kkunsidrati l-karatteristiċi speċifiċi ta' parametri referenzjarji individwali, l-proċess ta' kif jiġu stabbiliti, u l-amministratur. Id-diskrezzjoni mogħtija lill-amministratur biex jadotta l-metodoloġiji tiegħu biex jistabbilixxi parametru finanzjarju tista' ma tkunx biżżejjed biex tiggarantixxi l-applikazzjoni tal-proporzjonalità. Minflok, il-KESE jissuġġerixxi raffinament tal-approċċ diġà adottat fir-Regolament peress li dan jistipula regoli speċjali għal-parametri referenzjarji "kritiċi", u jissuġġerixxi li mal-prinċipji aktar ġenerali jiddaħħal sett ta' prinċipji ddettaljati li jistgħu jieħdu kunsiderazzjoni tal-kategoriji differenti ta' parametri referenzjarji u r-riskji potenzjali assoċjati magħhom. Fil-fehma tal-KESE, dan il-metodu jista' jimla l-lakuni li jista' jkun hemm b'mod iktar effettiv billi jintroduċi prinċipji adatti, mingħajr ma jkun qed jipperikola l-kamp ta' applikazzjoni tar-regoli. Il-KESE jenfasizza l-importanza li ssir distinzjoni bejn il-parametri referenzjarji inkluż fir-rigward tal-konsegwenzi possibbli li jistgħu jseħħu fis-swieq emerġenti, fejn il-parametri referenzjarji huma importanti għat-trasparenza fit-trasmissjoni tal-informazzjoni. Il-Kumitat għalhekk jirrakkomanda li l-leġislazzjoni tiġi adattata skont ir-rilevanza sistemika tal-parametru referenzjarju. Dan sabiex ma jixxekkilx l-iżvilupp ta' ċerti swieq. Il-KESE jemmen li huwa importanti ħafna li l-proċeduri previsti għall-istabbiliment tal-parametri referenzjarji jkunu soġġetti għal sanzjonjiet ċivili u kriminali f'każ ta' manipulazzjoni. Il-KESE jemmen li l-proċeduri biex jiġu stabbiliti l-parametri referenzjarji jistgħu jkunu robusti u siguri biss jekk ikunu garantiti permezz ta' governanza tajba. Għaldaqstant, il-Kumitat jaqbel mal-proposta li l-amministratur ikun responsabbli għall-integrità tal-parametru referenzjarju u jaqbel mal-Kummissjoni li r-rwoli u proċeduri ta' governanza adottati jiġu adattati biex jindirizzaw kunflitti ta' interess potenzjali. Biex tittejjeb din id-dispożizzjoni, il-KESE jissuġġerixxi li jiddaħħal obbligu ta' trasparenza anke dwar dawn l-aspetti. Skont il-pożizzjonijiet mogħtija fil-konsultazzjonijiet tal-IOSCO, il-KESE jagħraf ukoll l-importanza ta' parteċipazzjoni wiesgħa biex jiġu stabbiliti l-parametri referenzjarji u b'hekk jiġi garantit il-prinċipju tat-trasparenza u jkun assigurat li l-parametri referenzjarji jkun rappreżentattivi. L-għoti volontarju tad-data kif stipulat fir-Regolament jiffavorixxi din l-parteċipazzjoni, iżda l-Kumitat jipproponi li jiġu previsti regoli preċiżi rigward l-forniment ta' data biex jiġi assigurat li l-parametri referenzjarji jkollhom ċertezza u jkunu robusti. Fir-rigward tal-Artikolu 8(3) dwar il-proċeduri interni għar-rappurtar ta' ksur tar-Regolament, il-KESE jirrakkomanda li jiddaħħlu dispożizzjonijiet għal flessibbiltà, veloċità u ħeffa fil-proċess ta' rappurtar tal-ksur imsemmi. Il-miżuri għall-protezzjoni tal-ħaddiema informaturi (whistleblowers) għandhom importanza partikolari. Il-KESE jirrakkomanda li fir-Regolament tiddaħħal referenza għall-proposta li temenda d-Direttiva 2003/6/KE dwar l-abbuż tas-suq li tipprevedi l-obbligu tal-impjegati ta' kumpanija biex jirrappurtaw imġiba illegali u, b'mod espliċitu, titlob l-Istati Membri jadottaw regoli għall-protezzjoni tal-informaturi. Il-KESE jqis li jkun utli li jiġu stabbiliti regoli li jinċentivaw ir-rapportar b'bażi sostanzjata, kif ukoll jingħataw premji lil min jgħin biex issir ġustizzja. Il-KESE jaqbel mad-dispożizzjoni dwar konsultazzjoni minn qabel mal-partijiet interessati li jintlaqtu minn tibdil metodoloġiku li jkun meqjus neċessarju. Dan l-approċċ, partikolarment għall-parametri referenzjarji li jkollhom bżonn jiġu kalibrati mill-ġdid hu adatt biex jiggarantixxi l-kontinwità fl-użu tal-parametru referenzjarju. F'dan ir-rigward, jista' jkun utli li jiddaħħlu dispożizzjonijiet dwar għodod adatti biex jassiguraw ċirkolazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar il-metodoloġiji użati għall-kalkolu tal-parametri referenzjarji (pereżempju pubblikazzjoni fuq siti elettroniċi). Il-linji gwida tal-ESMA jistgħu jinkludu regolamenti ad hoc. Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni sabiex taħdem b'attenzjoni matul il-fażi ta' transizzjoni għal parametri referenzjari ġodda u differenti. Din hija kwistjoni pjuttost sensittiva minħabba li tista' toħloq inċertezza dwar l-kuntratti eżistenti, u b'hekk twassal għal kontroversji u fallimenti tas-suq. F'dawn is-sitwazzjonijiet, soluzzjoni possibbli tista' tkun li jinżamm il-parametru referenzjarju eżistenti, filwaqt li l-ġdid jiġi applikat biss għall-kuntratti l-ġodda. Il-KESE jenfasizza l-importanza li d-dikjarazzjoni tal-amministratur li tafferma l-konformità tal-Kodiċi ta' Kondotta mar-Regolament, tkun tispeċifika wkoll jekk dan ikunx ġie kkonfermat minn partijiet terzi. Din l-informazzjoni addizzjonali tkun tista' tgħin fil-verifika tal-adegwatezza tal-kodiċi b'mod aktar effettiv, u biex sussegwentament tiġi stabbilita responsabbiltà f'każ ta' ksur tal-prinċipji stabbiliti fir-Regolament. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar it-18 ta' Novembru u nhar l-10 ta' Diċembru 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu tal-21 u t-22 ta' Jannar 2014 li jaħtar lis-Sur Pezzini bħala relatur ġenerali, u adotta din l-Opinjoni b' 112 voti favur, u 2 astensjonijiet. Il-KESE jappoġġja l-inizjattiva tal-Kummissjoni peress li toħloq ċertezza dwar is-sorsi tal-liġi tal-UE, twassal għas-semplifikazzjoni u żżid l-effiċjenza u tiggarantixxi t-tħaddim sħiħ tal-poter tal-kontroll demokratiku u informazzjoni ċara u trasparenti lil dawk kollha li huma kkonċernati. Il-KESE huwa sodisfatt li fit-tfassil ta' din il-proposta, il-Kummissjoni qieset diversi fatturi li l-KESE kiteb dwarhom f'opinjonijiet preċedenti. Il-KESE jinnota li l-proposta tal-Kummissjoni tkopri modifiki f'aktar minn 80 att ġuridiku, bejn regolamenti u direttivi, u jiddispjaċih li m'huwiex fil-pożizzjoni li jivvaluta kull att minħabba fil-varjetà ta' suġġetti li jintmessu fil-qasam ta': Kontenut u Teknoloġija tal-Komunikazzjoni; Azzjoni Klimatika; Enerġija; Intraprenditorija u Industrija; Suq Intern u Servizzi; Mobilità u Trasport; Saħħa u Konsumaturi; Għajnuna Umanitarja. Il-KESE jirrakkomanda li jsiru valutazzjonijiet iddettaljati oħra dwar l-għanijiet, il-kontenut, l-ambitu u t-tul tad-delega, li għandu jwassal għat-tħaddim sħiħ tal-kontroll demokratiku, fil-livell Ewropew, kif ukoll il-prerogattivi u l-funzjonijiet iggarantiti lill-parlamenti nazzjonali fil-proċess regolatorju Ewropew. Il-KESE jqis li l-kunċetti ta' "miżura mhux essenzjali" u ta' "poteri ta' kompetenza delegata" iridu jiġu definiti b'mod ċar, fid-dawl tal-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE. Il-Kumitat jenfasizza l-importanza ta': parteċipazzjoni sħiħa tal-Parlament Ewropew, razzjonalizzazzjoni u semplifikazzjoni tal-proċeduri ta' komitoloġija, aktar informazzjoni, kemm dwar it-termini tad-delega lill-kumitati kif ukoll dwar il-miżuri rilevanti stabbiliti tul il-fażijiet tal-proċedura, aċċess sħiħ għall-informazzjoni liċ-ċittadini u lis-soċjetà ċivili. Il-Kumitat itenni li l-proċeduri ta' komitoloġija jridu jkunu kemm jista' jkun trasparenti u li jinftiehmu miċ-ċittadini kollha tal-UE, b'mod partikolari minn dawk il-persuni milqutin direttament minn dawn l-atti. Il-Kumitat ifakkar li tenħtieġ applikazzjoni sħiħa tal-Artikolu 8(a) tat-Trattat ta' Lisbona, li jistipula li d-deċiżjonijiet jittieħdu kemm jista' jkun qrib iċ-ċittadini, u jiggarantixxi l-aċċess sħiħ għall-informazzjoni liċ-ċittadini u lis-soċjetà ċivili. Fl-aħħarnett, il-Kumitat jitlob li jitqies l-impatt tal-appikazzjoni tal-qafas regolatorju l-ġdid, bil-preżentazzjoni lill-Parlament, lill-Kunsill u lill-Kumitat stess ta' rapport perjodiku dwar l-effikaċja, it-trasparenza u t-tixrid tal-informazzjoni. Bid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona ddaħħlet distinzjoni bejn il-poteri delegati lill-Kummissjoni li tadotta atti delegati, jiġifieri atti mhux leġislattivi b'ambitu ġenerali, li jintroduċu jew jimmodifikaw aspetti mhux essenzjali ta' att leġislattiv bil-proċedura prevista fl-Artikolu 290 tat-TFUE (proċedura ta' delega), u l-poteri li l-Kummissjoni tingħata li tadotta 'l hekk imsejħa atti ta' implimentazzjoni, jiġifieri kundizzjonijiet uniformi għall-implimentazzjoni tal-atti legalment vinkolanti għall-UE permezz tal-proċedura prevista fl-Artikolu 291. L-implimentazzjoni tas-setgħa ta' delega hija ppreċiżata minn strumenti li mhumiex vinkolanti, bħal: Il-ftehim interistituzzjonali komuni dwar l-atti delegati tal-2006, Permezz ta' din il-proċedura, il-leġislatur ikun jista' jopponi l-adozzjoni ta' miżuri "psewdoleġislattivi", jiġifieri miżuri ta' ambitu ġenerali bil-għan li jbiddlu elementi mhux essenzjali ta' att bażiku adottat skont il-proċedura ta' kodeċiżjoni, kemm-il darba hu jqis li l-proġett ta' miżuri jeċċedi l-kompetenzi ta' implimentazzjoni stipulati mill-att bażiku, jew jekk l-abbozz ma jkunx kompatibbli mal-għan jew il-kontenut tal-att bażiku, jew ma jirrispettax il-prinċipji ta' sussidjarjetà jew ta' proporzjonalità. Il-proċedura ta' regolamentazzjoni bi skrutinju ġiet użata biex jiġu adottati miżuri ta' implimentazzjoni, maħsuba biex jimmodifikaw elementi mhux essenzjali tal-atti leġislattivi bażiċi. Bejn l-2009 u l-2014, l-Artikolu 5(a) tad-Deċizjoni dwar il-komitoloġija u l-proċedura ta' regolamentazzjoni bi skrutinju baqgħu validi, b'mod tranżitorju, sakemm id-dispożizzjonijiet attwali jiġu adattati għar-regoli tal-atti delegati, permezz ta' proċedura ta' allinjament ta' għadd ta' regolamenti, direttivi u deċiżjonijiet. Il-KESE jfakkar li reċentement adotta rapport dettaljat dwar il-proċedura ta' delega u jirrakkomanda li jiġi kkunsidrat biex din l-Opinjoni tinfiehem. Il-proposta attwali ssegwi l-istess metodoloġija li ntużat għall-proposti preċendenti, b'qafas regolamentarju. Il-KESE jappoġġja l-inizjattiva tal-Kummissjoni peress li toħloq ċertezza dwar is-sorsi tal-liġi tal-UE, twassal għas-semplifikazzjoni, iżżid l-effiċjenza, u tiggarantixxi t-tħaddim sħiħ tal-poter tal-kontroll demokratiku tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. Il-KESE jfakkar li l-Parlament Ewropew stess, fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-5 ta' Mejju 2010, dwar il-poter ta' delega leġislattiva, ħareġ fid-deher id-delikatezza tal-proċedura ta' delega, filwaqt li enfasizza kif "l-objettivi, il-kontenut, il-firxa ta' applikazzjoni u t-tul ta' żmien ta' din id-delegazzjoni skont l-Artikolu 290 TFUE għandhom jiġu definiti espressament u b'mod metikoluż f'kull att bażiku": fil-fehma tal-KESE dawn l-elementi jridu jippermettu wkoll it-tħaddim sħiħ tal-prerogattivi u l-funzjonijiet iggarantiti lill-parlamenti nazzjonali fil-proċess leġislattiv Ewropew. Barra minn hekk, fil-fehma tal-KESE, it-trasformazzjoni f'delega għandha tiġi kkonfermata biss quddiem il-ħtieġa "li tadotta atti mhux leġiżlattivi ta' natura ġenerali li jikkomplementaw jew li jimmodifikaw ċerti elementi mhux essenzjali ta' att leġiżlattiv" fis-sens tal-Artikolu 290 u fil-każ ta' atti ta' natura strettament eżekuttiva, irid isir rikors għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 291 tat-TFUE, filwaqt li minn kull possibbiltà ta' delega jridu jiġu esklużi l-atti li jirrigwardaw elementi essenzjali ta' settur. Barra minn hekk il-kunċett ta' "elementi mhux essenzjali" irid jerġa' jiġi definit u għandha ssir valutazzjoni preċiża tat-tħaddim ta' dan il-mekkaniżmu. Il-Kumitat jenfasizza l-importanza ta': parteċipazzjoni sħiħa tal-Parlament Ewropew, bid-dritt li jopponi deċiżjoni fl-aħħar mument; aktar informazzjoni mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill fir-rigward, kemm dwar il-kumitati kif ukoll dwar il-miżuri mressqa lilhom tul il-fażijiet kollha tal-proċedura; rwol imsaħħaħ tal-Parlament Ewropew permezz ta' proċedura ta' djalogu bejn il-PE u l-Kunsill f'każ ta' opinjoni negattiva tal-Parlament Ewropew; Il-KESE iqis importanti valutazzjoni perjodika tal-impatt tal-implimentazzjoni tal-qafas regolamentarju l-ġdid propost, bil-preżentazzjoni, lill-Parlament, lill-Kunsill u lill-Kumitat, ta' rapport perjodiku dwar l-effikaċja, iċ-ċarezza u t-tixrid ta' informazzjoni faċli li tintuża u aċċessibbli minn kulħadd tal-atti komunitarji delegati sabiex ikun jista' jitwettaq monitoraġġ ta' dan l-eżerċizzju li jiġbor flimkien r-regolamentazzazzjoni u implimentazzjoni reali u xierqa. F'dan ir-rigward, il-Kumitat ifakkar li anke f'dan il-każ tenħtieġ applikazzjoni sħiħa tal-Artikolu 8(a) tat-Trattat ta' Lisbona, li jistipula li d-deċiżjonijiet jittieħdu kemm jista' jkun qrib iċ-ċittadini, u jiggarantixxi l-aċċess sħiħ għall-informazzjoni miċ-ċittadini u mis-soċjetà ċivili. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar l-4 ta' Ottubru 2013, is-7 ta' Ottubru 2013 u t-8 ta' Ottubru 2013, il-Kummissjoni Ewropea, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'141vot favur, u 2 astensjonijiet. Il-KESE jinnota wkoll li ta' spiss ma kinitx disponibbli data ta' appoġġ għall-valutazzjoni tal-impatt, li l-użu tas-SPĠ jvarja minn parti għal oħra tal-UE, u li l-attitudnijiet pubbliċi u t-tweġibiet politiċi jvarjaw drastikament. Il-Kummissjoni għandha raġun tenfasizza dak li huwa politikament possibbli fi ħdan it-Trattat tal-UE u l-limitazzjonijiet finanzjarji attwali iżda għandha tmur lil hinn minn dawn biex tidentifika dak li hu verament meħtieġ. Il-KESE jemmen li jeżistu wkoll lezzjonijiet li wieħed jista' jitgħallem billi jsegwi l-iżviluppi f'pajjiżi barra l-UE; dawn għandhom jiġu enfasizzati f'kull valutazzjoni tal-impatt oħra. Sadanittant huwa meħtieġ il-ġbir aħjar u b'iktar riżorsi tad-data fl-UE mis-sorsi kollha (disponibbiltà tas-sustanzi, rotot ta' provvista, opportunitajiet ekonomiċi u bżonnijiet soċjali), ir-rotot ta' komunikazzjoni (internet u midja soċjali) u r-riżultati (mard li jista' jitkejjel u ħsara oħra). Hemm għadd ta' punti tekniċi li jridu jiġu ċċarati jekk il-Proposta għal Regolament tibqa' kif inhi; dawn huma stipulati fit-Taqsima 5 ta' din l-Opinjoni. Is-suċċess se jiddependi mill-appoġġ politiku, il-provvista tad-data u l-finanzjament mill-Istati Membri. Irid ikun hemm qbil dwar l-għanijiet prattiċi. Għandha tkompli ssir ir-riċerka u l-aħjar (u l-agħar) prattiki għall-kontroll u t-trattament għandhom jiġu identifikati. Il-pjanijiet għall-programmi ta' riċerka ffinanzjati mill-UE bħal eSBIRTes, Orion u ALICE-RAP – u s-sejbiet tagħhom – għandhom jiġu kondiviżi b'mod regolari ma' partijiet oħra f'dan il-qasam u jiġu inkorporati aħjar fil-valutazzjonijiet tal-impatt u fil-proposti leġislattivi sussegwenti kollha. Il-ġbir tad-data, il-valutazzjoni tar-riskju u t-trasferiment tal-għarfien għandhom jissoktaw fil-ħin reali permezz tal-Forum tas-Soċjetà Ċivili dwar id-Drogi (jew forsi permezz ta' '"pjattaforma tas-SPĠ" usa'), li tinvolvi l-partijiet interessati kollha, b'mod partikolari l-NGOs involuti direttament u l-gruppi ta' appoġġ. Dan għandu jkopri s-SPĠ kollha, inklużi dawk diġà notifikati bħala li jiġu użati waħedhom, f'taħlitiet jew bħala adulteranti f'SPĠ oħra. Għandu jintlaħaq ftehim iżjed ta' spiss mal-Istati Membri dwar il-prijoritajiet u l-possibilitajiet għal azzjoni. L-alternattivi jew l-addizzjonijiet għal rispons uniformi madwar l-UE kollha ristretti għat-tnaqqis min-naħa tal-provvista għandhom ikunu kkunsidrati. Sustanza, kemm jekk naturali u kemm jekk sintetizzata deliberatament għal kwalunkwe għan, leċitu jew illeċitu, tissejjaħ "psikoattiva" jekk, minbarra l-proprjetajiet oħra fiżiċi, kimiċi, tossikoloġiċi u ambjentali tagħha, għandha l-kapaċità, meta kkonsumata mill-bniedem għal kwalunkwe raġuni, li tinteraġixxi mas-sistema nervużi ċentrali tiegħu biex tipproduċi stimulazzjoni jew dipressjoni akkumpanjata minn alluċinazzjonijiet u/jew alterazzjonijiet fil-funzjonijiet motriċi, fil-ħsieb, fl-imġiba jew fil-burdata tiegħu. Dawn l-effetti jistgħu jiġu meqjusa ta' għajnuna meta s-sustanzi jiġu fformulati, preskritti u użati taħt kundizzjonijiet kontrollati bħala prodotti mediċinali biex jikkuraw kundizzjonijiet speċifiċi – jew mhux ta' għajnuna u potenzjalment, jew fil-fatt, perikolużi, xi kultant serjament, jekk il-persuna tiddeċiedi li teħodhom minn rajha purament biex tibbenefika mill-effetti msemmija hawn fuq. Dawn ir-riskji jiżdiedu drastikament jekk is-sustanzi jwasslu wkoll għal dipendenza u jekk l-użu tagħhom huwa sfrutabbli ekonomikament. Kwalunkwe sustanza psikoattiva (SP) mhux elenkata u kkontrollata kif spjegat hawn fuq, għall-għanijiet tal-leġislazzjoni tal-UE (u xi leġislazzjonijiet oħra), hija meqjusa bħala "ġdida" – irrispettivament minn kemm ilha magħrufa jew użata għal skopijiet oħra, f'ħafna każi leġittimi. Din is-sustanza tissejjaħ "sustanza psikoattiva ġdida" (SPĠ) biss meta tiġi identifikata (jew suspettata) bħala kummerċjalizzata jew distribwita biss għall-proprjetajiet psikoattivi tagħha, għall-użu minn konsumaturi individwali li jaġixxu barra s-superviżjoni medika jew superviżjoni oħra. L-alkoħol, it-tabakk u l-kaffeina, li f'diversi dożi jissodisfaw il-kriterji kollha ta' hawn fuq għall-SPĠ u għall-ħsara fit-tul, huma speċifikament esklużi skont id-definizzjonijiet tan-NU u l-UE. Dan huwa inqas faċli biex isir "fit-triq" jew fi studji akkademiċi fejn l-użu u l-effetti tagħhom huma mħallta mal-oħrajn – u fejn l-impatti soċjali u tas-saħħa tal-alkoħol u t-tabakk jiżbqu sew dawk tal-parti l-kbira tas-SPĠ. Madanakollu, ir-riċerkaturi u r-regolaturi mhux dejjem jaqblu dwar dawn il-kwistjonijiet u hemm bżonn urġenti ta' proċess abbażi ta' ftehim reċiproku biex jiġi stmat id-dannu u r-riskju fuq bażi kwantitattiva. Aktar minn 300 SPĠ ġew identifikati bħala li jintużaw (jew kienu jintużaw) okkażjonalment jew fit-tul madwar l-UE kollha. Bħalissa, bħala medja, tasal notifika ġdida fil-ġimgħa mill-Istati Membri. Peress li mhumiex ikkontrollati, l-użu tagħhom mhux illeċitu; għalhekk dawn huma leċiti u jistgħu jiġu deskritti bħala "legali" – bl-implikazzjoni żbaljata li huma wkoll "sikuri" jew "approvati". Fil-biċċa l-kbira tal-każi ftit hemm data xjentifika sabiex tikkonferma jew tiċħad dawn is-suppożizzjonijiet. Molekuli ġodda, li jkunu varjanti ta' dawk ipprojbiti speċifikament, jistgħu jiġu sintetizzati u impurtati malajr miċ-Ċina jew l-Indja, f'xi każi, bi tweġiba għal ordnijiet minn gruppi organizzati jew individwi fl-UE. Molekuli eżistenti jistgħu wkoll jiġu ddevjati minn skopijiet leġittimi fi ħdan l-UE. Fil-maġġoranza tal-każi, il-motivazzjoni hija ekonomika; f'oħrajn l-isfida ewlenija tkun kif iddur mal-liġi. Il-Punti Fokali Nazzjonali tan-Netwerk Ewropew ttal-Informazzjoni dwar id-Droga u d-Dipendenza mid-Droga ("Reitox") jipprovdu twissijiet bikrin u jaqsmu informazzjoni dwar is-SPĠ li għadhom kemm ġew identifikati. Is-SPĠ huma kkummerċjalizzati taħt bosta ismijiet kummerċjali li jkunu mhux sistematiċi, imqassra u/jew eżotiċi, u ta' spiss f'taħlitiet ma' prodotti oħra pprojbiti, ġodda jew esklużi, inklużi prodotti tal-ħxejjex, ingredjenti medikament attivi, addittivi tal-ikel, tabakk, kaffeina u inert fillers (materjal inert miżjud bħala mili). Ma hemmx konsistenza jew kontroll fuq il-kontenut; it-twissijiet ta' sikurezza huma assenti jew inklużi biss biex jippermettu l-bejgħ ("mhux għall-konsum mill-bniedem"). L-ittikkettar jista' jqarraq deliberatament ("frak tal-melħ tal-banju" jew inċens, għall-prodotti li x'aktarx jinġibdu man-nifs, jitpepu jew jiġu injettati). Il-bejgħ isir minn negozjanti speċjalizzati jew ħwienet (ħwienet imsejħin "head", "smart" jew "smoke" shops, flimkien ma' "parafernalja" marbuta mat-tabakk), u fuq l-internet (bid-disponibbiltà ta' xiri permezz tal-karta ta' kreditu, riċensjonijiet tal-prodotti u tal-fornituri, u konsenja sad-dar fil-pront). Il-websajts anomini jġibu magħhom problemi speċjali. Il-prezzijiet għal kull doża għandhom ix-xejra li jkunu baxxi meta mqabbla mal-prezzijiet tad-drogi illeċiti. Il-midja soċjali tinkoraġġixxi xejriet ġodda u tgħin fl-iskambju tal-esperjenzi. L-użu (bħala "highs legali", drogi li jittieħdu fil-clubs, fil-parties jew għal rikreazzjoni jew l-hekk imsejħa designer drugs) jvarja sew madwar l-UE u jidher li qed jiżdied bil-mod, b'użu iżjed mill-medja rappurtat fl-Irlanda, il-Polonja, il-Latvja u r-Renju Unit. L-għadd ta' persuni li ġew irrappurtati li ddaħħlu l-isptar b'konsegwenza diretta ta' dan għadu relattivament baxx (li, fin-nuqqas ta' data affidabbli, jista' jew jista' ma jkunx riflessjoni ġenwina tal-ħsara reali). B'konsistenza ma' dak li ntqal hawn fuq, u meta mqabbel ma' utenti regolari u dipendenti ta' drogi illeċiti, l-utenti tas-SPĠ (b'mod partikolari, fir-Renju Unit, fejn isir ġbir tad-data konsiderevoli) s'issa għandhom it-tendenza li jkunu żgħażagħ, pjuttost għonja, mhux kriminali u huwa aktar probabbli li jippreżentaw ruħhom għal kura tas-saħħa meta meħtieġ. Minħabba li jkunu għadhom integrati fil-ħajja familjari u dik tax-xogħol, ir-rati ta' rkupru huma ġeneralment tajbin. Meta jseħħu inċidenti jew imwiet, normalment ikunu meqjusa bħala traġedji personali mhux mistennija u għandhom it-tendenza li jirċievu attenzjoni konsiderevoli fil-midja, u għalhekk politikament, għall-istess raġunijiet. Minħabba dan, mhux ta' sorpriża li l-attitudnijiet pubbliċi u politiċi fl-Istati Membri tal-UE u madwar id-dinja dwar il-kontrolli fuq is-SPĠ ivarjaw ħafna. L-Urugwaj riċentament illegalizzat il-kannabis. In-New Zealand se jawtorizzaw SPĠ "aċċettabbli" ta' riskju baxx u ta' kwalità kkontrollata. L-Irlanda naqqset l-għadd ta' ħwienet drastikament; il-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kanada qed jikkunsidraw li jagħmlu l-istess. Ir-Renju Unit tradizzjonalment ipprefera l-projbizzjoni tal-prodotti, wieħed wieħed jew fi gruppi, iżda issa qed jistudja strateġija alternattivi. Il-Beġju qed jippjana li jipprojbixxi gruppi ta' prodotti. Saru sforzi biex jirrestrinġu l-bejgħ ta' drogi illeċiti fuq l-internet minn siti anonimi; il-bejgħ leċitu madankollu aktarx joktor. Il-Proposta għal Regolament speċifikament fuq is-SPĠ hija akkumpanjata minn valutazzjoni tal-impatt interna li tenfasizza differenzi fid-disponibilità tad-data, l-użu attwali, l-ispejjeż tas-saħħa u r-reazzjonijiet pubbliċi u governattivi madwar l-UE. Fejn m'hemmx data disponibbli, huma pprovduti stimi. L-għażliet ta' politika huma vvalutati skont l-effettività tagħhom fit-tilħiq tal-għanijiet, l-impatti ekonomiċi, finanzjarji u soċjali, u l-proporzjonalità u l-aċċettabilità mill-partijiet interessati. Il-proposta hija bbażata fuq l-Artikolu 114 tat-TFUE u għandha l-għan li tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern b'livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa, is-sikurezza u l-konsumatur. Hija maħsuba biex tqassar iż-żmien ta' reazzjoni fil-livell tal-UE, biex tipprovdi opportunitajiet għal tweġibiet xierqa u ffukati, biex tindirizza l-problemi tal-użu doppju u n-nuqqas ta' ċertezza legali għall-operaturi tas-suq, u biex tgħaqqad is-suq tas-SPĠ mas-suq intern usa'. Il-proposta tistabbilixxi skeda ta' żmien għall-ġbir tad-data għal rapport konġunt mill-Kummissjoni, iċ-Ċentru Ewropew għall-Monitoraġġ tad-Droga u d-Dipendenza fuq id-Droga (EMCDDA), l-Europol u aġenziji Ewropej oħra involuti mill-qrib (tal-Mediċini, tas-Sustanzi Kimiċi u tas-Sigurtà fl-Ikel) ibbażat fuq twissijiet bikrin mill-Istati Membri dwar is-SPĠ li jkunu għadhom kemm ġew identifikati. Dan ir-rapport jista' jwassal għal valutazzjoni formali tar-riskju mill-EMCDDA bħala bażi għal azzjoni mill-Kummissjoni. Qed jiġu proposti kriterji biex jiddistingwu bejn riskji baxxi, moderati u gravi għass-saħħa, is-soċjetà u s-sikurezza. Meta r-riskji jkunu kkunsidrati li huma baxxi, mhi se tittieħed l-ebda azzjoni oħra. Fil-każ ta' riskji moderati jew gravi, il-Kummissjoni tista' timponi projbizzjonijiet temporanji jew permanenti fuq il-bejgħ ta' SPĠ speċifiċi u, f'każijiet partikolari, fuq il-produzzjoni, id-distribuzzjoni, l-importazzjoni jew l-esportazzjoni tagħhom. Il-proposta tipprevedi r-rivalutazzjonijiet tal-livelli ta' riskju fid-dawl ta' tagħrif ġdid u r-rappurtar u l-evalwazzjoni regolari tal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-effettività tar-Regolament. Ir-riċerka u l-analiżi se jkomplu. L-Istati Membri se jkunu obbligati li jistipulaw is-sanzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jinforzaw ir-restrizzjoni tas-suq, u biex jiżguraw li dawn ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi. Jingħad li din il-proposta mhi se jkollha l-ebda impatt dirett fuq il-baġit tal-Unjoni. Il-KESE laqa' l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2011 "Lejn reazzjoni Ewropea aktar qawwija għad-drogi" u l-Proposta għal Regolament tal-2012 dwar il-prekursuri tad-droga. Il-KESE wera x-xewqa tiegħu li jitressqu proposti dwar "sustanzi psikoattivi ġodda" u ssuġġerixxa linji gwida ġenerali għal azzjoni effettiva fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri. Dan għadu mhux il-każ għas-SPĠ fejn is-sitwazzjonijiet fl-Istati Membri u globalment fir-rigward tal-użu attwali u t-tweġibiet pubbliċi u politiċi jvarjaw drastikament. Spiss ma tinġabarx data ewlenija; it-traġedji individwali jattiraw l-attenzjoni tal-mezzi tax-xandir; ir-reazzjonijiet politiċi mhumiex dejjem appoġġatimill-pariri xjentifiċi u professjonali, u jistgħu jkunu direttament kontrihom; fatturi oħra, inkluż l-użu ħafna aktar mifrux u dannuż tal-alkoħol u t-tabakk, huma meqjusa sensittivi wisq biex jiġu inkorporati f'approċċ regolatorju armonizzat; distakk ġenerazzjonali, fir-rigward tal-marketing fuq l-internet, ir-rwol tal-midja soċjali fil-formazzjoni tal-perċezzjoni, it-teħid tar-riskju u l-użu rikreattiv ta' sustanzi psikoattivi, kemm qodma kif ukoll ġodda, huwa evidenti. It-tħassib dwar il-proposti attwali ċertament mhux li se jagħmlu l-ħsara, pjuttost li jistgħu ma jagħmlux biżżejjed tajjeb – u li l-eżistenza tagħhom tista' tdewwem approċċi bbażati fuq id-data multidixxiplinari u minn soċjetajiet differenti usa', li huma meħtieġa biex jintlaħaq ftehim anke dwar is-sitwazzjoni attwali u dwar l-għanijiet għal perijodu fit-tul għall-popolazzjonijiet speċifiċi. F'każ li ma jintlaħaqx ftehim bil-quddiem dwar dawn, u ma jinkisbux l-appoġġ politiku u finanzjarju meħtieġa, dan għandu jkun rikonoxxut f'kull proposta tgħal regolament fil-livell tal-UE. Il-KESE jinnota li l-proposta għandha għanijiet oħra, inkluż l-indirizzar tal-problemi tal-użu doppju, id-dirottament ta' sustanzi leċiti fi ħdan l-UE u n-nuqqas ta' ċertezza għall-"operaturi legali". Madankollu dawn mhumiex kwantifikati fil-valutazzjoni tal-impatt u timngħatalhom ftit li xejn attenzjoni fil-proposta. Possibilitajiet oħra biex jimlew lakuni minn leġislazzjoni oħra lanqas biss ġew ikkunsidrati. Għalhekk hu diffiċli li wieħed ikun jaf jekk il-bażi tat-Trattat magħżul (l-Artikolu 114 tat-TFUE) huwiex xieraq jew le. Id-data statistika dwar it-300 sustanza li huma elenkati s'issa tista' tintuża biex tiċċara dan il-punt u punti oħra. Il-KESE jemmen bil-qawwa, u stqarr diversi drabi, li r-regolazzjoni tal-provvista hija biss parti mis-soluzzjoni – u waħedha mhix probabbli li twassal għal riżultati utli jew li jistgħu jitkejlu. Għandu jkun hemm aktar attenzjoni biex tiftiehem id-domanda – u jiġu proposti modi aħjar biex jiġi żgurat li din tiġi ssodisfata bl-inqas riskju possibbli. Bħal dejjem, ir-riskju qatt ma jista' jiġi eskluż għalkollox – iżda jista' jitnaqqas konsiderevolment. Data aħjar, imxerrda b'mod xieraq, għandha tgħin. Il-KESE jinnota wkoll li fejn huma applikati sanzjonijiet kriminali, dawn għandhom ikunu ristretti għal dawk li qed ifittxu li jagħmlu profitt kummerċjali minn bejgħ ta' sustanzi li huma diġà magħrufa li huma pprojbiti jew li x'aktarx jikkawżaw ħsara serja għas-saħħa tal-bniedem. Dan huwa partikolarment minnu għas-SPĠ fejn, s'issa, ir-riskji jidhru li huma aktar baxxi mis-SP "l-antiki" jew esklużi, u fejn il-priġunerija tal-utenti, li huma inevitabbilment esposti għas-SP "antiki", tkun l-agħar riżultat personali u soċjali possibbli. Dan irid jiġi ddikjarat b'mod ċar fil-proposta jekk l-għan huwa li l-miżuri jkollhom kredibbiltà mal-popolazzjonijiet milquta fl-UE, speċjalment iż-żgħażagħ direttament involuti. Il-proposta tipprovdi definizzjonijiet ta' xi wħud (iżda mhux kollha) mit-termini ewlenin użati – iżda ma tispjegax kif għandhom japplikaw għal dan is-suq eċċezzjonalment strutturat, li qiegħed jikber malajr, parti legali, parti kriminali, parti trasparenti, parti regolat, ta' prodotti manifatturati l-aktar barra l-UE. "Operatur ekonomiku" mhuwiex definit – u jista' presumibilment jitqies bħala legali (bejjiegħ tas-SPĠ direttament, jew permezz ta' "head shop" jew l-internet) jew illegali (negozjant ta' drogi illeċiti). Xi jfisser "tqegħid fis-suq" fil-kuntest ta' bejgħ fuq l-internet fil-livell globali? Għalfejn "taħlita" għanda tkun limitata għal żewġ SPĠ jew aktar – pjuttost milli pereżempju SPĠ waħda flimkien ma' kwantitajiet li jvarjaw ta' tabakk, kaffeina, ħwawar u fillers? Ikun aħjar li tiffoka fuq "l-utenti" bħala "kull min jikkonsma s-SPĠ minbarra taħt superviżjoni medika" minflok fuq il-grupp usa' ta' "konsumaturi" ("persuni li jaġixxu għal għanijiet li ma għandhomx x'jaqsmu mal-kummerċ, negozju, jew professjoni tagħhom") li l-biċċa l-kbira minnhom mhux affetwati minn din l-attività? Jekk il-proposta hija intiża li tkun proattiva u mhux reattiva, ma għandhiex tiffoka wkoll fuq is-SPĠ "li jidher li mistennija joħorġu, abbażi ta' ġudizzju u valutazzjoni xjentifiċi"? Għaliex il-piż tal-prova ċċaqlaq mill-fornituri, li għandhom ikunu obbligati juru li l-prodotti tagħhom huma ta' "riskju baxx", għall-EMCDDA u l-Kummissjoni – li għalhekk jidhru bħala dawk li jagħtu l-approvazzjoni tagħhom? Id-definizzjoni tas-SPĠ tista' wkoll tiġi ċċarata – forsi bis-sostituzzjoni ta' "ġodda" b'"notifikati" – skont din il-proposta tal-UE – aktar milli "ġodda" biss b'relazzjoni ma' konvenzjonijiet tan-NU eżistenti. Minħabba li s-sustanzi mhumiex (u ma jistgħux u m'għandhomx ikunu) ittestjati b'mod regolari fil-qafas tar-REACH jew leġislazzjoni oħra bbażata fuq is-sustanzi għall-proprjetajiet psikoattivi tagħhom, hemm ftit li xejn informazzjoni dwar liema kwantità ta' molekuli tista' eventwalment turi (jew tiġi kkummerċjalizzata li turi) dawn l-effetti f'livelli differenti, min iżjed u min inqas.. Minħabba li t-terminu "SP" japplika biss meta l-effetti jesperjenzahom il-bniedem, il-limitazzjonijiet ta' testijiet fuq l-annimali huma ovvji. Il-KESE jinnota, b'ċertu tħassib, li l-proposta tiffoka fuq sustanzi individwali pjuttost milli fuq it-taħlitiet li huma kummerċjalizzati b'mod ġenerali. Hija definita skeda għat-tweġibiet tal-aġenziji – iżda mhux biex il-Kummissjoni tibda r-rapport konġunt jew il-valutazzjoni tar-riskju. Il-proċess jibda jekk "għadd" ta' Stati Membri jidentifikaw l-istess SPĠ; għaliex mhux Stat Membru wieħed biss, jekk ikun immirat b'mod sostanzjali? Kemm huma "għadd" ta' Stati? Mhuwiex ċar kif il-Kummissjoni se tiddeċiedi, fl-assenza (probabbli) ta' aktar informazzjoni mingħand l-aġenziji – u kritikament fin-nuqqas ta' kontribut politiku mill-Istati Membri. M'hemm l-ebda dispożizzjoni għal azzjoni taħt leġislazzjoni oħra tal-UE jew tal-Istati Membri, pereżempju, il-liġi dwar it-tikkettar, l-atti dwar il-bejgħ ta' merkanzija, il-protezzjoni ġenerali tal-konsumatur u leġislazzjoni oħra dwar kwistjonijiet kimiċi u mediċi, ikel, saħħa u sigurtà. Il-"head shops", jekk jibqgħu jiġu permessi, għandhom jiġu konformi mal-liġi eżistenti dwar il-protezzjoni tal-konsumatur. Il-KESE huwa partikolarment imħasseb dwar in-nuqqas ta' fondi addizzjonali allokati għal din il-ħidma. Jekk dan jista' jitwettaq fuq baġits eżistenti, għaliex dawn il-proċeduri mhux qed ikunu segwiti fil-preżent? Jistgħu jinkisbu riżultati sinifikanti mingħajr tali finanzjament? Hemm bżonn Regolament (dirett lejn l-Istati Membri) biex jiġi stabbilit kif id-diversi aġenziji tal-UE jinteraġixxu – jew dawn il-proċessi interni jistgħu jiġu modifikati b'mod aktar f'waqtu b'kunsens reċiproku fid-dawl tal-esperjenza? Il-KESE jinnota li l-valutazzjoni tal-impatt li fuqha hija bbażata din il-proposta għandha nuqqas ta' data komparabbli mill-Istati Membri kollha dwar l-użu, l-impatti u l-ispejjeż tal-kura tas-saħħa tas-SPĠ. Jekk jintwera li dawn huma ġenerali u sinifikanti, allura l-azzjoni mill-aġenziji tal-UE tagħti soluzzjoni kosteffiċjenti. Il-KESE huwa mħasseb li l-proposta ma tistabbilixxix standards minimi għar-rappurtar – li, min-naħa tiegħu, jista; jeħtieġ rikonoxximent aħjar tal-Punti Fokali Nazzjonali – li huma primarjament volontarji u jipprovdu data essenzjali permezz ta' "Reitox" – u appoġġ aħjar għalihom. Il-KESE jaqbel li s-SPĠ għandhom jiġu kklassifikati internament abbażi ta' kriterji li jkun intlaħaq ftehim dwarhom minn qabel bħala ta' riskju baxx, moderat jew qawwi skont evidenza disponibbli bħalissa. Madanakollu dan m'għandhux jiftiehem bħala għotja ta' approvazzjoni għall-bejgħ leċitu jew sikur u kwalukwe listi disponibbli għall-pubbliku għandhom juru dan b'mod ċar. Minħabba n-nuqqas ta' data disponibbli u d-diffikultajiet tal-valutazzjoni kwantitattiva tar-riskju, għandha tkun mistennija r-riklassifikazzjoni mill-ġdid ibbażata fuq evidenza addizzjonali. Il-KESE jaqbel ukoll man-noti ta' gwida attwali tal-EMCDDA dwar il-valutazzjoni tar-riskju tas-SPĠ, li s-SP "antiki" jew esklużi iżda li jintużaw ħafna u u magħrufa sew għandhom ikunu inklużi bħala markaturi fuq l-istess skala – inklużi, pereżempju, l-eroina, il-kokaina, il-kannabis, l-ekstasi, l-alkoħol u t-tabakk. Jekk dan ma jistax isir, fid-dawl tal-evidenza kollha faċilment disponibbli, lanqas ma jkun jista' jsir għas-SPĠ fejn l-evidenza hija skarssa, mhux kompluta u ħafna drabi kontradittorja; is-SPĠ kummerċjalizzati għall-ewwel darba jista' jkollhom impatt soċjali, kriminali jew ambjentali baxx iżda xorta jistgħu jkunu severament perikolużi għas-saħħa tal-bniedem jekk jintużaw b'dan il-mod. Il-KESE jemmen li dan l-approċċ aktar olistiku għall-vizzju tad-drogi u d-dipendenza mid-drogi jista' jwassal ukoll għal approċċi preventivi u kura ta' rimedju ffinanzjati aħjar fil-livell nazzjonali. Huwa essenzjali li wieħed jifhem il-prattiki u l-attitudnijiet ta' gruppi ta' etajiet differenti (10-18, 18-25 u 25 +). Ir-rwol tal-midja soċjali u l-marketing onlajn u s-servizzi ta' konsulenza fil-formazzjoni ta' xejriet jew fl-iskambju tat-twissijiet diġà huma importanti u se jkomplu jiddominaw dejjem iktar it-teħid ta' deċiżjonijiet personali f'dan il-qasam. Proġetti li jissorveljaw dan għandhom ikunu mħeġġa u ffinanzjati mija fil-mija. Il-protezzjoni tajba tas-saħħa għandu jkollha prijorità fuq il-ġustizzja u s-suq intern. Il-KESE jagħraf li eventwalment tista' tkun meħtieġa regolamentazzjoni; madankollu il-ħtieġa u l-forma ta' din il-leġislazzjoni mhuma ċari xejn. L-Istati Membri jaraw il-problemi b'mod differenti, jippreferu soluzzjonijiet differenti u għandhom ikunu jistgħu jieħdu azzjoni f'waqtiet differenti. Madwar id-dinja hemm kuntrast qawwi bejn ir-restrizzjoni u l-awtorizzazzjoni. Ikun utli li nsegwu l-iżviluppi f'żewġ pajjiżi qrib xulxin, ekonomikament u kulturalment simili, fl-Emisfera tan-Nofsinhar, l-Awstralja u n-New Zealand. Il-kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Uniti u pajjiżi oħra li joffru provvisti mill-internet se jkunu essenzjali. It-taħditiet kummerċjali maċ-Ċina u l-Indja għandhom jinkludu miżuri biex jillimitaw il-manifattura u l-bejgħ tas-SP antiki, esklużi u ġodda. Din hija fuq kollox problema tassew globali – u kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt u proposta għal regolament oħra għandha tinkludi dawn id-dimensjonijiet u tikkunsidra firxa usa' ta' għażliet, anke jekk dawn huma inizjalment meqjusa bħala diffiċli biex jiġu implimentati fil-livell tal-UE. L-EMCDDA se jkollu rwol ewlieni f'dan. Jekk ikun hemm bżonn iktar fondi, dawn għandhom jiġu pprovduti. Il-programmi ta' riċerka rilevanti għandhom ikunu kkoordinati iktar mill-qrib u r-riżultati tagħhom kondiviżi b'mod iżjed ġenerali Meta tkun meħtieġa legislazzjoni, fi kwalunkwe livell, huwa ttamat li jkollha bażi ta' evidenza iktar b'saħħitha biex issolvi l-kwistjonijiet imqajma hawn fuq. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar l-10 ta' Settembru 2013, is-7 u l-31 ta' Ottubru 2013, u t-8 u t-22 ta' Ottubru 2013, il-Kummissjoni, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 91(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar magħmul mit-tliet dokumenti li ġejjin: Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'140 vot favur, 2 voti kontra u 10 astensjonijiet. Il-Kumitat jilqa' u jappoġġja l-miżuri proposti mill-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni u ż-żewġ Proposti leġislattivi skont ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin. Il-Kumitat iqis li r-raġuni għalfejn in-navigazzjoni interna naqset milli żżid sehemha fis-suq tat-trasport hija dovuta l-iktar għan-nuqqas ta' appoġġ politiku u finanzjaru għas-settur fis-snin li għaddew. Għalhekk il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni biex tagħmel disponibbli biżżejjed fondi – li jistenna li jkunu mill-inqas 20 % – mill-baġit tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE) u ċerti partijiet tal-Orizzont 2020, b'mod partikolari dawk favur l-innovazzjoni, għall-passaġġi fuq l-ilma interni u għas-settur tan-navigazzjoni interna biex jitwettqu l-għanijiet tal-programm tagħha. Huwa jappella wkoll lill-Kummissjoni biex tappoġġja u tħeġġeġ lill-Istati Membri fil-manutenzjoni u l-estensjoni tal-infrastruttura. Barra minn hekk għandhom jiġu żviluppati wkoll mekkaniżmi ġodda ta' finanzjament. Fid-dawl tal-importanza kbira tal-infrastruttura fit-twettiq tal-għanijiet tal-Kummissjoni, il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex jassumu r-responsabbiltà tagħhom fil-qafas ta' din il-kompetenza. F'dan ir-rigward il-Kumitat ifakkar, fost affarijiet oħra, fl-"Istrateġija tad-Danubju" li tippromovi l-iżvilupp tal-pajjiżi tad-Danubju (2010) u fid-Dikjarazzjoni li sadanittant ġiet iffirmata fl-2012. Il-Kumitat jappoġġja l-Istrateġija tad-Danubju, iżda jinnota li s'issa din l-Istrateġija u d-Dikjarazzjoni ffirmata fl-2012 għadhom ma ġewx implimentati b'mod sodisfaċenti. Għalhekk, huwa jappella lill-Kummissjoni biex twaqqaf grupp ta' ħidma biex jimmonitorja li jiġu rispettati l-wegħdiet li saru f'din l-Istrateġija u d-Dikjarazzjoni. Il-Kumitat jappoġġja bil-qawwa d-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal dwar il-Programm NAIADES sabiex jiġu implimentati l-miżuri għall-ekoloġizzazzjoni fil-livell settorjali. Huwa jixtieq li anke hawnhekk jiġu pprovduti biżżejjed fondi biex jinħataf iċ-ċans mitluf tal-Programm NAIADES I. B'referenza għall-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar is-sigurtà soċjali fis-settur, il-Kumitat jappella lill-partijiet kollha interessati biex jiżviluppaw iktar inizjattivi f'dan il-qasam. L-armonizzazzjoni ppjanata, abbażi ta' djalogu soċjali, tal-profili professjonali u l-koordinazzjoni fil-livell Ewropew tal-kwalifiki professjonali jaqdu rwol prominenti, u l-Kummissjoni ser tikkoopera mill-qrib mal-kummissjonijiet tax-xmajjar, bħall-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu. Il-Kumitat iqis il-proposti fir-rigward tal-kooperazzjoni istituzzjonali bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-kummissjonijiet tax-xmajjar bħala żvilupp importanti. Huwa jappella lill-istituzzjonijiet involuti biex jikkoordinaw id-diversi reġimi legali mill-qrib u b'hekk jiksbu l-armonizzazzjoni mixtieqa. Bin-navigazzjoni interna jiġu trasportati mal-500 miljun tunnellata ta' merkanzija fis-sena, li huma ekwivalenti għal 25 miljun trakk u servizz ta' trasport ta' 140 biljun tunnellata/km. Madankollu, in-navigazzjoni interna taqdi wkoll rwol importanti fil-qasam tat-trasport tal-passiġġieri, kemm fit-turiżmu (vapuri tal-kruċieri u żjarat ta' ġurnata) kif ukoll, b'mod dejjem jiżdied, fit-trasport bejn il-bliet u r-reġjuni (pereżempju l-laneċ). Is-swieq tradizzjonali tat-trasport, bħat-trasport ta' prodotti bl-ingrossa fuq distanzi twal, qed jiġu estiżi b'servizzi ġodda innovattivi fejn in-navigazzjoni interna, anke fuq distanzi qosra, qed taqdi rwol dejjem iktar importanti. Is-settur tan-navigazzjoni interna jħaddem mal-44 000 persuna u hemm mat-12 000 impjieg marbuta indirettament miegħu. Dan is-settur ibati minn nuqqas ta' persunal kwalifikat u għalhekk joffri lil min qed ifittex impjieg opportunità biex jidħol fis-suq tax-xogħol. Permezz tal-programmi ġodda ta' taħriġ u opportunitajiet għal karriera, in-navigazzjoni interna toffri liż-żgħażagħ impjiegi interessanti. In-navigazzjoni interna topera f'suq kompletament liberalizzat, li madankollu mill-2008 'l hawn intlaqat ħażin mill-konsegwenzi tal-kriżi ekonomika. Minħabba r-reċessjoni ekonomika, fis-snin li għaddew il-volumi trasportati naqsu u dan wassal biex is-settur tan-navigazzjoni interna spiċċa b'kapaċità żejda u tnaqqis fil-prezzijiet tat-trasport. Diversi studji juru li din is-sitwazzjoni mhux ser tittejjeb qabel ma jgħaddu ftit tas-snin. Fin-netwerk vast tal-passaġġi fuq l-ilma fl-Ewropa, li jħaddan mas-37 000 km ta' xmajjar u kanali, għad hemm kapaċità biżżejjed biex jiġu assorbiti iktar flussi ta' trasport. Iżda dan jiddependi minn manutenzjoni tajba tas-sistema tal-passaġġi fuq l-ilma. Anke matul il-perjodu tal-programm ta' azzjoni NAIADES I (2006-2014) kien hemm passaġġi fuq l-ilma li ma kinux miżmuma sew u kien hemm nuqqas ta' konnessjonijiet li ma ġiex indirizzat, l-iktar minħabba tnaqqis fil-baġits nazzjonali. Barra minn hekk, it-twettiq tal-proġetti ta' infrastruttura tal-passaġġi fuq l-ilma ffaċċja tfixkil minħabba proċeduri twal u bil-mod u piżijiet amministrattivi evitabbli. Fl-10 ta' Settembru 2013, il-Kummissjoni ħarġet il-Komunikazzjoni "Lejn il-kwalità fit-trasport bil-passaġġi fuq l-ilma interni – NAIADES II". Fiha l-Kummissjoni osservat li l-predeċessur, NAIADES I, ħoloq momentum imma l-prospetti ekonomiċi u ekoloġiċi tan-navigazzjoni interna sejrin għall-agħar u m'hemm kważi l-ebda progress fir-rigward tat-titjib tal-infrastruttura. Barra minn hekk, is-settur għaddej minn kriżi ekonomika li qed twassal għal kapaċità żejda. L-opportunitajiet u l-isfidi ta' din il-modalità ta' trasport wasslu biex il-Kummissjoni tiddeċiedi testendi l-programm ta' azzjoni preċedenti tagħha għan-navigazzjoni interna. Permezz ta' NAIADES II, il-Kummissjoni qed timmira lejn bidliet strutturali fit-tul fis-settur tan-navigazzjoni interna mingħajr ma taffettwa s-suq ħieles. Taħt NAIADES ġew proposti l-azzjonijiet konkreti li ġejjin: infrastruttura ta' kwalità, fosthom anke konnessjonijiet u integrazzjoni aħjar tan-navigazzjoni interna ma' modalitajiet oħra. Hawnhekk il-portijiet (tal-baħar u l-portijiet interni) jaqdu rwol importanti bħala punti ta' konnessjoni; l-innovazzjoni; suq li jaħdem sew; tnaqqis tal-piż fuq l-ambjent permezz ta' emissjonijiet iktar baxxi; ħaddiema kwalifikati u impjiegi ta' kwalità; integrazzjoni tan-navigazzjoni interna fil-katina tal-loġistika multimodali. Dan il-programm ta' azzjoni ser ikun akkumpanjat minn żewġ proposti leġislattivi, waħda dwar ir-rekwiżiti tekniċi għall-bastimenti tan-navigazzjoni interna u oħra biex temenda r-regolament tal-kapaċità tan-navigazzjoni interna. Iż-żewġ strumenti diġà ilhom jintużaw għal ħafna żmien fin-navigazzjoni interna. Permezz tal-proposti l-ġodda l-Kummissjoni qed timmira li timmodernizza dawn l-istrumenti legali. Barra minn hekk, fil-Komunikazzjoni hemm ukoll Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dettaljat dwar l-ekoloġizzazzjoni tal-flotta. Il-Proposta tal-Kummissjoni għal direttiva teknika ġdida li tissostitwixxi d-Direttiva 2006/87 għandha l-għan li jkun hemm koordinazzjoni aħjar bejn id-diversi entitajiet regolatorji u tipprevedi mekkaniżmu għal dan l-iskop. Din hija l-ewwel miżura konkreta tal-kooperazzjoni istituzzjonali pjanata fil-livell regolatorju. Il-Proposta tal-Kummissjoni biex temenda r-Regolament 718/1999 dwar il-politika ta' kapaċità tal-flotta tipprevedi li jinfirxu l-opportunitajiet li għalihom jistgħu jintużaw il-flus mill-fond ta' riżerva mill-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tan-navigazzjoni, partikolarment għal finijiet ekoloġiċi. Din il-proposta taqa' taħt il-qafas tal-pakkett sħiħ tal-miżuri proposti. Il-Komunikazzjoni tipproponi atturi diversi sabiex jimplimentaw dawn il-miżuri. L-iżvilupp ta' infrastruttura ta' kwalità jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-UE u l-Istati Membri. L-istess jgħodd għat-twettiq ta' qafas legali aħjar li jrid joħloq sitwazzjoni ta' opportunitajiet indaqs fis-suq intern. Ir-responsabbiltà għat-trasparenza fis-suq u l-innovazzjoni taqa' f'idejn is-settur. Il-Komunikazzjoni tinkludi wkoll parti dwar governanza aħjar. Tradizzjonalment in-navigazzjoni interna taqa' taħt diversi reġimi legali. Il-prinċipju tal-moviment ħieles fix-xmajjar prinċipali Ewropej huwa mnaqqax fit-trattati internazzjonali u r-regolamenti li jirriżultaw minnhom. Barra minn hekk l-UE għandha wkoll kompetenzi fil-qasam tan-navigazzjoni interna. Sabiex jiġu indirizzati dawn is-setgħat u l-attivitajiet, li xi kultant jidħlu f'xulxin, il-Kummissjoni tipproponi approċċ ġdid. Hija qed timmira għal kooperazzjoni mill-qrib mal-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu li ffirmat ftehim magħha dwar dan. NAIADES II m'għandu l-ebda baġit proprju għall-finanzjament tal-miżuri proposti. Għalhekk fil-livell Ewropew, il-Komunikazzjoni tirreferi għall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għall-miżuri tal-infrastruttura u għall-Orizzont 2020 għall-finanzjament tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni. Barra minn hekk, iż-żewġ strumenti għandhom joffru għajnuna finanzjarja għall-programm ta' appoġġ ta' politika u għall-ekoloġizzazzjoni tal-flotta. Il-Kummissjoni tixtieq iżżid l-ambizzjoni tagħha għall-promozzjoni tan-navigazzjoni interna billi tikkonċentra fuq l-oqsma bl-ogħla valur miżjud. Għal dan il-għan hija tistenna kontribut mill-Istati Membri u mis-settur. Il-Kumitat jappoġġja bil-qawwa l-użu aħjar tal-kapaċitajiet tan-navigazzjoni interna, iktar u iktar fid-dawl tal-vantaġġi enormi li din il-modalità ta' trasport toffri mil-lat ta' prestazzjoni tas-servizzi tat-trasport, sostenibbiltà u spejjeż esterni. L-importanza u l-potenzjal tan-navigazzjoni interna huma kbar, sew fir-rigward tat-trasport tal-oġġetti u sew tat-trasport tal-passiġġieri. Apparti l-vapuri tal-kruċieri, ir-rwol tat-trasport bl-ilma qed isir dejjem iktar distint f'żoni urbani b'densità għolja fejn jintużaw is-servizzi tal-laneċ. Il-Kumitat jaqbel mal-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni li n-navigazzjoni interna ma tintużax biżżejjed u jappoġġja lill-Kummissjoni fil-ġlieda biex jiżdied sehem dan is-settur fis-settur sħiħ tat-trasport. Iżda fil-ġlieda tagħha biex in-navigazzjoni interna tiġi integrata aħjar u toħloq il-kundizzjonijiet għaliha l-Kummissjoni ma qisitx sew l-importanza ta' bażi finanzjarja soda għall-programm ta' azzjoni. Il-Kumitat jinnota li permezz tal-programm NAIADES II ġie propost pjan ġdid ambizzjuż li madankollu s'issa għad m'hemmx ċarezza biżżejjed dwar il-finanzjament tiegħu. Il-Kumitat iqis importanti wkoll id-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar il-finanzjament ta' dan il-Programm u jappella lill-Kummissjoni biex tqis in-nuqqasijiet preċedenti. Fir-rapport tal-Kummissjoni dwar il-valutazzjoni intermedja tal-programm NAIADES I ġie nnotat li l-programm ħoloq il-momentum u wassal għal sensibilizzazzjoni aħjar tal-potenzjal tas-settur, partikolarment fost il-persuni li jfasslu l-politika fil-livell nazzjonali. Barra minn hekk, mill-esperjenza tal-programm NAIADES I u l-iktar linji gwida reċenti tat-TEN-T huwa ċar li l-Istati Membri ma jistgħux ma jimpenjawx lilhom innifishom wara li jkunu approvaw l-għanijiet ta' din il-Komunikazzjoni. Il-Kumitat iħeġġeġ ukoll lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni biex jistabbilixxu dan b'mod ċar u konkret. Għall-Kumitat huwa ċar li biex tiġi promossa n-navigazzjoni interna jrid ikun hemm kooperazzjoni mill-qrib u ta' kwalità bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-kummissjonijiet tax-xmajjar. Il-Kumitat jappoġġja l-proposti rilevanti u f'dan il-kuntest jenfasizza r-rwol importanti tal-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu fl-iżvilupp tan-navigazzjoni interna u l-istandard għoli tekniku u tas-sigurtà. Il-Kumitat jisħaq fuq l-importanza kbira li għandha l-infrastruttura sabiex jitwettqu l-għanijiet tal-Kummissjoni. Sabiex tiġi promossa integrazzjoni aħjar tan-navigazzjoni interna u biex l-affidabbiltà tagħha tiġi garantita, huwa kruċjali li jiġi żgurat netwerk ta' passaġġi miżmum sew u mingħajr punti ta' konġestjoni u konnessjonijiet miksura. Il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex jassumu r-responsabbiltà tagħhom f'dan il-qasam ta' kompetenza. Minħabba l-baġits limitati fil-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Kumitat jistenna li l-Kummissjoni talloka mill-inqas 20 % tar-riżorsi disponibbli għall-passaġġi fuq l-ilma u li tappoġġja u timmotiva l-Istati Membri fil-manutenzjoni u t-twessigħ ta' din l-infrastruttura. Il-passaġġi fuq l-ilma fl-Ewropa, għall-kuntrarju tat-toroq u l-ferroviji, għad għandhom biżżejjed kapaċità biex jassorbu ħafna aktar mill-volum ta' trasport attwali b'tali mod li l-investiment fil-passaġġi fuq l-ilma jista' jrodd lura l-massimu. Il-Kumitat ħa nota tal-intenzjoni li tinbeda konsultazzjoni dwar l-iffissar ta' prezzijiet tal-infrastruttura biex tiġi kalkulata l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni tan-navigazzjoni interna. Il-Kumitat jenfasizza li s-suġġett tal-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni tan-navigazzjoni interna għandu jiġi ttrattat bl-iktar kawtela u li dan l-istrument għandu jkun jista' jintuża biss biex jiżdiedu l-volumi ta' trasport tan-navigazzjoni interna u biex tittejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tagħha. Il-programm NAIADES II huwa intiż, fost affarijiet oħra, biex jagħmel lis-settur aktar attraenti fuq is-suq tax-xogħol u biex joħloq impjiegi ta' kwalità għolja, kif ukoll jistimula l-mobbiltà tax-xogħol. Għalhekk hemm il-ħsieb li ssir armonizzazzjoni tal-profili professjonali u koordinazzjoni Ewropea tal-kwalifiki professjonali. Dan jista' jsolvi n-nuqqas ta' persunal kwalifikat fin-navigazzjoni interna. Fir-rigward tas-sigurtà soċjali, il-Kumitat jirreferi għall-Opinjoni tiegħu tal-2005 (TEN/200), fejn appella biex titfassal politika soċjali Komunitarja għan-navigazzjoni interna. B'hekk, fis-snin li għaddew, fil-qafas tad-djalogu soċjali saret ħidma f'dan il-qasam u din wasslet għat-tfassil ta' regoli speċifiċi fil-qasam tal-ħin tax-xogħol fin-navigazzjoni interna, li l-imsieħba soċjali ffirmaw ftehim dwaru. Il-Kumitat iħeġġeġ inizjattivi oħra fil-kuntest tad-djalogu soċjali sabiex il-karrieri f'dan is-setturi jkunu aktar attraenti. Fir-rigward tal-linji gwida l-ġodda tat-TEN-T il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni biex, fl-implimentazzjoni tal-approċċ il-ġdid għall-kurituri multimodali, tiżgura li l-passaġġi fuq l-ilma jkunu integrati sew. Il-pjani għall-kurituri multimodali għandhom jieħdu ħsieb li l-modalitajiet jingħataw l-istess opportunitajiet. Fit-tfassil ta' dawn il-pjani għandu jinħoloq rwol importanti għas-settur tan-navigazzjoni interna. Il-Kumitat iqis li huwa ferm importanti li l-passaġġi kollha tal-ilma bi klassifika IV u ogħla għandhom jiddaħħlu fin-netwerk ċentrali tat-TEN-T. Għalhekk l-Istati Membri għandhom id-dmir li jiżguraw il-manutenzjoni u t-titjib ta' dawn il-passaġġi fuq l-ilma u li jagħtu l-appoġġ kollu biex jitneħħew il-punti ta' konġestjoni biex il-kapaċità żejda tal-passaġġi fuq l-ilma Ewropej tintuża kompletament. Il-Kumitat jixtieq jiġbed l-attenzjoni lix-xmajjar li għad għandhom biżżejjed kapaċità biex jassorbu t-trasport, bħad-Danubju u l-Elbe. Huwa jappella lill-Istati Membri biex, bl-appoġġ tal-Kummissjoni, minnufih isibu soluzzjonijiet għall-punti ta' konġestjoni f'dawn ix-xmajjar u biex ilestu l-konnessjonijiet miksura – bħall-interkonnessjoni Seine-Scheldt. F'dan il-qafas, id-Danubju jaqdi rwol speċjali fl-iżvilupp tat-trasport fil-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Il-Kummissjoni għarfet dan fl-2010 fl-Istrateġija tad-Danubju, li tippromovi l-iżvilupp tal-pajjiżi tad-Danubju. It-trasport fuq id-Danubju huwa wieħed mill-pilastri ta' din l-istrateġija u għandu jikkontribwixxi għat-tkabbir tan-navigazzjoni interna f'din ix-xmara importanti. Għal dan il-għan, fl-2012, il-pajjiżi tad-Danubju – b'xorti ħażina b'eċċezzjoni waħda – iffirmaw dikjarazzjoni fejn ħadu l-impenn li jagħmlu l-manutenzjoni tad-Danubju abbażi tal-istandards rilevanti biex jiġu evitati l-imblokki futuri għan-navigazzjoni interna minħabba li l-ilma ma jkunx fond biżżejjed. Il-Kumitat jappoġġja din l-Istrateġija tal-Kummissjoni, iżda jinnota li s'issa l-istess strateġija u d-dikjarazzjoni ffirmata fl-2012 għadhom ma ġewx implimentati b'mod sodisfaċenti. Għalhekk, huwa jappella lill-Kummissjoni biex twaqqaf grupp ta' ħidma biex jimmonitorja li jiġu rispettati l-wegħdiet li saru f'din l-Istrateġija u Dikjarazzjoni u jsolvi l-problemi notati mingħajr xkiel sabiex l-iżvilupp mixtieq tan-navigazzjoni interna f'dan il-kuritur importanti ma jkunx mhedded. Il-Kummissjoni tinnota li n-navigazzjoni interna għadha lura meta mqabbla mal-modalitajiet l-oħra fir-rigward tal-innovazzjoni. Fost affarijiet oħra dan huwa dovut għat-tul ta' ħajja tat-tagħmir. Barra minn hekk m'hemmx biżżejjed kultura ta' innovazzjoni f'dan is-settur. Il-Kummissjoni tappella lis-settur biex jassumi rwol mexxej f'dan il-qasam u jiżviluppa politika tal-innovazzjoni. Il-Kumitat jaqbel ma' dawn l-osservazzjonijiet imma jenfasizza kemm il-ħajja twila tat-tagħmir kif ukoll il-livell għoli ta' investiment fis-settur tan-navigazzjoni interna, u li minħabba f'hekk l-innovazzjoni f'dan is-settur timxi iktar bil-mod. Minħabba l-ispejjeż ta' investiment għoljin l-innovazzjoni trid tiġi stimulata b'inċentivi finanzjarji u ekonomiċi suffiċjenti u titjib fl-aċċess għall-finanzjament, ħaġa li s'issa l-programm ma jipprevedix b'mod sodisfaċenti. Il-Kumitat jinnota li s-settur innifsu, bl-introduzzjoni tal-bastimenti li jaħdmu b'LNG, ta bidu għal inizjattivi avvanzati ħafna mil-lat tal-innovazzjoni. Il-Kumitat jappella lill-istituzzjonijiet responsabbli biex mill-iktar fis jipprevedu l-qafas legali anke għall-fjuwils alternattivi u biex jiżviluppaw l-infrastruttura biex din l-innovazzjoni tiġi implimentata b'mod mifrux u tkompli tiġi stimulata. Il-Kumitat huwa tal-fehma li hija u tistimola s-settur lejn l-innovazzjoni u l-ekoloġizzazzjoni l-Kummissjoni tista' taqdi rwol importanti u għandha tagħti appoġġ finanzjarju sostanzjali. Peress li huwa ta' benefiċċju għas-soċjetà li n-navigazzjoni interna hija aħjar għall-ambjent, tkun ħaġa ġusta li tingħata l-appoġġ mill-fondi Ewropej u nazzjonali. Dan jista' jkollu effett qawwi ta' katalista. Għalhekk, il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni biex, ladarba jiġi stabbilit il-baġit pluriennali tal-Unjoni Ewropea, jintużaw il-possibbiltajiet kollha biex jiġu rilaxxati l-fondi mill-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u l-Orizzont 2020 għall-implimentazzjoni tal-ekoloġizzazzjoni abbord il-bastimenti u miżuri oħra mill-proposta għall-programm NAIADES. Barra minn hekk, il-Kumitat jappella lis-settur biex juża wkoll il-fondi disponibbli mill-fond ta' riżerva sabiex tittejjeb ir-reputazzjoni tal-kumpaniji tas-settur għall-finijiet ta' ekoloġizzazzjoni. Din il-possibbiltà nħolqot permezz tal-emendi proposti għar-Regolament dwar il-politika tal-kapaċità tal-flotta, li jagħmel parti mill-pakkett NAIADES II. Il-professjonalizzazzjoni u kooperazzjoni iktar mill-qrib f'dan is-settur żgur li jservu bħala kontribut għal titjib strutturali tal-pożizzjoni ekonomika tagħha, issa li l-kriżi ekonomika fin-navigazzjoni interna dan l-aħħar wasslet għal kapaċità żejda strutturali mill-ġdid f'dan is-settur. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'152 vot favur, 2 voti kontra u 5 astensjonijiet. Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal regolament u l-miżuri speċifiċi biex jitħaffef il-ħolqien ta' suq uniku għall-komunikazzjoni elettronika bħala bażi għat-tkabbir dinamiku u sostenibbli fis-setturi kollha tal-ekonomija u l-ħolqien ta' impjiegi ġodda. Dan ser jiżgura wkoll livell għoli ta' protezzjoni tal-konsumaturi. Il-KESE jqis li l-proposta għat-tnaqqis tal-ostakli għall-provvedituri Ewropej tal-komunikazzjoni elettronika permezz: tal-introduzzjoni ta' awtorizzazzjoni unika Ewropea li tkun valida fl-UE kollha, tal-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet regolatorji u l-assenjazzjoni tal-ispettru, ser tagħmilha iktar faċli biex il-provvedituri joffru servizzi tal-komunikazzjoni elettronika kompetittivi u siguri għall-individwi, l-intrapriżi u l-istituzzjonijiet fl-UE kollha. Il-KESE jenfasizza li l-Kummissjoni għandha terġa' tqis li tinkludi s-servizzi tal-broadband fil-kamp ta' applikazzjoni tal-Provvista ta' Servizz Universali. Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li t-tnaqqis tal-ostakli regolatorji ser jiftaħ swieq għall-provvedituri ż-żgħar tal-komunikazzjoni elettronika. L-ikbar xpruni għall-iżvilupp tal-provvedituri ser ikunu: l-awtorizzazzjoni unika; is-semplifikazzjoni tal-proċess ta' investiment fin-netwerks; l-opportunità li jipprovdu servizzi transkonfinali f'kull pajjiż tal-UE; l-inċentivi għall-investiment. Il-KESE josserva li r-regolamenti u l-inċentivi ġenerali tal-Kummissjoni għandhom jipprevjenu l-frammentazzjoni addizzjonali tas-suq, peress li dawn ixekklu l-iżvilupp ta' servizzi transkonfinali u jdgħajfu l-UE fir-rigward tal-kompetituri internazzjonali. Il-KESE jqis li aċċessibbiltà mtejba u t-tnaqqis tal-ispejjeż għall-bini u t-tħaddim ta' netwerks b'links veloċi ser: joħolqu impjiegi f'kumpaniji Ewropej, inklużi l-SMEs u l-istart-ups li jiżviluppaw u jipprovdu prodotti u servizzi innovattivi fis-suq globali, iħaffu l-iżvilupp ta' servizzi moderni fil-kummerċ elettroniku u l-edukazzjoni elettronika kif ukoll servizzi pubbliċi avvanzati bħall-amministrazzjoni elettronika s-saħħa elettronika, iħaffu l-iżvilupp ta' servizzi moderni Ewropej tal-cloud computing, kif tiddeskrivi l-Opinjoni tal-Kumitat "Lejn strateġija Ewropea tal-Cloud Computing" (TEN/494), jippermettu l-opportunitajiet enormi għall-ħolqien ta' servizzi ġodda li jintużaw f'oqsma fejn l-iżvilupp rapidu huwa mistenni, bħall-Internet tal-Oġġetti u l-komunikazzjoni bejn magna u oħra (machine-to-machine). Il-KESE jagħraf li l-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet regolatorji ser tistimola l-investimenti fil-provvedituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika fl-Ewropa. Il-KESE jappoġġja l-armonizzazzjoni proposta tal-garanziji tad-drittijiet tal-konsumaturi u l-utenti, inkluż: għażla eħfef ta' provveditur tas-servizzi u l-iffaċilitar ta' bidla bejn provvedituri, it-tneħħija ta' spejjeż għoljin tat-telefonija roaming bil-mowbajl u tat-telefonija transkonfinali fl-UE b'linja fissa (Ara r-Rapport ta' informazzjoni tal-KESE "Inwaqqfu t-tariffi roaming minnufih", CES5263-2013, relatur: is-Sur Hencks). Il-KESE huwa favur l-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-kuntratti għall-utenti aħħarin tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika fl-Istati Membri kollha. Il-KESE jqis li l-possibbiltà tal-aċċess miftuħ għan-netwerk u l-użu ta' servizzi avvanzati tal-komunikazzjoni elettronika fit-territorju sħiħ tal-UE ser iżidu l-mobbiltà tal-konsumaturi u l-intraprendituri, u jiffaċilitaw l-aċċess għall-wirt kulturali Ewropew u l-iżvilupp ta' industriji kreattivi. Ir-regolament futur għandu jipprovdi iktar sigurtà finanzjarja u legali għall-operaturi. Bħala kumpens, il-KESE jirrakkomanda li jipprovdi wkoll lill-utenti b'iktar sigurtà legali billi jħares aħjar id-drittijiet tagħhom. Il-KESE josserva li t-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni (ICT) huma sors ta' tkabbir ekonomiku sostenibbli li jikkontribwixxu għal 50 % tat-tkabbir fil-produttività fis-setturi kollha tal-ekonomija fejn huma stabbiliti. Anke jekk l-użu tagħhom iwassal għat-telf ta' ċerti impjiegi, għal kull żewġ impjiegi li jintilfu, jinħolqu ħamsa ġodda (Ara l-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, COM(2013) 627 final 2013/0309 (COD), p. 2). Il-KESE jenfasizza l-bżonn li jiġu provduti l-edukazzjoni, it-taħriġ mill-ġdid u t-tagħlim tul il-ħajja għal kulħadd, b'implimentazzjoni ta' mekkaniżmi edukattivi ġodda. Il-KESE jisħaq li hemm bżonn li jiġu rispettati r-regoli tal-kompetizzjoni u n-newtralità tan-netwerk, speċjalment rigward il-provvedituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika fis-settur tal-SME – peress li t-tisħiħ tal-ikbar provvedituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika u l-konsolidazzjoni tar-riżorsi tal-ispettru jistgħu jheddu l-kompetittività tas-swieq fl-Istati Membri. Il-KESE jinsab imħasseb sew dwar is-soluzzjonijiet dettaljati dwar l-aċċess għan-netwerks lokali tar-radju, b'mod partikolari l-possibbiltà li l-utenti aħħarin jagħtu aċċess għan-netwerks tar-radju lil utenti oħra mhux magħrufa u anonimi. Il-KESE jwissi li r-regolament propost jistabbilixxi għanijiet ferm ambizzjużi. Il-perjodu ta' żmien qasir għall-introduzzjoni tiegħu (mill-1 ta' Lulju 2014), ser jeħtieġ sforz kbir mill-partijiet interessati ewlenin, jiġifieri l-Kummissjoni Ewropea, ir-regolaturi nazzjonali tal-komunikazzjoni elettronika, l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni u l-provvedituri Ewropej tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika. Peress li hemm bżonn li jiġu koordinati l-ambiti u l-proċeduri għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet Ewropej u r-riservazzjonijiet għall-użu tal-ispettru tar-radju u l-kundizzjonijiet tal-użu tagħhom, il-KESE jirrakkomanda li jissaħħaħ ir-rwol tal-BEREC sakemm tittieħed id-deċiżjoni dwar il-ħolqien ta' regolatur uniku Ewropew. L-operaturi l-kbar fl-Istati Uniti, il-Ġappun u l-Korea t'Isfel għamlu investimenti enormi fl-infrastruttura tal-konnessjonijiet b'veloċità għolja tal-broadband, kemm fissi kif ukoll mingħajr fil. Għall-Unjoni Ewropea huwa tal-ikbar importanza li żżomm il-kompetittività globali fil-qasam tal-komunikazzjoni elettronika. L-aċċess b'veloċità għolja affidabbli u rapida huwa partikolarment kruċjali għall-provvista ta' servizzi ta' informazzjoni innovattivi, inkluż il-cloud computing. Għalhekk, il-fatt li l-UE għandha settur tal-komunikazzjoni elettronika b'saħħtu u l-kapaċitajiet proprji biex tipprovdi lill-konsumaturi b'servizzi moderni, u li għandha kapaċità sostanzjali li tipproduċi tagħmir, soluzzjonijiet u servizzi ta' komunikazzjoni elettronika, iservi l-interessi strateġiċi tagħha. L-ekonomija diġitali u l-prodotti li tipprovdi jirrappreżentaw sehem dejjem ikbar tal-PGD u s-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika huma essenzjali għat-tkabbir tal-produttività fis-setturi kollha tal-ekonomija, mill-kura tas-saħħa u s-servizzi pubbliċi sal-enerġija. Fattur ieħor kruċjali fl-iżvilupp huwa l-possibbiltà ta' investiment fin-netwerks tal-komunikazzjoni mingħajr fil (jiġifieri r-raba' ġenerazzjoni ta' teknoloġija u teknoloġiji sussegwenti tal-komunikazzjoni ċellulari li jipprovdu aċċess għall-internet mobbli b'veloċità għolja) u n-netwerks fissi b'veloċità għolja (pereżempju netwerks fibrottiċi FTTH – fiber-to-the-home). Sabiex jiġi żgurat li n-netwerks tal-komunikazzjoni elettronika jrendu sew jeħtieġ li jkunu jistgħu joperaw fuq skala kbira biżżejjed. Madankollu, is-suq tal-komunikazzjoni elettronika tal-Istati Membri tal-UE huwa frammentat sew: hemm iktar minn 1 000 operatur ta' netwerks fissi u mijiet ta' operaturi ta' netwerks tal-mowbajl. Anke l-ikbar gruppi ta' operaturi jipprovdu servizzi f'pajjiżi individwali mingħajr ma joffru servizzi transkonfinali lill-konsumaturi u lill-utenti aħħarin żgħar (l-ikbar klijenti korporattivi biss jibbenefikaw minn dawn is-servizzi transkonfinali). L-ebda operatur m'għandu attività f'iktar minn nofs l-Istati Membri. Is-suq tan-netwerks tat-televiżjoni bil-cable huwa frammentat ukoll: hemm iktar minn 1 500 operatur attiv fih. Il-frammentazzjoni tas-suq tissarraf fi prezzijiet għoljin, speċjalment għat-telefonija bejn pajjiżi individwali tal-UE (roaming fin-netwerks tal-mowbajl u t-telefonija b'linji fissi internazzjonali). L-ispettru tar-radju huwa riżorsa limitata. Il-livell ta' effikaċja li bih jintuża għandu impatt konsiderevoli fuq l-implimentazzjoni tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa (ADE) u l-kundizzjonijiet operattivi tal-provvedituri tas-servizzi. Fl-istess ħin, il-kundizzjonijiet għall-użu tal-ispettru (bħar-regoli ta' assenjazzjoni, it-tul tar-riservazzjonijiet, il-possibbiltajiet għat-tqassim mill-ġdid (refarming) – it-tibdil fl-assenjazzjoni tal-ispettru kellu l-għan, fost oħrajn, li jindirizza l-ħtiġiet tas-suq jew li jżid l-effiċjenza tal-użu tal-ispettru) u l-qsim tal-ispettru) ivarjaw sew bejn l-Istati Membri individwali. Hemm differenzi fil-kundizzjonijiet tal-assenjazzjoni, il-perjodu ta' skadenza u l-possibbiltà tat-tiġdid tar-riservazzjonijiet tal-ispettru. Dawn id-differenzi jagħmluha diffiċli li jsir investiment u li jinħolqu netwerks mingħajr fil integrati transkonfinali. Għalkemm fis-snin disgħin l-Ewropa kienet il-mexxejja dinjija fit-telefonija tal-mowbajl, bħalissa għadha lura meta mqabbla mal-pajjiżi msemmija hawn fuq fl-implimentazzjoni tal-aħħar teknoloġiji ta' trasmissjoni tal-mowbajl. F'dawn l-aħħar snin ir-rata tal-iżvilupp tas-settur tal-ICT fl-Ewropa kienet baxxa ħafna, (0,3 % fis-sena) speċjalment meta mqabbla mal-Istati Uniti (15 %) u pajjiżi ewlenin tal-Asja (26 %). L-għan fundamentali tar-Regolament tal-Kummissjoni Ewropea hu li jiġi stabbilit suq uniku għall-komunikazzjonijiet elettroniċi fejn: iċ-ċittadini, l-istituzzjonijiet u l-kumpaniji jista' jkollhom aċċess għas-servizzi ta' komunikazzjoni elettronika fit-territorju kollu tal-UE, b'kundizzjonijiet indaqs, mingħajr restrizzjonijiet jew spejjeż addizzjonali, l-operaturi u l-provvedituri tas-servizzi ta' komunikazzjoni elettronika jistgħu jipprovdu servizzi b'kundizzjonijiet kompetittivi barra l-konfini tal-Istat Membru fejn huma stabbiliti biex jilħqu konsumaturi fl-UE kollha, tiġi żviluppata t-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomija, li għandha tirriżulta fi tkabbir ekonomiku mill-ġdid u ż-żamma tiegħu, kompetittività globali msaħħa fil-pajjiżi tal-UE, u l-ħolqien ta' impjiegi ġodda fl-ekonomija diġitali, l-industriji kreattivi u l-oqsma kollha tal-ekonomija fejn il-komunikazzjoni elettronika taqdi rwol importanti. Fl-abbozz ta' regolament il-Kummissjoni Ewropea tipproponi dawn is-soluzzjonijiet: awtorizzazzjoni unika tal-UE għall-provvedituri tat-telekomunikazzjonijiet elettroniċi, ibbażata fuq sistema ta' notifikazzjoni unika fl-Istat Membru tas-sede prinċipali tal-provveditur; l-armonizzazzjoni tar-regoli tad-disponibbiltà, il-kundizzjonijiet tal-assenjazzjoni u t-tul ta' żmien għall-użu tal-ispettru; l-introduzzjoni ta' prodotti tal-aċċess virtwali għall-broadband u prodotti tal-komunikazzjoni elettronika armonizzati b'servizz ta' kwalità żgurat (ASQ); l-armonizzazzjoni tar-regoli dwar id-drittijiet tal-utenti/konsumaturi aħħarin (trasparenza tal-informazzjoni u l-kuntratti, kundizzjonijiet definiti b'mod ċar għall-bidu u t-tmiem ta' kuntratti, newtralità tan-netwerk, kwalità ta' servizz garantit, tibdil faċilitat u portabbiltà tan-numri); setgħat ta' sanzjonar tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti u regoli dwar is-setgħa tal-Kummissjoni biex tadotta atti ddelegati u atti ta' implimentazzjoni; regoli dwar it-telefonija roaming fin-netwerks tal-mowbajl; limitazzjoni tal-prezzijiet għat-telefonija b'linji fissi fl-UE, biex ma jaqbżux it-tariffa nazzjonali tal-komunikazzjoni fuq distanza twila (national long distance); iktar stabbiltà għall-BEREC bħala korp konsultattiv tal-Kummissjoni Ewropea għat-telekomunikazzjonijiet elettroniċi. Kif enfasizza l-Kunsill Ewropew fil-Konklużjonijiet tiegħu tal-24 u l-25 ta' Ottubru 2013, it-tegħlib tal-frammentazzjoni tas-suq tal-komunikazzjoni elettronika, il-promozzjoni effettiva tal-kompetizzjoni u l-ġbid ta' investiment privat permezz ta' qafas legali affidabbli u stabbli, filwaqt li jiġu mħarsa l-konsumaturi, u anke l-armonizzazzjoni tal-assenjazzjoni tal-ispettru huma kruċjali għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-Istati Membri (Dokument tal-Kunsill Ewropew tal-25 ta' Ottubru 2013 (EUCO 169/13, CO EUR 13 CONCL 7), punti 5 u 9). Iż-żieda fl-aċċess u t-tnaqqis fl-ispejjeż fil-komunikazzjonijiet veloċi ser jippermettu lill-provvedituri kollha tas-servizzi, inkluż l-SMEs Ewropej, biex joħolqu u joffru prodotti u servizzi innovattivi fis-suq globali. Il-KESE jqis li l-provvista ta' servizzi transkonfinali bħalissa qed tixxekkel minn burokrazija minħabba l-frammentazzjoni ta' sistemi nazzjonali għall-għoti ta' awtorizzazzjonijiet, l-assenjazzjoni tal-ispettru tar-radju, ir-regolazzjoni tal-prodotti għall-aċċess u r-regoli dwar id-drittijiet tal-konsumatur. L-operaturi qed jisfruttaw il-frammentazzjoni tas-suq askapitu tal-utenti aħħarin, billi jipprovdu servizzi transkonfinali bi prezz ogħla. Il-KESE jinnota li l-Proposta għal Regolament ser tippromovi l-konsolidazzjoni tal-operaturi u l-ħolqien ta' provvedituri pan-Ewropej ta' servizzi tal-komunikazzjoni elettronika. Dan il-proċess huwa ta' benefiċċju mil-lat tal-kompetittività tal-ekonomiji tal-Istati Membri fis-swieq globali. It-tisħiħ tal-provvedituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika u l-kundizzjonijiet legali armonizzati jagħmlu lill-provvedituri iktar attraenti għall-investituri istituzzjonali, inklużi l-fondi tal-ekwità privata. Il-provvista ta' kapital addizzjonali għall-operaturi ssaħħaħ il-kapaċità tagħhom għall-investiment. Il-KESE jilqa' l-introduzzjoni ta' awtorizzazzjoni unika tal-UE bħala kundizzjoni essenzjali biex jittejjeb it-tħaddim tas-sistema. Il-proċeduri u l-prinċipji tal-kooperazzjoni għandhom jiġu definiti b'mod ċar. Il-KESE kien jilqa' l-proposta li kieku ħadet pożizzjoni favur regolatur Ewropew uniku, kif ġie propost u difiż mill-Kumitat f'ħafna mill-opinjonijiet tiegħu. L-armonizzazzjoni tal-assenzjazzjoni tal-ispettru abbażi ta' kundizzjonijiet uniformi għall-użu tal-ispettru (regoli għall-assenjazzjoni, tul ta' żmien għar-riservazzjonijiet, possibbiltajiet ta' tqassim mill-ġdid (refarming) u qsim tal-ispettru) ser tiffaċilita l-introduzzjoni ta' teknoloġiji ġodda mingħajr fil b'aċċess għall-broadband (4G u teknoloġiji sussegwenti). Il-KESE huwa tal-fehma li r-Regolament jantiċipa l-eżami ppjanat għall-2016 dwar l-effikaċja tar-regoli eżistenti tar-roaming u d-deċiżjonijiet dwar l-allokazzjonijiet tal-bandi ta' frekwenza, li huma mistennija jittieħdu matul il-Konferenza Dinjija tal-ITU-R (ITU-R – (ITU Radiocommunication Sector) – wieħed mit-tliet setturi (unitajiet) tal-Unjoni Internazzjonali tat-Telekomunikazzjoni (International Telecommunication Union (ITU)), responsabbli għall-komunikazzjoni tar-radju) dwar ir-Radjukomunikazzjoni fl-2015 (WRC-2015). Il-KESE jqis li r-regoli dwar l-aċċess virtwali għall-broadband qed jiġu proposti f'kuntest ta' inċertezza kbira dwar ir-regoli tan-netwerks NGN/NGA (Next Generation Networks/Next Generation Access – netwerks tal-ġenerazzjoni li jmiss ta' veloċità għolja) u differenzi fil-prattiki regolatorji fl-Istati Membri individwali. Prinċipji regolatorji stabbli li jħeġġu lill-operaturi jinvestu f'infrastruttura tal-NGN/NGA li tqum il-flus għandha tiddaħħal b'kawtela kbira, peress li l-prattiki regolatorji għal dawn il-kwistjonijiet għadhom qed jibdew jissawru. Il-prodotti għall-bejgħ bl-ingrossa għandhom jiġu żviluppati b'kunsiderazzjoni tal-ħtiġijiet tal-klijenti fis-swieq nazzjonali individwali, u m'għandhomx jitfasslu għall-"pajjiż medju Ewropew" ("average European country"). L-introduzzjoni ta' prodotti ta' konnettività b'Servizz ta' Kwalità Żgurat (ASQ) tista' tkun ferm utli għall-ħolqien u l-provvista ta' servizzi diġitali speċjalizzati avvanzati. Fil-fehma tal-KESE, l-obbligu tal-provvista ta' prodott ASQ għandu jiġi regolat b'tali mod li jiġi żgurat tqassim tal-piż bilanċjat bejn l-operaturi l-kbar u l-provvedituri ż-żgħar tas-servizzi fis-settur tal-SME. Fil-fehma tal-KESE l-armonizzazzjoni tad-drittijiet tal-utenti aħħarin, l-obbligi dwar it-trasparenza u l-informazzjoni ċara għall-konsumatur dwar il-kundizzjonijiet, il-kwalità, id-drittijiet, it-tariffi u r-regoli biex jiġi faċilitat it-tibdil minn provveditur għal ieħor ser iġibu magħhom benefiċċji konsiderevoli għall-konsumaturi tas-servizzi tal-komunikazzjonijiet elettroniċi. Hija għandha ssaħħaħ il-pożizzjoni tagħhom fir-rigward tal-provvedituri tas-servizzi u t-tnaqqis tal-asimetrija tal-informazzjoni. Il-KESE japprova l-għoti ta' informazzjoni speċifika u obbligi kuntrattwali li jkopru: il-provvista ta' servizzi għall-utenti aħħarin b'diżabbiltà, dettalji ta' prodotti u servizzi, it-tip ta' azzjoni li jista' jieħu l-provveditur b'reazzjoni għal inċidenti ta' sigurtà jew integrità jew theddid u vulnerabbiltajiet, il-kontroll mill-utenti aħħarin tal-konsum tagħhom tas-servizzi elettroniċi. Il-KESE japprova l-obbligu propost li l-provvedituri tas-servizzi elettroniċi jiddistribwixxu informazzjoni ta' interess pubbliku dwar: l-iktar użijiet komuni tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika għal attivitajiet illegali jew it-tixrid ta' kontenut dannuż u l-konsegwenzi legali tagħhom; il-mezzi ta' protezzjoni mir-riskji għas-sigurtà personali u mill-aċċess illegali għad-dejta personali meta jintużaw is-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika. Madankollu, il-KESE jiddispjaċih għall-mod ambigwu kif tfasslu l-Kapitoli IV u V tar-Regolament propost, b'mod partikolari fir-rigward tal-fatturi soġġettivi li ċerti drittijiet tal-konsumatur għadhom jiddependu fuqhom; kien ittamat li dawn isiru garanziji vinkolanti, u dan jirrigwarda b'mod partikolari l-Artikoli 23(3), 27, 28 u 30 tal-Proposta. Għad li l-għan aħħari stabbilit fl-Aġenda Diġitali għall-Ewropa hu li tiġi eliminata d-differenza bejn it-tariffi nazzjonali u t-tariffi tar-roaming sabiex jiġi stabbilit suq intern tas-servizzi tal-komunikazzjonijiet mobbli, il-prezzijiet iċċarġjati għall-komunikazzjonijiet mobbli tar-roaming fl-Ewropa għadhom għoljin wisq u ogħla b'mod konsiderevoli mir-rati ċċarġjati għall-istess servizz nazzjonali. Peress li t-tariffi medji ċċarġjati mill-operaturi ftit li xejn jitbiegħdu mil-limiti tariffarji regolati u b'hekk ifixklu l-kompetizzjoni b'saħħitha, minkejja li ġew stabbiliti limiti tariffarji fil-livell tal-Unjoni, il-Kummissjoni tgħid li kienet obbligata tintroduċi pakkett leġislattiv ġdid li jipproponi li jiġu eliminati l-ispejjeż addizzjonali fuq is-sejħiet li jiġu riċevuti bir-roaming barra filwaqt li l-ispejjeż l-oħra tar-roaming suppost jgħibu gradwalment billi titħeġġeġ il-kompetizzjoni bejn l-operaturi, jew tal-anqas bejn l-alleanzi ta' operaturi. Fil-prinċipju, il-KESE jaqbel mat-tneħħija tat-tariffi kollha tar-roaming (sejħiet, SMS, data) u mhux biss tat-tariffi tas-sejħiet riċevuti. Barra minn hekk, iqis li biex jinħoloq suq intern Ewropew ġenwin tal-komunikazzjoni elettronika mobbli jeħtieġ li jiġu riveduti wkoll it-tariffi ċċarġjati fil-kuntest tal-komunikazzjonijiet mobbli fi tranżitu fl-UE. Madankollu, fid-dawl tal-fatt li r-riformi strutturali mhux ser jidħlu fis-seħħ qabel Lulju 2014, il-KESE jqis li d-data tat-tneħħija tat-tariffi tar-roaming għandha tiġi stabbilita skont ir-riżultat tar-riformi strutturali previsti fir-Regolament tal-2012, wara li dawn ikunu ġew implimentati bis-sħiħ. Din l-iskeda għandha tippermetti lill-awtoritajiet regolatorji jieħdu miżuri preventivi biex jiġi evitat li l-operaturi jikkumpensaw it-tnaqqis fid-dħul, minħabba l-eliminazzjoni tat-tariffi tar-roaming, billi jżidu t-tariffi nazzjonali. Kumpens bħal dan jista' jippenalizza lill-konsumaturi kollha, speċjalment dawk in-nies li, għal raġunijiet personali, ma joħorġux mill-pajjiż ta' residenza tagħhom jew li meta jsiefru ma jużawx is-servizz tal-komunikazzjonijiet bir-roaming. Barra minn hekk, il-KESE jipproponi li, sabiex ikun hemm aktar trasparenza fil-prezzijiet u speċjalment fl-offerti fissi, l-awtoritajiet regolatorji jfasslu, b'kollaborazzjoni mal-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, tip ta' informazzjoni standardizzata dwar il-kompożizzjoni tat-tariffi sabiex l-offerti jkunu jistgħu jitqabblu u tiġi ffaċilitata t-tfittxija tal-aħjar offerta. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni għandha tiżgura b'mod rigoruż ferm li s-sħubijiet bejn l-operaturi, li hija tirrakkomanda bis-sħiħ, ma jwasslux għal ftehimiet jew oligopolji li jirriżultaw f'abbuż ta' pożizzjonijiet dominanti fis-suq. Fil-fehma tal-KESE, il-bidliet proposti dwar l-istatus tal-BEREC, pereżempju l-pożizzjoni ta' President full-time tal-Bord tar-Regolaturi, jistgħu ma jkunux biżżejjed fid-dawl tal-isfidi tal-kompetittività u l-bżonn li jinħolqu inċentivi għall-investiment, b'mod partikolari fir-rigward tal-komunikazzjoni broadband u n-netwerk NGN/NGA. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar il-11 ta' Lulju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Diċembru 2013. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'158 vot favur, u 3 astensjonijiet. Il-KESE jappoġġja l-prijoritajiet strateġiċi, li jqis bħala rilevanti, li tipproponi l-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla, b'mod partikolari l-mobbiltà tal-istudenti, tal-għalliema u tar-riċerkaturi, l-internazzjonalizzazzjoni fil-pajjiż permezz tal-integrazzjoni fil-programmi ta' studju ta' temi marbuta mal-kuntest dinji u dwar l-importanza li jissaħħu l-assoċjazzjonijiet u l-alleanzi internazzjonali bejn l-istabbilimenti tal-edukazzjoni ogħla fi żmien fejn id-disponibbiltà enormi ta' tagħlim bla ħlas permezz tal-internet qed ibiddel b'mod sostanzjali l-aċċess għall-għarfien. Il-KESE japprezza li l-Komunikazzjoni tirrikonoxxi l-importanza li tiġi stabbilita strateġija globali għall-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea, filwaqt li jiddispjaċih li din il-Komunikazzjoni hija limitata peress li tissintesizza l-azzjonijiet li diġà niedet l-Unjoni Ewropea mingħajr ma żżid l-ebda element ġdid u li ftit li xejn hija adatta għall-kundizzjonijiet li japplikaw bħalissa f'dan is-settur fir-rigward tal-kompetittività. Bl-istess mod, il-KESE japprezza li jiġi rikonoxxut il-fatt li din mhijiex kwistjoni purament xjentifika jew teknika, iżda sfida li hija relatata mill-qrib mal-ambjent politiku, ekonomiku u soċjali nazzjonali, Ewropew u dinji. Il-KESE jistenna li l-Kummissjoni tippreżenta proposti u azzjonijiet li jippromovu b'mod aktar effikaċi l-preżenza tal-universitajiet Ewropej fix-xena internazzjonali u li jeliminaw kwalunkwe ostaklu li jfixkel l-iskambju tal-għarfien u l-mobbiltà tal-istudenti u tal-għalliema bejn l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla ta' pajjiżi terzi, b'mod partikolari fir-rigward tal-ksib tal-viżi u, b'mod ġenerali, tal-politika dwar l-immigrazzjoni. Il-mobbiltà tal-istudenti, l-għalliema u r-riċerkaturi hija valur miżjud għall-pajjiż ta' oriġini kif ukoll il-pajjiż ta' akkoljenza u għalhekk huwa importanti li tiġi promossa mobbiltà bilaterali b'tali mod li jiġi evitat tnaqqis fir-riżorsi umani kkwalifikati indispensabbli għall-iżvilupp tas-soċjetà. Il-KESE jissuġġerixxi l-possibbiltà li tiġi stabbilita skola Ewropea reali b'riżultat tal-kooperazzjoni li diġà tnediet minn diversi universitajiet Ewropej u li tista' tikkostitwixxi spazju ta' eċċellenza universitarja u ta' riċerka. Il-KESE jtenni r-rakkomandazzjoni tiegħu li ressaq f'opinjonijiet preċedenti li l-proċess ta' internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla jiġi akkumpanjat mill-preservazzjoni u t-tixrid tal-valuri li kkaratterizzaw l-edukazzjoni ogħla, li jiġu rikonoxxuti l-kontributi, l-assimetriji u d-diversità tal-atturi kollha kkonċernati, u li jitqies il-fatt li dan ma jikkonċernax biss l-interessi universitarji, iżda wkoll l-interessi politiċi, ekonomiċi u kulturali. Il-KESE jafferma mill-ġdid li peress li dan huwa objettiv strateġiku għandu jkollu r-riżorsi finanzjarji u umani meħtieġa li jippermettulu jikkontribwixxi għall-iżvilupp soċjali u ekonomiku u għall-benesseri tal-partijiet ikkonċernati kollha. Bħal diversi istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla, il-KESE għaldaqstant jinsab imħasseb dwar l-impatt negattiv prevedibbli li l-politiki ta' awsterità jista' jkollhom fis-settur tal-edukazzjoni. Il-KESE jħossu obbligat li jenfasizza li t-tnaqqis previst fis-settur tal-edukazzjoni jipperikola l-objettivi nnifishom li ġew stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni. Il-KESE huwa tal-fehma li l-proċess ta' internazzjonalizzazzjoni għandu jippromovi l-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla u l-intrapriżi billi joħloq sinerġiji li jistgħu jippromovu l-kapaċitajiet intraprenditorjali u kreattivi tal-istudenti u tal-għalliema u li jista' joħloq ambjent ta' innovazzjoni li s-soċjetà tal-lum il-ġurnata tant għandha bżonn. L-użu fuq skala kbira u bla ħlas ta' teknoloġiji ġodda fil-programmi internazzjonali biddel b'mod sostanzjali l-aċċess għall-għarfien u ppermetta li miljuni ta' studenti jsiru "mobbli", li mingħajru ma kienx ikollhom il-possibbiltà li jkunu ġenwinament mobbli. F'dan ir-rigward, il-KESE jwissi kontra l-isfidi tekniċi, pedagoġiċi u etiċi li l-użu tagħhom jista' jqajjem, pereżempju fir-rigward tar-rispett tal-proprjetà intellettwali tal-għalliema u tar-riċerkaturi li jfasslu lezzjonijiet jew dwar l-istabbiliment ta' żewġ tipi ta' rikonoxximenti divrenzjati u diskriminatorji bejn dawk li jwettqu eżerċizzju ta' internazzjonalizzazzjoni fiżiku u dawk li jwettquh onlajn. Il-KESE jafferma mill-ġdid il-konvinzjoni tiegħu li l-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea għandha tikkontribwixxi għall-affermazzjoni tal-valuri essenzjali tal-kultura Ewropea bħad-difiża tad-drittijiet tal-bniedem, ir-rikonoxximent tal-patrimonju kulturali tas-soċjetajiet u l-promozzjoni ta' koeżjoni soċjali msaħħa. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tipprovdi informazzjoni dettaljata b'mod regolari dwar l-eżekuzzjoni tal-impenji li ttieħdu fil-Komunikazzjoni u jqis li din il-kwistjoni għandha tagħmel parti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż fil-qafas tas-Semestru Ewropew. Fl-aħħar, il-KESE jirrakkomanda li r-riżorsi allokati għal din it-tema jiżdiedu b'mod sostanzjali matul l-eżerċizzji baġitarji li jmiss tal-UE u li għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-bżonnijiet tar-riċerka. F'soċjetà globalizzata u kompetittiva bħal dik tal-lum il-ġurnata, l-għarfien huwa għodda essenzjali għall-iżvilupp tal-bniedem fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, sew mil-lat soċjali u ekonomiku u sew mil-lat ta' benesseri. Naturalment, l-edukazzjoni ogħla għadha tiġi rikonoxxuta bħala element essenzjali għall-ħolqien u t-tixrid ta' għarfien ġdid u bħala fattur ta' innovazzjoni li jista' jikkontribwixxi għall-iżviupp tal-individwi u tas-soċjetà b'mod ġenerali. L-innovazzjoni u l-għarfien huma fatturi deċiżivi għat-tkabbir ekonomiku iżda wkoll għall-iżivlupp soċjali u l-koeżjoni tas-soċjetajiet. Naturalment, il-forom u l-mezzi ta' kif jinkiseb l-għarfien minn dejjem kienu varjati ħafna iżda llum il-ġurnata qed jieħdu xeħta għalkollox ġdida, mhux biss minħabba li numru dejjem akbar ta' ċittadini qed imorru l-iskola iżda wkoll minħabba l-użu dejjem akbar ta' teknoloġiji ġodda u din hija sfida enormi għall-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla Ewropea. L-universitajiet mhumiex biss (jew m'għandhomx biss ikunu) fil-qofol tal-politiki ta' riċerka xjentifika u ta' innovazzjoni teknoloġika, iżda wkoll fil-qofol tar-riċerka li tista' tipproduċi politiki soċjali innovattivi, tippromovi l-koeżjoni soċjali u twassal għal strateġiji intraprenditorjali aktar effikaċi, kompetittivi u sostenibbli Fl-Ewropa hemm madwar 4 000 istituzzjoni tal-edukazzjoni ogħla, aktar minn 19-il miljun student u 1,5 miljun impjegat (għalliema u impjegati oħra) li jikkooperaw u qegħdin f'kompetizzjoni mal-universitajiet ta' reġjuni u kontinenti oħra biex jipproduċu u jaqsmu l-għarfien, iżda wkoll f'perspettiva ta' innovazzjoni u ħolqien ta' valur għas-soċjetajiet li qegħdin fihom. L-edukazzjoni, u b'mod partikolari l-edukazzjoni ogħla, hija fil-qofol tal-Istrateġija Ewropa 2020 u tal-ambizzjoni li l-Ewropa jkollha ekonomija sostenibbli, intelliġenti u inklużiva. Waħda mill-kundizzjonijiet preliminari għall-ksib ta' din l-ekonomija hija t-tnedija mill-ġdid ta' politika industrijali ġenwina li tirrikonoxxi li t-taħriġ tal-kapital uman huwa assolutament essenzjali. Għal din ir-raġuni wkoll l-universitajiet ser ikunu dejjem aktar importanti. Il-kooperazzjoni internazzjonali għalhekk hija ta' importanza eċċezzjonali biex taqbad u tħarreġ talenti essenzjali ġodda għal dinja li għaddejja minn bidliet profondi. Huwa f'dan il-kuntest li tfasslet il-Komunikazzjoni "L-edukazzjoni ogħla Ewropea fid-dinja", li l-Kummissjoni indirizzat lill-Parlament, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. fir-rigward tal-kwistjonijiet ta' mobbiltà jeħtieġ li l-istrateġiji ta' internazzjonalizzazzjoni jiġu orjentati b'mod rigoruż biex jintegraw komponent importanti relatat mal-mobbiltà tal-istudenti, ir-riċerkaturi u l-persunal f'qafas ta' kwalità li jinkludi servizzi ta' orjentazzjoni u ta' għoti ta' pariri; jiġu stabbiliti programmi ta' mobbiltà bidirezzjonali mal-pajjiżi terzi; jiġi garantit rikonoxximent ġust u formali tal-kompetenzi miksuba barra mill-pajjiż għall-istudenti, ir-riċerkaturi u l-persunal li jipparteċipa fil-mobbiltà internazzjonali; fir-rigward tal-internazzjonalizzazzjoni fil-pajjiż (integrazzjoni tal-komponenti ta' natura dinjija fil-konfigurazzjoni u l-kontenut tal-kurrikuli u fil-proċess ta' tagħlim) u tal-edukazzjoni diġitali għandu jittieħed vantaġġ mill-esperjenza u l-kompetenzi internazzjonali tal-persunal tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla sabiex jitfasslu programmi u kurrikuli internazzjonali li jibbenefikaw minnhom kemm l-istudenti li jipprattikaw il-mobbiltà kif ukoll dawk li ma jagħmlux użu minn din il-possibbiltà; għandha tiġi offruta lill-istudenti, lir-riċerkaturi u lill-għalliema l-possibbiltà li jwessgħu l-kompetenzi lingwistiċi tagħhom, b'mod partikolari billi jiġu proposti kurrikuli ta' tagħlim tal-lingwa lokali u billi jiġu massimizzati l-vantaġġi tad-diversità lingwistika Ewropea; għandha tiġi promossa l-kollaborazzjoni internazzjonali permezz tal-ICT u riżorsi edukattivi b'aċċess ħieles; fir-rigward tas-sħubijiet, jeħtieġ li tissaħħaħ il-kapaċità tal-edukazzjoni ogħla u tar-riċerka billi jiġu identifikati l-isfidi li jeżistu fil-livell dinji u billi jiġu stabbiliti sħubijiet u alleanzi internazzjonali bbażati fuq l-innovazzjoni; għandhom jingħelbu l-ostakli li jfixklu r-rikonoxximent tal-lawrji konġunti u doppji; għandhom jiġu proposti kurrikuli innovattivi li jistimolaw l-ispirtu intraprenditorjali billi jinkludu l-possibbiltà ta' taħriġ internazzjonali ma' intraprendituri fl-UE u f'pajjiżi terzi; għandha tinżamm koerenza b'saħħitha bejn l-istrateġiji ta' internazzjonalizzazzjoni u l-politiki ta' kooperazzjoni għall-iżvilupp li tnedew mill-Unjoni Ewropea. Bir-raġun il-Kummissjoni tinnota li l-globalizzazzjoni u l-evoluzzjoni teknoloġika wasslu għall-ħolqien ta' atturi ġodda fir-rigward tal-edukazzjoni ogħla, bħall-pajjiżi emerġenti bħaċ-Ċina, l-Indja u l-Brażil fost l-oħrajn. Bl-istess mod, il-Kummissjoni tenfasizza r-riżultati li nkisbu minn diversi inizjattivi (il-proċess ta' Bolonja, il-programmi bħall-Erasmus, Tempus, Erasmus Mundus u Marie Curie, u ċerti strumenti ta' trasparenza bħas-Sistema Ewropea għall-Akkumulazzjoni u t-Trasferiment ta' Kreditu (ECTS) u l-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki (QEK)) li diġà tnedew bil-għan li s-sistemi tal-edukazzjoni ogħla tal-pajjiżi tal-UE jiksbu livell għoli ta' internazzjonalizzazzjoni fil-livell intra-Ewropew. Il-KESE jiddispjaċih li l-Komunikazzjoni kkonċernata fil-fatt ma tipprovdi xejn ġdid fir-rigward tal-istrateġija tal-internazzjonalizzazzjoni li diversi istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla tal-UE ilhom diversi snin isegwu. Madankollu, il-KESE jilqa' b'mod favorevoli u jappoġġja l-fatt li l-Kummissjoni, permezz ta' din il-Komunikazzjoni, tistabbilixxi sinteżi li tirrikonoxxi l-importanza ta' strateġija globali tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea u tħeġġeġ lill-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla biex tkompli u ssaħħaħ din l-istrateġija. Din il-kooperazzjoni tista' tissaħħaħ ukoll permezz ta' koordinazzjoni msaħħa u ta' kwalità mtejba bejn l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla tad-diversi pajjiżi Ewropej li jinsabu fid-dinja kollha. Il-ħolqien ta' skola ġenwinament Ewropea b'riżultat ta' din il-kooperazzjoni tista' tkun pass importanti fl-affermazzjoni tal-Unjoni bħala żona ta' eċċellenzza. F'din l-istrateġija ta' internazzjonalizzjoni, jeħtieġ li jiġu rikonoxxuti d-diversità ġeografika u l-varjetà tal-approċċi possibbli kif ukoll l-isfidi politiċi, ekonomiċi u akkademiċi. Fir-rigward tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla, jeħtieġ li jiġu kkunsidrati wkoll l-interessi ta' fakultà, jew saħansitra ta' dipartiment speċifiku, jekk din tkun ta' servizz għall-istrateġija tagħha ta' riċerka u innovazzjoni. Barra minn hekk, fid-dawl tal-każ reċenti fejn ridna li tiġi stabbilita ġerarkija bejn ix-xjenzi, jeħtieġ li tiġi evitata l-marġinalizzazzjoni tax-xjenzi soċjali u umani u li jiġu kkunsidrati bħala sekondarji meta mqabbla ma' oqsma oħra ta' għarfien. Jeħtieġ ukoll li jiġu kkunsidrati l-interessi tal-istudenti, tal-għalliema u tar-riċerkaturi jekk irridu niksbu viżjoni olistika tal-internazzjonalizzazzjoni. F'dan is-sens, huwa kruċjali li jingħelbu l-ostakli differenti li jfixklu t-twettiq effettiv tal-mobbiltà, u għal din ir-raġuni hemm bżonn li tingħata attenzjoni partikolari lir-rikonoxximent u l-valorizzazzjoni tal-kompetenzi miksuba fil-qasam tar-riċerka, it-tagħlim u t-taħriġ. F'dan ir-rigward, jeħtieġ li tissaħħaħ l-implimentazzjoni ta' ftehimiet bilaterali dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki u tal-lawrji u li jiġu analizzati u inklużi l-klawżoli relatati ma' dan il-kwistjonijiet fid-diversi ftehimiet ta' skambju kulturali u edukattiv li jiġu stabbiliti fil-pajjiżi terzi u l-universitajiet tagħhom. Dawn il-ftehimiet għandhom ikunu soġġetti għal valutazzjonijiet regolari bl-involviment tad-dinja akkademika. Barra minn hekk, jeħtieġ li tiġi rikonoxxuta l-eżistenza ta' asimmetrija bejn is-sistemi edukattivi tal-pajjiżi ta' akkoljenza u l-pajjiżi tal-oriġini sabiex jinstabu l-aħjar soluzzjonijiet, bl-istess mod huwa fundamentali li jiġu rikonoxxuti l-kontributi li saru fuq il-livell xjentifiku u l-valuri soċjokulturali tal-iskambji tal-għalliema u r-riċerkaturi li s-soċjetajiet ikkonċernati kollha għandhom jikkunsidraw bħala arrikkiment fl-usa' sens tal-kelma. Il-KESE japprezza għaldaqstant ir-referenza li ssir għar-responsabbiltajiet kondiviżi bejn il-Kummissjoni, il-Kunsill, l-Istati Membri, is-settur edukattiv u l-pajjiżi u l-universitajiet ekstrakomunitarji parteċipanti. Il-koerenza tal-istrateġiji Ewropej, nazzjonali, tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla, tal-intrapriżi u ta' setturi oħra tas-soċjetà fir-rigward tal-internazzjonalizzazzjoni tal-interessi tagħhom hija ta' importanza fundamentali għas-suċċess globali tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla. F'dan ir-rigward, il-fatt li minn azzjoni internazzjonali settorjali mmorru lejn strateġija istituzzjonali tal-internazzjonalizzazzjoni huwa pass li ta' min iwettqu u li għandu jitħeġġeġ. L-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla għandha tkun marbuta ma' riċerka ta' kwalità li tippromovi l-ġid komuni u l-iżvilupp soċjali u ekonomiku. Tirrikjedi wkoll il-parteċipazzjoni tal-għalliema u r-riċerkatur permezz ta' strutturi magħżula b'mod demokratiku fl-istituzzjonijiet kollha tal-edukazzjoni ogħla u fiċ-ċentri ta' riċerka Ewropej u ekstra-Ewropej, kif ukoll ta' parteċipanti oħra (assoċjazzjonijiet tal-istudenti, intrapriżi u assoċjazzjonijiet tal-intrapriżi, l-awtoritajiet pubbliċi lokali u/jew reġjonali, eċċ.). Fl-aħħar, il-KESE ifakkar li fl-opinjoni tiegħu l-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea għandha tikkontribwixxi għall-affermazzjoni tal-valuri essenzjali tal-kultura Ewropea bħad-difiża tad-drittijiet tal-bniedem, il-valorizzazzjoni tal-patrimonju kulturali tas-soċjetajiet u l-promozzjoni ta' koeżjoni soċjali msaħħa. Il-KESE jinnota li l-prinċipju tas-sussidjarjetà (ir-responsabbiltà nazzjonali) jiġi rikonoxxut fil-Komunikazzjoni, mingħajr ma tiġi injorata l-importanza tal-kontribut tal-UE, b'mod partikolari fir-rigward tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea. Wieħed mill-istrumenti li għandha l-UE huwa li, fid-definizzjoni tal-prijoritajiet għall-finanzjament ta' proġetti, jiġi previst appoġġ speċifiku u li tiġi kkompletata l-ħidma li l-aġenziji nazzjonali tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla jwettqu fid-diversi pajjiżi Ewropej, kif ukoll li jitħeġġeġ il-ħolqien ta' korpi fil-pajjiżi ta' dan it-tip fejn dawn ma jeżistux. Fil-fehma tal-KESE, it-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn dawn l-aġenziji jista' jistimola b'mod siewi t-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn l-universitajiet Ewropej. Fir-rigward tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla Ewropea u biex jiġi attirat it-talent żagħżugħ minn pajjiżi terzi, wieħed mill-aktar aspetti importanti huwa dak tal-politiki ta' immigrazzjoni u l-għoti ta' viżi lill-istudenti u l-għalliema li jiġu minn barra. Il-KESE jitlob li jingħelbu l-ostakli li ġew identifikati minn żmien ilu u li minħabba fihom l-Ewropa mhijiex id-destinazzjoni magħżula minn bosta studenti, professuri u riċerkaturi. Il-KESE dejjem appoġġa l-idea li l-mobbiltà tal-istudenti, l-għalliema u r-riċerkaturi tikkostitwixxi valur miżjud għall-pajjiż tal-oriġini u għal dak ta' akkoljenza. Għaldaqstant, jeħtieġ li tiġi promossa mobbiltà bidirezzjonali sabiex jiġi evitat tnaqqis tar-riżorsi umani kwalifikati indispensabbli għall-iżvilupp tas-soċjetajiet. Barra minn hekk, huwa aktar importanti li jiġu analizzati r-riżultati tal-mobbiltà tal-istudenti, tal-għalliema u tar-riċerkaturi milli tiġi stabbilita l-kompatibbiltà. Il-biċċa l-kbira tal-investiment għaldaqstant għandha tiġi allokata essenzjalment lill-programmi ta' kooperazzjoni, b'mod li jkunu jistgħu jiġu integrati l-boroż ta' mobbiltà u jkunu jistgħu jitwaqqfu netwerks b'valur għoli ta' ħolqien. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-ħtieġa li tissaħħaħ il-parteċipazzjoni tan-nisa, b'mod partikolari fir-rigward tal-mobbiltà tar-riċerkatur peress li n-numru tar-riċerkaturi li jokkupaw funzjonijiet universitarji ta' livell għoli bħala individwi inkarigati minn istituzzjonijiet xjentifiċi u ta' universitajiet għadu baxx wisq minkejja ż-żieda reġistrata matul dawn l-aħħar snin. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għall-importanza tal-pajjiżi emerġenti fil-globalizzazzjoni u l-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla. Għalkemm il-KESE jqis huwa wkoll li dawn l-atturi ġodda tax-xena internazzjonali għandhom jiġu kkunsidrati kif xieraq, jenfasizza wkoll il-ħtieġa li tingħata attenzjoni kostanti lill-"kompetituri" ġodda li jistgħu jfeġġu jew lill-pajjiżi oħra jew żoni ġeografiċi oħra li magħhom ċerti pajjiżi tal-Ewropa ilhom is-snin iħaddnu relazzjonijiet privileġġjati għal diversi raġunijiet. Il-KESE jinnota li l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ftit li xejn tirreferi għall-kooperazzjoni neċessarja bejn l-universitajiet u d-dinja intraprenditorjali, liema kooperazzjoni għandha tirrispetta l-awtonomija u l-mod ta' funzjonament ta' kull wieħed minn dawn is-setturi, iżda li tista' tagħti kontribut importanti għall-innovazzjoni u l-iżvilupp ekonomiku u soċjali. Fil-fatt, fil-livell internazzjonali jeħtieġ ukoll li titħeġġeġ il-kollaborazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla u l-intrapriżi. Jeħtieġ li fl-attivitajiet internazzjonali tagħhom l-universitajiet japplikaw ir-riżultati tar-riċerka, li jħeġġu l-innovazzjoni fl-attivitajiet pedagoġiċi tagħhom u jippromovu l-kapaċitajiet kreattivi u innovattivi tal-istudenti u l-għalliema tagħhom. Madankollu, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għar-riskju li r-riċerka fundamentali tkun soġġetta għal applikazzjonijiet immedjati tax-xjenza. Il-KESE japprezza li jiġi rikonoxxut il-fatt li din mhijiex kwistjoni purament xjentifika jew teknika, iżda sfida li hija relatata mill-qrib mal-ambjent politiku nazzjonali u Ewropew. Għaldaqstant, jesprimi t-tħassib serju tiegħu fir-rigward tas-sitwazzjoni baġitarja li għaddejjin minnha diversi pajjiżi Ewropej, b'mod partikolari dawk li bħalissa huma s-suġġett ta' intervent tal-UE u tal-FMI, li huwa sinonimu ta' tnaqqis kbir fil-baġit tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla li jista' jkollu effett negattiv fuq l-intenzjonijiet iddikjarati fil-Komunikazzjoni. Fil-prattika, il-forza tal-attrattiva tal-universitajiet Ewropej hija bbażata essenzjalment fuq il-kwalità u l-eċċellenza tal-lawrji tagħhom. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jkun hemm data statistika Ewropea affidabbli u komparabbli sabiex jiġi stabbilit djalogu fuq bażi soda mal-interlokuturi ekstrakomunitarji u jiġu stabbiliti alleanzi ġenwini bbażati fuq l-għarfien. Fir-rigward tas-segwitu tas-sitwazzjoni tal-edukazzjoni ogħla u l-internazzjonalizzazzjoni tagħha, il-KESE jqis li din il-kwistjoni għandha tiġi inkluża fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi skont il-pajjiżi stabbiliti fil-qafas tas-Semestru Ewropew. Kif jiġi enfasizzat fil-Komunikazzjoni, l-użu ta' teknoloġiji ġodda fil-programmi internazzjonali jista' jagħmel "mobbli" lil miljuni ta' studenti li m'għandhomx il-possibbiltà li jkunu mobbli fil-prattika. Fil-fatt, id-disponibbiltà kbira ta' lezzjonijiet bla ħlas permezz tal-internet tbiddel b'mod sostanzjali l-aċċess għall-għarfien, u toħloq opportunitajiet ġodda kif ukoll sfidi pedagoġiċi u metodoloġiċi ġodda. F'dan ir-rigward, il-KESE jwissi kontra l-kwistjonijiet tekniċi u etiċi li l-użu tagħhom jista' jqajjem, pereżempju fir-rigward tar-rispett tal-proprjetà intellettwali tal-għalliema u tar-riċerkaturi li jfasslu lezzjonijiet jew dwar l-istabbiliment ta' żewġ tipi ta' rikonoxximent divrenzjati u diskriminatorji bejn dawk li jwettqu eżerċizzju ta' internazzjonalizzazzjoni fiżika u dawk li jwettquh onlajn. Il-KESE jilqa' b'mod favorevoli li l-grupp ta' livell għoli dwar il-modernizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla jirrikonoxxi li diversità kulturali, ekonomika u soċjali akbar fost l-istudenti turi l-bżonn ta' taħriġ pedagoġiku speċifiku. Bl-istess mod kif l-Ewropa ddefinixxiet l-objettiv kwantitattiv li 40 % taż-żgħażagħ Ewropej fl-2020 ikollhom lawrja tal-edukazzjoni ogħla, jeħtieġ li sa din id-data kull għalliem tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla jkun professjonist kapaċi jiggarantixxi l-kwalità tas-suġġetti mgħallma u tal-lawrji mogħtija. Il-finanzjament previst mill-Kummissjoni għall-istrateġija tal-internazzjonalizzazzjoni tal-edukazzjoni ogħla fil-qafas baġitarju 2014-2020 huwa ta' EUR 3 biljun (minn pakkett globali ta' EUR 16-il biljun previsti għall-programmi rilevanti tal-Erasmus+). Bis-saħħa ta' dan il-finanzjament, il-Kummissjoni timpenja lilha nnifisha li tiżgura l-mobbiltà ta' 135 000 student u membru tal-persunal fil-qasam tal-edukazzjoni, ta' 15 000-il riċerkatur u ta' 60 000 parteċipant fil-programmi tal-masters jew tad-dottorat ta' livell għoli. Il-KESE jispera li jirċievi informazzjoni dettaljata b'mod regolari dwar l-edukazzjoni ta' dan l-impenn u jirrakkomanda li r-riżorsi allokati għal dan il-għan jiżdiedu fil-futur. Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Nhar it-8 ta' Lulju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-7 ta' Jannar 2014. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2013 (seduta tal-21 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'155 vot favur, l-ebda vot kontra u 4 astensjonijiet. Din il-Komunikazzjoni Konsultattiva tagħmel parti minn dibattitu usa' dwar kif l-UE tista' żżomm il-provvisti ta' materja prima kritika b'mod kosteffettiv u tajjeb għall-ambjent kemm għall-manifattura kif ukoll għas-sostenn tal-ħajja tal-annimali u tal-bniedem f'dinja globalizzata popolata u kompetittiva. Din tipprovdi sommarju infurmat tajjeb, bilanċjat u suffiċjenti dwar is-sitwazzjoni li tapplika għall-importazzjoni u l-użu ta' prodotti b'bażi ta' fosfru, għall-produzzjoni ta' prodotti tal-ikel u applikazzjonijiet essenzjali oħra. Il-Kummissjoni tistaqsi 11-il mistoqsija li għalihom il-KESE jagħti tweġibiet u rakkomandazzjonijiet speċifiċi. Il-KESE jinnota l-kontribut li qed isir mill-Pjattaforma Ewropea għall-Fosfru Sostenibbli (PESF) u li mistenni jirriżulta mill-ħidma tas-Sħubija Ewropea għal Innovazzjoni (EIP) dwar il-produttività u s-sostenibbiltà agrikola. Il-KESE japprova dawn l-inizjattivi u għandu fiduċja li ser isir użu tajjeb mill-ħidma tagħhom. Il-KESE jfaħħar dan l-approċċ li, hekk kif tinnota l-Kummissjoni, mhuwiex neċessarjament immirat biex jipproduċi leġislazzjoni speċifika. Jaf ikun aktar adegwat li jiġu mistoqsija l-mistoqsijiet it-tajba u li jkun żgurat li d-data t-tajba hija disponibbli sabiex oħrajn ikunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet aktar informati. Għandhom jiġu identifikati l-aqwa prattiki u jiġu komunikati b'mod tajjeb sabiex oħrajn ikunu jistgħu jsegwuhom. Dan jaf ikun jeħtieġ appoġġ tas-suq fuq medda qasira ta' żmien għal teknoloġiji ġodda u, fejn ikun meħtieġ, appoġġ regolatorju fuq medda itwal ta' żmien għal bidliet li hemm qbil dwarhom li huma essenzjali. X'aktarx il-miri għall-ġestjoni u r-riċiklaġġ tal-fosfru ikunu utli; l-implimentazzjoni fil-livell nazzjonali għandha titħalla f'idejn dawk ikkonċernati aktar mill-qrib. Il-fosfru huwa element essenzjali għall-ħajja. Dan jista' jiġi riċiklat indefinittivament iżda ma jistax jiġi sostitwit. Huwa mifrux sew fil-qoxra tad-dinja, iżda riżervi operabbli ta' blat fosfat jinsabu biss fi ftit pajjiżi, u kollha ħlief wieħed minn dawn (il-Finlandja) jinsabu barra mill-UE. Il-prodotti ta' skart inklużi l-bijosolidi mill-pjanti, l-annimali u l-bnedmin kollha fihom il-fosfru; dawn jiġu riċiklati għall-użu tal-art fi gradi differenti bħala għajnuna għar-rimi ta' skart u bħala nutriment għall-uċuħ tar-raba'. Xi żoni jkollhom iżżejjed u dan huwa meqjus bħala problema li twassal għal deterjorament fil-kwalità tal-ilma u l-ewtrofikazzjoni (it-tkabbir ta' veġetazzjoni minħabba eċċess ta' nutrijenti), oħrajn għandhom defiċit u ma jistgħux jiksbu livelli għolja ta' uċuh tar-raba'. Il-konċentrazzjonijiet tal-persuni u l-annimali li qed jinbidlu jaggravaw dawn id-diffikultajiet. Il-problemi u l-opportunitajiet li jirriżultaw minn dan t'hawn fuq ingħataw ftit attenzjoni fl-ewwel 50 snin ta' użu ta' blat fosfat. Il-provvisti dehru adegwati, il-prezzijiet baqgħu stabbli u baxxi u żdiedu sew l-għelejjel mill-uċuħ tar-raba' u l-annimali. Iċ-Ċina, meta rat nuqqas domestiku potenzjali, imponiet taxxa fuq l-esportazzjonijiet; il-prezzijiet dinjija żdiedu b'mod drammatiku; intlaqtu l-prezzijiet tal-ikel; il-possibbiltà tal-"punt massimu tal-fosfru" diġà ġiet diskussa. Sentejn wara ġew eżaminati mill-ġdid ir-riżervi dinjija u dawn żdiedu għaxar darbiet iżjed. Il-problema kienet donnha għebet, minkejja li ssaħħew id-dubji dwar il-qagħda veru tal-affarijiet Kienet x'kienet is-sitwazzjoni, kien wasal iż-żmien li nibdew nistaqsu mistoqsijiet serji. Il-blat tal-fosfati huwa s-sors ewlieni tal-fosfru sabiex jiżdiedu l-għelejjel mill-uċuħ tar-raba' u t-tkabbir tal-annimali, u b'hekk jiġu sostnuti popolazzjonijiet dejjem ikbar. Ir-riżervi li nafu bihom huma konċentrati fi ftit pajjiżi. Dawk biss li għandhom sew aktar milli jeħtieġu huma dawk li x'aktarx jesportaw. Huwa meqjus li parti żgħira biss (16 %) tat-tunnellaġġ estratt huwa kkummerċjalizzat (Rosemarin & Jensen, Konferenza Ewropea dwar il-Fosfru Sostenibbli, Marzu 2013). Ħafna mill-pajjiżi fornituri huma meqjusa bħala politikament vulnerabbli. Is-suq la huwa trasparenti kollu kemm hu u lanqas mhu qed jiffunzjona perfettament. L-UE mhijiex awtosuffiċjenti u tilfet l-impjiegi meta l-produzzjoni ta' prodotti lesti (fertilizzanti u kimiki b'bażi ta' fosfru) iċċaqilqet lejn il-pajjiżi fornituri. Dan jista' jiġi indirizzat biss fuq bażi globali; jekk pajjiż b'domanda għolja, li huwa popolat sew u/jew għani, iqis lilu nnifsu fil-periklu fir-rigward tal-provvista ta' materja prima, inkluż l-ikel, mela l-pajjiżi jew ir-reġjuni kollha li jiddependu fuq l-importazzjonijiet qed jitpoġġew fil-periklu. Dan japplika wkoll għall-oġġetti manifatturati mill-materja prima. Kwalunkwe studju għandu jqis dan kollu, b'mod partikolari fejn inbidlu t-tendenzi tal-manifattura u d-domanda primarja issa tinsab barra mill-UE. It-tweġiba għall-ewwel mistoqsija hija, ċarament, "iva". L-isfida hija li jinsabu modi kosteffettivi sabiex tiżdied l-awtosuffiċjenza. L-iżviluppi ta' wara ż-żieda qawwija fil-prezzijiet b'700 % fl-2008 kienu importanti ħafna. Minkejja li minn dak iż-żmien 'l hawn il-prezzijiet naqsu, is-sensibilizzazzjoni dwar ir-riskji kontinwi għenet biex jiġi stimolat investiment tul il-katina tal-provvista. Is-sensibilizzazzjoni dwar l-impatti ambjentali fil-fażijiet kollha tal-katina tal-provvista, u l-fehim dwar kif dawn jistgħu jiġu minimizzati b'mod kosteffettiv, huma importanti bl-istess mod. Ser ikun vitali l-appoġġ tal-Kummissjoni għar-riċerka u l-involviment tal-gruppi tal-partijiet interessati permezz tas-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni (EIP) u l-Pjattaforma Ewropea għall-Fosfru Sostenibbli (PEFS). 75 % tar-riżervi li nafu bihom jinsabu fil-Marokk u s-Saħara tal-Punent (Rosemarin & Jensen, Konferenza Ewropea dwar il-Fosfru Sostenibbli, Marzu 2013). L-esportazzjonijiet mill-Marokk jiddominaw il-kummerċ dinji. Pajjiżi oħra li jfornixxu lill-UE jinkludu t-Tuneżija u s-Sirja. Ir-Russja hija fornitur kbir tal-blat u prodotti finali. Il-Ġordan u l-Eġittu jesportaw kwantitajiet kbar. L-inċentivi sabiex jissaħħu t-trattati tal-viċinat u trattati bilaterali oħra huma ovvji. Il-KESE jappoġġja lill-Kummissjoni fl-użu ta' data attwali, ta' wara l-2010, dwar il-provvista – u, f'termini wesgħin, dwar id-domanda – iżda kollhox għandu jitqies bħala "indikattiv" iktar milli "preċiż". Skont il-KESE, minħabba li r-riżervi li nafu bihom jirrappreżentaw inqas minn 1 ppm tat-total tal-fosfru fil-qoxra tad-dinja, mhux daqshekk probabbli li r-riżervi aggregati u li jistgħu jiġu sfruttati ġew skoperti kollha – u inqas probabbli li t-tekniki ta' estrazzjoni u rkupru mhux ser ikomplu jitjiebu. Id-domana tista' tonqos bit-tkomplija tat-tneħħija mid-deterġenti u b'użu aktar effiċjenti fil-fertilizzanti jew b'bidla lejn dieti li fihom inqas laħam jew billi jiġu stabbilizzati l-popolazzjonijiet. Minħabba d-diversi varjabbiltajiet u inċertezzi dwar ir-riżervi attwali, huwa diffiċli li wieħed iqis li l-"kurva Hubbert" u t-tbassir tal-"punt massimu tal-fosfru" jistgħu jkun għodod possibbli ta' għajnuna għat-tbassir fuq medda qasira ta' żmien. Il-KESE jappoġġja l-kooperazzjoni teknika u finanzjarja mal-pajjiżi fornituri sabiex jiġu identifikati riżervi ġodda, jitnaqqsu l-impatti ambjentali tal-attivitajiet fil-minjieri, id-distribuzzjoni u l-ipproċessar, tinbenda l-infrastruttura meħtieġa inklużi l-ferroviji u l-portijiet, u jiżdied il-livell tal-ipproċessar lokali għal prodotti fertilizzanti b'valur miżjud ogħla. Madankollu dan ma jaffettwax l-għanijiet primarji tal-politika tal-UE dwar il-fosfru – li tiżdied l-awtosuffiċjenza ġewwa l-UE u jitnaqqsu l-effetti ta' użu żejjed. Data mtejba dwar il-flussi ġewwa l-UE, b'mod partikolari fi Stati Membri fejn qed tiżdied id-domanda, ser tkun kritika għal prattiki u politiki kosteffettivi li qed jiżviluppaw. Il-progress lejn is-sigurtà alimentari sostenibbli ser tiddependi fuq dan. Id-data mid-dinja kollha, speċjalment dwar ir-riżervi, toħroġ mill-Istħarriġ Ġeoloġiku tal-Istati Uniti b'kontribut mill-International Fertilizer Development Center u minn organizzazzjonijiet oħra bħalma huwa l-Joint Ore Resources Committee Awstraljan. Minħabba l-avvenimenti ta' dawn l-aħħar snin, wieħed jista' biss jittama li dawn itejbu l-prestazzjoni tagħhom. L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU għandha interess qawwi fil-ksib ta' data affidabbli; l-UE tista' tiffoka l-isforzi tagħha hawnhekk, inklużi l-isforzi sabiex tonqos id-domanda fil-pajjiżi b'konsum għoli, essenzjalment fl-Ażja, u li tappoġġja l-valutazzjoni mill-ġdid tar-riżervi fil-pajjiżi fornituri kollha. Huma essenzjali wkoll data mtejba dwar il-flussi tad-domanda u l-opportunitajiet sabiex jiġu ottimizzati kemm il-provvista kif ukoll id-domanda fl-Ewropa; il-PEFS tipprovdi l-aktar rotta ovvja. Il-kontribut infurmat u aġġornat mill-partijiet interessati affettwati kollha, inkluża l-Ferilisers Europe, ikompli jibqa' kritiku. Id-depożitit tal-fosfati jinkludu kwantitajiet li jvarjaw ta' traċċi ta' metall, inklużi l-kadmju, l-uranju u l-kromju. Dawn jistgħu jitneħħew għall-użu fl-ikel u dak tekniku, iżda l-proċessi huma għalja u jiġġeneraw skart. Depożiti sedimentarji komuni jinkludu 25-150 mg Cd/kg P205. Depożiti iġnej (fir-Russja, il-Finlandja u l-Afrika t'isfel) għandhom madwar 10 mg Cd/kg P205. L-importazzjonijiet tal-UE huma tipikament baxxi fil-kadmju, iżda l-użu fit-tul jista' jwassal żieda ta' dan fil-ħamrija, il-pjanti u l-annimali u għaldaqstant jista' jikkostitwixxi riskju għas-saħħa tal-bniedem. Id-dekadmjazzjoni żżid l-ispejjeż għall-bdiewa fl-UE, u tnaqqas il-kompetittività ma' prodotti tar-raba' importati fejn ma japplikawx dawn ir-restrizzjonijiet. Il-fosfat mill-iskart tal-annimali u tal-bniedem huma baxx fil-kadmju iżda jista' jkun kontaminat f'diversi modi. Id-determinazzjoni ta' livelli siguri għall-kontaminanti kollha hija għaldaqstant kritika. Għalhekk il-KESE tħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex din tkompli u tlesti l-istudji pendenti kollha, twettaq valutazzjonijiet ġodda dwar ir-riskju fejn dawn huma meħtieġa, u tagħmel rakkomandazzjonijiet adegwati, b'mod partikolari dwar it-teknoloġiji ta' dekadmjazzjoni disponibbli, l-ispejjeż u l-applikabbiltà għal rotot ta' produzzjoni differenti. Il-KESE jagħraf li l-prattiki tal-biedja ta' spiss huma lokalizzati u jistgħu ma jidhrux preċiżi. Il-parir tekniku u l-aqwa prattiki jkomplu jevolvu, iżda dawn mhux dejjem jiġu komunikati tajjeb. Fin-nuqqas ta' inċentivi finanzjarji b'saħħithom it-tendenza hi li l-bidla sseħħ bil-mod. Il-bejgħ u l-użu tal-fertilizzanti N, P u K mħalltin ma jqisux il-ħtiġijiet li jistgħu jvarjaw minn għalqa għall-oħra. Bħal f'oqsma oħra, it-tagħlim tul il-ħajja huwa essenzjali. Il-bidla lejn "agrikoltura ta' preċiżjoni", b'aktar attenzjoni għall-ħtiġijiet lokali, id-disponibbiltajiet u t-tendenzi ta' rilaxx, sabiex jiġu inklużi kemm il-fertilizzanti naturali kif ukoll dawk sintetiċi, issa saret essenzjali, u jenħtieġu inċentivi sabiex titħeġġeġ il-bidla. Id-DĠs tal-UE responsabbli għar-Riċerka u l-Agrikoltura ser ikollhom rwoli prinċipali f'dan il-proċess. Il-fosfru huwa element mhux radjuattiv stabbli, u għaldaqstant jista' jiġi riċiklat u użat b'mod indefinit. Ma jeżistix b'mod sinifikanti fl-atmosfera iżda jista' jintilef permezz ta' erożjoni tal-ħamrija jew trasferiment tal-ilma, u ġeneralment il-ħajja tiegħu tispiċċa f'qiegħ il-baħar. Qed jiġi investigat l-irkupru mis-sistemi tal-ilmijiet interni bħala pass lejn il-purifikazzjoni; jeħtieġ li l-irkupru għall-użu mill-ġdid jingħata aktar attenzjoni. L-użu sostenibbli jirrikjedi analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja (LCA) mill-"minjieri" sal-"farm" sal-"furketta" u sal-"baħar". L-estrazzjoni minerali teħtieġ ammonti kbar ta' enerġija u ilma, ta' spiss f'żoni li għandhom skarsezza fit-tnejn. It-trasport u l-ipproċessar jeħtieġu l-idrokarburi u jiġġeneraw gassijiet b'effett ta' serra. Attwalment, l-ammont ta' skart huwa kbir; madwar 15 % biss ta' fosfru mill-minjieri jasal fl-ikel li nieklu (Rosemarin & Jensen, Konferenza Ewropea dwar il-Fosfru Sostenibbli, Marzu 2013 jgħidu li kontribut ta' 20-25 % mill-PEFS ifisser biss 15 %). Madankollu, dan l-użu huwa essenzjali għal kwalunkwe tip ta' ħajja. Il-proċess jista' jiġi ottimizzat iżda mhux sostitwit. L-użu mhux għall-ikel huwa differenti. Id-deterġenti domestiċi jistgħu jsiru mingħajr fosfati u l-użu naqas sew. Il-bidla tal-uċuħ tar-raba' għall-bijokarburanti toħloq theddida ħafna ikbar. L-ispejjeż tal-enerġija u l-benefiċċji fil-fażijiet kollha għandhom jiġu kwantifikati aħjar. Il-KESE eżamina uħud mill-impatti soċjali u ekonomiċi; issa tenħtieġ LCA kompluta li tinkludi l-użu tal-fosfru kif ukoll għandhom jiġu adattati l-politiki fejn meħtieġ. Fil-każijiet kollha, għandhom isiru sforzi sabiex jitnaqqas il-konsum tal-fosfru primarju (kontributi ġodda, li jirrikjedu importazzjonijiet lejn l-UE) u jiżdied l-użu mill-ġdid tal-materjali organiċi (ikel, skart ipproċessat u komposti) u r-riċiklaġġ sigur tal-materjali rikki fil-fosfru li attwalment jitqiesu bħala "skart" (eskrementi tal-annimali u tal-bniedem, skart tal-ilma u ħama tad-dranaġġ). Għandhom jiġu żviluppati użi għal prodotti sekondarji prodotti waqt l-ipproċessar. Jeħtieġ li jiġu identifikati r-rotot adegwati sabiex jinkiseb t'hawn fuq u biex jiġu edukati r-regolaturi, il-fornituri, il-bdiewa, il-bejjiegħa bl-imnut u x-xerrejja tagħhom biex jadottaw il-prodotti u l-prattiki l-ġodda mixtieqa. Il-ħidma għaddejja sabiex jiġu identifikati soluzzjonijiet kummerċjalment vijabbli. Il-PEFS u korpi oħra qed jaħdmu mill-qrib mal-Kummissjoni sabiex dawn jagħtu l-frott. Il-Kummissjoni u istituzzjonijiet, aġenziji u korpi ta' konsulenza oħra tal-UE għandhom ikomplu jidentifikaw il-leġislazzjoni li tirrikjedi jew reviżjoni jew implimentazzjoni aħjar fid-dawl tal-esperjenza jew tal-ħtiġijiet esterni li qed jinbidlu. Għadnu jiġi – u qed jiġi – ikunsidrat mill-ġdid l-approċċ kollu lejn l-"iskart". Kif ġie notat fil-Komunikazzjoni, l-approċċ attwali huwa fframmentat u ma jgħinx anzi jfixkel ir-riżultati mixtieq tal-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ. Il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ ir-riċerka fejn jistgħu jinkisbu riżultati mixtieqa, iżda l-inċentivi kummerċjali mmexxija mis-suq mhumiex ċari (eż. minħabba d-disponibbiltà kontinwa ta' fosfru primarju bi prezz relattivament baxx) jew fejn jista' jkun hemm kunflitti ta' interess mhux riżolti (eż. fir-rigward tal-istandards ta' kwalità għal fertilizzanti ta' fosfat riċiklat kontra fertilizzanti ta' fosfat verġni) jew fejn il-prattiki nazzjonali fi ħdan l-UE ivarjaw ħafna (eż. fir-rigward tal-użu ta' fosfat u tendenzi fil-konsum attwali) jew fejn ma jistgħux jinkisbu faċilment sinerġiji ovvji (eż. fir-rigward tat-trasferiment ta' skart tal-annimali u skart ieħor rikk fil-fosfat minn Stati Membri li għandhom fosfat żejjed għal dawk li għandhom in-nieqes). Għandhom jiġu rikonoxxuti wkoll il-ħtieġa għal komunikazzjoni mtejba fost is-setturi involuti, il-leġislazzjoni differenti li tapplika, u r-responsabbiltajiet maqsuma, u kultant konfliġġenti, fi ħdan il-Kummissjoni u korpi regolatorji oħra. Hawnhekk, ir-risposta hija "le". Hemm ħtieġa ċara għal informazzjoni awtorevoli u inqas frammentata u aktar kompleta dwar kontaminanti oħra u s-sorsi u l-użu tagħhom fl-ikel, inklużi metalli tqal (u eħfef), mediċina u metaboliti, patoġeni, nutrijenti assoċjati, disponibbiltà, tendenzi ta' rilaxx, effiċjenza agronomika ġenerali, teknoloġiji ta' riċiklaġġ, impatti ambjentali, eċċ. Id-data mill-istatistika, jekk din tkun disponibbli, tkun punt tat-tluq tajjeb. L-edukazzjoni, is-sjieda u l-aċċettazzjoni tal-bidla huma essenzjali. Is-sħubija bejn il-Kummissjoni u korpi bħall-PEFS tidher bħala l-aktar rotta probabbli biex jinkiseb dan. Tniedu 5 EIPs fi ħdan il-qafas tal-Ewropa 2020. 3 minn dawn, dwar il-produttività agrikola, l-ilma u l-materja prima, ser ikollhom impatt fuq is-settur tal-biedja inġenerali u l-fosfru b'mod partikolari – kif ukoll, iżda fuq skala iżgħar, iż-2 EIPs l-oħra dwar il-bliet intelliġenti u t-tixjieħ attiv u f'saħħtu. Bħala problema ġdida li għandha tiġi riżolta, l-approċċ għall-fosfru jista' jkun ta' mudell sabiex jiġi segwit minn oħrajn. Twaqqaf Bord tat-Tmexxija ta' Livell Għoli u ntlaħaq ftehim dwar Pjan ta' Implimentazzjoni Strateġika (SIP). Dan għandu jkun ta' suċċess jekk il-partijiet interessati jaġixxu flimkien u jekk il-partijiet interessati huma rappreżentati u impenjati attivament. Il-punt fokali huwa fuq l-azzjonijiet possibbli fi ħdan l-UE – b'mod ġenerali mill-"farm" sal-"furketta" – u għaldaqstant ma jinkludix xi suġġetti, bħal hawn fuq. Il-KESE jaqbel mal-kontenut wiesa' tal-SIP, li jiġbor fih kollox, iżda jinnota li huwa nieqes minn prijoritajiet definiti ċarament, mekkaniżmi biex jiġu riżolti tilwimiet leġittimi, jew skadenza sabiex tittieħed azzjoni. Hemm ftit li xejn diskussjoni dwar oqsma fejn il-politiki eżistenti tal-UE jew tal-Istati Membri (sabiex jiġu sussidjati, jew la jiġu sussidjati u lanqas permessi attivitajiet speċifiċi fil-kisba ta' għanijiet oħra) wasslu għal riżultati ekonomikament mhux sostenibbli jew mhux mixtieqa fl-UE jew barra. Il-KESE jispera li l-EIP tikseb l-objettivi tagħha fil-ħin; dawn ikun riżultat utli għall-fosfru. Id-diskussjoni għandha tinkludi l-użu tan-nutrijenti, l-effiċjenza tal-fertilizzant, ir-riċiklaġġ, il-livelli tal-kontaminant, it-trattament, it-trasport u l-użu tad-demel u ta' skart organiku ieħor. Dan għandu jappoġġja l-programm ta' ħidma tal-PEFS. Naturalment dawn it-tnejn għandhom jinteraġixxu. "Skart" huwa kwalunkwe materjal meqjus mill-proprjetarji immedjati tiegħu li m'għandux valur jew li għandu valur negattiv; malli jingħatalu valur, dan isir prodott li jista' jiġi kummerċjalizzat. Proċess effiċjenti bis-sħiħ jista' jivvalorizza u juża l-flussi ta' output tiegħu kollha. Il-globalizzazzjoni wasslet biex dan isir aktar ikkumplikat meta jiġi analizzat, iżda hemm aktar pressjoni biex jiġi riżolt. Il-flussi ta' skart mill-pjanti, l-annimali u l-bnedmin f'format likwidu u solidu issa jistgħu jitqiesu bħala opportunitajiet kummerċjali iktar milli problemi bi spiża għolja. Dan huwa iktar faċli jingħad milli jinkiseb. Ser ikunu meħtieġa r-riċerka u t-teknoloġija ġdida; ir-regolamenti għandhom jiġu adattati sabiex jiżguraw aktar ċarezza u ċertezza tal-kontenut għal ċaqliq transkonfinali u intern. L-inċentivi finanzjarji għandhom ikunu ċari. Jidher li s-soluzzjonijiet lokali li jinkludu demel, ipproċessat jew le, u fertilizzanti sintetiċi huma l-aktar li jistgħu jkunu ta' suċċess. Jistgħu jiġu żviluppati proġetti Komunitarji jew reġjonali sabiex isolvu problemi speċifiċi, li jagħmlu użu tajjeb mill-investimenti u li jimminimizzaw l-impatti ambjentali. Il-partijiet interessati fl-EIP jew il-PEFS ser ikollhom rwol ewlieni biex iqabblu soluzzjonijiet globali ma' opportunitajiet reali fil-livell tal-farm, tal-komunità, f'dak muniċipali jew reġjonali; ser jeħtieġ li l-Istati Membri u rappreżanti tas-soċjetà ċivili jkunu impenjati bis-sħiħ. L-aħjar mod kif jitnaqqas l-iskart mill-ikel huwa li jiġi żgurat li l-ikel jitqassam u jittiekel bħala parti minn dieta bilanċjata u tajba għas-saħħa minn dawk li jeħtieġu n-nutrimenti. Il-liġi dwar it-tikkettar u l-prattiki tal-bejgħ bl-imnut li jikkonċernaw il-"kwalità" (forma, dehra u daqs kontra togħma u kontenut nutrittiv), id-daqsijiet tal-porzjonijiet, id-dati ta' skadenza ("best-by" jew "sell-by"), u r-rimi ta' ikel mhux mibjugħ kollha jeħtieġu jiġu riveduti. L-utenti kummerċjali fuq skala kbira (proċessuri tal-ikel, fornituri tal-ikel, ristoranti) għandhom jimminimizzaw l-iskart fuq bażi kummerċjali normali – u għandhom jintalbu biex jikkompostaw dak li ma jistgħux jużaw direttament. Għandhom jitħeġġu iniżjattivi mifruxa mal-industrija li jinvolvu lill-bejjiegħa bl-imnut. L-iskart tal-ikel domestiku jista', u għandu, jiġi minimizzat permezz ta' xiri effettiv u użu fil-ħin – u din hija prinċipalment kwistjoni ta' edukazzjoni tal-konsumatur. Il-kompostar individwali tal-fdalijiet hija possibbli fil-kampanja, iżda mhux tant faċli fil-bliet kbar. Il-ġbir separat ta' skart bijodegradabbli, apparti mill-iskart tal-ġnien, ġeneralment huwa pjuttost limitat u suġġett għall-baġits u l-prijoritajiet disponibbli. Il-kompostar ta' kwalunkwe ħaġa li ma tistax tiġi kkonsmata jżomm il-fosfru fil-katina tal-ikel u, fejn meħtieġ, itejjeb il-kwalità tal-ħamrija. Għandha tingħata attenzjoni biex jiżdied il-valur iktar milli jintrema l-iskart. Diġà jeżistu soluzzjonijiet għal applikazzjonijiet domestiċi żgħar, primarjament sabiex jiġu riżolti problemi ta' fosfru eċċessiv f'lokalitajiet remoti li jwassal għall-ewtrofikazzjoni f'ilma qiegħed fil-viċinanza. Dawn huma, madankollu, għaljin u jidhru diffiċli jadattaw għal popolazzjonijiet urbani b'densità ogħla. Id-daqs tal-bliet ta' spiss jiddetermina xi jkun possibbli. Ir-rimi tal-ilma tal-iskart urban huwa rregolat minn regolamenti dwar il-kwalità tal-post fejn jinġabar id-dranaġġ fih u mhux il-valur potenzjali tal-komponenti speċifiċi. Din għandha tiġi riveduta bħala kwistjoni ta' urġenza. L-aġġornament ta' sistemi eżistenti għar-rimi tad-dranaġġ jista' jqum il-flus; iktar tagħmel sens li jiġu provduti disinnji għal investimenti ġodda li jżidu valur akbar għall-operaturi. L-użu tal-bijosolidi fuq l-art għandu jiffoka fuq l-ottimizzazzjoni tal-għelejjel tal-uċuħ tar-raba' kontra li jintlaħqu l-limiti tar-rimi. Ser jenħtieġu standards ġodda għal applikazzjonijiet tal-użu tal-ikel, inkluża l-biedja ta' art li tinħadem, li jintużaw flimkien ma' fertilizzanti sintetiċi (u għaldaqstant ikunu jistgħu jiġu kkontrollati aktar faċilment mil-lat ta' kwalità u prestazzjoni). Applikazzjonijiet mhux tal-ikel (ġonna pubbliċi, korsi tal-golf, tisbiħ tal-pajsaġġ urban u industrijali, reklamazzjoni ambjentali, forestrija, il-ħarsien mill-erożjoni, id-difiża kontra l-baħar, eċċ.) jipprovdu stabbilimenti aktar faċli. Hemm ħtieġa kontinwa għal riċerka ffokata u l-iżvilupp ta' teknoloġiji kosteffettivi ġodda. Huwa għall-benefiċċju ta' kulħadd jekk dan jitħeġġeġ, jiġi finanzjat u rriklamat fil-livell tal-UE u appoġġjat bl-identifikazzjoni u t-trasferiment effettiv ta' prattiki tajba eżistenti. Teknoloġiji ta' suċċess jiġġeneraw impjiegi u jiftħu s-swieq. L-effiċjenzi fil-produzzjoni, distribuzzjoni, użu, u ġestjoni tal-iskart tal-ikel jgħinu sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż għall-konsumaturi u jassistu sabiex jintlaħqu miri oħra dwar l-enerġija u t-tibdil fil-klima. Għandhom jitneħħew l-ostakli għall-progress. Għandhom jiġu żviluppati kriterji armonizzati għat-"tmiem tal-istadju tal-iskart" u approċċ ġdid għad-definizzjoni u l-kontroll tal-iskart. Direttivi qafas dwar il-kimiki (REACH), il-kwalità tal-ħamrija u tal-ilma, l-użu u r-rimi tal-iskart mill-fertilizzant u l-ikel għandhom jiġu valutati mill-ġdid sabiex ikun żgurat li l-għanijiet tagħhom għadhom rilevanti u kompluti u li jissodisfaw il-prijoritajiet tal-UE kif inhi llum, fid-dinja globalizzata li ngħixu fiha. Ser tkun importanti l-implimentazzjoni tajba u proporzjonata fil-livell nazzjonali u lokali. Il-KESE huwa lest jassisti f'dan il-proċess. Brussell, 21 ta' Jannar 2014. Nhar it-12 ta' Settembru 2013 u nhar l-20 ta' Settembru 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 192(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-7 ta' Jannar 2014. Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tat-22 ta' Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'143 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 4 astensjonijiet. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni u r-rieda li jiġi adottat strument legali Komunitarju, li huwa partikolarment meħtieġ minħabba l-problemi tal-klima (migrazzjoni naturali lejn it-Tramuntana), iżda jenfasizza li jista' jidher li r-risposta waslet tard wisq għal dawk li bdew iwissu dwar dan żmien twil ilu. Huwa tal-fehma li l-Kummissjoni jaqblilha tiżgura li t-titolu tal-Komunikazzjoni bil-lingwi differenti tal-Unjoni jkollu l-approvazzjoni tax-xjenzjati. Il-Kumitat jippreferi t-terminu "espèces allogènes invasives" (jew "envahissantes") għall-verżjoni Franċiża. Il-KESE huwa tal-fehma li l-ġlieda kontra l-ispeċijiet invażivi għandha titqies bħala Kawża Ewlenija Ewropea. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-impenn tal-Kummissjoni li tistabbilixxi mekkaniżmu ġenerali għall-ġlieda kontra l-ispeċijiet aljeni invażivi. Madankollu, il-KESE jagħti parir lill-Kummissjoni li tispjega b'mod iżjed ċar il-kawżi ta' dawn il-problemi, sabiex joħroġ biċ-ċar il-bżonn ta' mobilizzazzjoni fuq skala wiesgħa tal-partijiet interessati biex jipprovdu d-dettalji rilevanti kollha lill-korp inkarigat mill-kwistjoni. Il-KESE jagħti parir ukoll lill-Kummissjoni li tfakkar fl-isforzi li diġà saru biex jitwettqu esperimenti fil-ġlieda kontra t-tixrid tal-ispeċijiet introdotti li joħolqu l-problemi, pereżempju l-programmi LIFE. Il-Kumitat għandu d-dubji dwaril-fatt li l-lista tal-ispeċijiet invażivi tiġi lmitata għal ħamsin speċi. Il-KESE japprezza r-rieda tal-Kummissjoni li tinvolvi ċ-ċittadini fil-ġlieda kontra t-tixrid tal-ispeċijiet aljeni osservati attwalment. Iżda l-KESE japprezza kieku l-Kummissjoni tistieden ukoll liċ-ċittadini jinfurmaw ruħhom dwar il-ġlieda preventiva u jipparteċipaw fiha. Il-KESE jenfasizza r-rwol importanti li jaqdu l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, b'mod partikolari fil-ġestjoni taż-żoni naturali jew rikreattivi. Għalhekk, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà li jinħoloq osservatorju Ewropew tal-pjanti aljeni invażivi, li jkun responsabbli kemm għat-tabella Ewropea ta' valutazzjoni kif ukoll għall-iskambju mal-pajjiżi barra l-UE. B'"osservatorju", il-KESE jifhem punt fokali identifikat biċ-ċar li jlaqqa' flimkien lix-xjenzjati u ċ-ċittadini tal-UE billi jimmobilizzahom dwar problemi konkreti. B'hekk ikun possibbli li ssir ħidma msejsa fuq l-inizjattivi lokali u li jiġu enfasizzati l-punti ta' konverġenza fi programm sempliċi ta' komunikazzjoni (paġni f'sit tal-internet). Il-KESE huwa tal-fehma li t-twaqqif ta' osservatorju, li jkun responsabbli għall-ġestjoni ta' kwistjonijiet trasversali u transdixxiplinari, probabbilment jiffavorixxi l-mobilizzazzjoni ġenerali meħtieġa tal-esperti, l-animaturi fil-post u dawk responsabbli għall-implimentazzjoni tal-proġetti. Il-KESE jittama li l-mekkaniżmu jiġi ppreżentat b'mod effettiv matul il-mandat attwali tal-Parlament Ewropew, li jagħmilha possibbli li jkun operattiv qabel l-2016. Is-sistema ta' sorveljanza proposta għandha tiġi vvalidata mill-komunitajiet xjentifiċi u tikkontribwixxi għad-definizzjoni ta' lista ta' indikaturi rakkomandati mill-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, b'mod partikolari fl-għan 9 li jgħid li mil-lum sal-2020, għandhom jiġu identifikati u kklassifikati skont ordni ta' prijorità l-ispeċijiet aljeni invażivi u l-modi li permezz tagħhom jiġu introdotti; l-ispeċijiet prijoritarji għandhom jiġu kontrollati jew meqruda u jittieħdu miżuri għall-ġestjoni tal-modi li bihom jippenetraw, bil-għan li jiġu evitati l-introduzzjoni u l-istabbiliment ta' dawn l-ispeċijiet. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tikkunsidra t-twaqqif ta' Grupp ta' Studju Xjentifiku (Scientific Study Group) abbażi tar-Regolament (KE) Nru 338/97 li jista' jibdel il-lista. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni, permezz tal-kwistjoni tal-ispeċijiet aljeni invażivi, tinteressa ruħha fiż-żoni abbundunati (art ħażina, linji tal-ferrovija antiki, eċċ.) li ta' spiss huma sors ta' infestazzjoni, u mezz ta' tifrix u kolonizzazzjoni. Il-KESE jittama li l-inizjattiva biex jinqerdu l-ispeċijiet pijunieri problematiċi tagħmilha possibbli li jiġu żviluppati intrapriżi speċjalizzati u impjiegi. L-Istati Membri qed jieħdu għadd ta' miżuri sabiex jindirizzaw l-IAS, iżda l-miżuri huma essenzjalment reattivi bil-għan li titnaqqas kemm jista' jkun il-ħsara li diġà qed tiġi kkawżata, u ma jikkunsidrawx biżżejjed il-prevenzjoni jew l-identifikazzjoni, u lanqas il-ġlieda kontra t-theddid ġdid. L-isforzi huma frammentati u sikwit mhumiex koordinati sew, u jonqsu milli jkopru bosta speċijiet. L-IAS ma jirrispettawx il-fruntieri u jistgħu jinxterdu faċilment minn Stat Membru għal ieħor. Għalhekk, azzjoni meħuda fil-livell nazzjonali mhix biżżejjed biex tħares l-Unjoni mit-theddid ta' ċerti IAS. Barra minn hekk, dan l-approċċ frammentat jista' jwassal biex Stat Membru jiddgħajjef minħabba nuqqas ta' azzjoni fi Stati Membri ġirien. Din il-proposta għandha l-għan li tistabbilixxi qafas għal azzjoni ta' prevenzjoni, tnaqqis u mitigazzjoni tal-impatti negattivi tal-IAS fuq il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistemi. Barra minn hekk, se tfittex li tnaqqas il-ħsara ekonomika u soċjali. Dan se jintlaħaq permezz ta' miżuri li jiżguraw azzjoni koordinata, iffukar tar-riżorsi fuq speċijiet ta' prijorità u żieda fil-miżuri ta' prevenzjoni, skont l-approċċ tal-Konvenzjoni fuq id-Diversità Bijoloġika u skont ir-reġimi tas-saħħa tal-pjanti u tal-annimali tal-Unjoni. F'termini prattiċi, il-proposta tfittex li tilħaq dawn l-għanijiet permezz ta' miżuri li jindirizzaw l-introduzzjoni intenzjonata tal-IAS fl-Unjoni u r-rilaxx intenzjonat tagħhom fl-ambjent, l-introduzzjoni u r-rilaxx mhux intenzjonati tal-IAS, il-ħtieġa li tiġi stabbilita sistema ta' twissija bikrija u rispons rapidu u l-ħtieġa li jkun ġestit it-tixrid tal-IAS madwar l-Unjoni. It-"Taqsira għall-Pubbliku" li ġiet prodotta wara l-konsultazzjoni u li hija disponibbli fis-sit tal-internet tal-Kummissjoni hija ċara. Il-proposta tal-Kummissjoni għandha l-għan li, permezz ta' Regolament, tniedi l-ġlieda kontra kull invażjoni bijoloġika, fenomenu li jinvolvi t-tixrid ta' speċijiet introdotti li jattakkaw territorju u jikkawżaw ħsara (definizzjoni tal-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura u tar-Riżorsi Naturali (UICN)). Hemm tliet tipi ta' ħsara: theddida għall-bijodiversità tal-ekosistemi tagħna, theddida xi drabi għas-saħħa ta' ċerti popolazzjonijiet u theddida għal ċerti attivitajiet ekonomiċi. Il-każijiet fejn it-tixrid ta' speċi minn reġjun joħloq problema f'reġjun ieħor għandhom jiġu indirizzati direttament mill-Istati Membri; għalhekk, il-problemi kkawżati mill-popolazzjonijiet tal-lupu tal-baħar (catfish) għandhom jiġu ttrattati bħala każijiet individwali, u jiġi applikat il-prinċipju tas-sussidjarjetà. Il-Kumitat apprezza l-isforzi pedagoġiċi tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u tad-DĠ għall-Ambjent, li dan l-aħħar ippubblika fuljett tematiku dwar l-IAS (Science For Environment Policy: Thematic issue on Invasive Alien Species, 18/09/2013). Il-Kummissjoni għażlet bħala linja gwida l-limitu massimu inizjali tan-numru ta' speċijiet prijoritarji li huwa 3 % ta' madwar 1500 speċi aljena invażiva li jinsabu fl-Ewropa. Il-KESE josserva li din l-għażla mhija msejsa fuq l-ebda bażi xjentifika, iżda hija dovuta għal riżorsi baġitarji limitati. Il-KESE japprezza l-fatt li l-Kummissjoni qed taħdem fil-livell internazzjonali u qed ikollha djalogi mal-Istati Membri li diġà huma mobilizzati għall-ġestjoni tal-IAS. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tikkunsidra t-twaqqif ta' Grupp ta' Studju Xjentifiku (Scientific Study Group) abbażi tar-Regolament (KE) Nru 338/97 li jista' jibdel il-lista. Il-Kumissjoni analizzat bir-reqqa l-problemi kollha. Madankollu, jidher li hemm problema ta' terminoloġija bil-Franċiż (u forsi bil-lingwi l-oħra wkoll). Tajjeb infakkru fid-differenza bejn "espèce invasive" (speċi invażiva mhux indiġena) u "espèce envahissante" (speċi invażiva indiġena). L-ewwel speċi tiġi minn inħawi oħra, filwaqt li t-tieni waħda tista' tkun speċi indiġena b'potenzjal ta' riproduzzjoni tant li tista' tiddomina ambjent b'mod eċċessiv u, għalhekk, tfaqqru. Jekk naċċettaw din id-definizzjoni, jeħtieġ niżguraw li t-titolu Franċiż tal-Komunikazzjoni jkun aċċettat minn kulħadd. Il-Kummissjoni użat l-espressjoni "espèces allogènes envahissantes" (speċijiet aljeni invażivi) fit-Taqsira għall-Pubbliku. Għalhekk, jidher li hemm bżonn li jiġi żgurat li l-espressjoni "espèce exotique envahissante", użata ta' spiss (pereżempju fil-Wallonja), ma tqanqalx reazzjoni negattiva minn ċerti bijoloġisti li jispeċjalizzaw fil-qasam. Il-mistoqsija dwar it-test Franċiż għandha titqajjem ukoll għal-lingwi l-oħra tal-UE. Il-Kummissjoni ma tenfasizzax biżżejjed il-problemi ambjentali kruċjali li ġew identifikati b'mod ċar minn dawk responsabbli għas-siti ta' Natura 2000, pereżempju. Il-KESE jistaqsi hemmx sens ta' ħtija f'dan kollu. L-NGOs jiftakru li għal snin sħaħ talbu ta' xejn biex jiġu pprojbiti l-importazzjonijiet ta' varjetajiet eżotiċi ta' fkieren. Din it-talba ntlaqgħet biss meta ngħatat prova ta' riproduzzjoni f'ambjenti naturali. Il-KESE huwa tal-fehma li din il-Komunikazzjoni damet ma waslet, iżda jilqagħha b'sodisfazzjon għax qatt mhuwa tard wisq biex l-affarijiet isiru kif imiss. L-analiżi tal-mudelli tal-proposti għal regolament hija ċara u r-raġuni li ntgħażlet l-Għażla 24 hija ovvja: ser tkun ir-responsabbiltà tal-Istati Membri li jaġixxu malli tiġi identifikata problema ġdida (trażmissjoni tal-informazzjoni, analiżi tas-sitwazzjoni, azzjoni proposta). L-elementi legali jidhru ġusti u l-proposta għanda tagħmilha possibbli li tiġi indirizzata kwalunkwe sitwazzjoni tal-passat, tal-preżent u tal-futur. Il-Kumitat għandu d-dubji jekk hux leġittimu li l-lista ta' speċijiet aljeni invażivi li jistgħu jkunu ta' ħsara għall-Unjoni tiġi limitata għal massimu ta' ħamsin speċi. Madankollu, l-analiżi finanzjarja tidher ottimista wisq. Fil-fatt, meta l-mekkaniżmu jidħol fis-seħħ, il-flussi tal-informazzjoni ser ikunu tant li, mingħajr dubju, is-servizz rilevanti ser ikollu problema jipproċessa l-informazzjoni kollha. F'dak il-każ, il-Kumissjoni jkollha tħallas qares għas-suċċess tagħha stess! Fl-istadju attwali tal-proposta, għad jonqos li jiġu ċċarati ċerti dettalji, u l-Istati Membri ser ikollhom jagħtu tweġibiet konkreti għall-mistoqsijiet differenti; mingħajr dubju, l-iżjed waħda frekwenti ser tkun l-iżjed mezz adatt għall-qerda ta' speċi eżistenti. Il-KESE jibża' li dan jista' jwassal għal polemiki lokali. L-applikazzjoni tar-Regolament (Artikolu 27) tidher sodisfaċenti fis-sens li l-UE ma għandhiex terġa' tuża l-iskadenzi li ħolqu problema għal prodotti oħra, pereżempju għal ċerti prodotti kimiċi. Il-qerda tal-ispeċijiet mingħajr interess kummerċjali kbir u t-tibdil fil-proċessi għall-oħrajn jidhru li ngħataw il-konsiderazzjoni meħtieġa. Brussell, 22 ta' Jannar 2014 Nhar l-24 ta' Ottubru 2013 u nhar it-18 ta' Novembru 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 192(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Nhar it-12 ta' Novembru 2013, il-Bureau tal-Kumitat ta istruzzjonijiet lis-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett. Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu tal-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tat-22 ta' Jannar) li jaħtar lis-Sur Simons bħala relatur ġenerali u adotta din l-Opinjoni b'173 vot favur, 4 voti kontra u 7 astensjonijiet. Sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru u għall-awtoritajiet nazzjonali, il-Kumitat jirrakkomanda li jiġu adottati l-proposti li d-deċiżjoni li "jitwaqqaf l-arloġġ" tiġi estiża għall-2013 u li l-iskadenza għar-rappurtar u r-restituzzjoni tal-kwoti tal-emissjonijiet tal-2013 tiġi posposta b'sena. Però dan ma japplikax għall-partijiet tal-Proposta li jikkonċernaw it-titjiriet minn u lejn pajjiżi terzi għall-perjodu 2014-2020. Huwa fl-interess tal-partijiet kollha li tiġi evitata gwerra tal-avjazzjoni u/jew tal-kummerċ u għalhekk l-ewwel għandhom jiġu inkoraġġuti n-negozjati biex tinsab soluzzjoni globali. Peress li t-titjiriet bejn l-ajrudromi fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) ser jibqgħu fl-iskema EU ETS għall-avjazzjoni, il-Kumitat jappella lill-istituzzjonijiet taż-ŻEE biex: iwettqu diskussjonijiet multilaterali u bilaterali intensivi bil-għan li fid-dinja jinħolqu aktar sistemi interreġjonali ta' miżuri bbażati fuq is-suq apparti dik taż-ŻEE sal-2016. L-emissjonijiet mill-avjazzjoni, għalkemm b'madwar 5 % mit-total huma relattivament baxxi, huma wieħed mis-sorsi ta' emissjonijiet ta' gassijiet serra li qed jikber l-aktar malajr u f'dawn l-aħħar 20 sena kważi rduppjaw. Il-potenzjal teknoloġiku għat-tnaqqis tal-emissjonijiet huwa wkoll limitat fis-settur tal-avjazzjoni, iżda l-linji tal-ajru fid-dinja kollha jistgħu u jixtiequ jikkontribwixxu, anke permezz ta' miżuri bbażati fuq is-suq (Market-Based Measures – MBMs), għat-tnaqqis tal-emissjonijiet billi jpattu għaż-żieda qawwija tal-emissjonijiet tagħhom permezz tal-finanzjament tat-tnaqqis tal-emissjonijiet f'setturi oħra. Parzjalment bis-saħħa tal-azzjonijiet tal-UE, fosthom is-sospensjoni – jew kif inhi magħrufa d-deċiżjoni li "jitwaqqaf l-arloġġ" mill-bidu tal-2013 – tad-Direttiva 2008/101/KE (li tinkludi l-attivitajiet tal-avjazzjoni fl-iskema għall-iskambju ta' kwoti tal-emissjonijiet ta' gassijiet serra) għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru li joperaw titjiriet lejn jew miż-ŻEE, fl-4 ta' Ottubru 2013 l-ICAO ħadet id-deċiżjoni li sal-2016 (meta ser issir il-laqgħa trijennali li jmiss tal-ICAO) tfassal, permezz tal-pjan ta' azzjoni approvat, mekkaniżmu dinji bbażat fuq is-suq għall-emissjonijiet tal-avjazzjoni internazzjonali li, jekk jiġi approvat, ikun japplika mill-2020 'l hemm. Sadanittant, il-pajjiżi jew gruppi ta' pajjiżi, bħall-UE, jistgħu jadottaw miżuri interim, iżda ma ntlaħaqx kompromess dwar kif u x'jista' jsir bl-eżatt. Fid-dawl tar-riżultati tal-Assemblea tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO) li saret mill-24 ta' Settembru sal-4 ta' Ottubru 2013, il-Kummissjoni Ewropea tipproponi li l-kamp ta' applikazzjoni ġeografiku tal-iskema tal-UE għall-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet (ETS) tiġi aġġustata għall-avjazzjoni sa ma tiġi introdotta sistema ta' skambju fuq livell dinji. L-għan tal-Proposta tal-Kummissjoni hu li tkompli tagħti spinta lill-iżvilupp ta' sistema fuq livell dinji. Il-Proposta ma tagħmilx distinzjoni bejn il-kumpaniji abbażi tan-nazzjonalità. Oriġinarjament l-iskema EU ETS għall-avjazzjoni kienet tapplika għad-distanza kollha koperta mit-titjiriet minn u lejn l-ajruporti fiż-ŻEE, inklużi t-titjiriet minn u lejn pajjiżi terzi. Fl-2012, b'konformità mad-Deċiżjoni Nru 377/2013/UE (magħrufa bħala d-deċiżjoni li "jitwaqqaf l-arloġġ"), b'mod temporanju l-iskema kienet tapplika biss għat-titjiriet fiż-ŻEE u mhux għat-titjiriet minn u lejn pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni tipproponi li dan il-kamp ta' applikazzjoni jkun jgħodd ukoll għall-2013. Tipproponi wkoll li l-iskadenza tal-linji tal-ajru għar-rappurtar u r-restituzzjoni tal-kwoti tal-emissjonijiet tal-2013 tiġi posposta b'sena. Il-kamp ta' applikazzjoni propost għas-snin 2014 sa 2020, flimkien mal-kamp ta' applikazzjoni għall-2013, ikopri wkoll it-titjiriet minn u lejn pajjiżi barra ż-ŻEE li jgħaddu minn fuq it-territorju tal-pajjiżi taż-ŻEE. Il-Proposta tiddeskrivi kif dan jista' jitwettaq fil-prattika. Din il-Proposta għandha wkoll it-tliet konsegwenzi li ġejjin: it-titjiriet bejn ajrudromi fiż-ŻEE jibqgħu koperti b'mod sħiħ, kif kien il-każ fid-Direttiva oriġinali u d-Deċiżjoni Nru 377/2013/UE; it-titjiriet lejn u minn pajjiżi terzi li mhumiex pajjiżi żviluppati u li jkollhom emissjonijiet ta' inqas minn 1 % tal-emissjonijiet tal-avjazzjoni globali jiġu eżentati. Dan jeskludi r-rotot lejn madwar 80 pajjiż fuq bażi mhux diskriminatorja; mill-2014, it-titjiriet lejn u minn pajjiżi terzi jkunu responsabbli għall-emissjonijiet li jsiru mhux lil hinn mill-pajjiżi taż-ŻEE. Ġiet proposta proċedura ssemplifikata sabiex jiġi ddeterminat il-proporzjon ta' emissjonijiet ta' titjira speċifika li tkun koperta mill-ETS. Ġie propost ukoll li l-operaturi jkunu jistgħu jagħżlu bejn approċċi metodoloġiċi differenti tal-monitoraġġ, ir-rappurtar u l-verifika (MRV) sabiex ikun hemm konformità. Skont id-deċiżjoni li "jitwaqqaf l-arloġġ", b'mod temporanju l-iskema UE ETS għall-avjazzjoni tapplika biss għat-titjiriet fiż-ŻEE u mhux għat-titjiriet minn u lejn pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni tipproponi li dan il-kamp ta' applikazzjoni jkun jgħodd ukoll għall-2013. Tipproponi wkoll li l-iskadenza tal-linji tal-ajru għar-rappurtar u r-restituzzjoni tal-kwoti tal-emissjonijiet tal-2013 tiġi posposta b'sena. Il-Kumitat jemmen li sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru u għall-awtoritajiet nazzjonali, dawn il-proposti huma tajbin ħafna u għalhekk jissuġġerixxi li jiġu adottati. Però dan ma japplikax għall-partijiet tal-Proposta li jikkonċernaw it-titjiriet minn u lejn pajjiżi terzi għall-perjodu 2014-2020. Huwa fl-interess tal-partijiet kollha li tiġi evitata gwerra tal-avjazzjoni u/jew tal-kummerċ u għalhekk l-ewwel għandhom jiġu inkoraġġuti n-negozjati biex tinsab soluzzjoni globali. L-informazzjoni ppreżentata fil-valutazzjoni tal-impatt dwar id-diskussjonijiet li saru fl-2013 fl-ICAO turi li, fid-dawl tar-relazzjonijiet u l-pożizzjonijiet attwali, l-azzjoni li tittieħed għandha tkun kawta ħafna sabiex fl-2016 jinkiseb ir-riżultat mixtieq fuq livell dinji. Qatt ma konna daqshekk qrib li niksbu l-objettiv, iżda bir-rekord storiku tad-dewmien is-suċċess ma jistax jiġi garantit! Minkejja li legalment iż-ŻEE għandha d-dritt tapplika il-proposti, l-Amministrazzjoni tal-Istati Uniti għandha d-dritt ukoll li, abbażi tal-Emissions Trading Scheme Prohibition Act ("Thune Bill"), tipprojbixxi lil-linji tal-ajru rreġistrati fl-Amerika milli jagħmlu parti mill-iskema UE ETS, biex ma ngħidu xejn dwar ir-reazzjonijiet taċ-Ċina u l-Indja fid-dawl tal-oppożizzjoni tagħhom għar-riżoluzzjoni tal-ICAO tal-4 ta' Ottubru 2013. Madankollu, f'dan l-istadju m'hemmx bżonn li jinbidel il-kontenut tal-Proposta tal-Kummissjoni. Jidher li fl-Anness I (il-Glossarju tal-valutazzjoni tal-impatt, SWD(2013) 430 final, p. 51, disponibbli bl-Ingliż) inqalbu d-defizzjonijiet ta' "extra-EEA flights" u "intra-EEA flights". Brussell, 22 ta' Jannar 2014